text:
1587. TỔNG THỐNG BARACK OBAMA CHUẨN BỊ CHO NHIỆM KỲ THỨ HAI
Posted by adminbasam on 01/02/2013
THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM
Tài liệu tham khảo đặc biệt
Thứ Năm, ngày 31/01/2013
TỔNG THỐNG BARACK OBAMA CHUẨN BỊ CHO NHIỆM KỲ THỨ HAI
(Tạp chí TIME số 31/12/2012 – 7/1/2013)
Vào ngày 12/12/2012, Tổng thống Barack Obama đã trò chuyện với Richard Stengel, Radhika Jones, Michael của tạp chí TIME về Lincoln, cần sa, Trung Đông và khoảnh khắc Hawaii.
Nếu chúng ta ngồi ở đây vào thời điểm bốn năm tới và ngài nhìn lại di sản của mình với tư cách một Tổng thống của đảng Dân chủ hai nhiệm kỳ, ngài sẽ muốn mọi người nói gì về hai nhiệm kỳ của ngài?
Tôi coi dự án 8 năm này là một dự án mà về phương diện trong nước liên quan đến giáo dục, năng lượng, chính sách thuế, sản xuất, nghiên cứu và khoa học, chúng ta đã loại bỏ một số vấn đề đang diễn ra cản trở sự tăng trưởng của mình, chúng ta tái khẳng định ý tưởng rằng nếu bạn làm việc chăm chỉ ở đất nước này, bạn có thể thành công. Và chúng ta cũng đã điều chỉnh những thay đổi về nhân khẩu học, và những thay đổi về văn hóa cũng như công nghệ đang diễn ra, và có thể kết hợp chúng với một số ưu điểm kiểu cũ như làm việc chăm chỉ, kỷ luật và trách nhiệm – tất cả theo một cách cho phép chúng ta thành công và phát triển mạnh mẽ, và không chỉ cho một số ít ở thượng tầng, mà cho nhiều người.
So sánh năm 2012 vói năm 2008, các cuộc tiếp xúc cử tri cho thấy những người nghĩ rằng chính phủ cần phải làm nhiều hon so với chính phủ đã làm quá nhiều đã giảm một chút. Ngài lý giải điều đó như thế nào?
Vâng, tôi không lập luận ủng hộ chính phủ phải làm nhiều hơn; tôi lập luận ủng hộ chính phủ làm nhiều hơn nữa những điều đúng đắn. Vì vậy, tôi đã không lập luận ủng hộ bản thân việc chi tiêu nhiều hơn của chính phủ. Tôi nghĩ điều đó có ý nghĩa đối với chúng ta là chi tiêu ít hơn cho chiến tranh và nhiêu hơn nữa cho nghiên cứu và phát triển. Trong các lĩnh vực như năng lượng, tôi đã không lập luận ủng hộ bản thân việc chi tiêu nhiều hơn; tôi lập luận rằng chi 4 tỷ USD trợ cấp cho ngành công nghiệp dầu lửa vốn đã trưởng thành và rất có lợi nhuận là điều không có ý nghĩa đối với chúng ta. Chúng ta nên sử dụng số tiền đó để tài trợ cho năng lượng sạch của tương lai.
Chúng ta đã dành rất nhiều thời gian trong những năm gần đây buộc mọi cơ quan quay trở lại và nhìn xem các quy định hiện hành trong văn bản là gì. Và nếu những quy định đó không có tác dụng, hãy loại bỏ chúng.
Mặt khác, với khoa học và kiến thức tốt hơn mà chúng ta có hiện nay, có thể có một số quy định mới có ý nghĩa. Và, chắc chắn là, khi nói đén ngành tài chính hoặc ngành chăm sóc y tế, tôi nghĩ rằng chúng ta đã học được một bài học từ năm 2007 và 2008 rằng thiếu các quy định thông minh có thể cũng gây thiệt hại như có quá nhiều quy định.
Ngài đã tập hợp một nhóm lại để xem bộ phim Lincoln ở đây. Tôi tự hỏi ngài cảm nhận như thế nào khi xem bộ phim đó?
Một phần những gì Lincoln dạy chúng ta là việc theo đuổi những lý tưởng cao nhất và một mục đích đạo đức sâu sắc đòi hỏi người ta cũng phải can dự và để tay mình vấy bẩn. Và có những đánh đổi và có những thỏa hiệp. Và điều khiến cho ông trở thành một cá nhân nổi bật cũng như một tổng thống nổi bật đến vậy là năng lực của ông ấy trong việc cân bằng ý tưởng rằng có một số chân lý vĩnh cửu với thực tế là chúng ta đang sống trong hiện tại, và hiện tại đầy lộn xộn và khó khăn. Và bất cứ điều gì chúng ta làm sẽ phần nào không hoàn hảo. Và vì vậy những gì chúng ta cố gắng làm chỉ là điều chỉnh theo đúng hướng.
Trong cuộc tái tranh cử của ngài, ngài đã tạo ra một loại liên minh điều hành mới. Liên minh đó sẽ kéo dài được bao lâu?
Tôi nghĩ một số người cho rằng năm 2008 là không bình thường; tất cả mọi người hứng khởi với ý tưởng Tổng thống Mỹ gốc Phi đầu tiên, nhưng một khi sự hứng khởi đó dịu bớt, bằng cách nào đó chúng ta sẽ quay trở lại các kiểu bỏ phiếu cũ. Điều đó đã không tỏ ra đúng là như vậy, và chúng ta không nghĩ nó sẽ đúng là như vậy.
Có những sự thay đổi về thái độ cũng đã tạo nên liên minh mới này. Đối với tất cả những sự phân hóa mà người ta thấy được trong hoạt động chính trị của chúng ta – nhiều điều trong số đó là có thực và mạnh mẽ – sự thật là chúng ta đã dần trở thành một đất nước đa dạng, khoan dung hơn đón nhận những sự khác biệt về con người, tôn trọng những người không giống với chúng ta. Đó là một điều hết sức tốt đẹp. Nhân thể đây, đó là một phần những gì sẽ khiến Mỹ tiếp tục là một nước lãnh đạo trong thế kỷ 21 – bởi vì thế giới đang thu hẹp lại, và một trong những vốn quý lớn nhất của chúng ta là thực tế rằng chúng ta có người dân từ khắp mọi nơi muốn đến đây bởi họ biết đây là một xã hội mở, họ biết rằng họ sẽ được đánh giá dựa nhiều hơn vào tài năng, kỹ năng và cam kết của họ với một lý tưởng và tín ngưỡng, chứ không phải vào việc họ xuất thân từ bộ tộc nào hay họ thờ đấng tối cao nào. Đây là một điều gì đó mà chúng ta nên lấy làm cảm kích.
Tôi có một vài câu hỏi về chính sách vượt ra ngoài sự thay đổi đó. Một trong những sự kiện lớn đã xảy ra vào thời điểm bầu cử là tại bang Oasinhtơn và Colorado, việc sử dụng cần sa để tiêu khiển đã được hợp pháp hóa. Liệu một người sử dụng cần sa để tiêu khiển theo đúng luật tiểu bang có nên là một ưu tiên của cơ quan hành pháp liên bang?
Không. Và tôi nghĩ điều Bộ Tư pháp đã liên tục khẳng định là bộ này có nguồn lực hữu hạn. Chúng ta phải tập trung vào các mối đe dọa đến sự an toàn, các mối đe dọa đến tài sản. Khi đề cập đến việc thực thi luật ma túy, những tên trùm buôn bán ma túy, nhũng kẻ đang tấn công con em chúng ta, nhũng kẻ đang can dự vào bạo lực – mới là đối tượng mà chúng ta phải chú trọng.
Một trong những điều khác đang được thảo luận mà tôi nghe được khi ngài suy tính về một nhiệm kỳ thứ hai là ý tưởng cải cách tư pháp hình sự. Những mục tiêu của ngài trong lĩnh vực đó là gì?
Khi đề cập đến tội phạm bạo lực, tôi có xu hướng khá bảo thủ, khá nguyên tắc. Quan điểm của tôi là khi anh cưỡng hiếp, giết hại, tấn công ai đó, anh đã đưa ra một sự lựa chọn; xã hội có tất cả các quyền để không chỉ chắc chắn rằng anh phải trả giá cho tội ác đó, mà trong một số trường hợp còn khiến anh không thể tiếp tục có hành vi bạo lực.
Nhưng có một bộ phận lớn trong số tù nhân đó, một bộ phận vô cùng lớn trong hệ thống tư pháp hình sự của chúng ta, có liên quan tới những tội phạm phi bạo lực. Và nó đang có một tác dụng vô hiệu hóa đối với các cộng đồng. Toàn bộ những người được trở về với cộng đồng không thể có được một công việc hợp pháp vì một án tù. Và nó ngốn một lượng lớn các nguồn lực. Nếu bạn nhìn vào các ngân sách tiểu bang, một phần lý do học phí tăng lên trong các trường đại học công lập trên cả nước là bởi vì ngày càng nhiều nguồn lực dành để chi trả cho các nhà tù, và chỉ còn ít tiền hơn để cung cấp cho các trường cao đẳng và đại học.
Tôi nghĩ rằng chúng ta phải tìm hiểu xem chúng ta đang làm điều gì đúng đắn để không chỉ đảm bảo rằng xu hướng giảm bớt bạo lực vẫn tiếp tục, mà còn có hàng triệu cuộc sống đang bị hủy hoại hoặc làm cho méo mó bởi vì chúng ta đã không suy tính một cách thấu đáo tiến trình của chúng ta.
Điều đó có nghĩa là kết án thay thế?
Có khả năng là vậy. Bạn không thể đánh cược sự an toàn công cộng; mặt khác, chúng ta đang ở trong một thời kỳ hạn chế về tài chính ở cấp tiểu bang, liên bang và địa phương. Điều có ý nghĩa đối với chúng ta chỉ là đặt ra một số câu hỏi khó khăn.
Khi những cô con gái của ngài ngày càng trương thành, chúng đang làm thay đổi cách ngài suy nghĩ vế chính sách theo những cách thức khác nào?
Đối với bất kỳ bậc phụ huynh nào, khi bạn chứng kiến những đứa con của mình trưởng thành, bạn được nhắc nhở rằng tất cả mọi thứ bạn làm phải tính đến tương lai của chúng. Bạn hy vọng rất nhiều rằng chúng sẽ sống lâu hơn bạn; thế giới sẽ tốt đẹp hơn cho chúng khi bạn không còn ở bên. Bạn bắt đầu suy nghĩ về những đứa con của chúng. Và như vậy, chẳng hạn, về một vấn đề như biến đổi khí hậu, tôi nghĩ rằng về phần đất nước này và thế giới, đặt ra một số câu hỏi rất khó khăn về những gì chúng ta đang để lại phía sau có tác động đối với bạn.
Có cảm giác rằng chúng ta phải có được quyền này, và ít nhất là cho chúng một cơ hội chiến đấu. Theo cùng một cách thức với tư cách là người cha người mẹ, bạn nhận ra rằng bất kể bạn làm điều gì, con cái bạn sẽ có những thách thức – bởi vì đó là hoàn cảnh của con người – nhưng bạn không muốn chúng phải giải quyết những thứ vốn là kết quả từ sự lựa chọn tồi của bạn. Chúng ta phải suy nghĩ về điều đó với tư cách toàn thể xã hội.
Nếu nhìn ra ngoài biên giới nước Mỹ, những nơi nào khiến ngài phải bận tâm và ngài hy vọng “tôi sẽ làm cho những nơi này tốt hơn trong vòng bốn năm tới”?
Chúng ta đang giúp định hình và cơ cấu hình hài của khu vực châu Á-Thái Bình Dương trong tương lai. Điều này đặc biệt quan trọng bởi đó sẽ là khu vực của tăng trưởng, dân số, và trung tâm của lực hút ngày càng gia tăng: Và có mong muốn thực sự về vai trò lãnh đạo của Mỹ ở khu vực đó. Đó phải là một vai trò lãnh đạo thừa nhận rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục trỗi dậy, và chúng ta nên hy vọng vào thành công của Trung Quốc. Một nước Trung Quốc ổn định qua thời gian đang chuyển mình thành một xã hội mở cửa, dân chủ hơn sẽ thực sự tốt cho chúng ta về mặt kinh tế và chính trị, từ góc độ an ninh. Ấn Độ – cũng vậy.
Hiện nay, Trung Đông đang trải qua thời kỳ quá độ của chính mình. Tôi – có thể là theo tự nhiên – chỉ lạc quan một cách thận trọng về việc chúng ta có thể chứng kiến một Trung Đông – và Bắc Phi – tự do hơn, mở cửa hơn, và thành công hơn về kinh tế. Nhưng tôi nghĩ, chúng ta đang trải qua một giai đoạn quá độ không suôn sẻ. Chúng ta nhìn thấy điều này ở Ai Cập. Rõ ràng là đang có những biến động đầy bi thảm ở Xyri.
Tuy nhiên, xu thế sẽ là Trung Đông phải bắt kịp với thế kỷ 21, những người trẻ tuổi ở đó sẽ trông đợi việc có tiếng nói trong tương lai của mình. Họ sẽ muốn được hội nhập vào nền kinh tế thế giới bởi vì họ sẽ nhận ra rằng từ đó cơ hội và của cải sẽ tới, từ việc tham gia một hệ thống thị trường mở.
Một phần vấn đề to lớn khác là sự chuyển đổi và năng lượng sẽ tạo ra những hậu quả địa-chính trị khổng lồ. Nước Mỹ sẽ trở thành một nhà xuất khẩu ròng về năng lượng nhờ các công nghệ mới và những gì chúng ta đang làm với khí đốt tự nhiên và dầu mỏ. Trong nhiệm kỳ bốn năm lần thứ nhất của tôi, chúng ta đã giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ từ nước ngoài từng năm một; hiện nay con số này đã giảm xuống dưới 50%. Chúng ta có thể duy trì được những xu thế này. Tôi nghĩ điều đó sẽ mang lại cho chúng ta khả năng tự do hành động để nói chuyện với Trung Đông theo kiểu mà chúng ta muốn nhìn thấy và thế giới mà chúng ta muốn thấy.
Tôi đã nghe nói về việc ngài viết nhật ký, nhưng chưa bao giờ nghe ngài nói về điều đó. Ngài có đang viết nhật ký hay không?
Tôi sẽ nói với bạn rằng trong bốn năm đầu tiên, tôi đã không siêng năng như tôi đáng ra phải như vậy. Có nhiều thứ mà tôi đã quên là tôi sẽ phải hỏi mọi người. Có những khoảng thời gian nhạt nhoà. Vì vậy, tôi đã không có ý thức về việc ghi nhậtký trong bốn năm qua như tôi đã từng làm khi còn trẻ. Và tôi sẽ có việc phải làm bù trong bốn năm tiếp theo.
Nhưng mục đích của một cuốn nhật ký là gì?
Ồ, tôi không có nhiều thời gian để viết như trước đây, nhưng trong cuộc đời tôi, viết lách đã là một sự rèn luyện quan trọng để làm rõ những gì tôi tin tưởng, những gì tôi nhìn thấy, những gì tôi quan tâm, những giá trị sâu lắng nhất của tôi là gì; quá trình biến một mớ suy nghĩ lộn xộn thành các câu chữ mạch lạc giúp bạn đặt ra những câu hỏi khó khăn hơn.
Và trở lại với Lincoln, có thể một phần lý do ông ấy là vị tổng thống yêu thích của tôi là vì ông đồng thời là một trong những người viết lách giỏi nhất trong lịch sử nước Mỹ. Nhưng bạn thấy đấy, sức mạnh của việc viết lách của ông phát triển và định hình các chính sách của ông. Ông ấy phải suy nghĩ nhiều vấn đề. Ông ấy nghĩ thế nào về chế độ nô lệ? Ông ấy nghĩ thế nào về sự hợp nhất? Ông ấy nghĩ thế nào về Hiến pháp? Ông ấy nghĩ thế nào về vai trò của ý kiến quần chúng? Lincoln khi còn là một luật sư ở Springfield, Illinois không giống như Lincoln với tư cách người diễn thuyết ở Gettysburg. Họ là những con người khác nhau. Và một phần lý do là bởi vì ông ấy có khả năng chắt lọc các cuộc tranh luận đặc biệt này và những lực lượng xung đột này thành một tầm nhìn rõ ràng về việc nước Mỹ là gì và nên trở thành như thế nào. Tôi cũng không viết giỏi được như ông ấy – điều này là rõ ràng.
Trong thời gian tranh cử, tôi đã tình cờ gặp một người từng làm việc cho ngài, nay là thị trưởng của một thành phố lớn của Mỹ, và tôi nói với ông ta “Điều gì đã xảy ra đối vói Tổng thống trong cuộc tranh luận thứ nhất?” Và Rahm đã nói: “Ông ấy đã có một khoảnh khắc Hawaii”. Điều đó có nghĩa là gì?
Điều mà ông ấy có thể nhắc tới – ông ấy và tôi, một vài lần khi chúng tôi ở trong Phòng Bầu dục, các ngân hàng có vẻ như sắp đổ vỡ, cuộc chiến Ápganixtan đang dữ dội, ngành công nghiệp ô tô đang ở trên bờ vực sụp đổ, chúng tôi ngồi ở đây vào cuối ngày và chúng ta có những ảo tưởng nhỏ nhoi về việc đưa gia đình mình chuyển đến Hawaii và mở một lán bán áo phông ở Bờ Bắc, chúng tôi sẽ chỉ bán áo phông và có thể cả nước giải khát, và ngồi ở đó ngắm nhìn các con sóng. Có thể đó là điều mà ông ấy ám chỉ.
Hãy xem, một phần lý do giải thích tại sao cuộc tranh luận đầu tiên thực sự đã trở thành một kiểu huyền thoại trong tâm trí của các học giả chính trị là vì chúng tôi chỉ đơn giản đã không làm hỏng nhiều thứ vào lần này. Đó thực sự là một chiến dịch tranh cử vận hành tốt. Chúng tôi đã không mắc nhiều lỗi. Nhưng một phần lý do là trên thực tế hình thức tranh luận đặc biệt đó chưa bao giờ là thế mạnh của tôi. Tôi không tiếp cận với hầu hết các cuộc trao đổi tương tác với mọi người để cố gắng sỉ nhục họ hoặc cho thấy họ ngu ngốc thế nào. Và đó là cách người ta ghi điểm trong những chương trình này. Đó là một sự dàn dựng rất giả tạo. Đó là rạp hát.
Nhưng điều chủ yếu là tôi đã không truyền đạt hiệu quả tới người dân Mỹ trong cuộc tranh luận đó rằng điều gì đang lâm nguy, và do đó, điều quan trọng với tôi là phải nhắc nhở bản thân mình rằng dù hình thức cuộc tranh luận đó giả tạo tới mức nào, bất cứ khi nào tôi có 60 đến 70 triệu người đang theo dõi, thì tôi phải chắc chắn rằng họ hiểu được điều gì đang lâm nguy. Liệu chúng ta có thoả mãn với một nước My đang trở nên bất bình đắng hơn, trong đó sự kêt họp giữa toàn cầu hoá và công nghệ đang tạo ra sự chia rẽ ngày càng rộng hơn giữa một số người làm đặc biệt tốt và đại đa số người dân phải chứng kiến những triển vọng của mình tiêu tan? Liệu chúng ta có tin vào một nước Mỹ nói rằng một số người có tính chất Mỹ hơn những người khác, đáng giá hơn những người khác hoặc có giá trị hơn những người khác? Hay liệu chúng ta có tin tưởng vào một nước Mỹ nơi mà Bản tuyên ngôn thực sự có nghĩa như những gì viết trong đó: Chúng ta khắng định một chân lý hiển nhiên rằng tất cả mọi người nam – nữ, đồng tính, không đồng tính, da đen, da trắng, khuyết tật, không khuyết tật – sinh ra đều bình đẳng?
Trong chính sách đối ngoại của chúng ta, liệu chúng ta có tin tưởng vào kiểu nhà nước đồn trú và vai trò lãnh đạo của chúng ta phụ thuộc vào việc hăm dọa và bắt nạt các nước khác phải khuất phục theo ý muốn của chúng ta, hay chúng ta có nghĩ rằng vai trò lãnh đạo của chúng ta bị chi phối phần nào bởi các giá trị và lý tưởng của chúng ta?
Như vậy, có một loạt câu hỏi, nhỏ nhặt, tầm thường và gây bực dọc, lố bịch không kém so với chiến dịch tranh cử ở vài thời điểm, đã xuất hiện – người dân Mỹ đã đưa ra quyết định. Nhưng tôi nghĩ sự lựa chọn của họ được đưa ra ít liên quan đến tôi mà liên quan nhiều hơn đến họ, liên quan nhiều hơn đến người mà họ đã nhìn thấy bản thân mình sẽ trở thành như vậy. Theo ý nghĩa đó, năm 2012 có thể là một chiến thắng làm hài lòng hơn năm 2008 – bởi vì năm 2008 chỉ toàn là niềm vui, phấn khởi – ít nhất đó là cách mà người dân nhớ về nó. Điều đó có vẻ giống như một khoảnh khắc ánh sáng bỗng lóe lên, tất cả các sức mạnh này hội tụ lại với nhau. Vì vậy, tôi nghĩ rất dễ để cho rằng có thể năm 2008 là không bình thường, và tôi nghĩ năm 2012 là một chỉ dấu, không, đây không phải là một năm bất thường.
Chúng ta đã trải qua một thời kỳ rất khó khăn. Người dân Mỹ thất vọng một cách hoàn toàn đúng đắn về tốc độ của sự thay đổi, nền kinh tế vẫn đang chật vật, vị tổng thống mà chúng ta bầu lên này là không hoàn hảo, nhưng bất chấp tất cả những điều đó, đây là người mà chúng ta muốn. Đó là một điều tốt đẹp./.
NHẬT BÁO BA SÀM : TIN THỨ BẢY 2-2-2013 « Ngoclinhvugia's Blog said
[…] 1587. TỔNG THỐNG BARACK OBAMA CHUẨN BỊ CHO NHIỆM KỲ THỨ HAI […]

markdown:
## 1587. TỔNG THỐNG BARACK OBAMA CHUẨN BỊ CHO NHIỆM KỲ THỨ HAI
Posted by
[adminbasam](http://anhbasam04.wordpress.com) on 01/02/2013
THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM
Tài liệu tham khảo đặc biệt
Thứ Năm, ngày 31/01/2013
**T** **Ổ** **NG THỐNG BARACK OBAMA ** **CHUẨN BỊ CHO NHIỆM KỲ TH** **Ứ** ** HAI** *(Tạp ch* *í* * TIME số 31/12/2012 – 7/1/2013)* *Vào ngày 12/12/2012, Tổng thống * *Barack Obama * *đã trò chuyện với * *Richard Stengel, * *Radhika * *Jones, Michael * *của tạp chí TIME về Lincoln, cần sa, Trung Đông và khoảnh khắc * *Hawaii.* **Nếu chúng ta ** **ngồi ** **ở** ** đ** **â** **y vào th** **ờ** **i ** **điểm bốn năm tới và ngài nhìn lại di sản của mình v** **ớ** **i t** **ư** **cách một T** **ổ** **ng ** **thống của đảng Dân chủ hai nhiệm kỳ, ngài sẽ muốn mọi ngư** **ờ** **i nói gì về hai nhiệm kỳ của ngài?
**
Tôi coi dự án 8 năm này là một dự án mà về phương diện trong nước liên quan đến giáo dục, năng lượng, chính sách thuế, sản xuất, nghiên cứu và khoa học, chúng ta đã loại bỏ một số vấn đề đang diễn ra cản trở sự tăng trưởng của mình, chúng ta tái khẳng định ý tưởng rằng nếu bạn làm việc chăm chỉ ở đất nước này, bạn có thể thành công. Và chúng ta cũng đã điều chỉnh những thay đổi về nhân khẩu học, và những thay đổi về văn hóa cũng như công nghệ đang diễn ra, và có thể kết hợp chúng với một số ưu điểm kiểu cũ như làm việc chăm chỉ, kỷ luật và trách nhiệm – tất cả theo một cách cho phép chúng ta thành công và phát triển mạnh mẽ, và không chỉ cho một số ít ở thượng tầng, mà cho nhiều người.
**So sánh năm 2012 vói năm 2008, các cuộc tiếp xúc cử tri cho thấy những người nghĩ ** **rằng chính phủ cần phải làm nhiều hon so với chính phủ đã làm quá nhiều đã giảm một chút. ** **Ngài lý giải điều đó như thế nào?**
Vâng, tôi không lập luận ủng hộ chính phủ phải làm nhiều hơn; tôi lập luận ủng hộ chính phủ làm nhiều hơn nữa những điều đúng đắn. Vì vậy, tôi đã không lập luận ủng hộ bản thân việc chi tiêu nhiều hơn của chính phủ. Tôi nghĩ điều đó có ý nghĩa đối với chúng ta là chi tiêu ít hơn cho chiến tranh và nhiêu hơn nữa cho nghiên cứu và phát triển. Trong các lĩnh vực như năng lượng, tôi đã không lập luận ủng hộ bản thân việc chi tiêu nhiều hơn; tôi lập luận rằng chi 4 tỷ USD trợ cấp cho ngành công nghiệp dầu lửa vốn đã trưởng thành và rất có lợi nhuận là điều không có ý nghĩa đối với chúng ta. Chúng ta nên sử dụng số tiền đó để tài trợ cho năng lượng sạch của tương lai.
Chúng ta đã dành rất nhiều thời gian trong những năm gần đây buộc mọi cơ quan quay trở lại và nhìn xem các quy định hiện hành trong văn bản là gì. Và nếu những quy định đó không có tác dụng, hãy loại bỏ chúng.
Mặt khác, với khoa học và kiến thức tốt hơn mà chúng ta có hiện nay, có thể có một số quy định mới có ý nghĩa. Và, chắc chắn là, khi nói đén ngành tài chính hoặc ngành chăm sóc y tế, tôi nghĩ rằng chúng ta đã học được một bài học từ năm 2007 và 2008 rằng thiếu các quy định thông minh có thể cũng gây thiệt hại như có quá nhiều quy định.
**Ngài đã tập hợp một nhóm lại để xem bộ phim Lincoln ở đây. Tôi tự hỏi ngài cảm nhận như thế nào khi xem bộ phim đó?**
Một phần những gì Lincoln dạy chúng ta là việc theo đuổi những lý tưởng cao nhất và một mục đích đạo đức sâu sắc đòi hỏi người ta cũng phải can dự và để tay mình vấy bẩn. Và có những đánh đổi và có những thỏa hiệp. Và điều khiến cho ông trở thành một cá nhân nổi bật cũng như một tổng thống nổi bật đến vậy là năng lực của ông ấy trong việc cân bằng ý tưởng rằng có một số chân lý vĩnh cửu với thực tế là chúng ta đang sống trong hiện tại, và hiện tại đầy lộn xộn và khó khăn. Và bất cứ điều gì chúng ta làm sẽ phần nào không hoàn hảo. Và vì vậy những gì chúng ta cố gắng làm chỉ là điều chỉnh theo đúng hướng.
**Trong cuộc tái tranh cử của ngài, ngài đã tạo ra một loại liên minh điều hành mới. Liên minh đó sẽ kéo dài được bao lâu?**
Tôi nghĩ một số người cho rằng năm 2008 là không bình thường; tất cả mọi người hứng khởi với ý tưởng Tổng thống Mỹ gốc Phi đầu tiên, nhưng một khi sự hứng khởi đó dịu bớt, bằng cách nào đó chúng ta sẽ quay trở lại các kiểu bỏ phiếu cũ. Điều đó đã không tỏ ra đúng là như vậy, và chúng ta không nghĩ nó sẽ đúng là như vậy.
Có những sự thay đổi về thái độ cũng đã tạo nên liên minh mới này. Đối với tất cả những sự phân hóa mà người ta thấy được trong hoạt động chính trị của chúng ta – nhiều điều trong số đó là có thực và mạnh mẽ – sự thật là chúng ta đã dần trở thành một đất nước đa dạng, khoan dung hơn đón nhận những sự khác biệt về con người, tôn trọng những người không giống với chúng ta. Đó là một điều hết sức tốt đẹp. Nhân thể đây, đó là một phần những gì sẽ khiến Mỹ tiếp tục là một nước lãnh đạo trong thế kỷ 21 – bởi vì thế giới đang thu hẹp lại, và một trong những vốn quý lớn nhất của chúng ta là thực tế rằng chúng ta có người dân từ khắp mọi nơi muốn đến đây bởi họ biết đây là một xã hội mở, họ biết rằng họ sẽ được đánh giá dựa nhiều hơn vào tài năng, kỹ năng và cam kết của họ với một lý tưởng và tín ngưỡng, chứ không phải vào việc họ xuất thân từ bộ tộc nào hay họ thờ đấng tối cao nào. Đây là một điều gì đó mà chúng ta nên lấy làm cảm kích.
**Tôi có một vài câu hỏi về chính sách vượt ra ngoài sự thay đổi ** **đó. Một trong những sự kiện lớn đã xảy ra vào thời điểm bầu cử là tại** **bang Oasinhtơn và ** **Colorado, ** **việc sử dụng cần sa để tiêu khiển đã được hợp pháp hóa. Liệu một người sử dụng cần sa để tiêu khiển theo đúng luật tiểu bang có nên là một ưu tiên của cơ quan hành pháp liên bang?**
Không. Và tôi nghĩ điều Bộ Tư pháp đã liên tục khẳng định là bộ này có nguồn lực hữu hạn. Chúng ta phải tập trung vào các mối đe dọa đến sự an toàn, các mối đe dọa đến tài sản. Khi đề cập đến việc thực thi luật ma túy, những tên trùm buôn bán ma túy, nhũng kẻ đang tấn công con em chúng ta, nhũng kẻ đang can dự vào bạo lực – mới là đối tượng mà chúng ta phải chú trọng.
**Một trong những điều khác đang được thảo luận mà tôi nghe được khi ngài suy tính về một nhiệm kỳ thứ hai là ý tưởng cải cách tư pháp hình sự. Những mục tiêu của ngài trong lĩnh vực đó là gì?**
Khi đề cập đến tội phạm bạo lực, tôi có xu hướng khá bảo thủ, khá nguyên tắc. Quan điểm của tôi là khi anh cưỡng hiếp, giết hại, tấn công ai đó, anh đã đưa ra một sự lựa chọn; xã hội có tất cả các quyền để không chỉ chắc chắn rằng anh phải trả giá cho tội ác đó, mà trong một số trường hợp còn khiến anh không thể tiếp tục có hành vi bạo lực.
Nhưng có một bộ phận lớn trong số tù nhân đó, một bộ phận vô cùng lớn trong hệ thống tư pháp hình sự của chúng ta, có liên quan tới những tội phạm phi bạo lực. Và nó đang có một tác dụng vô hiệu hóa đối với các cộng đồng. Toàn bộ những người được trở về với cộng đồng không thể có được một công việc hợp pháp vì một án tù. Và nó ngốn một lượng lớn các nguồn lực. Nếu bạn nhìn vào các ngân sách tiểu bang, một phần lý do học phí tăng lên trong các trường đại học công lập trên cả nước là bởi vì ngày càng nhiều nguồn lực dành để chi trả cho các nhà tù, và chỉ còn ít tiền hơn để cung cấp cho các trường cao đẳng và đại học.
Tôi nghĩ rằng chúng ta phải tìm hiểu xem chúng ta đang làm điều gì đúng đắn để không chỉ đảm bảo rằng xu hướng giảm bớt bạo lực vẫn tiếp tục, mà còn có hàng triệu cuộc sống đang bị hủy hoại hoặc làm cho méo mó bởi vì chúng ta đã không suy tính một cách thấu đáo tiến trình của chúng ta.
**Điều đó có nghĩa ** **l** **à kết án thay thế?**
Có khả năng là vậy. Bạn không thể đánh cược sự an toàn công cộng; mặt khác, chúng ta đang ở trong một thời kỳ hạn chế về tài chính ở cấp tiểu bang, liên bang và địa phương. Điều có ý nghĩa đối với chúng ta chỉ là đặt ra một số câu hỏi khó khăn.
**Khi ** **những cô con gái của ngài ngày càng trương thành, chúng đang làm thay đổi cách ngài suy nghĩ vế chính sách theo những cách thức khác nào?**
Đối với bất kỳ bậc phụ huynh nào, khi bạn chứng kiến những đứa con của mình trưởng thành, bạn được nhắc nhở rằng tất cả mọi thứ bạn làm phải tính đến tương lai của chúng. Bạn hy vọng rất nhiều rằng chúng sẽ sống lâu hơn bạn; thế giới sẽ tốt đẹp hơn cho chúng khi bạn không còn ở bên. Bạn bắt đầu suy nghĩ về những đứa con của chúng. Và như vậy, chẳng hạn, về một vấn đề như biến đổi khí hậu, tôi nghĩ rằng về phần đất nước này và thế giới, đặt ra một số câu hỏi rất khó khăn về những gì chúng ta đang để lại phía sau có tác động đối với bạn.
Có cảm giác rằng chúng ta phải có được quyền này, và ít nhất là cho chúng một cơ hội chiến đấu. Theo cùng một cách thức với tư cách là người cha người mẹ, bạn nhận ra rằng bất kể bạn làm điều gì, con cái bạn sẽ có những thách thức – bởi vì đó là hoàn cảnh của con người – nhưng bạn không muốn chúng phải giải quyết những thứ vốn là kết quả từ sự lựa chọn tồi của bạn. Chúng ta phải suy nghĩ về điều đó với tư cách toàn thể xã hội.
**Nếu nhìn ra ngoà** **i** ** biên giới nư** **ớ** **c Mỹ, những n** **ơ** **i nào khiến ngài phải bận t** **â** **m và ngài hy vọng ** **“tôi sẽ ** **l** **àm cho những nơi này ** **t** **ốt h** **ơ** **n trong vòng bốn năm tới”?
**
Chúng ta đang giúp định hình và cơ cấu hình hài của khu vực châu Á-Thái Bình Dương trong tương lai. Điều này đặc biệt quan trọng bởi đó sẽ là khu vực của tăng trưởng, dân số, và trung tâm của lực hút ngày càng gia tăng: Và có mong muốn thực sự về vai trò lãnh đạo của Mỹ ở khu vực đó. Đó phải là một vai trò lãnh đạo thừa nhận rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục trỗi dậy, và chúng ta nên hy vọng vào thành công của Trung Quốc. Một nước Trung Quốc ổn định qua thời gian đang chuyển mình thành một xã hội mở cửa, dân chủ hơn sẽ thực sự tốt cho chúng ta về mặt kinh tế và chính trị, từ góc độ an ninh. Ấn Độ – cũng vậy.
Hiện nay, Trung Đông đang trải qua thời kỳ quá độ của chính mình. Tôi – có thể là theo tự nhiên – chỉ lạc quan một cách thận trọng về việc chúng ta có thể chứng kiến một Trung Đông – và Bắc Phi – tự do hơn, mở cửa hơn, và thành công hơn về kinh tế. Nhưng tôi nghĩ, chúng ta đang trải qua một giai đoạn quá độ không suôn sẻ. Chúng ta nhìn thấy điều này ở Ai Cập. Rõ ràng là đang có những biến động đầy bi thảm ở Xyri.
Tuy nhiên, xu thế sẽ là Trung Đông phải bắt kịp với thế kỷ 21, những người trẻ tuổi ở đó sẽ trông đợi việc có tiếng nói trong tương lai của mình. Họ sẽ muốn được hội nhập vào nền kinh tế thế giới bởi vì họ sẽ nhận ra rằng từ đó cơ hội và của cải sẽ tới, từ việc tham gia một hệ thống thị trường mở.
Một phần vấn đề to lớn khác là sự chuyển đổi và năng lượng sẽ tạo ra những hậu quả địa-chính trị khổng lồ. Nước Mỹ sẽ trở thành một nhà xuất khẩu ròng về năng lượng nhờ các công nghệ mới và những gì chúng ta đang làm với khí đốt tự nhiên và dầu mỏ. Trong nhiệm kỳ bốn năm lần thứ nhất của tôi, chúng ta đã giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ từ nước ngoài từng năm một; hiện nay con số này đã giảm xuống dưới 50%. Chúng ta có thể duy trì được những xu thế này. Tôi nghĩ điều đó sẽ mang lại cho chúng ta khả năng tự do hành động để nói chuyện với Trung Đông theo kiểu mà chúng ta muốn nhìn thấy và thế giới mà chúng ta muốn thấy.
**Tôi đã nghe nói về việc ngài viết nhật ký, nh** **ư** **ng chưa bao giờ nghe ngài nói về điều đó. Ngài có đang ** **viết nhật ký hay không?**
Tôi sẽ nói với bạn rằng trong bốn năm đầu tiên, tôi đã không siêng năng như tôi đáng ra phải như vậy. Có nhiều thứ mà tôi đã quên là tôi sẽ phải hỏi mọi người. Có những khoảng thời gian nhạt nhoà. Vì vậy, tôi đã không có ý thức về việc ghi nhậtký trong bốn năm qua như tôi đã từng làm khi còn trẻ. Và tôi sẽ có việc phải làm bù trong bốn năm tiếp theo.
**Nhưng mục đích của một cuốn nhật ký là gì?**
Ồ, tôi không có nhiều thời gian để viết như trước đây, nhưng trong cuộc đời tôi, viết lách đã là một sự rèn luyện quan trọng để làm rõ những gì tôi tin tưởng, những gì tôi nhìn thấy, những gì tôi quan tâm, những giá trị sâu lắng nhất của tôi là gì; quá trình biến một mớ suy nghĩ lộn xộn thành các câu chữ mạch lạc giúp bạn đặt ra những câu hỏi khó khăn hơn.
Và trở lại với Lincoln, có thể một phần lý do ông ấy là vị tổng thống yêu thích của tôi là vì ông đồng thời là một trong những người viết lách giỏi nhất trong lịch sử nước Mỹ. Nhưng bạn thấy đấy, sức mạnh của việc viết lách của ông phát triển và định hình các chính sách của ông. Ông ấy phải suy nghĩ nhiều vấn đề. Ông ấy nghĩ thế nào về chế độ nô lệ? Ông ấy nghĩ thế nào về sự hợp nhất? Ông ấy nghĩ thế nào về Hiến pháp? Ông ấy nghĩ thế nào về vai trò của ý kiến quần chúng? Lincoln khi còn là một luật sư ở Springfield, Illinois không giống như Lincoln với tư cách người diễn thuyết ở Gettysburg. Họ là những con người khác nhau. Và một phần lý do là bởi vì ông ấy có khả năng chắt lọc các cuộc tranh luận đặc biệt này và những lực lượng xung đột này thành một tầm nhìn rõ ràng về việc nước Mỹ là gì và nên trở thành như thế nào. Tôi cũng không viết giỏi được như ông ấy – điều này là rõ ràng.
**Trong th** **ờ** **i gian tranh cử, tôi đã t** **ì** **nh **cờ gặp **một người từng làm việc cho ngài, nay là thị trưởng của một thành phố ** **lớ** **n của Mỹ, và tôi ** **nói với ông ta “Điều gì đã xảy ra đối vói Tổng thống trong cuộc tranh luận thứ nhất?” **Và **Rahm đã **nói: **“Ông **ấy **đã có **một **khoảnh khắc ** **Hawaii”. ** **Điều đó có nghĩa là gì?**
Điều mà ông ấy có thể nhắc tới – ông ấy và tôi, một vài lần khi chúng tôi ở trong Phòng Bầu dục, các ngân hàng có vẻ như sắp đổ vỡ, cuộc chiến Ápganixtan đang dữ dội, ngành công nghiệp ô tô đang ở trên bờ vực sụp đổ, chúng tôi ngồi ở đây vào cuối ngày và chúng ta có những ảo tưởng nhỏ nhoi về việc đưa gia đình mình chuyển đến Hawaii và mở một lán bán áo phông ở Bờ Bắc, chúng tôi sẽ chỉ bán áo phông và có thể cả nước giải khát, và ngồi ở đó ngắm nhìn các con sóng. Có thể đó là điều mà ông ấy ám chỉ.
Hãy xem, một phần lý do giải thích tại sao cuộc tranh luận đầu tiên thực sự đã trở thành một kiểu huyền thoại trong tâm trí của các học giả chính trị là vì chúng tôi chỉ đơn giản đã không làm hỏng nhiều thứ vào lần này. Đó thực sự là một chiến dịch tranh cử vận hành tốt. Chúng tôi đã không mắc nhiều lỗi. Nhưng một phần lý do là trên thực tế hình thức tranh luận đặc biệt đó chưa bao giờ là thế mạnh của tôi. Tôi không tiếp cận với hầu hết các cuộc trao đổi tương tác với mọi người để cố gắng sỉ nhục họ hoặc cho thấy họ ngu ngốc thế nào. Và đó là cách người ta ghi điểm trong những chương trình này. Đó là một sự dàn dựng rất giả tạo. Đó là rạp hát.
Nhưng điều chủ yếu là tôi đã không truyền đạt hiệu quả tới người dân Mỹ trong cuộc tranh luận đó rằng điều gì đang lâm nguy, và do đó, điều quan trọng với tôi là phải nhắc nhở bản thân mình rằng dù hình thức cuộc tranh luận đó giả tạo tới mức nào, bất cứ khi nào tôi có 60 đến 70 triệu người đang theo dõi, thì tôi phải chắc chắn rằng họ hiểu được điều gì đang lâm nguy. Liệu chúng ta có thoả mãn với một nước My đang trở nên bất bình đắng hơn, trong đó sự kêt họp giữa toàn cầu hoá và công nghệ đang tạo ra sự chia rẽ ngày càng rộng hơn giữa một số người làm đặc biệt tốt và đại đa số người dân phải chứng kiến những triển vọng của mình tiêu tan? Liệu chúng ta có tin vào một nước Mỹ nói rằng một số người có tính chất Mỹ hơn những người khác, đáng giá hơn những người khác hoặc có giá trị hơn những người khác? Hay liệu chúng ta có tin tưởng vào một nước Mỹ nơi mà Bản tuyên ngôn thực sự có nghĩa như những gì viết trong đó: Chúng ta khắng định một chân lý hiển nhiên rằng tất cả mọi người nam – nữ, đồng tính, không đồng tính, da đen, da trắng, khuyết tật, không khuyết tật – sinh ra đều bình đẳng?
Trong chính sách đối ngoại của chúng ta, liệu chúng ta có tin tưởng
Như vậy, có một loạt câu hỏi, nhỏ nhặt, tầm thường và gây bực dọc, lố bịch không kém so với chiến dịch tranh cử ở vài thời điểm, đã xuất hiện – người dân Mỹ đã đưa ra quyết định. Nhưng tôi nghĩ sự lựa chọn của họ được đưa ra ít liên quan đến tôi mà liên quan nhiều hơn đến họ, liên quan nhiều hơn đến người mà họ đã nhìn thấy bản thân mình sẽ trở thành như vậy. Theo ý nghĩa đó, năm 2012 có thể là một chiến thắng làm hài lòng hơn năm 2008 – bởi vì năm 2008 chỉ toàn là niềm vui, phấn khởi – ít nhất đó là cách mà người dân nhớ về nó. Điều đó có vẻ giống như một khoảnh khắc ánh sáng bỗng lóe lên, tất cả các sức mạnh này hội tụ lại với nhau. Vì vậy, tôi nghĩ rất dễ để cho rằng có thể năm 2008 là không bình thường, và tôi nghĩ năm 2012 là một chỉ dấu, không, đây không phải là một năm bất thường.
Chúng ta đã trải qua một thời kỳ rất khó khăn. Người dân Mỹ thất vọng một cách hoàn toàn đúng đắn về tốc độ của sự thay đổi, nền kinh tế vẫn đang chật vật, vị tổng thống mà chúng ta bầu lên này là không hoàn hảo, nhưng bất chấp tất cả những điều đó, đây là người mà chúng ta muốn. Đó là một điều tốt đẹp./.
## NHẬT BÁO BA SÀM : TIN THỨ BẢY 2-2-2013 « Ngoclinhvugia's Blog said
[…] 1587. TỔNG THỐNG BARACK OBAMA CHUẨN BỊ CHO NHIỆM KỲ THỨ HAI […]

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Vary: Cookie


text:
Biện pháp tránh thai tự nhiên
Posted by mrcomdom on Tháng Bảy 29, 2008
Các phương pháp này vốn có một cái tên là “tránh thai tự nhiên”. Thực ra “tự nhiên” có nghĩa là không cần đến dụng cụ, không có tác dụng phụ hoặc sự hỗ trợ của nhân viên y tế, chứ cách thực hiện cũng chẳng được “tự nhiên” lắm!. Các phương pháp này hiệu quả kém, tỷ lệ thất bại cao, dễ gây có thai, không gây khoái cảm khi giao hợp, đòi hỏi sự theo dõi, tính toán và ưng thuận của cả hai người (đặc biệt về phía bạn Nam phải có sự hợp tác tích cực và có ý chí thì mới có hiệu quả). Chính sự kém bảo đảm này làm ảnh hưởng đến tâm lý người sử dụng, gây lo lắng và không thoải mái khi sinh hoạt tình dục.
Tính vòng kinh
Xuất tinh ngoài âm đạo.
Tính vòng kinh là theo dõi chu kỳ kinh nguyệt của người phụ nữ, tính ra thời kỳ mà nếu giao hợp thì có khả năng thụ thai cao (thời kỳ không an toàn) để kiêng giao hợp hoặc dùng một biện pháp hỗ trợ (như bao cao su) trong thời kỳ đó.
Phương pháp này hiệu quả thấp vì kinh nguỵệt phụ nữ có những dao động thông thường (vài ba ngày) và dao động bất thường (một tuần, nửa tháng do căng thẳng về tinh thần hoặc ốm đau) nên việc tính có thể không chính xác. Vả lại, có những chu kỳ không có trứng rụng, sau đó trứng có thể rụng bất cứ lúc nào, không nhất thiết trong khoảng thời gian tính được. Đó là chưa kể thời gian không an toàn tính ra khá dài nên nhiều khi đôi lứa khó kiềm chế. Áp dụng phương pháp này, nhiều cặp vợ chồng, nhiều cặp bạn trẻ đã thụ thai ngoài ý muốn. Nếu ở vùng hẻo lánh, xa đường đi lại, không đến được hiệu thuốc hay trạm xá để tiếp cận với các dịch vụ cung cấp các biện pháp tránh thai, kế hoạch hóa gia đình, bạn cũng có thể dùng phương pháp này nhưng đáng tiếc là dù tính chính xác thì bất trắc cũng có thể xảy ra.
Nếu bạn chọn phương pháp này bạn cần phải biết cách tính ngày an toàn hoặc có lời khuyên của nhà tư vấn SKSS, Kế hoạch hóa gia đình để giúp bạn xác định những ngày “không an toàn”. Biện pháp này không bảo vệ bạn tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs).
Cách tính
Có nhiều phương pháp tính như đếm ngày, cảm nhận sự rụng trứng, theo dõi nhiệt độ cơ thể, theo dõi chất dịch cổ tử cung. Những phương pháp này đều phức tạp. Sau đây, chúng tôi xin trình bày một cách đơn giản nhất:
Bạn gái theo dõi khoảng 6-8 chu kỳ kinh nguyệt (Lưu ý: Chu kỳ được tính từ ngày bắt đầu hành kinh đến ngày cuối cùng trước đợt hành kinh tiếp theo). Chỉ khi các chu kỳ không chênh nhau quá 2 ngày, bạn mới có thể áp dụng cách tính này theo công thức:
Ngắn trừ 20, Dài trừ 10
* Lấy số ngày của chu kỳ ngắn nhất trừ đi 20, được ngày không an toàn đầu tiên.
* Lấy số ngày của chu kỳ dài nhất trừ đi 10, được ngày không an toàn cuối cùng
Ví dụ: Hoa theo dõi kinh nguyệt của mình và thấy:
*
Chu kỳ thứ nhất dài 29 ngày
*
Chu kỳ thứ hai dài 30 ngày…
*
Đến hết chu kỳ thứ tám, Hoa thấy các chu kỳ dao động rất ít, chỉ từ 29 đến 31 ngày.
*
Lan tính: 29 – 20 = 9; 31- 10 = 21.
Vậy, thời kỳ không an toàn của Hoa là từ ngày thứ 9 đến ngày thứ 21 trong mỗi chu kỳ. Có nghĩa là trong những ngày này, Hoa không nên có quan hệ tình dục, hoặc nếu có Hoa nên sử dụng Bao cao su.
Tại sao tôi nghe người ta nói tính vòng kinh đơn giản là trứng rụng ngày thứ 14 của chu kỳ?
Có người quan niệm rằng vòng kinh phải là 28 ngày, và đối với vòng kinh đó, trứng thường rụng khoảng 14 ngày trước khi hành kinh lần sau, cũng là ngày thứ 14 của chu kỳ. Nhưng trên thực tế, ít người có vòng kinh như vậy. Đa số phụ nữ có vòng kinh dài hơn (30, 32,36 ngày), hoặc ngắn hơn và có dao động. Chính vì thế mà cách tính trứng rụng ngày thứ 14 đã khiến nhiều người bị vỡ kế hoạch.
Xuất tinh ngoài âm đạo.
Đó là khi đang giao hợp, sắp đến lúc xuất tinh, người nam rút dương vật ra khỏi âm đạo và xuất tinh ra ngoài.
Phương pháp này hiệu quả thấp, chỉ khoảng 60-70%, vì ngay trong dịch tiết ra từ dương vật do hưng phấn tình dục (trước khi xuất tinh) cũng có thể có tinh trùng. Đó là chưa kể trước khi phóng tinh, một vài giọt tinh dịch có thể rơi ra rồi mà người nam không biết, gây thụ thai. Hơn nữa, việc xuất tinh ra ngoài khó thực hiện được đều đặn, vì nhiều khi người nam không dừng lại kịp và đã xuất tinh từ khi chưa rút dương vật ra.
Bên cạnh hiệu quả kém, một điều không thuận lợi lớn nữa của phương pháp này là , hai người luôn ở trong tâm trạng căng thẳng đề phòng để có thể rút ra đúng lúc, nên không “toàn tâm toàn ý” vào việc giao hợp được. Xuất tinh ra ngoài làm giảm phần lớn niềm thích thú của nam khi gần đạt được cực khoái và làm giảm khoái cảm của nữ. Thêm vào đó, biện pháp này không bảo vệ được bạn tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục(STIs).
Gửi phản hồi

markdown:
## Biện pháp tránh thai tự nhiên
Posted by mrcomdom on Tháng Bảy 29, 2008
Các phương pháp này vốn có một cái tên là “tránh thai tự nhiên”. Thực ra “tự nhiên” có nghĩa là không cần đến dụng cụ, không có tác dụng phụ hoặc sự hỗ trợ của nhân viên y tế, chứ cách thực hiện cũng chẳng được “tự nhiên” lắm!. Các phương pháp này hiệu quả kém, tỷ lệ thất bại cao, dễ gây có thai, không gây khoái cảm khi giao hợp, đòi hỏi sự theo dõi, tính toán và ưng thuận của cả hai người (đặc biệt về phía bạn Nam phải có sự hợp tác tích cực và có ý chí thì mới có hiệu quả). Chính sự kém bảo đảm này làm ảnh hưởng đến tâm lý người sử dụng, gây lo lắng và không thoải mái khi sinh hoạt tình dục.
**Tính vòng kinh** **Xuất tinh ngoài âm đạo.**
Tính vòng kinh là theo dõi chu kỳ kinh nguyệt của người phụ nữ, tính ra thời kỳ mà nếu giao hợp thì có khả năng thụ thai cao (thời kỳ không an toàn) để kiêng giao hợp hoặc dùng một biện pháp hỗ trợ (như bao cao su) trong thời kỳ đó.
Phương pháp này hiệu quả thấp vì kinh nguỵệt phụ nữ có những dao động thông thường (vài ba ngày) và dao động bất thường (một tuần, nửa tháng do căng thẳng về tinh thần hoặc ốm đau) nên việc tính có thể không chính xác. Vả lại, có những chu kỳ không có trứng rụng, sau đó trứng có thể rụng bất cứ lúc nào, không nhất thiết trong khoảng thời gian tính được. Đó là chưa kể thời gian không an toàn tính ra khá dài nên nhiều khi đôi lứa khó kiềm chế. Áp dụng phương pháp này, nhiều cặp vợ chồng, nhiều cặp bạn trẻ đã thụ thai ngoài ý muốn. Nếu ở vùng hẻo lánh, xa đường đi lại, không đến được hiệu thuốc hay trạm xá để tiếp cận với các dịch vụ cung cấp các biện pháp tránh thai, kế hoạch hóa gia đình, bạn cũng có thể dùng phương pháp này nhưng đáng tiếc là dù tính chính xác thì bất trắc cũng có thể xảy ra.
Nếu bạn chọn phương pháp này bạn cần phải biết cách tính ngày an toàn hoặc có lời khuyên của nhà tư vấn SKSS, Kế hoạch hóa gia đình để giúp bạn xác định những ngày “không an toàn”. Biện pháp này không bảo vệ bạn tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs).
Cách tính
Có nhiều phương pháp tính như đếm ngày, cảm nhận sự rụng trứng, theo dõi nhiệt độ cơ thể, theo dõi chất dịch cổ tử cung. Những phương pháp này đều phức tạp. Sau đây, chúng tôi xin trình bày một cách đơn giản nhất:
Bạn gái theo dõi khoảng 6-8 chu kỳ kinh nguyệt (Lưu ý: Chu kỳ được tính từ ngày bắt đầu hành kinh đến ngày cuối cùng trước đợt hành kinh tiếp theo). Chỉ khi các chu kỳ không chênh nhau quá 2 ngày, bạn mới có thể áp dụng cách tính này theo công thức:
Ngắn trừ 20, Dài trừ 10
* Lấy số ngày của chu kỳ ngắn nhất trừ đi 20, được ngày không an toàn đầu tiên.
* Lấy số ngày của chu kỳ dài nhất trừ đi 10, được ngày không an toàn cuối cùng
Ví dụ: Hoa theo dõi kinh nguyệt của mình và thấy:
*
Chu kỳ thứ nhất dài 29 ngày
*
Chu kỳ thứ hai dài 30 ngày…
*
Đến hết chu kỳ thứ tám, Hoa thấy các chu kỳ dao động rất ít, chỉ từ 29 đến 31 ngày.
*
Lan tính: 29 – 20 = 9; 31- 10 = 21.
Vậy, thời kỳ không an toàn của Hoa là từ ngày thứ 9 đến ngày thứ 21 trong mỗi chu kỳ. Có nghĩa là trong những ngày này, Hoa không nên có quan hệ tình dục, hoặc nếu có Hoa nên sử dụng Bao cao su.
Tại sao tôi nghe người ta nói tính vòng kinh đơn giản là trứng rụng ngày thứ 14 của chu kỳ?
Có người quan niệm rằng vòng kinh phải là 28 ngày, và đối với vòng kinh đó, trứng thường rụng khoảng 14 ngày trước khi hành kinh lần sau, cũng là ngày thứ 14 của chu kỳ. Nhưng trên thực tế, ít người có vòng kinh như vậy. Đa số phụ nữ có vòng kinh dài hơn (30, 32,36 ngày), hoặc ngắn hơn và có dao động. Chính vì thế mà cách tính trứng rụng ngày thứ 14 đã khiến nhiều người bị vỡ kế hoạch.
**Xuất tinh ngoài âm đạo.**
Đó là khi đang giao hợp, sắp đến lúc xuất tinh, người nam rút dương vật ra khỏi âm đạo và xuất tinh ra ngoài.
Phương pháp này hiệu quả thấp, chỉ khoảng 60-70%, vì ngay trong dịch tiết ra từ dương vật do hưng phấn tình dục (trước khi xuất tinh) cũng có thể có tinh trùng. Đó là chưa kể trước khi phóng tinh, một vài giọt tinh dịch có thể rơi ra rồi mà người nam không biết, gây thụ thai. Hơn nữa, việc xuất tinh ra ngoài khó thực hiện được đều đặn, vì nhiều khi người nam không dừng lại kịp và đã xuất tinh từ khi chưa rút dương vật ra.
Bên cạnh hiệu quả kém, một điều không thuận lợi lớn nữa của phương pháp này là , hai người luôn ở trong tâm trạng căng thẳng đề phòng để có thể rút ra đúng lúc, nên không “toàn tâm toàn ý” vào việc giao hợp được. Xuất tinh ra ngoài làm giảm phần lớn niềm thích thú của nam khi gần đạt được cực khoái và làm giảm khoái cảm của nữ. Thêm vào đó, biện pháp này không bảo vệ được bạn tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục(STIs).
## Gửi phản hồi Hủy trả lời

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Connection: close

Server: nginx

Link: <http://wp.me/pgYpP-1o>; rel=shortlink

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Đèn lồng
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đèn lồng là một dụng cụ phát sáng cầm tay hoặc đặt cố định có giá đỡ hoặc giá treo dùng để chiếu sáng một không gian rộng. Đèn lồng có thể được dùng để báo hiệu, truyền tin bằng tín hiệu giống như đuốc hoặc làm nguồn sáng cho các hoạt động ngoài trời như cắm trại. Những cái có độ sáng yếu thường được dùng để trang trí.
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Đèn lồng lần đầu tiên được nhắc đến bởi nhà thơ Hi Lạp Theopompus và Empedocles của Agrigento. Đèn lồng được người Hi Lạp cổ đại dùng để xem bói.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
-
Bức phù điêu có hình ảnh một chiếc đèn lồng gió trên thuyền ga-lê La Mã
-
-
-
Đèn lồng tại Nga
-
Đèn lồng đá trong vườn tược tại Hiroshima, Nhật Bản

markdown:
# Đèn lồng
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Đèn lồng** là một dụng cụ [phát sáng](/w/index.php?title=Ph%C3%A1t_s%C3%A1ng&action=edit&redlink=1) cầm tay hoặc đặt cố định có giá đỡ hoặc giá treo dùng để chiếu sáng một không gian rộng. Đèn lồng có thể được dùng để báo hiệu, truyền tin bằng tín hiệu giống như [đuốc](/w/index.php?title=%C4%90u%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) hoặc làm nguồn sáng cho các hoạt động ngoài trời như [cắm trại](/wiki/C%E1%BA%AFm_tr%E1%BA%A1i). Những cái có độ sáng yếu thường được dùng để trang trí.
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A8n_l%E1%BB%93ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A8n_l%E1%BB%93ng&action=edit§ion=1)]
Đèn lồng lần đầu tiên được nhắc đến bởi nhà thơ Hi Lạp
[Theopompus](/w/index.php?title=Theopompus&action=edit&redlink=1) và [Empedocles](/wiki/Empedocles) của [Agrigento](/wiki/Agrigento). Đèn lồng được người [Hi Lạp cổ đại](/w/index.php?title=Hi_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) dùng để [xem bói](/w/index.php?title=Xem_b%C3%B3i&action=edit&redlink=1).
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A8n_l%E1%BB%93ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A8n_l%E1%BB%93ng&action=edit§ion=2)]
-
Bức phù điêu có hình ảnh một chiếc đèn lồng gió trên
[thuyền ga-lê La Mã](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_La_M%C3%A3)
-
-
-
Đèn lồng tại
[Nga](/wiki/Nga)
-
Đèn lồng đá trong vườn tược tại
[Hiroshima](/wiki/Hiroshima), Nhật Bản
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A8n_l%E1%BB%93ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A8n_l%E1%BB%93ng&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1068 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes


text:
Agapornis taranta
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Agapornis taranta là một loài chim trong họ Psittacidae.[2]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ BirdLife International (2012). “Agapornis taranta”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Agapornis taranta tại Wikispecies

markdown:
*Agapornis taranta*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Agapornis taranta
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Psittaciformes](/wiki/B%E1%BB%99_V%E1%BA%B9t) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Psittacidae](/wiki/H%E1%BB%8D_V%E1%BA%B9t) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Agapornis](/wiki/Agapornis) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. taranta** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Agapornis taranta*
(
[Stanley](/w/index.php?title=Edward_Smith-Stanley,_13th_Earl_of_Derby&action=edit&redlink=1), 1814) * là một loài Agapornis taranta* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Psittacidae](/wiki/H%E1%BB%8D_V%E1%BA%B9t). [[2]](#cite_note-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Agapornis_taranta&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Agapornis_taranta&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Agapornis_taranta&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Agapornis_taranta&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-IUCN_1-0) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/22685334). *Agapornis taranta*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Agapornis_taranta&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Agapornis_taranta&action=edit§ion=3)]
Dữ liệu liên quan tới
[Agapornis taranta](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Agapornis_taranta)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1055 frontend miss(0)


text:
Caudron C.280
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Caudron C.280 Phalène ("Moth") là một loại máy bay thông dụng dân sự chế tạo ở Pháp trong thập niên 1930. Nó có thể chở 2-3 hành kách trong một cabin kín. Quân đội Pháp cũng đặt mua loại máy bay này và đặt tên là C.400 và C.410.
Biến thể[sửa | sửa mã nguồn]
- C.280
- C.280/2
- C.280/6
- C.280/9
- C.282 Super Phalene
- C.280/4
- C.282/8
- C.282/10
- C.286
- C.286/2
- C.286/2.S4 và C.286/3.S4'
- C.282/4 Super-Phalene
- C.286/5 Super-Phalène
- C.286/6 Super-Phalène
- C.286/7 Super-Phalene
- C.286/8 Super-Phalène
- C.286/9 Super-Phalene
- C.289/2
- C.400
- C.401
- C.410
Quốc gia sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]
EC-ZZZ - Caudron C.286
Tính năng kỹ chiến thuật (C.282/6)[sửa | sửa mã nguồn]
Đặc điểm tổng quát
- Kíp lái: 1
- Sức chứa: 2-3 hành khách
- Chiều dài: 8,25 m (27 ft 1 in)
- Sải cánh: 11,62 m (38 ft 1 in)
- Chiều cao: 2,05 m (6 ft 9 in)
- Diện tích cánh: 25,4 m2 (273 ft2)
- Trọng lượng rỗng: 1,100 kg (2,425 lb)
- Trọng lượng có tải: 550 kg (1,213 lb)
- Powerplant: 1 × Renault 4Pdi, 108 kW (150 hp)
Hiệu suất bay
- Vận tốc cực đại: 185 km/h (115 mph)
- Tầm bay: 850 km (528 dặm)
- Trần bay: 4,500 m (14.750 ft)
- Danh sách khác
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Taylor, Michael J. H. (1989). Jane's Encyclopedia of Aviation. London: Studio Editions. tr. 240.
- aviafrance.com

markdown:
# Caudron C.280
|C.280 Phalène|
|C.286 của
|[Caudron](/w/index.php?title=Caudron&action=edit&redlink=1) [1932](/wiki/H%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_n%C4%83m_1932) ** ("Moth") là một loại máy bay thông dụng dân sự chế tạo ở Pháp trong thập niên 1930. Nó có thể chở 2-3 hành kách trong một cabin kín. Quân đội Pháp cũng đặt mua loại máy bay này và đặt tên là Caudron C.280 Phalène** **C.400**và **C.410**.
## Biến thể[
[sửa](/w/index.php?title=Caudron_C.280&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Caudron_C.280&action=edit§ion=1)] **C.280** **C.280/2** **C.280/6** **C.280/9**
-
**C.282 Super Phalene** **C.280/4** **C.282/8** **C.282/10**
-
**C.286** **C.286/2** **C.286/2.S4**và **C.286/3.S4'** **C.282/4 Super-Phalene** **C.286/5 Super-Phalène** **C.286/6 Super-Phalène** **C.286/7 Super-Phalene** **C.286/8 Super-Phalène** **C.286/9 Super-Phalene**
-
**C.289/2** **C.400** **C.401**
-
**C.410**
## Quốc gia sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Caudron_C.280&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Caudron_C.280&action=edit§ion=2)]
EC-ZZZ - Caudron C.286
## Tính năng kỹ chiến thuật (C.282/6)[
[sửa](/w/index.php?title=Caudron_C.280&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Caudron_C.280&action=edit§ion=3)] **Đặc điểm tổng quát** **Kíp lái:**1 **Sức chứa:**2-3 hành khách **Chiều dài:**8,25 m (27 ft 1 in) **11,62 m (38 ft 1 in)** [Sải cánh](/wiki/S%E1%BA%A3i_c%C3%A1nh): **Chiều cao:**2,05 m (6 ft 9 in) **Diện tích cánh:**25,4 m 2(273 ft 2) **1,100 kg (2,425 lb)** [Trọng lượng rỗng](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Dng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_r%E1%BB%97ng_c%E1%BB%A7a_nh%C3%A0_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1): **Trọng lượng có tải:**550 kg (1,213 lb) **Powerplant:**1 × [Renault 4](/w/index.php?title=Renault_4&action=edit&redlink=1)Pdi, 108 kW (150 hp) **Hiệu suất bay** **185 km/h (115 mph)** [Vận tốc cực đại](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_V&action=edit&redlink=1): **850 km (528 dặm)** [Tầm bay](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7m_bay&action=edit&redlink=1): **4,500 m (14.750 ft)** [Trần bay](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_bay&action=edit&redlink=1):
- Danh sách khác
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Caudron_C.280&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Caudron_C.280&action=edit§ion=4)]
- Taylor, Michael J. H. (1989).
*Jane's Encyclopedia of Aviation*. London: Studio Editions. tr. 240. [aviafrance.com](http://www.aviafrance.com/constructeur.php?ID_CONSTRUCTEUR=313)
|
|
|
|

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


text:
Dãy núi Troodos
Dãy núi Troodos (tiếng Hy Lạp: Τρόοδος [ˈtɾooðos]; tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Trodos Dağları) là dãy núi nằm ở vùng trung tâm đảo và cũng là dãy núi lớn nhất ở Síp. Đỉnh cao nhất của dãy núi này là Olympus cao 1.952 mét, là một địa danh trượt tuyết nổi tiếng. Dãy núi Troodos trải dài trên hầu hết các vùng phía tây của Síp. Có rất nhiều khu nghỉ mát nổi tiếng trên núi, tu viện và nhà thờ mang phong cách Byzantine trên đỉnh núi, và nép mình trong các thung lũng núi đẹp như tranh vẽ là làng mạc vào ruộng bậc thang trên những sườn núi. Khu vực này đã được biết đến từ thời cổ đại với ngành khai mỏ, và trong thời kỳ Byzantine nó đã trở thành một trung tâm lớn của nghệ thuật Byzantine, thể hiện qua kiến trúc các nhà thờ và tu viện được xây dựng ở các vùng núi cách xa bờ biển.
Mục lục
Địa chất[sửa | sửa mã nguồn]
Dãy núi nổi tiếng với sự hiện diện của các mẫu vật đá Ophiolit. Dãy núi này từ từ nâng lên từ dưới biển do sự va chạm của mảng kiến tạo châu Phi và châu Âu, một quá trình dẫn đến sự hình thành của quốc đảo Síp.
Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]
Nhà thờ[sửa | sửa mã nguồn]
- Xem thêm thông tin: Các nhà thờ vùng núi Troodos
Có 9 nhà thờ và 1 tu viện trong số rất nhiều các nhà thờ và tu viện trên dãy núi Troodos đã được ghi vào danh sách Di sản thế giới của UNESCO vào năm 1985. Trong số đó, Tu viện Kykkos là đẹp và nổi tiếng nhất (tuy không có tên trong Danh sách Di sản thế giới). 9 nhà thờ thời đế quốc Byzantine trong Danh sách di sản thế giới là:
- Stavros tou Ayiasmati
- Panayia tou Araka
- Timiou Stavrou at Pelendri
- Ayios Nikolaos tis Stegis
- Panayia Podithou
- Assinou
- Ayios loannis Lampadistis
- Panayia tou Moutoula
- Archangel Michael at Pedhoulas
Vùng Troodos được biết đến từ thời cổ đại nhờ có các mỏ đồng. Thời đế quốc Byzantine, vùng này là trung tâm lớn của Nghệ thuật Byzantine, cũng như các nhà thờ và tu viện được xây dựng trên núi, cách xa bờ biển.
Các làng ở dãy núi Troodos[sửa | sửa mã nguồn]
- Platres
- Galata
- Evrychou
- Kakopetria
- Louvaras
- Palaichori
- Kourdhali
- Pelendri
- Kalopanayiotis
- Moutoullas
- Pachna
- Pedhoulas
- Omodhos
- Phini
- Koilani
- Agros
- Prodromos
- Marathassa Valley
- Monte Korfi
- Vasa Koilaniou
- Lania
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
-
-
-
-
-
-
-
Pinus brutia, chân của dãy núi Troodos
-
-
-
-
-
-
-
Ngắm nhìn từ làng Farmakas
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Climatological Data: Prodromos (C.F.C)” (PDF) (bằng tiếng Anh). Meteorological Service (Cyprus). Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2015.
- ^ “Precipitation Statistics for the Period 1991-2005” (PDF) (bằng tiếng Anh). Meteorological Service (Cyprus). Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2015.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Official Website by the Cyprus Tourism Organisation
- Troodos (General Area) Museums
- Panoramic virtual tour of the Troodos Mountains
- Kypros Net article on Troodos
- Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2007

markdown:
# Dãy núi Troodos
**Dãy núi Troodos** ( [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p): Τρόοδος [[ˈtɾooðos]](/w/index.php?title=Wikipedia:IPA_for_ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1); [tiếng Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3): *Trodos Dağları*) là dãy núi nằm ở vùng trung tâm đảo và cũng là dãy núi lớn nhất ở [Síp](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%ADp). Đỉnh cao nhất của dãy núi này là [Olympus](/w/index.php?title=N%C3%BAi_Olympus_(S%C3%ADp)&action=edit&redlink=1) cao 1.952 mét, là một địa danh trượt tuyết nổi tiếng. Dãy núi Troodos trải dài trên hầu hết các vùng phía tây của Síp. Có rất nhiều khu nghỉ mát nổi tiếng trên núi, tu viện và nhà thờ mang phong cách Byzantine trên đỉnh núi, và nép mình trong các thung lũng núi đẹp như tranh vẽ là làng mạc vào ruộng bậc thang trên những sườn núi. Khu vực này đã được biết đến từ thời cổ đại với ngành khai mỏ, và trong thời kỳ Byzantine nó đã trở thành một trung tâm lớn của nghệ thuật Byzantine, thể hiện qua kiến trúc các nhà thờ và tu viện được xây dựng ở các vùng núi cách xa bờ biển.
## Mục lục
## Địa chất[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&action=edit§ion=1)]
Dãy núi nổi tiếng với sự hiện diện của các mẫu vật đá
[Ophiolit](/w/index.php?title=Ophiolit&action=edit&redlink=1). Dãy núi này từ từ nâng lên từ dưới biển do sự va chạm của [mảng kiến tạo](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o_m%E1%BA%A3ng) châu Phi và châu Âu, một quá trình dẫn đến sự hình thành của quốc đảo Síp.
## Khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&action=edit§ion=2)]
|Dữ liệu khí hậu của
|[Giáng thủy](/wiki/Gi%C3%A1ng_th%E1%BB%A7y)mm (inches)
(5.252)
(4.866)
(3.24)
(2.24)
(1.024)
(1.575)
(0.476)
(0.394)
(0.374)
(0.945)
(4.035)
(6.681)
(31,106)
[độ ẩm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_%E1%BA%A9m_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i) *Nguồn: Trung tâm Khí tượng (Síp)* [[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2)
## Nhà thờ[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&action=edit§ion=3)] *Xem thêm thông tin:* [Các nhà thờ vùng núi Troodos](/wiki/C%C3%A1c_nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_v%C3%B9ng_n%C3%BAi_Troodos)
Có 9 nhà thờ và 1 tu viện trong số rất nhiều các nhà thờ và tu viện trên dãy núi Troodos đã được ghi vào danh sách
[Di sản thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) của [UNESCO](/wiki/UNESCO) vào năm 1985. Trong số đó, [Tu viện Kykkos](/w/index.php?title=Tu_vi%E1%BB%87n_Kykkos&action=edit&redlink=1) là đẹp và nổi tiếng nhất (tuy không có tên trong Danh sách Di sản thế giới). 9 nhà thờ thời [đế quốc Byzantine](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3) trong Danh sách di sản thế giới là:
- Stavros tou Ayiasmati
- Panayia tou Araka
- Timiou Stavrou at Pelendri
- Ayios Nikolaos tis Stegis
- Panayia Podithou
- Assinou
- Ayios loannis Lampadistis
- Panayia tou Moutoula
- Archangel Michael at Pedhoulas
Vùng Troodos được biết đến từ thời cổ đại nhờ có các mỏ đồng. Thời đế quốc Byzantine, vùng này là trung tâm lớn của
[Nghệ thuật Byzantine](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_Byzantine&action=edit&redlink=1), cũng như các nhà thờ và tu viện được xây dựng trên núi, cách xa bờ biển.
## Các làng ở dãy núi Troodos[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&action=edit§ion=4)] [Platres](/w/index.php?title=Platres&action=edit&redlink=1) [Galata](/w/index.php?title=Galata_village&action=edit&redlink=1) [Evrychou](/w/index.php?title=Evrychou&action=edit&redlink=1) [Kakopetria](/w/index.php?title=Kakopetria&action=edit&redlink=1) [Louvaras](/w/index.php?title=Louvaras&action=edit&redlink=1) [Palaichori](/w/index.php?title=Palaichori&action=edit&redlink=1) [Kourdhali](/w/index.php?title=Kourdhali&action=edit&redlink=1) [Pelendri](/w/index.php?title=Pelendri&action=edit&redlink=1) [Kalopanayiotis](/w/index.php?title=Kalopanayiotis&action=edit&redlink=1) [Moutoullas](/w/index.php?title=Moutoullas&action=edit&redlink=1) [Pachna](/w/index.php?title=Pachna&action=edit&redlink=1) [Pedhoulas](/w/index.php?title=Pedhoulas&action=edit&redlink=1) [Omodhos](/w/index.php?title=Omodhos&action=edit&redlink=1) [Phini](/w/index.php?title=Phini&action=edit&redlink=1) [Koilani](/w/index.php?title=Koilani&action=edit&redlink=1) [Agros](/w/index.php?title=Agros,_Cyprus&action=edit&redlink=1) [Prodromos](/w/index.php?title=Prodromos_(Cyprus)&action=edit&redlink=1) [Marathassa Valley](/w/index.php?title=Marathassa_Valley&action=edit&redlink=1) [Monte Korfi](/w/index.php?title=Monte_Korfi&action=edit&redlink=1) [Vasa Koilaniou](/w/index.php?title=Vasa_Koilaniou&action=edit&redlink=1) [Lania](/w/index.php?title=Lania_village&action=edit&redlink=1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&action=edit§ion=5)]
-
-
-
-
-
-
-
*, chân của dãy núi Troodos* [Pinus brutia](/wiki/Pinus_brutia)
-
-
-
-
-
-
-
Ngắm nhìn từ làng
[Farmakas](/w/index.php?title=Farmakas&action=edit&redlink=1)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&action=edit§ion=6)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&action=edit§ion=7)] [^](#cite_ref-1) [“Climatological Data: Prodromos (C.F.C)”](http://www.moa.gov.cy/moa/MS/MS.nsf/809673481e49e516c2256fe1003598b7/8c2b246f18ac1e07c22576c80036b9db/$FILE/Climatological%20Data_1991_2005_Prodromos_UK.pdf)(PDF) (bằng tiếng Anh). Meteorological Service (Cyprus). Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2015. [^](#cite_ref-2) [“Precipitation Statistics for the Period 1991-2005”](http://www.moa.gov.cy/moa/MS/MS.nsf/All/4D52D49B52F1FAB8C22576C80036B9D4/$file/Final_Rain_225_1991_2005.pdf?Openelement)(PDF) (bằng tiếng Anh). Meteorological Service (Cyprus). Truy cập ngày 16 tháng 9 năm 2015.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Troodos&action=edit§ion=8)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Official Website by the Cyprus Tourism Organisation](http://www.mytroodos.com) [Troodos (General Area) Museums](http://www.islandofcyprus.net/troodos_museums.htm) [Panoramic virtual tour of the Troodos Mountains](http://www.360travelguide.com/360VirtualTour.asp?iCode=cyp17) [Kypros Net article on Troodos](http://www.kypros.org/Cyprus/troodos.html) [Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2007](http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/tourism/eden/themes-destinations/countries/cyprus/troodos/index_en.htm)

X-Cache: cp1055 hit(1), cp1055 frontend miss(0)


text:
Lian, Batangas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 14°02′B 120°39′Đ / 14,033°B 120,65°Đ
Lian is a 12th class municipality in the Province of Batangas, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 39,129 người trong 8,215 hộ.
Barangays[sửa | sửa mã nguồn]
Lian, về mặt hành chính, được chia thành 19 khu phố (barangay).
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
1. Mã địa lý chuẩn Philipin
2. 2000 Thông tin điều tra dân số Philipin
3. Batangas Now-Link to Hotels, Resorts, Scuba Diving, History and Natural Attractons
4. Official Website of the Alfresco Beach Resort located in Matabungkay Beach, Lian, Batangas

markdown:
# Lian, Batangas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này
|cần thêm . [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [14°02′B 120°39′Đ / 14,033°B 120,65°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Lian%2C_Batangas¶ms=14_02_N_120_39_E_region:PH_type:city)
|Đô thị Lian, Batangas|
|Vị trí|
|
|[Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Philippines) [CALABARZON](/wiki/CALABARZON)(Vùng IV) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_Philippines) [Batangas](/wiki/Batangas) [Huyện](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Philippines&action=edit&redlink=1) [Huyện thứ nhất Batangas](/w/index.php?title=Legislative_districts_of_Batangas&action=edit&redlink=1) [Barangay](/wiki/Barangay) [Cấp](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_Philippines&action=edit&redlink=1): [Thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)
Tổng
39, 129 (2000)
**Lian** is a 12th class [municipality](/w/index.php?title=Philippine_municipality&action=edit&redlink=1) in the [Province](/w/index.php?title=Philippine_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1) of [Batangas](/wiki/Batangas), [Philippines](/wiki/Philippines). Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 39,129 người trong 8,215 hộ.
### Barangays[
[sửa](/w/index.php?title=Lian,_Batangas&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lian,_Batangas&action=edit§ion=1)]
Lian, về mặt hành chính, được chia thành 19 khu phố (
[barangay](/wiki/Barangay)).
|
||
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lian,_Batangas&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lian,_Batangas&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lian,_Batangas&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lian,_Batangas&action=edit§ion=3)]
1.
[Mã địa lý chuẩn Philipin](http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp)
2.
[2000 Thông tin điều tra dân số Philipin](http://www.t-macs.com/kiso/local/)
3.
[Batangas Now-Link to Hotels, Resorts, Scuba Diving, History and Natural Attractons](http://www.batangasnow.com)
4.
[Official Website of the Alfresco Beach Resort located in Matabungkay Beach, Lian, Batangas](http://www.alfrescoresort.com)
|
|


text:
Ngày Lễ Thành Nhân
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ngày Lễ Thành Nhân (成人の日 (thành nhân - nhật)/ せいじんのひ seijin no hi) là một ngày lễ ở Nhật Bản diễn ra vào ngày thứ Hai của tuần thứ hai tháng Giêng hàng năm, được tổ chức từ năm 1948. Nó được tổ chức nhằm chúc mừng và động viên tất cả những người vừa đạt đến tuổi trưởng thành (theo luật Nhật Bản là 20 tuổi (二十歳 hatachi?)) trong năm rồi và giúp họ nhìn nhận bản thân đã trở thành người lớn. Hoạt động của ngày lễ gồm có nghi thức Thành Nhân tổ chức ở các văn phòng địa phương và vùng, và buổi tiệc sau đó với gia đình và bạn bè.
Vào ngày này, phụ nữ Nhật thường mặc quốc phục kimono đắt tiền nhất với một vòng bông ở cổ, nam giới thì mặc kimono hay là bộ áo màu đen.

markdown:
# Ngày Lễ Thành Nhân
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Ngày Lễ Thành Nhân** (成人の日 (thành nhân - nhật)/ せいじんのひ *seijin no hi*) là một ngày lễ ở [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) diễn ra vào ngày thứ Hai của tuần thứ hai [tháng Giêng](/wiki/Th%C3%A1ng_gi%C3%AAng) hàng năm, được tổ chức từ năm 1948. Nó được tổ chức nhằm chúc mừng và động viên tất cả những người vừa đạt đến [tuổi trưởng thành](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_l%E1%BB%9Bn) (theo luật Nhật Bản là 20 tuổi (二十歳 hatachi?)) trong năm rồi và giúp họ nhìn nhận bản thân đã trở thành [người lớn](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_l%E1%BB%9Bn). Hoạt động của ngày lễ gồm có nghi thức Thành Nhân tổ chức ở các văn phòng địa phương và vùng, và buổi tiệc sau đó với gia đình và bạn bè.
Vào ngày này, phụ nữ Nhật thường mặc
[quốc phục](/wiki/Qu%E1%BB%91c_ph%E1%BB%A5c) [kimono](/wiki/Kimono) đắt tiền nhất với một vòng bông ở cổ, nam giới thì mặc kimono hay là bộ áo màu đen.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


text:
Nguyễn Cư Trinh
Nguyễn Cư Trinh (chữ Hán: 阮居楨, Bính Tuất 1716 - Đinh Hợi 1767), tên chữ: Nghi, hiệu: Đạm Am, là danh tướng và là một danh sĩ thời chúa Võ vương Nguyễn Phúc Khoát và Định vương Nguyễn Phúc Thuần, Đại Việt. Ngoài tài văn võ, ông còn nổi tiếng là người liêm chính, giỏi việc chính trị, doanh điền, ngoại giao và có phong độ của một trạnh thần (bầy tôi dám can ngăn).[1]
Mục lục
Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]
Nguyễn Cư Trinh là người ở xã An Hòa tổng An Hòa huyện Hương Trà phủ Triệu Phong xứ Thuận Hóa[2], nay là phường An Hòa thành phố Huế tỉnh Thừa Thiên-Huế.
Tổ tiên xa là người họ Trịnh tên là Trịnh Cam, gốc người phường Phù Lưu, huyện Thiên Lộc phủ Đức Quang xứ Nghệ An (nay là huyện Can Lộc, Hà Tĩnh), từng làm quan dưới triều Lê đến chức Binh bộ Thượng thư. Khi họ Nhà Mạc lên ngôi thay nhà Lê, Trịnh Cam lánh vào Thanh Hóa chiêu mộ quân giúp nhà Hậu Lê, nhưng việc chưa thành thì mất.
Cha Nguyễn Cư Trinh là ông Nguyễn Đăng Đệ thuộc đời thứ bảy, vốn nổi tiếng về tài văn chương, thi đỗ sinh đồ, làm Tri huyện Minh Linh phủ Quảng Bình xứ Thuận Hóa (nay thuộc Quảng Trị), được chúa Nguyễn Phúc Chu mến tài ban cho quốc tính (được mang họ Nguyễn).
Là con út trong gia đình có truyền thống văn học, ngay từ nhỏ Nguyễn Cư Trinh cùng anh họ là Nguyễn Đăng Trình, đều đã nổi tiếng hay chữ. (Sau này, khi Nguyễn Phúc Khoát lên ngôi chúa, những luật lệ đều do Nguyễn Đăng Thịnh đặt ra mà văn từ thì do Nguyễn Cư Trinh thảo [3]).
Năm Canh Thân (1740), ông thi đỗ Hương cống, được bổ làm Tri phủ Triệu Phong xứ Thuận Hóa (vùng đất thuộc cả Quảng Trị và Thừa Thiên-Huế), rồi trải qua các chức Tuần phủ Quảng Ngãi (Canh Ngọ [1750]), Ký lục dinh Bố Chính (Quảng Bình), sau đến Lại bộ Kiêm Tào vận sứ, tước Nghi Biểu hầu.
Năm Quý Dậu (1753), Nguyễn Cư Trinh sang Chân Lạp (tức Cao Miên) đánh Nặc Nguyên (Chey Chettha V). Thu đất đai cho chúa Nguyễn nhập vào châu Định Viễn[4] (các vùng đất nằm ven 2 bờ sông Tiền Giang) và giữa sông Tiền và sông Hậu, với lỵ sở là dinh Long Hồ, là vùng phên dậu phía Nam phủ Gia Định lúc đó (đến đầu thời nhà Nguyễn thành trấn Vĩnh Thanh). Sau khoảng 11 năm trấn giữ biên cương phía Nam, năm Ất Dậu (1765), Nguyễn Cư Trinh được chúa Nguyễn Phúc Thuần gọi về kinh nắm bộ Lại.[5]
Năm Ất Dậu (1765) Nguyễn Phúc Thuần lên nối ngôi chúa, quyền thần Trương Phúc Loan ỷ thế lộng quyền. Sách Đại Nam thực lục chép:
- Nguyễn Cư Trinh nói: "Chốn triều đình bàn việc đã có định chế, Phúc Loan sao dám vô lễ như thế, sắp muốn chuyên quyền chăng? Trong nước sinh loạn tất là người ấy". Phúc Loan giận lắm nhưng e sợ, không dám làm gì.[6]
Năm Đinh Hợi (1767) ông bệnh và mất, hưởng dương 51 tuổi, được truy tặng Tá lý công thần, Vinh lộc đại phu, thụy Văn Định.
Đến đời Minh Mạng, ông được truy tặng là Khai quốc công thần, Hiệp biên đại học sĩ, đổi tên thụy thành Văn Cách, truy phong tước Tân Minh hầu, cho tòng tự [7] ở Thái miếu (Huế).
Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Nghiệp võ[sửa | sửa mã nguồn]
Khi làm Tuần phủ Quảng Ngãi, ông có công đánh dẹp cuộc nổi dậy của bộ lạc người Hré ở Đá Vách [9] vào năm Canh Ngọ (1750), nhưng võ công đáng kể hơn cả chính là khi ông được điều động Miền Nam từ năm Quý Dậu (1753) cho đến năm Kỷ Mão (1759. Nhờ kế sách "dĩ man công man"[10] và "tàm thực"[11], ông đã khéo léo thu cả miền đồng bằng sông Cửu Long về cho Đại việt.
Sách Việt Nam sử lược chép:
- Nặc Nguyên về làm vua Chân Lạp thường hay hà hiếp rợ Côn Man[12] và lại thông sứ với chúa Trịnh ở ngoài Bắc để lập mưu đánh chúa Nguyễn. Chúa Nguyễn biết tình ý ấy, đến năm Quý Dậu (1753), sai Nguyễn Cư Trinh sang đánh Nặc Nguyên. Năm Ất Hợi (1755) Nặc Nguyên thua bỏ thành Nam Vang chạy sang Hà Tiên nhờ Mạc Thiên Tứ.
- Năm sau Mạc Thiên Tứ dâng thư về nói rằng Nặc Nguyên xin dâng hai phủ Tầm Bôn (Tân An) và Lôi Lạp (Gò Công) để chuộc tội, và xin cho về nước. Chúa Nguyễn không muốn cho. Bấy giờ ông Nguyễn Cư Trinh dâng sớ bày tỏ cách khai thác nên dùng kế "tầm thực" nghĩa là nên lấy dần dần như con tầm ăn lá, thì mới chắc chắn được. Chúa Nguyễn nghe lời ấy bèn nhận hai phủ và cho Nặc Nguyên về Chân Lạp.[13]
Nghiệp văn[sửa | sửa mã nguồn]
Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]
Sáng tác bằng chữ Nôm của ông có vè Sãi vãi và Quảng Ngãi thập nhị cảnh. Thơ chữ Hán của ông có Đạm Am thi tập (chưa tìm thấy) và mười bài họa Hà Tiên thập cảnh vịnh của Mạc Thiên Tứ. Ngoài ra ông còn để lại một số thư điều trần gửi chúa Nguyễn và thư đáp lại thư của cha con họ Mạc.
Từ điển văn học (bộ mới) cho biết: Tác phẩm của Nguyễn Cư Trinh một phần được Lê Quý Đôn dẫn ra trong Phủ biên tạp lục, Kiến văn tiểu lục và được Phạm Nguyễn Du chép trong Nam hành ký đắc tập. Có lẽ số thơ văn chữ Hán được ghi lại trong các sách trên là một phần của Đạm am thi tập hiện chưa tìm thấy.
Và cũng trong sách trên có nhận xét:
- Toàn bộ sự nghiệp văn học của ông gắn với tâm sự và chí khí kinh bang tế thế, gắn với cuộc đời hoạt động của ông. Một số bài thơ có khí vị lối thơ biên tái, vừa phấn phát sôi nổi, hùng tráng; vừa lắng động, trầm tĩnh, bi hoài. Một số bài khác thì lại phản ánh tâm sự cô đơn, phiền muộn của một người đầy lòng ưu ái, thấy rõ tình hình thối nát của tập đoàn phong kiến Đàng Trong, thấu hiểu cảnh sống cơ cực, đau khổ của người dân, muốn "bàn nói mưu ngay, lẽ phải, nhưng đều không được theo" (Lê Quý Đôn)..[14]
Lời tâm huyết[sửa | sửa mã nguồn]
Sách Đại Nam thực lục (Tiền biên, quyển 10) chép sự việc này như sau:
"Mùa đông, tháng 10 năm Tân Mùi (1751), Nguyễn Cư Trinh (khi ấy đang giữ chức Tuần phủ Quảng Ngãi) có dâng một bức thư nói về tình trạng khốn đốn của dân gian. Ông cho rằng:
Dân là gốc của nước, gốc không bền vững thì nước chẳng thể yên, cho nên nếu ngày thường không chăm dùng ân huệ để cốt kết lòng người, thì đến khi có việc xảy ra, còn mong chờ vào đâu? Trộm nghĩ, thói tệ bạc chất chứa trong dân gian đã nhiều, nếu cứ thủ thường như cũ, không biết tùy thời thêm bớt và thiết lập kỷ cương, thì một ấp cũng khó giữ được, huống chi một nước. Nay, có ba việc gây tệ hại cho dân là nuôi lính, nuôi voi và nộp tiền án kiện, chưa kể những sự nhũng nhiễu khác không sao kể xiết...
Ông (Nguyễn Cư Trinh) lại trình thêm bốn thói tệ khác:
- Một là: Chức quan đặt ra ở các phủ và các huyện là chức lo việc trị dân, thế mà gần đây không được giao trách nhiệm gì, chỉ sai khám hỏi, kiện tụng. Vậy, xin từ nay trở đi, các thứ thuế, hết thảy đều giao cho quan tri huyện biên thu rồi chuyển nạp cho quan ở Quảng Nam, cốt để tránh phiền nhiễu cho dân.
- Hai là: Xưa nay, các quan ở phủ và huyện chỉ trông cậy vào sự tra hỏi, bắt bớ mà kiếm lộc. Nay, xin định lệ cấp bổng lộc thường xuyên cho họ, đồng thời, căn cứ vào sự thanh liêm hay tham lam, sự siêng năng hay lười biếng của họ để tiến hành thăng giáng hoặc truất bỏ quan chức.
- Ba là: Dân lậu có hai hạng. Một hạng trốn thuế mà đi lang thang, một hạng ví quá cơ hàn mà phải phiêu bạt. Nay, nếu không chia đẳng hạng, hết thảy đều bắt ghi tên vào sổ để thu thuế, thì tất nhiên chúng sẽ sợ hãi rồi chạy trốn vào rừng rú, xã dân ở lại mà phải đóng thay thì họ chịu sao nổi. Vậy, xin xét cho kĩ, dân lậu nào còn có cái sinh nhai thì thu thuế như lệ thường, còn những ai đói rét khốn cùng thì cho miễn và tùy cách mà vỗ về nuôi nấng để cứu lấy dân nghèo.
- Bốn là: Nên để cho dân được yên, không nên khuấy động họ, vì yên thì dễ trị, khuấy động thì dễ sinh loạn. Nay, nếu cứ sai người đi săn bắn ở núi rừng, hết đòi gà lại đòi ngựa, bọn chúng không hề theo ý tốt của bề trên mà chỉ lo quấy rối nhân dân các địa phương, bọn giả mạo ấy đi đến đâu là ở đó náo loạn, thì người ta oán hận là điều không sao tránh khỏi. Vậy, từ nay nếu có sai người đi thì cấp giấy tờ để họ trình quan địa phương xét, kẻ nào nhiễu dân thì phải trị, có thế may ra dân mới được yên.
Thư ấy dâng lên nhưng không được Chúa trả lời."[15]
Ghi công[sửa | sửa mã nguồn]
Học giả Vương Hồng Sển sau kể chuyện Nguyễn Cư Trinh, một vị tướng văn võ toàn tài, đã có công mở cõi, ông còn viết:
- Nguyễn Cư Trinh lại rất có công về cuộc phòng thủ lâu dài.
- Ông giỏi phương pháp "dĩ địch chế địch" nên đặt người Côn Man thủ Tây Ninh và Hồng Ngự...Về mặt thủy đạo, ông sai lập đồn hai bên sông Cửu Long gần biên giới...để làm hậu thuẫn.
- Ông Cư Trinh lại rất giàu sáng kiến. Ông lo tổ chức sự an ninh vùng đất mới, đảm bảo sự thông thương buôn bán trên vùng rạch hồ...
- Nguyễn Cư Trinh còn là một văn nhơn tài tử, ông thường ngâm vịnh, sang Phương Thành (Hà Tiên) nhập Chiêu Anh Các xướng họa cùng Mạc Thiên Tứ. Hai người rất là tương đắc, Thiên Tứ có ra mười bài "Hà Tiên thập cảnh vịnh" (nay còn truyền tụng). Cư Trinh có họa đủ mười bài.
- Kể lại trong Nam, đời ấy công nghiệp lớn nhất có hai ông: Nguyễn Cư Trinh và Mạc Thiên Tứ. Ông trước cầm binh ra trận, thi phú tài tình; Ông sau giỏi ngón ngoại giao và văn chương tao nhã. Cả hai mở rộng bờ cõi Miền Nam cho chúng ta được hưởng ngày rày.[16]
Sách Hợp tuyển thơ văn Việt Nam có đoạn:
- Nguyễn Cư Trinh có công trong việc ổn định bờ cõi nước nhà...Ông dùng binh cương quyết, nhưng khi đạt được mục đích quân sự thì dùng chính sách khoan hồng nhân đạo, đồng thời chăm lo mở mang sinh kế cho nhân dân, nên đạt kết quả chắn chắn và lâu dài. Ông bênh vực kỷ cương Nho giáo chống lại các thứ mê tín thịnh hành lúc bấy giờ. Vào cuối đời, ông dâng sớ tố cáo tệ quan trường nhũng nhiễu do sự chấp chính của quyền thần Trương Phúc Loan...[17]
Thông tin thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Khu mộ Nguyễn Cư Trinh ở xã Lộc Sơn, Phú Lộc, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên-Huế và đã được Bộ Văn hóa và Thông tin Việt Nam xếp hạng di tích quốc gia theo quyết định số 05/1999/QĐ/BVHTT ngày 12 tháng 1 năm 1998.[18]
Tên của ông cũng được đặt cho nhiều đường phố ở Việt Nam.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Theo Nguyễn Q.Thắng & Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam (Nxb KHXH, 1992, tr.506) và Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học sử giản ước tân biên quyển 2 (Sài Gòn, 1963, tr. 213).
- ^ Phủ biên tạp lục, Lê Quý Đôn, trang 79.
- ^ Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học sử giản ước tân biên, Quyển 2, tr. 213.
- ^ Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Dư địa chí, trang 171-172.
- ^ Phủ biên tạp lục, Lê Quý Đôn, trang 243.
- ^ Tiền biên, Quyển 5. Dẫn theo Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học sử giản ước tân biên, Quyển 2, tr.214.
- ^ Ở Thái miếu (Hoàng thành Huế), bên phía trái gọi là Tả tòng tự, nơi thờ các vị công thần thuộc dòng dõi tôn thất. Bên phía phải gôi là Hữu tòng tự, nơi thờ các vị công thần xuất thân từ hàng dân giả. Ở Hữu tòng tự có bảy bài vị, bài vị của Nguyễn Cư Trinh là cái thứ sáu, sắp liền kề bài vị tướng Nguyễn Hữu Dật. Như vậy, thời Võ vương chỉ có một mình Nguyễn Cư Trinh là được thờ ở Thái Miếu.
- ^ Đây chính là thủy lộ mà tướng lãnh thời phong kiến, trong số đó có Nguyễn Cư Trinh, đã dẫn quân lên Chân Lạp.
- ^ Xem thêm trang Nổi dậy ở Đá Vách thời Nguyễn.
- ^ Dĩ man công man hay "dĩ địch chế địch" ý nói lấy người man (Côn Man) chống lại người man (Chân Lạp).
- ^ Tàm thực: Lối xâm lấn dần dần như tằm ăn lá dâu.
- ^ Côn Man là chỗ những người Chiêm Thành, vì nhiều nguyên nhân sang tụ họp ở tại xứ Chân Lạp. Từ đó, các bộ sử của triều Nguyễn gọi người Chăm ở Chân Lạp là người Côn Man. Và người Chăm ở An Giang, Hồng Ngự (Đồng Tháp), Bà Đen (Tây Ninh) hiện nay chính là di duệ của những người Côn Man này. Đợt chuyển cư người Côn Man đầu tiên xảy ra vào năm 1755 do Nguyễn Cư Trinh đưa về. Rồi theo kế sách của mình là "dĩ man công man", ông cho xây đồn đắp lũy ở Tây Ninh và Hồng Ngự cho người Côn Man đến đồn trú để chống ngăn Chân Lạp. (theo Lê Ngọc Trụ & Phạm văn Luật, Sãi vãi - Sao lục & chú thích, Nxb Khai Trí, Sài Gòn, 1962, tr. 50 và Địa chí An Giang (Tập 2), do UBND tỉnh An Giang tổ chức biên soạn & ấn hành, 2007, tr. 205).
- ^ Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược (Tập 2), Trung tâm học liệu, Sài Gòn, 1971, tr. 83
- ^ Từ điển văn học (bộ mới), Nxb Thế giới, 2004, tr. 1118-1119.
- ^ Chép theo Nguyễn Khắc Thuần, Việt sử giai thoại (Tập 7), Nxb Giáo dục, 1998, tr. 74
- ^ Trích Sài Gòn năm xưa
- ^ Hợp tuyển thơ văn Việt Nam tập 3, Huỳnh Lý chủ biên, Nxb Văn học, 1978, tr. 111
- ^ Lăng mộ Nguyễn Cư Trinh

markdown:
# Nguyễn Cư Trinh
**Nguyễn Cư Trinh** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): *阮居楨*, [Bính Tuất](/wiki/B%C3%ADnh_Tu%E1%BA%A5t) [1716](/wiki/1716) - [Đinh Hợi](/wiki/%C4%90inh_H%E1%BB%A3i) [1767](/wiki/1767)), tên chữ: **Nghi**, hiệu: *Đạm Am*, là danh tướng và là một danh sĩ thời chúa Võ vương [Nguyễn Phúc Khoát](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Kho%C3%A1t) và Định vương [Nguyễn Phúc Thuần](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Thu%E1%BA%A7n), [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t). Ngoài tài văn võ, ông còn nổi tiếng là người *liêm chính, giỏi việc chính trị, doanh điền, ngoại giao và có phong độ của một trạnh thần (bầy tôi dám can ngăn).* [[1]](#cite_note-1)
## Mục lục
## Thân thế[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&action=edit§ion=1)] **Nguyễn Cư Trinh** là người ở xã An Hòa tổng An Hòa huyện Hương Trà phủ Triệu Phong xứ Thuận Hóa , nay là phường [2] [An Hòa](/wiki/An_H%C3%B2a,_Hu%E1%BA%BF)thành phố [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF)tỉnh [Thừa Thiên-Huế](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF).
Tổ tiên xa là người
[họ Trịnh](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_(h%E1%BB%8D)) tên là *Trịnh Cam*, gốc người phường Phù Lưu, huyện Thiên Lộc phủ Đức Quang [xứ Nghệ An](/wiki/X%E1%BB%A9_Ngh%E1%BB%87) (nay là huyện [Can Lộc](/wiki/Can_L%E1%BB%99c), [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)), từng làm quan dưới [triều Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1) đến chức Binh bộ [Thượng thư](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_th%C6%B0). Khi họ [Nhà Mạc](/wiki/M%E1%BA%A1c) lên ngôi thay [nhà Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1), Trịnh Cam lánh vào [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) chiêu mộ quân giúp [nhà Hậu Lê](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_L%C3%AA), nhưng việc chưa thành thì mất.
Cha Nguyễn Cư Trinh là ông
*Nguyễn Đăng Đệ* thuộc đời thứ bảy, vốn nổi tiếng về tài văn chương, thi đỗ [sinh đồ](/wiki/Sinh_%C4%91%E1%BB%93), làm Tri huyện Minh Linh phủ Quảng Bình xứ Thuận Hóa (nay thuộc Quảng Trị), được chúa [Nguyễn Phúc Chu](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Chu) mến tài ban cho *quốc tính* (được mang họ Nguyễn).
Là con út trong gia đình có truyền thống văn học, ngay từ nhỏ Nguyễn Cư Trinh cùng anh họ là
[Nguyễn Đăng Trình](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_%C4%90%C4%83ng_Tr%C3%ACnh&action=edit&redlink=1), đều đã nổi tiếng hay chữ. (Sau này, khi [Nguyễn Phúc Khoát](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Kho%C3%A1t) lên ngôi chúa, những luật lệ đều do Nguyễn Đăng Thịnh đặt ra mà văn từ thì do Nguyễn Cư Trinh thảo ). [3]
Năm
[Canh Thân](/wiki/Canh_Th%C3%A2n) ( [1740](/wiki/1740)), ông thi đỗ Hương cống, được bổ làm Tri phủ Triệu Phong xứ Thuận Hóa (vùng đất thuộc cả [Quảng Trị](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Tr%E1%BB%8B) và [Thừa Thiên-Huế](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF)), rồi trải qua các chức [Tuần phủ](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_ph%E1%BB%A7) [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i) ( [Canh Ngọ](/wiki/Canh_Ng%E1%BB%8D) [1750]), Ký lục dinh Bố Chính ( [Quảng Bình](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_B%C3%ACnh)), sau đến Lại bộ Kiêm Tào vận sứ, tước Nghi Biểu hầu.
Năm
[Quý Dậu](/wiki/Qu%C3%BD_D%E1%BA%ADu) ( [1753](/wiki/1753)), Nguyễn Cư Trinh sang [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) (tức [Cao Miên](/wiki/Campuchia)) đánh Nặc Nguyên ( [Chey Chettha V](/w/index.php?title=Chey_Chettha_V&action=edit&redlink=1)). Thu đất đai cho chúa Nguyễn nhập vào châu Định Viễn (các vùng đất nằm ven 2 bờ [4] [sông Tiền Giang](/wiki/S%C3%B4ng_Ti%E1%BB%81n)) và giữa sông Tiền và [sông Hậu](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BA%ADu), với lỵ sở là [dinh Long Hồ](/wiki/Long_H%E1%BB%93_(dinh)), là vùng phên dậu phía Nam phủ Gia Định lúc đó (đến đầu thời nhà Nguyễn thành trấn Vĩnh Thanh). Sau khoảng 11 năm trấn giữ biên cương phía Nam, năm [Ất Dậu](/wiki/%E1%BA%A4t_D%E1%BA%ADu)(1765), Nguyễn Cư Trinh được chúa Nguyễn Phúc Thuần gọi về kinh nắm bộ Lại. [[5]](#cite_note-5)
Năm
[Ất Dậu](/wiki/%E1%BA%A4t_D%E1%BA%ADu) ( [1765](/wiki/1765)) Nguyễn Phúc Thuần lên nối ngôi chúa, quyền thần [Trương Phúc Loan](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%C3%BAc_Loan) ỷ thế lộng quyền. Sách * chép: Đại Nam thực lục* *Nguyễn Cư Trinh nói: "Chốn triều đình bàn việc đã có định chế, Phúc Loan sao dám vô lễ như thế, sắp muốn chuyên quyền chăng? Trong nước sinh loạn tất là người ấy". Phúc Loan giận lắm nhưng e sợ, không dám làm gì.* [[6]](#cite_note-6)
Năm
[Đinh Hợi](/wiki/%C4%90inh_H%E1%BB%A3i) ( [1767](/wiki/1767)) ông bệnh và mất, hưởng dương 51 tuổi, được truy tặng Tá lý công thần, Vinh lộc đại phu, thụy *Văn Định*.
Đến đời
[Minh Mạng](/wiki/Minh_M%E1%BA%A1ng), ông được truy tặng là Khai quốc công thần, Hiệp biên đại học sĩ, đổi tên thụy thành *Văn Cách*, truy phong tước Tân Minh hầu, cho tòng tự ở [7] *Thái miếu*( [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF)).
## Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&action=edit§ion=2)]
### Nghiệp võ[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&action=edit§ion=3)]
Khi làm Tuần phủ
[Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i), ông có công đánh dẹp cuộc nổi dậy của bộ lạc người Hré ở Đá Vách vào năm [9] [Canh Ngọ](/wiki/Canh_Ng%E1%BB%8D)( [1750](/wiki/1750)), nhưng võ công đáng kể hơn cả chính là khi ông được điều động [Miền Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam))từ năm [Quý Dậu](/wiki/Qu%C3%BD_D%E1%BA%ADu)( [1753](/wiki/1753)) cho đến năm [Kỷ Mão](/wiki/K%E1%BB%B7_M%C3%A3o)( [1759](/wiki/1759). Nhờ kế sách "dĩ man công man" và "tàm thực" [[10]](#cite_note-10) , ông đã khéo léo thu cả miền [[11]](#cite_note-11) [đồng bằng sông Cửu Long](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_s%C3%B4ng_C%E1%BB%ADu_Long)về cho Đại việt.
Sách
* chép: Việt Nam sử lược* *Nặc Nguyên về làm vua* [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p)thường hay hà hiếp rợ Côn Man và lại thông sứ với [[12]](#cite_note-12) [chúa Trịnh](/wiki/Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh)ở ngoài [Bắc](/wiki/Mi%E1%BB%81n_B%E1%BA%AFc_(Vi%E1%BB%87t_Nam))để lập mưu đánh chúa Nguyễn. Chúa Nguyễn biết tình ý ấy, đến năm [Quý Dậu](/wiki/Qu%C3%BD_D%E1%BA%ADu)(1753), sai Nguyễn Cư Trinh sang đánh Nặc Nguyên. Năm [Ất Hợi](/wiki/%E1%BA%A4t_H%E1%BB%A3i)( [1755](/wiki/1755)) Nặc Nguyên thua bỏ thành [Nam Vang](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh)chạy sang [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn)nhờ [Mạc Thiên Tứ](/wiki/M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9). *Năm sau* [Mạc Thiên Tứ](/wiki/M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9)dâng thư về nói rằng Nặc Nguyên xin dâng hai phủ Tầm Bôn ( [Tân An](/wiki/T%C3%A2n_An)) và Lôi Lạp ( [Gò Công](/wiki/G%C3%B2_C%C3%B4ng)) để chuộc tội, và xin cho về nước. Chúa Nguyễn không muốn cho. Bấy giờ ông Nguyễn Cư Trinh dâng sớ bày tỏ cách khai thác nên dùng kế "tầm thực" nghĩa là nên lấy dần dần như con tầm ăn lá, thì mới chắc chắn được. Chúa Nguyễn nghe lời ấy bèn nhận hai phủ và cho Nặc Nguyên về Chân Lạp. [[13]](#cite_note-13)
### Nghiệp văn[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&action=edit§ion=4)]
#### Tác phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&action=edit§ion=5)]
Sáng tác bằng chữ Nôm của ông có vè
*Sãi vãi* và *Quảng Ngãi thập nhị cảnh*. Thơ chữ Hán của ông có *Đạm Am thi tập* (chưa tìm thấy) và mười bài họa *Hà Tiên thập cảnh vịnh* của Mạc Thiên Tứ. Ngoài ra ông còn để lại một số thư điều trần gửi chúa Nguyễn và thư đáp lại thư của cha con họ Mạc. *Từ điển văn học (bộ mới)* cho biết: Tác phẩm của Nguyễn Cư Trinh một phần được [Lê Quý Đôn](/wiki/L%C3%AA_Qu%C3%BD_%C4%90%C3%B4n) dẫn ra trong *Phủ biên tạp lục*, *Kiến văn tiểu lục* và được [Phạm Nguyễn Du](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Nguy%E1%BB%85n_Du) chép trong *Nam hành ký đắc tập*. Có lẽ số thơ văn [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n) được ghi lại trong các sách trên là một phần của *Đạm am thi tập* hiện chưa tìm thấy.
Và cũng trong sách trên có nhận xét:
*Toàn bộ sự nghiệp văn học của ông gắn với tâm sự và chí khí kinh bang tế thế, gắn với cuộc đời hoạt động của ông. Một số bài thơ có khí vị lối thơ biên tái, vừa phấn phát sôi nổi, hùng tráng; vừa lắng động, trầm tĩnh, bi hoài. Một số bài khác thì lại phản ánh tâm sự cô đơn, phiền muộn của một người đầy lòng ưu ái, thấy rõ tình hình thối nát của tập đoàn phong kiến Đàng Trong, thấu hiểu cảnh sống cơ cực, đau khổ của người dân, muốn "bàn nói mưu ngay, lẽ phải, nhưng đều không được theo" (Lê Quý Đôn).*. [[14]](#cite_note-14)
## Lời tâm huyết[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&action=edit§ion=6)]
Sách
*Đại Nam thực lục* (Tiền biên, quyển 10) chép sự việc này như sau:
"Mùa đông, tháng 10 năm
[Tân Mùi](/wiki/T%C3%A2n_M%C3%B9i) ( [1751](/wiki/1751)), Nguyễn Cư Trinh (khi ấy đang giữ chức Tuần phủ [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i)) có dâng một bức thư nói về tình trạng khốn đốn của dân gian. Ông cho rằng: *Dân là gốc của nước, gốc không bền vững thì nước chẳng thể yên, cho nên nếu ngày thường không chăm dùng ân huệ để cốt kết lòng người, thì đến khi có việc xảy ra, còn mong chờ vào đâu? Trộm nghĩ, thói tệ bạc chất chứa trong dân gian đã nhiều, nếu cứ thủ thường như cũ, không biết tùy thời thêm bớt và thiết lập kỷ cương, thì một ấp cũng khó giữ được, huống chi một nước. Nay, có ba việc gây tệ hại cho dân là nuôi lính, nuôi voi và nộp tiền án kiện, chưa kể những sự nhũng nhiễu khác không sao kể xiết...*
Ông (Nguyễn Cư Trinh) lại trình thêm bốn thói tệ khác:
*Một là: Chức quan đặt ra ở các phủ và các huyện là chức lo việc trị dân, thế mà gần đây không được giao trách nhiệm gì, chỉ sai khám hỏi, kiện tụng. Vậy, xin từ nay trở đi, các thứ thuế, hết thảy đều giao cho quan tri huyện biên thu rồi chuyển nạp cho quan ở Quảng Nam, cốt để tránh phiền nhiễu cho dân.* *Hai là: Xưa nay, các quan ở phủ và huyện chỉ trông cậy vào sự tra hỏi, bắt bớ mà kiếm lộc. Nay, xin định lệ cấp bổng lộc thường xuyên cho họ, đồng thời, căn cứ vào sự thanh liêm hay tham lam, sự siêng năng hay lười biếng của họ để tiến hành thăng giáng hoặc truất bỏ quan chức.* *Ba là: Dân lậu có hai hạng. Một hạng trốn thuế mà đi lang thang, một hạng ví quá cơ hàn mà phải phiêu bạt. Nay, nếu không chia đẳng hạng, hết thảy đều bắt ghi tên vào sổ để thu thuế, thì tất nhiên chúng sẽ sợ hãi rồi chạy trốn vào rừng rú, xã dân ở lại mà phải đóng thay thì họ chịu sao nổi. Vậy, xin xét cho kĩ, dân lậu nào còn có cái sinh nhai thì thu thuế như lệ thường, còn những ai đói rét khốn cùng thì cho miễn và tùy cách mà vỗ về nuôi nấng để cứu lấy dân nghèo.* *Bốn là: Nên để cho dân được yên, không nên khuấy động họ, vì yên thì dễ trị, khuấy động thì dễ sinh loạn. Nay, nếu cứ sai người đi săn bắn ở núi rừng, hết đòi gà lại đòi ngựa, bọn chúng không hề theo ý tốt của bề trên mà chỉ lo quấy rối nhân dân các địa phương, bọn giả mạo ấy đi đến đâu là ở đó náo loạn, thì người ta oán hận là điều không sao tránh khỏi. Vậy, từ nay nếu có sai người đi thì cấp giấy tờ để họ trình quan địa phương xét, kẻ nào nhiễu dân thì phải trị, có thế may ra dân mới được yên.*
Thư ấy dâng lên nhưng không được Chúa trả lời."
[[15]](#cite_note-15)
## Ghi công[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&action=edit§ion=7)]
Học giả
[Vương Hồng Sển](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%93ng_S%E1%BB%83n) sau kể chuyện Nguyễn Cư Trinh, một vị tướng văn võ toàn tài, đã có công mở cõi, ông còn viết: *Nguyễn Cư Trinh lại rất có công về cuộc phòng thủ lâu dài.* *Ông giỏi phương pháp "dĩ địch chế địch" nên đặt người Côn Man thủ* [Tây Ninh](/wiki/T%C3%A2y_Ninh)và [Hồng Ngự](/wiki/H%E1%BB%93ng_Ng%E1%BB%B1)...Về mặt thủy đạo, ông sai lập đồn hai bên [sông Cửu Long](/wiki/S%C3%B4ng_C%E1%BB%ADu_Long)gần biên giới...để làm hậu thuẫn. *Ông Cư Trinh lại rất giàu sáng kiến. Ông lo tổ chức sự an ninh vùng đất mới, đảm bảo sự thông thương buôn bán trên vùng rạch hồ...* *Nguyễn Cư Trinh còn là một văn nhơn tài tử, ông thường ngâm vịnh, sang Phương Thành (* [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn)) nhập [Chiêu Anh Các](/wiki/Tao_%C4%91%C3%A0n_Chi%C3%AAu_Anh_C%C3%A1c)xướng họa cùng Mạc Thiên Tứ. Hai người rất là tương đắc, Thiên Tứ có ra mười bài "Hà Tiên thập cảnh vịnh" (nay còn truyền tụng). Cư Trinh có họa đủ mười bài. *Kể lại trong Nam, đời ấy công nghiệp lớn nhất có hai ông: Nguyễn Cư Trinh và* [Mạc Thiên Tứ](/wiki/M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9). Ông trước cầm binh ra trận, thi phú tài tình; Ông sau giỏi ngón ngoại giao và văn chương tao nhã. Cả hai mở rộng bờ cõi Miền Nam cho chúng ta được hưởng ngày rày. [[16]](#cite_note-16)
Sách
*Hợp tuyển thơ văn Việt Nam* có đoạn: *Nguyễn Cư Trinh có công trong việc ổn định bờ cõi nước nhà...Ông dùng binh cương quyết, nhưng khi đạt được mục đích quân sự thì dùng chính sách khoan hồng nhân đạo, đồng thời chăm lo mở mang sinh kế cho nhân dân, nên đạt kết quả chắn chắn và lâu dài. Ông bênh vực kỷ cương* [Nho giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o)chống lại các thứ mê tín thịnh hành lúc bấy giờ. Vào cuối đời, ông dâng sớ tố cáo tệ quan trường nhũng nhiễu do sự chấp chính của quyền thần [Trương Phúc Loan](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%C3%BAc_Loan)... [[17]](#cite_note-17)
## Thông tin thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&action=edit§ion=8)]
Khu mộ Nguyễn Cư Trinh ở xã
[Lộc Sơn, Phú Lộc](/wiki/L%E1%BB%99c_S%C6%A1n,_Ph%C3%BA_L%E1%BB%99c), huyện [Phú Lộc](/wiki/Ph%C3%BA_L%E1%BB%99c), tỉnh [Thừa Thiên-Huế](/wiki/Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn_-_Hu%E1%BA%BF) và đã được *Bộ Văn hóa và Thông tin Việt Nam* xếp hạng di tích quốc gia theo quyết định số 05/1999/QĐ/BVHTT ngày [12 tháng 1](/wiki/12_th%C3%A1ng_1) năm [1998](/wiki/1998). [[18]](#cite_note-18)
Tên của ông cũng được đặt cho nhiều đường phố ở Việt Nam.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh&action=edit§ion=9)] **Theo** [^](#cite_ref-1) [Nguyễn Q.Thắng](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Q.Th%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1)& Nguyễn Bá Thế, *Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam*(Nxb KHXH, 1992, tr.506) và [Phạm Thế Ngũ](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Th%E1%BA%BF_Ng%C5%A9), *Việt Nam văn học sử giản ước tân biên*quyển 2 ( [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), 1963, tr. 213). **Phủ biên tạp lục,** [^](#cite_ref-2) [Lê Quý Đôn](/wiki/L%C3%AA_Qu%C3%BD_%C4%90%C3%B4n), trang 79. **Phạm Thế Ngũ,** [^](#cite_ref-3) *Việt Nam văn học sử giản ước tân biên*, Quyển 2, tr. 213. [^](#cite_ref-4) [Phan Huy Chú](/wiki/Phan_Huy_Ch%C3%BA), *Lịch triều hiến chương loại chí*, tập 1, Dư địa chí, trang 171-172. **Phủ biên tạp lục, Lê Quý Đôn, trang 243.** [^](#cite_ref-5) **Tiền biên, Quyển 5. Dẫn theo Phạm Thế Ngũ,** [^](#cite_ref-6) *Việt Nam văn học sử giản ước tân biên*, Quyển 2, tr.214. **Ở** [^](#cite_ref-7) *Thái miếu*(Hoàng thành [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF)), bên phía trái gọi là *Tả tòng tự*, nơi thờ các vị công thần thuộc dòng dõi tôn thất. Bên phía phải gôi là *Hữu tòng tự*, nơi thờ các vị công thần xuất thân từ hàng dân giả. Ở Hữu tòng tự có bảy bài vị, bài vị của Nguyễn Cư Trinh là cái thứ sáu, sắp liền kề bài vị tướng [Nguyễn Hữu Dật](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_D%E1%BA%ADt). Như vậy, thời Võ vương chỉ có một mình Nguyễn Cư Trinh là được thờ ở Thái Miếu. **Đây chính là thủy lộ mà tướng lãnh thời phong kiến, trong số đó có Nguyễn Cư Trinh, đã dẫn quân lên Chân Lạp.** [^](#cite_ref-8) **Xem thêm trang** [^](#cite_ref-9) [Nổi dậy ở Đá Vách thời Nguyễn](/wiki/N%E1%BB%95i_d%E1%BA%ADy_%E1%BB%9F_%C4%90%C3%A1_V%C3%A1ch_th%E1%BB%9Di_Nguy%E1%BB%85n). **Dĩ man công man hay "dĩ địch chế địch" ý nói lấy người man (Côn Man) chống lại người man (Chân Lạp).** [^](#cite_ref-10) **Tàm thực: Lối xâm lấn dần dần như tằm ăn lá dâu.** [^](#cite_ref-11) **Côn Man là chỗ những người** [^](#cite_ref-12) [Chiêm Thành](/wiki/Chi%C3%AAm_Th%C3%A0nh), vì nhiều nguyên nhân sang tụ họp ở tại xứ [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p). Từ đó, các bộ sử của triều Nguyễn gọi [người Chăm](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%C4%83m)ở Chân Lạp là người Côn Man. Và người Chăm ở [An Giang](/wiki/An_Giang), [Hồng Ngự](/wiki/H%E1%BB%93ng_Ng%E1%BB%B1)( [Đồng Tháp](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Th%C3%A1p)), Bà Đen ( [Tây Ninh](/wiki/T%C3%A2y_Ninh)) hiện nay chính là di duệ của những người Côn Man này. Đợt chuyển cư người Côn Man đầu tiên xảy ra vào năm [1755](/wiki/1755)do Nguyễn Cư Trinh đưa về. Rồi theo kế sách của mình là "dĩ man công man", ông cho xây đồn đắp lũy ở Tây Ninh và Hồng Ngự cho người Côn Man đến đồn trú để chống ngăn Chân Lạp. (theo Lê Ngọc Trụ & Phạm văn Luật, *Sãi vãi - Sao lục & chú thích*, Nxb Khai Trí, Sài Gòn, 1962, tr. 50 và *Địa chí An Giang (Tập 2)*, do UBND tỉnh An Giang tổ chức biên soạn & ấn hành, 2007, tr. 205). [^](#cite_ref-13) [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), *Việt Nam sử lược (Tập 2)*, Trung tâm học liệu, [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), 1971, tr. 83 [^](#cite_ref-14) *Từ điển văn học*(bộ mới), Nxb Thế giới, 2004, tr. 1118-1119. **Chép theo Nguyễn Khắc Thuần,** [^](#cite_ref-15) *Việt sử giai thoại (Tập 7), Nxb Giáo dục, 1998, tr. 74* **Trích** [^](#cite_ref-16) *Sài Gòn năm xưa* [^](#cite_ref-17) *Hợp tuyển thơ văn Việt Nam tập 3*, Huỳnh Lý chủ biên, Nxb Văn học, 1978, tr. 111 [^](#cite_ref-18) [Lăng mộ Nguyễn Cư Trinh](http://www3.thuathienhue.gov.vn/GeographyBook/Default.aspx?sel=3&id=76)

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1055 frontend miss(0)