text:
Tâm lý học
Tâm lý học là sự nghiên cứu tâm trí và hành vi.[1][2] Nó là một ngành khoa học mang tính học thuật và ứng dụng, với mục đích nghiên cứu nhằm hiểu rõ cá nhân và nhóm bằng cách thiết lập những nguyên tắc chung và quan sát những trường hợp cụ thể.[3][4] Người có chuyên môn ứng dụng hoặc nghiên cứu hàn lâm trong lĩnh vực này được gọi là nhà tâm lý học, hoặc có thể được phân loại riêng thành nhiều ngành như nhà nghiên cứu xã hội, nhà nghiên cứu hành vi hay nhà nghiên cứu nhận thức. Nhiệm vụ của nhà tâm lý học là tìm cách hiểu rõ vai trò của chức năng tâm thần (mental function) trong hành vi (mang tính cá nhân hay xã hội), cùng với việc khám phá những quá trình vật lý và sinh lý, cái làm nền tảng cho chức năng và hành vi nhận thức.
Nhà tâm lý học tìm cách khai phá những khái niệm như tri giác, nhận thức, chú ý, cảm xúc, trí tuệ, hiện tượng học, động cơ, chức năng não, tính cách, hành vi, mối quan hệ cá nhân, bao gồm phục hồi tâm lý, và những khái niệm có liên quan khác. Trạng thái tâm trí vô thức cũng được nghiên cứu và xem xét trong tâm lý học.[5] Nhà tâm lý học sử dụng những phương pháp luận của chủ nghĩa kinh nghiệm để diễn giải mối quan hệ nhân quả và tương quan giữa những đối tượng tâm lý độc lập và phụ thuộc. Một số nhà tâm lý học lâm sàng và tư vấn tâm lý còn dựa vào phương pháp luận của chủ nghĩa phủ định (Hermeneutics/antipositivism) và chủ nghĩa chiết trung (phương pháp luận quy nạp). Tâm lý học được miêu tả như một bộ môn khoa học trung tâm,[6] với những khám phá trong ngành có giá trị trực tiếp đến những nghiên cứu và quan điểm của những bộ môn khoa học xã hội khác như kinh tế học hay xã hội học.
Trong khi những kiến thức tâm lý học thường được ứng dụng vào các đánh giá tâm lý hay việc trị liệu cho các vấn đề sức khỏe tâm thần, nó còn trực tiếp hỗ trợ cho việc nắm bắt và xử lý những vấn đề thuộc về hành vi và hoạt động của con người. Dưới nhiều góc nhìn khác nhau, tâm lý học có một mục đích cuối cùng là mang lại ích lợi cho xã hội.[7][8] Phần đông những nhà tâm lý học có liên quan đến những nhiệm vụ trị liệu, tư vấn. Không ít người nghiên cứu sâu rộng những chủ đề có liên quan đến quá trình xử lý thần kinh hay hành vi, thông thường làm việc trong những viện tâm lý học trực thuộc các trường đại học, hoặc làm công tác giảng dạy và đào tạo. Một số khác làm việc cho những cơ sở, tổ chức nghiên cứu tâm lý theo hình thức dịch vụ hoặc những lĩnh vực khác[9] như phát triển tâm lý con người, tâm lý trong thể thao, tâm lý truyền thông, tâm lý trong lĩnh vực luật pháp.
Mục lục
Lịch sử của tâm lý học[sửa | sửa mã nguồn]
William James là người đầu tiên để bắt đầu lĩnh vực tâm lý học.[10] Thuật ngữ Tâm lý học được dùng lần đầu tiên trong "Yucologia hoc est de hominis perfectione, anima, ortu", do nhà triết học kinh điển người Đức Rudolf Goeckel (La tinh hóa Rudolph Goclenius (1547-1628)) viết ra, được phát hành tại Marburg vào năm 1590. Tuy nhiên, thuật ngữ này đã được nhà nhân văn học người Croatia là Marko Marulić (1450-1524) dùng trong thực tế từ sáu thập kỷ trước đó trong tiêu đề của chuyên luận La tinh của ông "Psichiologia de ratione animae humanae". Mặc dù chính chuyên luận không được bảo tồn, tiêu đề của nó xuất hiện trong danh sách các công trình của Marulic được người đồng nghiệp trẻ hơn của ông là Franjo Bozicevic-Natalis biên dịch trong "Vita Marci Maruli Spalatensis" của mình (Krstić, 1964). Điều này tất nhiên có thể không phải là việc sử dụng đầu tiên, nhưng nó là việc sử dụng được ghi lại trên tài liệu sớm nhất hiện tại biết được.
Thuật ngữ đã bắt đầu được dùng rộng rãi kể từ khi nhà triết học duy tâm người Đức Christian Wolff (1679-1754) dùng nó trong Psychologia empirica and Psychologia rationalis của ông (1732-1734). Sự phân biệt giữa tâm lý học kinh nghiệm (empirical) và lý trí (rational) này được đề cập trong Encyclodedie của Diderot và được Maine de Biran phổ cập tại Pháp.
Nguồn gốc của từ tâm lý học (psychology) là psyche và logos (-logy)(tâm lý) rất gần giống với "soul" (linh hồn) và logos (-logy) trong tiếng Hy Lạp, và tâm lý học trước đây đã được coi như một nghiên cứu về linh hồn (với ý nghĩa tôn giáo của thuật ngữ này), trong thời kỳ Thiên Chúa Giáo. Tâm lý học được xem là một ngành y khoa được Thomas Willis nhắc đến khi nói về tâm lý học (trong Doctrine of the Soul) với các thuật ngữ về chức năng não, một phần của chuyên luận giải phẫu 1862 của ông là "De Anima Brutorum" ("Hai thuyết trình về Linh hồn của Brutes").
- Người sáng lập của ngành tâm lý học là Wilhelm Wundt. Vào năm 1879 ông thiết lập phòng thí nghiệm tâm lý học đầu tiên ở Leipzig, Đức. Ông tách Tâm lý học ra khỏi các khoa học khác, từ đây tâm lý học trở thành khoa học độc lập. Ông là người theo chủ nghĩa cấu trúc, quan tâm đến những gì tạo thành ý thức và mong muốn phân loại não ra thành những mảng nhỏ khác nhau để nghiên cứu từng phần riêng biệt. Ông sử dụng phương pháp xem xét nội tâm, yêu cầu một người tự nhìn vào nội tâm và ý thức của bản thân để nghiên cứu. Những người theo chủ nghĩa cấu trúc cũng tin rằng một người phải được huấn luyện để có thể tự xem xét nội tâm của mình.
- Những người đóng góp cho tâm lý học trong những ngày đầu tiên bao gồm Hermann Ebbinghaus (người tiên phong nghiên cứu trí nhớ), Ivan Petrovich Pavlov (người Nga đã phát hiện ra quá trình học hỏi thông qua những điều kiện kinh điển-phản xạ có điều kiện, là khái niệm quan trọng trong nghiên cứu tâm lý cấp cao con người - ("sinh lý thần kinh cấp cao") và Sigmund Freud. Freud là người Áo đã có rất nhiều ảnh hưởng đến môn tâm lý học, mặc dù những ảnh hưởng này thiên về sinh vật hóa hơn, đóng góp cho ngành khoa học tâm lý. Thuyết của Freud cho rằng cấu trúc hành vi người được thúc đẩy bởi các thành tố cơ bản là ý thức-tiềm thức-vô thức, dựa trên cơ chế "thỏa mãn và dồn nén".
- Ngày nay, vị trí tâm lý học có vai trò quyết định đến sức khỏe con người. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã định nghĩa sức khỏe là sự tương tác của mối liên hệ giữa Xã hội-Thể chất-Tinh thần con người. Năm 1972 Leonchiev đã làm sáng tỏ khái niệm về nghiên cứu tâm lý con người dựa trên hay hướng đến hoạt động có đối tượng. Xây dựng liệu pháp tâm lý trên hoạt động tích cực của cá nhân. Yếu tố tiền đề quyết định đến hành vi và năng lực cá nhân đó phương tiện trong cấu trúc hoạt động có đối tượng của cá nhân trong môi trường nhất định. Tổng hòa các mối quan hệ xã hội.
Các lĩnh vực của Tâm lý học[sửa | sửa mã nguồn]
Lục Đỏ Lam
Tím Lam Tím
Lam Tím Đỏ
Lục Tím Lục
Hiệu ứng Stroop khẳng định rằng việc nêu tên các màu trong đoạn thứ nhất dễ hơn và nhanh hơn đoạn thứ hai.
Tâm lý học là một lĩnh vực nghiên cứu về quy luật chung nhất của sự vận động thế giới đời sống con người dưới sự tác động qua lại tích cực của cá nhân với thực tại khách quan. Chi tiết về các lĩnh vực cụ thể trong Tâm lý học có thể tìm Các chủ đề về tâm lý học và Các môn tâm lý.
Tâm lý học Đại cương - tổng quát[sửa | sửa mã nguồn]
Tâm lý học: Nghiên cứu những quy luật chung nhất của thế giới tinh thần con người trong sự vận động tương tác với thực tại khách quan (tâm lý đại cương) và những quy luật riêng biệt trong đời sống (tâm lý học chuyên ngành: Tâm Lý học bất thường, Tâm lý học động học, Tâm lý học nhận thức, Tâm lý học so sánh, Tâm lý học phát triển, Tâm lý học cá nhân, Tâm lý học xã hội, Tâm lý học nghệ thuật, Tâm lý học quân sự, Tâm lý học tội phạm,Tâm lý học sáng tạo,Tâm lý học lao động, Tâm lý học trị liệu,Tâm lý học tư vấn, Tâm lý học kinh tế, Cận tâm lý,... và ứng dụng trong thực tiễn đời sống con người.
Tâm lý học chuyên ngành - chuyên sâu[sửa | sửa mã nguồn]
Tâm lý học ứng dụng là nghiên cứu tâm lý học nhằm khắc phục đặc biệt các vấn đề về thực hành và ứng dụng của việc nghiên cứu này là đem ra áp dụng. Nhiều nghiên cứu tâm lý học được ứng dụng trong các lĩnh vực khác nhau: Quản lý kinh doanh, Thiết kế sản phẩm, Lao động học, Dinh dưỡng, và Y học lâm sàng. Tâm lý học ứng dụng bao gồm các lĩnh vực: Tâm lý học lâm sàng, Tâm lý học công nghiệp và tổ chức, Các nhân tố con người, Tâm lý học pháp lý, Tâm lý học sức khỏe, Tâm lý học trường học và các lĩnh vực khác.
Các học thuyết Tâm lý học nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]
Thuyết Hành vi
Tiếp cận hành vi là một trong những cố gắng rất lớn của tâm lí học thế giới đầu thế kỉ XX, nhằm khắc phục tính chủ quan trong nghiên cứu tâm lí người thời đó. Kết quả là đã hình thành trường phái có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển tâm lí học Mĩ và thế giới trong suốt thế kỷ XX: Tâm lý học hành vi, mà đại biểu là các nhà tâm lí học kiệt xuất: E.L.Thorndike (1874-1949), J.B.J.Watson (1878:1958), E.C.Tolman (1886-1959), K.L.Hull (1884-1952) và B.F.Skinner (1904-1990) và A. Bandura v.v…
Tâm lý học hành vi ra đời là một cuộc cách mạng, làm thay đổi cơ bản hệ thống quan niệm về tâm lý học đương thời. Theo đó, đối tượng của tâm lý học là hành vi chứ không phải ý thức. Phương pháp nghiên cứu là quan sát và thực nghiệm khách quan chứ không phải là nội quan. Trước và trong thời kỳ xuất hiện Thuyết hành vi, tâm lý học được hiểu là khoa học về ý thức và phương pháp nghiên cứu là nội quan (tự quan sát và giải thích). Ngay từ khi ra đời ở Đức năm 1879, với tư cách là khoa học độc lập, tâm lý học đã được mệnh danh là Tâm lý học nội quan. W.Wundt - người sáng lập ra Tâm lý học này, đã xác định đối tượng của tâm lý học là "tổ hợp các trạng thái mà ta nghiệm thấy - các trạng thái được trực tiếp thể nghiệm trong vòng ý thức khép kín". Sự phát triển tiếp theo của Tâm lý học nội quan đã hình thành nên Tâm lý học cấu trúc ở Mĩ. Mặt khác, do nhu cầu khắc phục sự bế tắc của Tâm lý học nội quan, cũng ở Mĩ những năm này đã xuất hiện Tâm lý học chức năng. Tuy nhiên, trên thực tế, cả hai dòng phái đều không tạo lập được khoa học khách quan về ý thức. Lý luận của chúng gắn liền với phương pháp chủ quan, điều này gây sự thất vọng ở khắp mọi nơi.
Kết quả là, những vấn đề cơ bản của tâm lý học trở nên mờ mịt đối với nhiều người: Đối tượng nghiên cứu (ý thức) và nguồn gốc của nó (ý thức bắt đầu từ đâu), phương pháp nghiên cứu (nội quan, nguyên tắc giải thích: nguyên nhân tâm lý như là sự chế uớc của một số hiện tượng ý thức đối với các hiện tượng khác). Từ đó đã xuất hiện nhu cầu cấp thiết về đối tượng, phương pháp và nguyên tắc mới, đặc biệt ở Mĩ, nơi mà cách tiếp cận thực dụng trong nghiên cứu con người chiếm vai trò thống trị. Điều này đã được chứng minh bằng khuynh hướng chức năng, mà trọng tâm chú ý là vấn đề thích ứng của cá nhân với môi trường. Nhưng chủ nghĩa chức năng, vốn bắt nguồn từ các quan niệm thời cổ đại về ý thức như là một bản thế đặc biệt vươn tới mục đích, đã bị bất lực khi giải thích nguyên nhân điều khiển hành vi con người, sự tạo ra những hình thức hành vi mới.
Phương pháp chủ quan đã mất uy tín, phải nhường vị trí cho phương pháp khách quan. Ở đây, sinh lý học, đặc biệt là sinh lý học thần kinh đã đóng vai trò quan trọng, trong đó công đầu thuộc về nhà sinh lý học người Nga I.P.Pavlov, với khái niệm phản xạ có điều kiện. Về phương diện kỹ thuật, phương pháp nghiên cứu phản xạ có điều kiện cho phép ta nhận biết khách quan các phản ứng của cơ thể đối với một kích thích. Các nhà hành vi học đã không bỏ qua thành tựu này. Phương pháp phản xạ trở thành cứu cánh của họ. Mặt khác, sự phát triển của tâm lý học động vật đã mang lại cho Tâm lý học hành vi đối tượng nghiên cứu mới: hành vi của động vật. Sự xuất hiện những nghiệm thể mới – động vật - không có khả năng nội quan, đã đóng vai trò quan trọng giúp nhà nghiên cứu chuyển từ quan sát sang thực nghiệm. Hiệu quả tác động của nghiệm viên bây giờ không phải là tự "thông báo" của nghiệm thể về các trạng thái của mình (như trong Tâm lý học nội quan) mà là những phản ứng vận động - một điều hoàn toàn khách quan. Trong biên bản thực nghiệm đã xuất hiện các thông tin kiểu mới về nguyên tắc. Hơn nữa, chính những nguyên tắc và phương pháp này đã chịu ảnh hưởng trực tiếp của triết học thực chứng và chủ nghĩa cơ học, đang chi phối tinh thần nước Mĩ. Đó chính là hoàn cảnh tư tưởng - lý luận đã sinh ra Thuyết hành vi.
Nhân vật hàng đầu của Tâm lý học hành vi là J.Watson. Các luận điểm của ông là nền tảng lý luận của hệ thống tâm lý học này. Nói tới Tâm lý học hành vi, không thể không nói nhiều về các quan điểm đó. Tuy nhiên, một mình J.Watson không làm nên trường phái thống trị tâm lý học Mĩ và ảnh hưởng lớn tới sự phát triển tâm lý học thế giới suốt thế kỷ XX. Trước J.Watson có nhiều bậc tiền bối, mà tư tưởng và kết quả thực nghiệm của họ là cơ sở trực tiếp, để trên đó Watson xây dựng các luận điểm then chốt của Tâm lý học hành vi. Sau J.Watson nhiều nhà tâm lý học lớn khác của Mĩ đã phát triển học thuyết này, đưa nó thành hệ thống tâm lý học đa dạng và bám rễ vào mọi ngóc ngách của đời sống xã hội. Vì vậy, có thể chia quá trình phát triển của Tâm lý học hành vi thành ba giai đoạn không hoàn toàn theo trật tự tuyến tính về thời gian: những cơ sở lý luận và thực nghiệm đầu tiên hình thành các luận điểm cơ bản (Thuyết hành vi cổ điển); sự phát triển tiếp theo của Tâm lý học hành vi, sau khi có các luận điểm của J.Watson (các thuyết hành vi mới và hậu hành vi).
+ Thuyết Phân tâm
Ngày nay, thuật ngữ "Phân tâm học" cùng với tên tuổi của người sáng lập nó là Sigmund Freud đã trở lên quá quen thuộc đối với nhiều người. Trong khi những tên tuổi vĩ đại khác của khoa học tâm lý như W.James, J.Watson, J.Piaget, L.X.Vưgotxki v.v ít được biết ngoài phạm vi tâm lý học, thì S.Freud nổi tiếng đối với nhiều tầng lớp, nhiều lĩnh vực: tâm lý học, giáo dục học, y học, văn học - nghệ thuật, tôn giáo, đạo đức v.v… 40 năm sau ngày mất của ông, tạp chí "News week" đánh giá rằng tư tưởng của Freud đã đi sâu vào ý thức của chúng ta đến nỗi "khó mà tưởng tượng được thế kỷ XX lại thiếu ông" (30/11/1981). Ông thuộc về một trong số ít nhà tư tưởng đã làm thay đổi căn bản cái nhìn của chúng ta về bản thân mình.
Chính S.Freud, sinh thời, đã có lần cho rằng, trong suốt lịch sử của loài người, đã trải qua 3 cú sốc lớn. Cú sốc đầu tiên do nhà thiên văn học người Ba Lan Nicolas Copernicus (1473 - 1543) mang đến, người đã chứng minh rằng, Trái Đất không phải là trung tâm của vũ trụ, mà chỉ là một trong rất nhiều hành tinh quay xung quanh mặt trời. Phát hiện thứ hai vào thế kỷ XIX, học thuyết của Charles Darwin, người đã chỉ ra rằng, con người không phải là một loài độc đáo, khác hẳn với tất cả thế giới động vật, do vậy, họ không thể tham vọng chiếm một vị trí đặc biệt trong tự nhiên. Con người chỉ là một loài động vật cao cấp, xuất hiện trong quá trình tiến hoá từ những loài thấp hơn. Cú sốc thứ ba do chính S.Freud tạo ra, khi ông phát hiện, chúng ta không luôn ở trong trạng thái có thể kiểm soát được bản thân một cách tuyệt đối nhờ ý thức. Ngược lại, chúng ta là một thứ đồ chơi trong tay của những sức mạnh vô thức, không chịu sức áp đặt của ý thức. Như vậy, Copernicus đã dịch chuyển loài người từ trung tâm của thế giới ra ngoại vi, Darwin buộc con người phải công nhận họ hàng tiền thân với động vật, còn Freud chứng minh rằng, ý thức không phải là chủ nhân trong chính ngôi nhà của mình. Lời khẳng định của S.Freud không phải không có lí. Kể từ khi thuyết phân tâm ra đời đến nay, ở phương Tây, không một lý thuyết khoa học nào có tác động mạnh mẽ đến suy nghĩ của mọi người hơn lý thuyết này, ngoại trừ lý thuyết về sự tiến hoá của Ch.Darwin.
Phân tâm học của S.Freud có số phận đặc biệt. Ngay từ khi mới ra dời, nó và cha đẻ của nó đã được đón tiếp với các thái độ ngược nhau. Sự ghẻ lạnh của giới y học và của xã hội Đức - Áo đương thời. Các bác sỹ thần kinh - đồng nghiệp của Freud xa lánh và phản bác ông. Nhiều người doạ bỏ tù ông, lên án ông là kẻ phạm tội lớn nhất đối với nền văn hoá châu Âu. Khi A.Hitler lên cầm quyền ở nước Đức và chiếm được nước áo, đã ra lệnh giết người thân và đốt sách của ông. Trong khi đó, ở phía bên kia, ngay từ những năm 1905, tại Hoa kỳ, nhà tâm lý học lừng danh W.James đã khẳng định với S. Freud "Tương lai tâm lý học thuộc về công trình của ông", còn ở Pháp, E.Clapared (1873-1940) nhận định: Phân tâm học của S.Freud là một trong những biến cố quan trọng nhất mà lịch sử các khoa học của trí tuệ loài người có được". Theo dòng thời gian, đã hơn 100 năm qua, vẫn liên tục diễn ra những cuộc tranh luận gay gắt về toàn bộ hoặc một số luận điểm trong học thuyết của S.Freud. Điều kỳ lạ là cùng với các luồng thái độ đó, phân tâm học ngày càng phát triển và thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống tinh thần xã hội. Thậm chí, vài thập niên gần đây, nhiều trào lưu tư tưởng cực đoan đã lợi dụng danh nghĩa của Phân tâm học, để kêu gọi "tự do tính dục", "Giải phóng tính dục", "Cách mạng tính dục"… Những trào lưu này, thực chất là lợi dụng và xuyên tạc S. Freud.
Trên bình diện tâm lí học, ở nước ta Phân tâm học được nghiên cứu ít hơn các học thuyết khác. Nguyên do là việc tìm hiểu thuyết này thường gặp khó khăn từ ba phía. Trước hết, hướng tiếp cận của Phân tâm học không giống các học thuyết tâm lí truyền thống. Những khái niệm và phương pháp của các trường phái tâm lý học đương thời đều được sinh ra trong phòng thí nghiệm, trong thư viện và trong các bài giảng ở giảng đường đại học. Ngược lại, Phân tâm học hầu như không có quan hệ với các giảng đường đại học và với lý tưởng của khoa học đơn thuần. Nó được sinh ra trong lòng của tâm thần học truyền thống, có nhiệm vụ giúp đỡ những người mà xã hội cho là "bệnh nhân tâm lý". Chính vì thế sự thâm nhập của Phân tâm học vào làng tâm lý học không phải bằng cửa trước, mà bằng cửa bên. Chính xác hơn, không thể so sánh nó với các trường phái khác. Nó có lãnh địa riêng trong sự khám phá thế giới tâm hồn con người. Phân tâm học, ngay từ cội nguồn đã không cùng dòng chảy với các tư tưởng tâm lý học chính thống. Đối tượng của nó không phải là hành vi bình thường mà là hành vi bất thường, điều mà các trường phái tâm lý học khác ít quan tâm. Phương pháp chủ yếu của nó là quan sát lâm sàng, chứ không phải là những thí nghiệm được kiểm soát trong phòng thí nghiệm. Ngoài ra, Phân tâm học còn quan tâm nhiều đến vô thức - một đề tài mà hầu như bị loại bỏ bởi các trường phái tâm lý học đương thời. Thứ hai: các nội dung nghiên cứu, các khái niệm, thuật ngữ được sử dụng trong Phân tâm học thường bị "cấm kị", dễ gây "dị ứng" đối với sinh hoạt văn hoá đời thường của xã hội, đặc biệt là trong xã hội tôn giáo phương Tây và phong kiến phương Đông. Thứ ba, các luận giải của S.Freud rất tinh tế, phần nhiều được rút ra từ kỹ thuật lâm sàng, hầu như không có sự lượng hoá, thống kê, những nội dung tâm lí được trình bày ở điểm giáp ranh giữa khoa học và suy diễn tư biện, nếu được chứng minh, chúng sẽ là phát hiện lớn lao về những điều sâu thẳm trong thế giới đời sống tâm lí con người, nhưng nếu thái quá chúng rất dễ trở thành tín điều phi khoa học. Vì vậy, để có cái nhìn khách quan về Phân tâm học, về sự kế thừa, sáng tạo và cống hiến của S.Freud, cũng như giá trị khoa học của các lý luận, phương pháp và kỹ thuật phân tâm của ông, cần phải nhìn nhận học thuyết này theo góc độ lịch sử.
Mặt khác, giống nhiều thuyết tâm lý học khác, trong quá trình phát triển, Phân tâm học thường xuyên chịu sức ép từ hai phía: sự phát triển và phân hoá từ bên trong và sự phản bác từ bên ngoài. Ngay sau khi ra đời, học thuyết này đã phân hoá thành nhiều "nhánh": Tâm lý học bề sâu của J.Jung (nhà tâm lý học Thụy Sỹ 1875-1961); Tâm lý học cá nhân của Alfred Adler (nhà tâm lí học Áo gốc Australia 1870- 1937); Lý thuyết về sự phát triển tâm lý xã hội của Eric Ericson (nhà tâm lý học Mĩ gốc Đức 1902-1994); Phân tâm học trẻ em của Anna Freud (1895-1982) và Mélanie Klein (1882-1960) v.v… Như vậy, nhiệm vụ của chương là vừa phải phân tích các nội dung chủ yếu của Phân tâm học S. Freud về sự phát triển người vừa phải đề cập tới một số lý thuyết phát triển sau đó. Cấu trúc của chương gồm 4 phần: Bối cảnh xã hội và những yếu tố tiền thân của Học thuyết phân tâm; S. Freud và sự hình thành Phân tâm học cổ điển; Những lý thuyết phát triển và cuối cùng là những người chống đối từ bên trong.
+ Thuyết Phát sinh nhận thức - Jean Piaget
"Từ đây cho tới cuối thế kỷ, tôi e rằng tâm lý học thế giới chỉ việc khai thác riêng các ý tưởng của J. Piaget thì cũng không làm sao hết được".
Paulpraisse
Cho tới cuối thế kỷ XX, chưa có nhà khoa học nào nghiên cứu sự phát sinh nhận thức và trí tuệ trẻ em được sâu sắc, hệ thống bằng J.Piaget. Suốt bảy thập kỷ kiên trì và sáng tạo khoa học, ông đã góp phần không nhỏ vào việc hình thành và phát triển lĩnh vực khoa học mới: Tâm lý học phát triển. Cả cuộc đời của J.Piaget là cuộc đời của nhà Bác học và lao động không ngừng. Các thầy cô giáo, bậc cha mẹ và trẻ thơ trên thế giới biết ơn những cống hiến lớn lao và tâm huyết của ông trong lĩnh vực này.
Jean Piaget sinh ngày 9 tháng 8 năm 1896 tại Nêuchâtel Thụy Sỹ, trong một gia đình tri thức danh tiếng.
Từ nhỏ ông đã bộc lộ thiên tư trí tuệ tuyệt vời, xuất chúng. Năm 10 tuổi ông đã công bố bài báo khoa học đầu tiên của mình, mô tả các quan sát về một con chim sẻ bạch tạng quý hiếm. Ít lâu sau, ông theo học một tớp giúp việc người quản lý bảo tàng lịch sử thiên nhiên ở địa phương. 15 tuổi J.Piaget đã bộc lộ rõ xu hướng nghiên cứu sinh học và đã công bố những bài báo khoa học, nghiên cứu về động vật có vú.
Năm 18 tuổi J.Piaget đỗ cử nhân và năm 1918, J.Piaget hoàn thành luận án Tiến sĩ thuộc lĩnh vực động vật học, tại Viện đại học Nêuchâtel, với đề tài "Sự thích ứng của loài nhuyễn thể". Trong thời gian này, ông đã công bố 25 công trình nghiên cứu sự sinh trưởng, thích nghi của loài sò quanh hồ Nêuchâtel. Những kiến thức sinh học và ấn tượng về sự thích nghi của loài sò óc đã hình thành trong ông các khái niệm cơ bản để nghiên cứu sự phát triển trí năng của trẻ em sau này.
Ngoài sinh học, mối quan tâm thứ 2 của ông là khoa học luận (Epistemology) - một ngành triết học đề cập đến nguồn gốc phát sinh của hiểu biết, ông nuôi hy vọng táo bạo là có thể hợp nhất hai vấn đề mà ông quan tâm. Vào thời điểm đó, ông cảm thấy, tâm lý học chính là câu trả lời. Ông chuyển đến Paris và dành ra 2 năm để học tâm lý học lâm sàng, lôgíc và triết lý khoa học tại Sorbonne. Trong thời gian ở Pari, J.Piaget được đề nghị đảm trách công việc chuẩn hoá những trắc nghiệm trí thông minh tại phòng thí nghiệm của A.Binet. Điều này đã ảnh hưởng sâu sắc đến xu hướng nghề nghiệp của ông. J.Piaget sớm nhận thấy và quan tâm nhiều hơn đến những "câu trả lời sai" của trẻ so với các kết quả trắc nghiệm. Ông nghĩ rằng, dường như trẻ em cùng độ tuổi thường mắc phải những loại câu trả lời sai giống nhau đối với một số câu hỏi nhất định. Vậy tại sao? J.Piaget tiếp tục tìm hiểu về những nhận thức sai lệch của trẻ bằng phương pháp lâm sàng mà ông đã học được trước đây, khi còn làm việc trong một bệnh viện tâm thần thực hành. Không bao lâu sau, ông lại phát hiện ra rằng, trẻ ở những độ tuổi khác nhau, thường có những loại câu trả lời sai khác nhau, và ông đi đến kết luận: trí tuệ phải là một thuộc tính đa diện. Những đứa trẻ lớn tuổi hơn không chỉ đơn giản là thông minh hơn những đứa trẻ ít tuổi, mà quá trình suy nghĩ của chúng cũng hoàn toàn khác. Những phát hiện này đã cuốn hút J.Piaget và ông cố gắng xác định xem trẻ tiến triển từ phương thức (hay giai đoạn) suy nghĩ này sang phương thức suy nghĩ khác như thế nào. Việc nghiên cứu của con người đáng lưu ý này còn tiếp tục khoảng 60 năm nữa, cho đến khi ông mất vào năm 1980.
Năm 1921 (25 tuổi), theo đề nghị của Giáo sư Claparède - Viện trưởng Viện khoa học giáo dục, ông chuyển từ Paris về Genève để đảm nhận chức Trưởng phòng tâm lý thực nghiệm. Năm 1925, ông nhận chức Giáo sư Đại học Nêuchâtel, dạy bao cả 3 ngành: Tâm lý học, Xã hội học và Triết học. Năm 1929, được bổ nhiệm Giáo sư Đại học Genève về môn Lịch sử tư tưởng khoa học, Giám đốc Trung tâm giáo dục quốc tế của Unesco và ở cương vị này cho tới năm về hưu (1972). Năm 1933 là Viện trưởng Viện khoa học giáo dục Thụy Sỹ tại Genève. Năm 1940, Giáo sư tâm lý thực nghiệm và năm 1952 là Giáo sư Trường Đại học Sorbonne, Paris.
Trong suốt những năm 1921 đến 1940, mối quan tâm chủ yếu của J.Piaget là lĩnh vực tâm lý học, đặc biệt là sự phát sinh nhận thức và trí tuệ của trẻ em. Trong thời gian này, nhiều công trình đã được ông công bố. "Ngôn ngữ và tư duy của trẻ" (1923), "Mệnh đề và kết luận của trẻ" (1924), "Biểu tượng về thế giới của trẻ" (1926) v.v. Những nghiên cứu về lĩnh vực trên được ông tập hợp trong hai công trình nổi tiếng: "Tâm lý học trí tuệ" (1946) và "Tâm lý học trẻ em" (1966).
Từ năm 1940 J.Piaget chuyển dần lĩnh vực nghiên cứu từ tâm lý trẻ em sang Lôgic học và Khoa học luận. Từ năm 1950 chuyển hẳn sang lĩnh vực này, đặc biệt là nghiên cứu quá trình phát triển tư duy con người. Năm 1956, ông thành lập ở Genève Trung tâm nghiên cứu quốc tến về nhận thức luận khoa học (Centre international d’ épistemologie Scientifique), với sự tham gia của nhiều nhà Bác học lớn đương thời như Albert Einstein (Vật lý), B.Grize (Toán và Lôgic), W.Mc.Cullôch (Sinh học thần kinh) v.v. Kết quả là trong thời gian này nhiều tác phẩm khoa học của ông đã được xuất bản: "Lớp, quan hệ và số" (1942), "Tiểu luận lôgic" (1952), "Nghiên cứu sự chuyển hoá của các thao tác lôgíc" (1953) và "Khái niệm về nhận thức phát sinh" (1950), với hơn 1000 trang, gồm 3 tập: "ý tưởng toán học", "ý tưởng vật lý học", "ý tưởng sinh học, ý tưởng tâm lý học và ý tưởng xã hội học".
Ngay từ những năm 1935-1965, J.Piaget đã quan tâm tới việc vận dụng kết quả nghiên cứu tâm lý học trẻ em vào các lĩnh vực văn hoá, giáo dục, đặc biệt là vào phương pháp giáo dục trẻ em. Ông đã phân tích và phê phán hạn chế của phương pháp giáo dục cổ truyền, quảng bá các phương pháp giáo dục mới, trong đó đề cao vai trò của phương pháp hoạt động trong dạy học. Coi đó là phương pháp mang lại hiệu quả hơn hẳn những phương pháp đương thời. Các tác phẩm: "Giáo dục đang đi về đâu" (1948), "Tâm lý học và giáo dục học" (1969) phản ánh khá rõ trăn trở và tư tưởng đổi mới của J.Piaget trong lĩnh vực này. Nhiều đề xuất của ông đến nay vẫn còn nguyên giá trị thời sự.
J.Piaget là người lao động không mệt mỏi. Suốt cuộc đời, ông quan sát, thử nghiệm, tích luỹ khối lượng khổng lồ dữ kiện về sự phát triển tâm lý trẻ em. Hàng năm, khi kết thúc năm học, ông mang tài liệu thu thập được đến một trang trại vắng người dưới chân núi Alpea. Ở đó, cả mùa hè, ông không tiếp xúc với khách, miệt mài phân tích, tổng hợp tư liệu, hình thành nên các tác phẩm khoa học. Trong suốt 70 năm làm việc J.Piaget đã công bố hàng trăm cuốn sách và bài viết về các lĩnh vực sinh học, tâm lý học, ngôn ngữ, lôgic… trong hệ thống lý thuyết liên bộ môn đồ sộ.
J.Piaget mất ngày 16.9.1980 tại Genève.
Sinh thời, J.Piaget được kính trọng trên khắp thế giới. Ông là giáo sư của nhiều trường Đại học lớn ở Pháp và Thụy Sỹ Giám đốc phòng thực nghiệm, phụ trách văn phòng Quốc tế về giáo dục, Uỷ viên Hội đồng chấp hành của Unesco, Viện sỹ và tiến sỹ danh dự của nhiều trường Đại học, Viện hàn lâm danh tiếng: Harvard (1936), Columbia (1970), Bruvtelle (1940), Brazill (1949).
J.Piaget là nhà Bác học đa lĩnh vực: Bắt đầu từ sinh học, sang tâm lý học đến nhận thức luận, trong lĩnh trực nào ông cũng ông có nhiều cống hiến lớn, đặc biệt là trong lĩnh vực tâm lý học trẻ em. Những công trình về lĩnh vực này của ông uyên bác đến mức, trong diễn văn khai mạc Hội nghị tâm lý học thế giới lần thứ 21, năm 1976, Chủ tịch hội tâm lý học thế giới, nhà Tâm lý học Pháp Paul Praisse đã phát biểu: "Từ đây cho tới cuối thế kỷ, tôi e rằng tâm lý học thế giới chỉ việc khai thác riêng các ý tưởng của J.Piaget thì cũng không làm sao hết được".
+ Thuyết hoạt động
Do các nhà tâm lý học Liên Xô (cũ) như L.X.Vugotxki, X.L Rubinstein, A.N Leonchev cùng với nhiều nhà tâm lý của Đức, Pháp, Bungari sáng lập. Tâm lý học hoạt động lấy Triết học Mác - Lênin làm cơ sở lý luận và phương pháp luận. Các nhà Tâm lý học hoạt động cho rằng, tâm lý là sự phản ánh hiện thực khác quan vào não người. Tâm lý người có cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội, được hình thành trong hoạt động, giao tiếp và trong các mối quan hệ xã hội. Vì thế, tâm lý người mang bản chất xã hội và mang tính lịch sử, là sản phẩm của hoạt động và giao tiếp.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “How does the APA define "psychology"?”. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2011.
- ^ “Definition of "Psychology (APA's Index Page)"”. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2011.
- ^ Fernald LD (2008). Psychology: Six perspectives (pp. 12–15). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
- ^ Hockenbury & Hockenbury. Psychology. Worth Publishers, 2010.
- ^ Mặc dù việc phân tích tâm lý và những hình thái khác của tâm lý học chuyên sâu thường có liên quan nhiều nhất đến tâm vô thức, những nhà nghiên cứu hành vi xem xét những hiện tượng như phản xạ có điều kiện và phản xạ theo hình thức thưởng phạt (operant conditioning), trong khi những nhà nhận thức học tập trung nghiên cứu những vấn đề như bộ nhớ tiềm ẩn, tính tự động, và thông điệp ngầm, tất cả những thứ đó đều được hiểu là để bỏ qua hoặc xảy ra bên ngoài nỗ lực nhận thức hay sự chú ý. Đương nhiên, những nhà nhận thức-hành vi (tâm lý) trị liệu tư vấn cho những bệnh nhân của họ để trở nên đề phòng với những hình thái suy nghĩ kém tương thích (maladaptive thought patterns), tính tự nhiên của cái mà trước đó những bệnh nhân này chưa hề ý thức.
- ^ “Psychology is a Hub Science”. Association for Psychological Science Observer (September 2007)
- ^ O'Neil, H.F.; cited in Coon, D.; Mitterer, J.O. (2008). Introduction to psychology: Gateways to mind and behavior (12th ed., pp. 15–16). Stamford, CT: Cengage Learning.
- ^ "The mission of the APA [American Psychological Association] is to advance the creation, communication and application of psychological knowledge to benefit society and improve people's lives"; APA (2010). About APA. Retrieved ngày 20 tháng 10 năm 2010.
- ^ Bureau of Labor Statistics, U.S. Department of Labor, Occupational Outlook Handbook, 2010–11 Edition, Psychologists, on the Internet at bls.gov (visited ngày 8 tháng 7 năm 2010).
- ^ Schater, D; Gilbert, D; Wegner, D, "Psychology: The Evolution of a Science", Pscyhology, 2009, 2
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Tư vấn tâm lý
- Psychology tại DMOZ
- Psychology;
- Psychology dictionary
- American Psychological Association

markdown:
# Tâm lý học
[Tâm lí học](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%AD_h%E1%BB%8Dc&redirect=no)) **Tâm lý học** là sự nghiên cứu [tâm trí](/wiki/T%C3%A2m_tr%C3%AD) và [hành vi](/wiki/H%C3%A0nh_vi). [[1]](#cite_note-APA-1) Nó là một ngành khoa học mang tính học thuật và ứng dụng, với mục đích nghiên cứu nhằm hiểu rõ cá nhân và nhóm bằng cách thiết lập những nguyên tắc chung và quan sát những trường hợp cụ thể. [2] [[3]](#cite_note-Fernald-3) Người có chuyên môn ứng dụng hoặc nghiên cứu hàn lâm trong lĩnh vực này được gọi là nhà tâm lý học, hoặc có thể được phân loại riêng thành nhiều ngành như nhà nghiên cứu xã hội, nhà nghiên cứu hành vi hay nhà nghiên cứu nhận thức. Nhiệm vụ của nhà tâm lý học là tìm cách hiểu rõ vai trò của [[4]](#cite_note-Psychology-4) [chức năng tâm thần](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A9c_n%C4%83ng_t%C3%A2m_th%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1)( *mental function*) trong hành vi (mang tính cá nhân hay xã hội), cùng với việc khám phá những quá trình vật lý và sinh lý, cái làm nền tảng cho chức năng và hành vi nhận thức.
Nhà tâm lý học tìm cách khai phá những khái niệm như
[tri giác](/wiki/Tri_gi%C3%A1c), [nhận thức](/wiki/Nh%E1%BA%ADn_th%E1%BB%A9c), [chú ý](/w/index.php?title=Ch%C3%BA_%C3%BD&action=edit&redlink=1), [cảm xúc](/wiki/C%E1%BA%A3m_x%C3%BAc), [trí tuệ](/wiki/Tr%C3%AD_tu%E1%BB%87), [hiện tượng học](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87n_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), [động cơ](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1), [chức năng não](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A9c_n%C4%83ng_n%C3%A3o&action=edit&redlink=1), [tính cách](/wiki/T%C3%ADnh_c%C3%A1ch), hành vi, [mối quan hệ cá nhân](/w/index.php?title=M%E1%BB%91i_quan_h%E1%BB%87_c%C3%A1_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1), bao gồm [phục hồi tâm lý](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5c_h%E1%BB%93i_t%C3%A2m_l%C3%BD&action=edit&redlink=1), và những khái niệm có liên quan khác. Trạng thái tâm trí vô thức cũng được nghiên cứu và xem xét trong tâm lý học. Nhà tâm lý học sử dụng những phương pháp luận của [5] [chủ nghĩa kinh nghiệm](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_kinh_nghi%E1%BB%87m)để diễn giải mối quan hệ [nhân quả](/w/index.php?title=Nh%C3%A2n_qu%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1)và [tương quan](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_quan&action=edit&redlink=1)giữa những đối tượng tâm lý độc lập và phụ thuộc. Một số nhà tâm lý học lâm sàng và tư vấn tâm lý còn dựa vào phương pháp luận của [chủ nghĩa phủ định](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ph%E1%BB%A7_%C4%91%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1)( *Hermeneutics*/ *antipositivism*) và [chủ nghĩa chiết trung](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_chi%E1%BA%BFt_trung&action=edit&redlink=1)(phương pháp luận quy nạp). Tâm lý học được miêu tả như một bộ môn khoa học trung tâm, với những khám phá trong ngành có giá trị trực tiếp đến những nghiên cứu và quan điểm của những bộ môn khoa học xã hội khác như [[6]](#cite_note-6) [kinh tế học](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc)hay [xã hội học](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i_h%E1%BB%8Dc).
Trong khi những kiến thức tâm lý học thường được ứng dụng vào các đánh giá tâm lý hay việc trị liệu cho các vấn đề sức khỏe tâm thần, nó còn trực tiếp hỗ trợ cho việc nắm bắt và xử lý những vấn đề thuộc về hành vi và hoạt động của con người. Dưới nhiều góc nhìn khác nhau, tâm lý học có một mục đích cuối cùng là mang lại ích lợi cho xã hội.
[[7]](#cite_note-O.27Neil-7) Phần đông những nhà tâm lý học có liên quan đến những nhiệm vụ trị liệu, tư vấn. Không ít người nghiên cứu sâu rộng những chủ đề có liên quan đến quá trình xử lý thần kinh hay hành vi, thông thường làm việc trong những viện tâm lý học trực thuộc các trường đại học, hoặc làm công tác giảng dạy và đào tạo. Một số khác làm việc cho những cơ sở, tổ chức nghiên cứu tâm lý theo hình thức dịch vụ hoặc những lĩnh vực khác [8] như phát triển tâm lý con người, tâm lý trong thể thao, tâm lý truyền thông, tâm lý trong lĩnh vực luật pháp. [[9]](#cite_note-9)
## Mục lục
## Lịch sử của tâm lý học[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=1)]
William James là người đầu tiên để bắt đầu lĩnh vực tâm lý học.
Thuật ngữ Tâm lý học được dùng lần đầu tiên trong "Yucologia hoc est de hominis perfectione, anima, ortu", do nhà triết học kinh điển người Đức Rudolf Goeckel (La tinh hóa [10] [Rudolph Goclenius](/w/index.php?title=Rudolph_Goclenius&action=edit&redlink=1)(1547-1628)) viết ra, được phát hành tại [Marburg](/wiki/Marburg)vào năm [1590](/wiki/1590). Tuy nhiên, thuật ngữ này đã được nhà nhân văn học người [Croatia](/wiki/Croatia)là [Marko Marulić](/w/index.php?title=Marko_Maruli%C4%87&action=edit&redlink=1)(1450-1524) dùng trong thực tế từ sáu thập kỷ trước đó trong tiêu đề của chuyên luận La tinh của ông "Psichiologia de ratione animae humanae". Mặc dù chính chuyên luận không được bảo tồn, tiêu đề của nó xuất hiện trong danh sách các công trình của Marulic được người đồng nghiệp trẻ hơn của ông là [Franjo Bozicevic-Natalis](/w/index.php?title=Franjo_Bozicevic-Natalis&action=edit&redlink=1)biên dịch trong "Vita Marci Maruli Spalatensis" của mình (Krstić, 1964). Điều này tất nhiên có thể không phải là việc sử dụng đầu tiên, nhưng nó là việc sử dụng được ghi lại trên tài liệu sớm nhất hiện tại biết được.
Thuật ngữ đã bắt đầu được dùng rộng rãi kể từ khi nhà triết học duy tâm người Đức
[Christian Wolff](/w/index.php?title=Christian_Wolff&action=edit&redlink=1) (1679-1754) dùng nó trong *Psychologia empirica and Psychologia rationalis* của ông (1732-1734). Sự phân biệt giữa tâm lý học kinh nghiệm (empirical) và lý trí (rational) này được đề cập trong *Encyclodedie* của [Diderot](/wiki/Diderot) và được [Maine de Biran](/w/index.php?title=Maine_de_Biran&action=edit&redlink=1) phổ cập tại Pháp.
Nguồn gốc của từ tâm lý học (
*psychology*) là *psyche* và *logos (-logy)*(tâm lý) rất gần giống với "soul" (linh hồn) và *logos (-logy)* trong [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p), và tâm lý học trước đây đã được coi như một nghiên cứu về linh hồn (với ý nghĩa tôn giáo của thuật ngữ này), trong thời kỳ Thiên Chúa Giáo. Tâm lý học được xem là một ngành y khoa được [Thomas Willis](/w/index.php?title=Thomas_Willis&action=edit&redlink=1) nhắc đến khi nói về tâm lý học (trong *Doctrine of the Soul*) với các thuật ngữ về [chức năng não](/wiki/N%C3%A3o_ng%C6%B0%E1%BB%9Di), một phần của chuyên luận [giải phẫu](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_ph%E1%BA%ABu_h%E1%BB%8Dc) [1862](/wiki/1862) của ông là "De Anima Brutorum" ("Hai thuyết trình về Linh hồn của Brutes").
- Người sáng lập của ngành tâm lý học là
[Wilhelm Wundt](/wiki/Wilhelm_Wundt). Vào năm [1879](/wiki/1879)ông thiết lập phòng thí nghiệm tâm lý học đầu tiên ở [Leipzig](/wiki/Leipzig), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Ông tách Tâm lý học ra khỏi các khoa học khác, từ đây tâm lý học trở thành khoa học độc lập. Ông là người theo [chủ nghĩa cấu trúc](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BA%A5u_tr%C3%BAc&action=edit&redlink=1), quan tâm đến những gì tạo thành ý thức và mong muốn phân loại [não](/wiki/N%C3%A3o)ra thành những mảng nhỏ khác nhau để nghiên cứu từng phần riêng biệt. Ông sử dụng phương pháp [xem xét nội tâm](/w/index.php?title=Xem_x%C3%A9t_n%E1%BB%99i_t%C3%A2m&action=edit&redlink=1), yêu cầu một người tự nhìn vào nội tâm và ý thức của bản thân để nghiên cứu. Những người theo chủ nghĩa cấu trúc cũng tin rằng một người phải được huấn luyện để có thể tự xem xét nội tâm của mình.
- Những người đóng góp cho tâm lý học trong những ngày đầu tiên bao gồm
[Hermann Ebbinghaus](/w/index.php?title=Hermann_Ebbinghaus&action=edit&redlink=1)(người tiên phong nghiên cứu [trí nhớ](/wiki/Tr%C3%AD_nh%E1%BB%9B)), [Ivan Petrovich Pavlov](/wiki/Ivan_Petrovich_Pavlov)(người [Nga](/wiki/Nga)đã phát hiện ra quá trình học hỏi thông qua những điều kiện kinh điển-phản xạ có điều kiện, là khái niệm quan trọng trong nghiên cứu tâm lý cấp cao con người - ("sinh lý thần kinh cấp cao") và [Sigmund Freud](/wiki/Sigmund_Freud). Freud là người [Áo](/wiki/%C3%81o)đã có rất nhiều ảnh hưởng đến môn tâm lý học, mặc dù những ảnh hưởng này thiên về sinh vật hóa hơn, đóng góp cho ngành khoa học tâm lý. Thuyết của Freud cho rằng cấu trúc hành vi người được thúc đẩy bởi các thành tố cơ bản là ý thức-tiềm thức-vô thức, dựa trên cơ chế ["thỏa mãn và dồn nén"](/w/index.php?title=%22th%E1%BB%8Fa_m%C3%A3n_v%C3%A0_d%E1%BB%93n_n%C3%A9n%22&action=edit&redlink=1).
- Ngày nay, vị trí tâm lý học có vai trò quyết định đến sức khỏe con người.
[Tổ chức Y tế thế giới](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Y_t%E1%BA%BF_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)(WHO) đã định nghĩa sức khỏe là sự tương tác của mối liên hệ giữa Xã hội-Thể chất-Tinh thần con người. Năm 1972 Leonchiev đã làm sáng tỏ khái niệm về nghiên cứu tâm lý con người dựa trên hay hướng đến hoạt động có đối tượng. Xây dựng liệu pháp tâm lý trên hoạt động tích cực của cá nhân. Yếu tố tiền đề quyết định đến hành vi và năng lực cá nhân đó phương tiện trong cấu trúc hoạt động có đối tượng của cá nhân trong môi trường nhất định. Tổng hòa các mối quan hệ xã hội.
## Các lĩnh vực của Tâm lý học[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=2)] **Lục Đỏ Lam
Tím Lam Tím** **Lam Tím Đỏ
Lục Tím Lục** [Hiệu ứng Stroop](/wiki/Hi%E1%BB%87u_%E1%BB%A9ng_Stroop) khẳng định rằng việc nêu tên các màu trong đoạn thứ nhất dễ hơn và nhanh hơn đoạn thứ hai.
Tâm lý học là một lĩnh vực nghiên cứu về quy luật chung nhất của sự vận động thế giới đời sống con người dưới sự tác động qua lại tích cực của cá nhân với thực tại khách quan. Chi tiết về các lĩnh vực cụ thể trong Tâm lý học có thể tìm
[Các chủ đề về tâm lý học](/w/index.php?title=C%C3%A1c_ch%E1%BB%A7_%C4%91%E1%BB%81_v%E1%BB%81_t%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) và [Các môn tâm lý](/w/index.php?title=C%C3%A1c_m%C3%B4n_t%C3%A2m_l%C3%BD&action=edit&redlink=1).
### Tâm lý học Đại cương - tổng quát[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=3)]
Tâm lý học: Nghiên cứu những quy luật chung nhất của thế giới tinh thần con người trong sự vận động tương tác với thực tại khách quan (tâm lý đại cương) và những quy luật riêng biệt trong đời sống (tâm lý học chuyên ngành:
[Tâm Lý học bất thường](/w/index.php?title=T%C3%A2m_L%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_b%E1%BA%A5t_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học động học](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_%C4%91%E1%BB%99ng_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học nhận thức](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_nh%E1%BA%ADn_th%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học so sánh](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_so_s%C3%A1nh&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học phát triển](/wiki/T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n), [Tâm lý học cá nhân](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_c%C3%A1_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học xã hội](/wiki/T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_x%C3%A3_h%E1%BB%99i), [Tâm lý học nghệ thuật](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học quân sự](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học tội phạm](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_t%E1%BB%99i_ph%E1%BA%A1m&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học sáng tạo](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_s%C3%A1ng_t%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học lao động](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_lao_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học trị liệu](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_tr%E1%BB%8B_li%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học tư vấn](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_t%C6%B0_v%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học kinh tế](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_kinh_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1), [Cận tâm lý](/w/index.php?title=C%E1%BA%ADn_t%C3%A2m_l%C3%BD&action=edit&redlink=1),... và ứng dụng trong thực tiễn đời sống con người.
### Tâm lý học chuyên ngành - chuyên sâu[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=4)] [Tâm lý học ứng dụng](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_%E1%BB%A9ng_d%E1%BB%A5ng&action=edit&redlink=1) là nghiên cứu tâm lý học nhằm khắc phục đặc biệt các vấn đề về thực hành và ứng dụng của việc nghiên cứu này là đem ra áp dụng. Nhiều nghiên cứu tâm lý học được ứng dụng trong các lĩnh vực khác nhau: [Quản lý kinh doanh](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD_kinh_doanh&action=edit&redlink=1), [Thiết kế sản phẩm](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m&action=edit&redlink=1), [Lao động học](/w/index.php?title=Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), [Dinh dưỡng](/wiki/Dinh_d%C6%B0%E1%BB%A1ng), và [Y học lâm sàng](/w/index.php?title=Y_h%E1%BB%8Dc_l%C3%A2m_s%C3%A0ng&action=edit&redlink=1). [Tâm lý học ứng dụng](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_%E1%BB%A9ng_d%E1%BB%A5ng&action=edit&redlink=1) bao gồm các lĩnh vực: [Tâm lý học lâm sàng](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_l%C3%A2m_s%C3%A0ng&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học công nghiệp và tổ chức](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_c%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_v%C3%A0_t%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1), [Các nhân tố con người](/w/index.php?title=C%C3%A1c_nh%C3%A2n_t%E1%BB%91_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học pháp lý](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_l%C3%BD&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học sức khỏe](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_s%E1%BB%A9c_kh%E1%BB%8Fe&action=edit&redlink=1), [Tâm lý học trường học](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) và các lĩnh vực khác.
### Các học thuyết Tâm lý học nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=5)] **Thuyết Hành vi**
Tiếp cận hành vi là một trong những cố gắng rất lớn của tâm lí học thế giới đầu thế kỉ XX, nhằm khắc phục tính chủ quan trong nghiên cứu tâm lí người thời đó. Kết quả là đã hình thành trường phái có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển tâm lí học Mĩ và thế giới trong suốt thế kỷ XX: Tâm lý học hành vi, mà đại biểu là các nhà tâm lí học kiệt xuất: E.L.Thorndike (1874-1949), J.B.J.Watson (1878:1958), E.C.Tolman (1886-1959), K.L.Hull (1884-1952) và B.F.Skinner (1904-1990) và A. Bandura v.v…
Tâm lý học hành vi ra đời là một cuộc cách mạng, làm thay đổi cơ bản hệ thống quan niệm về tâm lý học đương thời. Theo đó, đối tượng của tâm lý học là hành vi chứ không phải ý thức. Phương pháp nghiên cứu là quan sát và thực nghiệm khách quan chứ không phải là nội quan. Trước và trong thời kỳ xuất hiện Thuyết hành vi, tâm lý học được hiểu là khoa học về ý thức và phương pháp nghiên cứu là nội quan (tự quan sát và giải thích). Ngay từ khi ra đời ở Đức năm 1879, với tư cách là khoa học độc lập, tâm lý học đã được mệnh danh là Tâm lý học nội quan. W.Wundt - người sáng lập ra Tâm lý học này, đã xác định đối tượng của tâm lý học là "tổ hợp các trạng thái mà ta nghiệm thấy - các trạng thái được trực tiếp thể nghiệm trong vòng ý thức khép kín". Sự phát triển tiếp theo của Tâm lý học nội quan đã hình thành nên Tâm lý học cấu trúc ở Mĩ. Mặt khác, do nhu cầu khắc phục sự bế tắc của Tâm lý học nội quan, cũng ở Mĩ những năm này đã xuất hiện Tâm lý học chức năng. Tuy nhiên, trên thực tế, cả hai dòng phái đều không tạo lập được khoa học khách quan về ý thức. Lý luận của chúng gắn liền với phương pháp chủ quan, điều này gây sự thất vọng ở khắp mọi nơi.
Kết quả là, những vấn đề cơ bản của tâm lý học trở nên mờ mịt đối với nhiều người: Đối tượng nghiên cứu (ý thức) và nguồn gốc của nó (ý thức bắt đầu từ đâu), phương pháp nghiên cứu (nội quan, nguyên tắc giải thích: nguyên nhân tâm lý như là sự chế uớc của một số hiện tượng ý thức đối với các hiện tượng khác). Từ đó đã xuất hiện nhu cầu cấp thiết về đối tượng, phương pháp và nguyên tắc mới, đặc biệt ở Mĩ, nơi mà cách tiếp cận thực dụng trong nghiên cứu con người chiếm vai trò thống trị. Điều này đã được chứng minh bằng khuynh hướng chức năng, mà trọng tâm chú ý là vấn đề thích ứng của cá nhân với môi trường. Nhưng chủ nghĩa chức năng, vốn bắt nguồn từ các quan niệm thời cổ đại về ý thức như là một bản thế đặc biệt vươn tới mục đích, đã bị bất lực khi giải thích nguyên nhân điều khiển hành vi con người, sự tạo ra những hình thức hành vi mới.
Phương pháp chủ quan đã mất uy tín, phải nhường vị trí cho phương pháp khách quan. Ở đây, sinh lý học, đặc biệt là sinh lý học thần kinh đã đóng vai trò quan trọng, trong đó công đầu thuộc về nhà sinh lý học người Nga I.P.Pavlov, với khái niệm phản xạ có điều kiện. Về phương diện kỹ thuật, phương pháp nghiên cứu phản xạ có điều kiện cho phép ta nhận biết khách quan các phản ứng của cơ thể đối với một kích thích. Các nhà hành vi học đã không bỏ qua thành tựu này. Phương pháp phản xạ trở thành cứu cánh của họ. Mặt khác, sự phát triển của tâm lý học động vật đã mang lại cho Tâm lý học hành vi đối tượng nghiên cứu mới: hành vi của động vật. Sự xuất hiện những nghiệm thể mới – động vật - không có khả năng nội quan, đã đóng vai trò quan trọng giúp nhà nghiên cứu chuyển từ quan sát sang thực nghiệm. Hiệu quả tác động của nghiệm viên bây giờ không phải là tự "thông báo" của nghiệm thể về các trạng thái của mình (như trong Tâm lý học nội quan) mà là những phản ứng vận động - một điều hoàn toàn khách quan. Trong biên bản thực nghiệm đã xuất hiện các thông tin kiểu mới về nguyên tắc. Hơn nữa, chính những nguyên tắc và phương pháp này đã chịu ảnh hưởng trực tiếp của triết học thực chứng và chủ nghĩa cơ học, đang chi phối tinh thần nước Mĩ. Đó chính là hoàn cảnh tư tưởng - lý luận đã sinh ra Thuyết hành vi.
Nhân vật hàng đầu của Tâm lý học hành vi là J.Watson. Các luận điểm của ông là nền tảng lý luận của hệ thống tâm lý học này. Nói tới Tâm lý học hành vi, không thể không nói nhiều về các quan điểm đó. Tuy nhiên, một mình J.Watson không làm nên trường phái thống trị tâm lý học Mĩ và ảnh hưởng lớn tới sự phát triển tâm lý học thế giới suốt thế kỷ XX. Trước J.Watson có nhiều bậc tiền bối, mà tư tưởng và kết quả thực nghiệm của họ là cơ sở trực tiếp, để trên đó Watson xây dựng các luận điểm then chốt của Tâm lý học hành vi. Sau J.Watson nhiều nhà tâm lý học lớn khác của Mĩ đã phát triển học thuyết này, đưa nó thành hệ thống tâm lý học đa dạng và bám rễ vào mọi ngóc ngách của đời sống xã hội. Vì vậy, có thể chia quá trình phát triển của Tâm lý học hành vi thành ba giai đoạn không hoàn toàn theo trật tự tuyến tính về thời gian: những cơ sở lý luận và thực nghiệm đầu tiên hình thành các luận điểm cơ bản (Thuyết hành vi cổ điển); sự phát triển tiếp theo của Tâm lý học hành vi, sau khi có các luận điểm của J.Watson (các thuyết hành vi mới và hậu hành vi).
**+ Thuyết Phân tâm**
Ngày nay, thuật ngữ "Phân tâm học" cùng với tên tuổi của người sáng lập nó là Sigmund Freud đã trở lên quá quen thuộc đối với nhiều người. Trong khi những tên tuổi vĩ đại khác của khoa học tâm lý như W.James, J.Watson, J.Piaget, L.X.Vưgotxki v.v ít được biết ngoài phạm vi tâm lý học, thì S.Freud nổi tiếng đối với nhiều tầng lớp, nhiều lĩnh vực: tâm lý học, giáo dục học, y học, văn học - nghệ thuật, tôn giáo, đạo đức v.v… 40 năm sau ngày mất của ông, tạp chí "News week" đánh giá rằng tư tưởng của Freud đã đi sâu vào ý thức của chúng ta đến nỗi "khó mà tưởng tượng được thế kỷ XX lại thiếu ông" (30/11/1981). Ông thuộc về một trong số ít nhà tư tưởng đã làm thay đổi căn bản cái nhìn của chúng ta về bản thân mình.
Chính S.Freud, sinh thời, đã có lần cho rằng, trong suốt lịch sử của loài người, đã trải qua 3 cú sốc lớn. Cú sốc đầu tiên do nhà thiên văn học người Ba Lan Nicolas Copernicus (1473 - 1543) mang đến, người đã chứng minh rằng, Trái Đất không phải là trung tâm của vũ trụ, mà chỉ là một trong rất nhiều hành tinh quay xung quanh mặt trời. Phát hiện thứ hai vào thế kỷ XIX, học thuyết của Charles Darwin, người đã chỉ ra rằng, con người không phải là một loài độc đáo, khác hẳn với tất cả thế giới động vật, do vậy, họ không thể tham vọng chiếm một vị trí đặc biệt trong tự nhiên. Con người chỉ là một loài động vật cao cấp, xuất hiện trong quá trình tiến hoá từ những loài thấp hơn. Cú sốc thứ ba do chính S.Freud tạo ra, khi ông phát hiện, chúng ta không luôn ở trong trạng thái có thể kiểm soát được bản thân một cách tuyệt đối nhờ ý thức. Ngược lại, chúng ta là một thứ đồ chơi trong tay của những sức mạnh vô thức, không chịu sức áp đặt của ý thức. Như vậy, Copernicus đã dịch chuyển loài người từ trung tâm của thế giới ra ngoại vi, Darwin buộc con người phải công nhận họ hàng tiền thân với động vật, còn Freud chứng minh rằng, ý thức không phải là chủ nhân trong chính ngôi nhà của mình. Lời khẳng định của S.Freud không phải không có lí. Kể từ khi thuyết phân tâm ra đời đến nay, ở phương Tây, không một lý thuyết khoa học nào có tác động mạnh mẽ đến suy nghĩ của mọi người hơn lý thuyết này, ngoại trừ lý thuyết về sự tiến hoá của Ch.Darwin.
Phân tâm học của S.Freud có số phận đặc biệt. Ngay từ khi mới ra dời, nó và cha đẻ của nó đã được đón tiếp với các thái độ ngược nhau. Sự ghẻ lạnh của giới y học và của xã hội Đức - Áo đương thời. Các bác sỹ thần kinh - đồng nghiệp của Freud xa lánh và phản bác ông. Nhiều người doạ bỏ tù ông, lên án ông là kẻ phạm tội lớn nhất đối với nền văn hoá châu Âu. Khi A.Hitler lên cầm quyền ở nước Đức và chiếm được nước áo, đã ra lệnh giết người thân và đốt sách của ông. Trong khi đó, ở phía bên kia, ngay từ những năm 1905, tại Hoa kỳ, nhà tâm lý học lừng danh W.James đã khẳng định với S. Freud "Tương lai tâm lý học thuộc về công trình của ông", còn ở Pháp, E.Clapared (1873-1940) nhận định: Phân tâm học của S.Freud là một trong những biến cố quan trọng nhất mà lịch sử các khoa học của trí tuệ loài người có được". Theo dòng thời gian, đã hơn 100 năm qua, vẫn liên tục diễn ra những cuộc tranh luận gay gắt về toàn bộ hoặc một số luận điểm trong học thuyết của S.Freud. Điều kỳ lạ là cùng với các luồng thái độ đó, phân tâm học ngày càng phát triển và thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống tinh thần xã hội. Thậm chí, vài thập niên gần đây, nhiều trào lưu tư tưởng cực đoan đã lợi dụng danh nghĩa của Phân tâm học, để kêu gọi "tự do tính dục", "Giải phóng tính dục", "Cách mạng tính dục"… Những trào lưu này, thực chất là lợi dụng và xuyên tạc S. Freud.
Trên bình diện tâm lí học, ở nước ta Phân tâm học được nghiên cứu ít hơn các học thuyết khác. Nguyên do là việc tìm hiểu thuyết này thường gặp khó khăn từ ba phía. Trước hết, hướng tiếp cận của Phân tâm học không giống các học thuyết tâm lí truyền thống. Những khái niệm và phương pháp của các trường phái tâm lý học đương thời đều được sinh ra trong phòng thí nghiệm, trong thư viện và trong các bài giảng ở giảng đường đại học. Ngược lại, Phân tâm học hầu như không có quan hệ với các giảng đường đại học và với lý tưởng của khoa học đơn thuần. Nó được sinh ra trong lòng của tâm thần học truyền thống, có nhiệm vụ giúp đỡ những người mà xã hội cho là "bệnh nhân tâm lý". Chính vì thế sự thâm nhập của Phân tâm học vào làng tâm lý học không phải bằng cửa trước, mà bằng cửa bên. Chính xác hơn, không thể so sánh nó với các trường phái khác. Nó có lãnh địa riêng trong sự khám phá thế giới tâm hồn con người. Phân tâm học, ngay từ cội nguồn đã không cùng dòng chảy với các tư tưởng tâm lý học chính thống. Đối tượng của nó không phải là hành vi bình thường mà là hành vi bất thường, điều mà các trường phái tâm lý học khác ít quan tâm. Phương pháp chủ yếu của nó là quan sát lâm sàng, chứ không phải là những thí nghiệm được kiểm soát trong phòng thí nghiệm. Ngoài ra, Phân tâm học còn quan tâm nhiều đến vô thức - một đề tài mà hầu như bị loại bỏ bởi các trường phái tâm lý học đương thời. Thứ hai: các nội dung nghiên cứu, các khái niệm, thuật ngữ được sử dụng trong Phân tâm học thường bị "cấm kị", dễ gây "dị ứng" đối với sinh hoạt văn hoá đời thường của xã hội, đặc biệt là trong xã hội tôn giáo phương Tây và phong kiến phương Đông. Thứ ba, các luận giải của S.Freud rất tinh tế, phần nhiều được rút ra từ kỹ thuật lâm sàng, hầu như không có sự lượng hoá, thống kê, những nội dung tâm lí được trình bày ở điểm giáp ranh giữa khoa học và suy diễn tư biện, nếu được chứng minh, chúng sẽ là phát hiện lớn lao về những điều sâu thẳm trong thế giới đời sống tâm lí con người, nhưng nếu thái quá chúng rất dễ trở thành tín điều phi khoa học. Vì vậy, để có cái nhìn khách quan về Phân tâm học, về sự kế thừa, sáng tạo và cống hiến của S.Freud, cũng như giá trị khoa học của các lý luận, phương pháp và kỹ thuật phân tâm của ông, cần phải nhìn nhận học thuyết này theo góc độ lịch sử.
Mặt khác, giống nhiều thuyết tâm lý học khác, trong quá trình phát triển, Phân tâm học thường xuyên chịu sức ép từ hai phía: sự phát triển và phân hoá từ bên trong và sự phản bác từ bên ngoài. Ngay sau khi ra đời, học thuyết này đã phân hoá thành nhiều "nhánh": Tâm lý học bề sâu của J.Jung (nhà tâm lý học Thụy Sỹ 1875-1961); Tâm lý học cá nhân của Alfred Adler (nhà tâm lí học Áo gốc Australia 1870- 1937); Lý thuyết về sự phát triển tâm lý xã hội của Eric Ericson (nhà tâm lý học Mĩ gốc Đức 1902-1994); Phân tâm học trẻ em của Anna Freud (1895-1982) và Mélanie Klein (1882-1960) v.v… Như vậy, nhiệm vụ của chương là vừa phải phân tích các nội dung chủ yếu của Phân tâm học S. Freud về sự phát triển người vừa phải đề cập tới một số lý thuyết phát triển sau đó. Cấu trúc của chương gồm 4 phần: Bối cảnh xã hội và những yếu tố tiền thân của Học thuyết phân tâm; S. Freud và sự hình thành Phân tâm học cổ điển; Những lý thuyết phát triển và cuối cùng là những người chống đối từ bên trong.
**+ Thuyết Phát sinh nhận thức - Jean Piaget**
"Từ đây cho tới cuối thế kỷ, tôi e rằng tâm lý học thế giới chỉ việc khai thác riêng các ý tưởng của J. Piaget thì cũng không làm sao hết được".
Paulpraisse
Cho tới cuối thế kỷ XX, chưa có nhà khoa học nào nghiên cứu sự phát sinh nhận thức và trí tuệ trẻ em được sâu sắc, hệ thống bằng J.Piaget. Suốt bảy thập kỷ kiên trì và sáng tạo khoa học, ông đã góp phần không nhỏ vào việc hình thành và phát triển lĩnh vực khoa học mới: Tâm lý học phát triển. Cả cuộc đời của J.Piaget là cuộc đời của nhà Bác học và lao động không ngừng. Các thầy cô giáo, bậc cha mẹ và trẻ thơ trên thế giới biết ơn những cống hiến lớn lao và tâm huyết của ông trong lĩnh vực này.
Jean Piaget sinh ngày 9 tháng 8 năm 1896 tại Nêuchâtel Thụy Sỹ, trong một gia đình tri thức danh tiếng.
Từ nhỏ ông đã bộc lộ thiên tư trí tuệ tuyệt vời, xuất chúng. Năm 10 tuổi ông đã công bố bài báo khoa học đầu tiên của mình, mô tả các quan sát về một con chim sẻ bạch tạng quý hiếm. Ít lâu sau, ông theo học một tớp giúp việc người quản lý bảo tàng lịch sử thiên nhiên ở địa phương. 15 tuổi J.Piaget đã bộc lộ rõ xu hướng nghiên cứu sinh học và đã công bố những bài báo khoa học, nghiên cứu về động vật có vú.
Năm 18 tuổi J.Piaget đỗ cử nhân và năm 1918, J.Piaget hoàn thành luận án Tiến sĩ thuộc lĩnh vực động vật học, tại Viện đại học Nêuchâtel, với đề tài "Sự thích ứng của loài nhuyễn thể". Trong thời gian này, ông đã công bố 25 công trình nghiên cứu sự sinh trưởng, thích nghi của loài sò quanh hồ Nêuchâtel. Những kiến thức sinh học và ấn tượng về sự thích nghi của loài sò óc đã hình thành trong ông các khái niệm cơ bản để nghiên cứu sự phát triển trí năng của trẻ em sau này.
Ngoài sinh học, mối quan tâm thứ 2 của ông là khoa học luận (Epistemology) - một ngành triết học đề cập đến nguồn gốc phát sinh của hiểu biết, ông nuôi hy vọng táo bạo là có thể hợp nhất hai vấn đề mà ông quan tâm. Vào thời điểm đó, ông cảm thấy, tâm lý học chính là câu trả lời. Ông chuyển đến Paris và dành ra 2 năm để học tâm lý học lâm sàng, lôgíc và triết lý khoa học tại Sorbonne. Trong thời gian ở Pari, J.Piaget được đề nghị đảm trách công việc chuẩn hoá những trắc nghiệm trí thông minh tại phòng thí nghiệm của A.Binet. Điều này đã ảnh hưởng sâu sắc đến xu hướng nghề nghiệp của ông. J.Piaget sớm nhận thấy và quan tâm nhiều hơn đến những "câu trả lời sai" của trẻ so với các kết quả trắc nghiệm. Ông nghĩ rằng, dường như trẻ em cùng độ tuổi thường mắc phải những loại câu trả lời sai giống nhau đối với một số câu hỏi nhất định. Vậy tại sao? J.Piaget tiếp tục tìm hiểu về những nhận thức sai lệch của trẻ bằng phương pháp lâm sàng mà ông đã học được trước đây, khi còn làm việc trong một bệnh viện tâm thần thực hành. Không bao lâu sau, ông lại phát hiện ra rằng, trẻ ở những độ tuổi khác nhau, thường có những loại câu trả lời sai khác nhau, và ông đi đến kết luận: trí tuệ phải là một thuộc tính đa diện. Những đứa trẻ lớn tuổi hơn không chỉ đơn giản là thông minh hơn những đứa trẻ ít tuổi, mà quá trình suy nghĩ của chúng cũng hoàn toàn khác. Những phát hiện này đã cuốn hút J.Piaget và ông cố gắng xác định xem trẻ tiến triển từ phương thức (hay giai đoạn) suy nghĩ này sang phương thức suy nghĩ khác như thế nào. Việc nghiên cứu của con người đáng lưu ý này còn tiếp tục khoảng 60 năm nữa, cho đến khi ông mất vào năm 1980.
Năm 1921 (25 tuổi), theo đề nghị của Giáo sư Claparède - Viện trưởng Viện khoa học giáo dục, ông chuyển từ Paris về Genève để đảm nhận chức Trưởng phòng tâm lý thực nghiệm. Năm 1925, ông nhận chức Giáo sư Đại học Nêuchâtel, dạy bao cả 3 ngành: Tâm lý học, Xã hội học và Triết học. Năm 1929, được bổ nhiệm Giáo sư Đại học Genève về môn Lịch sử tư tưởng khoa học, Giám đốc Trung tâm giáo dục quốc tế của Unesco và ở cương vị này cho tới năm về hưu (1972). Năm 1933 là Viện trưởng Viện khoa học giáo dục Thụy Sỹ tại Genève. Năm 1940, Giáo sư tâm lý thực nghiệm và năm 1952 là Giáo sư Trường Đại học Sorbonne, Paris.
Trong suốt những năm 1921 đến 1940, mối quan tâm chủ yếu của J.Piaget là lĩnh vực tâm lý học, đặc biệt là sự phát sinh nhận thức và trí tuệ của trẻ em. Trong thời gian này, nhiều công trình đã được ông công bố. "Ngôn ngữ và tư duy của trẻ" (1923), "Mệnh đề và kết luận của trẻ" (1924), "Biểu tượng về thế giới của trẻ" (1926) v.v. Những nghiên cứu về lĩnh vực trên được ông tập hợp trong hai công trình nổi tiếng: "Tâm lý học trí tuệ" (1946) và "Tâm lý học trẻ em" (1966).
Từ năm 1940 J.Piaget chuyển dần lĩnh vực nghiên cứu từ tâm lý trẻ em sang Lôgic học và Khoa học luận. Từ năm 1950 chuyển hẳn sang lĩnh vực này, đặc biệt là nghiên cứu quá trình phát triển tư duy con người. Năm 1956, ông thành lập ở Genève Trung tâm nghiên cứu quốc tến về nhận thức luận khoa học (Centre international d’ épistemologie Scientifique), với sự tham gia của nhiều nhà Bác học lớn đương thời như Albert Einstein (Vật lý), B.Grize (Toán và Lôgic), W.Mc.Cullôch (Sinh học thần kinh) v.v. Kết quả là trong thời gian này nhiều tác phẩm khoa học của ông đã được xuất bản: "Lớp, quan hệ và số" (1942), "Tiểu luận lôgic" (1952), "Nghiên cứu sự chuyển hoá của các thao tác lôgíc" (1953) và "Khái niệm về nhận thức phát sinh" (1950), với hơn 1000 trang, gồm 3 tập: "ý tưởng toán học", "ý tưởng vật lý học", "ý tưởng sinh học, ý tưởng tâm lý học và ý tưởng xã hội học".
Ngay từ những năm 1935-1965, J.Piaget đã quan tâm tới việc vận dụng kết quả nghiên cứu tâm lý học trẻ em vào các lĩnh vực văn hoá, giáo dục, đặc biệt là vào phương pháp giáo dục trẻ em. Ông đã phân tích và phê phán hạn chế của phương pháp giáo dục cổ truyền, quảng bá các phương pháp giáo dục mới, trong đó đề cao vai trò của phương pháp hoạt động trong dạy học. Coi đó là phương pháp mang lại hiệu quả hơn hẳn những phương pháp đương thời. Các tác phẩm: "Giáo dục đang đi về đâu" (1948), "Tâm lý học và giáo dục học" (1969) phản ánh khá rõ trăn trở và tư tưởng đổi mới của J.Piaget trong lĩnh vực này. Nhiều đề xuất của ông đến nay vẫn còn nguyên giá trị thời sự.
J.Piaget là người lao động không mệt mỏi. Suốt cuộc đời, ông quan sát, thử nghiệm, tích luỹ khối lượng khổng lồ dữ kiện về sự phát triển tâm lý trẻ em. Hàng năm, khi kết thúc năm học, ông mang tài liệu thu thập được đến một trang trại vắng người dưới chân núi Alpea. Ở đó, cả mùa hè, ông không tiếp xúc với khách, miệt mài phân tích, tổng hợp tư liệu, hình thành nên các tác phẩm khoa học. Trong suốt 70 năm làm việc J.Piaget đã công bố hàng trăm cuốn sách và bài viết về các lĩnh vực sinh học, tâm lý học, ngôn ngữ, lôgic… trong hệ thống lý thuyết liên bộ môn đồ sộ.
J.Piaget mất ngày 16.9.1980 tại Genève.
Sinh thời, J.Piaget được kính trọng trên khắp thế giới. Ông là giáo sư của nhiều trường Đại học lớn ở Pháp và Thụy Sỹ Giám đốc phòng thực nghiệm, phụ trách văn phòng Quốc tế về giáo dục, Uỷ viên Hội đồng chấp hành của Unesco, Viện sỹ và tiến sỹ danh dự của nhiều trường Đại học, Viện hàn lâm danh tiếng: Harvard (1936), Columbia (1970), Bruvtelle (1940), Brazill (1949).
J.Piaget là nhà Bác học đa lĩnh vực: Bắt đầu từ sinh học, sang tâm lý học đến nhận thức luận, trong lĩnh trực nào ông cũng ông có nhiều cống hiến lớn, đặc biệt là trong lĩnh vực tâm lý học trẻ em. Những công trình về lĩnh vực này của ông uyên bác đến mức, trong diễn văn khai mạc Hội nghị tâm lý học thế giới lần thứ 21, năm 1976, Chủ tịch hội tâm lý học thế giới, nhà Tâm lý học Pháp Paul Praisse đã phát biểu: "Từ đây cho tới cuối thế kỷ, tôi e rằng tâm lý học thế giới chỉ việc khai thác riêng các ý tưởng của J.Piaget thì cũng không làm sao hết được".
**+ Thuyết hoạt động**
Do các nhà tâm lý học Liên Xô (cũ) như L.X.Vugotxki, X.L Rubinstein, A.N Leonchev cùng với nhiều nhà tâm lý của Đức, Pháp, Bungari sáng lập. Tâm lý học hoạt động lấy Triết học Mác - Lênin làm cơ sở lý luận và phương pháp luận. Các nhà Tâm lý học hoạt động cho rằng, tâm lý là sự phản ánh hiện thực khác quan vào não người. Tâm lý người có cơ sở tự nhiên và cơ sở xã hội, được hình thành trong hoạt động, giao tiếp và trong các mối quan hệ xã hội. Vì thế, tâm lý người mang bản chất xã hội và mang tính lịch sử, là sản phẩm của hoạt động và giao tiếp.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=6)] [^](#cite_ref-APA_1-0) [“How does the APA define "psychology"?”](http://www.apa.org/support/about/apa/psychology.aspx#answer). Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2011. [^](#cite_ref-APA2_2-0) [“Definition of "Psychology (APA's Index Page)"”](http://www.apa.org/about/index.aspx). Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2011. **Fernald LD (2008).** [^](#cite_ref-Fernald_3-0) [(pp. 12–15). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.](https://books.google.com/books?id=Q7p-J4-SWuQC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false) *Psychology: Six perspectives* **Hockenbury & Hockenbury. Psychology. Worth Publishers, 2010.** [^](#cite_ref-Psychology_4-0) **Mặc dù việc** [^](#cite_ref-reference_name_A_5-0) [phân tích tâm lý](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_t%C3%ADch_t%C3%A2m_l%C3%BD&action=edit&redlink=1)và những hình thái khác của tâm lý học chuyên sâu thường có liên quan nhiều nhất đến tâm vô thức, những nhà nghiên cứu hành vi xem xét những hiện tượng như [phản xạ có điều kiện](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_c%C3%B3_%C4%91i%E1%BB%81u_ki%E1%BB%87n)và [phản xạ theo hình thức thưởng phạt](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_theo_h%C3%ACnh_th%E1%BB%A9c_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_ph%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1)( *operant conditioning*), trong khi những nhà nhận thức học tập trung nghiên cứu những vấn đề như [bộ nhớ tiềm ẩn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_nh%E1%BB%9B_ti%E1%BB%81m_%E1%BA%A9n&action=edit&redlink=1), [tính tự động](/w/index.php?title=T%C3%ADnh_t%E1%BB%B1_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1), và [thông điệp ngầm](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_%C4%91i%E1%BB%87p_ng%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1), tất cả những thứ đó đều được hiểu là để bỏ qua hoặc xảy ra bên ngoài nỗ lực nhận thức hay sự chú ý. Đương nhiên, những nhà [nhận thức-hành vi (tâm lý) trị liệu](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADn_th%E1%BB%A9c-h%C3%A0nh_vi_(t%C3%A2m_l%C3%BD)_tr%E1%BB%8B_li%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1)tư vấn cho những bệnh nhân của họ để trở nên đề phòng với những hình thái [suy nghĩ kém tương thích](/w/index.php?title=Suy_ngh%C4%A9_k%C3%A9m_t%C6%B0%C6%A1ng_th%C3%ADch&action=edit&redlink=1)( *maladaptive thought patterns), tính tự nhiên của cái mà trước đó những bệnh nhân này chưa hề ý thức.* [^](#cite_ref-6) [“Psychology is a Hub Science”](http://www.psychologicalscience.org/index.php/publications/observer/2007/september-07/psychology-is-a-hub-science.html). Association for Psychological Science *Observer*(September 2007) **O'Neil, H.F.; cited in Coon, D.; Mitterer, J.O. (2008).** [^](#cite_ref-O.27Neil_7-0) [(12th ed., pp. 15–16). Stamford, CT: Cengage Learning.](https://books.google.com/books?id=vw20LEaJe10C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false) *Introduction to psychology: Gateways to mind and behavior* **"The mission of the APA [American Psychological Association] is to advance the creation, communication and application of psychological knowledge to benefit society and improve people's lives"; APA (2010).** [^](#cite_ref-APA_mission_8-0) [Retrieved ngày 20 tháng 10 năm 2010.](http://www.apa.org/about/index.aspx) *About APA*. **Bureau of Labor Statistics, U.S. Department of Labor, Occupational Outlook Handbook, 2010–11 Edition, Psychologists, on the Internet at** [^](#cite_ref-9) [bls.gov](http://www.bls.gov/oco/ocos056.htm)(visited ngày 8 tháng 7 năm 2010). **Schater, D; Gilbert, D; Wegner, D, "Psychology: The Evolution of a Science",** [^](#cite_ref-10) *Pscyhology*, 2009, 2
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=7)]
|
|
Tìm hiểu thêm về
Psychology
tại
|
|![]()
[Từ điển](//vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm/Psychology)từ Wiktionary ![ Tìm kiếm Commons](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Commons](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
[Tập tin phương tiện](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Psychology)từ Commons ![ Tìm kiếm Wikinews](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wikinews-logo.svg/25px-Wikinews-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikinews](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wikinews-logo.svg/25px-Wikinews-logo.svg.png)
[Tin tức](//vi.wikinews.org/wiki/Special:Search/Psychology)từ Wikinews ![ Tìm kiếm Wikiquote](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/21px-Wikiquote-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikiquote](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/21px-Wikiquote-logo.svg.png)
[Danh ngôn](//vi.wikiquote.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm/Psychology)từ Wikiquote ![ Tìm kiếm Wikisource](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/24px-Wikisource-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikisource](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/24px-Wikisource-logo.svg.png)
[Văn kiện](//vi.wikisource.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm/Psychology)từ Wikisource ![ Tìm kiếm Wikibooks](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/25px-Wikibooks-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikibooks](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/25px-Wikibooks-logo.svg.png)
[Tủ sách giáo khoa](//vi.wikibooks.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm/Psychology)từ Wikibooks ![ Tìm kiếm Wikiversity](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Wikiversity-logo-en.svg/25px-Wikiversity-logo-en.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikiversity](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Wikiversity-logo-en.svg/25px-Wikiversity-logo-en.svg.png)
[Tài nguyên học tập](//vi.wikiversity.org/wiki/Special:Search/Psychology)từ Wikiversity [Tư vấn tâm lý](http://anvietson.com) [Psychology](http://www.dmoz.org/Science/Social_Sciences/Psychology/)tại [DMOZ](/wiki/DMOZ) [Psychology;](http://www.wikia.com/wiki/c:psychology) [Psychology dictionary](http://dictionary-psychology.com) [American Psychological Association](http://www.apa.org)
|
|

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


text:
hủy bỏ
Từ điển mở Wiktionary
(Đổi hướng từ
huỷ bỏ
)
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Việt
1.1
Cách phát âm
1.2
Động từ
1.2.1
Dịch
1.3
Tham khảo
Tiếng Việt
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
theo giọng
Hà Nội
Huế
Sài Gòn
hwḭ
˧˩˧
ɓɔ̰
˧˩˧
hwi
˧˩˨
ɓɔ
˧˩˨
hwi
˨˩˦
ɓɔ
˨˩˦
Vinh
Thanh Chương
Hà Tĩnh
hwi
˧˩
ɓɔ
˧˩
hwḭʔ
˧˩
ɓɔ̰ʔ
˧˩
Động từ
[
sửa
]
hủy bỏ
Huỷ bỏ
.
Bỏ
đi, không
coi
là
còn
giá trị
.
Huỷ bỏ hồ sơ.
Huỷ hợp đồng.
Huỷ kết quả kì thi.
Dịch
[
sửa
]
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=hủy_bỏ&oldid=1590589
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Việt
Động từ
Động từ tiếng Việt
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
ᏣᎳᎩ
Na Vosa Vakaviti
Français
Malagasy
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 05:55 ngày 28 tháng 7 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Cookie statement
Phiên bản di động

markdown:
# hủy bỏ
Từ điển mở Wiktionary
(Đổi hướng từ
[huỷ bỏ](/w/index.php?title=hu%E1%BB%B7_b%E1%BB%8F&redirect=no))
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **hủy bỏ**
#### Dịch[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-trans-&action=edit§ion=T-1)]
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1053 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Dưới đây là 10 trang web cho phép bạn upload ảnh một cách dễ dàng và nhanh chóng , có thể đem đi post ở các diễn đàn , blog ,……..vv
3 : http://freeimagehosting.net/
6 : http://666kb.com
7 : http://turboimagehost.com/
10 : http://picshome.com
Chào mừng mọi người đến với blog của otzi
Dưới đây là 10 trang web cho phép bạn upload ảnh một cách dễ dàng và nhanh chóng , có thể đem đi post ở các diễn đàn , blog ,……..vv
3 : http://freeimagehosting.net/
6 : http://666kb.com
7 : http://turboimagehost.com/
10 : http://picshome.com
Posted by Otzi on Tháng Bảy 8, 2007 at 4:45 sáng
Filed under Web  | Để lại bình luận | Trackback URI
[…] vào trang này tham khảo thử nè bạn 10 trang web dùng để upload ảnh một cách nhanh chóng và thuận lợi . � Thủ thuật ,… […]
http://lelam.co.cc/upanh
thấy cái đuôi cc là thấy k mún vô rồi ! đừng đem cai đó ra khoe !
ban lam cai trang up anh nay nhu the nao vay bay minh voi
tinypic :x
lon
http://up.anhso.net
Cái này ở VN nhanh nhất bạn ạ
toi la toi
hay đây hay đây thanks nhé
thiếu photobucket !
[IMG]http://cA6.upanh.com/12.560.16792882.XOZ0/quocky.jpg[/IMG]
[IMG]http://i37.tinypic.com/5estfs.jpg[/IMG]
co web nao tieng viet ko?
:-??
Tinypic có phải đang ban IP Việt Nam không ạ? Hình như cả imageshack cũng vậy luôn ;__; Làm ơn trả lời em với!
may trang e vao de up anh toan tieng anh thoi a ak!!!
a k0′ biet trang nao co’ tieng’ viet ko chi e voi’
ai biet thi lien lac vs e qua d/c nay nhaz:new_version93@yahoo.com
http://upanhso.tk úp ảnh cực nhanh lên google
Mình chuyên dùng trang này : http://upload.aloxovn.com
http://httpvn.com upload ảnh nhanh và lấy link full !
thang mat cho KHACH mat day
vào upanh.com ý
Mình thấy có trang này cho úp ảnh miễn phí hỗ trợ kéo thả rất hay nè
http://upanh.escovietnam.vn/
Awesome website you have here but I was wondering if you knew of
any user discussion forums that cover the same topics discussed in
this article? I’d really like to be a part of group where I can get advice from other knowledgeable people that share the same interest. If you have any suggestions, please let me know. Bless you!
gia xe toyota corolla s
10 trang web dùng để upload ảnh một cách nhanh chóng và thuận lợi . | Thủ thuật , hướng dẫn , kinh nghiệm về tin học
xe o to audi
10 trang web dùng để upload ảnh một cách nhanh chóng và thuận lợi . | Thủ thuật , hướng dẫn , kinh nghiệm về tin học
xe ford all new
10 trang web dùng để upload ảnh một cách nhanh chóng và thuận lợi . | Thủ thuật , hướng dẫn , kinh nghiệm về tin học
xe audi a3 2013
10 trang web dùng để upload ảnh một cách nhanh chóng và thuận lợi . | Thủ thuật , hướng dẫn , kinh nghiệm về tin học
http://photocrab.com
Upload và lưu trữ hình ảnh miển phí, giao diện thân thiện và dễ dàng sử dụng

markdown:
Dưới đây là 10 trang web cho phép bạn upload ảnh một cách dễ dàng và nhanh chóng , có thể đem đi post ở các diễn đàn , blog ,……..vv
3 :
[http://freeimagehosting.net/](http://freeimagehosting.net/)
6 :
[http://666kb.com](http://666kb.com)
7 :
[http://turboimagehost.com/](http://turboimagehost.com/)
10 :
[http://picshome.com](http://picshome.com)
Chào mừng mọi người đến với blog của otzi
Dưới đây là 10 trang web cho phép bạn upload ảnh một cách dễ dàng và nhanh chóng , có thể đem đi post ở các diễn đàn , blog ,……..vv
3 :
[http://freeimagehosting.net/](http://freeimagehosting.net/)
6 :
[http://666kb.com](http://666kb.com)
7 :
[http://turboimagehost.com/](http://turboimagehost.com/)
10 :
[http://picshome.com](http://picshome.com)
Posted by Otzi on Tháng Bảy 8, 2007 at 4:45 sáng
Filed under
[Web](https://viettut.wordpress.com/category/web/)  |
[Để lại bình luận](#respond) | [Trackback URI](https://viettut.wordpress.com/2007/07/08/10-trang-web-dung-d%e1%bb%83-upload-%e1%ba%a3nh-m%e1%bb%99t-cach-nhanh-chong-va-thu%e1%ba%adn-l%e1%bb%a3i/trackback/)
[…] vào trang này tham khảo thử nè bạn 10 trang web dùng để upload ảnh một cách nhanh chóng và thuận lợi . � Thủ thuật ,… […]
http://lelam.co.cc/upanh
thấy cái đuôi cc là thấy k mún vô rồi ! đừng đem cai đó ra khoe !
ban lam cai trang up anh nay nhu the nao vay bay minh voi
tinypic :x
lon
http://up.anhso.net
Cái này ở VN nhanh nhất bạn ạ
toi la toi
hay đây hay đây thanks nhé
thiếu photobucket !
[IMG]http://cA6.upanh.com/12.560.16792882.XOZ0/quocky.jpg[/IMG]
[IMG]http://i37.tinypic.com/5estfs.jpg[/IMG]
co web nao tieng viet ko?
:-??
Tinypic có phải đang ban IP Việt Nam không ạ? Hình như cả imageshack cũng vậy luôn ;__; Làm ơn trả lời em với!
may trang e vao de up anh toan tieng anh thoi a ak!!!
a k0′ biet trang nao co’ tieng’ viet ko chi e voi’
ai biet thi lien lac vs e qua d/c nay nhaz:new_version93@yahoo.com
http://upanhso.tk úp ảnh cực nhanh lên google
Mình chuyên dùng trang này : http://upload.aloxovn.com
http://httpvn.com upload ảnh nhanh và lấy link full !
thang mat cho KHACH mat day
vào upanh.com ý
Mình thấy có trang này cho úp ảnh miễn phí hỗ trợ kéo thả rất hay nè
http://upanh.escovietnam.vn/
Awesome website you have here but I was wondering if you knew of
any user discussion forums that cover the same topics discussed in
this article? I’d really like to be a part of group where I can get advice from other knowledgeable people that share the same interest. If you have any suggestions, please let me know. Bless you!
gia xe toyota corolla s
10 trang web dùng để upload ảnh một cách nhanh chóng và thuận lợi . | Thủ thuật , hướng dẫn , kinh nghiệm về tin học
xe o to audi
10 trang web dùng để upload ảnh một cách nhanh chóng và thuận lợi . | Thủ thuật , hướng dẫn , kinh nghiệm về tin học
xe ford all new
10 trang web dùng để upload ảnh một cách nhanh chóng và thuận lợi . | Thủ thuật , hướng dẫn , kinh nghiệm về tin học
xe audi a3 2013
10 trang web dùng để upload ảnh một cách nhanh chóng và thuận lợi . | Thủ thuật , hướng dẫn , kinh nghiệm về tin học
http://photocrab.com
Upload và lưu trữ hình ảnh miển phí, giao diện thân thiện và dễ dàng sử dụng

WARC-Truncated: length

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Server: nginx

Link: <http://wp.me/p56LO-V>; rel=shortlink

Vary: Cookie


text:
Các điểm nóng cải cách của châu Á đang nổi lên như điểm đến ưu tiên cho những tài năng trẻ, xuất chúng khi cuộc cách mạng công nghệ ở Thung lũng Silicon di chuyển từ Trung Quốc sang Ấn Độ, Việt Nam và ra xa hơn.
Rebecca Fannin đã thuật lại một hành trình tham quan trực tiếp, tại chỗ đối với các trung tâm công nghệ mới của châu Á. Bà nắm bắt sự dẫn đầu của Trung Quốc và chỉ ra Ấn Độ hứa hẹn sẽ thu hẹp khoảng cách ra sao trong lúc Việt Nam đang ở vùng biên giới.
Trong suốt 18 tháng từ Thượng Hải tới Singapore, Bắc Kinh tới Bangalore, Đài Loan tới TP.Hồ Chí Minh, bà đã phỏng vấn 100 công ty khởi nghiệp nóng nhất châu Á và các nhà đầu tư mạo hiểm của họ. Giờ đây, bà hé lộ những chiến lược thành công của một thế hệ doanh nhân mới, những người không còn nhìn vào Facebook, Amazon và eBay để tìm những gợi ý mà đang tạo tác ra những mô hình kinh doanh của chính mình, tiến ra toàn cầu và niêm yết cổ phiếu ở Phố Wall. Dù đó là điện thoại di động, thương mại điện tử, trò chơi, mạng xã hội, các thỏa thuận y-sinh hay công nghệ sạch, bà kể lại cách những công ty khởi nghiệp trẻ tiến lên với một hộp công cụ chiến thuật.
Bạn sẽ gặp Nguyễn Xuân Tài, doanh nhân tự khởi nghiệp người Việt, người đã tạo nên cỗ máy tìm kiếm Socbay theo hình ảnh của Google - và đã khước từ một đề nghị của Eric Schmidt. Bạn sẽ gặp MBA từ Harvard Naveen Tewari, người đã thành lập mạng lưới quảng cáo ĐTDĐ inMobi ở Bangalore và mở rộng ra quốc tế. Bạn sẽ gặp Ray Zhang, người đang đứng mũi chịu sào dịch vụ cho thuê xe hơi eHi đang tăng tốc ở Thượng Hải. Bạn cũng sẽ gặp những nhà đầu tư mạo hiểm uyên thâm đang đánh cược vào châu Á.
***
Tác giả: Rebecca A. Fannin là biên tập viên quốc tế của tuần báo Asian Venture Capital Journal Hồng Kông và từng là biên tập viên tin tức quốc tế của tạp chí Red Herring. Từ năm 1992, bà chuyên trách mảng cải cách, công nghệ và những nền kinh tế mới nổi tại Hồng Kông, Bangalore, Singapore, Bắc Kinh, Thượng Hải, cũng như các thành phố lớn khác trên khắp thế giới.
Nhóm tin tức và sự kiện của bà, Silicon Asia, xuất bản những bản tin điện tử cho các nhà đầu tư mạo hiểm và các doanh nhân, cung cấp những cuộc hội thảo nghiên cứu và phát triển ở những điểm nóng công nghệ. Có thể tìm được những video phỏng vấn, hình ảnh, bài viết và blog, và các chương trình của bà tại www.siliconasiainvest.com.
Xuất thân từ Lancaster, Ohio, Rebecca lớn lên trong một gia đình có nề nếp hàn lâm, là con gái của một giáo sư đại học và một giáo viên mầm non. Hiện nay bà có một căn hộ ở Manhattan và một ngôi nhà ở North Stamford, Connecticut. Công việc nghiên cứu, viết lách và tư vấn thường xuyên đưa bà tới khu vực San Francisco, nơi bà có một căn cứ ở Burlingame. Rebecca thích những chuyến đi tường thuật thường xuyên ở Trung Quốc, Ấn Độ và các thị trường đang nổi lên khác.
Mời bạn đón đọc.
Hãy Đăng ký

markdown:
Thứ 2 - 7: hoạt động từ
**7:30 - 20:00**
Chủ nhật: hoạt động từ
**8:00 - 17:00**
Các điểm nóng cải cách của châu Á đang nổi lên như điểm đến ưu tiên cho những tài năng trẻ, xuất chúng khi cuộc cách mạng công nghệ ở Thung lũng Silicon di chuyển từ Trung Quốc sang Ấn Độ, Việt Nam và ra xa hơn.
Rebecca Fannin đã thuật lại một hành trình tham quan trực tiếp, tại chỗ đối với các trung tâm công nghệ mới của châu Á. Bà nắm bắt sự dẫn đầu của Trung Quốc và chỉ ra Ấn Độ hứa hẹn sẽ thu hẹp khoảng cách ra sao trong lúc Việt Nam đang ở vùng biên giới.
Trong suốt 18 tháng từ Thượng Hải tới Singapore, Bắc Kinh tới Bangalore, Đài Loan tới TP.Hồ Chí Minh, bà đã phỏng vấn 100 công ty khởi nghiệp nóng nhất châu Á và các nhà đầu tư mạo hiểm của họ. Giờ đây, bà hé lộ những chiến lược thành công của một thế hệ doanh nhân mới, những người không còn nhìn vào Facebook, Amazon và eBay để tìm những gợi ý mà đang tạo tác ra những mô hình kinh doanh của chính mình, tiến ra toàn cầu và niêm yết cổ phiếu ở Phố Wall. Dù đó là điện thoại di động, thương mại điện tử, trò chơi, mạng xã hội, các thỏa thuận y-sinh hay công nghệ sạch, bà kể lại cách những công ty khởi nghiệp trẻ tiến lên với một hộp công cụ chiến thuật.
Bạn sẽ gặp Nguyễn Xuân Tài, doanh nhân tự khởi nghiệp người Việt, người đã tạo nên cỗ máy tìm kiếm Socbay theo hình ảnh của Google - và đã khước từ một đề nghị của Eric Schmidt. Bạn sẽ gặp MBA từ Harvard Naveen Tewari, người đã thành lập mạng lưới quảng cáo ĐTDĐ inMobi ở Bangalore và mở rộng ra quốc tế. Bạn sẽ gặp Ray Zhang, người đang đứng mũi chịu sào dịch vụ cho thuê xe hơi eHi đang tăng tốc ở Thượng Hải. Bạn cũng sẽ gặp những nhà đầu tư mạo hiểm uyên thâm đang đánh cược vào châu Á.
***
__: Tác giả__
Nhóm tin tức và sự kiện của bà, Silicon Asia, xuất bản những bản tin điện tử cho các nhà đầu tư mạo hiểm và các doanh nhân, cung cấp những cuộc hội thảo nghiên cứu và phát triển ở những điểm nóng công nghệ. Có thể tìm được những video phỏng vấn, hình ảnh, bài viết và blog, và các chương trình của bà tại www.siliconasiainvest.com.
Xuất thân từ Lancaster, Ohio, Rebecca lớn lên trong một gia đình có nề nếp hàn lâm, là con gái của một giáo sư đại học và một giáo viên mầm non. Hiện nay bà có một căn hộ ở Manhattan và một ngôi nhà ở North Stamford, Connecticut. Công việc nghiên cứu, viết lách và tư vấn thường xuyên đưa bà tới khu vực San Francisco, nơi bà có một căn cứ ở Burlingame. Rebecca thích những chuyến đi tường thuật thường xuyên ở Trung Quốc, Ấn Độ và các thị trường đang nổi lên khác.
**Mời bạn đón đọc.**
★ ★ ★ ★ ★
Hãy Đăng ký

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

X-Frame-Options: sameorigin

Set-Cookie: debugger=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


text:
Giỏ hàng rỗng
Cuốn sách Quản trị dự án này sẽ giúp các bạn tự nghiên cứu môn học với các kiến thức cốt lõi nhất, cơ bản nhất mà một nhà quản trị cần phải biết về các vấn đề liên quan đến dự án. Nội dung chính của môn học bao gồm các kiến thức cơ bản về dự án và quản trị dự án; các kiến thức liên quan đến việc lựa chọn dự án; cách tổ chức thực hiện dự án; phương pháp lập kế hoạch và xác định ngân sách dự án; cách lập tiến độ thực hiện dự án; phân bổ nguồn lực để thực hiện dự án; phương pháp kiểm soát dự án; các vấn đề liên quan đến hợp đồng và rủi ro trong quá trình thực hiện dự án; và cuối cùng là quyết định kết thúc dự án.
Theo quan điểm truyền thống, quản trị dự án được coi như một chức năng, một lĩnh vực không thể thiếu được trong quản trị doanh nghiệp, và là một trong những môn học cần thiết của ngành Quản trị kinh doanh. Tuy nhiên, theo quan điểm hiện đại thì lý thuyết về quản trị dự án có thể áp dụng vào mọi mặt của một tổ chức. Nó giúp xử lý, kiểm soát, quản lý hầu hết các vấn đề của một doanh nghiệp. Do vậy, ngày nay người ta dùng mô hình quản trị dự án trong quản trị doanh nghiệp. Môn học này vì thế càng có vai trò quan trọng hơn nữa trong ngành đào tạo Quản trị kinh doanh.
Trong nền kinh tế thị trường, các dự án hết sức đa dạng, phúc tạp, và liên quan đến mọi mặt, mọi hoạt động của nền kinh tế. Điều này đòi hỏi việc quản trị dự án phải mang tính chuyên nghiệp cao, đòi hỏi các phương pháp và kỹ thuật quản trị dự án tiến tiến và hiện đại. Dự án là một hoạt động góp phần cho sự phát triển nền kinh tế của một quốc gia. Mặt khác, nó cũng là công cụ để mang lại lợi nhuận và các lợi ích khác cho các bên liên quan. Do đó, việc quản trị dự án - với mục đích là để hướng dự án tới thành công và hiệu quả theo các mục tiêu đặt ra - có một ý nghĩa quan trọng đặc biệt với các ngành, các cấp, các bên liên quan. Cũng có thể thấy trong bối cảnh nguồn lực hạn chế, việc nghiên cứu quản trị dự án sẽ hỗ trợ cho nhà quản trị dự án các kiến thức, kỹ thuật, để có thể dẫn dắt dự án đi đến thành công.
Mục lục
Giới thiệu về môn học
Chương 1: Tổng quan về dự án và quản trị dự án
Chương 2: Lựa chọn dự án
Chương 3: Thiết kế tổ chức và xây dựng đội ngũ dự án
Chương 4: Lập kế hoạch và ngân sách dự án
Chương 5: Lập tiến độ dự án
Chương 6: Phân bổ nguồn lực
Chương 7: Kiểm soát dự án
Chương 8: Quản trị rủi ro và hợp đồng dự án
Chương 9: Đánh giá và kết thúc dự án
Kết thúc dự án
Tóm tắt chương
Câu hỏi
Nghiên cứu tình huống
Mời bạn đón đọc.
CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ MÊ KÔNG COM
Địa chỉ: 292A Hòa Bình, Phường Hiệp Tân, Quận Tân Phú, Tp. Hồ Chí Minh
MST: 0303615027 do Sở Kế Hoạch Và Đầu Tư Tp.HCM cấp ngày 10/03/2011
Tel: 08.73008182 - Fax: 08.39733234 - Email: hotro@vinabook.com
Hãy Đăng ký

markdown:
Thứ 2 - 7: hoạt động từ
**7:30 - 20:00**
Chủ nhật: hoạt động từ
**8:00 - 17:00**
|
|
28.000 ₫
Cuốn sách Quản trị dự án này sẽ giúp các bạn tự nghiên cứu môn học với các kiến thức cốt lõi nhất, cơ bản nhất mà một nhà quản trị cần phải biết về các vấn đề liên quan đến dự án. Nội dung chính của môn học bao gồm các kiến thức cơ bản về dự án và quản trị dự án; các kiến thức liên quan đến việc lựa chọn dự án; cách tổ chức thực hiện dự án; phương pháp lập kế hoạch và xác định ngân sách dự án; cách lập tiến độ thực hiện dự án; phân bổ nguồn lực để thực hiện dự án; phương pháp kiểm soát dự án; các vấn đề liên quan đến hợp đồng và rủi ro trong quá trình thực hiện dự án; và cuối cùng là quyết định kết thúc dự án.
Theo quan điểm truyền thống, quản trị dự án được coi như một chức năng, một lĩnh vực không thể thiếu được trong quản trị doanh nghiệp, và là một trong những môn học cần thiết của ngành Quản trị kinh doanh. Tuy nhiên, theo quan điểm hiện đại thì lý thuyết về quản trị dự án có thể áp dụng vào mọi mặt của một tổ chức. Nó giúp xử lý, kiểm soát, quản lý hầu hết các vấn đề của một doanh nghiệp. Do vậy, ngày nay người ta dùng mô hình quản trị dự án trong quản trị doanh nghiệp. Môn học này vì thế càng có vai trò quan trọng hơn nữa trong ngành đào tạo Quản trị kinh doanh.
Trong nền kinh tế thị trường, các dự án hết sức đa dạng, phúc tạp, và liên quan đến mọi mặt, mọi hoạt động của nền kinh tế. Điều này đòi hỏi việc quản trị dự án phải mang tính chuyên nghiệp cao, đòi hỏi các phương pháp và kỹ thuật quản trị dự án tiến tiến và hiện đại. Dự án là một hoạt động góp phần cho sự phát triển nền kinh tế của một quốc gia. Mặt khác, nó cũng là công cụ để mang lại lợi nhuận và các lợi ích khác cho các bên liên quan. Do đó, việc quản trị dự án - với mục đích là để hướng dự án tới thành công và hiệu quả theo các mục tiêu đặt ra - có một ý nghĩa quan trọng đặc biệt với các ngành, các cấp, các bên liên quan. Cũng có thể thấy trong bối cảnh nguồn lực hạn chế, việc nghiên cứu quản trị dự án sẽ hỗ trợ cho nhà quản trị dự án các kiến thức, kỹ thuật, để có thể dẫn dắt dự án đi đến thành công.
**Mục lục**
Giới thiệu về môn học
Chương 1: Tổng quan về dự án và quản trị dự án
Chương 2: Lựa chọn dự án
Chương 3: Thiết kế tổ chức và xây dựng đội ngũ dự án
Chương 4: Lập kế hoạch và ngân sách dự án
Chương 5: Lập tiến độ dự án
Chương 6: Phân bổ nguồn lực
Chương 7: Kiểm soát dự án
Chương 8: Quản trị rủi ro và hợp đồng dự án
Chương 9: Đánh giá và kết thúc dự án
Kết thúc dự án
Tóm tắt chương
Câu hỏi
Nghiên cứu tình huống
**Mời bạn đón đọc.**
★ ★ ★ ★ ★
Hãy Đăng ký