text:
Trang bị điện máy xúc
Chia sẻ: Hai Dang | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:26
lượt xem 164
download
Trang bị điện máy xúc
Khái niệm chung và phân loại Máy xúc được sử dụng rộng rãi trong ngành khai thác mỏ lộ thiên, trên công trường xây dựng công nhiệp và dân dụng, trên các công trình thuỷ lợi, xây dựng cầu đường và nhiều hạng mục công trình khác nhau, ở những nơi mà yêu cầu bốc xúc đất đá với khối lượng lớn.
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Trang bị điện máy xúc
- 156 Chương 10 TRANG BỊ ĐIỆN MÁY XÚC 10-1 Khái niệm chung và phân loại Máy xúc được sử dụng rộng rãi trong ngành khai thác mỏ lộ thiên, trên công trường xây dựng công nhiệp và dân dụng, trên các công trình thuỷ lợi, xây dựng cầu đường và nhiều hạng mục công trình khác nhau, ở những nơi mà yêu cầu bốc xúc đất đá với khối lượng lớn. Máy xúc có nhiều loại, nhưng có thể phân loại theo các chỉ tiêu sau: 1.Phân loại theo tính năng sử dụng a) Máy xúc dùng trong ngành xây dựng chạy bằng bánh xích, bánh lốp có thể tích gầu xúc từ 0,25 ÷ 2m3. b) Máy xúc dùng trong ngành khai thác mỏ lộ thiên có thể tích gàu xúc từ 4 ÷ 8m3. c) Máy xúc dùng để bốc xúc đất đá có thể tích gầu xúc từ 4 ÷ 35m3. d) Máy xúc bước gàu ngoạm có thể tích gàu xúc từ 4 ÷ 80m3. 2. Phân loại theo cơ cấu bốc xúc a) Máy xúc có cơ cấu bôc xúc là gàu thuận, gàu xúc di chuyển vào đất đá theo hướng từ máy xúc đi ra phía trước dưới tác dụng của hai lực kết hợp: cơ cấu nâng - hạ gàu và cơ cấu tay gàu (h.10-1a). b) Máy xúc có cơ cấu bốc xúc là gàu ngược, gàu di chuyển vào đất đá theo hướng từ ngoài vào trong dưới tác dụng của hai lực kết hợp: cơ cấu nâng hạ gàu và cơ cấu đẩy tay gàu (h.10-1b). c) Máy xúc có cơ cấu bốc xúc kiểu gàu cào. Gàu cào di chuyển theo mặt phẳng ngang từ ngoài vào trong trên cần gàu dẫn hướng (h.10-1c). d) Máy xúc có cơ cấu bốc xúc là gàu treo trên dây, gàu di chuyển theo hướng từ ngoài vào trong máy xúc dưới tác dụng của hai lực kết hợp: cơ cấu kéo cáp và cơ cấu nâng cáp (h.10-1d). e) Máy xúc có cơ cấu bốc xúc kiểu gàu ngoạm, quá trình bốc xúc đất đá được thực hiện bằng cách kéo khép kín dần hai nửa thành gàu dưới tác dụng của cơ cấu kéo cáp và cơ cấu nâng cáp (h.10-1e). Cơ cấu bốc xúc kiểu gàu ngoạm có thể thay thế bằng cơ cấu móc gọi là máy xúc - cần cẩu. g) Máy xúc rôto, có cơ cấu bốc xúc gàu quay. Gàu quay gồm một bánh xe, có nhiều gàu xúc nhỏ gá lắp trên bánh xe theo chu vi của bánh xe (h.10-1g). h) Máy xúc nhiều gàu xúc, gồm nhiều gàu nhỏ nối tiếp theo băng xích di chuyển liên tục (giống như băng chuyền) (h.10-1h). Trong các loại máy xúc kể trên, máy xúc gàu thuận (h.10-1a) có mức đứng thấp hơn so với mức gương lò (mức đất đá cần bốc xúc). Máy xúc gàu cào có mức đứng của máy xúc ngang với mức của gương lò, còn tất cả các máy xúc còn lại có mức đứng của máy xúc cao hơn mức của gương lò.
- 157 Hình 10-1 .Các loại máy xúc a) máy xúc gàu thuận; b) máy xúc gàu ngược; c) máy xúc gàu cào; d) máy xúc gàu treo; e) máy xúc roto; h) máy xúc nhiều gàu xúc
- 158 3. Phân loại theo thể tích gàu xúc (hoặc theo công suất) a) Máy xúc công suất nhỏ dùng trong ngành xây dựng có thể tích gầu xúc từ 0,25 ÷ 2m3. b) Máy xúc công suất trung bình dùng trong ngành khai thác mỏ lộ thiên có thể tích gàu xúc từ 2 ÷ 8m3. c) Máy xúc công suất lớn có nhiều gàu xúc với tổng thể tích của các gàu xúc từ 6 ÷ 80m3. 3) Phân loại theo cơ cấu động lực (cơ cấu sinh công) a) Máy xúc có cơ cấu sinh công là động cơ điện. b) Máy xúc có cơ cấu sinh công là động cơ đốt trong. 4. Phân loại theo cơ cấu di chuyển a) Máy xúc chạy bằng bánh xích. b) Máy xúc chạy bằng bánh lốp. c) Máy xúc chạy theo đường ray. d) Máy xúc chạy theo bước (h.10-1h). 10-2 Kết cấu và cấu tạo của máy xúc Kết cấu và cấu tạo của các loại máy xúc rất đa dạng. Ta chỉ nghiên cứu hai loại máy xúc đặc trưng là máy xúc gầu thuận và máy xúc gàu treo trên dây. 1. Máy xúc gàu thuận Hình 10-2 Máy xúc một gàu – gàu thuận
- 159 Cơ cấu quay (bàn quay) 1 được lắp trên cơ cấu di chuyển bằng bánh xích 2. Cần gàu 6 và tay gàu 5 cùng được lắp trên bàn quay 1. Tay gàu 5 cùng với gàu xúc 7 di chuyển theo gương lò do cơ cấu đẩy tay gàu 4 và cáp kéo 9 của cơ cấu nâng - hạ gàu. Quá trình bốc xúc được thực hiện kết hợp giữa hai cơ cấu: cơ cấu đẩy tay gàu tạo ra bề dày lớp cắt, cơ cấu nâng - hạ gàu tạo ra lớp cắt là đường di chuyển của gàu theo gương lò. Để đổ tải từ gàu xúc sang các phương tiện khác được thực hiện nhờ cơ cấu mở đáy gàu 3 lắp trên thành thùng xe của máy xúc. Máy xúc có ba chuyển động cơ bản: nâng - hạ gàu, ra - vào tay gàu và quay, ngoài ra còn có một số chuyển động phụ khác như: nâng cần gàu, di chuyển máy xúc, đóng - mở đáy gàu v.v… Chu trình làm việc của máy xúc bao gồm các công đoạn sau: đào, nâng gàu đồng thời quay gàu về vị trí đổ tải, quay gàu về vị trí đào và hạ gàu xuống gương lò. Thời gian của một chu trình làm việc khoảng từ 20 ÷ 60s. Cơ cấu nâng hạ gàu và cơ cấu tay gàu của máy xúc thường xuyên làm việc quá tải (gọi là quá tải làm việc) do gàu bốc xúc phải đất đá cứng hoặc lớp cắt quá sâu. Các cơ cấu chính của máy xúc làm việc ở chế độ ngắn hạn lặp lại với hệ số tiếp điểm tương đối TĐ% = (25 ÷ 75)% 2. Máy xúc gàu treo trên dây. Hình 10-3. Máy xúc gàu treo trên dây Tất cả thiết bị điện và thiết bị cơ khí của máy xúc được lắp đặt trên bàn quay 1. Có thể quay với góc quay tới hạn trên bệ 2. Di chuyển máy xúc thực hiện bằng cơ cấu tạo bước tiến 3 và hai kích thuỷ lực 4. Máy xúc di chuyển được nhờ tấm trượt 5 lắp ở hai bên thành của bàn quay 1. Cần gàu 6 lắp cố định trên bàn quay bằng hệ thống thanh giằng 9. Gàu xúc 8 được treo trên
- 160 dây cáp nâng 10. Quá trình bốc xúc đất đá được thực hiện nhờ cáp kéo 7, kéo gàu theo hướng từ ngoài vào trong máy xúc. Các cơ cấu của máy xúc làm việc trong điều kiện môi trường khắc nghiệt với chế độ làm việc nặng nề, chao lắc mạnh, nhiều bụi, nhiệt độ môi trường thay đổi trong phạm vi rộng. Một số yếu tố khác cũng gây ảnh hưởng đến chế độ làm việc của các cơ cấu của máy xúc như: độ nghiêng, độ chênh dọc trục của máy xúc, gia tốc lớn khi mở máy và hãm v.v…Do chế độ làm việc của máy xúc nặng nề như vậy, nên các thiết bị của máy xúc phải được chế tạo chắc chắn, độ bền cơ học cao và độ tin cậy làm việc cao. 10-3. Các yêu cầu cơ bản đối với hệ truyền động các cơ cấu của máy xúc Chế độ làm việc của một máy xúc phụ thuộc vào cấu tạo, kết cấu của nó và các đặc điểm đặc trưng của quá trình đào hoặc bốc xúc đất đá. Bởi vậy, các yêu cầu đối với hệ truyền động các cơ cấu của máy xúc có một gàu xúc và máy xúc có nhiều gàu xúc có nhiều điểm khác biệt nhau. 1. Đối với máy xúc có một gàu xúc Đối với máy xúc có một gàu xúc, các yêu cầu chính đối với hệ truyền động các cơ cấu bao gồm: a) Đặc tính cơ của hệ truyền động điện truyền động các cơ cấu chính của máy xúc (cơ cấu nâng - hạ gàu, cơ cấu quay và cơ cấu đẩy tay gàu) phải đảm bảo hai yêu cầu chính sau: - Trong phạm vi tải thay đổi từ 0 đến dòng nhỏ hơn dòng điện ngắt (Ing = 2,25 ÷ 2,5Iđm), độ sụt tốc độ không đáng kể để đảm bảo năng suất của máy xúc. - Khi động cơ bị quá tải (I ≥ Ing), tốc độ của động cơ truyền động phải giảm nhanh về không để không gây hỏng hóc đối với động cơ. Để đáp ứng hai yêu cầu trên, hệ truyền động phải tạo ra đường đặc tính cơ đặc trưng gọi là đặc tính “máy xúc” (đường 1 hình 10-4a). Hình 10- 4 Đặc tính cơ của các Trong thực tế không sử dụng đường hệ truyền động cơ cấu máy xúc đặc tính cơ lý tưởng như đường 1 vì a)Dùng để xác định hệ số lấp đầy người vận hành máy xúc không cảm b)Đặc tính cơ của một số hệ nhận được nhận được thời điểm quá tải truyền động tiêu biểu
- 161 của động cơ để giảm tốc độ hạn chế momen của động cơ nhỏ hơn trị số lớn nhất cho phép dẫn đến làm cho động cơ dễ bị cháy, mà thường dùng đặc tính mềm hơn (đường 2 hình 10-4a) Năng suất của máy xúc được đánh giá bằng diện tích của tứ giác hợp thành giữa hệ trục toạ độ và đường đặc tính cơ của hệ truyền động (hình 10-4a) SADCO. Để đánh giá năng suất của máy xúc, ta có hệ số lấp đầy k. Hệ số lấp đầy k được tính theo biểu thức sau: S ADCO S .m k= = S ABCO ω 0 M d với: SADCO - diện tích tứ giác hợp thành giữa hệ trục toạ độ và đường đặc tính cơ cuả hệ truyền động; SABCO - diện tích tứ giác hợp thành giữa hệ trục toạ độ và đường đặc tính cơ lý tưởng; ω0 - tốc độ không tải của động cơ. m - hệ số tỷ lệ. Hệ số lấp đầy của các hệ truyền động hiện đại có thể đạt đến k = 0,8 ÷ 0,9. Trên hình 10-4b biểu diễn các đường đặc tính cơ của một số hệ truyền động các cơ cấu của máy xúc. Họ đặc tính cơ của các hệ đó cho phép đánh giá và tính chọn hệ truyền động một cách hợp lý đối với từng loại máy xúc cụ thể. Hệ truyền động xoay chiều với động cơ không đồng bộ ba pha (đường 1) được sử dụng rộng rãi cho các loại máy xúc công suất bé với thể tích gàu xúc dưới 1m3. Đặc biệt là khi dùng động cơ truyền động là động cơ không đồng bộ có hệ số trượt lớn cho phép hạn chế dòng của động cơ trong giới hạn cho phép. Hệ truyền động xoay chiều với động cơ không đồng bộ rôto dây quấn nếu có đấu thêm một điện trở phụ trong mạch roto của động cơ Rf = (0,1 ÷ 0,15)R (R là điện trở của dây quấn roto của động cơ) và có cuộn kháng bảo hoà trong mạch stato của động cơ (đường 2 hình 10-4b) ta sẽ nhận được đường đặc tính cơ tối ưu đối với các cơ cấu của máy xúc công suất nhỏ. Hệ truyền động máy phát một chiều có ba cuộn kích từ - động cơ điện một chiều (đường 3 hình 10-4b) thường dùng đối với các loại máy xúc công suất trung bình với thể tích gàu xúc từ 2 đến 5m3. Hệ này có đường đặc tính cơ gần với đường đặc tính cơ tối ưu, cho phép điều chỉnh tốc độ động cơ truyền động trong một phạm vi khá rộng. Hệ truyền động máy phát - động cơ (F-Đ) có khâu khuếch đại trung gian thực hiện chức năng khuếch đại và tổng hợp các tín hiệu điều khiển (khuếch đại trung gian có thể là máy điện khuếch đại - MĐKĐ, khuếch đại từ - KĐT, hoặc khuếch đại bán dẫn KĐBD) sẽ tạo ra đường đặc tính cơ 4 (trên hình 10-4b), đáp ứng hoàn toàn yêu cầu về truyền động các cơ cấu của máy xúc.
- 162 Hệ này được sử dụng rộng rãi trong các máy xúc công suất lớn có thể tích gàu xúc từ 10 ÷ 80m3. b) Động cơ truyền động các cơ cấu của cầu trục phải có độ chắc chắn về kết cấu và độ tin cậy làm việc cao, có khả năng chịu quá tải lớn. Độ bền nhiệt và độ bền chống ẩm của các lớp cách điện trong động cơ cao, chụi được tần số đóng cắt điện lớn (400 ÷ 600) lần /h. c) Động cơ truyền động các cơ cấu chính của máy xúc phải có momen quán tính của roto (hoặc phần ứng) đủ nhỏ để giảm thời gian quá độ của hệ truyền động khi tăng tốc và hãm. Nên chọn loại động cơ có roto (hoặc phần ứng) dài, đường kính nhỏ. d) Các thiết bị điều khiển dùng trong máy xúc phải đảm bảo làm việc tin cậy trong điều kiện nặng nề nhất (độ rung động, chao lắc lớn, phụ tải thay đổi đột biến và tần số đóng - cắt điện trở lớn). e) Hệ thống điều khiển các hệ truyền động các cơ cấu của máy xúc phải có sơ đồ cấu trúc đơn giản, độ tin cậy làm việc cao, tự động hoá quá trình điều khiển ở mức độ cao. 2. Máy xúc nhiều gàu xúc Hệ truyền động dùng trong máy xúc nhiều gàu xúc phải đáp ứng các yêu cầu chính sau: a) Hệ truyền động phải đảm bảo quá trình mở máy xảy ra êm, hạn chế gia tốc và mômen trong giới hạn cho phép để không ảnh hưởng đến kết cấu cơ khí của những gàu xúc con gá lắp trên băng xích. b) Động cơ truyền động phải có momen mở máy lớn để khắc phục momen quán tính lớn của băng xích có gá các gàu xúc con, lực ma sát trong thanh dẫn hướng và trong các ổ đỡ. c) Hệ thống điều khiển truyền động điện phải đảm bảo quá trình mở máy xảy ra êm và phạm vi điều chỉnh tốc độ động cơ khá rộng (D= 10:1). d) Hệ truyền động phải tạo ra đường đặc tính cơ với độ cứng phù hợp để có thể giảm tốc độ quay của các gàu xúc khi phụ tải thay đổi, và bảo vệ quá tải cho băng xích có gá các gàu xúc con một cách chắc chắn. 10-4. Biểu đồ phụ tải của các cơ cấu chính của máy xúc 1. Biểu đồ phụ ải của máy xúc một gàu thuận Muốn xây dựng được biểu đồ phụ tải chính xác của các hệ truyền động chính của máy xúc cần có các thông số sau: - Thông số kỹ thuật của động cơ truyền động. - Các tham số của mạch điều khiển. - Mômen quán tính của cơ cấu quy đổi về trục động cơ trong các chế độ làm việc khác nhau của hệ truyền động. - Mômen cản tĩnh của các cơ cấu trong các chế độ làm việc khác nhau của hệ truyền động.
- 163 Để tính chọn sơ bộ công suất động cơ truyền động chỉ cần dựa trên biểu đồ phụ tải tối giản của hệ truyền động trong đó chỉ tính đến mômen cản tĩnh của cơ cấu, không tính đến mômen động của cơ cấu trong chế độ quá độ. Việc tính toán chính xác các yếu tố đặc trưng cho chế độ làm việc của các cơ cấu của máy xúc là một vấn đề phức tạp. Bởi vậy, để tiến hành tính chọn công suất động cơ truyền động các cơ cấu của máy xúc có thể sử dụng biểu đồ phụ tải gần giống với biểu đồ phụ tải thực của các cơ cấu chính của máy xúc biểu diễn trên hình 10-5. Chu trình làm việc của cơ cấu nâng - hạ gàu của máy xúc (h.10-5a) bao gồm giai đoạn chính sau: • t1: thời gian tăng tốc cho quá trình bắt đầu đào bốc đất đá • t2: thời gian nâng tay gầu trong giai đoạn bốc xúc đất đá • t3: thời gian dừng gầu sau lúc bốc xúc xong • t4: thời gian giữ tay gầu cân bằng khi quay gầu về vị trí đổ tải • t5: thời gian đổ tải, momen cảu động cơ giảm trong trình đổ tải • t6: thời gian tăng tốc khi hạ gầu không xuống gương lò • t7: thời gian hạ gầu với tốc độ không đổi • t8: thời gian hãm gầu trước khi hạ gầu xuống gương lò Từ biểu đồ phụ tải, ta rút ra kết luận sau: - Động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu làm việc dài hạn với hệ số tiếp điện tương đối TĐ% = 100%. - Trị số của mômen động cơ truyền động xác định bằng mômen cản tĩnh của phụ tải, mômen cản tĩnh của cớ cấu nâng - hạ có tính thế năng. Biểu đồ phụ tải của động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu được biểu diễn trên hình 10-5b. Chu kỳ làm việc của cơ cấu đẩy tay gàu gồm các giai đoạn sau: • t1: thời gian tăng tốc đưa tay gàu vào đất kết hợp với cơ cấu nâng • t2: thời gian gàu đi lên để xúc đất đá • t3: thời gian đảo chiều để lùi tay gầu • t4: thời gian tay gàu di chuyển với tốc độ không đổi theo hướng đi lên • t5: thời gian hãm tay gàu • t6: thời gian nghĩ khi máy quay tay gàu về vị trí đổ tải • t7: thời gian tăng tốc để đẩy tay gàu ra k.cách xa nhất để đổ tải • t8: thời gian tăng tốc để đẩy tay gàu di chuyển với tốc độ không đổi • t9: thời gian hãm khi di chuyển tay gàu • t10: thời gian nghĩ khi đổ tải • t11: thời gian tăng tốc để kéo tay gàu vào • t12: thời gian kéo tay gàu vào với tốc độ không đổi • t13: thời gian hãm tay gàu trước khi hạ tay gàu xuống đất
- 164 H.10-5. Biểu đồ phụ tải của các cơ cấu chính của máy xúc một gàu - gàu thuận
- 165 Biểu đồ phụ tải của động cơ truyền động cơ cấu truyền động cơ cấu quay biểu diễn trên hình 10-5c • t1: thời gian nghĩ khi gàu di chuyển vào đất đá • t2: thời gian tăng tốc khi gàu đầy tải • t3: thời gian quay tay gàu đầy tải với tốc độ không đổi • t4: thời gian hãm • t5: thời gian nghĩ khi đổ tải • t6: thời gian tăng tốc để quay gàu không về vị trí bốc xúc • t7: thời gian quay gàu không với tốc độ không đổi • t8: thời gian hãm của cơ cấu quay Trong một số trường hợp, để đơn giản trong việc tính toán, biểu đồ phụ tải không tính đến chế độ động của hệ truyền động. Ví dụ như đối với cơ cấu đẩy tay gàu có thể giả thiết rằng: M1 = M2 ; M3 = M4 ; M4 = M5 ; M6 = M7 ; M8 = M9 và M10 = M11 . Cũng tương tự như vậy có thể xây dựng biểu đồ phụ tải tối giản cho động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu. 2. Biểu đồ phụ tải của máy xúc gàu treo dây. (hình 10-6) Biểu đồ phụ tải của cơ cấu kéo cáp gồm các giai đoạn sau (h.10-6a): t1 - thời gian tăng tốc của động cơ truyền động để đưa gàu xúc xuống gương lò. t2 - thời gian bốc xúc. t3 - thời gian kết thúc quá trình bốc - xúc. Biểu đồ phụ tải của động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu (h.10-6b) t1 - thời gian nghỉ, trong khi cơ cấu kéo gàu đi thực hiện quá trình bốc xúc; t2 - thời gian tăng tốc của cơ cấu nâng gàu khi gàu xúc bắt đầu rời khỏi gương lò; t3 - thời gian nâng gàu H.10-6. Biểu đồ phụ tải của các cơ cấu chính của máy xúc với tốc độ khộng đổi, gàu treo trên dây a) Cơ cấu kéo; b) Cơ cấu nâng - hạ
- 166 đồng thời quay gàu về vị trí đổ tải; t4 - thời gian đổ tải; t5 - thời gian hãm của cơ cấu đồng thời động cơ truyền động cơ cấu đảo chiều để hạ gàu xuống gương lò; t6 - thời gian hạ gàu xuống gương lò với tốc độ không đổi, đồng thời quay gàu theo hướng ngược lại. t7 - thời gian hãm của cơ cấu để đưa gàu vào gương lò. Biểu đồ phụ tải của cơ cấu quay của máy xúc gàu treo trên dây tương tự như của máy xúc một gàu - gàu thuận. 10-5. Tính chọn công suất động cơ truyền động các cơ cấu chính của máy xúc. Để tính chọn được công suất động cơ truyền động các cơ cấu của máy xúc cần phải có các dữ kiện ban đầu sau đây: - Sơ đồ động học của cơ cấu. - Chế độ làm việc của máy xúc. - Tốc độ di chuyển của cơ cấu. - Thời gian của một chu trình làm việc của cơ cấu. - Loại đất đá hoặc quặng và một số dữ kiện khác v.v… Tất cả các thông số trên có thể nhận được từ kích thước kết cấu của máy xúc với năng suất (thể tích gàu xúc) xác định. Chế độ động của cơ cấu trong quá trình làm việc như tăng tốc, hãm, thay đổi tốc độ ảnh hưởng rất đáng kể đến năng suất của máy xúc. Mômen quán tính của cơ cấu truyền lực trung gian có thể tính toán được dựa trên sơ đồ động học của cơ cấu, còn mômen quán tính của động cơ chỉ tính được sau khi đã chọn sơ bộ công suất động cơ. Bởi vậy để tính chọn chính xác công suất động cơ, phải tiến hành theo các bước sau: - Xây dựng biểu đồ phụ tải tối giản dựa trên các công thức (sẽ trình bày sau) và xác định công suất cản tĩnh của động cơ. - Tiến hành tính chọn sơ bộ công suất động cơ truyền động (trong sổ tay tra cứu) và xây dựng đường đặc tính cơ tự nhiên của động cơ truyền động. - Xây dựng biểu đồ phụ tải chính xác của động cơ truyền động cơ cấu cho một chu trình làm việc có tính đến chế độ động của hệ truyền động. - Kiểm tra động cơ đã chọn theo điều kiện phát nóng bằng phương pháp dòng điện hoặc mômen đẳng trị. - Kiểm tra động cơ theo khả năng quá tải. Công suất của động cơ đã chọn phải qui đổi hệ số tiếp điện (TĐ%) phù hợp với hệ sô tiếp điện quy chuẩn. 1. Động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu của máy xúc gàu thuận Để xây dựng biểu đồ phụ tải cơ cấu - hạ gàu (hình 10-7) cần phải tính mômen động cơ sinh ra khi thực hiện bốc xúc, nâng gàu đầy tải, đổ tải, hạ
- 167 gàu v.v… Mômen của động cơ khi thực hiện bốc xúc đất đá được tính theo biểu thức sau: (G g + G + 0,5Gtg + GC ) Rt .g M2 = [N.m] (10-1) iη Trong đó: Gg - khối lượng của gàu, kg; G - khối lượng đất đá trong gàu, kg; Gtg- khối lượng của tay gàu, kg; Rt - bán kính của tay nâng, m; i - tỷ số truyền từ động cơ đến cơ cấu bốc xúc; η - hiệu suất của cơ cấu truyền lực; g - gia tốc trọng trường, m/s2; Gc- khối lượng tương ứng với sự tác động của lực cắt Fc, kg. Fc Gc [kg] (10-2) g Khối lượng đất đá trong gàu tính theo biểu thức: G = V1γ [kg] (10-3) 3 Trong đó V1 - thể tích đất đá chiếm chỗ trong gàu, m γ - khối lượng riêng của đất đá, kg/m3 V1 = S.h.b [m3] (10-4) Trong đó S - tiết diện cắt ngang của một lớp cắt, m2; h - chiều dài của một đường cắt, m; b - hệ số tới, xốp của đất đá (0,6 ÷ 0,8). Lực cắt được tính theo biểu thức sau: V1 .b Fc = f .10 − 4 [N] (10-5) h Trong đó: f - suất lực cản cắt của đất đá, N/cm2 Trị số của f phụ thuộc vào tính chất của đất đá, quặng và cơ cấu bốc xúc của từng loại máy xúc. Tốc độ nâng của gàu được chọn theo kinh nghiệm và phụ thuộc vào năng suất của máy xúc. Đối với máy xúc có thể tích gàu xúc dưới 2m3, vg = (0,4 ÷ 0,5)m/s; thể tích gàu xúc (2 ÷ 3)m3, vg = (0,5 ÷ 0,9)m/s và thể tích gàu xúc từ (3 ÷ 6)m3, vg = (0,9 ÷ 1,6) m/s. Mômen của động cơ khi gàu rời khỏi gương lò hoặc khi giữ gàu đầy tải trên không được tính theo biểu thức: (G g + G + 0,5Gtg ).Rt .g M4 = [N.m] (10-6) iη Mômen động cơ khi hạ gàu không tải bằng: (G g + 0,5G tg ) Rt .η .g M7 = [N.m] (10-7) i
- 168 Tất cả các trị số mômen động cơ khi xây dựng biểu đồ phụ tải tối giản có thể lấy bằng: tăng tốc khi đào M1 = 1,5M2; hãm sau khi gàu rời khỏi gương lò M3 = 0,8M2; tăng tốc khi hạ gàu M6 = M2; hãm trước khi bắt đầu quá trình đào, bốc xúc M8 = 1,5M2. Dựa vào biểu đồ phụ tải của hệ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu, có thể xác định được mômen đẳng trị của động cơ: M 12 t1 + M 2 t 2 + M 32 t 3 + M 4 t 4 + M 52 t 5 + M 62 t 2 + M 72 t 7 + M 82 t 2 2 2 M dt = [N.m](10-8) t1 + t 2 + t 3 + t 4 + t 5 + t 6 + t t + t 8 Để tính được thời gian quá độ (t1, t3, t6 và t8), trước hết phải tính thời gian làm việc của động cơ ở chế độ xác lập. Thời gian đào, bốc xúc t2 phụ thuộc vào độ dài của đường cắt h (chiều cao của gương lò) và tốc độ nâng của gàu vg. Thời gian giữ gàu trên không khi quay về hai hướng t4 và t7 phụ thuộc vào tốc độ quay của cơ cấu quay của máy xúc. Thời gian đổ tải t5 phụ thuộc vào thể tích của gàu xúc. Thời gian tổng của một chu trình làm việc của cơ cấu nâng - hạ gàu có thể được tính bằng: tck = Σt = (1,15 ÷ 1,2)(t2 + t4 + t5 + t7) [s] (10-9) Công suất của động cơ được chọn dựa trên hai đại lượng: mômen đẳng trị Mđt và tốc độ nâng gàu vg. 2. Động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu của máy xúc một gàu - gàu thuận. Công suất động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu của máy xúc gàu thuận được xác định bởi các trị số ngoại lực tác dụng lên tay gàu của máy xúc. Các lực đó thay đổi phụ thuộc vào vị trí của tay gàu so với cần gàu của máy xúc, phụ thuộc vào chế độ làm việc của cơ cấu đẩy tay gàu để tạo ra chuyển động tinh tiến hoặc giữ tay gàu tại chỗ. Để tay gàu di chuyển tịnh tiến được ra phía trước, cơ cấu đẩy tay gàu phải tạo ra lực đẩy song song với trục tay gàu theo hướng từ đầu tay gàu ra đến gàu xúc. Trong đó thành phần lực đẩy hữu ích tạo ra để khắc phục thành phần pháp tuyến của lực cản khi cắt đất đá và thành phần lực Fn (hình 10-7) gàu có hướng song song với trục của tay gàu. Các vị trí tính toán của tay gàu: b, c, d và e, các bản vẽ véc tơ lực tác dụng lên tay gàu. Thành phần lực chủ đạo để đẩy tay gàu là lực nâng Fn, lực nâng Fn tỷ lệ nghịch với góc α được hợp thành giữa hai trục: trục của tay gàu và trục của dây cáp kéo của cơ cấu nâng. Giá trị của lực nâng Fn lớn hơn nhiều lần so với lực cản cắt của đất đá Fc. Khi giữ tay gàu trên không, cơ cấu đẩy tay gàu chụi một lực đẩy Fđ do khối lượng của tay gàu, gàu với đất đá trong gàu và lực nâng tác dụng lên tay gàu. Để tính chọn được công suất động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu, cần phải tính toán thành phần pháp tuyến và tiếp tuyến của lực đẩy tay gàu tại
- 169 điểm A (hình 10-7a). Để thực hiện được điều đó phải tiến hành tổng hợp các thành phần lực tác dụng lên tay gàu tại các vị trí khác nhau của tay gàu (hình 10-7b,c và d), các thành phần lực tác dụng bao gồm: lực cắt Fc, lực nâng Fn = Gn/g, Gtg và Gg. Từ đó có thể xác định được trị số và hướng tác dụng của lực Fa tại điểm A. Thành phần lực cản cắt của đất đá có thể tính được theo biểu thức sau: 1 Fc = (G n r1 + Gtg .r2 + G g .r3 ).g [N] (10-10) r Trong đó: r1, r2, r3 - cánh tay đòn của các lực tương ứng: lực cắt, lực nâng, khối lượng tay gàu và khối lượng gàu xúc so với trục của cần gàu. Hình 10-7 Biểu đồ lực dùng để tính chọn công suất động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu của máy xúc gàu thuận.
- 170 Sau khi tiến hành phân tích lực FA thành hai thành phần: lực F’d vuông góc với trục của tay gàu và lực Fđ song song với trục của tay gàu (hình 10-7E) ứng với vị trí I của tay gàu (hình 10-7A). Lúc đó góc nghiêng của cầu gàu có trị số lớn nhất với γ = 600. Để tính toán sự thay đổi thay đổi của mômen phụ thuộc vào góc nâng của tay gàu (α) cần phải xây dựng biểu đồ lực tác dụng lên tay gàu ứng với (8 ÷ 10) vị trí của tay gàu. Sau đó xác định được trị số mômen trung bình M2 (hình 10-7B). Thời gian t2 được tính bằng thời gian đào - bốc xúc (hình 10- 7A). Trị số mômen của động cơ cầu khi thu tay gàu vào cho một lần bốc xúc mới và vươn tay gầu ra xa nhất để đổ tải cũng được tiến hành theo các bước như trên. Tốc độ di chuyển của cơ cấu đẩy tay gàu được chọn từ điều kiện khi đẩy tay gàu ra xa nhất trong quá trình đào - bốc xúc. I tg max vd = [m/s] (10-11) td Trong đó: Itg.max - hành trình di chuyển xa nhất của tay gàu, m; tđ - thời gian đào - bốc xúc (tđ = t2). Tốc độ lùi tay gàu để thực hiện một chu trình bốc xúc mới thường lấy bằng (1,5 ÷ 2)vđ. Tốc độ trung bình của cơ cấu đẩy tay gàu thường được chọn bằng: vđtb = (0,45 ÷ 0,72)vg [m/s] [10-12] Các trị số của mômen còn lại được tính theo kinh nghiệm: M4 = 0,8M2; M7 = 0,6M2; M10 = 0,4M2; M1 = M5 = M6 = 1,5M2; M3 =1,2M2; M8 = 0,9M2 và M11 = M2 . Các bước tính toán tiếp theo được thực hiện theo 4 bước như tính chọn công suất động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu. 3. Động cơ truyền động cơ cấu quay của máy xúc một gàu - gàu thuận. Công suất động cơ truyền động cơ cấu quay của máy xúc một gàu - gàu thuận được tính toán dựa trên: - Trị số mômen quán tính của các phần quay của máy xúc J. - Mômen cản tĩnh Mc. - Tốc độ quay cực đại ωmax - Trị số góc quay β Theo kinh nghiệm vận hành và thiết kế hệ truyền động cơ cấu quay của máy xúc rút ra kết luận rằng trị số mômen cản tĩnh và mômen động của động cơ truyền động cơ cấu quay liên quan với nhau với một tỷ lệ nhất định. Bởi vậy, chỉ cần tiến hành tính toán trị số mômen cản tĩnh Mc, sau đó mômen động của động cơ (Mđg) có thể tính chọn theo trị số của Mc. Mômen cản tĩnh
- 171 của động cơ truyền động Mc và tốc độ quay cực đại ωmax được tính toán theo các bước sau: a) Chọn thời gian của một chu trình làm việc của máy xúc tck theo các đường cong trên hình 10- 8 Khi máy xúc bốc đất đá rời không kết dính, thời gian của một chu trình làm việc cảu máy xúc tăng lên: (5 ÷ 10)% đối với máy xúc gàu thuận và gàu treo trên dây, 10% đối với máy xúc gàu ngược, 15% đối với máy xúc gàu ngoạm. Khi máy xúc bốc xúc đất đá mềm, thời gian của một chu trình giảm đi hai lần. Hình 10-8 Sự phụ thuộc của thời b) Xác đinh thời gian đào - bốc xúc (tđ). gian chu trình làm việc của máy xúc Khi tính thời gian đào, giả thiết rằng tốc độ vào thể tích gàu xúc.1. Máy xúc xây trung bình khi nâng gàu bằng tốc độ trung dựng; 2. Máy xúc bốc đất đá; 3. Máy bình của động cơ khi làm việc với phụ tải xúc gàu treo trên dây định mức. H td = [s] (10-13) vg Trong đó: H - chiều dài quỹ đạo khi đào đất đá (một cách gần đúng là chiều cao của gương lò), m; vg - tốc độ di chuyển của gàu, m/s. Chiều dai quỹ đạo khi đào có thể tính được dựa trên các kích thước cơ bản của máy xúc. Tốc độ di chuyển của gàu phụ thuộc vào tính chất của đất đá có thể tính chọn từ 0,5 ÷ 3,5m/s. c) Tính thời gian đổ tải (tđt). Thời gian đổ tải phụ thuộc vào các yếu tố sau: - Đặc điểm, công nghệ khi đổ tải vào phương tiện vận chuyển (ô tô, toa tàu hoặc bãi thải). - Loại đất đá. - Chiều cao và tầm vươn xa của gàu khi đổ tải. Thời gian đổ tải bao gồm: thời gian quay gàu về đúng vị trí đổ tải, thời gian khởi động cơ cấu đổ tải (cơ cấu đóng mở đáy gàu) và thời gian đổ tải. Thời gian khởi động của hệ truyền động cơ cấu đổ tải thường được chọn trong phạm vi (0,4 ÷ 3)s. Thời gian đổ tải trong phạm vi (0,25 ÷ 2)s khi đổ tải ra bãi tha ma, (0,5 ÷ 6)s khi đổ tải vào các phương tiện vận tải khác như tàu hoả hoặc ôtô.
- 172 d) Tính thời gian quay gàu (tq) t ck − t d − t dt tq = [s] (10-14) J0 1+ 3 J Trong đó J0 - mômen quán tính của các phần quay của máy xúc khi quay gàu không, kgm2; J - mômen quán tính của các phần quay của máy xúc khi quay gàu đầy tải, kgm2. Trị số của mômen quán tính có thể tính một cách gần đúng theo công thứcư thực nghiệm. Thời gian quay có thể lấy bằng tq = (0,8 ÷ 0,85)tck. e) Tính công suất cực đại của động cơ truyền động cơ cấu quay. J (1,37 + η 2 ) β 2 Pmax = [kW] (10-15) 0,736at qη 3 Trong đó: η - hiệu suất cơ cấu truyền lực của cơ cấu quay; β - góc quay của máy xúc, rad; a - hệ số tính đến dạng của đường đặc tính cơ của hệ truyền động. Khi tính toán có thể lấy η = (0,85 ÷ 0,9), góc quay β = (90 ÷ 110)0 đối với máy xúc gàu thuận, β = (120 ÷ 150)0 đối với máy xúc gàu treo trên dây. Hệ số a được tính chọn theo dạng Hình 10-9 Dạng đặc tính cơ của hệ truyền đặc tính cơ trên hình 10-9 động máy xúc để xác định các hệ số a và c Đường I, a = 26,5; đường II, a = 41,5; đường III, a = 40,7 và đường IV, a = 65,5. f) Tốc độ quay cực đại 0,736cPmaxη ω max = [rad] (10-16) J (1,37 + η 2) Trong đó: c - hệ số có tính đến dạng đặc tính co của hệ truyền động. Đường I, c = 87,5; đường II, c=167; đường III, c = 137 và đường IV, c= 220,5. Theo kết quả Pmax, ωmax để tính chọn công suất động cơ truyền động cơ cấu quay trong các sổ tay tra cứu.
- 173 10-6. Các hệ truyền động thường dùng trong máy xúc Hệ truyền động cơ cấu của máy xúc phải đáp ứng các yêu cầu công nghệ của máy xúc, như phạm vi điều chỉnh tốc độ, dạng đặc tính cơ, chế độ động của cơ cấu, đảm bảo làm việc với độ tin cậy cao trong điều kiện làm việc khắc nghiệt và chế đô làm việc nặng nề. Bởi vậy việc chọn hệ truyền động để truyền động các cơ cấu của máy xúc chỉ giới hạn trong một số hệ truyền đông chất lượng cao. Các hệ truyền động thông dụng dùng trong máy xúc bao gồm: - Hệ truyền động xoay chiều với động cơ không đồng bộ rôto dây quấn. - Hệ truyền động F-Đ có khuếch đại trung gian là nguồn cấp cho cuộn kích từ của máy phát một chiều. - Hệ truyền động với động cơ điện một chiều, được cấp nguồn từ bộ biến đổi tĩnh (bộ chỉnh lưu có điều khiển dùng Thyristor hệ T-Đ). Trong các máy xúc năng suất thấp (dưới 150m3/h), thường dùng hệ truyền động nhóm. Động cơ truyền lực có thể là động cơ đốt trong (động cơ điezen) hoặc động cơ không đồng bộ. Để truyền động các cơ cấu chính của máy xúc được thực hiện từ trục chính thông qua các cơ cấu truyền lực như trục cam, khớp ly hợp ma sát v.v… Trong các máy xúc năng suất trung bình (dưới 400m3/h) thường dùng hệ truyền động riêng rẽ: hệ máy phát điện một chiều có ba cuộn kích từ - động cơ điện một chiều. Trong các máy xúc năng suất lớn (dưới 1500m3/h), thường dung trong hệ F-Đ có khuếch đại trung gian làm nguồn cấp cho cuộn kích từ của máy phát như: máy điện khuếch đại, khuếch đại từ, hoặc khuếch đại bán dẫn. Hệ điều khiển truyền động là hệ kín với nhiều mạch vòng phản hồi về dòng điện, điện áp và tốc độ để nâng cao chất lượng tĩnh và chất lượng động của hệ truyền động. Các hệ truyền động phụ khác của máy xúc (như đóng -mở đáy gàu, máy bơm, quạt gió, máy nén khí v.v..) thường dùng động cơ không động bộ rôto lồng sóc. 10-7 Một số sơ đồ khống chế máy xúc điển hình 1. Máy xúc ЭКГ -4 (EKG-4) Máy xúc EKG - 4 là loại máy xúc một gàu - gàu thuận thường được sử dụng trên công trường xây dựng, công trình thuỷ điện, trên các công trường khai thác mỏ theo phương pháp lộ thiên. a) Thông số kỹ thuật + Thể tích gàu xúc: 4m3. Trên máy xúc được trang bị các loại máy điện sau: + Tổ hợp biến đổi bao gồm các máy điện như hình 10-10.
- 174 Hình 10-10 Tổ hợp biến đổi của máy xúc EKG-4 - Động cơ sơ cấp kéo các máy phát điện một chiều dùng loại động cơ không đồng bộ lồng sóc cao áp 3 pha với điện áp định mức 6kV, Pđm = 259kW. - Máy phát điện một chiều 2 làm nguồn cấp cho động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu với Uđm = 451V; Pđm = 192kW. - Máy phát điện một chiều 4 làm nguồn cấp cho động cơ truyền động cơ cấu quay với Uđm= 395V; Pđm= 54kW. - Máy phát điện một chiều 1làm nguồn cấp cho các động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu và cơ cấu di chuyển với Uđm = 395V; Pđm = 54kV. - Máy phát điện một chiều 5, làm nguồn cấp cho các cuộn kích từ của tất cả các máy phát và động cơ một chiều truyền đông các cơ cấu chính của máy xúc và động cơ đóng - mở đáy gàu với Uđm = 115V; Pđm =12kW. + Các động cơ truyền động của cơ cấu chính - Động cơ điện một chiều kích từ độc lập ĐN (h.10-10) với Pđm = 175kW; Uđm = 460V; nđm = 755vg/ph, truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu. - Động cơ điện một chiều kích từ độclâp ĐĐ với Pđm = 40kW; Uđm = 360V nđm= 1110vg/ph, truyền động cơ cấu đẩy tay gàu. - Hai đông cơ điện một chiều ĐQ1, ĐQ2 với Pđm = 50kW; Uđm = 306V; nđm = 910vg/ph, truyền động cơ cấu quay bàn (một động cơ quay theo chiều thuận, động cơ còn lại quay theo chiều ngược) với mục đích giảm mômen quán tính của hệ truyền động. - Động cơ điện một chiều ĐĐC, với Pđm = 40kW; Uđm = 360V; nđm = 1110vg/ph, truyền động cơ cấu di chuyển máy xúc. - Động cơ điện một chiều ĐG, với Pđm = 1,1kW; Uđm =11v; nđm = 1450vg/ph, truyền động cơ cấu đóng mở gàu.
- 175 b) Sơ đồ cung cấp điện cho máy xúc EKG-4 Sơ đồ cung cấp điện từ lưới điện quốc gia đến máy xúc được thể hiện trên hình 10-11. Hình 10-11. Sơ đồ nguyên lý mạch lực của máy xúc EKG-4 Nguồn điện cao áp (3 hoặc 6kV) được lấy từ lưới điện quốc gia cấp điện đến tủ phân phối 4 bằng đường cáp mềm ba pha cao áp 5. Nguồn từ tủ phân phối 4 cấp điện đến máy xúc bằng đường cáp mềm 5 đến máy xúc - đến hộp nối đầu vào trên 3 giá đỡ sứ cao áp 7 và bộ tiếp điện 8 lắp trên bệ của máy xúc. Nguồn từ bộ tiếp điện cấp vào tủ phân phối đặt trong máy xúc. Trong tủ phân phối gồm các thiết bị cao áp như: cầu dao cách ly CD1 (hình 10-11), máy cắt dầu MC, biến áp tự dùng BA1 với S = 20kVAr, U1/U2 = 6kV/0,22kV và một số thiết bị hạ áp khác. Biến áp tự dùng BA1 (hình 10-11) dùng làm nguồn cấp cho các thiết bị điều khiển hạ áp, nguồn chiếu sáng làm việc và các động cơ truyền động phụ là động cơ không đồng bộ rôto lồng sóc (truyền động bơm nước, bơm dầu, quạt làm mát, v.v..)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình Khí cụ điện - Trang bị điện - Nguyễn Minh Hương
172 p | 1396 | 833
-
đồ án trang bị điện cho máy cắt kim loại, chương 1
5 p | 648 | 265
-
Trang bị điện-điện tử, máy gia công kim loại part 1
21 p | 627 | 236
-
Trang bị điện-điện tử, Máy công nghiệp dùng chung part 1
21 p | 482 | 195
-
đồ án trang bị điện cho máy cắt kim loại, chương 7
7 p | 369 | 188
-
Trang bị điện trên ô tô máy kéo
17 p | 426 | 175
-
Ebook Trang bị điện - điện tử máy gia công kim loại - Nguyễn Mạnh Tiến, Vũ Quang Nhồi
204 p | 284 | 138
-
Trang bị điện-điện tử, máy gia công kim loại part 2
21 p | 225 | 95
-
Giáo trình Trang bị điện 1: Phần 2 - CĐ Phương Đông
26 p | 128 | 81
-
Bài giảng Trang bị điện trong máy - ĐH Bách khoa Đà Nẵng
115 p | 108 | 69
-
Chương 8: Trang bị điện máy nén khí
5 p | 114 | 64
-
Bài giảng Trang bị điện ô tô - Chương 2: Hệ thống cung cấp điện ô tô
62 p | 92 | 58
-
Trang bị điện-điện tử, Máy công nghiệp dùng chung part 9
21 p | 171 | 53
-
Mô đun: Trang bị điện - Nghề: Điện tử công nghiệp (Trình độ: Trung cấp) - TS. Lê Văn Hiền (chủ biên)
135 p | 53 | 39
-
Chương 10: Trang bị điện nhóm máy dệt
11 p | 98 | 37
-
Truyền động điện máy doa ngang
4 p | 72 | 27
-
Trang bị điện - Điện tử máy gia công kim loại
55 p | 60 | 26
-
Điện công nghiệp - Chương 10
26 p | 53 | 20

markdown:
# Trang bị điện máy xúc
Chia sẻ: Hai Dang | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:26
lượt xem 164
download
![](http://image.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20091218/haidang1/80x100/151342_047.jpg)
##
Trang bị điện máy xúc
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Khái niệm chung và phân loại Máy xúc được sử dụng rộng rãi trong ngành khai thác mỏ lộ thiên, trên công trường xây dựng công nhiệp và dân dụng, trên các công trình thuỷ lợi, xây dựng cầu đường và nhiều hạng mục công trình khác nhau, ở những nơi mà yêu cầu bốc xúc đất đá với khối lượng lớn.
![](images/graphics/blank.gif)
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Trang bị điện máy xúc
- 156 Chương 10 TRANG BỊ ĐIỆN MÁY XÚC 10-1 Khái niệm chung và phân loại Máy xúc được sử dụng rộng rãi trong ngành khai thác mỏ lộ thiên, trên công trường xây dựng công nhiệp và dân dụng, trên các công trình thuỷ lợi, xây dựng cầu đường và nhiều hạng mục công trình khác nhau, ở những nơi mà yêu cầu bốc xúc đất đá với khối lượng lớn. Máy xúc có nhiều loại, nhưng có thể phân loại theo các chỉ tiêu sau: 1.Phân loại theo tính năng sử dụng a) Máy xúc dùng trong ngành xây dựng chạy bằng bánh xích, bánh lốp có thể tích gầu xúc từ 0,25 ÷ 2m3. b) Máy xúc dùng trong ngành khai thác mỏ lộ thiên có thể tích gàu xúc từ 4 ÷ 8m3. c) Máy xúc dùng để bốc xúc đất đá có thể tích gầu xúc từ 4 ÷ 35m3. d) Máy xúc bước gàu ngoạm có thể tích gàu xúc từ 4 ÷ 80m3. 2. Phân loại theo cơ cấu bốc xúc a) Máy xúc có cơ cấu bôc xúc là gàu thuận, gàu xúc di chuyển vào đất đá theo hướng từ máy xúc đi ra phía trước dưới tác dụng của hai lực kết hợp: cơ cấu nâng - hạ gàu và cơ cấu tay gàu (h.10-1a). b) Máy xúc có cơ cấu bốc xúc là gàu ngược, gàu di chuyển vào đất đá theo hướng từ ngoài vào trong dưới tác dụng của hai lực kết hợp: cơ cấu nâng hạ gàu và cơ cấu đẩy tay gàu (h.10-1b). c) Máy xúc có cơ cấu bốc xúc kiểu gàu cào. Gàu cào di chuyển theo mặt phẳng ngang từ ngoài vào trong trên cần gàu dẫn hướng (h.10-1c). d) Máy xúc có cơ cấu bốc xúc là gàu treo trên dây, gàu di chuyển theo hướng từ ngoài vào trong máy xúc dưới tác dụng của hai lực kết hợp: cơ cấu kéo cáp và cơ cấu nâng cáp (h.10-1d). e) Máy xúc có cơ cấu bốc xúc kiểu gàu ngoạm, quá trình bốc xúc đất đá được thực hiện bằng cách kéo khép kín dần hai nửa thành gàu dưới tác dụng của cơ cấu kéo cáp và cơ cấu nâng cáp (h.10-1e). Cơ cấu bốc xúc kiểu gàu ngoạm có thể thay thế bằng cơ cấu móc gọi là máy xúc - cần cẩu. g) Máy xúc rôto, có cơ cấu bốc xúc gàu quay. Gàu quay gồm một bánh xe, có nhiều gàu xúc nhỏ gá lắp trên bánh xe theo chu vi của bánh xe (h.10-1g). h) Máy xúc nhiều gàu xúc, gồm nhiều gàu nhỏ nối tiếp theo băng xích di chuyển liên tục (giống như băng chuyền) (h.10-1h). Trong các loại máy xúc kể trên, máy xúc gàu thuận (h.10-1a) có mức đứng thấp hơn so với mức gương lò (mức đất đá cần bốc xúc). Máy xúc gàu cào có mức đứng của máy xúc ngang với mức của gương lò, còn tất cả các máy xúc còn lại có mức đứng của máy xúc cao hơn mức của gương lò.
- 157 Hình 10-1 .Các loại máy xúc a) máy xúc gàu thuận; b) máy xúc gàu ngược; c) máy xúc gàu cào; d) máy xúc gàu treo; e) máy xúc roto; h) máy xúc nhiều gàu xúc
- 158 3. Phân loại theo thể tích gàu xúc (hoặc theo công suất) a) Máy xúc công suất nhỏ dùng trong ngành xây dựng có thể tích gầu xúc từ 0,25 ÷ 2m3. b) Máy xúc công suất trung bình dùng trong ngành khai thác mỏ lộ thiên có thể tích gàu xúc từ 2 ÷ 8m3. c) Máy xúc công suất lớn có nhiều gàu xúc với tổng thể tích của các gàu xúc từ 6 ÷ 80m3. 3) Phân loại theo cơ cấu động lực (cơ cấu sinh công) a) Máy xúc có cơ cấu sinh công là động cơ điện. b) Máy xúc có cơ cấu sinh công là động cơ đốt trong. 4. Phân loại theo cơ cấu di chuyển a) Máy xúc chạy bằng bánh xích. b) Máy xúc chạy bằng bánh lốp. c) Máy xúc chạy theo đường ray. d) Máy xúc chạy theo bước (h.10-1h). 10-2 Kết cấu và cấu tạo của máy xúc Kết cấu và cấu tạo của các loại máy xúc rất đa dạng. Ta chỉ nghiên cứu hai loại máy xúc đặc trưng là máy xúc gầu thuận và máy xúc gàu treo trên dây. 1. Máy xúc gàu thuận Hình 10-2 Máy xúc một gàu – gàu thuận
- 159 Cơ cấu quay (bàn quay) 1 được lắp trên cơ cấu di chuyển bằng bánh xích 2. Cần gàu 6 và tay gàu 5 cùng được lắp trên bàn quay 1. Tay gàu 5 cùng với gàu xúc 7 di chuyển theo gương lò do cơ cấu đẩy tay gàu 4 và cáp kéo 9 của cơ cấu nâng - hạ gàu. Quá trình bốc xúc được thực hiện kết hợp giữa hai cơ cấu: cơ cấu đẩy tay gàu tạo ra bề dày lớp cắt, cơ cấu nâng - hạ gàu tạo ra lớp cắt là đường di chuyển của gàu theo gương lò. Để đổ tải từ gàu xúc sang các phương tiện khác được thực hiện nhờ cơ cấu mở đáy gàu 3 lắp trên thành thùng xe của máy xúc. Máy xúc có ba chuyển động cơ bản: nâng - hạ gàu, ra - vào tay gàu và quay, ngoài ra còn có một số chuyển động phụ khác như: nâng cần gàu, di chuyển máy xúc, đóng - mở đáy gàu v.v… Chu trình làm việc của máy xúc bao gồm các công đoạn sau: đào, nâng gàu đồng thời quay gàu về vị trí đổ tải, quay gàu về vị trí đào và hạ gàu xuống gương lò. Thời gian của một chu trình làm việc khoảng từ 20 ÷ 60s. Cơ cấu nâng hạ gàu và cơ cấu tay gàu của máy xúc thường xuyên làm việc quá tải (gọi là quá tải làm việc) do gàu bốc xúc phải đất đá cứng hoặc lớp cắt quá sâu. Các cơ cấu chính của máy xúc làm việc ở chế độ ngắn hạn lặp lại với hệ số tiếp điểm tương đối TĐ% = (25 ÷ 75)% 2. Máy xúc gàu treo trên dây. Hình 10-3. Máy xúc gàu treo trên dây Tất cả thiết bị điện và thiết bị cơ khí của máy xúc được lắp đặt trên bàn quay 1. Có thể quay với góc quay tới hạn trên bệ 2. Di chuyển máy xúc thực hiện bằng cơ cấu tạo bước tiến 3 và hai kích thuỷ lực 4. Máy xúc di chuyển được nhờ tấm trượt 5 lắp ở hai bên thành của bàn quay 1. Cần gàu 6 lắp cố định trên bàn quay bằng hệ thống thanh giằng 9. Gàu xúc 8 được treo trên
- 160 dây cáp nâng 10. Quá trình bốc xúc đất đá được thực hiện nhờ cáp kéo 7, kéo gàu theo hướng từ ngoài vào trong máy xúc. Các cơ cấu của máy xúc làm việc trong điều kiện môi trường khắc nghiệt với chế độ làm việc nặng nề, chao lắc mạnh, nhiều bụi, nhiệt độ môi trường thay đổi trong phạm vi rộng. Một số yếu tố khác cũng gây ảnh hưởng đến chế độ làm việc của các cơ cấu của máy xúc như: độ nghiêng, độ chênh dọc trục của máy xúc, gia tốc lớn khi mở máy và hãm v.v…Do chế độ làm việc của máy xúc nặng nề như vậy, nên các thiết bị của máy xúc phải được chế tạo chắc chắn, độ bền cơ học cao và độ tin cậy làm việc cao. 10-3. Các yêu cầu cơ bản đối với hệ truyền động các cơ cấu của máy xúc Chế độ làm việc của một máy xúc phụ thuộc vào cấu tạo, kết cấu của nó và các đặc điểm đặc trưng của quá trình đào hoặc bốc xúc đất đá. Bởi vậy, các yêu cầu đối với hệ truyền động các cơ cấu của máy xúc có một gàu xúc và máy xúc có nhiều gàu xúc có nhiều điểm khác biệt nhau. 1. Đối với máy xúc có một gàu xúc Đối với máy xúc có một gàu xúc, các yêu cầu chính đối với hệ truyền động các cơ cấu bao gồm: a) Đặc tính cơ của hệ truyền động điện truyền động các cơ cấu chính của máy xúc (cơ cấu nâng - hạ gàu, cơ cấu quay và cơ cấu đẩy tay gàu) phải đảm bảo hai yêu cầu chính sau: - Trong phạm vi tải thay đổi từ 0 đến dòng nhỏ hơn dòng điện ngắt (Ing = 2,25 ÷ 2,5Iđm), độ sụt tốc độ không đáng kể để đảm bảo năng suất của máy xúc. - Khi động cơ bị quá tải (I ≥ Ing), tốc độ của động cơ truyền động phải giảm nhanh về không để không gây hỏng hóc đối với động cơ. Để đáp ứng hai yêu cầu trên, hệ truyền động phải tạo ra đường đặc tính cơ đặc trưng gọi là đặc tính “máy xúc” (đường 1 hình 10-4a). Hình 10- 4 Đặc tính cơ của các Trong thực tế không sử dụng đường hệ truyền động cơ cấu máy xúc đặc tính cơ lý tưởng như đường 1 vì a)Dùng để xác định hệ số lấp đầy người vận hành máy xúc không cảm b)Đặc tính cơ của một số hệ nhận được nhận được thời điểm quá tải truyền động tiêu biểu
- 161 của động cơ để giảm tốc độ hạn chế momen của động cơ nhỏ hơn trị số lớn nhất cho phép dẫn đến làm cho động cơ dễ bị cháy, mà thường dùng đặc tính mềm hơn (đường 2 hình 10-4a) Năng suất của máy xúc được đánh giá bằng diện tích của tứ giác hợp thành giữa hệ trục toạ độ và đường đặc tính cơ của hệ truyền động (hình 10-4a) SADCO. Để đánh giá năng suất của máy xúc, ta có hệ số lấp đầy k. Hệ số lấp đầy k được tính theo biểu thức sau: S ADCO S .m k= = S ABCO ω 0 M d với: SADCO - diện tích tứ giác hợp thành giữa hệ trục toạ độ và đường đặc tính cơ cuả hệ truyền động; SABCO - diện tích tứ giác hợp thành giữa hệ trục toạ độ và đường đặc tính cơ lý tưởng; ω0 - tốc độ không tải của động cơ. m - hệ số tỷ lệ. Hệ số lấp đầy của các hệ truyền động hiện đại có thể đạt đến k = 0,8 ÷ 0,9. Trên hình 10-4b biểu diễn các đường đặc tính cơ của một số hệ truyền động các cơ cấu của máy xúc. Họ đặc tính cơ của các hệ đó cho phép đánh giá và tính chọn hệ truyền động một cách hợp lý đối với từng loại máy xúc cụ thể. Hệ truyền động xoay chiều với động cơ không đồng bộ ba pha (đường 1) được sử dụng rộng rãi cho các loại máy xúc công suất bé với thể tích gàu xúc dưới 1m3. Đặc biệt là khi dùng động cơ truyền động là động cơ không đồng bộ có hệ số trượt lớn cho phép hạn chế dòng của động cơ trong giới hạn cho phép. Hệ truyền động xoay chiều với động cơ không đồng bộ rôto dây quấn nếu có đấu thêm một điện trở phụ trong mạch roto của động cơ Rf = (0,1 ÷ 0,15)R (R là điện trở của dây quấn roto của động cơ) và có cuộn kháng bảo hoà trong mạch stato của động cơ (đường 2 hình 10-4b) ta sẽ nhận được đường đặc tính cơ tối ưu đối với các cơ cấu của máy xúc công suất nhỏ. Hệ truyền động máy phát một chiều có ba cuộn kích từ - động cơ điện một chiều (đường 3 hình 10-4b) thường dùng đối với các loại máy xúc công suất trung bình với thể tích gàu xúc từ 2 đến 5m3. Hệ này có đường đặc tính cơ gần với đường đặc tính cơ tối ưu, cho phép điều chỉnh tốc độ động cơ truyền động trong một phạm vi khá rộng. Hệ truyền động máy phát - động cơ (F-Đ) có khâu khuếch đại trung gian thực hiện chức năng khuếch đại và tổng hợp các tín hiệu điều khiển (khuếch đại trung gian có thể là máy điện khuếch đại - MĐKĐ, khuếch đại từ - KĐT, hoặc khuếch đại bán dẫn KĐBD) sẽ tạo ra đường đặc tính cơ 4 (trên hình 10-4b), đáp ứng hoàn toàn yêu cầu về truyền động các cơ cấu của máy xúc.
- 162 Hệ này được sử dụng rộng rãi trong các máy xúc công suất lớn có thể tích gàu xúc từ 10 ÷ 80m3. b) Động cơ truyền động các cơ cấu của cầu trục phải có độ chắc chắn về kết cấu và độ tin cậy làm việc cao, có khả năng chịu quá tải lớn. Độ bền nhiệt và độ bền chống ẩm của các lớp cách điện trong động cơ cao, chụi được tần số đóng cắt điện lớn (400 ÷ 600) lần /h. c) Động cơ truyền động các cơ cấu chính của máy xúc phải có momen quán tính của roto (hoặc phần ứng) đủ nhỏ để giảm thời gian quá độ của hệ truyền động khi tăng tốc và hãm. Nên chọn loại động cơ có roto (hoặc phần ứng) dài, đường kính nhỏ. d) Các thiết bị điều khiển dùng trong máy xúc phải đảm bảo làm việc tin cậy trong điều kiện nặng nề nhất (độ rung động, chao lắc lớn, phụ tải thay đổi đột biến và tần số đóng - cắt điện trở lớn). e) Hệ thống điều khiển các hệ truyền động các cơ cấu của máy xúc phải có sơ đồ cấu trúc đơn giản, độ tin cậy làm việc cao, tự động hoá quá trình điều khiển ở mức độ cao. 2. Máy xúc nhiều gàu xúc Hệ truyền động dùng trong máy xúc nhiều gàu xúc phải đáp ứng các yêu cầu chính sau: a) Hệ truyền động phải đảm bảo quá trình mở máy xảy ra êm, hạn chế gia tốc và mômen trong giới hạn cho phép để không ảnh hưởng đến kết cấu cơ khí của những gàu xúc con gá lắp trên băng xích. b) Động cơ truyền động phải có momen mở máy lớn để khắc phục momen quán tính lớn của băng xích có gá các gàu xúc con, lực ma sát trong thanh dẫn hướng và trong các ổ đỡ. c) Hệ thống điều khiển truyền động điện phải đảm bảo quá trình mở máy xảy ra êm và phạm vi điều chỉnh tốc độ động cơ khá rộng (D= 10:1). d) Hệ truyền động phải tạo ra đường đặc tính cơ với độ cứng phù hợp để có thể giảm tốc độ quay của các gàu xúc khi phụ tải thay đổi, và bảo vệ quá tải cho băng xích có gá các gàu xúc con một cách chắc chắn. 10-4. Biểu đồ phụ tải của các cơ cấu chính của máy xúc 1. Biểu đồ phụ ải của máy xúc một gàu thuận Muốn xây dựng được biểu đồ phụ tải chính xác của các hệ truyền động chính của máy xúc cần có các thông số sau: - Thông số kỹ thuật của động cơ truyền động. - Các tham số của mạch điều khiển. - Mômen quán tính của cơ cấu quy đổi về trục động cơ trong các chế độ làm việc khác nhau của hệ truyền động. - Mômen cản tĩnh của các cơ cấu trong các chế độ làm việc khác nhau của hệ truyền động.
- 163 Để tính chọn sơ bộ công suất động cơ truyền động chỉ cần dựa trên biểu đồ phụ tải tối giản của hệ truyền động trong đó chỉ tính đến mômen cản tĩnh của cơ cấu, không tính đến mômen động của cơ cấu trong chế độ quá độ. Việc tính toán chính xác các yếu tố đặc trưng cho chế độ làm việc của các cơ cấu của máy xúc là một vấn đề phức tạp. Bởi vậy, để tiến hành tính chọn công suất động cơ truyền động các cơ cấu của máy xúc có thể sử dụng biểu đồ phụ tải gần giống với biểu đồ phụ tải thực của các cơ cấu chính của máy xúc biểu diễn trên hình 10-5. Chu trình làm việc của cơ cấu nâng - hạ gàu của máy xúc (h.10-5a) bao gồm giai đoạn chính sau: • t1: thời gian tăng tốc cho quá trình bắt đầu đào bốc đất đá • t2: thời gian nâng tay gầu trong giai đoạn bốc xúc đất đá • t3: thời gian dừng gầu sau lúc bốc xúc xong • t4: thời gian giữ tay gầu cân bằng khi quay gầu về vị trí đổ tải • t5: thời gian đổ tải, momen cảu động cơ giảm trong trình đổ tải • t6: thời gian tăng tốc khi hạ gầu không xuống gương lò • t7: thời gian hạ gầu với tốc độ không đổi • t8: thời gian hãm gầu trước khi hạ gầu xuống gương lò Từ biểu đồ phụ tải, ta rút ra kết luận sau: - Động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu làm việc dài hạn với hệ số tiếp điện tương đối TĐ% = 100%. - Trị số của mômen động cơ truyền động xác định bằng mômen cản tĩnh của phụ tải, mômen cản tĩnh của cớ cấu nâng - hạ có tính thế năng. Biểu đồ phụ tải của động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu được biểu diễn trên hình 10-5b. Chu kỳ làm việc của cơ cấu đẩy tay gàu gồm các giai đoạn sau: • t1: thời gian tăng tốc đưa tay gàu vào đất kết hợp với cơ cấu nâng • t2: thời gian gàu đi lên để xúc đất đá • t3: thời gian đảo chiều để lùi tay gầu • t4: thời gian tay gàu di chuyển với tốc độ không đổi theo hướng đi lên • t5: thời gian hãm tay gàu • t6: thời gian nghĩ khi máy quay tay gàu về vị trí đổ tải • t7: thời gian tăng tốc để đẩy tay gàu ra k.cách xa nhất để đổ tải • t8: thời gian tăng tốc để đẩy tay gàu di chuyển với tốc độ không đổi • t9: thời gian hãm khi di chuyển tay gàu • t10: thời gian nghĩ khi đổ tải • t11: thời gian tăng tốc để kéo tay gàu vào • t12: thời gian kéo tay gàu vào với tốc độ không đổi • t13: thời gian hãm tay gàu trước khi hạ tay gàu xuống đất
- 164 H.10-5. Biểu đồ phụ tải của các cơ cấu chính của máy xúc một gàu - gàu thuận
- 165 Biểu đồ phụ tải của động cơ truyền động cơ cấu truyền động cơ cấu quay biểu diễn trên hình 10-5c • t1: thời gian nghĩ khi gàu di chuyển vào đất đá • t2: thời gian tăng tốc khi gàu đầy tải • t3: thời gian quay tay gàu đầy tải với tốc độ không đổi • t4: thời gian hãm • t5: thời gian nghĩ khi đổ tải • t6: thời gian tăng tốc để quay gàu không về vị trí bốc xúc • t7: thời gian quay gàu không với tốc độ không đổi • t8: thời gian hãm của cơ cấu quay Trong một số trường hợp, để đơn giản trong việc tính toán, biểu đồ phụ tải không tính đến chế độ động của hệ truyền động. Ví dụ như đối với cơ cấu đẩy tay gàu có thể giả thiết rằng: M1 = M2 ; M3 = M4 ; M4 = M5 ; M6 = M7 ; M8 = M9 và M10 = M11 . Cũng tương tự như vậy có thể xây dựng biểu đồ phụ tải tối giản cho động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu. 2. Biểu đồ phụ tải của máy xúc gàu treo dây. (hình 10-6) Biểu đồ phụ tải của cơ cấu kéo cáp gồm các giai đoạn sau (h.10-6a): t1 - thời gian tăng tốc của động cơ truyền động để đưa gàu xúc xuống gương lò. t2 - thời gian bốc xúc. t3 - thời gian kết thúc quá trình bốc - xúc. Biểu đồ phụ tải của động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu (h.10-6b) t1 - thời gian nghỉ, trong khi cơ cấu kéo gàu đi thực hiện quá trình bốc xúc; t2 - thời gian tăng tốc của cơ cấu nâng gàu khi gàu xúc bắt đầu rời khỏi gương lò; t3 - thời gian nâng gàu H.10-6. Biểu đồ phụ tải của các cơ cấu chính của máy xúc với tốc độ khộng đổi, gàu treo trên dây a) Cơ cấu kéo; b) Cơ cấu nâng - hạ
- 166 đồng thời quay gàu về vị trí đổ tải; t4 - thời gian đổ tải; t5 - thời gian hãm của cơ cấu đồng thời động cơ truyền động cơ cấu đảo chiều để hạ gàu xuống gương lò; t6 - thời gian hạ gàu xuống gương lò với tốc độ không đổi, đồng thời quay gàu theo hướng ngược lại. t7 - thời gian hãm của cơ cấu để đưa gàu vào gương lò. Biểu đồ phụ tải của cơ cấu quay của máy xúc gàu treo trên dây tương tự như của máy xúc một gàu - gàu thuận. 10-5. Tính chọn công suất động cơ truyền động các cơ cấu chính của máy xúc. Để tính chọn được công suất động cơ truyền động các cơ cấu của máy xúc cần phải có các dữ kiện ban đầu sau đây: - Sơ đồ động học của cơ cấu. - Chế độ làm việc của máy xúc. - Tốc độ di chuyển của cơ cấu. - Thời gian của một chu trình làm việc của cơ cấu. - Loại đất đá hoặc quặng và một số dữ kiện khác v.v… Tất cả các thông số trên có thể nhận được từ kích thước kết cấu của máy xúc với năng suất (thể tích gàu xúc) xác định. Chế độ động của cơ cấu trong quá trình làm việc như tăng tốc, hãm, thay đổi tốc độ ảnh hưởng rất đáng kể đến năng suất của máy xúc. Mômen quán tính của cơ cấu truyền lực trung gian có thể tính toán được dựa trên sơ đồ động học của cơ cấu, còn mômen quán tính của động cơ chỉ tính được sau khi đã chọn sơ bộ công suất động cơ. Bởi vậy để tính chọn chính xác công suất động cơ, phải tiến hành theo các bước sau: - Xây dựng biểu đồ phụ tải tối giản dựa trên các công thức (sẽ trình bày sau) và xác định công suất cản tĩnh của động cơ. - Tiến hành tính chọn sơ bộ công suất động cơ truyền động (trong sổ tay tra cứu) và xây dựng đường đặc tính cơ tự nhiên của động cơ truyền động. - Xây dựng biểu đồ phụ tải chính xác của động cơ truyền động cơ cấu cho một chu trình làm việc có tính đến chế độ động của hệ truyền động. - Kiểm tra động cơ đã chọn theo điều kiện phát nóng bằng phương pháp dòng điện hoặc mômen đẳng trị. - Kiểm tra động cơ theo khả năng quá tải. Công suất của động cơ đã chọn phải qui đổi hệ số tiếp điện (TĐ%) phù hợp với hệ sô tiếp điện quy chuẩn. 1. Động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu của máy xúc gàu thuận Để xây dựng biểu đồ phụ tải cơ cấu - hạ gàu (hình 10-7) cần phải tính mômen động cơ sinh ra khi thực hiện bốc xúc, nâng gàu đầy tải, đổ tải, hạ
- 167 gàu v.v… Mômen của động cơ khi thực hiện bốc xúc đất đá được tính theo biểu thức sau: (G g + G + 0,5Gtg + GC ) Rt .g M2 = [N.m] (10-1) iη Trong đó: Gg - khối lượng của gàu, kg; G - khối lượng đất đá trong gàu, kg; Gtg- khối lượng của tay gàu, kg; Rt - bán kính của tay nâng, m; i - tỷ số truyền từ động cơ đến cơ cấu bốc xúc; η - hiệu suất của cơ cấu truyền lực; g - gia tốc trọng trường, m/s2; Gc- khối lượng tương ứng với sự tác động của lực cắt Fc, kg. Fc Gc [kg] (10-2) g Khối lượng đất đá trong gàu tính theo biểu thức: G = V1γ [kg] (10-3) 3 Trong đó V1 - thể tích đất đá chiếm chỗ trong gàu, m γ - khối lượng riêng của đất đá, kg/m3 V1 = S.h.b [m3] (10-4) Trong đó S - tiết diện cắt ngang của một lớp cắt, m2; h - chiều dài của một đường cắt, m; b - hệ số tới, xốp của đất đá (0,6 ÷ 0,8). Lực cắt được tính theo biểu thức sau: V1 .b Fc = f .10 − 4 [N] (10-5) h Trong đó: f - suất lực cản cắt của đất đá, N/cm2 Trị số của f phụ thuộc vào tính chất của đất đá, quặng và cơ cấu bốc xúc của từng loại máy xúc. Tốc độ nâng của gàu được chọn theo kinh nghiệm và phụ thuộc vào năng suất của máy xúc. Đối với máy xúc có thể tích gàu xúc dưới 2m3, vg = (0,4 ÷ 0,5)m/s; thể tích gàu xúc (2 ÷ 3)m3, vg = (0,5 ÷ 0,9)m/s và thể tích gàu xúc từ (3 ÷ 6)m3, vg = (0,9 ÷ 1,6) m/s. Mômen của động cơ khi gàu rời khỏi gương lò hoặc khi giữ gàu đầy tải trên không được tính theo biểu thức: (G g + G + 0,5Gtg ).Rt .g M4 = [N.m] (10-6) iη Mômen động cơ khi hạ gàu không tải bằng: (G g + 0,5G tg ) Rt .η .g M7 = [N.m] (10-7) i
- 168 Tất cả các trị số mômen động cơ khi xây dựng biểu đồ phụ tải tối giản có thể lấy bằng: tăng tốc khi đào M1 = 1,5M2; hãm sau khi gàu rời khỏi gương lò M3 = 0,8M2; tăng tốc khi hạ gàu M6 = M2; hãm trước khi bắt đầu quá trình đào, bốc xúc M8 = 1,5M2. Dựa vào biểu đồ phụ tải của hệ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu, có thể xác định được mômen đẳng trị của động cơ: M 12 t1 + M 2 t 2 + M 32 t 3 + M 4 t 4 + M 52 t 5 + M 62 t 2 + M 72 t 7 + M 82 t 2 2 2 M dt = [N.m](10-8) t1 + t 2 + t 3 + t 4 + t 5 + t 6 + t t + t 8 Để tính được thời gian quá độ (t1, t3, t6 và t8), trước hết phải tính thời gian làm việc của động cơ ở chế độ xác lập. Thời gian đào, bốc xúc t2 phụ thuộc vào độ dài của đường cắt h (chiều cao của gương lò) và tốc độ nâng của gàu vg. Thời gian giữ gàu trên không khi quay về hai hướng t4 và t7 phụ thuộc vào tốc độ quay của cơ cấu quay của máy xúc. Thời gian đổ tải t5 phụ thuộc vào thể tích của gàu xúc. Thời gian tổng của một chu trình làm việc của cơ cấu nâng - hạ gàu có thể được tính bằng: tck = Σt = (1,15 ÷ 1,2)(t2 + t4 + t5 + t7) [s] (10-9) Công suất của động cơ được chọn dựa trên hai đại lượng: mômen đẳng trị Mđt và tốc độ nâng gàu vg. 2. Động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu của máy xúc một gàu - gàu thuận. Công suất động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu của máy xúc gàu thuận được xác định bởi các trị số ngoại lực tác dụng lên tay gàu của máy xúc. Các lực đó thay đổi phụ thuộc vào vị trí của tay gàu so với cần gàu của máy xúc, phụ thuộc vào chế độ làm việc của cơ cấu đẩy tay gàu để tạo ra chuyển động tinh tiến hoặc giữ tay gàu tại chỗ. Để tay gàu di chuyển tịnh tiến được ra phía trước, cơ cấu đẩy tay gàu phải tạo ra lực đẩy song song với trục tay gàu theo hướng từ đầu tay gàu ra đến gàu xúc. Trong đó thành phần lực đẩy hữu ích tạo ra để khắc phục thành phần pháp tuyến của lực cản khi cắt đất đá và thành phần lực Fn (hình 10-7) gàu có hướng song song với trục của tay gàu. Các vị trí tính toán của tay gàu: b, c, d và e, các bản vẽ véc tơ lực tác dụng lên tay gàu. Thành phần lực chủ đạo để đẩy tay gàu là lực nâng Fn, lực nâng Fn tỷ lệ nghịch với góc α được hợp thành giữa hai trục: trục của tay gàu và trục của dây cáp kéo của cơ cấu nâng. Giá trị của lực nâng Fn lớn hơn nhiều lần so với lực cản cắt của đất đá Fc. Khi giữ tay gàu trên không, cơ cấu đẩy tay gàu chụi một lực đẩy Fđ do khối lượng của tay gàu, gàu với đất đá trong gàu và lực nâng tác dụng lên tay gàu. Để tính chọn được công suất động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu, cần phải tính toán thành phần pháp tuyến và tiếp tuyến của lực đẩy tay gàu tại
- 169 điểm A (hình 10-7a). Để thực hiện được điều đó phải tiến hành tổng hợp các thành phần lực tác dụng lên tay gàu tại các vị trí khác nhau của tay gàu (hình 10-7b,c và d), các thành phần lực tác dụng bao gồm: lực cắt Fc, lực nâng Fn = Gn/g, Gtg và Gg. Từ đó có thể xác định được trị số và hướng tác dụng của lực Fa tại điểm A. Thành phần lực cản cắt của đất đá có thể tính được theo biểu thức sau: 1 Fc = (G n r1 + Gtg .r2 + G g .r3 ).g [N] (10-10) r Trong đó: r1, r2, r3 - cánh tay đòn của các lực tương ứng: lực cắt, lực nâng, khối lượng tay gàu và khối lượng gàu xúc so với trục của cần gàu. Hình 10-7 Biểu đồ lực dùng để tính chọn công suất động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu của máy xúc gàu thuận.
- 170 Sau khi tiến hành phân tích lực FA thành hai thành phần: lực F’d vuông góc với trục của tay gàu và lực Fđ song song với trục của tay gàu (hình 10-7E) ứng với vị trí I của tay gàu (hình 10-7A). Lúc đó góc nghiêng của cầu gàu có trị số lớn nhất với γ = 600. Để tính toán sự thay đổi thay đổi của mômen phụ thuộc vào góc nâng của tay gàu (α) cần phải xây dựng biểu đồ lực tác dụng lên tay gàu ứng với (8 ÷ 10) vị trí của tay gàu. Sau đó xác định được trị số mômen trung bình M2 (hình 10-7B). Thời gian t2 được tính bằng thời gian đào - bốc xúc (hình 10- 7A). Trị số mômen của động cơ cầu khi thu tay gàu vào cho một lần bốc xúc mới và vươn tay gầu ra xa nhất để đổ tải cũng được tiến hành theo các bước như trên. Tốc độ di chuyển của cơ cấu đẩy tay gàu được chọn từ điều kiện khi đẩy tay gàu ra xa nhất trong quá trình đào - bốc xúc. I tg max vd = [m/s] (10-11) td Trong đó: Itg.max - hành trình di chuyển xa nhất của tay gàu, m; tđ - thời gian đào - bốc xúc (tđ = t2). Tốc độ lùi tay gàu để thực hiện một chu trình bốc xúc mới thường lấy bằng (1,5 ÷ 2)vđ. Tốc độ trung bình của cơ cấu đẩy tay gàu thường được chọn bằng: vđtb = (0,45 ÷ 0,72)vg [m/s] [10-12] Các trị số của mômen còn lại được tính theo kinh nghiệm: M4 = 0,8M2; M7 = 0,6M2; M10 = 0,4M2; M1 = M5 = M6 = 1,5M2; M3 =1,2M2; M8 = 0,9M2 và M11 = M2 . Các bước tính toán tiếp theo được thực hiện theo 4 bước như tính chọn công suất động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu. 3. Động cơ truyền động cơ cấu quay của máy xúc một gàu - gàu thuận. Công suất động cơ truyền động cơ cấu quay của máy xúc một gàu - gàu thuận được tính toán dựa trên: - Trị số mômen quán tính của các phần quay của máy xúc J. - Mômen cản tĩnh Mc. - Tốc độ quay cực đại ωmax - Trị số góc quay β Theo kinh nghiệm vận hành và thiết kế hệ truyền động cơ cấu quay của máy xúc rút ra kết luận rằng trị số mômen cản tĩnh và mômen động của động cơ truyền động cơ cấu quay liên quan với nhau với một tỷ lệ nhất định. Bởi vậy, chỉ cần tiến hành tính toán trị số mômen cản tĩnh Mc, sau đó mômen động của động cơ (Mđg) có thể tính chọn theo trị số của Mc. Mômen cản tĩnh
- 171 của động cơ truyền động Mc và tốc độ quay cực đại ωmax được tính toán theo các bước sau: a) Chọn thời gian của một chu trình làm việc của máy xúc tck theo các đường cong trên hình 10- 8 Khi máy xúc bốc đất đá rời không kết dính, thời gian của một chu trình làm việc cảu máy xúc tăng lên: (5 ÷ 10)% đối với máy xúc gàu thuận và gàu treo trên dây, 10% đối với máy xúc gàu ngược, 15% đối với máy xúc gàu ngoạm. Khi máy xúc bốc xúc đất đá mềm, thời gian của một chu trình giảm đi hai lần. Hình 10-8 Sự phụ thuộc của thời b) Xác đinh thời gian đào - bốc xúc (tđ). gian chu trình làm việc của máy xúc Khi tính thời gian đào, giả thiết rằng tốc độ vào thể tích gàu xúc.1. Máy xúc xây trung bình khi nâng gàu bằng tốc độ trung dựng; 2. Máy xúc bốc đất đá; 3. Máy bình của động cơ khi làm việc với phụ tải xúc gàu treo trên dây định mức. H td = [s] (10-13) vg Trong đó: H - chiều dài quỹ đạo khi đào đất đá (một cách gần đúng là chiều cao của gương lò), m; vg - tốc độ di chuyển của gàu, m/s. Chiều dai quỹ đạo khi đào có thể tính được dựa trên các kích thước cơ bản của máy xúc. Tốc độ di chuyển của gàu phụ thuộc vào tính chất của đất đá có thể tính chọn từ 0,5 ÷ 3,5m/s. c) Tính thời gian đổ tải (tđt). Thời gian đổ tải phụ thuộc vào các yếu tố sau: - Đặc điểm, công nghệ khi đổ tải vào phương tiện vận chuyển (ô tô, toa tàu hoặc bãi thải). - Loại đất đá. - Chiều cao và tầm vươn xa của gàu khi đổ tải. Thời gian đổ tải bao gồm: thời gian quay gàu về đúng vị trí đổ tải, thời gian khởi động cơ cấu đổ tải (cơ cấu đóng mở đáy gàu) và thời gian đổ tải. Thời gian khởi động của hệ truyền động cơ cấu đổ tải thường được chọn trong phạm vi (0,4 ÷ 3)s. Thời gian đổ tải trong phạm vi (0,25 ÷ 2)s khi đổ tải ra bãi tha ma, (0,5 ÷ 6)s khi đổ tải vào các phương tiện vận tải khác như tàu hoả hoặc ôtô.
- 172 d) Tính thời gian quay gàu (tq) t ck − t d − t dt tq = [s] (10-14) J0 1+ 3 J Trong đó J0 - mômen quán tính của các phần quay của máy xúc khi quay gàu không, kgm2; J - mômen quán tính của các phần quay của máy xúc khi quay gàu đầy tải, kgm2. Trị số của mômen quán tính có thể tính một cách gần đúng theo công thứcư thực nghiệm. Thời gian quay có thể lấy bằng tq = (0,8 ÷ 0,85)tck. e) Tính công suất cực đại của động cơ truyền động cơ cấu quay. J (1,37 + η 2 ) β 2 Pmax = [kW] (10-15) 0,736at qη 3 Trong đó: η - hiệu suất cơ cấu truyền lực của cơ cấu quay; β - góc quay của máy xúc, rad; a - hệ số tính đến dạng của đường đặc tính cơ của hệ truyền động. Khi tính toán có thể lấy η = (0,85 ÷ 0,9), góc quay β = (90 ÷ 110)0 đối với máy xúc gàu thuận, β = (120 ÷ 150)0 đối với máy xúc gàu treo trên dây. Hệ số a được tính chọn theo dạng Hình 10-9 Dạng đặc tính cơ của hệ truyền đặc tính cơ trên hình 10-9 động máy xúc để xác định các hệ số a và c Đường I, a = 26,5; đường II, a = 41,5; đường III, a = 40,7 và đường IV, a = 65,5. f) Tốc độ quay cực đại 0,736cPmaxη ω max = [rad] (10-16) J (1,37 + η 2) Trong đó: c - hệ số có tính đến dạng đặc tính co của hệ truyền động. Đường I, c = 87,5; đường II, c=167; đường III, c = 137 và đường IV, c= 220,5. Theo kết quả Pmax, ωmax để tính chọn công suất động cơ truyền động cơ cấu quay trong các sổ tay tra cứu.
- 173 10-6. Các hệ truyền động thường dùng trong máy xúc Hệ truyền động cơ cấu của máy xúc phải đáp ứng các yêu cầu công nghệ của máy xúc, như phạm vi điều chỉnh tốc độ, dạng đặc tính cơ, chế độ động của cơ cấu, đảm bảo làm việc với độ tin cậy cao trong điều kiện làm việc khắc nghiệt và chế đô làm việc nặng nề. Bởi vậy việc chọn hệ truyền động để truyền động các cơ cấu của máy xúc chỉ giới hạn trong một số hệ truyền đông chất lượng cao. Các hệ truyền động thông dụng dùng trong máy xúc bao gồm: - Hệ truyền động xoay chiều với động cơ không đồng bộ rôto dây quấn. - Hệ truyền động F-Đ có khuếch đại trung gian là nguồn cấp cho cuộn kích từ của máy phát một chiều. - Hệ truyền động với động cơ điện một chiều, được cấp nguồn từ bộ biến đổi tĩnh (bộ chỉnh lưu có điều khiển dùng Thyristor hệ T-Đ). Trong các máy xúc năng suất thấp (dưới 150m3/h), thường dùng hệ truyền động nhóm. Động cơ truyền lực có thể là động cơ đốt trong (động cơ điezen) hoặc động cơ không đồng bộ. Để truyền động các cơ cấu chính của máy xúc được thực hiện từ trục chính thông qua các cơ cấu truyền lực như trục cam, khớp ly hợp ma sát v.v… Trong các máy xúc năng suất trung bình (dưới 400m3/h) thường dùng hệ truyền động riêng rẽ: hệ máy phát điện một chiều có ba cuộn kích từ - động cơ điện một chiều. Trong các máy xúc năng suất lớn (dưới 1500m3/h), thường dung trong hệ F-Đ có khuếch đại trung gian làm nguồn cấp cho cuộn kích từ của máy phát như: máy điện khuếch đại, khuếch đại từ, hoặc khuếch đại bán dẫn. Hệ điều khiển truyền động là hệ kín với nhiều mạch vòng phản hồi về dòng điện, điện áp và tốc độ để nâng cao chất lượng tĩnh và chất lượng động của hệ truyền động. Các hệ truyền động phụ khác của máy xúc (như đóng -mở đáy gàu, máy bơm, quạt gió, máy nén khí v.v..) thường dùng động cơ không động bộ rôto lồng sóc. 10-7 Một số sơ đồ khống chế máy xúc điển hình 1. Máy xúc ЭКГ -4 (EKG-4) Máy xúc EKG - 4 là loại máy xúc một gàu - gàu thuận thường được sử dụng trên công trường xây dựng, công trình thuỷ điện, trên các công trường khai thác mỏ theo phương pháp lộ thiên. a) Thông số kỹ thuật + Thể tích gàu xúc: 4m3. Trên máy xúc được trang bị các loại máy điện sau: + Tổ hợp biến đổi bao gồm các máy điện như hình 10-10.
- 174 Hình 10-10 Tổ hợp biến đổi của máy xúc EKG-4 - Động cơ sơ cấp kéo các máy phát điện một chiều dùng loại động cơ không đồng bộ lồng sóc cao áp 3 pha với điện áp định mức 6kV, Pđm = 259kW. - Máy phát điện một chiều 2 làm nguồn cấp cho động cơ truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu với Uđm = 451V; Pđm = 192kW. - Máy phát điện một chiều 4 làm nguồn cấp cho động cơ truyền động cơ cấu quay với Uđm= 395V; Pđm= 54kW. - Máy phát điện một chiều 1làm nguồn cấp cho các động cơ truyền động cơ cấu đẩy tay gàu và cơ cấu di chuyển với Uđm = 395V; Pđm = 54kV. - Máy phát điện một chiều 5, làm nguồn cấp cho các cuộn kích từ của tất cả các máy phát và động cơ một chiều truyền đông các cơ cấu chính của máy xúc và động cơ đóng - mở đáy gàu với Uđm = 115V; Pđm =12kW. + Các động cơ truyền động của cơ cấu chính - Động cơ điện một chiều kích từ độc lập ĐN (h.10-10) với Pđm = 175kW; Uđm = 460V; nđm = 755vg/ph, truyền động cơ cấu nâng - hạ gàu. - Động cơ điện một chiều kích từ độclâp ĐĐ với Pđm = 40kW; Uđm = 360V nđm= 1110vg/ph, truyền động cơ cấu đẩy tay gàu. - Hai đông cơ điện một chiều ĐQ1, ĐQ2 với Pđm = 50kW; Uđm = 306V; nđm = 910vg/ph, truyền động cơ cấu quay bàn (một động cơ quay theo chiều thuận, động cơ còn lại quay theo chiều ngược) với mục đích giảm mômen quán tính của hệ truyền động. - Động cơ điện một chiều ĐĐC, với Pđm = 40kW; Uđm = 360V; nđm = 1110vg/ph, truyền động cơ cấu di chuyển máy xúc. - Động cơ điện một chiều ĐG, với Pđm = 1,1kW; Uđm =11v; nđm = 1450vg/ph, truyền động cơ cấu đóng mở gàu.
- 175 b) Sơ đồ cung cấp điện cho máy xúc EKG-4 Sơ đồ cung cấp điện từ lưới điện quốc gia đến máy xúc được thể hiện trên hình 10-11. Hình 10-11. Sơ đồ nguyên lý mạch lực của máy xúc EKG-4 Nguồn điện cao áp (3 hoặc 6kV) được lấy từ lưới điện quốc gia cấp điện đến tủ phân phối 4 bằng đường cáp mềm ba pha cao áp 5. Nguồn từ tủ phân phối 4 cấp điện đến máy xúc bằng đường cáp mềm 5 đến máy xúc - đến hộp nối đầu vào trên 3 giá đỡ sứ cao áp 7 và bộ tiếp điện 8 lắp trên bệ của máy xúc. Nguồn từ bộ tiếp điện cấp vào tủ phân phối đặt trong máy xúc. Trong tủ phân phối gồm các thiết bị cao áp như: cầu dao cách ly CD1 (hình 10-11), máy cắt dầu MC, biến áp tự dùng BA1 với S = 20kVAr, U1/U2 = 6kV/0,22kV và một số thiết bị hạ áp khác. Biến áp tự dùng BA1 (hình 10-11) dùng làm nguồn cấp cho các thiết bị điều khiển hạ áp, nguồn chiếu sáng làm việc và các động cơ truyền động phụ là động cơ không đồng bộ rôto lồng sóc (truyền động bơm nước, bơm dầu, quạt làm mát, v.v..)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình Khí cụ điện - Trang bị điện - Nguyễn Minh Hương
172 p |
1396 |
833
-
đồ án trang bị điện cho máy cắt kim loại, chương 1
5 p |
648 |
265
-
Trang bị điện-điện tử, máy gia công kim loại part 1
21 p |
627 |
236
-
Trang bị điện-điện tử, Máy công nghiệp dùng chung part 1
21 p |
482 |
195
-
đồ án trang bị điện cho máy cắt kim loại, chương 7
7 p |
369 |
188
-
Trang bị điện trên ô tô máy kéo
17 p |
426 |
175
-
Ebook Trang bị điện - điện tử máy gia công kim loại - Nguyễn Mạnh Tiến, Vũ Quang Nhồi
204 p |
284 |
138
-
Trang bị điện-điện tử, máy gia công kim loại part 2
21 p |
225 |
95
-
Giáo trình Trang bị điện 1: Phần 2 - CĐ Phương Đông
26 p |
128 |
81
-
Bài giảng Trang bị điện trong máy - ĐH Bách khoa Đà Nẵng
115 p |
108 |
69
-
Chương 8: Trang bị điện máy nén khí
5 p |
114 |
64
-
Bài giảng Trang bị điện ô tô - Chương 2: Hệ thống cung cấp điện ô tô
62 p |
92 |
58
-
Trang bị điện-điện tử, Máy công nghiệp dùng chung part 9
21 p |
171 |
53
-
Mô đun: Trang bị điện - Nghề: Điện tử công nghiệp (Trình độ: Trung cấp) - TS. Lê Văn Hiền (chủ biên)
135 p |
53 |
39
-
Chương 10: Trang bị điện nhóm máy dệt
11 p |
98 |
37
-
Truyền động điện máy doa ngang
4 p |
72 |
27
-
Trang bị điện - Điện tử máy gia công kim loại
55 p |
60 |
26
-
Điện công nghiệp - Chương 10
26 p |
53 |
20


text:
Ưu thế lai
-
Ưu thế lai (heterossis) là thuật ngữ do nhà chọn giống ngô G.H.Shull (Mỹ) đưa ra năm 1914 để chỉ hiệu quả lai biểu hiện vượt trội về sức sinh trưởng, sinh sản và chống chịu của con lai ở thế hệ thứ nhất so với các dạng bố mẹ của chúng. Hiện tượng này thể hiện rất rõ ở những con lai thu được từ sự giao phối giữa các dòng tự phối với nhau.
21p heoxinhkute1 08-08-2010 214 79 Download
-
ĐỊNH NGHĨA Ưu thế lai là hiện tượng con lai có sức sống mạnh hơn bố mẹ, hoặc cả cơ thể cây lai, hoặc từng cơ quan bộ phận cuả cây lai sinh trưởng, phát triển nhanh, mạnh hơn, có tính chống chịu cao hơn, phẩm chất tốt hơn bố mẹ. Ưu thế lai do tác dụng qua lại giữa các gen trội khác nhau. Ngoài tác dụng ức chế cuả các alen trội đối với các alen lặn ở cùng vị trí, ưu thế lai còn có liên quan đến hiệu quả tác động cộng đồng của các...
6p heoxinhkute10 06-01-2011 151 40 Download
-
Ưu thế lai (heterosis, hybrid vigor) là hiện tượng con lai của 2 dòng thuần có tính trạng vượt trội so với cha mẹ. Cơ chế phân tử gây nên hiện tượng này vẫn là một cuộc tranh luận khoa học đã kéo dài hơn 100 năm. Có 2 giả thuyết lý giải hiện tượng này: Kiểu hình ưu thế lai khi lai giống ngô B73 × Mo17. Đại diện bắp ngô và cả cây của giống B73 (phải), Mo17 (trái), và con lai F1 (3 hàng cây giữa hình trên và 2 bắp giữa hình dưới). ...
9p heoxinhkute7 10-12-2010 140 38 Download
-
Báo cáo khoa học: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến ưu thế lai về hiệu suất sử dụng đạm của lúa lai f1
Ưu thế lai (ƯTL) về năng suất hạt ở lúa lai F1 đ-ợc xác định l! do ƯTL về khối l-ợng chất khô tích luỹ (Yang v! cs, 1999; Pham Van Cuong v! cs, 2003). Khác với lúa thuần, bộ rễ lúa lai phát triển rất mạnh v! nhanh. Khả năng đẻ nhánh khoẻ, vị trí đẻ nhánh thấp, đẻ liên tục, lá đứng, h!m l-ợng diệp lục trong lá cao, khả năng quang hợp tốt, v! điều n!y góp phần l!m tăng hiệu quả sử dụng đạm (Yang v! cs, 1999; Bùi Đình Dinh v! Nguyễn Văn Bộ, 1998).
8p banglang_1523 22-07-2012 43 12 Download
-
Mời quý thầy cô và các bạn tham khảo Giáo án Sinh học 9 bài 35: Ưu thế lai để nâng cao kĩ năng và kiến thức soạn giáo án theo chuẩn kiến thức, kỹ năng trong chương trình dạy học. Giáo án Sinh học 9 bài 35: Ưu thế lai được soạn với hình thức 3 cột phù hợp quy định bộ GD và nội dung súc tích giúp học sinh dễ dàng hiểu bài học hơn.
4p tainv27 17-03-2014 69 10 Download
-
Mời quý thầy cô giáo và các bạn học sinh cùng tham khảo Bài giảng Sinh học 9 bài 35: Ưu thế lai thiết kế bằng Powerpoint chuyên ghiệp giúp nâng cao kĩ năng và kiến thức trong việc soạn bài giảng điện tử giảng dạy và học tập. Bài giảng Sinh học 9 bài 35: Ưu thế lai trình bày bằng Slide rất sống động với các hình ảnh minh họa giúp các em học sinh dễ dàng hiểu được bài giảng và nhanh chóng năm bắt các nội dung chính bài học.
23p tainv27 19-03-2014 52 7 Download
-
ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ÁNH SÁNG ĐẾN ƯU THẾ LAI VỀ CÁC ĐẶC TÍNH QUANG HỢP CỦA LÚA LAI F1 (Oryza sativa L.) Ở CÁC VỤ TRỒNG KHÁC NHAU
Đánh giá mối liên hệ giữa ưu thế lai (ƯTL) về các đặc tính quang hợp và năng suất hạt của con lai F1 là việc làm mang ý nghĩa to lớn đối với việc chọn cặp bố mẹ để tạo giống lai F1 có tiềm năng suất cao. Ngoài ra, việc làm này còn góp phần cung cấp những thông tin hữu ích về các biện pháp kỹ thuật canh tác các lúa lai F1. Tuy nhiên những kết quả nghiên cứu về biểu hiện ƯTL đối với đặc tính này chưa có sự thống nhất (Akita, 1988). ...
9p sunshine_3 26-06-2013 22 3 Download
-
Đề tài: Năng suất sinh sản, sản xuất của lợn móng cái, Pietrain, Landrace, Yorkshire và ưu thế lai của lợn lai F1(LRxMC), F1(YxMC) và F1(PixMC)
Đề tài: Năng suất sinh sản, sản xuất của lợn móng cái, Pietrain, Landrace, Yorkshire và ưu thế lai của lợn lai F1(LRxMC), F1(YxMC) và F1(PixMC) được thực hiện nhằm xác định chất lượng các giống lợn thuần MC, Pi, LR, Y và các tổ hợp lợn lai F1(LRxMC), F1(YxMC) và F1(PixMC) nuôi trong nông hộ tại huyện Đông Anh, Thành phố Hà Nội; xác định được ưu thế lai của một số tính trạng trên các tổ hợp lai F1(LRxMC), F1(YxMC) và F1(PixMC) về khả năng sản xuất: SCSSS, SCCS, KLss, KLcs, TKL, ...
8p cobetocxul9 03-09-2015 12 2 Download
-
Tham khảo bài viết 'ưu thế lai về các đặc tính quang hợp và nông học của ngô lai f1 (zea mays l.)', luận văn - báo cáo, báo cáo khoa học phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
8p sunshine_3 26-06-2013 13 1 Download
-
Nghiên cứu này được tiến hành để đánh giá ưu thế lai của các đặc điểm nông sinh học liên quan đến khả năng chịu úng của 10 tổ hợp lai được lai tạo từ 7 dòng thuần ưu tú. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm bắt nội dung chi tiết.
11p nganga_06 29-09-2015 5 1 Download
-
Hiện nay, diện tích trồng lúa lai F1 không ngừng tăng lên ở Việt Nam cũng nh- trên thế giới với năng suất v-ợt trội so với dòng bố mẹ và lúa thuần (Yuan, 2002; Virmani, 1997, 2002; Nguyễn Thị Trâm, 1998; Nguyễn Văn Hoan, 1999). Nhiều công trình nghiên cứu tr-ớc đây cho thấy -u thế lai (ƯTL) về năng suất của lúa lai F1 chủ yếu do -u thế lai về số nhánh và diện tích lá (Virmani và cs., 1981; Sarker và cs., 2001). Quang hợp là đặc tính quan trọng liên quan đến năng suất hạt...
9p sunshine_3 26-06-2013 19 4 Download
-
Khai thác ưu thế lai ở lúa là một h-ớng đi có hiệu quả nhất để tăng năng suất và sản l-ợng lúa.Trong những năm gần đây công tác nghiên cứu và ứng dụng các thành tựu về lúa lai đã đ-ợc triển khai mạnh mẽ ở Việt nam, đã có một số tổ hợp lai đ-ợc đ-ợc chọn tạo trong n-ớc đ-a vào sản xuất trên diện rộng nh- Việt Lai 20, TH3 – 3, HYT83… Tuy nhiên các tổ hợp lúa lai đ-ợc gieo cấy rộng rãi trong n-ớc chủ yếu đ-ợc nhập nội từ n-ớc ngoài. Vì...
4p sunshine_3 26-06-2013 13 2 Download
-
Thí nghiệm tiến hành đánh giá ảnh hưởng của hai thời vụ (trong vụ mùa và vụ xuân) đến ưu thế lai (ƯTL) của các tổ hợp lúa lai hai dòng. Bốn tổ hợp TH5-1 (P5s/R1), TH3-3 (T29s/R3), Việt lai 20 (103s/R20) và Bồi tạp Sơn thanh (Peiải 64s/Sơn thanh) và các dòng bố tương ứng R1, R3, R20, Sơn thanh được trồng ở trong thời vụ xuân sớm, xuân muộn, mùa sớm và mùa trung.
7p leon_1 05-08-2013 16 1 Download
-
Kết quả đánh giá ưu thế lai và khả năng kết hợp của 8 dòng thuần ngô nếp bằng phương pháp lai luân phiên
Việc lập dự toán của 28 diallel thập cho thấy thời gian trưởng thành của giống lai ngắn hơn hơn cha mẹ 3-6 ngày (HMP: -3.5 đến 11%). Các ưu thế lai thực sự của chiều cao cây 20,9-64,9%; chiều dài tai 12,4-96,7%; đường kính tai 21,7-44,4%, P1000 hạt nhân 17,9-52,8% và sản lượng 105,7-229,1%. Năng suất lần mỗi hai mươi tám thập đã được cụ thể cao hơn so với kiểm tra nhiều-Wax44 (Hs: 8,0-14%).
6p leon_1 07-08-2013 19 1 Download
-
Giống lúa lai hai dòng TH8-3 (T7S-8/R3) được công nhận sản xuất thử năm 2010. Trong quá trình sản xuất thử, mục tiêu quan trọng nhất là phải nghiên cứu hoàn thiện được qui trình chọn lọc duy trì độ thuần dòng bố mẹ để duy trì hiệu ứng ưu thế lai, đồng thời bố trí thí nghiệm để xác định lại thời vụ, mật độ, khoảng cách cấy bố mẹ,...
9p nganga_06 05-10-2015 4 1 Download
-
Nâng cao chất lượng đời sống cho các cộng đồng ở nông thôn là mục tiêu đầu tiên của các chương trình phát triển. Trong khi có nhiều sự nổ lực, như là phổ biến cho nông dân các giống ưu thế lai,
0p thaivfu90 08-05-2011 213 87 Download
-
Các giống ưu thế lai F1 hay còn gọi là các giống lai có ưu điểm mà các giống thuần khó có thể đạt được. Ngày nay việc nghiên cứu tạo ra các giống lai và công nghệ sản xuất hạt lai F1 được thế giới rất quan tâm. Để tạo giống ưu thế lai cần xây dựng tập đoàn các giống, dòng, chúng được nghiên cứu tốt về các đặc trưng, đặc tính. Việc đánh giá các khả năng kết hợp chung (g.c.a),...
5p pencil_7 13-10-2011 120 30 Download
-
Kiến thức: -Hs nắm được ưu thế lai, lai kinh tế. -Hs hiểu và trình bày được: +Cơ cở di truyền của ứu thế lai. +Các biện pháp duy trì ứu thế lai, lí do không dùng F1 làm giống. +Phương pháp dùng để tạo cơ thể lai kinh tế ở nước ta. 2. Kỷ năng: Rèn kỷ năng : -Quan sát, tổng hợp, khái quát -GIải thích hiện tượng bằng cơ cở khoa học. 3Thái độ: Giáo dục ý thức tìm tòi, trân trọng thành tựu khoa học. ...
6p lenovo1209 31-10-2010 258 22 Download
-
Ưu thế của thủy sản đơn tính trong nuôi trồng Việc đưa vào nuôi trồng các loài thủy sản đơn tính sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần so với thả nuôi đại trà cả đực và cái.
6p conan_2305 17-04-2011 82 19 Download
-
Hiện tượng ưu thế lai Khi lai 2 dòng thuần có kiểu gen khác nhau thì cơ thể lai F1 có sức sống hơn hẳn bố mẹ; sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh, chống chịu tốt, năng suất cao. Hiện tượng cơ thể lai có ưu thế so với bố mẹ cũng biểu hiện khi lai khác thứ, lai khác loài nhưng ưu thế lai biểu hiện rõ nhất trong lai khác dòng. Hơn nữa cơ thể lai khác dòng có độ đồng đều cao về phẩm chất và năng suất. Đáng chú ý là ưu thế lai biểu...
4p cachuadam 26-05-2011 101 12 Download

markdown:
# Ưu thế lai
**Ưu thế lai**
-
Ưu thế lai (heterossis) là thuật ngữ do nhà chọn giống ngô G.H.Shull (Mỹ) đưa ra năm 1914 để chỉ hiệu quả lai biểu hiện vượt trội về sức sinh trưởng, sinh sản và chống chịu của con lai ở thế hệ thứ nhất so với các dạng bố mẹ của chúng. Hiện tượng này thể hiện rất rõ ở những con lai thu được từ sự giao phối giữa các dòng tự phối với nhau.
21p
heoxinhkute1
08-08-2010
214
79
Download
-
ĐỊNH NGHĨA Ưu thế lai là hiện tượng con lai có sức sống mạnh hơn bố mẹ, hoặc cả cơ thể cây lai, hoặc từng cơ quan bộ phận cuả cây lai sinh trưởng, phát triển nhanh, mạnh hơn, có tính chống chịu cao hơn, phẩm chất tốt hơn bố mẹ. Ưu thế lai do tác dụng qua lại giữa các gen trội khác nhau. Ngoài tác dụng ức chế cuả các alen trội đối với các alen lặn ở cùng vị trí, ưu thế lai còn có liên quan đến hiệu quả tác động cộng đồng của các...
6p
heoxinhkute10
06-01-2011
151
40
Download
-
Ưu thế lai (heterosis, hybrid vigor) là hiện tượng con lai của 2 dòng thuần có tính trạng vượt trội so với cha mẹ. Cơ chế phân tử gây nên hiện tượng này vẫn là một cuộc tranh luận khoa học đã kéo dài hơn 100 năm. Có 2 giả thuyết lý giải hiện tượng này: Kiểu hình ưu thế lai khi lai giống ngô B73 × Mo17. Đại diện bắp ngô và cả cây của giống B73 (phải), Mo17 (trái), và con lai F1 (3 hàng cây giữa hình trên và 2 bắp giữa hình dưới). ...
9p
heoxinhkute7
10-12-2010
140
38
Download
-
[Báo cáo khoa học: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến ưu thế lai về hiệu suất sử dụng đạm của lúa lai f1](http://tailieu.vn/doc/bao-cao-khoa-hoc-anh-huong-cua-thoi-vu-trong-den-uu-the-lai-ve-hieu-suat-su-dung-dam-cua-lua-lai-f1-1216631.html)
Ưu thế lai (ƯTL) về năng suất hạt ở lúa lai F1 đ-ợc xác định l! do ƯTL về khối l-ợng chất khô tích luỹ (Yang v! cs, 1999; Pham Van Cuong v! cs, 2003). Khác với lúa thuần, bộ rễ lúa lai phát triển rất mạnh v! nhanh. Khả năng đẻ nhánh khoẻ, vị trí đẻ nhánh thấp, đẻ liên tục, lá đứng, h!m l-ợng diệp lục trong lá cao, khả năng quang hợp tốt, v! điều n!y góp phần l!m tăng hiệu quả sử dụng đạm (Yang v! cs, 1999; Bùi Đình Dinh v! Nguyễn Văn Bộ, 1998).
8p
banglang_1523
22-07-2012
43
12
Download
-
Mời quý thầy cô và các bạn tham khảo Giáo án Sinh học 9 bài 35: Ưu thế lai để nâng cao kĩ năng và kiến thức soạn giáo án theo chuẩn kiến thức, kỹ năng trong chương trình dạy học. Giáo án Sinh học 9 bài 35: Ưu thế lai được soạn với hình thức 3 cột phù hợp quy định bộ GD và nội dung súc tích giúp học sinh dễ dàng hiểu bài học hơn.
4p
tainv27
17-03-2014
69
10
Download
-
Mời quý thầy cô giáo và các bạn học sinh cùng tham khảo Bài giảng Sinh học 9 bài 35: Ưu thế lai thiết kế bằng Powerpoint chuyên ghiệp giúp nâng cao kĩ năng và kiến thức trong việc soạn bài giảng điện tử giảng dạy và học tập. Bài giảng Sinh học 9 bài 35: Ưu thế lai trình bày bằng Slide rất sống động với các hình ảnh minh họa giúp các em học sinh dễ dàng hiểu được bài giảng và nhanh chóng năm bắt các nội dung chính bài học.
23p
tainv27
19-03-2014
52
7
Download
-
[ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ÁNH SÁNG ĐẾN ƯU THẾ LAI VỀ CÁC ĐẶC TÍNH QUANG HỢP CỦA LÚA LAI F1 (Oryza sativa L.) Ở CÁC VỤ TRỒNG KHÁC NHAU](http://tailieu.vn/doc/anh-huong-cua-nhiet-do-va-anh-sang-den-uu-the-lai-ve-cac-dac-tinh-quang-hop-cua-lua-lai-f1-oryza-sa-1509296.html)
Đánh giá mối liên hệ giữa ưu thế lai (ƯTL) về các đặc tính quang hợp và năng suất hạt của con lai F1 là việc làm mang ý nghĩa to lớn đối với việc chọn cặp bố mẹ để tạo giống lai F1 có tiềm năng suất cao. Ngoài ra, việc làm này còn góp phần cung cấp những thông tin hữu ích về các biện pháp kỹ thuật canh tác các lúa lai F1. Tuy nhiên những kết quả nghiên cứu về biểu hiện ƯTL đối với đặc tính này chưa có sự thống nhất (Akita, 1988). ...
9p
sunshine_3
26-06-2013
22
3
Download
-
[Đề tài: Năng suất sinh sản, sản xuất của lợn móng cái, Pietrain, Landrace, Yorkshire và ưu thế lai của lợn lai F1(LRxMC), F1(YxMC) và F1(PixMC)](http://tailieu.vn/doc/de-tai-nang-suat-sinh-san-san-xuat-cua-lon-mong-cai-pietrain-landrace-yorkshire-va-uu-the-lai-c-1771180.html)
Đề tài: Năng suất sinh sản, sản xuất của lợn móng cái, Pietrain, Landrace, Yorkshire và ưu thế lai của lợn lai F1(LRxMC), F1(YxMC) và F1(PixMC) được thực hiện nhằm xác định chất lượng các giống lợn thuần MC, Pi, LR, Y và các tổ hợp lợn lai F1(LRxMC), F1(YxMC) và F1(PixMC) nuôi trong nông hộ tại huyện Đông Anh, Thành phố Hà Nội; xác định được ưu thế lai của một số tính trạng trên các tổ hợp lai F1(LRxMC), F1(YxMC) và F1(PixMC) về khả năng sản xuất: SCSSS, SCCS, KLss, KLcs, TKL, ...
8p
cobetocxul9
03-09-2015
12
2
Download
-
Tham khảo bài viết 'ưu thế lai về các đặc tính quang hợp và nông học của ngô lai f1 (zea mays l.)', luận văn - báo cáo, báo cáo khoa học phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
8p
sunshine_3
26-06-2013
13
1
Download
-
Nghiên cứu này được tiến hành để đánh giá ưu thế lai của các đặc điểm nông sinh học liên quan đến khả năng chịu úng của 10 tổ hợp lai được lai tạo từ 7 dòng thuần ưu tú. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm bắt nội dung chi tiết.
11p
nganga_06
29-09-2015
5
1
Download
-
Hiện nay, diện tích trồng lúa lai F1 không ngừng tăng lên ở Việt Nam cũng nh- trên thế giới với năng suất v-ợt trội so với dòng bố mẹ và lúa thuần (Yuan, 2002; Virmani, 1997, 2002; Nguyễn Thị Trâm, 1998; Nguyễn Văn Hoan, 1999). Nhiều công trình nghiên cứu tr-ớc đây cho thấy -u thế lai (ƯTL) về năng suất của lúa lai F1 chủ yếu do -u thế lai về số nhánh và diện tích lá (Virmani và cs., 1981; Sarker và cs., 2001). Quang hợp là đặc tính quan trọng liên quan đến năng suất hạt...
9p
sunshine_3
26-06-2013
19
4
Download
-
Khai thác ưu thế lai ở lúa là một h-ớng đi có hiệu quả nhất để tăng năng suất và sản l-ợng lúa.Trong những năm gần đây công tác nghiên cứu và ứng dụng các thành tựu về lúa lai đã đ-ợc triển khai mạnh mẽ ở Việt nam, đã có một số tổ hợp lai đ-ợc đ-ợc chọn tạo trong n-ớc đ-a vào sản xuất trên diện rộng nh- Việt Lai 20, TH3 – 3, HYT83… Tuy nhiên các tổ hợp lúa lai đ-ợc gieo cấy rộng rãi trong n-ớc chủ yếu đ-ợc nhập nội từ n-ớc ngoài. Vì...
4p
sunshine_3
26-06-2013
13
2
Download
-
Thí nghiệm tiến hành đánh giá ảnh hưởng của hai thời vụ (trong vụ mùa và vụ xuân) đến ưu thế lai (ƯTL) của các tổ hợp lúa lai hai dòng. Bốn tổ hợp TH5-1 (P5s/R1), TH3-3 (T29s/R3), Việt lai 20 (103s/R20) và Bồi tạp Sơn thanh (Peiải 64s/Sơn thanh) và các dòng bố tương ứng R1, R3, R20, Sơn thanh được trồng ở trong thời vụ xuân sớm, xuân muộn, mùa sớm và mùa trung.
7p
leon_1
05-08-2013
16
1
Download
-
[Kết quả đánh giá ưu thế lai và khả năng kết hợp của 8 dòng thuần ngô nếp bằng phương pháp lai luân phiên](http://tailieu.vn/doc/ket-qua-danh-gia-uu-the-lai-va-kha-nang-ket-hop-cua-8-dong-thuan-ngo-nep-bang-phuong-phap-lai-luan-p-1538071.html)
Việc lập dự toán của 28 diallel thập cho thấy thời gian trưởng thành của giống lai ngắn hơn hơn cha mẹ 3-6 ngày (HMP: -3.5 đến 11%). Các ưu thế lai thực sự của chiều cao cây 20,9-64,9%; chiều dài tai 12,4-96,7%; đường kính tai 21,7-44,4%, P1000 hạt nhân 17,9-52,8% và sản lượng 105,7-229,1%. Năng suất lần mỗi hai mươi tám thập đã được cụ thể cao hơn so với kiểm tra nhiều-Wax44 (Hs: 8,0-14%).
6p
leon_1
07-08-2013
19
1
Download
-
Giống lúa lai hai dòng TH8-3 (T7S-8/R3) được công nhận sản xuất thử năm 2010. Trong quá trình sản xuất thử, mục tiêu quan trọng nhất là phải nghiên cứu hoàn thiện được qui trình chọn lọc duy trì độ thuần dòng bố mẹ để duy trì hiệu ứng ưu thế lai, đồng thời bố trí thí nghiệm để xác định lại thời vụ, mật độ, khoảng cách cấy bố mẹ,...
9p
nganga_06
05-10-2015
4
1
Download
-
Nâng cao chất lượng đời sống cho các cộng đồng ở nông thôn là mục tiêu đầu tiên của các chương trình phát triển. Trong khi có nhiều sự nổ lực, như là phổ biến cho nông dân các giống ưu thế lai,
0p
thaivfu90
08-05-2011
213
87
Download
-
Các giống ưu thế lai F1 hay còn gọi là các giống lai có ưu điểm mà các giống thuần khó có thể đạt được. Ngày nay việc nghiên cứu tạo ra các giống lai và công nghệ sản xuất hạt lai F1 được thế giới rất quan tâm. Để tạo giống ưu thế lai cần xây dựng tập đoàn các giống, dòng, chúng được nghiên cứu tốt về các đặc trưng, đặc tính. Việc đánh giá các khả năng kết hợp chung (g.c.a),...
5p
pencil_7
13-10-2011
120
30
Download
-
Kiến thức: -Hs nắm được ưu thế lai, lai kinh tế. -Hs hiểu và trình bày được: +Cơ cở di truyền của ứu thế lai. +Các biện pháp duy trì ứu thế lai, lí do không dùng F1 làm giống. +Phương pháp dùng để tạo cơ thể lai kinh tế ở nước ta. 2. Kỷ năng: Rèn kỷ năng : -Quan sát, tổng hợp, khái quát -GIải thích hiện tượng bằng cơ cở khoa học. 3Thái độ: Giáo dục ý thức tìm tòi, trân trọng thành tựu khoa học. ...
6p
lenovo1209
31-10-2010
258
22
Download
-
Ưu thế của thủy sản đơn tính trong nuôi trồng Việc đưa vào nuôi trồng các loài thủy sản đơn tính sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần so với thả nuôi đại trà cả đực và cái.
6p
conan_2305
17-04-2011
82
19
Download
-
Hiện tượng ưu thế lai Khi lai 2 dòng thuần có kiểu gen khác nhau thì cơ thể lai F1 có sức sống hơn hẳn bố mẹ; sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh, chống chịu tốt, năng suất cao. Hiện tượng cơ thể lai có ưu thế so với bố mẹ cũng biểu hiện khi lai khác thứ, lai khác loài nhưng ưu thế lai biểu hiện rõ nhất trong lai khác dòng. Hơn nữa cơ thể lai khác dòng có độ đồng đều cao về phẩm chất và năng suất. Đáng chú ý là ưu thế lai biểu...
4p
cachuadam
26-05-2011
101
12
Download

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Trang chủ
Tuyển dụng
Liên hệ quảng cáo
Cẩm nang Cưới hỏi
Thẩm mỹ viện Online
Liên hệ
Giới thiệu
Tin ẩm thực
Ẩm thực 24h
Tin khuyến mại
Văn hóa
Góc Hà thành
Góc Sài thành
Nhân vật và ẩm thực
Du lịch ẩm thực
Quán ngon
Bar-Cafe - Karaoke - Trà - Kem
Nhà hàng
Quán xá hè phố
Dinh dưỡng
Bé khỏe bé đẹp
Trẻ khỏe mỗi ngày
Dinh dưỡng bà bầu
Cẩm nang
Mẹo vặt
Không gian bếp
Trang trí phòng ăn
Đồ uống
Trà - Cafe
Sinh tố - Chè - Kem
Rượu vang - Cocktail
Món ngon
Ngày thường
Đặc sản miền
Ngày lễ
Video Dạy nấu ăn
Làm bánh ngon
Bạn đọc
Gửi bài viết
Góc lãng đãng
Phô mai ăn thế nào để tốt cho trẻ?
Phô mai là món "khoái khẩu" của nhiều trẻ nhỏ, là nguồn cung cấp canxi, đạm, béo rất tốt. Nhưng các bà mẹ cần cho con ăn phô mai hợp lý, phối hợp với các thực phẩm khác để có chế độ cân bằng dinh dưỡng cho trẻ.
Nguồn ảnh: 60s.com.vn
Các loại phô mai đều có nguồn gốc từ sữa, được “cô đặc” nên có hàm lượng đạm, chất béo và canxi rất cao. Đặc biệt, phô mai không chứa đường, với những trẻ không thể uống sữa do bất dung nạp đường lactose thì sử dụng phô mai thay thế cũng rất tốt.
Tuy nhiên, cho bé ăn nguyên phô mai sẽ không cân đối hàm lượng dinh dưỡng, vì trong phô mai chỉ có đạm, carbohydrate, chất béo, canxi chứ không có đầy đủ các vitamin, khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Vì thế, chỉ nên cho con ăn phô mai như một bữa phụ, hoặc kết hợp với các sản phẩm khác như phết vào bánh mì, trộn vào bột, cháo… để vừa bổ sung thêm năng lượng, vừa có các vitamin, chất khoáng từ nguồn thực phẩm khác trong bát cháo.
Để cân đối dinh dưỡng, khi nấu cháo các mẹ cần lưu ý, phải bớt đi một chút thịt, cá từ bát cháo và cũng giảm đi một chút dầu ăn, mỡ. Vì một bát cháo nấu đúng như tính toán dinh dưỡng theo độ tuổi, đã cung cấp đủ nhu cầu năng lượng, chất béo, khoáng chất cho trẻ, nếu trộn thêm phô mai, tức là bát cháo đã được cộng thêm phần năng lượng, chất đạm, béo chứ không riêng gì canxi.
Nguồn ảnh: hanoilive.com
Bạn nên cho con ăn 1-2 viên phô mai mỗi ngày. Còn nguồn thực phẩm khác thì nên chọn các loại giàu canxi như cua đồng, tôm đồng… không nên chỉ lạm dụng nguồn canxi từ phô mai. Sử dụng hợp lý, vừa đủ lượng rau quả mỗi ngày, cung cấp đủ chất xơ chống táo bón, giảm béo phì, giúp cung cấp các vitamin, khoáng chất quan trọng tới sự phát triển thể chất của trẻ.
Nếu trẻ ăn phô mai để góp phần đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày thì không thể gây béo phì được. Trẻ chỉ có nguy cơ bị thừa cân béo phì khi chế độ ăn dư thừa năng lượng. Nên xem xét và điều chỉnh lại chế độ ăn của bé như hạn chế thức ăn nhanh, đồ ngọt (loại thực phẩm chứa nhiều năng lượng nhưng lại nghèo các vi chất dinh dưỡng) hoặc bớt các thức ăn xào rán… bởi các thức ăn này làm cho trẻ dễ dàng tích lũy năng lượng thừa dưới dạng mỡ.
Nếu cho phô mai vào bột/cháo của bé hàng ngày, mẹ hãy chọn những thực phẩm phù hợp với vị phô mai như khoai tây, cà rốt, thịt bò, gà, tôm. Không nên cho phô mai nấu chung với thực phẩm như cua, lươn, rau mồng tơi, rau dền. Lượng đạm trong phô mai rất cao. Nếu nấu phô mai chung với thịt, cá, trứng, cần điều chỉnh lượng phù hợp tùy với thể trạng từng bé, tránh trường hợp bị thừa đạm.
Nguồn ảnh: dinhduong.com.vn
Sữa chua và phô mai tươi khá giống nhau vì cùng được làm từ sữa, nhưng cách làm khác nhau. Nhưng phô mai tươi thường chứa nhiều proteins hơn và ít glucides hơn sữa chua.
Phô mai phải được bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Nếu để phô mai ra ngoài sau 4 tiếng sẽ bị hỏng. Phô mai tươi chỉ nên bảo quản trong tủ lạnh và sử dụng dưới 15 ngày.
Ngọc Dung
TapchiMonngon.com
Tweet
Tin liên quan:
01/02/2016 15:31
-
Giải nhiệt ngày Tết với các loại sinh tố
29/01/2016 16:22
-
Văn hóa ẩm thực cay
23/01/2016 10:31
-
Đi tìm các quán ẩm thực giá rẻ ở chùa Láng
23/01/2016 10:23
-
Món ngon cho ngày cuối tuần lạnh giá
22/01/2016 15:26
-
Những đặc sản ẩm thực Việt Nam được báo chí thế giới khen ngợi
Tin mới hơn:
25/08/2010 10:12
-
Bé bị tiêu chảy, nên ăn gì?
15/08/2010 09:27
-
Để bé ăn nhiều rau hơn
11/08/2010 08:55
-
Các món ăn giàu can xi cho trẻ từ 1 - 3 tuổi
24/07/2010 07:37
-
Làm gì khi trẻ thiếu canxi?
16/07/2010 08:36
-
Những thực phẩm không nên cho trẻ ăn
Tin cũ hơn:
22/06/2010 08:13
-
Trẻ biếng ăn do người lớn
10/06/2010 13:29
-
10 "siêu thực phẩm" cho sức khỏe bé
22/04/2010 08:52
-
Những thực phẩm không tốt cho trí não của bé
22/03/2010 08:24
-
Nên hay không cho trẻ ăn socola sớm
19/09/2009 09:12
-
Nấu cháo cho trẻ: Càng cẩn thận càng mất nhiều dinh dưỡng
<< Trang truớc
Trang kế >>
C
opyright 2009 - CÔNG TY CP TƯ VẤN GIẢI PHÁP TRUYỀN THÔNG VIỆT NAM -
VSC MEDIA., JSC
Tel:
04.3992.6798 -
Hotline:
0983.996.970
Email:
toasoan@tapchimonngon.com
R
èm cửa
-
Đèn sưởi
-
Thiết kế nội thất
-
Tư vấn thiết kế nội thất -
Sàn gỗ Công nghiệp
-
Sàn gỗ Thụy Sĩ -
Sàn gỗ Pháp
Thiết kế website chuyên nghiệp
Thiết kế website chuyên nghiệp
Công ty CP Tư vấn Giải pháp Truyền thông Việt Nam
Trụ sở:
Số 2B, phố Vĩnh Phúc, quận Ba Đình, Hà Nội
Văn phòng:
Số 9A, đường Đồng Bông, Cầu Giấy, Hà Nội
W:
www.vscmedia.com.vn
-
E:
info@vscmedia.com.vn
Giấy dán tường
-
Giấy dán tường Hàn Quốc
-
Sàn gỗ
-
Thi công nội thất
-
Thiết kế Biệt thự
-
Thiết kế chung cư

markdown:
|
| ![ PDF.](/templates/tcmn2/images/pdf_button.png)
![ PDF.](/templates/tcmn2/images/pdf_button.png)
![ In](/images/M_images/printButton.png)
![ In](/images/M_images/printButton.png)
![ Email](/images/M_images/emailButton.png)
![ Email](/images/M_images/emailButton.png)
|
|Phô mai là món "khoái khẩu" của nhiều trẻ nhỏ, là nguồn cung cấp canxi, đạm, béo rất tốt. Nhưng các bà mẹ cần cho con ăn phô mai hợp lý, phối hợp với các thực phẩm khác để có chế độ cân bằng dinh dưỡng cho trẻ. ![]()
Nguồn ảnh: 60s.com.vn
Các loại phô mai đều có nguồn gốc từ sữa, được “cô đặc” nên có hàm lượng đạm, chất béo và canxi rất cao. Đặc biệt, phô mai không chứa đường, với những trẻ không thể uống sữa do bất dung nạp đường lactose thì sử dụng phô mai thay thế cũng rất tốt.
Tuy nhiên, cho bé ăn nguyên phô mai sẽ không cân đối hàm lượng dinh dưỡng, vì trong phô mai chỉ có đạm, carbohydrate, chất béo, canxi chứ không có đầy đủ các vitamin, khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Vì thế, chỉ nên cho con ăn phô mai như một bữa phụ, hoặc kết hợp với các sản phẩm khác như phết vào bánh mì, trộn vào bột, cháo… để vừa bổ sung thêm năng lượng, vừa có các vitamin, chất khoáng từ nguồn thực phẩm khác trong bát cháo.
Để cân đối dinh dưỡng, khi nấu cháo các mẹ cần lưu ý, phải bớt đi một chút thịt, cá từ bát cháo và cũng giảm đi một chút dầu ăn, mỡ. Vì một bát cháo nấu đúng như tính toán dinh dưỡng theo độ tuổi, đã cung cấp đủ nhu cầu năng lượng, chất béo, khoáng chất cho trẻ, nếu trộn thêm phô mai, tức là bát cháo đã được cộng thêm phần năng lượng, chất đạm, béo chứ không riêng gì canxi.
![]()
Nguồn ảnh: hanoilive.com
Bạn nên cho con ăn 1-2 viên phô mai mỗi ngày. Còn nguồn thực phẩm khác thì nên chọn các loại giàu canxi như cua đồng, tôm đồng… không nên chỉ lạm dụng nguồn canxi từ phô mai. Sử dụng hợp lý, vừa đủ lượng rau quả mỗi ngày, cung cấp đủ chất xơ chống táo bón, giảm béo phì, giúp cung cấp các vitamin, khoáng chất quan trọng tới sự phát triển thể chất của trẻ.
Nếu trẻ ăn phô mai để góp phần đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày thì không thể gây béo phì được. Trẻ chỉ có nguy cơ bị thừa cân béo phì khi chế độ ăn dư thừa năng lượng. Nên xem xét và điều chỉnh lại chế độ ăn của bé như hạn chế thức ăn nhanh, đồ ngọt (loại thực phẩm chứa nhiều năng lượng nhưng lại nghèo các vi chất dinh dưỡng) hoặc bớt các thức ăn xào rán… bởi các thức ăn này làm cho trẻ dễ dàng tích lũy năng lượng thừa dưới dạng mỡ.
Nếu cho phô mai vào bột/cháo của bé hàng ngày, mẹ hãy chọn những thực phẩm phù hợp với vị phô mai như khoai tây, cà rốt, thịt bò, gà, tôm. Không nên cho phô mai nấu chung với thực phẩm như cua, lươn, rau mồng tơi, rau dền. Lượng đạm trong phô mai rất cao. Nếu nấu phô mai chung với thịt, cá, trứng, cần điều chỉnh lượng phù hợp tùy với thể trạng từng bé, tránh trường hợp bị thừa đạm.
![]()
Nguồn ảnh: dinhduong.com.vn
Sữa chua và phô mai tươi khá giống nhau vì cùng được làm từ sữa, nhưng cách làm khác nhau. Nhưng phô mai tươi thường chứa nhiều proteins hơn và ít glucides hơn sữa chua.
Phô mai phải được bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Nếu để phô mai ra ngoài sau 4 tiếng sẽ bị hỏng. Phô mai tươi chỉ nên bảo quản trong tủ lạnh và sử dụng dưới 15 ngày.
Ngọc Dung
TapchiMonngon.com
Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text: Cơ quan chủ quản: Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H Trụ sở: Tầng 12, Tòa nhà Geleximco, 36 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa, TP Hà Nội Tel: (84-4) 73 00 24 24 hoặc (84-4) 3512 1806 - Fax: (84-4) 3512 1804 VPĐD: Tầng 5 – Toà nhà Hải Âu - 39B Trường Sơn, P2, Q.Tân Bình, TP.Hồ Chí Minh Tel: (84-8) 73 00 24 24 hoặc (84-8) 3848 9845 - Fax: (84-8) 3848 6519 / Giấy phép số 2517/GP- TT ĐT ngày cấp 27/08/2013 SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG HÀ NỘI. Chịu trách nhiệm xuất bản: Ngô Kỳ Lam.

markdown:
**Em bé ếch**
Một em bé với hình dáng kỳ quái được sinh ra tại Charikot, trung tâm quận Dolakha, Ấn Độ vào năm 2006
Phần cổ và đầu của em bé này gần như thụt vào bên trong cơ thể. Đôi mắt của em to khác thường và con ngươi nhô ra ngoài hết cỡ, giống như một chú ếch.
Em bé có hình dạng giống một chú ếch
Em bé qua đời chỉ 30 phút sau khi được sinh ra. Sau đó, gia đình đã đưa bé tới bệnh viện, nhưng tin tức đã nhanh chóng lan ra khắp nơi và mọi người đổ xô đến bệnh viện để xem, buộc cảnh sát phải ra tay giải tán.
Em bé ếch này nặng 2kg và được sinh sau 9 tháng thai nghén bình thường.
**Người có đuôi dài gần 13cm**
Với một cái đuôi dài mọc ở vùng thắt lưng, Chandre Oram, 1 công nhân một đồn điền trồng trà đã trở thành biểu tượng của sự sùng bái đối với người dân ở Alipurduar, Ấn Độ. Họ cho rằng anh là hiện thân của thần khỉ đuôi dài.
Anh Chandre Oram với cái đuôi dài gần 13cm
Tuy nhiên, bởi vì có đuôi nên anh gặp nhiều khó khăn trong việc kết hôn. Anh chia sẻ: “Hầu hết phụ nữ đều từ chối kết hôn với tôi. Họ gặp tôi và đồng ý kết hôn nhưng ngay khi tôi quay lưng lại, họ nhìn thấy đuôi của tôi và bỏ đi. Tôi đã quyết định sẽ kết hôn với người phụ nữ chấp nhận tôi cũng như chiếc đuôi này. Nếu không thì tôi sẽ sống cuộc đời độc thân như vị thần khỉ đuôi dài.”
Vì có đuôi nên chưa cô gái nào dám lấy Chandre Oram làm chồng
**Em bé một mắt**
Chị Wien Chavan (34 tuổi, Ấn Độ) đã sinh ra một em bé chỉ có duy nhất một con mắt ở giữa khuôn mặt.
Theo tiến Ashok Anand, đứa trẻ đã mắc một căn bệnh hiếm gặp - cyclops. Khi mắc căn bệnh này, các nhãn cầu hoàn toàn hoặc một phần sẽ bị ghép và đặt vào chỉ trong một hốc mắt. Hốc mắt này nằm ở ngay giữa mặt.
Khi người mẹ được khám thai vào tuần thứ 32 của thai kỳ, các bác sĩ đã phát hiện có hiện tượng tràn dịch não, vì xung quanh não của em bé có rất nhiều nước. Nhưng họ không nghĩ rằng thai nhi lại mắc căn bệnh hiếm gặp nói trên. Người mẹ cũng hoàn toàn không ngờ tới nỗi bất hạnh này, bởi chị đã có một con gái 8 tuổi hoàn toàn khỏe mạnh.
**Người có bàn tay to nhất **
Mắc một căn bệnh hiếm gặp, nên ngón tay bên bàn tay trái của Lui Hua, người Trung Quốc phát triển dị thường. Khi đưa vào bệnh viện ở Thượng Hải vào tháng 7/2007, các bác sĩ đo được ngón cái của Lui Hua dài gần 26cm, còn tay trỏ dài khoảng 30cm. Sau đó, một cuộc phẫu thuật kéo dài 7 tiếng đã thu nhỏ kích cỡ những ngón tay của Lui Hua.
Bàn tay to khác thường của Lui Hua
**Người có đôi bàn chân quay ngược**
Một bà mẹ người Trung Quốc, cô Wang Fang 30 tuổi, ở thành phố Trùng Khánh, bẩm sinh có hai bàn chân quay ngược lại 180 độ. Wang có con trai 5 tuổi với hai bàn chân bình thường.
Đôi bàn chân kỳ lạ của Wang Fang
Tuy vậy, Wang Fang luôn nói rằng, cô không phải là người tật nguyền. Cô cũng từ chối nhận tiền bảo trợ cho người tàn tật.
Wang Fang nói: "Tôi có thể chạy nhanh hơn nhiều người và có một công việc bồi bàn ổn định trong nhà hàng của gia đình. Đó là lý do vì sao tôi không muốn mình bị liệt vào danh sách những người tàn tật".
Wang Fang làm việc tại một nhà hàng của gia đình cô
**Đứa trẻ có ba tay**
Đó là bé Liu Junjie ở tỉnh An Huy, Trung Quốc, sinh năm2006. Khi mới sinh Liu Junjie có tới 3 cánh tay.
Mới đây bác sĩ đã phẫu thuật bỏ bớt một cánh tay thừa. Nhờ điều trị kiên trì, hai tay của Liu Junji phát triển bình thường mặc dù khi sinh bàn tay không có mu, không có cơ và rất khó cử động.
Cậu bé Liu Junjie khi mới sinh

X-Cache: QuickCache vv2.1.1rc1 - file

Cache-Control: public

Content-Type: text/html; charset=Utf-8