markdown:
# Khai thác mỏ
![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Chuquicamata-002.jpg/200px-Chuquicamata-002.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Chuquicamata-002.jpg/200px-Chuquicamata-002.jpg)
[Chuquicamata](/w/index.php?title=Chuquicamata&action=edit&redlink=1), [Chile](/wiki/Chile), mỏ [đồng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng)lộ thiên có chu vi lớn nhất và độ sâu khai thác đứng hàng thứ hai trên thế giới. **Khai thác mỏ** là hoạt động khai thác [khoáng sản](/wiki/Kho%C3%A1ng_s%E1%BA%A3n) hoặc các vật liệu địa chất từ lòng đất, thường là các thân [quặng](/wiki/Qu%E1%BA%B7ng), [mạch](/wiki/M%E1%BA%A1ch_(%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t)) hoặc vỉa [than](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_than&action=edit&redlink=1). Các vật liệu được khai thác từ mỏ như [kim loại cơ bản](/w/index.php?title=Kim_lo%E1%BA%A1i_c%C6%A1_b%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), [kim loại quý](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i_qu%C3%BD), [sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt), [urani](/wiki/Urani), [than](/wiki/Than_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng), [đá vôi](/wiki/%C4%90%C3%A1_v%C3%B4i), [đá phiến dầu](/wiki/%C4%90%C3%A1_phi%E1%BA%BFn_d%E1%BA%A7u), [đá muối](/wiki/Natri_clorua) và [kali cacbonat](/wiki/Kali_cacbonat). Bất kỳ vật liệu nào không phải từ [trồng trọt](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) hoặc được tạo ra trong [phòng thí nghiệm](/wiki/Ph%C3%B2ng_th%C3%AD_nghi%E1%BB%87m) hoặc [nhà máy](/wiki/Nh%C3%A0_m%C3%A1y) đều được khai thác từ mỏ. Khai thác mỏ ở nghĩa rộng hơn bao gồm việc khai thác các nguồn [tài nguyên không tái tạo](/w/index.php?title=T%C3%A0i_nguy%C3%AAn_kh%C3%B4ng_t%C3%A1i_t%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1) (như [dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F), [khí thiên nhiên](/wiki/Kh%C3%AD_thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn), hoặc thậm chí là [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%C3%B4n_v%C3%B9i)).
Khoảng 40.000 năm trước công nguyên, con người đã biết sử dụng mọi thứ xung quanh mình, kể cả đá cũng được dùng làm công cụ khai thác các khoáng sản. Sau một thời gian sử dụng hết những đá tốt trên bề mặt trái đất, con người bắt đầu đào bới để tìm những thứ họ cần. Những cái mỏ đầu tiên chỉ là những cái hố nông nhưng rồi những người khai mỏ sau buộc phải đào sâu thêm để tìm kiếm. Một trong những khoáng sản họ cần lúc bấy giờ là Hoàng Thổ, được dùng như sắc tố cho các mục đích lễ nghi và vẽ tranh trong hang động. Khu mỏ Hoàng Thổ được khai thác xưa nhất được tìm thấy là ở
**Bomvu Ridge** thuộc **Swaziland**, Châu Phi.
## Mục lục
[1 Lịch sử](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [2 Các phương pháp và công đoạn khai thác mỏ](#C.C3.A1c_ph.C6.B0.C6.A1ng_ph.C3.A1p_v.C3.A0_c.C3.B4ng_.C4.91o.E1.BA.A1n_khai_th.C3.A1c_m.E1.BB.8F) [3 Tác động môi trường](#T.C3.A1c_.C4.91.E1.BB.99ng_m.C3.B4i_tr.C6.B0.E1.BB.9Dng) [4 Công nghiệp khai thác mỏ](#C.C3.B4ng_nghi.E1.BB.87p_khai_th.C3.A1c_m.E1.BB.8F) [5 An toàn](#An_to.C3.A0n) [6 Kỷ lục](#K.E1.BB.B7_l.E1.BB.A5c) [7 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [8 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [9 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [10 Đọc thêm](#.C4.90.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm) [11 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=1)]
### Khai thác mỏ thời tiền sử[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=2)]
Từ khi bắt đầu thời kỳ văn minh con người đã sử dụng
[đá](/wiki/%C4%90%C3%A1), [gốm](/wiki/G%E1%BB%91m) và sau đó là [kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i) được tìm thấy trên bề mặt [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t). Các loại vật liệu này cũng đã được sử dụng để tạo ra các [công cụ](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_c%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) và [vũ khí](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD) trong thời kỳ này, như [đá lửa](/wiki/%C4%90%C3%A1_l%E1%BB%ADa_(l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD)) chất lượng cao được tìm thấy ở miền bắc nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) và miền nam [Anh](/wiki/Anh) được sử dụng để tạo ra [đá lửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1_l%E1%BB%ADa_(d%E1%BB%A5ng_c%E1%BB%A5)&action=edit&redlink=1). Các mỏ đá lửa được tìm thấy trong các khu vực có [1] [đá phấn](/wiki/%C4%90%C3%A1_ph%E1%BA%A5n), ở đây các vỉa đá được đào ở dạng hầm. Các mỏ ở [Grimes Graves](/w/index.php?title=Grimes_Graves&action=edit&redlink=1)rất nổi tiếng, và cũng giống như hầu hết các mỏ đá lửa khác, có tuổi thuộc [thời kỳ đồ đá mới](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%C3%A1_m%E1%BB%9Bi)(khoảng 4000 TCN- khoảng 3000 TCN). Các loại đá cứng khác được khai thác hay thu thập để làm rìu bao gồm đá lục của [công nghiệp rìu Langdale](/w/index.php?title=R%C3%ACu_%C4%91%C3%A1_Langdale&action=edit&redlink=1)có cơ sở tại [Lake District](/wiki/Lake_District)ở Anh.
Các mỏ được biết đến cổ nhất theo ghi nhận của khảo cổ học là "hang Lion" ở
[Swaziland](/wiki/Swaziland). Ở đây, theo phương pháp [định tuổi cacbon](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bnh_tu%E1%BB%95i_cacbon&action=edit&redlink=1) chứng minh rằng mỏ được khai thác cách đây khoảng 43.000 năm, những cư dân thuộc [thời kỳ đồ đá cũ](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%C3%A1_c%C5%A9) đã khai thác [hematit](/wiki/Hematit), một khoáng vật chứa sắt được nghiền nhỏ để làm [chất tạo màu](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_t%E1%BA%A1o_m%C3%A0u&action=edit&redlink=1) đỏ [đất son](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A5t_son&action=edit&redlink=1). [[2]](#cite_note-2) Các mỏ cùng tuổi ở [3] [Hungary](/wiki/Hungary)được xem là các vị trí mà người [Neanderthal](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Neanderthal)đã từng khai thác [đá lửa](/wiki/%C4%90%C3%A1_l%E1%BB%ADa_(l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD))để chế tạo vũ khí và dụng cụ.
### Ai Cập cổ đại[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=3)]
Những người
[Ai Cập cổ đại](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) khai thác mỏ [malachit](/wiki/Malachit) ở [Maadi](/w/index.php?title=Maadi&action=edit&redlink=1). Ban đầu, [4] [người Ai Cập](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ai_C%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1)sử dụng các đá malachit màu lục sáng để trang trí khảm và làm đồ gốm. Sau đó, vào giữa những năm 2.613 và 2.494 TCN. các dự án xây dựng lớn đòi hỏi những cuộc hành trình khắp nơi đến vùng Wadi Maghara để "đảm bảo việc cung cấp nguồn khoáng sản và các nguồn tài nguyên khác mà Ai Cập không có." Các mỏ [[5]](#cite_note-Shaw-5) [ngọc lam](/wiki/Ng%E1%BB%8Dc_lam)(turqoise) và [đồng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng)cũng được tìm thấy ở "Wadi Hamamat, Tura, Aswan và các vùng khác thuộc Nubia" trên [[5]](#cite_note-Shaw-5) [bán đảo Sinai](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Sinai)và ở [Timna](/w/index.php?title=Timna&action=edit&redlink=1). [Khai thác mỏ ở Ai Cập](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F_%E1%BB%9F_Ai_C%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1)xuất hiện từ các triều đại sớm nhất, và các [mỏ vàng](/w/index.php?title=M%E1%BB%8F_v%C3%A0ng&action=edit&redlink=1)của [Nubia](/wiki/Nubia)nằm trong số những mỏ lớn nhất và rộng nhất vào thời [Ai Cập cổ đại](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i), và chúng được tác giả người Hy Lạp [Diodorus Siculus](/w/index.php?title=Diodorus_Siculus&action=edit&redlink=1)miêu tả lại. Ông đề cập rằng [nung đá](/w/index.php?title=Nung_%C4%91%C3%A1&action=edit&redlink=1)là một phương pháp dùng để phá hủy các đá cứng để lấy vàng. Họ nghiền quặng thành bột trước khi đãi chúng để lấy [vàng cám](/w/index.php?title=V%C3%A0ng_c%C3%A1m&action=edit&redlink=1).
### La Mã và Hi Lạp cổ đại[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=4)]
Khai thác mỏ ở châu Âu đã có từ rất lâu, ví dụ như các mỏ bạc
[Laurium](/w/index.php?title=Laurium&action=edit&redlink=1), giúp phát triển thành phố Hy Lạp thuộc [Athens](/wiki/Athena). Tuy nhiên, [người La Mã](/wiki/La_M%C3%A3_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) đã phát triển các phương pháp khai thác mỏ trên quy mô rộng, đặc biệt việc sử dụng một lượng nước lớn để mang quặng đi bằng cống thoát nước. Nước được sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau như để gạt bỏ lớp phủ và các đá vụn được gọi là [khai thác mỏ thủy lực](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F_th%E1%BB%A7y_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1), cũng như rửa quặng đã được nghiền nhỏ, và vận hành các máy đơn giản. Họ sử dụng phương pháp thủy lực trên diện rộng để thu các mạch quặng, đặc biệt các dạng khai thác lỗi thời hiện không còn dùng nữa như [hushing](/w/index.php?title=Hushing&action=edit&redlink=1). Nó liên quan đến việc xây dựng một lượng lớn các cống cung cấp nước đến đầu mỏ (nơi đang khai thác), ở đây nước được chứa trong các bồn và bể lớn. Khi các bể chứa đầy được xả ra đẩy các vật liệu phủ làm lộ ra đá gốc và các mạch quặng nằm bên dưới. Đá lộ ra sau đó bị nung nóng bằng pháp đốt và bị làm lạnh bằng dòng nước. Sự thay đổi nhiệt độ nhanh làm cho đá bị vỡ ra và dễ thu hồi bằng các dòng nước từ các bồn chứa như cách bốc lớp phủ ở trên. Họ sử dụng phương pháp tương tự để thu hồi [cassiterit](/wiki/Cassiterit) ở [Cornwall](/wiki/Cornwall) và quặng [chì](/wiki/Ch%C3%AC) ở [Pennines](/w/index.php?title=Pennines&action=edit&redlink=1). Các phương pháp đã được phát triển bởi người La Mã ở [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) vào 25 CN để khai thác các mỏ vàng lớn trong [bồi tích](/wiki/B%E1%BB%93i_t%C3%ADch), khu mỏ lớn nhất nằm ở [Las Medulas](/w/index.php?title=Las_Medulas&action=edit&redlink=1), ở đây có 7 hệ thống cống dài được xây dựng để lấy nước từ các con sông trong khu vực với mục đích là rửa quặng. [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) là một khu vực khai thác mỏ quan trọng nhất trong tất cả các khu vực khai thác của [đế chế La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3). Họ sử dụng [guồng nước nghịch](/w/index.php?title=Gu%E1%BB%93ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ngh%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1) để tách nước từ các mỏ ở dưới sâu như ở [Rio Tinto](/wiki/Rio_Tinto). Ở Anh, người bản địa đã khai thác [mỏ](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F_%E1%BB%9F_Anh_th%E1%BB%9Di_La_M%C3%A3&action=edit&redlink=1) khoáng sản các đây gần nghìn năm, nhưng khi [6] [người La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3)đến, hoạt động khai thác đã thay đổi nhanh chóng. Người La Mã cần những thứ mà người Anh đang sở hữu, đặc biệt là [vàng](/wiki/V%C3%A0ng), [bạc](/wiki/B%E1%BA%A1c), [thiếc](/wiki/Thi%E1%BA%BFc)và [chì](/wiki/Ch%C3%AC). Kỹ thuật của người La Mã không chỉ giới hạn trong việc khai thác trên mặt, mà họ còn khai thác theo các mạch quặng dưới lòng đất khi đó việc khai thác lộ thiên không còn là vấn đề khó khăn. Ở [Dolaucothi](/w/index.php?title=Dolaucothi&action=edit&redlink=1)họ dừng khai thác các mạch, và chuyển sang đào các lối vào xuyên qua các đá khô cằn để tiêu thoát nước đọng trong mỏ. Các đường này vẫn còn được sử dụng để thông gió cho công trình, đặc biệt rất quan trọng khi sử dụng phương pháp đốt. Ở các phần khác của mỏ, họ đào qua [mực nước ngầm](/w/index.php?title=M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1)và lấy nước từ mỏ bằng các máy móc như [guồng nước nghịch](/w/index.php?title=Gu%E1%BB%93ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ngh%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1). Các máy này được sử dụng phổ biến trong các mỏ [đồng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng)ở [Rio Tinto](/wiki/Rio_Tinto), Tây Ban Nha, ở đây có 16 cái được xếp thành hai hàng có nhiệm vụ nâng khoảng 80 foot (24 m). Chúng được vận hành như các máy đi từng bước với thợ mỏ đứng trên thanh gỗ cao nhất. Một vài ví dụ như các bộ phận của nó được tìm thấy ở các mỏ La Mã cổ và một số được trưng bày trong [bảo tàng Vương quốc Anh](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Anh&action=edit&redlink=1)và [bảo tàng quốc gia xứ Wales](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_qu%E1%BB%91c_gia_x%E1%BB%A9_Wales&action=edit&redlink=1). [[7]](#cite_note-7)
### Châu Âu thời trung cổ[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=5)]
Khai thác mỏ trong
[thời kỳ Trung Cổ](/wiki/Trung_C%E1%BB%95) được biết đến nhiều nhất từ công trình [De Re Metallica](/w/index.php?title=De_Re_Metallica&action=edit&redlink=1) (1556) của [Georg Agricola](/w/index.php?title=Georg_Agricola&action=edit&redlink=1), ông đã miêu tả một số phương pháp khai thác mỏ khác nhau, sau này được sử dụng trong các mỏ ở Đức và Saxon. Sử dụng năng lượng nước một dạng của [cối xay nước](/w/index.php?title=C%E1%BB%91i_xay_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1) được cải tiến; họ tạo ra quặng được nghiền nhỏ, đưa quặng lên từ hầm mỏ và thông gió trong mỏ bằng các [ống thổi](/w/index.php?title=%E1%BB%90ng_th%E1%BB%95i&action=edit&redlink=1) công suất lớn. [Bột màu đen](/wiki/Thu%E1%BB%91c_s%C3%BAng) được sử dụng đầu tiên trong khai thác mỏ ở [Selmecbánya](/wiki/Bansk%C3%A1_%C5%A0tiavnica), [Vương quốc Hungary](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Hungary) (ngày nay là [Banská Štiavnica](/wiki/Bansk%C3%A1_%C5%A0tiavnica), [Slovakia](/wiki/Slovakia)) vào năm 1627. Phương pháp dùng chất nổ này làm các khối đất đá vỡ ra và thu hồi mạch quặng nhanh hơn phương pháp đốt nêu trên. Năm 1762, học viện khai thác mỏ đầu tiên trên thế giới được thành lập trong thành phố này. [8]
### Nam Mỹ và Bắc Mỹ[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=6)]
Ở
[Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9) đã có những mỏ [đồng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng) được khai thác vào thời tiền sử và thời cổ đại dọc theo [hồ Superior](/wiki/H%E1%BB%93_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng). [[9]](#cite_note-Lankton91-9) "Những người da đỏ bản địa đã mang lại nhiều lợi ích cho họ từ việc khai thác đồng ở đây ít nhất cách đây 5000," [10] và những công cụ bằng đồng, đầu mũi tên, và các dụng cụ mang tính văn hóa khác là một phần trong mạng lưới giao thương bản địa đã được khám phá. Thêm vào đó, [[9]](#cite_note-Lankton91-9) [đá vỏ chai](/wiki/%C4%90%C3%A1_v%E1%BB%8F_chai), [đá lửa](/wiki/%C4%90%C3%A1_l%E1%BB%ADa_(l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD)), và các khoáng sản khác được khai thác, chế biến và trao đổi. Trong khi các nhà thám hiểm người Pháp trước đây bắt gặp các mỏ này không sử dụng các kim loại bởi vì khó khăn trong việc vận chuyển, [[10]](#cite_note-west70-10) đồng được buôn bán trên toàn lục địa dọc theo các tuyến đường thủy chính. Ở [[10]](#cite_note-west70-10) [Manitoba](/wiki/Manitoba), Canada, cũng có các mỏ thạch anh cổ đại gần hồ Waddy và các vùng xung quanh. [[11]](#cite_note-11)
Trong lịch sử thuộc địa của châu Mỹ trước đây, "vàng và bạc tự nhiên được khai thác một cách nhanh chóng và chuyển chúng đến Tây Ban Nha trên các thuyền buồm chất đầy vàng và bạc"
hầu hết từ các mỏ ở Trung và Nam Mỹ. [12] [Ngọc lam](/wiki/Ng%E1%BB%8Dc_lam)được định tuổi khoảng năm 700 được khai thác vào thời châu Mỹ [tiền Columbus](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%81n_Columbus&action=edit&redlink=1); trong khu vực mỏ Cerillos ở [New Mexico](/wiki/New_Mexico), ước tính "khoảng 15.000 tấn đá đã bị bóc ra khỏi núi Chalchihuitl sử dụng [công cụ bằng đá](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_c%E1%BB%A5_b%E1%BA%B1ng_%C4%91%C3%A1&action=edit&redlink=1)trước năm 1700." [[13]](#cite_note-13) [[14]](#cite_note-14)
Khi thác mỏ ở
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) trở nên thịnh hành vào thế kỷ 19. Với [cơn sốt vàng California](/wiki/C%C6%A1n_s%E1%BB%91t_v%C3%A0ng_California) vào giữa thập niên 1800, khai thác mỏ khoáng sản và kim loại quý cùng với [nông trại](/wiki/Trang_tr%E1%BA%A1i), là một yếu tố tác động vào [sự mở rộng về phía Tây](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_m%E1%BB%9F_r%E1%BB%99ng_v%E1%BB%81_ph%C3%ADa_T%C3%A2y&action=edit&redlink=1) đến bờ biển Thái Bình Dương. Với sự khảo sát về phía tây, các trại khai thác mỏ được dựng lên và "thể hiện một tinh thần đặc biệt, một gia sản lâu dài cho đất nước mới;" những người sốt vàng có thể gặp những vấn đề tương tự như những người sốt đất diễn ra trong thời gian ngắn ở miền Tây trước đó. bằng đường sắt, một số người đến miền Tây để tìm kiếm cơ hội làm việc trong ngành khai thác mỏ. Các thành phố miền Tây như [15] [Denver](/wiki/Denver)và [Sacramento](/wiki/Sacramento,_California)trước đây là các thành phố khai thác mỏ.
## Các phương pháp và công đoạn khai thác mỏ[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=7)]
### Các bước phát triển mỏ[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=8)]
Quá trình khai thác mỏ bắt đầu từ giai đoạn phát hiện thân quặng đến khâu chiết tách khoáng sản và cuối cùng là trả lại hiện trạng của mặt đất gần với tự nhiên nhất gồm một số bước nhất định. Đầu tiên là phát hiện thân quặng, khâu này được tiến hành thông qua việc
[thăm dò](/w/index.php?title=Th%C4%83m_d%C3%B2_kho%C3%A1ng_s%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) để tìm kiếm và sau đó là xác định quy mô, vị trí và giá trị của thân quặng. Khâu này cung cấp những số liệu để đánh giá [tính trữ lượng tài nguyên](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_t%C3%A0i_nguy%C3%AAn_kho%C3%A1ng_s%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) để xác định kích thước và [phân cấp quặng](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_qu%E1%BA%B7ng&action=edit&redlink=1). Việc đánh giá này là để nghiên cứu tiền khả thi và xác định tính kinh tế của quặng. Bước tiếp theo là [nghiên cứu khả thi](/w/index.php?title=Nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_kh%E1%BA%A3_thi_m%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1) để đánh giá khả năng tài chính để đầu tư, kỹ thuật và rủi ro đầu tư của dự án. Đây là căn cứu để công ty khai thác mỏ ra quyết định phát triển mỏ hoặc từ bỏ dự án. Khâu này bao gồm cả quy hoạch mỏ để đánh giá tỷ lệ quặng có thể thu hồi, khả năng tiêu thụ, và khả năng chi trả để mang lại lợi nhuận, chi phí cho kỹ thuật sử dụng, nhà máy và cơ sở hạ tầng, các yêu cầu về tài chính và equity và các phân tích về mỏ như đã đề xuất từ khâu khai đào cho đến hoàn thổ. Khi việc phân tích xác định một mỏ có giá trị thu hồi, phát triển mỏ mới bắt đầu và tiến hành xây dựng các công trình phụ trợ và nhà máy xử lý. Vận hành mỏ để thu hồi quặng bắt đầu và tiếp tục dự án khi mà công ty khai thác mỏ vẫn còn thu được lợi nhuận (khoáng sản vẫn còn). Sau khi tất cả quặng được thu hồi sẽ tiến hành công tác [hoàn thổ](/w/index.php?title=Ho%C3%A0n_th%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) để làm cho đất của khu mỏ có thể được sử dụng vào mục đích khác trong tương lai.
### Công nghệ khai thác mỏ[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=9)]
Công nghệ khai thác mỏ chủ yếu gồm 2 nhóm là khai thác mỏ lộ thiên và khai thác hầm lò. Đối tượng khai thác cũng được chia thành 2 nhóm tùy theo loại vật liệu: sa khoáng bao gồm các khoáng vật có giá trị nằm lẫn trong cuội lòng sông, cát bãi biển và các vật liệu bở rời khác; và quặng mạch hay còn gọi là quặng trong đá gốc, ở đây các khoáng vật có giá trị được tìm thấy trong các mạch, các lớp hoặc các hạt khoáng vật phân bố rải rác trong khối đá. Cả hai loại này đều có thể khai thác theo phương pháp lộ thiên và hầm lò.
|
|![]()
**Đoạn viết này đang còn trống.**Bạn có thể giúp đỡ bằng [cách phát triển nó](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=).
### Máy móc[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=10)]
### Chiết tách kim loại[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=11)]
## Tác động môi trường[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=12)]
Những ảnh hưởng của khai thác mỏ đến môi trường như
[xói mòn](/wiki/X%C3%B3i_m%C3%B2n), tạo các [hố sụt lún](/wiki/H%E1%BB%91_%C4%91%E1%BB%8Ba_ng%E1%BB%A5c), suy giảm [đa dạng sinh học](/wiki/%C4%90a_d%E1%BA%A1ng_sinh_h%E1%BB%8Dc), và ô nhiễm đất, [nước ngầm](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BA%A7m) và nước mặt bởi các hóa chất sử dụng trong các quá trình khai thác mỏ. Trong một số trường hợp, khai thác gỗ rừng bổ sung trong khu vực xung quanh mỏ để tăng khả năng chứa các loại đất và đá thải ra từ quá trình khai thác. Sự nhiễm do rò rĩ các chất hóa học cũng tác động đến sức khỏe của cư dân địa phương nếu không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ. [16] [[17]](#cite_note-17)
Các nhà máy xử lý quặng tạo ra một lượng lớn chất thải được gọi là
[đuôi quặng](/wiki/%C4%90u%C3%B4i_qu%E1%BA%B7ng). Các chất thải này có thể có độc tính. Các đuôi quặng thường được thải ra ở dạng [bùn thải](/w/index.php?title=B%C3%B9n_th%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1), thường được thải vào các hồ chứa nằm trong các thung lũng tự nhiên. Các hồ chứa này thường được xây dựng giống như các [18] [đập](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADp). Các đập bị vỡ gây nhiều tổn hại đến môi trường như trong [[18]](#cite_note-EPADesignDams-18) [thảm họa khai thác Marcopper](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_h%E1%BB%8Da_khai_th%C3%A1c_Marcopper&action=edit&redlink=1)có ít nhất 2 triệu tấn đuôi quặng thải vào sông ở địa phương. Thải đuôi quặng ở dưới nước cũng là một lựa chọn. [[19]](#cite_note-StewardDams-19) Ngành công nghiệp mỏ đã lập luận rằng việc thải đuôi quặng xuống biển sẽ tránh được các tác hại do các hồ chứa chất thải, mặc dù việc làm này là không hợp pháp ở Hoa Kỳ và Canada nhưng các nước đang phát triển vẫn thực hiện. [[18]](#cite_note-EPADesignDams-18) nhưng các tác động tiêu cực liên quan đến hệ sinh thái biển là không lường trước được. [[20]](#cite_note-20)
## Công nghiệp khai thác mỏ[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=13)]
## An toàn[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=14)]
### Mỏ sau khai thác[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=15)]
## Kỷ lục[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=16)]
Đến năm 2008, mỏ sâu nhất trên thế giới là
[TauTona](/w/index.php?title=TauTona&action=edit&redlink=1) ở [Carletonville](/w/index.php?title=Carletonville&action=edit&redlink=1), [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi) đạt đến độ sâu 3,9 km, kỉ lục trước đó là mỏ lân cận [21] [Savuka](/w/index.php?title=M%E1%BB%8F_Savuka&action=edit&redlink=1)ở [North West Province](/w/index.php?title=North_West_Province_(South_Africa)&action=edit&redlink=1)của Nam Phi đạt đến độ sâu 3.774 m. [[22]](#cite_note-TauTonaPlans-22) [Mỏ East Rand](/w/index.php?title=M%E1%BB%8F_East_Rand&action=edit&redlink=1)ở [Boksburg](/w/index.php?title=Boksburg&action=edit&redlink=1), Nam Phi từng lập kỷ lục ở độ sâu 3.585 m. Mỏ sâu nhất ở châu Âu là các mỏ khai thác urani thứ 16 ở [Příbram](/wiki/P%C5%99%C3%ADbram), [Séc](/wiki/S%C3%A9c)ở độ sâu 1.838 m, thứ nhì là [[23]](#cite_note-DeepestEurope-23) [Bergwerk Saar](/w/index.php?title=Bergwerk_Saar&action=edit&redlink=1)ở [Saarland](/wiki/Saarland), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)sâu 1.750 m.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=17)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=18)] **Hartman, Howard L.** [^](#cite_ref-1) *SME Mining Engineering Handbook*, Society for Mining, Metallurgy, and Exploration Inc, 1992, tr.3. **Swaziland Natural Trust Commission, "Cultural Resources - Malolotja Archaeology, Lion Cavern," Tra cứu 27-8-2007,** [^](#cite_ref-2) [[1]](http://www.sntc.org.sz/cultural/malarch.asp). **Peace Parks Foundation, "Major Features: Cultural Importance." Republic of South Africa: Author. Tra cứu 27-8-2007,** [^](#cite_ref-3) [[2]](http://www.peaceparks.org/story.php?mid=168&pid=148). **Shaw, I. (2000).** [^](#cite_ref-4) *The Oxford History of Ancient Egypt*. New York: Nhà in Đại học Oxford, tr. 57-59.
- ^
**a** [Shaw, I. (2000).](#cite_ref-Shaw_5-1) **ă** *The Oxford History of Ancient Egypt*. New York: nhà in Đại học Oxford, tr. 108. **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>không hợp lệ: tên “Shaw” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
[^](#cite_ref-6) [The Independent, ngày 20 tháng 1 năm 2007:](http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article2169254.ece) *The end of a Celtic tradition: the last gold miner in Wales* [^](#cite_ref-7) *The Romans in Britain: mining* **Heiss, A.G. & Oeggl, K. (2008). Analysis of the fuel wood used in Late Bronze Age and Early Iron Age copper mining sites of the Schwaz and Brixlegg area (Tyrol, Austria).** [^](#cite_ref-8) *Vegetation History and Archaeobotany*17(2):211-221, Springer Berlin / Heidelberg, [[3]](http://dx.doi.org/10.1007/s00334-007-0096-8).
- ^
**a** [Lankton, L. (1991).](#cite_ref-Lankton91_9-1) **ă** *Cradle to Grave: Life, Work, and Death at the Lake Superior Copper Mines*. New York: nhà in Đại học Oxford, tr. 5-6. **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>không hợp lệ: tên “Lankton91” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^
**a** **ă** [West, G.A. (1970).](#cite_ref-west70_10-2) **â** *Copper: its mining and use by the aborigines of the Lake Superior region*. Westport, Conn: Greenwood Press. **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>không hợp lệ: tên “west70” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>không hợp lệ: tên “west70” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Bruno L. & Heaman L. M. (2004). Structural controls on hypozonal oroganic gold mineralization in the La Rouge Domain, Trans-Hudson Orogen, Saskatchewan.** [^](#cite_ref-11) *The Canadian Journal of Earth Sciences*, quyển 41, số 12, tr. 1453-1471. **Vaden, H.E. & Prevost. G. (2002).** [^](#cite_ref-12) *Politics of Latin America: The Power Game*. New York: nhà in Đại học Oxford, tr. 34. **Maynard, S.R., Lisenbee, A.L. & Rogers, J. (2002). Preliminary Geologic Map of the Picture Rock 7.5 - Minute Quadrangle Sante Fe County, Central New Mexico. New Mexico Bureau of Geology and Mineral Resources, Open-File Report DM-49.** [^](#cite_ref-13) **The Cerrillos Hills Park Coalition, (2000). Cerrillos Hills Historic Park Vision Statement. Public documents: Author. Khôi phục ngày 27 tháng 8 năm 2007,** [^](#cite_ref-14) [[4]](http://www.cerrilloshills.org/Coalition/document.html). **Boorstin, D.J. (1965).** [^](#cite_ref-15) *The Americans: The National Experience*. New York: Vintage Books, tr. 78-81. [^](#cite_ref-16) [Logging of forests and debris dumping](http://ngm.nationalgeographic.com/2009/01/gold/larmer-text/6) **Larmer, Brook (tháng 1 năm 2009).** [^](#cite_ref-17) [“The Real Price of Gold”](http://ngm.nationalgeographic.com/2009/01/gold/larmer-text/12). National Geographic.
- ^
**a** **ă** [US EPA. (1994).](#cite_ref-EPADesignDams_18-2) **â** [Technical Report: Design and Evaluation of Tailings Dams](http://www.epa.gov/osw/nonhaz/industrial/special/mining/.../tailings.pdf). **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>không hợp lệ: tên “EPADesignDams” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>không hợp lệ: tên “EPADesignDams” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
**TE Martin, MP Davies. (2000).** [^](#cite_ref-StewardDams_19-0) [Trends in the stewardship of tailings dams](http://www.infomine.com/publications/docs/Martin2000.pdf). **Coumans C. (2002).** [^](#cite_ref-20) [Mining’s Problem with Waste](http://www.wman-info.org/resources/technicalreports/Submarine%20Tailings%20Disposal%20Toolkit.pdf). MiningWatch Canada. [^](#cite_ref-TauTonaExtended_21-0) [“TauTona, Anglo Gold - Mining Technology”](http://www.mining-technology.com/projects/tautona_goldmine/). SPG Media Group PLC. Ngày 1 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2009. **Naidoo, Brindaveni (ngày 15 tháng 12 năm 2006).** [^](#cite_ref-TauTonaPlans_22-0) [“TauTona to take 'deepest mine' accolade”](http://web.archive.org/web/20070819232301/http://www.miningweekly.co.za/article.php?a_id=98516). Creamer Media's Mining Weekly Online. [Bản gốc](http://www.miningweekly.co.za/article.php?a_id=98516)lưu trữ ngày 19 tháng 8 năm 2007. Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007. [^](#cite_ref-DeepestEurope_23-0) [“Mineral deposits: from their origin to their environmental impacts”](http://books.google.cz/books?id=o-WkCSk4jbkC&lpg=PA400&ots=mju4Fz3wlJ&dq=uranium%20mines%20in%20P%C5%99%C3%ADbram%201838&hl=cs&pg=PA400#v=onepage&q=uranium%20mines%20in%20P%C5%99%C3%ADbram%201838&f=false). Taylor & Francis.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=19)]
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=20)]
- Ali, Saleem H. (2003)
*Mining, the Environment and Indigenous Development Conflicts*. Tucson AZ: University of Arizona Press.
- Ali, Saleem H. (2009)
*Treasures of the Earth: need, greed and a sustainable future*. New Haven and London: Yale University Press
- Even-Zohar, Chaim (2002).
*From Mine to Mistress: Corporate Strategies and Government Policies in the International Diamond Industry*. Mining Journal Books. tr. 555. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-9537336-1-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-9537336-1-0).
- Geobacter Project:
[Gold mines may owe their origins to bacteria](http://www.geobacter.org/press/2001-07-21-economist.pdf)(in
- Garrett, Dennis
*Alaska Placer Mining*
- Jayanta, Bhattacharya (2007).
*Principles of Mine Planning*(ấn bản 2). Wide Publishing. tr. 505. [ISBN](/wiki/ISBN) [81-7764-480-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/81-7764-480-7).
- Morrison, Tom (1992)
*Hardrock Gold: a miner's tale*. [ISBN 0-8061-2442-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0806124423)
- John Milne: The Miner's Handbook: A Handy Reference on the subjects of Mineral Deposits(1894) Mining operations in the19th century.
[[5]](http://books.google.com/books?id=ty0LAQAAIAAJ&pg=PA95&lpg=PA95&dq=waterways+john+milne&source=bl&ots=jDX1QlJE1A&sig=p7zYWfP1L7Z81bN2QKJeX_H-6MQ&hl=en&ei=vpeqTOOWNcKC8gb5pJirCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBYQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false)
- Aryee, B., Ntibery, B., Atorkui, E. (2003)
*Trends in the small-scale mining of precious minerals in Ghana: a perspective on its environmental impact*(in Journal of Cleaner Production 11: 131-140)
- The Oil, gas and Mining Sustainable Community Development Fund (2009)
*Social Mine Closure Strategy, Mali*(in [[6]](http://commdev.org/section/projects/sadiola))
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khai_th%C3%A1c_m%E1%BB%8F&action=edit§ion=21)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|
· · · ·

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Nancy
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này
|cần thêm . [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [48°41′37″B 6°11′05″Đ / 48,6936°B 6,1846°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Nancy¶ms=48.6936_N_6.1846_E_region:FR_type:city)
|
|
|
|![]()
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Lorraine](/wiki/Lorraine) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Meurthe-et-Moselle](/wiki/Meurthe-et-Moselle) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nancy](/wiki/Nancy_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Chef-lieu](/w/index.php?title=Chef-lieu&action=edit&redlink=1)của 4 tổng [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Communauté urbaine](/w/index.php?title=Communaut%C3%A9_urbaine_du_Grand_Nancy&action=edit&redlink=1)
du Grand Nancy
du Grand Nancy
[Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [André Rossinot](/w/index.php?title=Andr%C3%A9_Rossinot&action=edit&redlink=1)
(
[2001](/wiki/2001)- [2007](/wiki/2007)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 212 m/696 ft)
[INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [54395](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=54395-COM)/ [54000](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) **Nancy** là tỉnh lỵ của tỉnh [Meurthe-et-Moselle](/wiki/Meurthe-et-Moselle), thuộc vùng hành chính [Lorraine](/wiki/Lorraine) của nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), có dân số là 105.830 người (thời điểm [2002](/wiki/2002)).
## Các thành phố kết nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Nancy&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nancy&action=edit§ion=1)] [Từ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_Kingdom.svg) [1954](/wiki/1954)với [Newcastle-upon-Tyne](/w/index.php?title=Newcastle-upon-Tyne&action=edit&redlink=1), [Liên hiệp Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) [Từ 1954 với](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Belgium_(civil).svg) [Lüttich](/w/index.php?title=L%C3%BCttich&action=edit&redlink=1), [Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89) [Từ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Germany.svg) [1955](/wiki/1955)với [Karlsruhe](/wiki/Karlsruhe), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Từ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Italy.svg) [1964](/wiki/1964)với [Padua](/wiki/Padova), [Ý](/wiki/%C3%9D) [Từ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Japan_(bordered).svg) [1973](/wiki/1973)với [Kanazawa](/wiki/Kanazawa), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Từ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Israel.svg) [1984](/wiki/1984)với [Kirjat Schmona](/w/index.php?title=Kirjat_Schmona&action=edit&redlink=1), [Israel](/wiki/Israel) [Từ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Poland.svg) [1988](/wiki/1988)với [Lublin](/wiki/Lublin), [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan) [Từ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) [1991](/wiki/1991)với [Cincinnati](/wiki/Cincinnati)trong [Ohio](/wiki/Ohio), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)
## Những người con của thành phố[
[sửa](/w/index.php?title=Nancy&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nancy&action=edit§ion=2)] [Lambert-Sigisbert Adam](/w/index.php?title=Lambert-Sigisbert_Adam&action=edit&redlink=1)(1700-1759), nhà điêu khắc [Henri Cartan](/w/index.php?title=Henri_Cartan&action=edit&redlink=1)(sinh năm 1904) nhà toán học [Étienne-François de Choiseul](/w/index.php?title=%C3%89tienne-Fran%C3%A7ois_de_Choiseul&action=edit&redlink=1)(1719-1785), chính khách [Gaspard Gustave de Coriolis](/w/index.php?title=Gaspard_Gustave_de_Coriolis&action=edit&redlink=1)(1792-1843), nhà toán học và vật lý học [Bruno Delbonnel](/w/index.php?title=Bruno_Delbonnel&action=edit&redlink=1)(sinh năm 1957), quay phim [Matthieu Delpierre](/wiki/Matthieu_Delpierre), (sinh năm 1981), vận động viên bóng đá [Antoine Drouot](/w/index.php?title=Antoine_Drouot&action=edit&redlink=1)(1774-1847), tướng của [Napoléon](/wiki/Napol%C3%A9on_Bonaparte) [Lucien Febvre](/w/index.php?title=Lucien_Febvre&action=edit&redlink=1)(1878-1956), sử gia [Franz I. Stephan](/w/index.php?title=Franz_I._Stephan&action=edit&redlink=1)(1708-1756), hoàng đế của [Thánh Chế La Mã Dân tộc Đức](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh) [Edmond de Goncourt](/w/index.php?title=Edmond_de_Goncourt&action=edit&redlink=1)(1822-1896), tác giả, nhà phê bình, nhà xuất bản, người sáng lập *Académie Goncourt* [Jean-Baptiste Isabey](/w/index.php?title=Jean-Baptiste_Isabey&action=edit&redlink=1)(1767-1855), họa sĩ [François Jacob](/wiki/Fran%C3%A7ois_Jacob)(sinh năm 1920), nhà y học, [Méry Laurent](/w/index.php?title=M%C3%A9ry_Laurent&action=edit&redlink=1)(1849-1900), nghệ nhân [Hubert Lyautey](/w/index.php?title=Hubert_Lyautey&action=edit&redlink=1)(1854-1934), thống chế Pháp [Henri Poincaré](/wiki/Henri_Poincar%C3%A9)(1854-1912), nhà toán học [Pierre Raffin](/w/index.php?title=Pierre_Raffin&action=edit&redlink=1)(sinh 1938), giám mục của [Metz](/wiki/Metz) [Pierre Schaeffer](/w/index.php?title=Pierre_Schaeffer&action=edit&redlink=1)(1910-1995), nhà phát minh *musique concrète* [Jean-Louis Schlesser](/w/index.php?title=Jean-Louis_Schlesser&action=edit&redlink=1)(sinh 1948), vận động viên đua ô tô [Emile Gallé](/w/index.php?title=Emile_Gall%C3%A9&action=edit&redlink=1)(1846 - 1904), nghệ nhân
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Nancy&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nancy&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Nancy](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nancy) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons) *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1067 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Nhà vệ sinh ở Nhật Bản
Có hai loại bồn cầu được sử dụng thông dụng tại
[Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). [[1]](#cite_note-links-1) Kiểu cũ nhất là một loại [2] [xí xổm](/w/index.php?title=X%C3%AD_x%E1%BB%95m&action=edit&redlink=1)đơn giản ngày nay vẫn còn dùng ở các nhà tắm công cộng. Sau [thế chiến 2](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), bồn cầu có dội nước kiểu [phương Tây](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y)hiện đại đã trở nên thông dụng. Kiểu toa lét phương Tây được sử dụng ở hơn một nửa hộ gia đình Nhật Bản (thời điểm năm 2004). [[3]](#cite_note-High-Tech_Toilets-3) [[4]](#cite_note-Toilet_Nirvana-4) Ở Nhật Bản, bồn cầu bệt thường được gọi là [[5]](#cite_note-super-toilets_worldwide-5) [washlet](/w/index.php?title=Washlet&action=edit&redlink=1), một tên nhãn hiệu của [Toto Ltd.](/w/index.php?title=Toto_Ltd.&action=edit&redlink=1), và có nhiều đặc điểm tiên tiến ít thấy ở bên ngoài châu Á. Tùy theo kiểu khác nhau, các loại bồn cầu này được thiết kế để bật nắp lên khi chúng cảm nhận được một người sử dụng gần đó, rửa ráy người sử dụng, sấy khô sau khi rửa bằng hơi ấm, tự động xả nước và đóng nắp sau khi dùng. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Nara_period_toilet_paper.jpg/220px-Nara_period_toilet_paper.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Nara_period_toilet_paper.jpg/220px-Nara_period_toilet_paper.jpg)
[thời kỳ Nara](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Nara)làm bằng gồ gọi là *chu-gi*. Giấy cuộn vệ sinh hiện đại nằm ở phía sau để so sánh về kích cỡ
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_v%E1%BB%87_sinh_%E1%BB%9F_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_v%E1%BB%87_sinh_%E1%BB%9F_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=1)]
Trong thời kỳ
[Jōmon](/w/index.php?title=J%C5%8Dmon&action=edit&redlink=1), các khu định cư đã được xây dựng theo một hình dạng móng ngựa, với một quảng trưởng trung tâm ở giữa vác các đống rác xung quanh khu định cư. Trong các đống rác, vẫn còn các tàn tích vôi hoá phân của con người hay chó, các sỏi phân đã được phát hiện chỉ ra rằng các bãi rác cũng đã được sử dụng làm nhà vệ sinh. [6]
Các hệ thống thoát nước sớm nhất có từ thời kỳ
[Yayoi](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Yayoi) (300 TCN đến năm 250) [[7]](#cite_note-sewerhistory-7) Những hệ thống này đã được sử dụng trong các khu định cư lớn hơn, có thể kết hợp với nhà vệ sinh. Một địa điểm có khả năng là khu vực lễ nghi có thể đã có một nhà vệ sinh sử dụng nước chảy, có niên đại vào đầu thế kỷ thứ 3 sớm được tìm thấy ở [8] [Sakurai](/w/index.php?title=Sakurai&action=edit&redlink=1), [Nara](/wiki/Nara). Một hầm chứa phân được các nhà khảo cổ phân tích chi tiết đã được tìm thấy tại [[6]](#cite_note-HistoricParasites-6) [cung điện Fujiwara](/w/index.php?title=Cung_%C4%91i%E1%BB%87n_Fujiwara&action=edit&redlink=1)ở [Kashihara](/w/index.php?title=Kashihara&action=edit&redlink=1), [Nara](/wiki/Nara), địa điểm đầu tiên của kinh đô từ năm 694 đến năm 710. Nhà vệ sinh này được xây dựng trên một hầm phân mở giống như một nhà vệ sinh nằm tách riêng nhà ở nằm ngoài trời. [[6]](#cite_note-HistoricParasites-6)
Trong
[thời kỳ Nara](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Nara) (710 đến 784), một hệ thống thoát nước đã được tạo ra tại thủ đô ở Nara, bao gồm các dòng suối rộng 10–15 cm, suối rộng, nơi người dùng có thể ngồi xổm lên trên với một chân trên mỗi bên suối. Các que quẹt bằng gỗ được gọi là chu-gi đã được sử dụng như một loại giấy vệ sinh. [[6]](#cite_note-HistoricParasites-6) Trong ngày trước đó cỏ biển đã được sử dụng để chùi sạch, [9] , nhưng đến [[10]](#cite_note-seaweed-10) [thời kỳ Edo](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Edo), giấy vệ sinh đã được thay thế bằng loại giấy vệ sinh làm bằng [washi](/wiki/Gi%E1%BA%A5y_washi)(giấy truyền thống của Nhật Bản). [[11]](#cite_note-11) Trong các vùng miền núi, các thanh gỗ quẹt [[12]](#cite_note-12) và lá lớn cũng đã được sử dụng. [[9]](#cite_note-nara-9)
Thông thường, các nhà vệ sinh được xây trên một dòng suốt chảy, một trong những nhà vệ sinh có dội nước được biết đầu tiên được phát hiện ở lâu đài
[Akita](/wiki/Akita_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)), có niên đại từ thế kỷ 8, với nhà vệ sinh được xây trên một dòng suối làm lệch dòng . [6]
Tuy nhiên, trong lịch sử, các
[nhà vệ sinh hố](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_v%E1%BB%87_sinh_h%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) phổ biến hơn do chúng dễ xây hơn và tạo thuận lợi cho việc tận dụng [phân](/wiki/Ph%C3%A2n) làm phân bón —đây là nguồn phân bón quan trọng ở một quốc gia nơi [13] [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o)và lối sống [ăn chay](/wiki/%C4%82n_chay)thịnh hành làm giảm sự phụ thuộc vào sự tiêu thụ thịt [gia súc](/wiki/Gia_s%C3%BAc). Các sản phẩm thải của những người giàu được bán giá cao hơn vì chế độ dinh dưỡng của họ tốt hơn . [[10]](#cite_note-seaweed-10)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_v%E1%BB%87_sinh_%E1%BB%9F_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_v%E1%BB%87_sinh_%E1%BB%9F_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=2)] **Hall, Justin.** [^](#cite_ref-links_1-0) [“Japan: Toilets”](http://www.links.net/vita/trip/japan/toilets/). Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. Đã định rõ hơn một tham số trong
|author=và
|last=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#redundant_parameters)); Đã định rõ hơn một tham số trong
|author=và
|last=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#redundant_parameters)) [^](#cite_ref-japanguide_2-0) [“Japanese toilets”](http://www.japan-guide.com/e/e2003.html). Japan-Guide.com. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. [^](#cite_ref-High-Tech_Toilets_3-0) [“High-Tech Toilets”](http://web.archive.org/web/20070101044850/http://web-japan.org/kidsweb/techno/toilet/index.html). *Web Japan*. [Bản gốc](http://web-japan.org/kidsweb/techno/toilet/index.html)( ) lưu trữ ngày 1 tháng 1 năm 2007 – . Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2009. [Scholar search](http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=intitle%3AHigh-Tech+Toilets&as_publication=Web+Japan&as_ylo=&as_yhi=&btnG=Search) **Brooke, James (ngày 8 tháng 10 năm 2002).** [^](#cite_ref-Toilet_Nirvana_4-0) [“Japanese Masters Get Closer to the Toilet Nirvana”](http://www.globalaging.org/health/world/toilet.htm). *The New York Times*. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2006. **Reuters, Tokyo (ngày 28 tháng 9 năm 2003).** [^](#cite_ref-super-toilets_worldwide_5-0) [“US, Europe unready for super-toilets, but Japan is patient”](http://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2003/09/28/2003069604). *Taipei Times*. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2006.
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Matsui, Akira; Masaaki Kanehara, Masako Kanehara (2003).](#cite_ref-HistoricParasites_6-4) **c** [“Palaeoparasitology in Japan - Discovery of toilet features”](http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_pdf&pid=S0074-02762003000900019&lng=es&nrm=iso&tlng=en)(pdf). *Memórias do Instituto Oswaldo Cruz*(Rio de Janeiro: Memórias do Instituto Oswaldo Cruz) **98**(1): 127–136. [doi](/wiki/DOI): [10.1590/S0074-02762003000900019](//dx.doi.org/10.1590%2FS0074-02762003000900019). ISSN 0074-0276. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2006. [^](#cite_ref-sewerhistory_7-0) [“Sewer History: Photos and Graphics: Japan”](http://www.sewerhistory.org/grfx/wh_region/japan1.htm). Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. [^](#cite_ref-japansewage_8-0) [“Making Great Breakthroughs: All about the Sewage Works in Japan”](http://www.sewerhistory.org/articles/whregion/japan_waj01/index.htm). Japan Sewage Works Association. Ca. 2002. tr. 47. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
- ^
**a** **ă** [“Invitation: The Heijo Palace Site Museum”](http://www.nabunken.go.jp/site/shiryou_e.pdf)(PDF). tr. 16. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006.
- ^
**a** [Magnier, Mark.](#cite_ref-seaweed_10-1) **ă** [“Japan Is Flush With Obsession”](http://www.tomcoyner.com/japan_is_flush_with_obsession.htm). [Los Angeles Times](/wiki/Los_Angeles_Times). Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2009. Đã định rõ hơn một tham số trong
|author=và
|last=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#redundant_parameters)); Đã định rõ hơn một tham số trong
|author=và
|last=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#redundant_parameters)) [^](#cite_ref-11) [“What is "washi" and why is it used in Japanese toilet paper?”](http://www.toiletpaperworld.com/tpw/encyclopedia/navigation/worldwide.htm). Toilet Paper World. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. **Pietzcker, Eva (2004).** [^](#cite_ref-12) [“Japanese Papermaking - Kami-suki”](http://www.druckstelle.info/en/papier.htm). Druckstelle Berlin. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. Đã định rõ hơn một tham số trong
|author=và
|last=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#redundant_parameters)); Đã định rõ hơn một tham số trong
|author=và
|last=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#redundant_parameters)) [^](#cite_ref-hitechkids_13-0) [“The History of Toilets in Japan”](http://web-japan.org/kidsweb/hitech/toilet/toilet01.html). Web Japan. Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2009.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_v%E1%BB%87_sinh_%E1%BB%9F_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_v%E1%BB%87_sinh_%E1%BB%9F_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Article from The Japan Times](http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20070821z2.html)Tokyo residents, foreigners on vacation, professors, and celebrities are interviewed about Japanese toilet use [Tokyo Toilet Map](http://www.asahi-net.or.jp/~ad8y-HYS/kitanai_e.htm)with pictures of public toilets in Japan [ToiletZone](http://tzcommunity.free.fr/index.php?page=world&lieu=japon3)Picture of private toilets in Japan [Toilets in Tokyo](http://www.asahi-net.or.jp/~ad8y-HYS/kitanai_e.htm)

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# Tibana
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Tibana|
|— Xã —|
|
|
|
|![]()
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Flag_of_Romania.svg/23px-Flag_of_Romania.svg.png)
[România](/wiki/Rom%C3%A2nia) [Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Rom%C3%A2nia&action=edit&redlink=1) [Iași](/w/index.php?title=Ia%C8%99i_(h%E1%BA%A1t)&action=edit&redlink=1) [Tibana](//www.wikidata.org/wiki/Q2719423) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [EEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8_%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u)( [UTC+3](/wiki/UTC%2B3)) **Tibana** là một [xã](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Rom%C3%A2nia) thuộc hạt [Iași](/w/index.php?title=Ia%C8%99i_(h%E1%BA%A1t)&action=edit&redlink=1), [România](/wiki/Rom%C3%A2nia). Dân số thời điểm năm 2002 là 7091 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tibana&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tibana&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Communes of Romania”](http://www.statoids.com/yro.html)(bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tibana&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tibana&action=edit§ion=2)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Tibana&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tibana&action=edit§ion=3)] [“Geonames Database”](http://geonames.nga.mil/ggmagaz/). [Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_%C4%90%E1%BB%8Ba_kh%C3%B4ng_gian_Qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2011.

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


markdown:
# đột
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
[Phiên âm Hán–Việt](//vi.wikipedia.org/wiki/Phi%C3%AAn_%C3%A2m_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t)[ [sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-hanviet-&action=edit§ion=T-1)]
Các chữ Hán có phiên âm thành “đột”
### Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-n%C3%B4m-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
Cách viết từ này trong chữ Nôm
[突](/wiki/%E7%AA%81): [đụt](/w/index.php?title=%C4%91%E1%BB%A5t&action=edit&redlink=1), [sột](/wiki/s%E1%BB%99t), [dột](/wiki/d%E1%BB%99t), [dốt](/wiki/d%E1%BB%91t), [mất](/wiki/m%E1%BA%A5t), [đuột](/w/index.php?title=%C4%91u%E1%BB%99t&action=edit&redlink=1), [tọt](/wiki/t%E1%BB%8Dt), **đột**, [dục](/wiki/d%E1%BB%A5c), [lọt](/wiki/l%E1%BB%8Dt), [giọt](/wiki/gi%E1%BB%8Dt), [đót](/w/index.php?title=%C4%91%C3%B3t&action=edit&redlink=1), [gia](/wiki/gia), [chặt](/wiki/ch%E1%BA%B7t), [đợt](/wiki/%C4%91%E1%BB%A3t), [chợt](/wiki/ch%E1%BB%A3t) [怢](/w/index.php?title=%E6%80%A2&action=edit&redlink=1): **đột** [湥](/w/index.php?title=%E6%B9%A5&action=edit&redlink=1): [dột](/wiki/d%E1%BB%99t), [sụt](/wiki/s%E1%BB%A5t), [giột](/w/index.php?title=gi%E1%BB%99t&action=edit&redlink=1), **đột**, [thụt](/wiki/th%E1%BB%A5t), [giọt](/wiki/gi%E1%BB%8Dt), [chéo](/wiki/ch%C3%A9o), [xụt](/w/index.php?title=x%E1%BB%A5t&action=edit&redlink=1), [lụt](/wiki/l%E1%BB%A5t) [秩](/w/index.php?title=%E7%A7%A9&action=edit&redlink=1): [giật](/wiki/gi%E1%BA%ADt), [mất](/wiki/m%E1%BA%A5t), [chật](/wiki/ch%E1%BA%ADt), **đột**, [trắt](/wiki/tr%E1%BA%AFt), [trật](/wiki/tr%E1%BA%ADt), [giựt](/wiki/gi%E1%BB%B1t), [dựt](/w/index.php?title=d%E1%BB%B1t&action=edit&redlink=1), [dật](/w/index.php?title=d%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1), [chặt](/wiki/ch%E1%BA%B7t), [rặt](/wiki/r%E1%BA%B7t), [trặc](/wiki/tr%E1%BA%B7c), [chợt](/wiki/ch%E1%BB%A3t) [宊](/w/index.php?title=%E5%AE%8A&action=edit&redlink=1): **đột**, [gia](/wiki/gia) [揬](/w/index.php?title=%E6%8F%AC&action=edit&redlink=1): [đụt](/w/index.php?title=%C4%91%E1%BB%A5t&action=edit&redlink=1), [rụt](/wiki/r%E1%BB%A5t), [đốt](/wiki/%C4%91%E1%BB%91t), [đút](/wiki/%C4%91%C3%BAt), [tọt](/wiki/t%E1%BB%8Dt), **đột**, [dụt](/w/index.php?title=d%E1%BB%A5t&action=edit&redlink=1), [thụt](/wiki/th%E1%BB%A5t), [thọt](/wiki/th%E1%BB%8Dt), [rút](/wiki/r%C3%BAt), [trọt](/w/index.php?title=tr%E1%BB%8Dt&action=edit&redlink=1) [腯](/w/index.php?title=%E8%85%AF&action=edit&redlink=1): **đột** [跌](/w/index.php?title=%E8%B7%8C&action=edit&redlink=1): [điệt](/w/index.php?title=%C4%91i%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1), [trớt](/wiki/tr%E1%BB%9Bt), [chật](/wiki/ch%E1%BA%ADt), **đột**, [xớt](/w/index.php?title=x%E1%BB%9Bt&action=edit&redlink=1), [trượt](/wiki/tr%C6%B0%E1%BB%A3t), [trật](/wiki/tr%E1%BA%ADt), [xợt](/w/index.php?title=x%E1%BB%A3t&action=edit&redlink=1), [trợt](/wiki/tr%E1%BB%A3t), [trặc](/wiki/tr%E1%BA%B7c), [chợt](/wiki/ch%E1%BB%A3t)
### Từ tương tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-paro-&action=edit§ion=T-1)]
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **đột** [Khâu](/wiki/kh%C3%A2u)từng [mũi](/wiki/m%C5%A9i)một và có [lại mũi](/w/index.php?title=l%E1%BA%A1i_m%C5%A9i&action=edit&redlink=1). *Áo anh ai cắt, ai may, đường tà ai* **đột**, cửa tay ai viền. ( [ca dao](/wiki/ca_dao)) **Đột**chăn bông.
-
- Làm
[thủng](/wiki/th%E1%BB%A7ng)từng [lỗ](/wiki/l%E1%BB%97). **Đột**dây da đồng hồ đeo tay.
-
[Sục](/wiki/s%E1%BB%A5c)vào [bất ngờ](/wiki/b%E1%BA%A5t_ng%E1%BB%9D). *Du kích* **đột**vào đồn địch.
-
[Trgt](/w/index.php?title=trgt&action=edit&redlink=1). [Bỗng](/w/index.php?title=B%E1%BB%97ng&action=edit&redlink=1) [nhiên](/w/index.php?title=nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1); [Bất](/w/index.php?title=B%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) [thình lình](/wiki/th%C3%ACnh_l%C3%ACnh). *Đương đứng hóng mát,* **đột**có lệnh gọi về.
-
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
- Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm
[WinVNKey](http://winvnkey.sf.net), đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. ( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/WinVNKey/L%C3%AA_S%C6%A1n_Thanh))

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1065 frontend miss(0)