text:
CPU đa nhân
CPU đa nhân, CPU đa lõi (tiếng Anh: multi-core) là một CPU có nhiều đơn vị vi xử lý (thường được gọi là "core") được tích hợp và đóng gói trên cùng một nền mạch tích hợp (chip) vật lý duy nhất. Mỗi core đều có thể thực hiện việc xử lý tuần tự từng gói dữ liệu và sự kết hợp nhiều core trên một hệ CPU giúp làm tăng tốc độ xử lý chung của hệ thống khi mà dữ liệu được phân thành nhiều gói nhỏ và phân cho các core xử lý song song cùng một lúc.
Mục lục
- 1 Phát triển kiến trúc đa nhân
- 2 Công nghệ hỗ trợ
- 3 Những giới hạn tồn tại
- 4 Đa nhân và ứng dụng
- 5 Chú thích
- 6 Tham khảo
- 7 Xem thêm
Phát triển kiến trúc đa nhân[sửa | sửa mã nguồn]
Vào những thời kỳ đầu của máy tính cá nhân được sử dụng, nhằm để giảm giá thành, các CPU phổ thông đều được thiết kế theo quan điểm đơn nhân. Các dữ liệu được xử lý tuần tự bởi một bộ xử lý duy nhất cho tất cả mọi tác vụ. Ở những dòng máy cao cấp như siêu máy tính, máy trạm hoặc máy chủ thời kỳ đầu thường được gắn nhiều hơn một CPU trên cùng một bo mạch chủ để có thể thực hiện nhiều tác vụ song song cùng lúc, nâng được tốc độ tổng thể lên cao hơn nhiều so với chỉ sử dụng một CPU.
Kiến trúc đa nhân đầu tiên ra đời vào khoảng giữa thập niên 1980, khi Rockwell International giới thiệu các phiên sản cải tiến của chip xử lý 6502 như R65C00, R65C21, và R65C29. Chúng đều có một đặc điểm chung là tích hợp cả 2 nhân xử lý 6502 lên một chip có cùng số chân và cùng tần số xung nhịp.[1][2]
CPU đa nhân được giới thiệu lần đầu tiên vào năm 2001 bởi hãng IBM với loại CPU Power4 dành riêng cho các máy chủ. Mãi đến tháng 4 năm 2005, Intel đã giới thiệu những CPU hai nhân thương mại đầu tiên, Pentium Extreme Edition (còn gọi là Pentium EE) và Pentium D. Đến tháng 5 năm 2005, AMD giới thiệu các CPU Athlon 64 X2 hai nhân đầu tiên[3]. Những CPU hai nhân thế hệ đầu tiên này, thực chất chỉ thuần túy là đặt hai nhân xử lý trong cùng một tấm đế[4]. Có nghĩa trong một CPU nhìn bề ngoài như một CPU thông thường nhưng bên trong nó chứa các phần mạch điện của cả hai CPU (Pentium 4 Prescott với Intel và Athlon 64 với AMD), điểm chung của nó là các chân cắm tiếp xúc với socket của bo mạch chủ.
Ở những thế hệ kế tiếp, các nhà sản xuất đã sử dụng công nghệ chế tạo hiện đại, cho phép chế tạo tích hợp nhiều nhân trên cùng một nền chip đóng gói vật lý. Công nghệ chế tạo cũng cho phép tích hợp nhiều hơn 2 nhân trên một chip, cũng như các công nghệ giao tiếp như siêu phân luồng, đa phân luồng... cũng giúp tận dụng ưu thế của các CPU đa nhân. Những cpu dòng hd graphics của intel sử dụng GPU(nhân xử lí đồ họa)được tích hợp trong cpu cūng là một dạng cpu 2 nhân,dòng cpu này cho khả năng chơi các game 3d với chất lượng hd,tiết kiệm điện so với các card đồ họa rời của ndivia,amd...
Công nghệ hỗ trợ[sửa | sửa mã nguồn]
Phần cứng[sửa | sửa mã nguồn]
Phần mềm[sửa | sửa mã nguồn]
Những giới hạn tồn tại[sửa | sửa mã nguồn]
Trở ngại lớn nhất của sự phát triển CPU đa nhân là các kích thước vật lý của các linh kiện chứa trong lòng nó. Kích thước transistor, tiết diện dây dẫn nội bộ là những thành phần cơ bản gây cản trở sự phát triển của các CPU đa nhân, mỗi hãng đều có các công nghệ sản xuất riêng để làm nhỏ kích thước của chúng. Những công nghệ mới gần đây đã có thể giúp tích hợp trên 2 tỷ transistor trong cùng một CPU.[5] Công nghệ chế tạo CPU đã tiến đến mức 32 nm (được công bố bởi Intel[6]) và còn tiếp tục nhỏ hơn nữa (tuy hiện nay nhiều hãng sản xuất vẫn mới áp dụng rộng rãi công nghệ 65 nm và chỉ một số CPU sản xuất trên công nghệ 45 nm).
Đa nhân và ứng dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Bản quyền phần mềm[sửa | sửa mã nguồn]
Trước khi xuất hiện các CPU đa nhân thì có nhiều người sử dụng lo ngại rằng khi sử dụng một máy tính đa nhân thì các hãng viết hệ điều hành sẽ tăng giá bán các phiên bản hệ điều hành hoặc các phần mềm[7]. Những động thái lo ngại này không phải thiếu căn cứ bởi đã có những tiền lệ tương tự. Các phiên bản hệ điều hành cho các máy chủ thường được phân biệt sử dụng cho một hoặc nhiều hơn một CPU mà tuỳ theo số lượng CPU mà có giá bán khác nhau.
Tuy nhiên, hãng phần mềm Microsoft đã không yêu cầu người sử dụng trả thêm chi phí cho các hệ điều hành Windows các phiên bản được sử dụng các bộ xử lý đa nhân cho đến đầu năm 2008[8]. Cách tính số lượng CPU của hãng này vẫn tính trên số lượng CPU vật lý, như vậy cho dù một máy chủ sử dụng duy nhất một CPU có bốn nhân, tám nhân hay nhiều hơn nữa thì cũng chỉ phải trả chi phí cho hệ điều hành bằng mức như với một CPU đơn nhân.
Mặc dù các bộ xử lý đa nhân đã xuất hiện từ rất lâu, nhưng đến nay chưa thấy các phần mềm thông dụng (phục vụ đa số người sử dụng hoặc chiếm thị phần tương đối) có sự chênh lệch nhau về giá bán giữa các phiên bản sử dụng cho CPU đơn nhân và đa nhân. Tuy nhiên, trong những thời gian kế tiếp có thể một số hãng phần mềm sẽ liên kết với nhau cùng tăng giá các phần mềm sử dụng trên những hệ thống máy tính sử dụng CPU đa nhân trong vòng một vài năm tới[9]. Có thể điều này sẽ trở thành tất yếu khi mà công nghệ CPU đa nhân phát triển đến mỗi một CPU vật lý chứa rất nhiều nhân trong nó, và các phần mềm được thiết kế tối ưu cho chúng.
Tương thích với phần cứng[sửa | sửa mã nguồn]
Trong mục CPU đa nhân thế hệ đầu tiên ta nhận thấy vấn đề tương thích của các CPU đa nhân với hệ thống phần cứng không hề đơn giản. Một số CPU đa nhân thế hệ đầu của AMD có thể tương thích với bo mạch chủ cũ dành cho các CPU một nhân trước khi chúng ra đời, các CPU đa nhân của Intel thì hoàn toàn không tương thích với các bo mạch chủ sử dụng chipset cũ nếu chúng không được thiết kế lại hoặc cho ra đời phiên bản khác.
Các thế hệ hai nhân, bốn nhân kế tiếp ra đời thì AMD không còn giữ được lợi thế về sự nâng cấp hệ thống mà không cần thay đổi bo mạch chủ nữa. Người sử dụng muốn nâng cấp lên CPU đa nhân cần phải thay thế nhiều thiết bị phần cứng khác để phù hợp với chúng.
- Bo mạch chủ là thiết bị phải thay thế đầu tiên bởi các cấu trúc mới không còn được sự hỗ trợ của chipset thế hệ cũ.
- Bộ nhớ RAM cũng có sự thay đổi khi thay thế sang loại CPU đa nhân, chúng thường là loại DDR2 thay thế cho thế hệ DDR đầu tiên để đáp ứng về tốc độ cho các thế hệ CPU mới. Thông thường thì người sử dụng CPU Intel luôn phải đối mặt với sự thay thế bo mạch chủ và RAM bởi sự phát triển CPU đa nhân của Intel luôn cần tăng tốc độ RAM do cấu trúc hiện thời của Intel có xu hướng tăng tốc độ bộ nhớ.
- Nguồn máy tính cũng là thiết bị cần phải thay thế bởi các hệ thống mới thường sử dụng nguồn máy tính theo chuẩn ATX loại 24 chân ở phần cung cấp điện năng cho bo mạch chủ. Riêng phần cung cấp nguồn cho CPU trước đây thường sử dụng một kết nối 4 chân thì với các hệ thống mới có thể đòi hỏi kết nối 8 chân.
- Bo mạch đồ hoạ phải thay đổi nếu hệ thống cũ sử dụng giao tiếp AGP. Toàn bộ các bo mạch chủ thế hệ mới đều sử dụng khe PCI Express X16. Nếu như không chơi game 3D mạnh hoặc thiết kế đồ hoạ thì người sử dụng có thể lựa chọn một bo mạch chủ được tích hợp sẵn chức năng đồ hoạ để giảm chi phí (tuy nhiên sự kết hợp CPU đa nhân với chức năng đồ hoạ tích hợp thường là một sự cọc cạch đối với người chơi game và xử lý đồ hoạ, chỉ có thể chấp nhận chúng như một bước đệm trước khi nâng cấp nên các bo mạch đồ hoạ rời trên một bo mạch chủ vừa tích hợp chức năng đồ hoạ trên bo mạch chủ, vừa có sẵn khe cắm PCI Express X16).
Đa nhân trên máy tính xách tay[sửa | sửa mã nguồn]
Ngay từ khi các CPU hai nhân đầu tiên xuất hiện trên thị trường, các nhà sản xuất máy tính xách tay đã ứng dụng chúng trong các sản phẩm của mình. Những CPU đa nhân đầu tiên ở các máy tính xách tay đã cải thiện hiệu năng tăng khoảng 30% so với các CPU một nhân cùng tốc độ trong các thử nghiệm benchmark. Ngay các thế hệ CPU đa nhân kế tiếp ở các phiên bản CPU di động cũng không cải thiện được hiệu năng và khả năng tiết kiệm pin như một số nhà sản xuất CPU tuyên bố.
Bởi vì máy tính xách tay thường thiết kế cho các mục đích sử dụng di động với các ứng dụng không đòi hỏi nhiều năng lực CPU nên có vẻ chúng không cải thiện được tốc độ nhiều. Trừ các loại máy tính xách tay chuyên dụng cho game, xử lý đồ hoạ thì các dòng máy tính xách tay thông thường dành cho học sinh, sinh viên, doanh nhân đến thời điểm đầu năm 2008 vẫn chưa là một bước đột phá so với các dòng máy tính xách tay sử dụng CPU hai nhân của thế hệ đầu tiên.
Khai thác hiệu năng đa nhân[sửa | sửa mã nguồn]
- Đa nhân và phần mềm
CPU đa nhân đã ra đời nhưng hầu hết các phần mềm hiện nay đều chưa được chuẩn bị sẵn sàng cho chúng[10]. Mặc dù hiểu một cách đơn giản thì các phần mềm vẫn hoạt động trơn chu trên các máy tính được trang bị CPU đa nhân, nhưng thực sự chúng còn có thể hoạt động tốt hơn nữa nếu khai thác được hết khả năng của đa nhân[11]. Hầu hết các phần mềm hiện tại đang được viết cho các CPU đơn luồng, mọi hành động xử lý của chúng đều do hệ điều hành phân phối đến các luồng trong CPU đa nhân. Các hãng phần mềm cũng có lý do để chưa vội vàng biên dịch lại chúng tối ưu với các CPU đa nhân bởi hiện tại (đầu năm 2008) chưa phải tất cả các máy tính có thể sử dụng phần mềm đã được trang bị bộ xử lý đa nhân và chưa phải các bộ xử lý đa nhân đều hỗ trợ khả năng xử lý 64 bit (sẽ trở thành thông dụng về sau này). Mặt khác, việc chuyển đổi có thể cần phải xây dựng lại các thư viện lập trình sẵn có và cần có các khoản chi phí lớn. Vậy thì cách thức phát triển phần mềm truyền thống vẫn là một sự lựa chọn an toàn hơn với họ.[12]
Tuy nhiên, không phải tất cả các hãng phần mềm đều chưa có động thái về hỗ trợ CPU đa nhân. Các phần mềm sử dụng cho máy chủ, máy trạm đã hỗ trợ xử lý đa luồng từ trước đây, bởi chúng ở một lĩnh vực riêng nên ít được người sử dụng máy tính thông thường biết đến[13]. Đối với máy tính cá nhân để bàn sẽ xuất hiện nhiều phần mềm hỗ trợ đa luồng hơn mà trước hết là từ những phần mềm cần đến khả năng xử lý lớn như: xử lý đồ hoạ, xử lý video...
Các trò chơi trên máy tính (game) 3D hiện nay cũng chưa được thiết kế tối ưu cho hoạt động với các CPU đa nhân, đích nhắm tới hiện nay của chúng thường là hỗ trợ DX10 và DX10.1 (với khả năng đồ hoạ tuyệt đẹp hỗ trợ trên Windows Vista[14]) nhiều hơn, do đó chúng vẫn thường chỉ chiếm một nhân khi xử lý ở CPU đa nhân[15].
Tương lai phần mềm vẫn sẽ phải phát triển theo hướng phù hợp với CPU đa nhân, nhất là với các phần mềm chiếm tài nguyên của CPU nhiều khi thực thi phần mềm đó. Đây là một định hướng tất yếu bởi khi sử dụng một phần mềm lớn, chúng chỉ chiếm một nhân trên CPU thì các nhân còn lại sẽ chỉ được sử dụng cho các phần mềm, dịch vụ chạy ở chế độ nền gây lãng phí năng lực xử lý trong khi có khả năng khai thác toàn bộ các nhân cùng hoạt động như vậy. Bạn hãy thử quan sát biểu đồ hoạt động thực tại của các nhân trong CPU khi sử dụng phần mềm chiếm nhiều tài nguyên sẽ nhận thấy sự lãng phí này.[15] Ngược lại với các phần mềm chiếm tài nguyên thấp có thể không nhất thiết phải viết lại phù hợp cho các CPU đa nhân bởi điều đó là không cần thiết khi chúng không thể chiếm đến trên 10% năng lực xử lý trên một nhân (ví dụ như các phần mềm trợ giúp bỏ dấu tiếng Việt trong soạn thảo văn bản chỉ yêu cầu xử lý thấp).
- Đa nhân và hệ điều hành
Khác với phần mềm thì hệ điều hành cần thiết phải hỗ trợ các CPU đa nhân đa nhân và có thể tận dụng mọi công nghệ của CPU. Nếu như hệ điều hành không hỗ trợ các CPU đa nhân thì chúng chỉ nhận dạng duy nhất một bộ xử lý và có thể dẫn đến làm việc không ổn định. Hãy thử sử dụng hệ điều hành MS-DOS với các ứng dụng cũ sẽ nhận thấy chúng hoàn toàn có thể không phù hợp và hoạt động nhanh hơn đối với các CPU thế hệ trước đây bởi DOS và các hệ điều hành Windows 3.X thường phù hợp hơn với các CPU 16 bit.
Các hệ điều hành còn được sử dụng trong những năm 2008 thường hỗ trợ tốt đối với các CPU đa nhân bởi chúng có thể nhận dạng các CPU đa nhân và phân các luồng xử lý tới từng nhân để phân chia và cân bằng giữa các ứng dụng đơn luồng tới từng nhân của CPU. Để đạt được sự hỗ trợ đa nhân, người sử dụng có thể cần đến các bản nâng cấp hoàn chỉnh (service pack, thường viết tắt là SP và một con số chỉ thứ tự) hoặc các bản nâng cấp đơn lẻ. Ví dụ với Windows 2000 cần nâng cấp lên SP4, Windows XP cần SP2, đôi khi có các bản nâng cấp riêng lẻ dành riêng cho một vài loại CPU riêng biệt (ví dụ như cho dòng Core 2 Duo của Intel bằng bản KB936357-x86 ở Windows XP - SP2 của Microsoft).
Những hệ điều hành mới ra mắt gần đây dành cho máy tính cá nhân tất yếu phải hỗ trợ CPU đa nhân, ví dụ như Windows Vista của Microsoft. Chúng cũng có các phiên bản riêng dành cho những nhóm người sử dụng (người sử dụng ở gia đình, sử dụng trong doanh nghiệp...) và các phiên bản hỗ trợ xử lý 64 bit với giá bán khác nhau để tiết kiệm hơn cho từng đối tượng sử dụng.
Đối nghịch với đa nhân: Thị trường PC giá thấp[sửa | sửa mã nguồn]
Khi mà các hãng sản xuất CPU có xu hướng phát triển các sản phẩm CPU đa nhân như một tất yếu trong lịch sử phát triển của máy tính thì vẫn còn một thị trường không kém sôi động cho các vi xử lý một nhân. Các bộ xử lý cho máy tính rẻ tiền vẫn còn trong vòng ngắm của các hãng sản xuất thiết bị phần cứng.
Cả hai hãng AMD và Intel vẫn có những kế hoạch sản xuất CPU cho các máy tính rẻ tiền, dành cho người thu nhập thấp (loại máy tính low-cost PC với giá dự định thấp hơn 350 USD). Hãng Intel với chiến lược "5 năm, một tỷ người" nhằm giúp thúc đẩy số người sử dụng Internet trong năm năm tới thêm một tỷ máy tính nữa kết nối được với mạng toàn cầu (hiện nay số lượng người sử dụng Internet trên thế giới ước tính là 1 tỷ người sau 30 năm phát triển). Những kế hoạch của Intel không phải là quá xa vời khi hãng này chuẩn bị tung ra bộ CPU Diamond View cùng với chipset đi kèm dưới dạng OEM với giá khoảng 30 USD với sức mạnh tương đương với CPU Pentium M mà hãng đã sản xuất trước đây. Mục tiêu của gói CPU-chipset này nhắm tới các máy tính xách tay giá rẻ và các thiết bị Internet di động (mobile Internet device) của Intel[16].
Các hãng khác hoặc các dự án khác cũng đã chú ý đến thị trường PC giá rẻ từ trước đó: Dự án "Mỗi trẻ em một máy tính" OLPC (One Laptop Per Child) cũng được khởi động đã lâu với giá thành dự định dưới 100 USD cũng đã dần hạ giá thành những chiếc máy tính xách tay theo dự án đạt mức giá dự định. Ngoài ra, các thương hiệu máy tính giá rẻ như Asus EEPC, Intel Classmate cũng đang được triển khai[16].
Ngoài các CPU phục vụ cho các máy tính cá nhân, máy chủ, máy trạm thì bộ vi xử lý nhúng lại là một thị trường còn lớn hơn nữa. Rất ít người sử dụng hiểu được rằng vi xử lý nhúng đã được sử dụng đến từng thiết bị gia dụng trong đời sống: từ những chiếc ti vi, máy giặt, máy phát đĩa CD/DVD, đầu thu truyền hình số, điện thoại di động...đều sử dụng các bộ vi xử lý nhúng. Chúng chỉ là các vi xử lý có tốc độ thấp và chưa cần thiết đến đa nhân nhưng theo thống kê những năm 2000 thì chúng chiếm đến 96% trên tổng số các vi xử lý nhúng[17], (cho đến nay chúng có thể còn lớn hơn nữa do sự phát triển của sản phẩm dân dụng luôn lớn hơn so với những chiếc PC).
Nhận thức của người sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]
- Nhận thức về tốc độ
Chỉ có một số ít những người sử dụng máy tính có thể hiểu được đúng về các thể loại CPU cũng như về phần cứng máy tính nói chung để có thể nhận rõ các công nghệ trong các bộ xử lý cũng như các thành phần khác liên quan để một hệ thống có thể vận hành tối ưu nhất. Phần đông số người sử dụng còn lại thường cho rằng tốc độ xử lý của CPU là yếu tố hàng đầu để đánh giá mức độ "có chạy nhanh hay không" ở một máy tính. Chính vì vậy mà họ thường chọn một bộ xử lý có tốc độ cao mà không chú ý đến các yếu tố còn lại như công nghệ của bộ xử lý hoặc toàn bộ các thành phần khác để cấu thành lên một chiếc máy tính. Một số còn lựa chọn các CPU hoàn toàn dựa trên cảm tính, chẳng hạn chọn loại Celeron của Intel thay cho các bộ xử lý Pentium với một lập luận rất đơn giản là tốc độ cao và giá rẻ, hoặc chọn một CPU Pentium D thay vì chọn Core 2 Duo bởi chúng cũng gồm hai nhân và có tốc độ cao hơn. Đây là các nhận thức không đúng bởi hiệu năng thực tế mới là vấn đề đáng quan tâm nhất của các CPU. Các kết quả của quá trình benchmark[18] thường phản ánh đúng hơn các hiệu quả làm việc khi so sánh giữa các CPU.
Một số người sử dụng lại cho rằng hai nhân giúp cho tốc độ CPU được tăng gấp đôi. Ví dụ một CPU Core 2 Duo số hiệu E6420 có tốc độ 2,13 GHz (mỗi nhân) thì cả hai nhân sẽ hoạt động với tốc độ 4,26 GHz (tăng gấp đôi). Điều này cũng không đúng bởi cả hai nhân không đồng thời cùng xử lý một ứng dụng và hai nhân không gia tốc việc xử lý cùng một yêu cầu một cách nối tiếp nhau. Nhiều kết quả benchmark cho thấy hiệu năng của CPU hai nhân đối với các ứng dụng bình thường (không được viết lại cho các CPU đa nhân) không tăng lên gấp đôi mà chúng chỉ tăng thêm khoảng 30%[19]. Nhiều ứng dụng nặng như các phần mềm xử lý đồ hoạ, biên tập video, game 3D chỉ hoạt động trên một nhân của CPU đa nhân[15].
- Nhận thức về tên gọi
Một số người sử dụng lại nhận thức nhầm về thông số đặt tên của các CPU. Hai hãng sản xuất phần cứng gần đây đã thay đổi ký hiệu các CPU của họ theo các cách khác nhau.
- Intel đặt tên các sản phẩm của mình bằng một con số thay vì chỉ để một số thông số chính về FSB và tốc độ xử lý. Ví dụ các CPU có số hiệu 830, 540, 640...các con số này thường làm người sử dụng so sánh giữa các con số để hiểu về năng lực của CPU, nhưng thực chất không phải như vậy bởi có các CPU có số hiệu thấp lại có hiệu năm cao hơn CPU có số hiệu cao.
- AMD đặt tên theo các con số có một quy luật khác hơn mà được một số người cho rằng những thông số đó tương đương với hiệu năng của một CPU của hãng khác có cùng cấu trúc x86. Ví dụ 3800+, 4200+ nhằm hàm ý những CPU đó tương đương với một CPU của Intel có tốc độ xử lý 3800 Mhz, 4200 Mhz. Thực chất điều này chưa có cơ sở và cũng không được giải thích chính thức bởi có thể gây ra tranh cãi, kiện tụng giữa các hãng sản xuất.
- Nâng cấp vội vàng
Trước sự ra đời ồ ạt của các bộ xử lý đa nhân trong hai năm gần đây, một số người sử dụng đã vội vã nâng cấp CPU cho dù những công việc thường ngày của họ ít cần đến xử lý đa luồng: chẳng hạn chỉ duyệt web đọc tin tức, soạn thảo văn bản, sử dụng với các bảng tính và chơi các game đơn giản hoặc các game thế hệ cũ, không cần xử lý 3D nhiều mà hệ thống cũ vẫn có thể đáp ứng được[20]. Trong trường hợp này tuy máy tính của họ cũng được cải thiện về tốc độ, tuy nhiên thời điểm đầu năm 2008 thì vẫn chưa phải là thời điểm nâng cấp hợp lý khi mà các hãng phần cứng đang cạnh tranh và sẽ xuất hiện nhiều thế hệ chipset mới mà chỉ chúng mới hỗ trợ các công nghệ CPU đa nhân sắp tới[21]. Những sự cạnh tranh như vậy luôn luôn thuận lợi hơn cho người sử dụng bởi có thể sở hữu những CPU đa nhân với giá thành hạ hơn trước[22][23][24]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Nhằm tránh phải xem các quảng cáo, một số trang liên kết ngoài dưới đây ở dạng "phiên bản trang web để in", xin vui lòng huỷ bỏ lệnh in nếu chúng xuất hiện.
- ^ “Rockwell R65C00/21 Dual CMOS Microcomputer and R65C29 Dual CMOS Microprocessor” (PDF). Rockwell International. Tháng 10 năm 1984.
- ^ “Rockwell 1985 Data Book” (PDF). Rockwell International Semiconductor Products Division. Tháng 1 năm 1985.
- ^ AMD chính thức định ngày phát hành Athlon 64. VnExpress (21/5/2005)
- ^ Dual Processor hay Dual Core. ICTnews (27/3/2007)
- ^ Công nghệ chip vượt ngưỡng 2 tỷ bóng bán dẫn. Quản trị mạng (06/02/2008)
- ^ Intel công bố chip 32 nm đầu tiên trên thế giới. VnExpress (19/9/2007)
- ^ Hoàng Hải (30 tháng 4 năm 2005). “Sẽ bùng nổ máy tính chip lõi kép vào năm 2007”. Báo Tuổi Trẻ online. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014.
- ^ Chip lõi kép sẽ thống trị vào năm 2007. VnExpress (30/4/2005)
- ^ Hoàng Hải (24 tháng 11 năm 2004). “Giá bản quyền phần mềm sẽ tăng gấp đôi”. Báo Tuổi Trẻ online. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014.
- ^ Tổng quan chip lõi kép - Phần cứng đợi phần mềm. PC World VN (2006)
- ^ CPU đa lõi: Hướng tới tương lai. VN Media (30/10/2007)
- ^ Tám cách giúp tiết kiệm năng lượng cho một trung tâm dữ liệu. eec - VN
- ^ Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
WS
- ^ DX10 góp thêm lý do nâng cấp lên Vista. VnExpress (12/3/2007)
- ^ a ă â Bạn dễ dàng kiểm chứng điều này với Windows họ NT (NT, 2000, XP, Vista) bằng cách xem mức độ xử lý của từng nhân khi thực thi các phần mềm đó thông qua chức năng Task Manager, nếu như thấy rằng một nhân xử lý khác biệt nhiều so với nhân còn lại thì có nghĩa rằng phần mềm yêu cầu xử lý cao đó không hỗ trợ CPU đa nhân
- ^ a ă "Việt Nam trong chiến lược 5 năm, 1 tỷ người của Intel". PCWorld VN (A-01/08, tr.32)
- ^ Bộ vi xử lý nhúng. VnExpress (22/12/2000)
- ^ Benchmark là một quá trình dùng phần mềm thực thi nhiều ứng dụng giải định khác nhau, kết quả về thời gian đáp ứng xong ứng dụng, tốc độ thực thi...để tổng hợp lại thành một con số dùng để so sánh các hệ thống phần cứng khác nhau để đánh giá chung
- ^ Bộ xử lí Core 2 Duo di động: không nhanh hơn nhiều. PC World VN (2006)
- ^ Chip lõi đơn vẫn dùng tốt trên PC phổ thông VnExpress (29/8/2007)
- ^ Lõi kép-Năng lực nhân đôi. Số hoá (06/01/2006)
- ^ Máy tính để bàn - Tăng lực bốn nhân. PC World VN
- ^ Intel giảm giá chip lõi tứ 50%. VnExpress (28/7/2007)
- ^ Intel giảm 40% chip lõi kép và lõi tứ. VnExpress (24/4/2007)
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Scott Mueller; Upgrading and Repairing Pcs, 17th Edition.

markdown:
# CPU đa nhân
|
|![]()
|
|Bài hay đoạn này cần người am hiểu về chủ đề của nó để trợ giúp biên tập và mở rộng bài viết.
Bạn có thể giúp
**CPU đa nhân**, **CPU đa lõi** (tiếng Anh: *multi-core*) là một [CPU](/wiki/CPU) có nhiều đơn vị vi xử lý (thường được gọi là "core") được tích hợp và đóng gói trên cùng một nền mạch tích hợp (chip) vật lý duy nhất. Mỗi core đều có thể thực hiện việc xử lý tuần tự từng gói dữ liệu và sự kết hợp nhiều core trên một hệ CPU giúp làm tăng tốc độ xử lý chung của hệ thống khi mà dữ liệu được phân thành nhiều gói nhỏ và phân cho các core xử lý song song cùng một lúc.
## Mục lục
[1 Phát triển kiến trúc đa nhân](#Ph.C3.A1t_tri.E1.BB.83n_ki.E1.BA.BFn_tr.C3.BAc_.C4.91a_nh.C3.A2n) [2 Công nghệ hỗ trợ](#C.C3.B4ng_ngh.E1.BB.87_h.E1.BB.97_tr.E1.BB.A3) [3 Những giới hạn tồn tại](#Nh.E1.BB.AFng_gi.E1.BB.9Bi_h.E1.BA.A1n_t.E1.BB.93n_t.E1.BA.A1i) [4 Đa nhân và ứng dụng](#.C4.90a_nh.C3.A2n_v.C3.A0_.E1.BB.A9ng_d.E1.BB.A5ng) [5 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [6 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [7 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm)
## Phát triển kiến trúc đa nhân[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=1)]
Vào những thời kỳ đầu của
[máy tính cá nhân](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_c%C3%A1_nh%C3%A2n) được sử dụng, nhằm để giảm giá thành, các CPU phổ thông đều được thiết kế theo quan điểm đơn nhân. Các dữ liệu được xử lý tuần tự bởi một bộ xử lý duy nhất cho tất cả mọi tác vụ. Ở những dòng máy cao cấp như [siêu máy tính](/wiki/Si%C3%AAu_m%C3%A1y_t%C3%ADnh), máy trạm hoặc [máy chủ](/wiki/M%C3%A1y_ch%E1%BB%A7) thời kỳ đầu thường được gắn nhiều hơn một [CPU](/wiki/CPU) trên cùng một [bo mạch chủ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_ch%E1%BB%A7) để có thể thực hiện nhiều tác vụ song song cùng lúc, nâng được tốc độ tổng thể lên cao hơn nhiều so với chỉ sử dụng một CPU.
Kiến trúc đa nhân đầu tiên ra đời vào khoảng giữa thập niên 1980, khi
[Rockwell International](/w/index.php?title=Rockwell_International&action=edit&redlink=1) giới thiệu các phiên sản cải tiến của chip xử lý 6502 như R65C00, R65C21, và R65C29. Chúng đều có một đặc điểm chung là tích hợp cả 2 nhân xử lý 6502 lên một chip có cùng số chân và cùng tần số xung nhịp. [[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2)
CPU đa nhân được giới thiệu lần đầu tiên vào năm
[2001](/wiki/2001) bởi hãng [IBM](/wiki/IBM) với loại CPU [Power4](/w/index.php?title=Power4&action=edit&redlink=1) dành riêng cho các [máy chủ](/wiki/M%C3%A1y_ch%E1%BB%A7). Mãi đến [tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_4) năm [2005](/wiki/2005), [Intel](/wiki/Intel) đã giới thiệu những [CPU](/wiki/CPU) hai nhân thương mại đầu tiên, Pentium Extreme Edition (còn gọi là *Pentium EE*) và Pentium D. Đến tháng 5 năm 2005, AMD giới thiệu các CPU Athlon 64 X2 hai nhân đầu tiên . Những [3] [CPU](/wiki/CPU)hai nhân thế hệ đầu tiên này, thực chất chỉ thuần túy là đặt hai nhân xử lý trong cùng một tấm đế . Có nghĩa trong một [[4]](#cite_note-4) [CPU](/wiki/CPU)nhìn bề ngoài như một [CPU](/wiki/CPU)thông thường nhưng bên trong nó chứa các phần mạch điện của cả hai [CPU](/wiki/CPU)( [Pentium 4](/wiki/Pentium_4) *Prescott*với Intel và Athlon 64 với AMD), điểm chung của nó là các chân cắm tiếp xúc với [socket](/w/index.php?title=Socket&action=edit&redlink=1)của [bo mạch chủ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_ch%E1%BB%A7).
Ở những thế hệ kế tiếp, các nhà sản xuất đã sử dụng công nghệ chế tạo hiện đại, cho phép chế tạo tích hợp nhiều nhân trên cùng một nền chip đóng gói vật lý. Công nghệ chế tạo cũng cho phép tích hợp nhiều hơn 2 nhân trên một chip, cũng như các công nghệ giao tiếp như siêu phân luồng, đa phân luồng... cũng giúp tận dụng ưu thế của các CPU đa nhân. Những cpu dòng hd graphics của
[intel](/wiki/Intel) sử dụng [GPU](/w/index.php?title=GPU&action=edit&redlink=1)(nhân xử lí đồ họa)được tích hợp trong cpu cūng là một dạng cpu 2 nhân,dòng cpu này cho khả năng chơi các game 3d với chất lượng hd,tiết kiệm điện so với các card đồ họa rời của ndivia,amd...
## Công nghệ hỗ trợ[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=2)]
### Phần cứng[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=3)]
### Phần mềm[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=4)]
## Những giới hạn tồn tại[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=5)]
Trở ngại lớn nhất của sự phát triển CPU đa nhân là các kích thước vật lý của các
[linh kiện](/w/index.php?title=Linh_ki%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) chứa trong lòng nó. Kích thước [transistor](/wiki/Tranzito), tiết diện [dây dẫn](/w/index.php?title=D%C3%A2y_d%E1%BA%ABn&action=edit&redlink=1) nội bộ là những thành phần cơ bản gây cản trở sự [phát triển](/w/index.php?title=Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) của các CPU đa nhân, mỗi hãng đều có các công nghệ sản xuất riêng để làm nhỏ kích thước của chúng. Những [công nghệ](/wiki/C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87) mới gần đây đã có thể giúp tích hợp trên 2 tỷ [transistor](/wiki/Tranzito) trong cùng một CPU. Công nghệ chế tạo CPU đã tiến đến mức 32 nm (được công bố bởi Intel [5] ) và còn tiếp tục nhỏ hơn nữa (tuy hiện nay nhiều hãng sản xuất vẫn mới áp dụng rộng rãi công nghệ 65 nm và chỉ một số CPU sản xuất trên công nghệ 45 nm). [[6]](#cite_note-6)
## Đa nhân và ứng dụng[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=6)]
### Bản quyền phần mềm[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=7)]
Trước khi xuất hiện các CPU đa nhân thì có nhiều người sử dụng lo ngại rằng khi sử dụng một máy tính đa nhân thì các hãng viết
[hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) sẽ tăng giá bán các phiên bản [hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) hoặc các [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) . Những động thái lo ngại này không phải thiếu căn cứ bởi đã có những tiền lệ tương tự. Các phiên bản [7] [hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh)cho các [máy chủ](/wiki/M%C3%A1y_ch%E1%BB%A7)thường được phân biệt sử dụng cho một hoặc nhiều hơn một CPU mà tuỳ theo số lượng CPU mà có [giá bán](/w/index.php?title=Gi%C3%A1_b%C3%A1n&action=edit&redlink=1)khác nhau.
Tuy nhiên, hãng phần mềm
[Microsoft](/wiki/Microsoft) đã không yêu cầu người sử dụng trả thêm chi phí cho các [hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) [Windows](/wiki/Microsoft_Windows) các phiên bản được sử dụng các bộ xử lý đa nhân cho đến đầu năm [2008](/wiki/2008) . Cách tính số lượng CPU của hãng này vẫn tính trên số lượng CPU vật lý, như vậy cho dù một [8] [máy chủ](/wiki/M%C3%A1y_ch%E1%BB%A7)sử dụng duy nhất một CPU có bốn nhân, tám nhân hay nhiều hơn nữa thì cũng chỉ phải trả chi phí cho [hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh)bằng mức như với một CPU đơn nhân.
Mặc dù các bộ xử lý đa nhân đã xuất hiện từ rất lâu, nhưng đến nay chưa thấy các
[phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) thông dụng (phục vụ đa số người sử dụng hoặc chiếm [thị phần](/wiki/Th%E1%BB%8B_ph%E1%BA%A7n) tương đối) có sự chênh lệch nhau về giá bán giữa các [phiên bản](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_b%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) sử dụng cho CPU đơn nhân và đa nhân. Tuy nhiên, trong những thời gian kế tiếp có thể một số [hãng phần mềm](/w/index.php?title=H%C3%A3ng_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m&action=edit&redlink=1) sẽ liên kết với nhau cùng tăng giá các [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) sử dụng trên những hệ thống [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh) sử dụng CPU đa nhân trong vòng một vài năm tới . Có thể điều này sẽ trở thành tất yếu khi mà công nghệ [9] [CPU](/wiki/CPU)đa nhân phát triển đến mỗi một CPU vật lý chứa rất nhiều nhân trong nó, và các [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)được [thiết kế tối ưu](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_t%E1%BB%91i_%C6%B0u&action=edit&redlink=1)cho chúng.
### Tương thích với phần cứng[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=8)]
Trong mục CPU đa nhân thế hệ đầu tiên ta nhận thấy vấn đề tương thích của các
[CPU](/wiki/CPU) đa nhân với hệ thống [phần cứng](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_c%E1%BB%A9ng) không hề đơn giản. Một số CPU đa nhân thế hệ đầu của [AMD](/wiki/AMD) có thể tương thích với [bo mạch chủ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_ch%E1%BB%A7) cũ dành cho các CPU một nhân trước khi chúng ra đời, các CPU đa nhân của [Intel](/wiki/Intel) thì hoàn toàn không tương thích với các bo mạch chủ sử dụng [chipset](/wiki/Chipset) cũ nếu chúng không được thiết kế lại hoặc cho ra đời phiên bản khác.
Các thế hệ hai nhân, bốn nhân kế tiếp ra đời thì
[AMD](/wiki/AMD) không còn giữ được lợi thế về sự nâng cấp hệ thống mà không cần thay đổi [bo mạch chủ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_ch%E1%BB%A7) nữa. Người sử dụng muốn nâng cấp lên CPU đa nhân cần phải thay thế nhiều thiết bị [phần cứng](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_c%E1%BB%A9ng) khác để phù hợp với chúng. [Bo mạch chủ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_ch%E1%BB%A7)là thiết bị phải thay thế đầu tiên bởi các cấu trúc mới không còn được sự hỗ trợ của [chipset](/wiki/Chipset)thế hệ cũ.
- Bộ nhớ
[RAM](/wiki/RAM)cũng có sự thay đổi khi thay thế sang loại [CPU](/wiki/CPU)đa nhân, chúng thường là loại DDR2 thay thế cho thế hệ DDR đầu tiên để đáp ứng về tốc độ cho các thế hệ CPU mới. Thông thường thì người sử dụng CPU Intel luôn phải đối mặt với sự thay thế bo mạch chủ và [RAM](/wiki/RAM)bởi sự phát triển CPU đa nhân của Intel luôn cần tăng tốc độ [RAM](/wiki/RAM)do cấu trúc hiện thời của Intel có xu hướng tăng tốc độ bộ nhớ. [Nguồn máy tính](/wiki/Ngu%E1%BB%93n_m%C3%A1y_t%C3%ADnh)cũng là thiết bị cần phải thay thế bởi các hệ thống mới thường sử dụng nguồn máy tính theo chuẩn [ATX](/w/index.php?title=ATX&action=edit&redlink=1)loại 24 chân ở phần cung cấp điện năng cho [bo mạch chủ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_ch%E1%BB%A7). Riêng phần cung cấp [nguồn](/wiki/Ngu%E1%BB%93n_m%C3%A1y_t%C3%ADnh)cho CPU trước đây thường sử dụng một kết nối 4 chân thì với các hệ thống mới có thể đòi hỏi kết nối 8 chân. [Bo mạch đồ hoạ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_%C4%91%E1%BB%93_h%E1%BB%8Da)phải thay đổi nếu hệ thống cũ sử dụng giao tiếp [AGP](/wiki/AGP). Toàn bộ các [bo mạch chủ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_ch%E1%BB%A7)thế hệ mới đều sử dụng khe [PCI Express X16](/w/index.php?title=PCI_Express_X16&action=edit&redlink=1). Nếu như không chơi [game 3D](/w/index.php?title=Game_3D&action=edit&redlink=1)mạnh hoặc thiết kế [đồ hoạ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_h%E1%BB%8Da)thì người sử dụng có thể lựa chọn một [bo mạch chủ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_ch%E1%BB%A7)được tích hợp sẵn chức năng [đồ hoạ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_h%E1%BB%8Da)để giảm chi phí (tuy nhiên sự kết hợp CPU đa nhân với chức năng [đồ hoạ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_h%E1%BB%8Da)tích hợp thường là một sự cọc cạch đối với người chơi [game](/wiki/Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD)và xử lý đồ hoạ, chỉ có thể chấp nhận chúng như một bước đệm trước khi nâng cấp nên các [bo mạch đồ hoạ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_%C4%91%E1%BB%93_h%E1%BB%8Da)rời trên một [bo mạch chủ](/wiki/Bo_m%E1%BA%A1ch_ch%E1%BB%A7)vừa tích hợp chức năng [đồ hoạ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_h%E1%BB%8Da)trên bo mạch chủ, vừa có sẵn khe cắm [PCI Express X16](/w/index.php?title=PCI_Express_X16&action=edit&redlink=1)).
### Đa nhân trên máy tính xách tay[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=9)]
Ngay từ khi các CPU hai nhân đầu tiên xuất hiện trên thị trường, các nhà sản xuất
[máy tính xách tay](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_x%C3%A1ch_tay) đã ứng dụng chúng trong các [sản phẩm](/wiki/S%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m) của mình. Những CPU đa nhân đầu tiên ở các [máy tính xách tay](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_x%C3%A1ch_tay) đã cải thiện hiệu năng tăng khoảng 30% so với các CPU một nhân cùng tốc độ trong các thử nghiệm [benchmark](/wiki/Benchmark). Ngay các thế hệ CPU đa nhân kế tiếp ở các phiên bản [CPU](/wiki/CPU) di động cũng không cải thiện được hiệu năng và khả năng tiết kiệm pin như một số nhà sản xuất [CPU](/wiki/CPU) tuyên bố.
Bởi vì
[máy tính xách tay](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_x%C3%A1ch_tay) thường thiết kế cho các mục đích sử dụng di động với các ứng dụng không đòi hỏi nhiều năng lực CPU nên có vẻ chúng không cải thiện được tốc độ nhiều. Trừ các loại [máy tính xách tay](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_x%C3%A1ch_tay) chuyên dụng cho [game](/wiki/Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD), xử lý [đồ hoạ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_h%E1%BB%8Da) thì các dòng [máy tính xách tay](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_x%C3%A1ch_tay) thông thường dành cho [học sinh](/wiki/H%E1%BB%8Dc_sinh), [sinh viên](/wiki/Sinh_vi%C3%AAn), [doanh nhân](/wiki/Doanh_nh%C3%A2n) đến thời điểm đầu năm [2008](/wiki/2008) vẫn chưa là một bước đột phá so với các dòng [máy tính xách tay](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_x%C3%A1ch_tay) sử dụng CPU hai nhân của thế hệ đầu tiên.
### Khai thác hiệu năng đa nhân[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=10)]
- Đa nhân và phần mềm
CPU đa nhân đã ra đời nhưng hầu hết các
[phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) hiện nay đều chưa được chuẩn bị sẵn sàng cho chúng . Mặc dù hiểu một cách đơn giản thì các [10] [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)vẫn hoạt động trơn chu trên các [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh)được trang bị CPU đa nhân, nhưng thực sự chúng còn có thể hoạt động tốt hơn nữa nếu khai thác được hết khả năng của đa nhân . Hầu hết các [[11]](#cite_note-11) [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)hiện tại đang được viết cho các CPU đơn luồng, mọi hành động xử lý của chúng đều do hệ điều hành phân phối đến các luồng trong CPU đa nhân. Các hãng phần mềm cũng có lý do để chưa vội vàng [biên dịch](/wiki/Tr%C3%ACnh_bi%C3%AAn_d%E1%BB%8Bch)lại chúng tối ưu với các [CPU](/wiki/CPU)đa nhân bởi hiện tại (đầu năm [2008](/wiki/2008)) chưa phải tất cả các [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh)có thể sử dụng [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)đã được trang bị bộ xử lý đa nhân và chưa phải các bộ xử lý đa nhân đều hỗ trợ khả năng xử lý [64 bit](/wiki/64-bit)(sẽ trở thành thông dụng về sau này). Mặt khác, việc chuyển đổi có thể cần phải xây dựng lại các [thư viện lập trình](/w/index.php?title=Th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_l%E1%BA%ADp_tr%C3%ACnh&action=edit&redlink=1)sẵn có và cần có các khoản [chi phí](/wiki/Chi_ph%C3%AD)lớn. Vậy thì cách thức phát triển [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)truyền thống vẫn là một sự lựa chọn an toàn hơn với họ. [[12]](#cite_note-12)
Tuy nhiên, không phải tất cả các
[hãng phần mềm](/w/index.php?title=H%C3%A3ng_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m&action=edit&redlink=1) đều chưa có động thái về hỗ trợ CPU đa nhân. Các [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) sử dụng cho [máy chủ](/wiki/M%C3%A1y_ch%E1%BB%A7), [máy trạm](/wiki/Workstation) đã hỗ trợ xử lý đa luồng từ trước đây, bởi chúng ở một lĩnh vực riêng nên ít được người sử dụng máy tính thông thường biết đến . Đối với [13] [máy tính cá nhân](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_c%C3%A1_nh%C3%A2n)để bàn sẽ xuất hiện nhiều phần mềm hỗ trợ đa luồng hơn mà trước hết là từ những [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)cần đến khả năng xử lý lớn như: xử lý [đồ hoạ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_h%E1%BB%8Da), xử lý [video](/wiki/Video)...
Các
[trò chơi trên máy tính](/w/index.php?title=Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_tr%C3%AAn_m%C3%A1y_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) (game) [3D](/wiki/3D) hiện nay cũng chưa được thiết kế tối ưu cho hoạt động với các CPU đa nhân, đích nhắm tới hiện nay của chúng thường là hỗ trợ DX10 và DX10.1 (với khả năng đồ hoạ tuyệt đẹp hỗ trợ trên Windows Vista ) nhiều hơn, do đó chúng vẫn thường chỉ chiếm một nhân khi xử lý ở CPU đa nhân [14] . [[15]](#cite_note-TM-15)
Tương lai
[phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) vẫn sẽ phải phát triển theo hướng phù hợp với CPU đa nhân, nhất là với các phần mềm chiếm tài nguyên của [CPU](/wiki/CPU) nhiều khi thực thi phần mềm đó. Đây là một định hướng tất yếu bởi khi sử dụng một phần mềm lớn, chúng chỉ chiếm một nhân trên CPU thì các nhân còn lại sẽ chỉ được sử dụng cho các phần mềm, dịch vụ chạy ở chế độ nền gây lãng phí năng lực xử lý trong khi có khả năng khai thác toàn bộ các nhân cùng hoạt động như vậy. Bạn hãy thử quan sát biểu đồ hoạt động thực tại của các nhân trong CPU khi sử dụng phần mềm chiếm nhiều tài nguyên sẽ nhận thấy sự lãng phí này. Ngược lại với các [15] [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)chiếm tài nguyên thấp có thể không nhất thiết phải viết lại phù hợp cho các CPU đa nhân bởi điều đó là không cần thiết khi chúng không thể chiếm đến trên 10% năng lực xử lý trên một nhân (ví dụ như các [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)trợ giúp bỏ dấu [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t)trong soạn thảo văn bản chỉ yêu cầu xử lý thấp).
- Đa nhân và hệ điều hành
Khác với
[phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) thì [hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) cần thiết phải hỗ trợ các CPU đa nhân đa nhân và có thể tận dụng mọi [công nghệ](/wiki/C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87) của CPU. Nếu như [hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) không hỗ trợ các CPU đa nhân thì chúng chỉ nhận dạng duy nhất một bộ xử lý và có thể dẫn đến làm việc không ổn định. Hãy thử sử dụng [hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) [MS-DOS](/wiki/MS-DOS) với các ứng dụng cũ sẽ nhận thấy chúng hoàn toàn có thể không phù hợp và hoạt động nhanh hơn đối với các CPU thế hệ trước đây bởi DOS và các hệ điều hành [Windows](/wiki/Microsoft_Windows) 3.X thường phù hợp hơn với các CPU 16 bit.
Các
[hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) còn được sử dụng trong những năm [2008](/wiki/2008) thường hỗ trợ tốt đối với các CPU đa nhân bởi chúng có thể nhận dạng các CPU đa nhân và phân các luồng xử lý tới từng nhân để phân chia và cân bằng giữa các ứng dụng đơn luồng tới từng nhân của CPU. Để đạt được sự hỗ trợ đa nhân, người sử dụng có thể cần đến các bản nâng cấp hoàn chỉnh *(service pack, thường viết tắt là SP và một con số chỉ thứ tự)* hoặc các bản nâng cấp đơn lẻ. Ví dụ với [Windows 2000](/wiki/Windows_2000) cần nâng cấp lên SP4, [Windows XP](/wiki/Windows_XP) cần SP2, đôi khi có các bản nâng cấp riêng lẻ dành riêng cho một vài loại CPU riêng biệt (ví dụ như cho dòng [Core 2 Duo](/w/index.php?title=Core_2_Duo&action=edit&redlink=1) của Intel bằng bản KB936357-x86 ở [Windows XP](/wiki/Windows_XP) - SP2 của [Microsoft](/wiki/Microsoft)).
Những
[hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) mới ra mắt gần đây dành cho [máy tính cá nhân](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_c%C3%A1_nh%C3%A2n) tất yếu phải hỗ trợ CPU đa nhân, ví dụ như [Windows Vista](/wiki/Windows_Vista) của [Microsoft](/wiki/Microsoft). Chúng cũng có các phiên bản riêng dành cho những nhóm người sử dụng (người sử dụng ở gia đình, sử dụng trong [doanh nghiệp](/wiki/Doanh_nghi%E1%BB%87p)...) và các phiên bản hỗ trợ xử lý 64 bit với giá bán khác nhau để tiết kiệm hơn cho từng đối tượng sử dụng.
### Đối nghịch với đa nhân: Thị trường PC giá thấp[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=11)]
Khi mà các hãng sản xuất
[CPU](/wiki/CPU) có xu hướng phát triển các sản phẩm CPU đa nhân như một tất yếu trong lịch sử phát triển của [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh) thì vẫn còn một thị trường không kém sôi động cho các vi xử lý một nhân. Các bộ xử lý cho máy tính rẻ tiền vẫn còn trong vòng ngắm của các hãng sản xuất thiết bị [phần cứng](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_c%E1%BB%A9ng).
Cả hai hãng
[AMD](/wiki/AMD) và [Intel](/wiki/Intel) vẫn có những kế hoạch sản xuất CPU cho các máy tính rẻ tiền, dành cho người thu nhập thấp (loại máy tính *low-cost PC* với giá dự định thấp hơn 350 USD). Hãng Intel với chiến lược "5 năm, một tỷ người" nhằm giúp thúc đẩy số người sử dụng [Internet](/wiki/Internet) trong năm năm tới thêm một tỷ [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh) nữa kết nối được với [mạng toàn cầu](/wiki/Internet) (hiện nay số lượng người sử dụng [Internet](/wiki/Internet) trên thế giới ước tính là 1 tỷ người sau 30 năm phát triển). Những kế hoạch của [Intel](/wiki/Intel) không phải là quá xa vời khi hãng này chuẩn bị tung ra bộ [CPU](/wiki/CPU) [Diamond View](/w/index.php?title=Diamond_View&action=edit&redlink=1) cùng với [chipset](/wiki/Chipset) đi kèm dưới dạng [OEM](/wiki/OEM) với giá khoảng 30 [USD](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) với sức mạnh tương đương với CPU [Pentium M](/w/index.php?title=Pentium_M&action=edit&redlink=1) mà hãng đã sản xuất trước đây. Mục tiêu của gói CPU-chipset này nhắm tới các [máy tính xách tay](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_x%C3%A1ch_tay) giá rẻ và các thiết bị [Internet](/wiki/Internet) di động *(mobile Internet device)* của Intel . [16]
Các hãng khác hoặc các dự án khác cũng đã chú ý đến thị trường PC giá rẻ từ trước đó: Dự án "Mỗi trẻ em một máy tính" OLPC (
*One Laptop Per Child*) cũng được khởi động đã lâu với giá thành dự định dưới 100 [USD](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) cũng đã dần hạ giá thành những chiếc [máy tính xách tay](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_x%C3%A1ch_tay) theo dự án đạt mức giá dự định. Ngoài ra, các [thương hiệu](/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_hi%E1%BB%87u) [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh) giá rẻ như [Asus](/wiki/Asus) EEPC, Intel Classmate cũng đang được triển khai . [16]
Ngoài các CPU phục vụ cho các
[máy tính cá nhân](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_c%C3%A1_nh%C3%A2n), [máy chủ](/wiki/M%C3%A1y_ch%E1%BB%A7), [máy trạm](/wiki/Workstation) thì bộ vi xử lý nhúng lại là một thị trường còn lớn hơn nữa. Rất ít người sử dụng hiểu được rằng [vi xử lý nhúng](/w/index.php?title=Vi_x%E1%BB%AD_l%C3%BD_nh%C3%BAng&action=edit&redlink=1) đã được sử dụng đến từng [thiết bị gia dụng](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_b%E1%BB%8B_gia_d%E1%BB%A5ng) trong [đời sống](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%9Di_s%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1): từ những chiếc [ti vi](/wiki/Truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh), [máy giặt](/wiki/M%C3%A1y_gi%E1%BA%B7t), máy phát đĩa [CD](/wiki/CD)/ [DVD](/wiki/DVD), [đầu thu truyền hình số](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_thu_truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1), [điện thoại di động](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_di_%C4%91%E1%BB%99ng)...đều sử dụng các bộ [vi xử lý nhúng](/w/index.php?title=Vi_x%E1%BB%AD_l%C3%BD_nh%C3%BAng&action=edit&redlink=1). Chúng chỉ là các vi xử lý có tốc độ thấp và chưa cần thiết đến đa nhân nhưng theo thống kê những năm 2000 thì chúng chiếm đến 96% trên tổng số các vi xử lý nhúng , (cho đến nay chúng có thể còn lớn hơn nữa do sự phát triển của sản phẩm dân dụng luôn lớn hơn so với những chiếc PC). [17]
### Nhận thức của người sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=12)]
- Nhận thức về tốc độ
Chỉ có một số ít những người sử dụng máy tính có thể hiểu được đúng về các thể loại CPU cũng như về
[phần cứng máy tính](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_c%E1%BB%A9ng) nói chung để có thể nhận rõ các công nghệ trong các bộ xử lý cũng như các thành phần khác liên quan để một hệ thống có thể vận hành tối ưu nhất. Phần đông số người sử dụng còn lại thường cho rằng tốc độ xử lý của CPU là yếu tố hàng đầu để đánh giá mức độ "có chạy nhanh hay không" ở một máy tính. Chính vì vậy mà họ thường chọn một bộ xử lý có tốc độ cao mà không chú ý đến các yếu tố còn lại như công nghệ của bộ xử lý hoặc toàn bộ các thành phần khác để cấu thành lên một chiếc [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh). Một số còn lựa chọn các CPU hoàn toàn dựa trên cảm tính, chẳng hạn chọn loại [Celeron](/w/index.php?title=Celeron&action=edit&redlink=1) của [Intel](/wiki/Intel) thay cho các bộ xử lý [Pentium](/w/index.php?title=Pentium&action=edit&redlink=1) với một lập luận rất đơn giản là tốc độ cao và giá rẻ, hoặc chọn một CPU [Pentium D](/wiki/Pentium_D) thay vì chọn [Core 2 Duo](/w/index.php?title=Core_2_Duo&action=edit&redlink=1) bởi chúng cũng gồm hai nhân và có tốc độ cao hơn. Đây là các nhận thức không đúng bởi hiệu năng thực tế mới là vấn đề đáng quan tâm nhất của các CPU. Các kết quả của quá trình [benchmark](/wiki/Benchmark) thường phản ánh đúng hơn các hiệu quả làm việc khi so sánh giữa các CPU. [18]
Một số người sử dụng lại cho rằng hai nhân giúp cho tốc độ CPU được tăng gấp đôi. Ví dụ một CPU
[Core 2 Duo](/w/index.php?title=Core_2_Duo&action=edit&redlink=1) số hiệu E6420 có tốc độ 2,13 GHz (mỗi nhân) thì cả hai nhân sẽ hoạt động với tốc độ 4,26 GHz (tăng gấp đôi). Điều này cũng không đúng bởi cả hai nhân không đồng thời cùng xử lý một ứng dụng và hai nhân không gia tốc việc xử lý cùng một yêu cầu một cách nối tiếp nhau. Nhiều kết quả [benchmark](/wiki/Benchmark) cho thấy hiệu năng của CPU hai nhân đối với các ứng dụng bình thường (không được viết lại cho các CPU đa nhân) không tăng lên gấp đôi mà chúng chỉ tăng thêm khoảng 30% . Nhiều ứng dụng nặng như các [19] [phần mềm](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)xử lý [đồ hoạ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_h%E1%BB%8Da), biên tập [video](/wiki/Video), [game 3D](/w/index.php?title=Game_3D&action=edit&redlink=1)chỉ hoạt động trên một nhân của CPU đa nhân . [[15]](#cite_note-TM-15)
- Nhận thức về tên gọi
Một số người sử dụng lại nhận thức nhầm về thông số đặt tên của các CPU. Hai hãng sản xuất
[phần cứng](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_c%E1%BB%A9ng) gần đây đã thay đổi ký hiệu các [CPU](/wiki/CPU) của họ theo các cách khác nhau. [Intel](/wiki/Intel)đặt tên các sản phẩm của mình bằng một con số thay vì chỉ để một số thông số chính về [FSB](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A5c_An_ninh_Li%C3%AAn_bang_Nga)và tốc độ xử lý. Ví dụ các CPU có số hiệu 830, 540, 640...các con số này thường làm người sử dụng so sánh giữa các con số để hiểu về năng lực của CPU, nhưng thực chất không phải như vậy bởi có các [CPU](/wiki/CPU)có số hiệu thấp lại có hiệu năm cao hơn CPU có số hiệu cao. [AMD](/wiki/AMD)đặt tên theo các con số có một quy luật khác hơn mà được một số người cho rằng những thông số đó tương đương với hiệu năng của một CPU của hãng khác có cùng cấu trúc x86. Ví dụ 3800+, 4200+ nhằm hàm ý những CPU đó tương đương với một [CPU](/wiki/CPU)của [Intel](/wiki/Intel)có tốc độ xử lý 3800 Mhz, 4200 Mhz. Thực chất điều này chưa có cơ sở và cũng không được giải thích chính thức bởi có thể gây ra tranh cãi, kiện tụng giữa các hãng sản xuất.
- Nâng cấp vội vàng
Trước sự ra đời ồ ạt của các bộ xử lý đa nhân trong hai năm gần đây, một số người sử dụng đã vội vã nâng cấp CPU cho dù những công việc thường ngày của họ ít cần đến xử lý đa luồng: chẳng hạn chỉ duyệt
[web](/wiki/World_Wide_Web) đọc tin tức, soạn thảo văn bản, sử dụng với các bảng tính và chơi các [game](/wiki/Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD) đơn giản hoặc các game thế hệ cũ, không cần xử lý [3D](/wiki/3D) nhiều mà hệ thống cũ vẫn có thể đáp ứng được . Trong trường hợp này tuy máy tính của họ cũng được cải thiện về tốc độ, tuy nhiên thời điểm đầu năm [20] [2008](/wiki/2008)thì vẫn chưa phải là thời điểm nâng cấp hợp lý khi mà các hãng [phần cứng](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_c%E1%BB%A9ng)đang cạnh tranh và sẽ xuất hiện nhiều thế hệ [chipset](/wiki/Chipset)mới mà chỉ chúng mới hỗ trợ các công nghệ [CPU](/wiki/CPU)đa nhân sắp tới . Những sự cạnh tranh như vậy luôn luôn thuận lợi hơn cho người sử dụng bởi có thể sở hữu những [[21]](#cite_note-21) [CPU](/wiki/CPU)đa nhân với giá thành hạ hơn trước [[22]](#cite_note-22) [[23]](#cite_note-23) [[24]](#cite_note-24)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=13)] *Nhằm tránh phải xem các quảng cáo, một số trang liên kết ngoài dưới đây ở dạng "phiên bản trang web để in", xin vui lòng huỷ bỏ lệnh in nếu chúng xuất hiện.* [^](#cite_ref-1) [“Rockwell R65C00/21 Dual CMOS Microcomputer and R65C29 Dual CMOS Microprocessor”](http://www.datasheetarchive.com/dl/Scans-055/DSAIH000103824.pdf)(PDF). [Rockwell International](/w/index.php?title=Rockwell_International&action=edit&redlink=1). Tháng 10 năm 1984. [^](#cite_ref-2) [“Rockwell 1985 Data Book”](http://bitsaversorg/pdf/rockwell/_dataBooks/1985_Rockwell_Data_Book.pdf)(PDF). Rockwell International Semiconductor Products Division. Tháng 1 năm 1985. [^](#cite_ref-AthlonX2_3-0) [AMD chính thức định ngày phát hành Athlon 64.](http://vnexpress.net/Vietnam/Vi-tinh/2005/05/3B9DE6F2/?q=1) *VnExpress (21/5/2005)* [^](#cite_ref-4) [Dual Processor hay Dual Core.](http://www.ictnews.vn/tianyon/PrintView.aspx?ArticleID=673&ChannelID=4) *ICTnews (27/3/2007)* [^](#cite_ref-2T_5-0) [Công nghệ chip vượt ngưỡng 2 tỷ bóng bán dẫn.](http://www.quantrimang.com/pop_print.asp?news_id=43612) *Quản trị mạng (06/02/2008)* [^](#cite_ref-6) [Intel công bố chip 32 nm đầu tiên trên thế giới.](http://vnexpress.net/Vietnam/Vi-tinh/2007/09/3B9FA649/?q=1) *VnExpress (19/9/2007)* **Hoàng Hải (30 tháng 4 năm 2005).** [^](#cite_ref-tt_7-0) [“Sẽ bùng nổ máy tính chip lõi kép vào năm 2007”](http://nhipsongso.tuoitre.vn/Nhip-song-so/76612/Se-bung-no-may-tinh-chip-loi-kep-vao-nam-2007.html). *Báo Tuổi Trẻ online*. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014. [^](#cite_ref-8) [Chip lõi kép sẽ thống trị vào năm 2007.](http://vnexpress.net/Vietnam/Vi-tinh/2005/04/3B9DDCCA/?q=1) *VnExpress (30/4/2005)* **Hoàng Hải (24 tháng 11 năm 2004).** [^](#cite_ref-tt2_9-0) [“Giá bản quyền phần mềm sẽ tăng gấp đôi”](http://nhipsongso.tuoitre.vn/Nhip-song-so/57103/Gia-ban-quyen-phan-mem-se-tang-gap-doi.html). *Báo Tuổi Trẻ online*. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2014. [^](#cite_ref-10) [Tổng quan chip lõi kép - Phần cứng đợi phần mềm.](http://www.pcworld.com.vn/pcworld/printArticle.asp?atcl_id=5f5e5d5e5d5856) *PC World VN (2006)* [^](#cite_ref-11) [CPU đa lõi: Hướng tới tương lai.](http://www.vnmedia.vn/print.asp?newsid=107597) *VN Media (30/10/2007)* [^](#cite_ref-12) [Tám cách giúp tiết kiệm năng lượng cho một trung tâm dữ liệu.](http://www.eec.moi.gov.vn/Index.aspx?NewID=2073E&CateID=110) *eec - VN* [^](#cite_ref-WS_0) **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
WS
[^](#cite_ref-14) [DX10 góp thêm lý do nâng cấp lên Vista.](http://vnexpress.net/Vietnam/Vi-tinh/2007/03/3B9F3F78/?q=1) *VnExpress (12/3/2007)*
- ^
**a** **ă** **â** *Bạn dễ dàng kiểm chứng điều này với Windows họ NT (NT, 2000, XP, Vista) bằng cách xem mức độ xử lý của từng nhân khi thực thi các phần mềm đó thông qua chức năng Task Manager, nếu như thấy rằng một nhân xử lý khác biệt nhiều so với nhân còn lại thì có nghĩa rằng phần mềm yêu cầu xử lý cao đó không hỗ trợ CPU đa nhân*
- ^
**a** ["Việt Nam trong chiến lược 5 năm, 1 tỷ người của Intel".](#cite_ref-PCW183A32_16-1) **ă** *PCWorld VN (A-01/08, tr.32)* [^](#cite_ref-17) [Bộ vi xử lý nhúng.](http://vnexpress.net/Vietnam/Vi-tinh/San-pham-moi/2000/12/3B9AD011/) *VnExpress (22/12/2000)* [^](#cite_ref-18) *Benchmark là một quá trình dùng phần mềm thực thi nhiều ứng dụng giải định khác nhau, kết quả về thời gian đáp ứng xong ứng dụng, tốc độ thực thi...để tổng hợp lại thành một con số dùng để so sánh các hệ thống phần cứng khác nhau để đánh giá chung* [^](#cite_ref-19) [Bộ xử lí Core 2 Duo di động: không nhanh hơn nhiều.](http://www.pcworld.com.vn/pcworld/printArticle.asp?atcl_id=5f5e5d5f5c565e) *PC World VN (2006)* [^](#cite_ref-20) [Chip lõi đơn vẫn dùng tốt trên PC phổ thông](http://www.vnexpress.net/Vietnam/Vi-tinh/2007/08/3B9F9B75/?q=1) *VnExpress (29/8/2007)* [^](#cite_ref-21) [Lõi kép-Năng lực nhân đôi.](http://sohoa.net/News/Hinh-anh/2006/01/3B9ADBE1/?q=1) *Số hoá (06/01/2006)* [^](#cite_ref-22) [Máy tính để bàn - Tăng lực bốn nhân.](http://www.pcworld.com.vn/pcworld/printArticle.asp?atcl_id=5f5e5d5c595759) *PC World VN* [^](#cite_ref-23) [Intel giảm giá chip lõi tứ 50%.](http://vnexpress.net/Vietnam/Vi-tinh/2007/07/3B9F8923/?q=1) *VnExpress (28/7/2007)* [^](#cite_ref-24) [Intel giảm 40% chip lõi kép và lõi tứ.](http://vnexpress.net/Vietnam/Vi-tinh/2007/04/3B9F55B6/?q=1) *VnExpress (24/4/2007)*
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=CPU_%C4%91a_nh%C3%A2n&action=edit§ion=14)] **Scott Mueller**; *Upgrading and Repairing Pcs, 17th Edition*.

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Louis XIII của Pháp
Louis XIII (còn được gọi là Louis le Juste) (27 tháng 9 1601 – 14 tháng 5, 1643) là một vị vua đã trị vì Pháp và Navarre từ năm 1610 đến 1643.
Louis ra đời tại Château de Foinebleau, Pháp. Là con vua Henri IV và Marie de' Medici. Sau khi Henri IV bị ám sát, Louis XIII được thừa kế ngôi vị khi mới 9 tuổi. Mẹ vua Louis XIII, là Marie de Médicis (vợ vua Henri IV), khi chổng chết được nghị viện cử làm nhiếp chính, bà đã đuổi những bộ trưởng thời Henri IV, tin dùng Côngcini, cưới Anne d' Autriche cho Louis XIII, chiếm hết quyền lực, làm nhiếp chính cho đến năm 1617 khi thống chế De Ăngcrơ bị ám sát. Tiến hành chiến tranh với con trai từ nãm 1617 đến 1620, cuối cùng thỏa thuận với vua Louis XIII cho vị giáo sĩ "tử tế" của mình là Richelieu làm thủ tướng (1624). Bà bị đi đày và chết ở Côlônhơ năm 1642.

markdown:
# Louis XIII của Pháp
|Louis XIII|
|Vua của Pháp và Navarre|
|
|![]()
[Henry IV của Pháp](/wiki/Henri_IV_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Louis XIV của Pháp](/wiki/Louis_XIV_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Anne của Áo](/wiki/Anne_c%E1%BB%A7a_%C3%81o) [Louis XIV của Pháp](/wiki/Louis_XIV_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Philippe I, Công tước của Orléans](/w/index.php?title=Philippe_I,_C%C3%B4ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%E1%BB%A7a_Orl%C3%A9ans&action=edit&redlink=1) [Henry IV của Pháp](/wiki/Henri_IV_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Marie de' Medici](/wiki/Marie_de%27_Medici) [27 tháng 9](/wiki/27_th%C3%A1ng_9), [1601](/wiki/1601) [Lâu đài Fontainebleau](/wiki/L%C3%A2u_%C4%91%C3%A0i_Fontainebleau), Pháp [Paris](/wiki/Paris), Pháp [Nhà thờ Saint-Denis](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_cung_th%C3%A1nh_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng_Th%C3%A1nh_Denis), Pháp **Louis XIII** (còn được gọi là *Louis le Juste*) ( [27 tháng 9](/wiki/27_th%C3%A1ng_9) [1601](/wiki/1601) – [14 tháng 5](/wiki/14_th%C3%A1ng_5), [1643](/wiki/1643)) là một vị [vua](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_vua_v%C3%A0_ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF_Ph%C3%A1p) đã trị vì [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) và [Navarre](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_vua_v%C3%A0_n%E1%BB%AF_ho%C3%A0ng_Navarre&action=edit&redlink=1) từ năm 1610 đến 1643.
Louis ra đời tại
[Château de Foinebleau](/w/index.php?title=Ch%C3%A2teau_de_Foinebleau&action=edit&redlink=1), Pháp. Là con vua [Henri IV](/wiki/Henri_IV_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) và [Marie de' Medici](/wiki/Marie_de%27_Medici). Sau khi Henri IV bị ám sát, Louis XIII được thừa kế ngôi vị khi mới 9 tuổi. Mẹ vua Louis XIII, là Marie de Médicis (vợ vua Henri IV), khi chổng chết được nghị viện cử làm nhiếp chính, bà đã đuổi những bộ trưởng thời Henri IV, tin dùng Côngcini, cưới Anne d' Autriche cho Louis XIII, chiếm hết quyền lực, làm nhiếp chính cho đến năm 1617 khi thống chế De Ăngcrơ bị ám sát. Tiến hành chiến tranh với con trai từ nãm 1617 đến 1620, cuối cùng thỏa thuận với vua Louis XIII cho vị giáo sĩ "tử tế" của mình là Richelieu làm thủ tướng (1624). Bà bị đi đày và chết ở Côlônhơ năm 1642.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Louis_XIII_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Louis_XIII_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1067 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Maireana
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Maireana là chi thực vật có hoa trong họ Amaranthaceae.[1]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Maireana”. The Plant List. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Maireana tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Maireana tại Wikispecies

markdown:
*Maireana*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Maireana
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Eudicots) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Caryophyllales](/wiki/Caryophyllales) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Amaranthaceae](/wiki/Amaranthaceae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) *Maireana* [Moq.](/w/index.php?title=Alfred_Moquin-Tandon&action=edit&redlink=1)
xem trong bài
* là chi Maireana* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong họ [Amaranthaceae](/wiki/Amaranthaceae). [[1]](#cite_note-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Maireana&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Maireana&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Maireana&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Maireana&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/browse/A/Amaranthaceae/Maireana/). *Maireana*” *The Plant List*. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Maireana&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Maireana&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Maireana](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Maireana)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Maireana](//species.wikimedia.org/wiki/Maireana)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Maytenus williamsii
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Maytenus williamsii là một loài thực vật thuộc họ Celastraceae. Đây là loài đặc hữu của Honduras.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Nelson, C. 1998. Maytenus williamsii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

markdown:
# Maytenus williamsii
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Maytenus williamsii
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *divisio*) [Magnoliophyta](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Magnoliopsida](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Celastrales](/wiki/B%E1%BB%99_D%C3%A2y_g%E1%BB%91i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Celastraceae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%C3%A2y_g%E1%BB%91i) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Maytenus](/w/index.php?title=Maytenus&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **M. williamsii** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Maytenus williamsii*
A. Molina
* là một loài Maytenus williamsii* [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)thuộc họ [Celastraceae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%C3%A2y_g%E1%BB%91i). Đây là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Honduras](/wiki/Honduras).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Maytenus_williamsii&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Maytenus_williamsii&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Maytenus_williamsii&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Maytenus_williamsii&action=edit§ion=2)]
- Nelson, C. 1998.
[.](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/30695/all) *Maytenus williamsii* [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Neufchâteau (huyện của Bỉ)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Huyện Neufchâteau (tiếng Pháp: Arrondissement de Neufchâteau; tiếng Hà Lan: Arrondissement Neufchâteau) là một trong năm huyện hành chính ở tỉnh Luxembourg, Bỉ. Huyện này vừa là huyện hành chính và huyện tư pháp. Tuy nhiên, huyện tư pháp Neufchâteau cũng bao gồm các đô thị Bastogne, Bertogne, Fauvillers, Sainte-Ode và Vaux-sur-Sûre ở huyện Bastogne.
Các đô thị[sửa | sửa mã nguồn]
Huyện hành chính Neufchâteau bao gồm các đô thị sau:

markdown:
# Neufchâteau (huyện của Bỉ)
|Neufchâteau|
|
|![]()
Vị trí của huyện trong Luxembourg
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) ![ Flag of Belgium (civil).svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Flag_of_Belgium_%28civil%29.svg/27px-Flag_of_Belgium_%28civil%29.svg.png)
![ Flag of Belgium (civil).svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Flag_of_Belgium_%28civil%29.svg/27px-Flag_of_Belgium_%28civil%29.svg.png)
[Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89) [Vùng](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_v%C3%A0_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Flag_of_Wallonia.svg/23px-Flag_of_Wallonia.svg.png)
[Wallonia](/wiki/Wallonie) [Tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Flag_province_luxembourg.png/23px-Flag_province_luxembourg.png)
[Luxembourg](/wiki/Luxembourg_(t%E1%BB%89nh)) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(01/01/2006)* **Đô thị** **Huyện Neufchâteau** ( [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p): *Arrondissement de Neufchâteau*; [tiếng Hà Lan](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_H%C3%A0_Lan): *Arrondissement Neufchâteau*) là một trong năm [huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) hành chính ở [tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) [Luxembourg](/wiki/Luxembourg_(t%E1%BB%89nh)), [Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89). Huyện này vừa là [huyện hành chính](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) và [huyện tư pháp](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1). Tuy nhiên, huyện tư pháp Neufchâteau cũng bao gồm các đô thị [Bastogne](/wiki/Bastogne), [Bertogne](/wiki/Bertogne), [Fauvillers](/wiki/Fauvillers), [Sainte-Ode](/wiki/Sainte-Ode) và [Vaux-sur-Sûre](/wiki/Vaux-sur-S%C3%BBre) ở [huyện Bastogne](/wiki/Huy%E1%BB%87n_Bastogne).
## Các đô thị[
[sửa](/w/index.php?title=Neufch%C3%A2teau_(huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neufch%C3%A2teau_(huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89)&action=edit§ion=1)]
Huyện hành chính Neufchâteau bao gồm các đô thị sau:
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Neufch%C3%A2teau_(huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neufch%C3%A2teau_(huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89)&action=edit§ion=2)]
|
|

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Thể loại:1851
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 15 thể loại con sau, trên tổng số 15 thể loại con.
1
- ► 1851 theo quốc gia (5 t.l.)
Â
- ► Âm nhạc 1851 (1 t.l.)
B
- ► Bắc Mỹ 1851 (2 t.l.)
C
- ► Chấm dứt năm 1851 (trống)
- ► Chính trị 1851 (1 t.l.)
G
- ► Giáo dục năm 1851 (trống)
K
- ► Khoa học năm 1851 (3 t.l.)
- ► Khởi đầu năm 1851 (trống)
- ► Kinh tế năm 1851 (trống)
L
- ► Luật năm 1851 (trống)
M
- ► Mất 1851 (15 tr.)
S
- ► Sân khấu năm 1851 (trống)
- ► Sinh 1851 (17 tr.)
T
- ► Thể thao năm 1851 (trống)
X
- ► Xung đột năm 1851 (trống)
Các trang trong thể loại “1851”
Thể loại này gồm trang sau.

markdown:
# Thể loại:1851
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Thể loại con
Thể loại này gồm 15 thể loại con sau, trên tổng số 15 thể loại con.
### 1
- ►
[1851 theo quốc gia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:1851_theo_qu%E1%BB%91c_gia) (5 t.l.)
### Â
- ►
[Âm nhạc 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_1851) (1 t.l.)
### B
- ►
[Bắc Mỹ 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9_1851) (2 t.l.)
### C
- ►
[Chấm dứt năm 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BA%A5m_d%E1%BB%A9t_n%C4%83m_1851) (trống)
- ►
[Chính trị 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_1851) (1 t.l.)
### G
- ►
[Giáo dục năm 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_n%C4%83m_1851) (trống)
### K
- ►
[Khoa học năm 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Khoa_h%E1%BB%8Dc_n%C4%83m_1851) (3 t.l.)
- ►
[Khởi đầu năm 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kh%E1%BB%9Fi_%C4%91%E1%BA%A7u_n%C4%83m_1851) (trống)
- ►
[Kinh tế năm 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kinh_t%E1%BA%BF_n%C4%83m_1851) (trống)
### L
- ►
[Luật năm 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Lu%E1%BA%ADt_n%C4%83m_1851) (trống)
### M
- ►
[Mất 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1851) (15 tr.)
### S
- ►
[Sân khấu năm 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u_n%C4%83m_1851) (trống)
- ►
[Sinh 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1851) (17 tr.)
### T
- ►
[Thể thao năm 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BB%83_thao_n%C4%83m_1851) (trống)
### X
- ►
[Xung đột năm 1851](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1851) (trống)
## Các trang trong thể loại “1851”
Thể loại này gồm trang sau.


text:
Umarkhed
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 19°36′B 77°42′Đ / 19,6°B 77,7°Đ
Umarkhed là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Yavatmal thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Umarkhed có vị trí 19.6° B 77.7° Đ[1] Nó có độ cao trung bình là 416 mét (1364 feet).
Nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ[2], Umarkhed có dân số 34.084 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Umarkhed có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Umarkhed, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Umarkhed”. Falling Rain Genomics, Inc. Truy cập 6 tháng 4 năm 2008.
- ^ “Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”. Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

markdown:
# Umarkhed
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [19°36′B 77°42′Đ / 19,6°B 77,7°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Umarkhed¶ms=19.6_N_77.7_E_)
|
|Umarkhed
|
|
-
|
|
-
[Tọa độ](/wiki/T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99) [19.6° B 77.7° Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Umarkhed¶ms=19.6_N_77.7_E_region:IN_type:city) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
-
[Độ cao](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_cao)
- 416 m
[Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Umarkhed** là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị ( *municipal council*) của [quận Yavatmal](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Yavatmal&action=edit&redlink=1) thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Maharashtra](/wiki/Maharashtra), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Umarkhed&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Umarkhed&action=edit§ion=1)]
Umarkhed có vị trí
[19.6° B 77.7° Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Umarkhed¶ms=19.6_N_77.7_E_) Nó có độ cao trung bình là 416 [1] [mét](/wiki/M%C3%A9t)(1364 [feet](/wiki/Foot)).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Umarkhed&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Umarkhed&action=edit§ion=2)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Umarkhed có dân số 34.084 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Umarkhed có tỷ lệ 70% [2] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Umarkhed, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Umarkhed&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Umarkhed&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-geoloc_1-0) [“Umarkhed”](http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Umarkhed.html). *Falling Rain Genomics, Inc*. Truy cập 6 tháng 4 năm 2008. [^](#cite_ref-2) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.


text:
deli
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/ˈdɛ.li/
Danh từ
[
sửa
]
deli
/ˈdɛ.li/
Cửa hàng
bán
thức ăn
ngon
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=deli&oldid=1673584
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
Azərbaycanca
ᏣᎳᎩ
Čeština
Ελληνικά
English
Eesti
Suomi
Français
Magyar
Íslenska
Kurdî
Кыргызча
Limburgs
Malagasy
မြန်မာဘာသာ
Nederlands
Polski
Русский
Srpskohrvatski / српскохрватски
Shqip
Svenska
Türkçe
Oʻzbekcha/ўзбекча
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 18:11 ngày 21 tháng 12 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Cookie statement
Phiên bản di động


text:
impressionism
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Danh từ[sửa]
impressionism (nghệ thuật) /ɪm.ˈprɛ.ʃə.ˌnɪ.zəm/
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
impressionism (nghệ thuật) /ɪm.ˈprɛ.ʃə.ˌnɪ.zəm/

markdown:
# impressionism
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **impressionism** (nghệ thuật) [/ɪm.ˈprɛ.ʃə.ˌnɪ.zəm/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP)) **impressionism** (nghệ thuật) [/ɪm.ˈprɛ.ʃə.ˌnɪ.zəm/](/wiki/Wiktionary:IPA)


text:
scaled
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Động từ[sửa]
scaled
Chia động từ[sửa]
scale
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói will; chỉ nói shall để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói shall và chỉ nói will để nhấn mạnh.
Tính từ[sửa]
scaled /ˈskeɪɫd/
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# scaled
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **scaled**
#### Chia động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
scale
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|[scale](/wiki/scale) [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [scaling](/wiki/scaling) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) **scaled** [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale)hoặc [scalest](/w/index.php?title=scalest&action=edit&redlink=1)¹ [scales](/wiki/scales)hoặc [scaleth](/w/index.php?title=scaleth&action=edit&redlink=1)¹ [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale) **scaled** **scaled**hoặc [scaledst](/w/index.php?title=scaledst&action=edit&redlink=1)¹ **scaled** **scaled** **scaled** **scaled** [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale)hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale) [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale)hoặc [scalest](/w/index.php?title=scalest&action=edit&redlink=1)¹ [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale) **scaled** **scaled** **scaled** **scaled** **scaled** **scaled** [were](/wiki/were)to [scale](/wiki/scale)hoặc [should](/wiki/should) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale)hoặc should [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale)hoặc should [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale)hoặc should [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale)hoặc should [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale)hoặc should [scale](/wiki/scale) [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale) [scale](/wiki/scale)
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **scaled** [/ˈskeɪɫd/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1067 frontend miss(0)