text:
Đăng nhập:
PhET_VN
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.
English | العربية | Bosanski | 简体中文 | 正體中文 | Česky | Dansk | Nederlands | Eesti | Suomi | Français | Galego | ქართული | Deutsch | Ελληνικά | Magyar | Bahasa Indonesia | Italiano | 日本語 | 한국어 | كوردي | Kurdî | Македонски | मराठी | Norsk bokmål | Norsk nynorsk | فارسی | Português | Português do Brasil | Română | Српски | Español | Español Internacional | ไทย | Türkçe | Українська | Tiếng Việt
©2016 University of Colorado. Some rights reserved.

markdown:
## Đăng nhập:
PhET_VN
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.
[English](/en/sign-in)| [العربية](/ar_SA/sign-in)| [Bosanski](/bs/sign-in)| [简体中文](/zh_CN/sign-in)| [正體中文](/zh_TW/sign-in)| [Česky](/cs/sign-in)| [Dansk](/da/sign-in)| [Nederlands](/nl/sign-in)| [Eesti](/et/sign-in)| [Suomi](/fi/sign-in)| [Français](/fr/sign-in)| [Galego](/gl/sign-in)| [ქართული](/ka/sign-in)| [Deutsch](/de/sign-in)| [Ελληνικά](/el/sign-in)| [Magyar](/hu/sign-in)| [Bahasa Indonesia](/in/sign-in)| [Italiano](/it/sign-in)| [日本語](/ja/sign-in)| [한국어](/ko/sign-in)| [كوردي](/ku/sign-in)| [Kurdî](/ku_TR/sign-in)| [Македонски](/mk/sign-in)| [मराठी](/mr/sign-in)| [Norsk bokmål](/nb/sign-in)| [Norsk nynorsk](/nn/sign-in)| [فارسی](/fa/sign-in)| [Português](/pt/sign-in)| [Português do Brasil](/pt_BR/sign-in)| [Română](/ro/sign-in)| [Српски](/sr/sign-in)| [Español](/es/sign-in)| [Español Internacional](/es_PE/sign-in)| [ไทย](/th/sign-in)| [Türkçe](/tr/sign-in)| [Українська](/uk/sign-in)| [Tiếng Việt](/vi/sign-in)
©2016 University of Colorado.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Language: vi

Set-Cookie: JSESSIONID=AA8123F25442B53A81631000492013E2; Path=/; Secure; HttpOnly

Connection: close

Server: Apache

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes


text:
[Trên tay] Laptop chơi game ROG G55VW: Ivy Bridge 4 nhân, 16GB RAM, 2GB VGA
Thảo luận trong '[Win] Tin tức - Đánh giá' bắt đầu bởi TDNC, 27/6/12. Trả lời: 262, Xem: 32594.
Trang 12 / 14
Trang 12 / 14
Tag:
Đang tải...
Thảo luận trong '[Win] Tin tức - Đánh giá' bắt đầu bởi TDNC, 27/6/12. Trả lời: 262, Xem: 32594.

markdown:
# [Trên tay] Laptop chơi game ROG G55VW: Ivy Bridge 4 nhân, 16GB RAM, 2GB VGA
Thảo luận trong '
[[Win] Tin tức - Đánh giá](forums/win-tin-tuc-danh-gia.23/)' bắt đầu bởi [TDNC](members/tdnc.16287/), [27/6/12](threads/tren-tay-laptop-choi-game-rog-g55vw-ivy-bridge-4-nhan-16gb-ram-2gb-vga.1347285/).
Trả lời: 262, Xem: 32594.
Trang 12 / 14
Trang 12 / 14
Tag:
Đang tải...
Thảo luận trong '
[[Win] Tin tức - Đánh giá](forums/win-tin-tuc-danh-gia.23/)' bắt đầu bởi [TDNC](members/tdnc.16287/), [27/6/12](threads/tren-tay-laptop-choi-game-rog-g55vw-ivy-bridge-4-nhan-16gb-ram-2gb-vga.1347285/).
Trả lời: 262, Xem: 32594.

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: tt_session=f6238f92da89cff382f5f9d2b9e02cf6; path=/; domain=.tinhte.vn; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
0
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Tra
0
trong từ điển mở tiếng Việt
Wiktionary
0
có thể đề cập đến:
0 (số)
, số nguyên nằm giữa -1 và +1
0 (năm)
, năm trước 1 CN và sau 1 TCN, trong cách tính lịch
0 (la ma)
Xem thêm
[
sửa
|
sửa mã nguồn
]
Không (định hướng)
Đây là
trang định hướng
liệt kê những bài hay chủ đề cùng tên
0
.
Nếu bạn đến đây từ một
liên kết trong một bài
, bạn cần quay lại bài đó để sửa lại liên kết đến đúng trang cần thiết.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=0&oldid=20234109
”
Thể loại
:
Trang định hướng
Niên đại học
Năm
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bài viết
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Trích dẫn trang này
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
العربية
Aragonés
Bahasa Indonesia
Bahasa Melayu
Basa Jawa
Bosanski
Català
Deutsch
Eesti
English
Español
Euskara
فارسی
한국어
Kreyòl ayisyen
Kurdî
မြန်မာဘာသာ
日本語
ଓଡ଼ିଆ
Português
Shqip
Српски / srpski
Suomi
Türkçe
اردو
Winaray
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 01:10 ngày 14 tháng 1 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Cookie statement
Phiên bản di động

markdown:
# 0
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|Tra
| trong từ điển mở tiếng Việt **0** có thể đề cập đến: [0 (số)](/wiki/0_(s%E1%BB%91)), số nguyên nằm giữa -1 và +1 [0 (năm)](/wiki/N%C4%83m_0), năm trước 1 CN và sau 1 TCN, trong cách tính lịch
- 0 (la ma)
|
|![]()
|Tra
| trong từ điển mở tiếng Việt **0** có thể đề cập đến:

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1068 hit(1), cp1067 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie


text:
Australia's Next Top Model, Mùa thi 1
Mùa thi đầu của loạt chương trình Australia's Next Top Model bắt đầu phát sóng từ ngày 11 tháng 01, 2005 với 10 cô gái tranh tài với nhau để giành danh hiệu cao quý nhất. Với mùa thi này, không có ghi hình tại địa điểm ngoài nước. Lễ đăng quang được tổ chức ghi hình tại Melbourne, Victoria, Úc.
10 thí sinh nữ từ khắp nơi trên toàn lãnh thổ Australia tụ họp tại Sydney, họ cùng nhau sống chung trong 8 tuần liên tiếp, phải san sẻ với nhau tất cả vật dụng trong ngôi nhà và cạnh tranh để giành danh hiệu cũng như giải thưởng chương trình đặt ra.
Gemma Sanderson là người chiến thắng đầu tiên của loạt chương trình này. Giải thưởng dành cho người chiến thắng bao gồm: một hợp đồng với công ty quản lý người mẫu Chic Model Management, một chuyến đi được bao trọn chi phí đến Milan gặp gỡ đại diện của các trung tâm đào tạo người mẫu Fashion, chụp tám trang ảnh trong tạp chí Cleo, cũng như xuất hiện chính trong chiến dịch quảng bá toàn quốc của thương hiệu mỹ phẩm Napoleon trong suốt một năm.
Mục lục
- 1 Các tập phim
- 2 Tổng kết
- 3 Tham khảo
Các tập phim[sửa | sửa mã nguồn]
The Girl Who Makes A Poor Mark[sửa | sửa mã nguồn]
Lên sóng: 04 tháng 01, 2005
- Không an toàn: Naomi Thompson & Nicole Fraser
- Bị loại: Naomi Thompson
The Girl Who Strikes Again[sửa | sửa mã nguồn]
Lên sóng: 11 tháng 01, 2005
- Không an toàn: Nicole Fraser & Allana Ridge
- Bị loại: Nicole Fraser
The Girl Who Breaks The Edge[sửa | sửa mã nguồn]
Lên sóng: 18 tháng 01, 2005
- Không an toàn: Allana Ridge & Atong Tulba Mulual
- Bị loại: Atong Tulba Mulual
The Girl Who Loses Her Faith[sửa | sửa mã nguồn]
Lên sóng: 25 tháng 01, 2005
- Không an toàn: Chloe Wilson & Zoe McDonald
- Bị loại: Neither (due to Allana's decision to leave)
- Bỏ cuộc: Allana Ridge
The Girl Who Has The Flaws[sửa | sửa mã nguồn]
Lên sóng: 01 tháng 02, 2005
- Không an toàn: Shannon McGuire & Zoe McDonald
- Bị loại: Zoe McDonald
The Girl Who Breaks Down[sửa | sửa mã nguồn]
Lên sóng: 08 tháng 02, 2005
- Không an toàn: Simmone Duckmanton & Gemma Sanderson
- Bị loại: Simmone Duckmanton
The Girl Who Has One Look[sửa | sửa mã nguồn]
Lên sóng: 15 tháng 02, 2005
- Không an toàn: Samantha Morley & Chloe Wilson
- Bị loại: Samantha Morley
The Girl Who Becomes Australia's Next Top Model[sửa | sửa mã nguồn]
Lên sóng: 22 tháng 02, 2005
- Không an toàn: Shannon McGuire & Gemma Sanderson
- Bị loại: Shannon McGuire
- Chung cuộc: Chloe Wilson & Gemma Sanderson
- Australia's Next Top Model: Gemma Sanderson
- Về nhì: Chloe Wilson
Tổng kết[sửa | sửa mã nguồn]
Thứ tự bị loại[sửa | sửa mã nguồn]
Tính tuổi lúc thí sinh tham gia ghi hình
- Naomi Thompson, 22, Townsville, Queensland
- Nicole Fraser, 19, Albury, New South Wales
- Atong Tulba Mulual, 19, Sydney, New South Wales
- Allana Ridge, 20, Sydney, New South Wales (bỏ cuộc)
- Zoe McDonald, 20, Gold Coast, Queensland
- Simmone Duckmanton, 19, Melbourne, Victoria
- Samantha "Sam" Morley, 20, Gold Coast, Queensland
- Shannon McGuire, 20, Perth, Western Australia
- Chloe Wilson, 19, Adelaide, South Australia (về nhì)
- Gemma Sanderson, 22, Newcastle, New South Wales (người chiến thắng)

markdown:
*Australia's Next Top Model, Mùa thi 1*
|Bài viết này
|cần thêm .
|Australia's Next Top Model, Mùa thi 1|
|
|![]()
[Truyền hình thực tế](/wiki/Truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh_th%E1%BB%B1c_t%E1%BA%BF) [Tyra Banks](/wiki/Tyra_Banks) [Erika Heynatz](/w/index.php?title=Erika_Heynatz&action=edit&redlink=1) [Jodhi Meares](/w/index.php?title=Jodhi_Meares&action=edit&redlink=1) [Alex Perry](/w/index.php?title=Alex_Perry&action=edit&redlink=1) [Georges Antoni](/w/index.php?title=Georges_Antoni&action=edit&redlink=1) [Victoria Fisher](/w/index.php?title=Victoria_Fisher&action=edit&redlink=1) [FOX8](/w/index.php?title=FOX8&action=edit&redlink=1) [Channel V](/wiki/Channel_V) [11/01](/wiki/11_th%C3%A1ng_1)– [22/02/](/wiki/22_th%C3%A1ng_2) [2005](/wiki/2005)
Phim sau
[Mùa 2](/wiki/Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_2) [Trang mạng chính thức](http://www.fox8.tv/antm)
Mùa thi đầu của loạt chương trình
* bắt đầu phát sóng từ ngày 11 tháng 01, 2005 với 10 cô gái tranh tài với nhau để giành danh hiệu cao quý nhất. Với mùa thi này, không có ghi hình tại địa điểm ngoài nước. Lễ đăng quang được tổ chức ghi hình tại * [Australia's Next Top Model](/wiki/Australia%27s_Next_Top_Model) [Melbourne](/wiki/Melbourne), [Victoria](/wiki/Victoria_(%C3%9Ac)), Úc.
10 thí sinh nữ từ khắp nơi trên toàn lãnh thổ Australia tụ họp tại Sydney, họ cùng nhau sống chung trong 8 tuần liên tiếp, phải san sẻ với nhau tất cả vật dụng trong ngôi nhà và cạnh tranh để giành danh hiệu cũng như giải thưởng chương trình đặt ra.
**Gemma Sanderson** là người chiến thắng đầu tiên của loạt chương trình này. Giải thưởng dành cho người chiến thắng bao gồm: một hợp đồng với công ty quản lý người mẫu Chic Model Management, một chuyến đi được bao trọn chi phí đến [Milan](/wiki/Milano) gặp gỡ đại diện của các trung tâm đào tạo người mẫu Fashion, chụp tám trang ảnh trong tạp chí *Cleo*, cũng như xuất hiện chính trong chiến dịch quảng bá toàn quốc của thương hiệu mỹ phẩm Napoleon trong suốt một năm.
## Mục lục
[1 Các tập phim](#C.C3.A1c_t.E1.BA.ADp_phim) [2 Tổng kết](#T.E1.BB.95ng_k.E1.BA.BFt) [3 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o)
## Các tập phim[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=1)]
### The Girl Who Makes A Poor Mark[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=2)] *Lên sóng: 04 tháng 01, 2005* **Không an toàn:**Naomi Thompson & Nicole Fraser **Bị loại:**Naomi Thompson
### The Girl Who Strikes Again[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=3)] *Lên sóng: 11 tháng 01, 2005* **Không an toàn:**Nicole Fraser & Allana Ridge **Bị loại:**Nicole Fraser
### The Girl Who Breaks The Edge[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=4)] *Lên sóng: 18 tháng 01, 2005* **Không an toàn:**Allana Ridge & Atong Tulba Mulual **Bị loại:**Atong Tulba Mulual
### The Girl Who Loses Her Faith[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=5)] *Lên sóng: 25 tháng 01, 2005* **Không an toàn:**Chloe Wilson & Zoe McDonald **Bị loại:**Neither (due to Allana's decision to leave) **Bỏ cuộc:**Allana Ridge
### The Girl Who Has The Flaws[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=6)] *Lên sóng: 01 tháng 02, 2005* **Không an toàn:**Shannon McGuire & Zoe McDonald **Bị loại:**Zoe McDonald
### The Girl Who Breaks Down[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=7)] *Lên sóng: 08 tháng 02, 2005* **Không an toàn:**Simmone Duckmanton & Gemma Sanderson **Bị loại:**Simmone Duckmanton
### The Girl Who Has One Look[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=8)] *Lên sóng: 15 tháng 02, 2005* **Không an toàn:**Samantha Morley & Chloe Wilson **Bị loại:**Samantha Morley
### The Girl Who Becomes Australia's Next Top Model[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=9)] *Lên sóng: 22 tháng 02, 2005* **Không an toàn:**Shannon McGuire & Gemma Sanderson **Bị loại:**Shannon McGuire **Chung cuộc:**Chloe Wilson & Gemma Sanderson **Australia's Next Top Model:**Gemma Sanderson **Về nhì:**Chloe Wilson
## Tổng kết[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=10)]
### Thứ tự bị loại[
[sửa](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Australia%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1&action=edit§ion=11)] *Tính tuổi lúc thí sinh tham gia ghi hình*
- Naomi Thompson, 22,
[Townsville](/wiki/Townsville,_Queensland), Queensland
- Nicole Fraser, 19,
[Albury](/wiki/Albury,_New_South_Wales), [New South Wales](/wiki/New_South_Wales)
- Atong Tulba Mulual, 19, Sydney,
[New South Wales](/wiki/New_South_Wales)
- Allana Ridge, 20, Sydney,
[New South Wales](/wiki/New_South_Wales)(bỏ cuộc)
- Zoe McDonald, 20,
[Gold Coast](/wiki/Gold_Coast_(%C3%9Ac)), Queensland
- Simmone Duckmanton, 19,
[Melbourne](/wiki/Melbourne), [Victoria](/wiki/Victoria_(%C3%9Ac))
- Samantha "Sam" Morley, 20,
[Gold Coast](/wiki/Gold_Coast_(%C3%9Ac)), Queensland
- Shannon McGuire, 20,
[Perth](/wiki/Perth,_T%C3%A2y_%C3%9Ac), Western Australia
- Chloe Wilson, 19,
[Adelaide](/wiki/Adelaide), [South Australia](/wiki/Nam_%C3%9Ac_(ti%E1%BB%83u_bang))(về nhì)
- Gemma Sanderson, 22,
[Newcastle](/wiki/Newcastle,_New_South_Wales), [New South Wales](/wiki/New_South_Wales)(người chiến thắng)

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Bích huyết kiếm
Bích huyết kiếm (Phồn thể: 碧血劍, Giản thể: 碧血剑, Bính âm: Bì Xuě Jiàn) là một tiểu thuyết võ hiệp của nhà văn Kim Dung, được đăng lần đầu tiên trên Hương Cảng thương báo từ ngày 1 tháng 1 năm 1956 đến ngày 31 tháng 12 năm 1956.[1] Một số nhân vật trong Bích huyết kiếm cũng xuất hiện trong Lộc Đỉnh ký.
Mục lục
Các chương hồi[sửa | sửa mã nguồn]
Tác phẩm gồm 20 hồi và Viên Sùng Hoán bình truyện gồm 15 phần và phần Hậu ký.
- Hồi 1: Đường loạn đầy nguy hiểm. Vua tự hủy trường thành
- Hồi 2: Ân cừu chung hoạn nạn. Sống chết thấy giao tình
- Hồi 3: Tháng năm chăm luyện kiếm. Sớm tối học chơi cờ
- Hồi 4: Lợi hại Kim xà kiếm. Văn nhã mỹ thiếu niên
- Hồi 5: Hoa thơm đêm tịch mịch. Cỏ xanh nước trong veo
- Hồi 6: Vượt tường thành duyên nghiệt. Bày trận khốn lang quân
- Hồi 7: Phá trận nhờ bí kíp. Bản đồ chỉ kho tàng
- Hồi 8: Dễ phá uy cường địch. Khó hiểu dạ nữ nhi
- Hồi 9: Người đẹp chơi cược lớn. Chuyện cũ giải oán sâu
- Hồi 10: Bất truyền, truyền bách biến. Vô địch, địch ngàn chiêu
- Hồi 11: Khẳng khái chung thù địch. Gian nan lập nghĩa quân
- Hồi 12: Đầu đà dùng mỹ tửu. Đào tiên giấu dược hoàn
- Hồi 13: Hẹn bạn ngày quy ẩn. Hủy pháo giúp Sấm quân
- Hồi 14: Sùng Chính Điện kiếm lòe. Đạo sĩ truồng tỉ thí
- Hồi 15: Thiết Thủ quen dùng độc. Kim Xà rải oán sâu
- Hồi 16: Chốn núi hoang trăng lạnh. Người tay sắt động lòng
- Hồi 17: Mơ màng bóng áo xanh. Vẩy bút họa tình nhân
- Hồi 18: Máu hồng nhan vấy kiếm. Quân hắc giáp nhập kinh
- Hồi 19: Tưởng gặp đời thánh chúa. Nào biết khổ lê dân
- Hồi 20: Không thỏa chí giúp dân; Đành lên thuyền rời nước
Tóm tắt[sửa | sửa mã nguồn]
Vào cuối thời nhà Minh (1630-1644), đại tướng Viên Sùng Hoán bị cáo buộc tư thông với ngoại phiên và bị hoàng đế Sùng Trinh xử tử. Con trai Viên Sùng Hoán là Viên Thừa Chí được đưa lên núi Hoa Sơn và được Mục Nhân Thanh truyền thụ võ nghệ. Trên núi Hoa Sơn, Viên Thừa Chí tình cờ phát hiện ra Kim xà kiếm và Kim xà bí kíp - di vật của Kim xà lang quân Hạ Tuyết Nghi và học được kiếm thuật vô địch của Hạ Tuyết Nghi.
Sau đó Viên Thừa Chí gặp được Hạ Thanh Thanh, con gái của Hạ Tuyết Nghi và Ôn Nghi. Hạ Thanh Thanh đã đi theo Viên Thừa Chí sau đó bị đuổi khỏi nhà, hai người yêu nhau. Để trả thù cho cha mình, Viên Thừa Chí gia nhập lực lượng khởi nghĩa do Sấm vương Lý Tự Thành lãnh đạo nhằm lật đổ triều đình nhà Minh. Viên Thừa Chí giúp nghĩa quân lấy lại số vàng đã bị gia đình họ Ôn lấy cắp, cùng với Thanh Thanh khám phá ra kho báu ở Nam Kinh và dùng nó để cung cấp cho nghĩa quân. Nhiều nghĩa sĩ giang hồ đã kết bạn và cam nguyện trung thành với Viên Thừa Chí khi biết chàng là con trai Viên Sùng Hoán. Họ suy tôn Viên Thừa Chí thành minh chủ của 7 tỉnh, tổ chức thành nghĩa quân nhằm bảo vệ đất nước trước sự xâm lược của quân Mãn Châu phía bắc.
Để giúp Sấm vương, Viên Thừa Chí cùng bằng hữu giang hồ tiến hành phá hủy đại pháo do người Tây dương cung cấp cho triều đình đàn áp nhân dân, sau đó chàng lẻn sang kinh đô Mãn Châu nhằm mưu sát Hoàng Thái Cực nhưng không thành công. Mặc dù căm thù hoàng đế Sùng Trinh sát hại cha mình, nhưng Viên Thừa Chí vẫn cứu thoát Sùng Trinh khỏi mưu đồ phế lập của Huệ Vương. Trong thời gian đó chàng quen biết Hà Thiết Thủ, giáo chủ Ngũ độc giáo và là người cùng phe với Huệ Vương, giúp cô cải tà quy chính và thu nhận làm đệ tử. A Cửu (tức Trường Bình công chúa, con gái vua Sùng Trinh) yêu Viên Thừa Chí và chàng cũng phân vân không dứt khoát giữa A Cửu và Thanh Thanh.[2]
Lý Tự Thành sau khi đánh chiếm Bắc Kinh, bức tử vua Sùng Trinh đã không thực hiện lời hứa về việc đưa dân nghèo thoát khỏi cảnh nghèo khổ lầm than, ngược lại còn dung túng cho quân sĩ cướp bóc hãm hiếp lê dân, còn bản thân Lý Tự Thành thì đắm chìm vào rượu ngon gái đẹp, nghe lời sàm nịnh giết chết Lý Nham là người vô cùng trung thành với mình. Viên Thừa Chí quá thất vọng nên quyết định ra đi. Quân Mãn Châu với sự trợ giúp của Ngô Tam Quế vượt qua Sơn Hải quan tiến vào Trung nguyên, đánh bại Lý Tự Thành và lập ra nhà Thanh. Viên Thừa Chí biết rằng Trung Quốc đã hoàn toàn rơi vào tay người Mãn, chàng nhận ra rằng mình không thể đảo ngược được tình hình nên quyết định cùng Thanh Thanh và bằng hữu giang hồ chu du hải ngoại, định cư tại hải đảo mà ngày nay là Brunei.
Nhân vật[sửa | sửa mã nguồn]
- Viên Sùng Hoán (袁崇煥):[3] đại tướng thời Minh, cha của Viên Thừa Chí, nhận trách nhiệm bảo vệ biên giới phía bắc trước sự xâm lược của Mãn Thanh. Ông bị vu cáo tư thông với ngoại phiên và bị hoàng đế Sùng Trinh xử tử.
- Viên Thừa Chí (袁承志): nhân vật chính của tác phẩm[3] con trai Viên Sùng Hoán, đệ tử thứ ba của Mục Nhân Thanh phái Hoa Sơn, tính khí hòa nhã. Viên Thừa Chí cũng học được võ công vô địch của Kim Xà lang quân Hạ Tuyết Nghi thông qua bộ Kim Xà bí kíp, trở thành minh chủ 7 tỉnh đứng đầu Kim Xà Doanh trong lực lượng khởi nghĩa của Lý Tự Thành, sau khi nhà Minh mất cùng mọi người ra hải ngoại. Chàng yêu thương hai người con gái Thanh Thanh và A Cửu nhưng vị anh hùng đã nguyện chăm sóc và bảo vệ mối tình đầu của mình mãi mãi.
- Hạ Thanh Thanh (夏青青): còn gọi là Ôn Thanh Thanh (溫青青), con gái kiều mị, dễ thương, có trí nhớ hơn người lại thêm tinh khôn của Hạ Tuyết Nghi và Ôn Nghi. Cô là người Kỳ Tiên Phái ở Chiết Giang, thành viên của gia đình họ Ôn nên từ nhỏ nàng thích gì được nấy nhưng vẫn luôn bị hắt hủi. Thanh Thanh là cô gái có tướng mạo xinh đẹp, quyến rũ, đôi mắt long lanh, làn da trắng như tuyết và đôi môi đỏ cùng với đó là sự thông minh và rất có khí chất. Nàng thổi sáo rất hay, võ công tài giỏi, mưu trí không thua bất cứ bậc nam tử nào nên Thừa Chí tôn trọng, ngây mắt si mê và không muốn làm nàng đau lòng. Nàng cũng rất yêu Viên Thừa Chí nên sau khi mẹ cô bị Ôn gia sát hại, cô đã đi theo Viên Thừa Chí làm bạn đồng hành. Thanh Thanh rất hay ghen tuông với những thiếu nữ có quan hệ với Viên Thừa Chí như An Tiểu Tuệ - bạn thanh mai trúc mã, tiểu mỹ nhân Tiêu Uyển Nhi xinh đẹp, thanh nhã và A Cửu - cô gái khiến chàng ngày nhớ đêm mong vẻ đẹp hoa nhường nguyệt thẹn của nàng nên Thanh Thanh xem họ là kẻ thù cướp mất người nàng yêu nhất Viên Thừa Chí. Nàng được ví như một bông hoa đẹp nhưng có gai và nhựa độc. Sau khi nhà Minh mất, Thanh Thanh cùng Viên Thừa Chí ra hải ngoại, vui vẻ bên chàng trọn đời, tha cho họ Viên cái tội thiếu chung thủy.
- A Cửu (阿九): tức Trường Bình công chúa (長平公主), con gái yêu của vua Sùng Trinh, kẻ thù của Thừa Chí. Cô có vẻ đẹp khuynh thành, ''thanh lệ'', ''cao nhã'', làn da trắng, đôi má đỏ hồng, đôi mắt to và sáng, thân thế tôn quý, tính tình khả ái, dịu dàng, giàu lòng trắc ẩn, giỏi âm nhạc và là đồ đệ của Trình Thanh Trúc, bang chủ Thanh Trúc bang, sau đó gặp và yêu say đắm Viên Thừa Chí. Khi Lý Tự Thành tấn công Bắc Kinh, A Cửu bị Sùng Trinh chặt đứt một cánh tay nhưng đã được Viên Thừa Chí cứu thoát. Cuối tiểu thuyết, A Cửu quyết định cắt đứt tình yêu với Viên Thừa Chí và xuất gia làm ni cô, bái Mộc Tang đạo nhân làm sư phụ, lấy pháp danh là Cửu Nạn (九難), sống cuộc đời buồn nhiều hơn vui. Cô cũng xuất hiện trong Lộc Đỉnh ký.
- Hạ Tuyết Nghi (夏雪宜): ngoại hiệu Kim xà lang quân (金蛇郎君), võ nghệ cao cường với Kim xà kiếm pháp và Kim xà trùy oai chấn giang hồ. Ông hấp dẫn phụ nữ với vẻ ngoài quyến rũ hào hoa và tinh thần nghĩa hiệp, và đã có hai cuộc tình với Hà Hồng Dược và Ôn Nghi. Hạ Tuyết Nghi được miêu tả là đã chết khi bộ tiểu thuyết bắt đầu và được nhắc đến bởi những người còn sống, trong đó có Viên Thừa Chí là truyền nhân của ông. Hạ Tuyết Nghi (hay còn được biết đến qua danh hiệu Kim Xà Lang Quân) là một trong những nhân vật quan trọng trong tác phẩm Bích Huyết Kiếm của nhà văn Kim Dung.
Cả gia đình ông người bị con thứ Sáu của họ Ôn của phái Thạch Lương giết hại. Hạ Tuyết Nghi may mắn trốn thoát và đã luyện tập võ nghệ trong Kim Xà Bí Kíp (cùng với Kim Xà Kiếm là bảo vật trấn bang của Ngũ Độc Giáo). Trong lúc thâm nhập vào Ngũ Độc Giáo để cướp Kim Xà Kiếm, ông vô tình tìm được bảo vật thứ ba của họ là một bản đồ kho báu mà sau này Lý Tự Thành dùng để nuôi binh khởi nghĩa. Mang mối thù không đội trời chung với Ôn gia, ông quyết giết 50 người và 10 phụ nữ trong gia đình họ. Tuy nhiên, sau khi bắt cóc được Ôn Nghi, con gái Ôn lão chủ, ông bị vẻ đẹp của nàng cảm hóa. Ôn Nghi vì thấy chàng là một hảo hán hiệp nghĩa và vốn căm ghét sự xấu xa của gia đình nên nàng đã yêu thầm chàng. Tuy Hạ Tuyết Nghi võ nghệ siêu quần, nhiều lần bất phân thắng bại với Ngũ trận của Ôn Gia Ngũ Lão, ông đã bị Ôn lão chủ đầu độc trong bát canh sen của Ôn Nghi đưa. Mang trong mình kịch độc, nhưng vì cứu Ôn Nghi, chàng đã chiến đấu dũng cảm, sau bị Ôn gia cắt hết gân tay và phế đi võ công. Cuối cùng, trong quá trình giao lại cho họ Ôn bản đồ kho báu giả, chàng đã thông minh thoát thân và sau đó sáng chế ra ám khí Kim Sa chùy để đấu lại thế trận họ Ôn.Về sau, Viên Thừa Chí đã vô tình học được bí kíp này. Hạ Thanh Thanh chính là con gái của ông và Ôn Nghi do họ vì bị ngăn cấm mà ăn nằm với nhau rồi mới có nàng. Sau ông đã chết trong hang núi trên phái Hoa Sơn và được Thừa Chí tận tay cất táng.
- Hà Thiết Thủ (何鐵手): giáo chủ Ngũ độc giáo. Cô có một cái móc sắt ở tay phải, giống như tên gọi Thiết Thủ là bàn tay sắt. Cô gặp Viên Thừa Chí và ra sức gây khó dễ cho chàng. Khi gặp Hạ Thanh Thanh đóng giả nam trang rất tuấn tú, Hà Thiết Thủ đã yêu cô nên quyết định phản bội Ngũ độc giáo và rút khỏi kế hoạch ám sát Sùng Trinh. Cô thất vọng khi biết người mình thầm thương trộm nhớ lại là con gái.[4] Viên Thừa Chí đã thành công trong việc giúp cô cải tà quy chính và thu nhận cô làm đệ tử, đổi tên là Hà Dịch Thủ (何惕守). Cô cũng xuất hiện trong Lộc Đỉnh ký.
- Lý Tự Thành (李自成): nhân dân gọi là Sấm vương, lãnh tụ cuộc khởi nghĩa lật đổ triều Minh. Vì say mê người đẹp Trần Viên Viên và ham uống rượu, lơ là đại sự nên Thừa Chí từ quy thuận dẫn đến chán nản mà bỏ đi, lòng không chút do dự.
- Mục Nhân Thanh (穆人清): chưởng môn phái Hoa Sơn, ngoại hiệu Thần kiếm tiên viên, có ba đệ tử là Đồng bút thiết toán bàn Hoàng Chân, Thần quyền vô địch Quy Tân Thụ và Viên Thừa Chí.
- Mộc Tang đạo nhân (木桑): chưởng môn Thiết Kiếm môn, sư phụ của Cửu Nạn, sư huynh của Ngọc Chân Tử. Ông thu nhận và chăm sóc chu đáo Cửu công chúa, dạy dỗ nàng thành người lãnh đạm tàn khốc.
- Quy Tân Thụ (歸辛樹): ngoại hiệu Thần quyền vô địch, đệ tử thứ hai của Mục Nhân Thanh. Có xuất hiện trong Lộc Đỉnh ký.
Viên Sùng Hoán bình truyện[sửa | sửa mã nguồn]
Viên Sùng Hoán bình truyện là phần phụ lục của Bích huyết kiếm, được Kim Dung viết năm 1975, được chia làm 15 phần. Ban đầu có tên Quảng Đông anh hùng Viên man tử đăng trên Minh báo.[5] Tư liệu được lấy từ Minh sử, Thái Tông thực lục, Sùng Trinh trường thiên...
Nội dung chủ yếu của Viên Sùng Hoán bình truyện là lý giải nguyên nhân Sùng Trinh giết Viên Sùng Hoán không phải vì trúng kế phản gián của Hoàng Thái Cực mà là vì xung đột giữa hai cá tính con người, và tâm lý không bình thường của Sùng Trinh.[5] Một mục tiêu khác là nhắc đến nỗi hại của chế độ độc tài chuyên chế.[5]
Theo bản thân Kim Dung thì bài văn này không có giá trị học thuật mà chỉ có tính dễ đọc so với sách sử thông thường.[5]
Chuyển thể[sửa | sửa mã nguồn]
Phim điện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Phim truyền hình[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ 陳鎮輝,《武俠小說逍遙談》, 2000, 匯智出版有限公司, pp. 56.
- ^ Trong bản in lần đầu và bản sửa chữa lần thứ hai, Viên Thừa Chí chỉ một lòng một dạ yêu Hạ Thanh Thanh. Trong bản sửa chữa lần thứ ba năm 2002, do Đông Hải dịch, NXB Văn học và Công ty Văn hóa Phương Nam xuất bản, 2004 thì Viên Thừa Chí yêu A Cửu nhiều hơn. Kim Dung trong phần Hậu ký năm 2002 viết: Tôi đặc biệt diễn tả tâm lý mâu thuẫn của Viên Thừa Chí đối với A Cửu... thử viết về mâu thuẫn giữa tâm lý đạo đức và sự thay lòng đổi dạ một cách bất đắc dĩ, là có ý đồ pha thêm vào tiểu thuyết Bích huyết kiếm phần tình cảm và cuộc sống của con người bình thường, giữa bối cảnh đậm đặc về không khí chính trị
- ^ a ă Trong Hậu ký viết năm 1975, Kim Dung viết nhân vật chính trong Bích huyết kiếm kỳ thực là Viên Sùng Hoán, thứ hai là Kim Xà lang quân chứ không phải là Viên Thừa Chí.
- ^ Trong bản sửa chữa lần thứ ba, Hà Thiết Thủ không yêu Hạ Thanh Thanh vì đã biết rõ cô là nữ cải nam trang, thay vì đó Hà Thiết Thủ muốn bái Viên Thừa Chí làm sư phụ để học tập võ công thượng thừa.
- ^ a ă â b Bích huyết kiếm, phần Hậu ký, do Đông Hải dịch, NXB Văn học, 2004, tập 4, tr.370

markdown:
*Bích huyết kiếm* [Bích huyết kiếm (định hướng)](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)&action=edit&redlink=1).
|
|
|Quốc gia
||Ngôn ngữ
||Thể loại
||Nhà xuất bản
||Ngày phát hành
||Bản tiếng Việt
||Người dịch
||Nhà xuất bản
||Nhà xuất bản Văn học
|
|
|
Tiểu thuyết |飛
|Phi |笑
|Tiếu *Tuyết* *Thư* *Liên* *Thần* *Thiên* *Hiệp* *Xạ* *Ỷ* *Bạch* *Bích* *Lộc* *Uyên* **Truyện ngắn** [Việt nữ kiếm](/wiki/Vi%E1%BB%87t_n%E1%BB%AF_ki%E1%BA%BFm) * ( Bích huyết kiếm* [Phồn thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 碧血劍, [Giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 碧血剑, [Bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF): *Bì Xuě Jiàn*) là một [tiểu thuyết võ hiệp](/wiki/Ti%E1%BB%83u_thuy%E1%BA%BFt_v%C3%B5_hi%E1%BB%87p)của [nhà văn](/wiki/Nh%C3%A0_v%C4%83n) [Kim Dung](/wiki/Kim_Dung), được đăng lần đầu tiên trên [Hương Cảng thương báo](/w/index.php?title=H%C6%B0%C6%A1ng_C%E1%BA%A3ng_th%C6%B0%C6%A1ng_b%C3%A1o&action=edit&redlink=1)từ ngày [1 tháng 1](/wiki/1_th%C3%A1ng_1)năm [1956](/wiki/1956)đến ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12)năm [1956](/wiki/1956). Một số nhân vật trong [[1]](#cite_note-1) *Bích huyết kiếm*cũng xuất hiện trong *.* [Lộc Đỉnh ký](/wiki/L%E1%BB%99c_%C4%90%E1%BB%89nh_k%C3%BD)
## Mục lục
## Các chương hồi[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&action=edit§ion=1)]
Tác phẩm gồm 20 hồi và
*Viên Sùng Hoán bình truyện* gồm 15 phần và phần *Hậu ký*.
- Hồi 1:
*Đường loạn đầy nguy hiểm. Vua tự hủy trường thành*
- Hồi 2:
*Ân cừu chung hoạn nạn. Sống chết thấy giao tình*
- Hồi 3:
*Tháng năm chăm luyện kiếm. Sớm tối học chơi cờ*
- Hồi 4:
*Lợi hại Kim xà kiếm. Văn nhã mỹ thiếu niên*
- Hồi 5:
*Hoa thơm đêm tịch mịch. Cỏ xanh nước trong veo*
- Hồi 6:
*Vượt tường thành duyên nghiệt. Bày trận khốn lang quân*
- Hồi 7:
*Phá trận nhờ bí kíp. Bản đồ chỉ kho tàng*
- Hồi 8:
*Dễ phá uy cường địch. Khó hiểu dạ nữ nhi*
- Hồi 9:
*Người đẹp chơi cược lớn. Chuyện cũ giải oán sâu*
- Hồi 10:
*Bất truyền, truyền bách biến. Vô địch, địch ngàn chiêu*
- Hồi 11:
*Khẳng khái chung thù địch. Gian nan lập nghĩa quân*
- Hồi 12:
*Đầu đà dùng mỹ tửu. Đào tiên giấu dược hoàn*
- Hồi 13:
*Hẹn bạn ngày quy ẩn. Hủy pháo giúp Sấm quân*
- Hồi 14:
*Sùng Chính Điện kiếm lòe. Đạo sĩ truồng tỉ thí*
- Hồi 15:
*Thiết Thủ quen dùng độc. Kim Xà rải oán sâu*
- Hồi 16:
*Chốn núi hoang trăng lạnh. Người tay sắt động lòng*
- Hồi 17:
*Mơ màng bóng áo xanh. Vẩy bút họa tình nhân*
- Hồi 18:
*Máu hồng nhan vấy kiếm. Quân hắc giáp nhập kinh*
- Hồi 19:
*Tưởng gặp đời thánh chúa. Nào biết khổ lê dân*
- Hồi 20:
*Không thỏa chí giúp dân; Đành lên thuyền rời nước*
## Tóm tắt[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&action=edit§ion=2)]
Vào cuối thời
[nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) (1630-1644), đại tướng [Viên Sùng Hoán](/wiki/Vi%C3%AAn_S%C3%B9ng_Ho%C3%A1n) bị cáo buộc tư thông với ngoại phiên và bị hoàng đế [Sùng Trinh](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng) xử tử. Con trai Viên Sùng Hoán là [Viên Thừa Chí](/w/index.php?title=Vi%C3%AAn_Th%E1%BB%ABa_Ch%C3%AD&action=edit&redlink=1) được đưa lên núi [Hoa Sơn](/wiki/Hoa_S%C6%A1n) và được [Mục Nhân Thanh](/w/index.php?title=M%E1%BB%A5c_Nh%C3%A2n_Thanh&action=edit&redlink=1) truyền thụ võ nghệ. Trên núi Hoa Sơn, Viên Thừa Chí tình cờ phát hiện ra Kim xà kiếm và Kim xà bí kíp - di vật của Kim xà lang quân [Hạ Tuyết Nghi](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Tuy%E1%BA%BFt_Nghi&action=edit&redlink=1) và học được kiếm thuật vô địch của Hạ Tuyết Nghi.
Sau đó Viên Thừa Chí gặp được
[Hạ Thanh Thanh](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Thanh_Thanh&action=edit&redlink=1), con gái của Hạ Tuyết Nghi và [Ôn Nghi](/w/index.php?title=%C3%94n_Nghi&action=edit&redlink=1). Hạ Thanh Thanh đã đi theo Viên Thừa Chí sau đó bị đuổi khỏi nhà, hai người yêu nhau. Để trả thù cho cha mình, Viên Thừa Chí gia nhập lực lượng khởi nghĩa do Sấm vương [Lý Tự Thành](/wiki/L%C3%BD_T%E1%BB%B1_Th%C3%A0nh) lãnh đạo nhằm lật đổ triều đình nhà Minh. Viên Thừa Chí giúp nghĩa quân lấy lại số vàng đã bị gia đình họ Ôn lấy cắp, cùng với Thanh Thanh khám phá ra kho báu ở [Nam Kinh](/wiki/Nam_Kinh) và dùng nó để cung cấp cho nghĩa quân. Nhiều nghĩa sĩ giang hồ đã kết bạn và cam nguyện trung thành với Viên Thừa Chí khi biết chàng là con trai Viên Sùng Hoán. Họ suy tôn Viên Thừa Chí thành minh chủ của 7 tỉnh, tổ chức thành nghĩa quân nhằm bảo vệ đất nước trước sự xâm lược của quân [Mãn Châu](/wiki/M%C3%A3n_Ch%C3%A2u) phía bắc.
Để giúp Sấm vương, Viên Thừa Chí cùng bằng hữu giang hồ tiến hành phá hủy đại pháo do người Tây dương cung cấp cho triều đình đàn áp nhân dân, sau đó chàng lẻn sang kinh đô Mãn Châu nhằm mưu sát
[Hoàng Thái Cực](/wiki/Ho%C3%A0ng_Th%C3%A1i_C%E1%BB%B1c) nhưng không thành công. Mặc dù căm thù hoàng đế Sùng Trinh sát hại cha mình, nhưng Viên Thừa Chí vẫn cứu thoát Sùng Trinh khỏi mưu đồ phế lập của Huệ Vương. Trong thời gian đó chàng quen biết [Hà Thiết Thủ](/w/index.php?title=H%C3%A0_Thi%E1%BA%BFt_Th%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1), giáo chủ [Ngũ độc giáo](/w/index.php?title=Ng%C5%A9_%C4%91%E1%BB%99c_gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1) và là người cùng phe với Huệ Vương, giúp cô cải tà quy chính và thu nhận làm đệ tử. [A Cửu](/w/index.php?title=A_C%E1%BB%ADu&action=edit&redlink=1) (tức [Trường Bình công chúa](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_B%C3%ACnh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa), con gái vua Sùng Trinh) yêu Viên Thừa Chí và chàng cũng phân vân không dứt khoát giữa A Cửu và Thanh Thanh. [[2]](#cite_note-2) [Lý Tự Thành](/wiki/L%C3%BD_T%E1%BB%B1_Th%C3%A0nh) sau khi đánh chiếm [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh), bức tử vua Sùng Trinh đã không thực hiện lời hứa về việc đưa dân nghèo thoát khỏi cảnh nghèo khổ lầm than, ngược lại còn dung túng cho quân sĩ cướp bóc hãm hiếp lê dân, còn bản thân Lý Tự Thành thì đắm chìm vào rượu ngon gái đẹp, nghe lời sàm nịnh giết chết [Lý Nham](/w/index.php?title=L%C3%BD_Nham&action=edit&redlink=1) là người vô cùng trung thành với mình. Viên Thừa Chí quá thất vọng nên quyết định ra đi. Quân Mãn Châu với sự trợ giúp của [Ngô Tam Quế](/wiki/Ng%C3%B4_Tam_Qu%E1%BA%BF) vượt qua [Sơn Hải quan](/wiki/S%C6%A1n_H%E1%BA%A3i_quan) tiến vào Trung nguyên, đánh bại Lý Tự Thành và lập ra [nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh). Viên Thừa Chí biết rằng Trung Quốc đã hoàn toàn rơi vào tay người Mãn, chàng nhận ra rằng mình không thể đảo ngược được tình hình nên quyết định cùng Thanh Thanh và bằng hữu giang hồ chu du hải ngoại, định cư tại hải đảo mà ngày nay là [Brunei](/wiki/Brunei).
## Nhân vật[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&action=edit§ion=3)] [Viên Sùng Hoán](/wiki/Vi%C3%AAn_S%C3%B9ng_Ho%C3%A1n)(袁崇煥): đại tướng thời Minh, cha của [[3]](#cite_note-Hauky2-3) [Viên Thừa Chí](/w/index.php?title=Vi%C3%AAn_Th%E1%BB%ABa_Ch%C3%AD&action=edit&redlink=1), nhận trách nhiệm bảo vệ biên giới phía bắc trước sự xâm lược của Mãn Thanh. Ông bị vu cáo tư thông với ngoại phiên và bị hoàng đế [Sùng Trinh](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng)xử tử. [Viên Thừa Chí](/w/index.php?title=Vi%C3%AAn_Th%E1%BB%ABa_Ch%C3%AD&action=edit&redlink=1)(袁承志): nhân vật chính của tác phẩm con trai [[3]](#cite_note-Hauky2-3) [Viên Sùng Hoán](/wiki/Vi%C3%AAn_S%C3%B9ng_Ho%C3%A1n), đệ tử thứ ba của Mục Nhân Thanh phái Hoa Sơn, tính khí hòa nhã. Viên Thừa Chí cũng học được võ công vô địch của Kim Xà lang quân [Hạ Tuyết Nghi](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Tuy%E1%BA%BFt_Nghi&action=edit&redlink=1)thông qua bộ *Kim Xà bí kíp*, trở thành minh chủ 7 tỉnh đứng đầu Kim Xà Doanh trong lực lượng khởi nghĩa của Lý Tự Thành, sau khi nhà Minh mất cùng mọi người ra hải ngoại. Chàng yêu thương hai người con gái Thanh Thanh và A Cửu nhưng vị anh hùng đã nguyện chăm sóc và bảo vệ mối tình đầu của mình mãi mãi. [Hạ Thanh Thanh](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Thanh_Thanh&action=edit&redlink=1)(夏青青): còn gọi là [Ôn Thanh Thanh](/w/index.php?title=%C3%94n_Thanh_Thanh&action=edit&redlink=1)(溫青青), con gái kiều mị, dễ thương, có trí nhớ hơn người lại thêm tinh khôn của [Hạ Tuyết Nghi](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Tuy%E1%BA%BFt_Nghi&action=edit&redlink=1)và [Ôn Nghi](/w/index.php?title=%C3%94n_Nghi&action=edit&redlink=1). Cô là người Kỳ Tiên Phái ở [Chiết Giang](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_Giang), thành viên của gia đình họ Ôn nên từ nhỏ nàng thích gì được nấy nhưng vẫn luôn bị hắt hủi. Thanh Thanh là cô gái có tướng mạo xinh đẹp, quyến rũ, đôi mắt long lanh, làn da trắng như tuyết và đôi môi đỏ cùng với đó là sự thông minh và rất có khí chất. Nàng thổi sáo rất hay, võ công tài giỏi, mưu trí không thua bất cứ bậc nam tử nào nên Thừa Chí tôn trọng, ngây mắt si mê và không muốn làm nàng đau lòng. Nàng cũng rất yêu Viên Thừa Chí nên sau khi mẹ cô bị Ôn gia sát hại, cô đã đi theo Viên Thừa Chí làm bạn đồng hành. Thanh Thanh rất hay ghen tuông với những thiếu nữ có quan hệ với Viên Thừa Chí như An Tiểu Tuệ - bạn thanh mai trúc mã, tiểu mỹ nhân Tiêu Uyển Nhi xinh đẹp, thanh nhã và A Cửu - cô gái khiến chàng ngày nhớ đêm mong vẻ đẹp hoa nhường nguyệt thẹn của nàng nên Thanh Thanh xem họ là kẻ thù cướp mất người nàng yêu nhất Viên Thừa Chí. Nàng được ví như một bông hoa đẹp nhưng có gai và nhựa độc. Sau khi nhà Minh mất, Thanh Thanh cùng Viên Thừa Chí ra hải ngoại, vui vẻ bên chàng trọn đời, tha cho họ Viên cái tội thiếu chung thủy. [A Cửu](/w/index.php?title=A_C%E1%BB%ADu&action=edit&redlink=1)(阿九): tức Trường Bình công chúa (長平公主), con gái yêu của vua Sùng Trinh, kẻ thù của Thừa Chí. Cô có vẻ đẹp khuynh thành, ''thanh lệ'', ''cao nhã'', làn da trắng, đôi má đỏ hồng, đôi mắt to và sáng, thân thế tôn quý, tính tình khả ái, dịu dàng, giàu lòng trắc ẩn, giỏi âm nhạc và là đồ đệ của Trình Thanh Trúc, bang chủ Thanh Trúc bang, sau đó gặp và yêu say đắm Viên Thừa Chí. Khi [Lý Tự Thành](/wiki/L%C3%BD_T%E1%BB%B1_Th%C3%A0nh)tấn công [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh), A Cửu bị Sùng Trinh chặt đứt một cánh tay nhưng đã được Viên Thừa Chí cứu thoát. Cuối tiểu thuyết, A Cửu quyết định cắt đứt tình yêu với Viên Thừa Chí và xuất gia làm ni cô, bái [Mộc Tang đạo nhân](/w/index.php?title=M%E1%BB%99c_Tang_%C4%91%E1%BA%A1o_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1)làm sư phụ, lấy pháp danh là [Cửu Nạn](/w/index.php?title=C%E1%BB%ADu_N%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1)(九難), sống cuộc đời buồn nhiều hơn vui. Cô cũng xuất hiện trong [Lộc Đỉnh ký](/wiki/L%E1%BB%99c_%C4%90%E1%BB%89nh_k%C3%BD). [Hạ Tuyết Nghi](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Tuy%E1%BA%BFt_Nghi&action=edit&redlink=1)(夏雪宜): ngoại hiệu Kim xà lang quân (金蛇郎君), võ nghệ cao cường với Kim xà kiếm pháp và Kim xà trùy oai chấn giang hồ. Ông hấp dẫn phụ nữ với vẻ ngoài quyến rũ hào hoa và tinh thần nghĩa hiệp, và đã có hai cuộc tình với [Hà Hồng Dược](/w/index.php?title=H%C3%A0_H%E1%BB%93ng_D%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit&redlink=1)và [Ôn Nghi](/w/index.php?title=%C3%94n_Nghi&action=edit&redlink=1). Hạ Tuyết Nghi được miêu tả là đã chết khi bộ tiểu thuyết bắt đầu và được nhắc đến bởi những người còn sống, trong đó có Viên Thừa Chí là truyền nhân của ông. Hạ Tuyết Nghi (hay còn được biết đến qua danh hiệu Kim Xà Lang Quân) là một trong những nhân vật quan trọng trong tác phẩm Bích Huyết Kiếm của nhà văn Kim Dung.
Cả gia đình ông người bị con thứ Sáu của họ Ôn của phái Thạch Lương giết hại. Hạ Tuyết Nghi may mắn trốn thoát và đã luyện tập võ nghệ trong Kim Xà Bí Kíp (cùng với Kim Xà Kiếm là bảo vật trấn bang của Ngũ Độc Giáo). Trong lúc thâm nhập vào Ngũ Độc Giáo để cướp Kim Xà Kiếm, ông vô tình tìm được bảo vật thứ ba của họ là một bản đồ kho báu mà sau này Lý Tự Thành dùng để nuôi binh khởi nghĩa. Mang mối thù không đội trời chung với Ôn gia, ông quyết giết 50 người và 10 phụ nữ trong gia đình họ. Tuy nhiên, sau khi bắt cóc được Ôn Nghi, con gái Ôn lão chủ, ông bị vẻ đẹp của nàng cảm hóa. Ôn Nghi vì thấy chàng là một hảo hán hiệp nghĩa và vốn căm ghét sự xấu xa của gia đình nên nàng đã yêu thầm chàng. Tuy Hạ Tuyết Nghi võ nghệ siêu quần, nhiều lần bất phân thắng bại với Ngũ trận của Ôn Gia Ngũ Lão, ông đã bị Ôn lão chủ đầu độc trong bát canh sen của Ôn Nghi đưa. Mang trong mình kịch độc, nhưng vì cứu Ôn Nghi, chàng đã chiến đấu dũng cảm, sau bị Ôn gia cắt hết gân tay và phế đi võ công. Cuối cùng, trong quá trình giao lại cho họ Ôn bản đồ kho báu giả, chàng đã thông minh thoát thân và sau đó sáng chế ra ám khí Kim Sa chùy để đấu lại thế trận họ Ôn.Về sau, Viên Thừa Chí đã vô tình học được bí kíp này. Hạ Thanh Thanh chính là con gái của ông và Ôn Nghi do họ vì bị ngăn cấm mà ăn nằm với nhau rồi mới có nàng. Sau ông đã chết trong hang núi trên phái Hoa Sơn và được Thừa Chí tận tay cất táng.
[Hà Thiết Thủ](/w/index.php?title=H%C3%A0_Thi%E1%BA%BFt_Th%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1)(何鐵手): giáo chủ Ngũ độc giáo. Cô có một cái móc sắt ở tay phải, giống như tên gọi *Thiết Thủ*là bàn tay sắt. Cô gặp Viên Thừa Chí và ra sức gây khó dễ cho chàng. Khi gặp Hạ Thanh Thanh đóng giả nam trang rất tuấn tú, Hà Thiết Thủ đã yêu cô nên quyết định phản bội Ngũ độc giáo và rút khỏi kế hoạch ám sát Sùng Trinh. Cô thất vọng khi biết người mình thầm thương trộm nhớ lại là con gái. Viên Thừa Chí đã thành công trong việc giúp cô cải tà quy chính và thu nhận cô làm đệ tử, đổi tên là Hà Dịch Thủ (何惕守). Cô cũng xuất hiện trong [[4]](#cite_note-4) [Lộc Đỉnh ký](/wiki/L%E1%BB%99c_%C4%90%E1%BB%89nh_k%C3%BD). [Lý Tự Thành](/wiki/L%C3%BD_T%E1%BB%B1_Th%C3%A0nh)(李自成): nhân dân gọi là Sấm vương, lãnh tụ cuộc khởi nghĩa lật đổ triều Minh. Vì say mê người đẹp Trần Viên Viên và ham uống rượu, lơ là đại sự nên Thừa Chí từ quy thuận dẫn đến chán nản mà bỏ đi, lòng không chút do dự. [Mục Nhân Thanh](/w/index.php?title=M%E1%BB%A5c_Nh%C3%A2n_Thanh&action=edit&redlink=1)(穆人清): chưởng môn phái Hoa Sơn, ngoại hiệu Thần kiếm tiên viên, có ba đệ tử là Đồng bút thiết toán bàn [Hoàng Chân](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_Ch%C3%A2n&action=edit&redlink=1), Thần quyền vô địch [Quy Tân Thụ](/w/index.php?title=Quy_T%C3%A2n_Th%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1)và Viên Thừa Chí. [Mộc Tang đạo nhân](/w/index.php?title=M%E1%BB%99c_Tang_%C4%91%E1%BA%A1o_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1)(木桑): chưởng môn [Thiết Kiếm môn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_Ki%E1%BA%BFm_m%C3%B4n&action=edit&redlink=1), sư phụ của Cửu Nạn, sư huynh của [Ngọc Chân Tử](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%8Dc_Ch%C3%A2n_T%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1). Ông thu nhận và chăm sóc chu đáo Cửu công chúa, dạy dỗ nàng thành người lãnh đạm tàn khốc. [Quy Tân Thụ](/w/index.php?title=Quy_T%C3%A2n_Th%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1)(歸辛樹): ngoại hiệu Thần quyền vô địch, đệ tử thứ hai của Mục Nhân Thanh. Có xuất hiện trong [Lộc Đỉnh ký](/wiki/L%E1%BB%99c_%C4%90%E1%BB%89nh_k%C3%BD).
## Viên Sùng Hoán bình truyện[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&action=edit§ion=4)] * là phần phụ lục của Bích huyết kiếm, được Viên Sùng Hoán bình truyện* [Kim Dung](/wiki/Kim_Dung)viết năm [1975](/wiki/1975), được chia làm 15 phần. Ban đầu có tên *Quảng Đông anh hùng Viên man tử*đăng trên [Minh báo](/w/index.php?title=Minh_b%C3%A1o&action=edit&redlink=1). Tư liệu được lấy từ [[5]](#cite_note-Hauky-5) [Minh sử](/wiki/Minh_s%E1%BB%AD), [Thái Tông thực lục](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_T%C3%B4ng_th%E1%BB%B1c_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1), [Sùng Trinh trường thiên](/w/index.php?title=S%C3%B9ng_Trinh_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_thi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)...
Nội dung chủ yếu của Viên Sùng Hoán bình truyện là lý giải nguyên nhân
[Sùng Trinh](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng) giết [Viên Sùng Hoán](/wiki/Vi%C3%AAn_S%C3%B9ng_Ho%C3%A1n) không phải vì trúng kế phản gián của [Hoàng Thái Cực](/wiki/Ho%C3%A0ng_Th%C3%A1i_C%E1%BB%B1c) mà là vì xung đột giữa hai cá tính con người, và tâm lý không bình thường của Sùng Trinh. Một mục tiêu khác là nhắc đến nỗi hại của chế độ độc tài chuyên chế. [5] [[5]](#cite_note-Hauky-5)
Theo bản thân Kim Dung thì bài văn này không có giá trị học thuật mà chỉ có tính dễ đọc so với sách sử thông thường.
[[5]](#cite_note-Hauky-5)
## Chuyển thể[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&action=edit§ion=5)]
### Phim điện ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&action=edit§ion=6)]
|Năm||Hãng sản xuất||Nước||Đạo diễn||
|Viên Thừa Chí |
|Hạ Thanh Thanh |Thông tin thêm|
|1958||Công ty điện ảnh Nga My||
|[Lý Thần Phong](/w/index.php?title=L%C3%BD_Th%E1%BA%A7n_Phong&action=edit&redlink=1) [Tào Đạt Hoa](/w/index.php?title=T%C3%A0o_%C4%90%E1%BA%A1t_Hoa&action=edit&redlink=1) [Thượng Quan Quân Tuệ](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Quan_Qu%C3%A2n_Tu%E1%BB%87&action=edit&redlink=1) [Ngô Sở Phàm](/w/index.php?title=Ng%C3%B4_S%E1%BB%9F_Ph%C3%A0m&action=edit&redlink=1)vai [Hạ Tuyết Nghi](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Tuy%E1%BA%BFt_Nghi&action=edit&redlink=1), [La Diễm Khanh](/w/index.php?title=La_Di%E1%BB%85m_Khanh&action=edit&redlink=1)vai [Ôn Nghi](/w/index.php?title=%C3%94n_Nghi&action=edit&redlink=1) [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) [Uông Vũ](/w/index.php?title=U%C3%B4ng_V%C5%A9&action=edit&redlink=1), [Nữu Nữu](/w/index.php?title=N%E1%BB%AFu_N%E1%BB%AFu&action=edit&redlink=1), [Lý Lệ Lệ](/w/index.php?title=L%C3%BD_L%E1%BB%87_L%E1%BB%87&action=edit&redlink=1), [Huệ Anh Hồng](/wiki/Hu%E1%BB%87_Anh_H%E1%BB%93ng), [Lăng Vân](/wiki/L%C4%83ng_V%C3%A2n), [La Liệt](/wiki/La_Li%E1%BB%87t) [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) [Trương Triệt](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_Tri%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1) [Quách Truy](/w/index.php?title=Qu%C3%A1ch_Truy&action=edit&redlink=1) [Văn Tuyết Nhi](/w/index.php?title=V%C4%83n_Tuy%E1%BA%BFt_Nhi&action=edit&redlink=1) [Tỉnh Lợi](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_L%E1%BB%A3i&action=edit&redlink=1)vai [Ôn Nghi](/w/index.php?title=%C3%94n_Nghi&action=edit&redlink=1) [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) [Trương Tĩnh Hải](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_T%C4%A9nh_H%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1) [Nguyên Bưu](/wiki/Nguy%C3%AAn_B%C6%B0u) [Diệp Toàn Chân](/w/index.php?title=Di%E1%BB%87p_To%C3%A0n_Ch%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Trương Mẫn](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_M%E1%BA%ABn)vai [A Cửu](/w/index.php?title=A_C%E1%BB%ADu&action=edit&redlink=1), [Lý Tu Hiền](/w/index.php?title=L%C3%BD_Tu_Hi%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1)vai [Hạ Tuyết Nghi](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Tuy%E1%BA%BFt_Nghi&action=edit&redlink=1), [Lý Mỹ Phượng](/w/index.php?title=L%C3%BD_M%E1%BB%B9_Ph%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1)vai [Ôn Nghi](/w/index.php?title=%C3%94n_Nghi&action=edit&redlink=1), [Viên Vịnh Nghi](/wiki/Vi%C3%AAn_V%E1%BB%8Bnh_Nghi)vai [Hà Thiết Thủ](/w/index.php?title=H%C3%A0_Thi%E1%BA%BFt_Th%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1)
### Phim truyền hình[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&action=edit§ion=7)]
|Năm||Hãng sản xuất||Nước||
|Viên Thừa Chí |
|Hạ Thanh Thanh |
|A Cửu |Số tập||Nhà sản xuất||Thông tin thêm|
|1977||
|[Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) [Trần Cường](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_C%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1) [Văn Tuyết Nhi](/w/index.php?title=V%C4%83n_Tuy%E1%BA%BFt_Nhi&action=edit&redlink=1) [Lý Thông Minh](/w/index.php?title=L%C3%BD_Th%C3%B4ng_Minh&action=edit&redlink=1) [TVB](/wiki/TVB) [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) [Huỳnh Nhật Hoa](/wiki/Hu%E1%BB%B3nh_Nh%E1%BA%ADt_Hoa) [Trang Tĩnh Nhi](/w/index.php?title=Trang_T%C4%A9nh_Nhi&action=edit&redlink=1) [Mao Thuấn Quân](/wiki/Mao_Thu%E1%BA%A5n_Qu%C3%A2n) [Lý Huệ Dân](/w/index.php?title=L%C3%BD_Hu%E1%BB%87_D%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [TVB](/wiki/TVB) [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) [La Gia Lương](/wiki/La_Gia_L%C6%B0%C6%A1ng)vai [Hạ Tuyết Nghi](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Tuy%E1%BA%BFt_Nghi&action=edit&redlink=1) [TVB](/wiki/TVB) [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) [Lâm Gia Đống](/w/index.php?title=L%C3%A2m_Gia_%C4%90%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1) [Âu Tử Hân](/w/index.php?title=%C3%82u_T%E1%BB%AD_H%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Xa Thi Mạn](/wiki/X%C3%A0_Thi_M%E1%BA%A1n) [Lý Thiêm Thắng](/w/index.php?title=L%C3%BD_Thi%C3%AAm_Th%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1) [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [Đậu Trí Khổng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADu_Tr%C3%AD_Kh%E1%BB%95ng&action=edit&redlink=1) [Huỳnh Thánh Y](/wiki/Hu%E1%BB%B3nh_Th%C3%A1nh_Y) [Tôn Phi Phi](/wiki/T%C3%B4n_Phi_Phi) [Trương Kỷ Trung](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_K%E1%BB%B7_Trung) [Bích huyết kiếm (phim 2007)](/wiki/B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm_(phim_truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh_2007))
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ADch_huy%E1%BA%BFt_ki%E1%BA%BFm&action=edit§ion=8)] **陳鎮輝,《武俠小說逍遙談》, 2000, 匯智出版有限公司, pp. 56.** [^](#cite_ref-1) **Trong bản in lần đầu và bản sửa chữa lần thứ hai, Viên Thừa Chí chỉ một lòng một dạ yêu Hạ Thanh Thanh. Trong bản sửa chữa lần thứ ba năm 2002, do Đông Hải dịch, NXB Văn học và Công ty Văn hóa Phương Nam xuất bản, 2004 thì Viên Thừa Chí yêu A Cửu nhiều hơn.** [^](#cite_ref-2) [Kim Dung](/wiki/Kim_Dung)trong phần Hậu ký năm 2002 viết: *Tôi đặc biệt diễn tả tâm lý mâu thuẫn của Viên Thừa Chí đối với A Cửu... thử viết về mâu thuẫn giữa tâm lý đạo đức và sự thay lòng đổi dạ một cách bất đắc dĩ, là có ý đồ pha thêm vào tiểu thuyết Bích huyết kiếm phần tình cảm và cuộc sống của con người bình thường, giữa bối cảnh đậm đặc về không khí chính trị*
- ^
**a** [Trong](#cite_ref-Hauky2_3-1) **ă** [Hậu ký](http://www.jyjh.net.cn/jyqj/15/mydoc022.htm)viết năm 1975, Kim Dung viết nhân vật chính trong Bích huyết kiếm kỳ thực là [Viên Sùng Hoán](/wiki/Vi%C3%AAn_S%C3%B9ng_Ho%C3%A1n), thứ hai là [Kim Xà lang quân](/w/index.php?title=Kim_X%C3%A0_lang_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1)chứ không phải là Viên Thừa Chí. **Trong bản sửa chữa lần thứ ba, Hà Thiết Thủ không yêu Hạ Thanh Thanh vì đã biết rõ cô là nữ cải nam trang, thay vì đó Hà Thiết Thủ muốn bái Viên Thừa Chí làm sư phụ để học tập võ công thượng thừa.** [^](#cite_ref-4)
- ^
**a** **ă** **â** **b** *Bích huyết kiếm*, phần Hậu ký, do Đông Hải dịch, NXB Văn học, 2004, tập 4, tr.370

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Brive-la-Gaillarde
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Brive-la-Gaillarde là một xã trong vùng hành chính Limousin, thuộc tỉnh Corrèze, quận Brive-la-Gaillarde, chef-lieu của 5 tổng. Tọa độ địa lí của xã là 45° 09' vĩ độ bắc, 01° 32' kinh độ đông. Brive-la-Gaillarde nằm trên độ cao trung bình là 142 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 102 mét và điểm cao nhất là 315 mét. Xã có diện tích 48.59 km², dân số vào thời điểm 2005 là 49.600 người; mật độ dân số là 1011 người/km².
Nhân vật nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]
- Guillaume Dubois (1656–1723), hồng y giáo chủ, chính trị gia
- Pierre André Latreille (1762–1833), nhà nghiên cứu côn trùng
- Guillaume Marie Anne Brune (1763–1815), thống chế
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.

markdown:
# Brive-la-Gaillarde
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Limousin](/wiki/Limousin) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Corrèze](/wiki/Corr%C3%A8ze) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Brive-la-Gaillarde](/wiki/Brive-la-Gaillarde_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 142 m/466 ft)
[INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [19031](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=19031-COM)/ [19100](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) **Brive-la-Gaillarde** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) trong vùng hành chính [Limousin](/wiki/Limousin), thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Corrèze](/wiki/Corr%C3%A8ze), [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Brive-la-Gaillarde](/wiki/Brive-la-Gaillarde_(qu%E1%BA%ADn)), chef-lieu của 5 tổng. Tọa độ địa lí của xã là 45° 09' vĩ độ bắc, 01° 32' kinh độ đông. Brive-la-Gaillarde nằm trên độ cao trung bình là 142 mét trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n), có điểm thấp nhất là 102 mét và điểm cao nhất là 315 mét. Xã có diện tích 48.59 km², dân số vào thời điểm [2005](/wiki/2005) là 49.600 người; mật độ dân số là 1011 người/km².
## Nhân vật nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=Brive-la-Gaillarde&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brive-la-Gaillarde&action=edit§ion=1)] [Guillaume Dubois](/w/index.php?title=Guillaume_Dubois&action=edit&redlink=1)(1656–1723), hồng y giáo chủ, chính trị gia [Pierre André Latreille](/wiki/Pierre_Andr%C3%A9_Latreille)(1762–1833), nhà nghiên cứu côn trùng [Guillaume Marie Anne Brune](/w/index.php?title=Guillaume_Marie_Anne_Brune&action=edit&redlink=1)(1763–1815), thống chế
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Brive-la-Gaillarde&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brive-la-Gaillarde&action=edit§ion=2)] *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Forpus xanthopterygius
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Forpus xanthopterygius là một loài chim trong họ Psittacidae.[2]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ BirdLife International (2012). “Forpus xanthopterygius”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Forpus xanthopterygius tại Wikispecies

markdown:
*Forpus xanthopterygius*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Forpus xanthopterygius
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Psittaciformes](/wiki/B%E1%BB%99_V%E1%BA%B9t) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Psittacidae](/wiki/H%E1%BB%8D_V%E1%BA%B9t) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Forpus](/wiki/Forpus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **F. xanthopterygius** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Forpus xanthopterygius*
(
[Spix](/w/index.php?title=Johann_Baptist_von_Spix&action=edit&redlink=1), 1824) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Forpus crassirostris*( [Taczanowski](/w/index.php?title=W%C5%82adys%C5%82aw_Taczanowski&action=edit&redlink=1), 1883) * là một loài Forpus xanthopterygius* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Psittacidae](/wiki/H%E1%BB%8D_V%E1%BA%B9t). [[2]](#cite_note-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Forpus_xanthopterygius&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Forpus_xanthopterygius&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Forpus_xanthopterygius&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Forpus_xanthopterygius&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/22685929). *Forpus xanthopterygius*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Forpus_xanthopterygius&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Forpus_xanthopterygius&action=edit§ion=3)]
Dữ liệu liên quan tới
[Forpus xanthopterygius](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Forpus_xanthopterygius)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)


text:
Kiến trúc Lưỡng Hà
Lưỡng Hà (Mesopotamia) là một bình nguyên nằm giữa hai con sông Tigris và Euphrates thuộc Tây Á, ngày nay là miền nam của Iraq.
Mục lục
Giai đoạn 4000 năm trước Công nguyên[sửa | sửa mã nguồn]
Các công trình sớm nhất được tìm thấy tại các địa điểm như Mureybet và Abu Hureyra ở Syria vào khoảng 8000 năm trước Công nguyên là các nhà ở bán ngầm (semi-subterranean dwellings) hình tròn. Một phần tường hình tròn được tìm thấy ở Zagros khoảng 8000 năm trước Công nguyên được xem như di tích kiến trúc đầu tiên của vùng phía bắc Lưỡng Hà. Công trình kiến trúc đầu tiên được ghi nhận ở vùng Hạ Iraq được tìm thấy ở vùng Maghzaliyah, gần Yarim Tepe vào khoảng 7000 năm trước Công nguyên với các thành đá cư trú (megalithic settlement wall) và các kết hình vuông được làm từ các khối bùn (tauf), trên nền đá.
Kiến trúc của người Sumer[sửa | sửa mã nguồn]
Các cư dân người Sumer đầu tiên đã định cư ở Lưỡng Hà và xây dựng nên nền văn minh ở đây vào khoảng 3500 năm trước Công nguyên cho đến thời đại Babylon. Kiến trúc của vùng Lưỡng Hà thường được xem như bắt đầu với sự hình thành các thành phố của người Sumer và sự sáng tạo nên chữ viết và khoảng 3100 năm trước Công nguyên. Các công trình kiến trúc được xây dựng trong thời kì Protoliterate là chủ yếu là các đền đài tôn giáo. Người Sumer sử dụng vật liệu chủ yếu xây dựng bằng gạch-bùn, với thể loại công trình nổi tiếng là các Đài chiêm tinh Ziggurat, còn được gọi là bệ núi, ra đời trên cơ sở sùng bái đồi núi, sùng bái thiên thể và tục lệ xem sao, các vì tinh tú trên trời. Ziggurat là loại hình kiến trúc kiểu tầng bậc, bệ cao nọ đặt trên bệ cao kia, càng lên cao thì thu dần lại, có đường dốc trượt hoặc bậc thang thẳng góc hoặc men theo khối xây để đi lên đỉnh, trên đỉnh có một đền thờ nhỏ. Bậc thang có khi đi lên từ bên phải và bên trái khối xây, cũng có kiểu bậc thang xoáy trôn ốc. Mỗi thành phố đều có một hoặc một số Ziggurat. Dấu vết còn lại đã chứng minh đó là những công trình kiến trúc bằng đất nện, bên ngoài có xây một lớp gạch. Ziggurat còn lại ở thành phố Ur là chứng tích nổi tiếng nhất của loại hình kiến trúc này, có niên đại khoảng năm 2125 TCN, có kích thước đáy 65 x 43 m, tầng một cao 9,75 m, tầng hai có kích thước 347 x 23 m, cao 2,5 m, chiều cao tầng trên cùng khoảng 21 m. Ngoài Ziggurat ở Ur, người ta còn tìm thấy dấu vết các Ziggurat khác ở Uruk, Eridou, Ninive và tạo dựng lại cả hình ảnh Ziggurat ở Babilon. Nhìn chung, các Ziggurat có từ ba đến bảy bậc, mỗi tầng được trang trí một màu khác nhau, tượng trưng cho một ngôi sao thờ.
Các ngôi đền điển hình của thời kì Protoliterate, bất kể dạng nền bằng hoặc dạng nền nâng cao được xây dựng tỉ mỉ hơn trong mặt bằng và các chi tiết trang trí. Tường nội thất thường được trang trí bằng các họa tiết hoặc hình mẫu khảm bằng đất nung màu sáng hoặc được mạ đồng. Ở cổng vào các thành phố của người Sume ở Uruk (ngày nay là Tall al-Warka, Iraq) thường có các cột được trang trí theo cách đó. Trong nội thất các tường nền bằng được trang trí với các tranh tường miêu tả các sự tích thần thánh như ở Uqair
Do vùng bình nguyên Tigris-Euphrates không có khoáng vật và cây cối lớn, các cấu trúc của người Sumer thường là từ gạch bùn dạng lồi (plano-convex mudbrick). Gạch lồi này được sản xuất từ đất nung hoặc phơi khô dưới ánh nắng mặt trời. Viên gạch có hình dạng với mặt dưới phẳng, mặt trên có dạng chỏm cầu. Người ta sử dụng sử dụng bùn làm vữa kết dính trong kết cấu xây dựng mà không dùng đến xi măng. Để tạo được độ ổn định cho kết cấu, người ta đặt một hàng gạch phẳng xuống đáy của mỗi hàng gạch. Phần lỗ thủng giữa các viên gạch được trét bằng nhựa cây, rơm, sậy và cỏ dại.
Do xây dựng bằng bùn đất, các công trình bằng cuối cùng sẽ bị hư hỏng, do vậy người Sumer phải phá hủy định kì, san phẳng và xây dựng lại trên cùng một địa điểm. Chu kì tái xây dựng các công trình trên cùng một địa điểm dần dần đã nâng cao cốt nền chung của toàn thành phố hơn vùng bình nguyên xung quanh thành các đồi. Các đồi này được tìm thấy ở khắp vùng Cận Đông. Các cuốn sách Sumer cổ đại (cylinder seals) cũng miêu tả quá trình xây dựng từ cây sậy, không giống với những công trình được xây dựng ở vùng đầm lầy Ả rập phía nam Iraq ngày nay. Các ngôi đền và cung điện của người Sumer được xây dựng bằng các vật liệu và kỹ thuật tiên tiến hơn, ví dụ như trụ tường, hõm tường, bán cột và nền đất sét.
Kiến trúc Babylon[sửa | sửa mã nguồn]
Cuối thiên niên kỷ thứ III trước Công Nguyên, lợi dụng sự suy sụp của Lưỡng Hà, hai tộc người Elam và người Amorites xâm lược tàn phá và cướp bóc. Người Amorites xây dựng hai quốc gia về phía Nam của Lưỡng Hà là Ixine và Laxa; ở phía Bắc của Lưỡng Hà cũng hình thành các quốc gia Esnunna và Marie. Đến lượt các quốc gia trên tranh giành và gây chiến với nhau liên miên, gây nên cảnh đổ nát hoang tàn.
Vào khoảng đầu thế kỷ XIX trước Công Nguyên, người Amorites thống nhất Bắc Lưỡng Hà và hình thành quốc gia cổ Babylon (khác với Tân Babylon sau này) và họ đã thống nhất được khu vực Lưỡng Hà. Quốc gia Babylon cổ nằm trên đường giao lưu quan trọng nối châu Á rộng lớn sang Địa Trung Hải, châu Phi và châu Âu.
Sự cường thịnh và hùng mạnh đạt đến cao điểm vào thời kỳ 1792-1750 trước Công Nguyên, dưới triều đại vua Hammourabi. Nhà nước cổ Babylon thống nhất trên một diện tích lãnh thổ toàn bộ Lưỡng Hà và bị suy sụp vào khoảng cuối thiên niên kỷ thứ II trước Công Nguyên bởi người Catsites nổi dậy và làm chủ hầu hết lãnh thổ của Babylon.
- Kinh tế Babylon có những sắc thái đặc biệt do giao điểm của các con đường Đông Tây cũng như sự trù phú của đồng bằng Lưỡng Hà. Nông nghiệp phát triển nhờ vào các yếu tố thuận lợi cũng như thành tựu thủy lợi của thời kỳ này. Người Babylon không những tự cung cấp được lương thực mà còn có một lượng dồi dào để thông thương buôn bán với các khu vực khác. Vua Hammourabi ra lệnh đào một con sông tưới cho cả vùng rộng lớn Akkad.
Thủ công nghiệp có nghề làm gạch, luyện kim, đồ trang sức, dệt, da, đóng thuyền, xây dựng... bên cạnh một nền thương mại phát triển giúp cho vùng Babylon càng thêm giàu có và phát triển.
- Xã hội nổi bật bởi sự ra đời của bộ luật Hammorabi chia cư dân thành ba hạng người: dân tự do, tiện dân và nô lệ. Nguồn nô lệ chủ yếu được cấp từ nguồn tù binh chiến tranh, mua bán.
- Chính trị từ thời Hammorabi, các vua Babylon tự coi mình là hiện thân của thần thánh. Vua tự đồng nhất mình với việc kế vị các vị thần cho nên vương quyền và thần quyền hòa quyện với nhau, tạo thành một chế độ độc đoán chuyên chế và thần bí.
- Văn hoá của Babylon cổ là sự giao hòa giữa hai yếu tố Sumer và Akkad. Sự ra đời bộ luật Hammorabi và được khắc trên một tấm đá bazan cao 2,25 mét, đường kính đáy gần 2 mét. Phía trên mặt trước của tấm đá được khắc hình thần Mặt Trời ngồi trên ngai trao bộ luật cho vua Hammorabi đứng đón một cách trịnh trọng. Phiến đá này được người Pháp tìm thấy ở kinh đo của xứ Elam cổ, hiện nay đang được lưu giữ ở bảo tàng Louvre.
- Nghệ thuật của Babylon cổ đạt đến trình độ điêu luyện trên nền tảng của hai yếu tố Sumer và Akkad. Nghệ thuật hội họa gắn chặt với nghệ thuật kiến trúc.
- Kiến trúc Của người Ả Rập có nhiều thành tựu đáng trọng. Huyền thoại các cung điện nguy nga tráng lệ và những câu truyện cổ tích thần tiên đã tô điểm cho thế giới Ả Rập thần bí và là những tuyệt tác của nhân loại.
Kiến trúc Ả Rập là tinh hoa pha trộn và sáng tạo của các luồng kiến trúc Địa Trung Hải và văn minh sông Hằng xa xội. Thành phố Babylon được bao quanh bởi một bức tường màu vàng dài 13 km và có 300 tháp canh. Đỉnh cao và chiếm về mức độ vĩ đại là một trong bảy kỳ quan cổ của người Babylon: Vườn treo Babylon.
Kỳ quan thế giới này được NebuchADnezzar xây dựng vào khoảng năm 605-562 TCN. Ông coi đó như một món quà dành cho người vợ, một người đã trưởng thành trong vùng đất quanh Media, khao khát cảnh núi rừng hùng vĩ. Những đường rãnh hùng vĩ cùng các vòi phun nước theo phong cách boroque treo lơ lửng trên các mái vòm đan xen nhau, điều tuyệt diệu trong phong cách núi rừng của đất nước Iran được chuyển về vùng đồng bằng Mesopotamia ảm đạm - Vườn treo Babylon kết hợp trình độ bậc thầy về kỹ thuật với giấc mộng trữ tình. Sử gia có uy tín, người đầu tiên đề cập đến vườn treo là Berossus, một người dân thành Babylon đã viết về vườn treo vào khoảng năm 270 TCN. Ông kể rằng, NebuchADnezzar (605-562 TCN) xây một cung điện mới trong 15 ngày, nền móng bằng đá hay các bãi đất có hình bậc thang tựa như phong cảnh núi rừng. Theo lời Berossus, cây cối được trồng tại đây, cái được gọi là vườn treo, nhằm làm vui lòng một vị hoàng hậu. Một trong số những thành tích của NebuchADnezzar, theo Berossus biết, mô tả cung điện mới của nhà vua như sau: cung điện cao như núi, một phần xây dựng bằng đá, nghe nói chỉ trong 15 ngày là hoàn tất. Không nêu cụ thể một khu vườn nào cả, nhưng các cung điện chỉ chăm sóc có một khu vườn.
Người Hy Lạp về sau bổ sung thêm nhiều chi tiết. Một giả thuyết kể rằng khu vườn rộng 120 m2, chiều cao của bức tường thành cao khoảng 25 m. Khu vườn có bãi đất tạo hình bậc thang như một nhà hát, với các công trình nhỏ hòa quyện bên trong. Phần nền xây nhiều vách tường, mỗi vách rộng khoảng 7m và cách nhau 3m, để đỡ các dầm bằng đá. Phía trên dầm là ba lớp riêng biệt - sậy đặt trong lớp nhựa đường, hai lớp đá xây bằng gạch, và lớp vỏ ngoài cùng làm bằng chì. Đất trong khu vườn đặt ở trên cùng, nước tưới cây lấy từ các cỗ máy ngụy trang hút nước từ con sông chảy bên dưới. Một giả thuyết thứ hai cho rằng, có đến 20 vách tường chống. Một giả thuyết thứ ba lại kể khu vườn nằm trên các mái cong dạng vòm xây bằng gạch và nhựa đường: các đinh vít kiểu Archimede nằm dọc theo cầu thang cung cấp nước. Một mô tả khác cho rằng có một công trình phụ gồm các cột bằng đá đỡ các dầm bằng gỗ: dầm làm bằng thân cây cọ. Thay vì bị mục rữa, đã mang chất bổ đến nuôi dưỡng rễ cây trồng trong khu vực treo ở phía trên, toàn bộ khuôn viên được tưới tiêu bằng một hệ thống gồm các vòi phun nước và máng dẫn thiết kế thật tài tình.
Vì có những mô tả trái ngược nhau, một số tỏ ra ngờ vực liệu vườn treo có thật hay không. Tuy không có một đề cập đến bất cứ đặc điểm kiến trúc nào, ngoại trừ các thân cây không bị mục rữa, quả đáng ngạc nhiên. Du khách Hy Lạp chắc hẳn đã chứng kiến việc đưa cây cối lên cao, và chúng ta có thể tìm kiếm những gì còn lại trong đống đổ nát hiện tại theo cách hợp pháp. Nhưng thật không may, các cung điện ở Babylon đã bị những người háo hức tận dụng những viên gạch nung tráng lệ tàn phá hàng ngàn năm trước. Ngày nay chỉ còn lại phần nền móng mà thôi. Những người thám hiểm ban đầu tìm kiếm các khu vườn trong Cung điện mùa hè trên cao, diện tích khoảng 180 m2, cùng với việc kết hợp các giếng nước công phu, nhưng vẫn không đủ không gian dành cho các bãi đất hình bậc thang và cây cối. Một nhà khảo cổ đã xác định vị trí của khu vườn nằm phía trên một số mái cong dạng vòm mà ông phát hiện nằm ở Cung điện phía Nam, lại một lần nữa cũng có các giếng nước, cái mái dạng vòm còn là nền móng của một khu vực hành chánh, cũng có thể là một nhà lao. Bất kỳ ai tìm kiếm mặt bằng tầng trệt thuộc khu vực cung điện sẽ nhận thấy các cung điện phía Bắc và phía Nam nằm bên sườn hướng Bắc và Tây, gắn với Euphrates, bằng các công trình nào trong số này cũng đều có các khu vườn tạo hình bậc thang, có lẽ gây ấn tượng nhất là công trình phụ phía Tây. Phần bao quanh này, có diện tích khoảng 190 x 80 m, với các tường ngoài rộng khoảng 20 m, làm bằng gạch đặt trong lớp nhựa đường. Có nhiều căn phòng ở đầu phía Bắc, trong khi ở đầu phía Nam có một góc hình vuông, có lẽ cầu thang đặt trong một góc. Trong công trình độc đáo này, có thể người ta đã tạo hình một khu vườn hình vuông, gần bằng với kích thước yêu cầu, với các ngôi nhà nghỉ trong mùa hè cùng một khu núi non bộ tạo hình bậc thang. Nhưng vấn đề này chỉ được giải quyết qua những cuộc khai quật gần đây hoặc bằng một số tư liệu chưa tìm thấy từ thời vương triều Nebuchadnezzar. Cho đến lúc này, chúng ta có thể hình dung Vườn treo có các mái dạng vòm và vòi nước hoặc bằng bất cứ hình ảnh nào trong trí tưởng tượng.
Kiến trúc Assyri[sửa | sửa mã nguồn]
Nghệ thuật trang trí[sửa | sửa mã nguồn]
Đến 3000 năm trước Công nguyên trở đi, các hình thức trang trí công trình đã rất phát triển. Gạch ốp lát lưu ly là đỉnh cao của nghệ thuật trang trí mặt tường kiến trúc Lưỡng Hà cổ đại. Gạch có màu men óng ánh khác nhau, có độ bền vững tốt. Nền của những diện tích lớn trang trí bằng gạch lưu ly có màu lam đậm, phù điêu màu trắng hoặc màu vàng kim nhũ, toàn bộ tạo thành những "tấm thảm" rất ấn tượng. Lịch sử phát triển loại gạch lưu ly gắn bó với việc xây dựng lớn của Babilon thời đại Tân Babilon thế kỷ 6 TCN.
Triều đại Nabucodonosor 2 còn để lại cho nhân loại hai chứng tích lớn về kiến trúc có sử dụng gạch lưu ly từ thế kỷ 6. Chứng tích thứ nhất là cửa thành Ishtar, có bố cục trang trí các mảng tường lớn, phân bố đều các hình động vật, lặp di lặp lại một cách đơn giản nhưng ấn tượng về nhịp điệu rất mạnh. Chứng tích thứ hai là bức tường phía sau ngự điện trong cung điện của nhà vua Nabucodonosor. Toàn bộ mặt tường là bức tranh lớn, có một loạt con sư tử ở chân tường, băng giữa của tường có bốn cây, mỗi cây lại đỡ những bó hoa hai tầng, băng trên cùng là dải hoa cỏ.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- D. Oates and J. Oates: The Rise of Civilization, The Making of the Past (Oxford, 1976)
- J.-D. Forest: Aux origines de l’architecture obéidienne: Les Plans de type Samarra, Akkadica, xxxiv (1983), pp. 1–47
- J. Oates: Ubaid Mesopotamia Revisited, The Hilly Flanks and Beyond: Essays on the Prehistory of Southwestern Asia Presented to Robert J. Braidwood, ed. T. C. Young, P. E. L. Smith and P. Mortensen (Chicago, 1983), pp. 251–81
- R. Bensenval: Technologie de la voûte dans l’Orient ancien, 2 vols (Paris, 1984)

markdown:
# Kiến trúc Lưỡng Hà
|Bài viết này
|cần thêm . ** ( Lưỡng Hà** *Mesopotamia*) là một [bình nguyên](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng)nằm giữa hai con sông [Tigris](/wiki/Tigris)và [Euphrates](/wiki/Euphrates)thuộc [Tây Á](/wiki/T%C3%A2y_Nam_%C3%81), ngày nay là miền nam của [Iraq](/wiki/Iraq).
## Mục lục
## Giai đoạn 4000 năm trước Công nguyên[
[sửa](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&action=edit§ion=1)]
Các công trình sớm nhất được tìm thấy tại các địa điểm như Mureybet và Abu Hureyra ở
[Syria](/wiki/Syria) vào khoảng 8000 năm trước Công nguyên là các nhà ở bán ngầm ( *semi-subterranean dwellings*) hình tròn. Một phần tường hình tròn được tìm thấy ở Zagros khoảng 8000 năm trước Công nguyên được xem như di tích kiến trúc đầu tiên của vùng phía bắc Lưỡng Hà. Công trình kiến trúc đầu tiên được ghi nhận ở vùng Hạ Iraq được tìm thấy ở vùng Maghzaliyah, gần Yarim Tepe vào khoảng 7000 năm trước Công nguyên với các thành đá cư trú ( *megalithic settlement wall*) và các kết hình vuông được làm từ các khối bùn ( *tauf*), trên nền đá.
## Kiến trúc của người Sumer[
[sửa](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&action=edit§ion=2)]
Các cư dân người
[Sumer](/wiki/Sumer) đầu tiên đã định cư ở Lưỡng Hà và xây dựng nên nền văn minh ở đây vào khoảng 3500 năm trước Công nguyên cho đến thời đại [Babylon](/wiki/Babylon). Kiến trúc của vùng Lưỡng Hà thường được xem như bắt đầu với sự hình thành các thành phố của người Sumer và sự sáng tạo nên chữ viết và khoảng 3100 năm trước Công nguyên. Các công trình kiến trúc được xây dựng trong thời kì Protoliterate là chủ yếu là các đền đài tôn giáo. Người Sumer sử dụng vật liệu chủ yếu xây dựng bằng [gạch-bùn](/w/index.php?title=G%E1%BA%A1ch-b%C3%B9n&action=edit&redlink=1), với thể loại công trình nổi tiếng là các Đài chiêm tinh [Ziggurat](/wiki/Ziggurat), còn được gọi là bệ núi, ra đời trên cơ sở sùng bái đồi núi, sùng bái thiên thể và tục lệ xem sao, các vì tinh tú trên trời. Ziggurat là loại hình kiến trúc kiểu tầng bậc, bệ cao nọ đặt trên bệ cao kia, càng lên cao thì thu dần lại, có đường dốc trượt hoặc bậc thang thẳng góc hoặc men theo khối xây để đi lên đỉnh, trên đỉnh có một [đền thờ](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n) nhỏ. Bậc thang có khi đi lên từ bên phải và bên trái khối xây, cũng có kiểu bậc thang [xoáy trôn ốc](/w/index.php?title=Xo%C3%A1y_tr%C3%B4n_%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1). Mỗi thành phố đều có một hoặc một số Ziggurat. Dấu vết còn lại đã chứng minh đó là những công trình kiến trúc bằng đất nện, bên ngoài có xây một lớp gạch. Ziggurat còn lại ở thành phố [Ur](/wiki/Ur_(l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba)) là chứng tích nổi tiếng nhất của loại hình kiến trúc này, có niên đại khoảng [năm 2125 TCN](/w/index.php?title=N%C4%83m_2125_TCN&action=edit&redlink=1), có kích thước đáy 65 x 43 [m](/wiki/M%C3%A9t), tầng một cao 9,75 m, tầng hai có kích thước 347 x 23 m, cao 2,5 m, chiều cao tầng trên cùng khoảng 21 m. Ngoài Ziggurat ở Ur, người ta còn tìm thấy dấu vết các Ziggurat khác ở Uruk, [Eridou](/w/index.php?title=Eridou&action=edit&redlink=1), [Ninive](/w/index.php?title=Ninive&action=edit&redlink=1) và tạo dựng lại cả hình ảnh Ziggurat ở Babilon. Nhìn chung, các Ziggurat có từ ba đến bảy bậc, mỗi tầng được trang trí một màu khác nhau, tượng trưng cho một ngôi sao thờ.
Các ngôi đền điển hình của thời kì Protoliterate, bất kể dạng nền bằng hoặc dạng nền nâng cao được xây dựng tỉ mỉ hơn trong mặt bằng và các chi tiết trang trí. Tường nội thất thường được trang trí bằng các họa tiết hoặc hình mẫu khảm bằng đất nung màu sáng hoặc được mạ đồng. Ở cổng vào các thành phố của người Sume ở
[Uruk](/w/index.php?title=Uruk&action=edit&redlink=1) (ngày nay là [Tall al-Warka](/w/index.php?title=Tall_al-Warka&action=edit&redlink=1), [Iraq](/wiki/Iraq)) thường có các cột được trang trí theo cách đó. Trong nội thất các tường nền bằng được trang trí với các tranh tường miêu tả các sự tích thần thánh như ở [Uqair](/w/index.php?title=Uqair&action=edit&redlink=1)
Do vùng bình nguyên Tigris-Euphrates không có khoáng vật và cây cối lớn, các cấu trúc của người Sumer thường là từ gạch bùn dạng lồi (
*plano-convex mudbrick*). Gạch lồi này được sản xuất từ đất nung hoặc phơi khô dưới ánh nắng mặt trời. Viên gạch có hình dạng với mặt dưới phẳng, mặt trên có dạng chỏm cầu. Người ta sử dụng sử dụng bùn làm [vữa](/wiki/V%E1%BB%AFa) kết dính trong kết cấu xây dựng mà không dùng đến [xi măng](/wiki/Xi_m%C4%83ng). Để tạo được độ ổn định cho kết cấu, người ta đặt một hàng gạch phẳng xuống đáy của mỗi hàng gạch. Phần lỗ thủng giữa các viên gạch được trét bằng [nhựa cây](/wiki/Nh%E1%BB%B1a_c%C3%A2y), [rơm](/wiki/R%C6%A1m), [sậy](/wiki/S%E1%BA%ADy) và cỏ dại.
Do xây dựng bằng bùn đất, các công trình bằng cuối cùng sẽ bị hư hỏng, do vậy người Sumer phải phá hủy định kì, san phẳng và xây dựng lại trên cùng một địa điểm. Chu kì tái xây dựng các công trình trên cùng một địa điểm dần dần đã nâng cao cốt nền chung của toàn thành phố hơn vùng bình nguyên xung quanh thành các đồi. Các đồi này được tìm thấy ở khắp vùng Cận Đông. Các cuốn sách Sumer cổ đại (
*cylinder seals*) cũng miêu tả quá trình xây dựng từ cây sậy, không giống với những công trình được xây dựng ở vùng đầm lầy Ả rập phía nam Iraq ngày nay. Các ngôi đền và cung điện của người Sumer được xây dựng bằng các vật liệu và kỹ thuật tiên tiến hơn, ví dụ như [trụ tường](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A5_t%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1), [hõm tường](/w/index.php?title=H%C3%B5m_t%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1), [bán cột](/w/index.php?title=B%C3%A1n_c%E1%BB%99t&action=edit&redlink=1) và [nền đất sét](/w/index.php?title=N%E1%BB%81n_%C4%91%E1%BA%A5t_s%C3%A9t&action=edit&redlink=1).
## Kiến trúc Babylon[
[sửa](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&action=edit§ion=3)]
Cuối thiên niên kỷ thứ III trước Công Nguyên, lợi dụng sự suy sụp của Lưỡng Hà, hai tộc người Elam và người Amorites xâm lược tàn phá và cướp bóc. Người Amorites xây dựng hai quốc gia về phía Nam của Lưỡng Hà là Ixine và Laxa; ở phía Bắc của Lưỡng Hà cũng hình thành các quốc gia Esnunna và Marie. Đến lượt các quốc gia trên tranh giành và gây chiến với nhau liên miên, gây nên cảnh đổ nát hoang tàn.
Vào khoảng đầu thế kỷ XIX trước Công Nguyên, người Amorites thống nhất Bắc Lưỡng Hà và hình thành quốc gia cổ Babylon (khác với Tân Babylon sau này) và họ đã thống nhất được khu vực Lưỡng Hà. Quốc gia Babylon cổ nằm trên đường giao lưu quan trọng nối châu Á rộng lớn sang Địa Trung Hải, châu Phi và châu Âu.
Sự cường thịnh và hùng mạnh đạt đến cao điểm vào thời kỳ 1792-1750 trước Công Nguyên, dưới triều đại vua Hammourabi. Nhà nước cổ Babylon thống nhất trên một diện tích lãnh thổ toàn bộ Lưỡng Hà và bị suy sụp vào khoảng cuối thiên niên kỷ thứ II trước Công Nguyên bởi người Catsites nổi dậy và làm chủ hầu hết lãnh thổ của Babylon.
- Kinh tế Babylon có những sắc thái đặc biệt do giao điểm của các con đường Đông Tây cũng như sự trù phú của đồng bằng Lưỡng Hà. Nông nghiệp phát triển nhờ vào các yếu tố thuận lợi cũng như thành tựu thủy lợi của thời kỳ này. Người Babylon không những tự cung cấp được lương thực mà còn có một lượng dồi dào để thông thương buôn bán với các khu vực khác. Vua Hammourabi ra lệnh đào một con sông tưới cho cả vùng rộng lớn Akkad.
Thủ công nghiệp có nghề làm gạch, luyện kim, đồ trang sức, dệt, da, đóng thuyền, xây dựng... bên cạnh một nền thương mại phát triển giúp cho vùng Babylon càng thêm giàu có và phát triển.
- Xã hội nổi bật bởi sự ra đời của bộ luật Hammorabi chia cư dân thành ba hạng người: dân tự do, tiện dân và nô lệ. Nguồn nô lệ chủ yếu được cấp từ nguồn tù binh chiến tranh, mua bán.
- Chính trị từ thời Hammorabi, các vua Babylon tự coi mình là hiện thân của thần thánh. Vua tự đồng nhất mình với việc kế vị các vị thần cho nên vương quyền và thần quyền hòa quyện với nhau, tạo thành một chế độ độc đoán chuyên chế và thần bí.
- Văn hoá của Babylon cổ là sự giao hòa giữa hai yếu tố Sumer và Akkad. Sự ra đời bộ luật Hammorabi và được khắc trên một tấm đá bazan cao 2,25 mét, đường kính đáy gần 2 mét. Phía trên mặt trước của tấm đá được khắc hình thần Mặt Trời ngồi trên ngai trao bộ luật cho vua Hammorabi đứng đón một cách trịnh trọng. Phiến đá này được người Pháp tìm thấy ở kinh đo của xứ Elam cổ, hiện nay đang được lưu giữ ở bảo tàng Louvre.
- Nghệ thuật của Babylon cổ đạt đến trình độ điêu luyện trên nền tảng của hai yếu tố Sumer và Akkad. Nghệ thuật hội họa gắn chặt với nghệ thuật kiến trúc.
- Kiến trúc Của người Ả Rập có nhiều thành tựu đáng trọng. Huyền thoại các cung điện nguy nga tráng lệ và những câu truyện cổ tích thần tiên đã tô điểm cho thế giới Ả Rập thần bí và là những tuyệt tác của nhân loại.
Kiến trúc Ả Rập là tinh hoa pha trộn và sáng tạo của các luồng kiến trúc Địa Trung Hải và văn minh sông Hằng xa xội. Thành phố Babylon được bao quanh bởi một bức tường màu vàng dài 13 km và có 300 tháp canh. Đỉnh cao và chiếm về mức độ vĩ đại là một trong bảy kỳ quan cổ của người Babylon: Vườn treo Babylon.
Kỳ quan thế giới này được NebuchADnezzar xây dựng vào khoảng năm 605-562 TCN. Ông coi đó như một món quà dành cho người vợ, một người đã trưởng thành trong vùng đất quanh Media, khao khát cảnh núi rừng hùng vĩ. Những đường rãnh hùng vĩ cùng các vòi phun nước theo phong cách boroque treo lơ lửng trên các mái vòm đan xen nhau, điều tuyệt diệu trong phong cách núi rừng của đất nước Iran được chuyển về vùng đồng bằng Mesopotamia ảm đạm - Vườn treo Babylon kết hợp trình độ bậc thầy về kỹ thuật với giấc mộng trữ tình. Sử gia có uy tín, người đầu tiên đề cập đến vườn treo là Berossus, một người dân thành Babylon đã viết về vườn treo vào khoảng năm 270 TCN. Ông kể rằng, NebuchADnezzar (605-562 TCN) xây một cung điện mới trong 15 ngày, nền móng bằng đá hay các bãi đất có hình bậc thang tựa như phong cảnh núi rừng. Theo lời Berossus, cây cối được trồng tại đây, cái được gọi là vườn treo, nhằm làm vui lòng một vị hoàng hậu. Một trong số những thành tích của NebuchADnezzar, theo Berossus biết, mô tả cung điện mới của nhà vua như sau: cung điện cao như núi, một phần xây dựng bằng đá, nghe nói chỉ trong 15 ngày là hoàn tất. Không nêu cụ thể một khu vườn nào cả, nhưng các cung điện chỉ chăm sóc có một khu vườn.
Người Hy Lạp về sau bổ sung thêm nhiều chi tiết. Một giả thuyết kể rằng khu vườn rộng 120 m2, chiều cao của bức tường thành cao khoảng 25 m. Khu vườn có bãi đất tạo hình bậc thang như một nhà hát, với các công trình nhỏ hòa quyện bên trong. Phần nền xây nhiều vách tường, mỗi vách rộng khoảng 7m và cách nhau 3m, để đỡ các dầm bằng đá. Phía trên dầm là ba lớp riêng biệt - sậy đặt trong lớp nhựa đường, hai lớp đá xây bằng gạch, và lớp vỏ ngoài cùng làm bằng chì. Đất trong khu vườn đặt ở trên cùng, nước tưới cây lấy từ các cỗ máy ngụy trang hút nước từ con sông chảy bên dưới. Một giả thuyết thứ hai cho rằng, có đến 20 vách tường chống. Một giả thuyết thứ ba lại kể khu vườn nằm trên các mái cong dạng vòm xây bằng gạch và nhựa đường: các đinh vít kiểu Archimede nằm dọc theo cầu thang cung cấp nước. Một mô tả khác cho rằng có một công trình phụ gồm các cột bằng đá đỡ các dầm bằng gỗ: dầm làm bằng thân cây cọ. Thay vì bị mục rữa, đã mang chất bổ đến nuôi dưỡng rễ cây trồng trong khu vực treo ở phía trên, toàn bộ khuôn viên được tưới tiêu bằng một hệ thống gồm các vòi phun nước và máng dẫn thiết kế thật tài tình.
Vì có những mô tả trái ngược nhau, một số tỏ ra ngờ vực liệu vườn treo có thật hay không. Tuy không có một đề cập đến bất cứ đặc điểm kiến trúc nào, ngoại trừ các thân cây không bị mục rữa, quả đáng ngạc nhiên. Du khách Hy Lạp chắc hẳn đã chứng kiến việc đưa cây cối lên cao, và chúng ta có thể tìm kiếm những gì còn lại trong đống đổ nát hiện tại theo cách hợp pháp. Nhưng thật không may, các cung điện ở Babylon đã bị những người háo hức tận dụng những viên gạch nung tráng lệ tàn phá hàng ngàn năm trước. Ngày nay chỉ còn lại phần nền móng mà thôi. Những người thám hiểm ban đầu tìm kiếm các khu vườn trong Cung điện mùa hè trên cao, diện tích khoảng 180 m2, cùng với việc kết hợp các giếng nước công phu, nhưng vẫn không đủ không gian dành cho các bãi đất hình bậc thang và cây cối. Một nhà khảo cổ đã xác định vị trí của khu vườn nằm phía trên một số mái cong dạng vòm mà ông phát hiện nằm ở Cung điện phía Nam, lại một lần nữa cũng có các giếng nước, cái mái dạng vòm còn là nền móng của một khu vực hành chánh, cũng có thể là một nhà lao. Bất kỳ ai tìm kiếm mặt bằng tầng trệt thuộc khu vực cung điện sẽ nhận thấy các cung điện phía Bắc và phía Nam nằm bên sườn hướng Bắc và Tây, gắn với Euphrates, bằng các công trình nào trong số này cũng đều có các khu vườn tạo hình bậc thang, có lẽ gây ấn tượng nhất là công trình phụ phía Tây. Phần bao quanh này, có diện tích khoảng 190 x 80 m, với các tường ngoài rộng khoảng 20 m, làm bằng gạch đặt trong lớp nhựa đường. Có nhiều căn phòng ở đầu phía Bắc, trong khi ở đầu phía Nam có một góc hình vuông, có lẽ cầu thang đặt trong một góc. Trong công trình độc đáo này, có thể người ta đã tạo hình một khu vườn hình vuông, gần bằng với kích thước yêu cầu, với các ngôi nhà nghỉ trong mùa hè cùng một khu núi non bộ tạo hình bậc thang. Nhưng vấn đề này chỉ được giải quyết qua những cuộc khai quật gần đây hoặc bằng một số tư liệu chưa tìm thấy từ thời vương triều Nebuchadnezzar. Cho đến lúc này, chúng ta có thể hình dung Vườn treo có các mái dạng vòm và vòi nước hoặc bằng bất cứ hình ảnh nào trong trí tưởng tượng.
## Kiến trúc Assyri[
[sửa](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&action=edit§ion=4)]
## Nghệ thuật trang trí[
[sửa](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&action=edit§ion=5)]
Đến 3000 năm trước Công nguyên trở đi, các hình thức trang trí công trình đã rất phát triển. Gạch ốp lát
[lưu ly](/w/index.php?title=G%E1%BA%A1ch_l%C6%B0u_ly&action=edit&redlink=1) là đỉnh cao của nghệ thuật trang trí mặt tường kiến trúc Lưỡng Hà cổ đại. Gạch có màu men óng ánh khác nhau, có độ bền vững tốt. Nền của những diện tích lớn trang trí bằng gạch lưu ly có màu lam đậm, phù điêu màu [trắng](/wiki/Tr%E1%BA%AFng) hoặc màu [vàng](/wiki/V%C3%A0ng) kim nhũ, toàn bộ tạo thành những "tấm thảm" rất ấn tượng. Lịch sử phát triển loại gạch lưu ly gắn bó với việc xây dựng lớn của [Babilon](/w/index.php?title=Babilon&action=edit&redlink=1) thời đại Tân Babilon [thế kỷ 6 TCN](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6_TCN).
Triều đại
[Nabucodonosor 2](/w/index.php?title=Nabucodonosor_2&action=edit&redlink=1) còn để lại cho nhân loại hai chứng tích lớn về kiến trúc có sử dụng gạch lưu ly từ [thế kỷ 6](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6). Chứng tích thứ nhất là cửa thành [Ishtar](/w/index.php?title=Ishtar&action=edit&redlink=1), có bố cục trang trí các mảng tường lớn, phân bố đều các hình động vật, lặp di lặp lại một cách đơn giản nhưng ấn tượng về nhịp điệu rất mạnh. Chứng tích thứ hai là bức tường phía sau ngự điện trong cung điện của nhà vua Nabucodonosor. Toàn bộ mặt tường là bức tranh lớn, có một loạt con [sư tử](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD) ở chân tường, băng giữa của tường có bốn cây, mỗi cây lại đỡ những bó hoa hai tầng, băng trên cùng là dải hoa cỏ.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&action=edit§ion=6)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0&action=edit§ion=7)]
- D. Oates and J. Oates:
*The Rise of Civilization, The Making of the Past*(Oxford, 1976)
- J.-D. Forest:
*Aux origines de l’architecture obéidienne: Les Plans de type Samarra*, Akkadica, xxxiv (1983), pp. 1–47
- J. Oates:
*Ubaid Mesopotamia Revisited, The Hilly Flanks and Beyond: Essays on the Prehistory of Southwestern Asia Presented to Robert J. Braidwood*, ed. T. C. Young, P. E. L. Smith and P. Mortensen (Chicago, 1983), pp. 251–81
- R. Bensenval:
*Technologie de la voûte dans l’Orient ancien*, 2 vols (Paris, 1984)

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Philautus rus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Pseudophilautus rus là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Sri Lanka.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Nó ngày càng hiếm gặp do mất môi trường sống.
Nguồn[sửa | sửa mã nguồn]
- Manamendra-Arachchi, K. & Pethiyagoda, R. 2004. Philautus rus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 7 2007.

markdown:
*Philautus rus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Pseudophilautus rus
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Amphibia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%C6%B0%E1%BB%A1ng_c%C6%B0) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Anura](/wiki/B%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng_%C4%91u%C3%B4i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Rhacophoridae](/wiki/Rhacophoridae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Rhacophorinae](/w/index.php?title=Rhacophorinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Philautus](/wiki/Philautus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. rus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Pseudophilautus rus*
(
[Manamendra-Arachchi](/w/index.php?title=Kelum_Manamendra-Arachchi&action=edit&redlink=1)& [Pethiyagoda](/w/index.php?title=Rohan_Pethiyagoda&action=edit&redlink=1), [2005](/wiki/2005)) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Philautus rus*Manamendra-Arachchi & Pethiyagoda, 2004 * là một loài Pseudophilautus rus* [ếch](/wiki/B%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng_%C4%91u%C3%B4i)trong họ [Rhacophoridae](/wiki/Rhacophoridae). Chúng là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Sri Lanka](/wiki/Sri_Lanka).
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu
[rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng) ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Nó ngày càng hiếm gặp do [mất môi trường sống](/wiki/M%E1%BA%A5t_m%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BB%91ng).
## Nguồn[
[sửa](/w/index.php?title=Philautus_rus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Philautus_rus&action=edit§ion=1)]
- Manamendra-Arachchi, K. & Pethiyagoda, R. 2004.
[Philautus rus](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/58896/all). [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 23 tháng 7 2007.

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Trèo cây Trung Hoa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Sitta villosa)
Trèo cây Trung Hoa, tên khoa học Sitta villosa, là một loài chim trong họ Sittidae.[2] Chúng được tìm thấy ở Trung Quốc, Triều Tiên và Hàn Quốc.[3]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ BirdLife International (2012). “Sitta villosa”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2012.1. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
- ^ Nazarenko A.A. Systematic notes on Asian birds. 64. The range of the Chinese Nuthatch Sitta villosa and an evaluation of subspecies validity. Zool. Med. Leiden 80-5 (16), 21.xii.2006: 265-271.— ISSN 0024-0672. http://www.zoologischemededelingen.nl/cgi/t/text/get-pdf?idno=m8005a18;c=zoomed
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Trèo cây Trung Hoa tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
- Tham khảo Animal Diversity Web : Sitta villosa (tiếng Anh)
- Sitta villosa tại trang Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ (NCBI).

markdown:
# Trèo cây Trung Hoa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Sitta villosa](/w/index.php?title=Sitta_villosa&redirect=no))
|Trèo cây Trung Hoa|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Passeriformes](/wiki/B%E1%BB%99_S%E1%BA%BB) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Sittidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C3%A8o_c%C3%A2y) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Sitta](/wiki/Sitta) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **S. villosa** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Sitta villosa* [Verreaux](/w/index.php?title=Jules_Verreaux&action=edit&redlink=1), 1865 **Trèo cây Trung Hoa**, tên khoa học *, là một loài Sitta villosa* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Sittidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C3%A8o_c%C3%A2y). Chúng được tìm thấy ở [[2]](#cite_note-2) [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)và [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c). [[3]](#cite_note-3)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C3%A8o_c%C3%A2y_Trung_Hoa&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C3%A8o_c%C3%A2y_Trung_Hoa&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/106006891). *Sitta villosa*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2012.1 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012. **Nazarenko A.A. Systematic notes on Asian birds. 64. The range of the Chinese Nuthatch Sitta villosa and an evaluation of subspecies validity. Zool. Med. Leiden 80-5 (16), 21.xii.2006: 265-271.— ISSN 0024-0672.** [^](#cite_ref-3) [http://www.zoologischemededelingen.nl/cgi/t/text/get-pdf?idno=m8005a18;c=zoomed](http://www.zoologischemededelingen.nl/cgi/t/text/get-pdf?idno=m8005a18;c=zoomed)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C3%A8o_c%C3%A2y_Trung_Hoa&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C3%A8o_c%C3%A2y_Trung_Hoa&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về [tại](http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=) *Trèo cây Trung Hoa* [Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Th%C3%B4ng_tin_Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_T%C3%ADch_h%E1%BB%A3p)(ITIS).
- Tham khảo
[Animal Diversity Web](/w/index.php?title=Animal_Diversity_Web&action=edit&redlink=1): *Sitta villosa* **(tiếng Anh)** [tại trang](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=50257) *Sitta villosa* [Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C3%B4ng_tin_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_sinh_h%E1%BB%8Dc_qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3)(NCBI).


text:
Xã Springville, Quận Wexford, Michigan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Xã Springville (tiếng Anh: Springville Township) là một xã thuộc quận Wexford, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.755 người.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Xã Springville, Quận Wexford, Michigan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Xã Springville
|
Springville Township
|—
|![ Vị trí quận Wexford trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Map_of_Michigan_highlighting_Wexford_County.svg/250px-Map_of_Michigan_highlighting_Wexford_County.svg.png)
![ Vị trí quận Wexford trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Map_of_Michigan_highlighting_Wexford_County.svg/250px-Map_of_Michigan_highlighting_Wexford_County.svg.png)
Vị trí quận Wexford trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Michigan](/wiki/Michigan) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Michigan&action=edit&redlink=1) [Quận Wexford](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Wexford,_Michigan) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-4](/wiki/UTC-4)) **Xã Springville** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Springville Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Wexford](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Wexford,_Michigan), tiểu bang [Michigan](/wiki/Michigan), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 1.755 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Springville,_Qu%E1%BA%ADn_Wexford,_Michigan&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Springville,_Qu%E1%BA%ADn_Wexford,_Michigan&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.