markdown:
# Sữa công thức
**Sữa công thức** hay còn gọi là ** là các loại sữa bột trẻ em** [sữa](/wiki/S%E1%BB%AFa)được sản xuất dành riêng làm thức ăn cho [trẻ sơ sinh](/wiki/Tr%E1%BA%BB_s%C6%A1_sinh)và [trẻ em](/wiki/Tr%E1%BA%BB_em)dưới 12 tháng tuổi trong đó thành phần mô phỏng công thức hóa học của [sữa mẹ](/wiki/S%E1%BB%AFa_m%E1%BA%B9)và dùng để thay thế hoàn toàn hoặc một phần cho sữa mẹ Sữa công thức cũng có thể được hiểu là những loại [[1]](#cite_note-dantri.com.vn-1) [thực phẩm](/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m)(nghĩa rộng) dành cho những đứa trẻ thường chuẩn bị cho [bú bình](/w/index.php?title=B%C3%BA_b%C3%ACnh&action=edit&redlink=1)hoặc ăn thức ăn từ [bột](/w/index.php?title=B%E1%BB%99t&action=edit&redlink=1)(trộn với [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc)) hoặc chất lỏng (có hoặc không có nước bổ sung), đây là một thực phẩm mà dành sử dụng chế độ ăn uống đặc biệt chỉ như một loại thức ăn cho trẻ sơ sinh.
## Thành phần[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&action=edit§ion=1)]
Sữa công thức có những thành phần mô phỏng giống như sữa mẹ, nó có công thức gần giống với sữa mẹ trong việc vừa giúp trẻ có một cơ thể khỏe mạnh với sự tăng trưởng về chiều cao, cân nặng vừa phát triển trí não, thị lực, cảm xúc, kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề, hệ miễn dịch, ngoài đạm, đường, chất béo và các vitamin, khoáng chất thiết yếu, còn cần có một số dưỡng chất bổ sung đặc biệt (choline, DHA, ARA, beta-glucan, prebiotic...).
[[1]](#cite_note-dantri.com.vn-1)
Dù mang nhiều nhãn hiệu thì sữa công thức nhìn chung là có thành phần giống hệt nhau do do sữa bột công thức phải tuân theo quy định của các cơ quan quản lý thực phẩm, chẳng hạn Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA), đòi hỏi các nhà sản xuất cung cấp 29 chất dinh dưỡng cụ thể trong mỗi khẩu phần. Trong khi các nhãn hiệu khác nhau có tên gọi, bao bì, giá cả khác nhau, không ai trong số họ được phép thay đổi các thành phần cần thiết.
Có 3 loại sữa công thức cơ bản [2] [: *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [Sữa bột](/wiki/S%E1%BB%AFa_b%E1%BB%99t)(sẽ được pha cùng nước). [Sữa nước đặc](/wiki/S%E1%BB%AFa_%C4%91%E1%BA%B7c)(sẽ được pha loãng cùng nước). [Sữa nước lỏng](/wiki/S%E1%BB%AFa)(chỉ việc đổ vào bình là bé bú được).
Trong đó, sữa bột là phổ biến và ít tốn kém nhất, sữa nước lỏng là tốn kém nhất. Ngoài ra, cũng có các loại sữa công thức hữu cơ trên thị trường, có thành phần tương tự sữa công thức bình thường nhưng sữa này được lấy từ những con bò không được dùng bất kỳ loại kháng sinh nào. Đói với sữa công thức bột gồm nhiều loại:
- Sữa công thức gốc
[sữa bò](/wiki/S%E1%BB%AFa_b%C3%B2). Hầu hết các bé dễ dàng tiêu hóa sữa công thức nhưng một số có khả năng dị ứng với protein sữa bò trong sữa công thức. [[2]](#cite_note-hcm.eva.vn-2)
- Sữa công thức
[gốc đậu nành](/wiki/S%E1%BB%AFa_%C4%91%E1%BA%ADu_n%C3%A0nh)(có thể dùng cho bé sơ sinh) hoặc những bé không dung nạp lactose hay bị dị ứng sữa bò.
- Sữa công thức ít gây dị ứng (cho bé bị dị ứng với protein sữa hoặc dị ứng sữa đậu nành)đó là sữa bột chứa đạm thủy phân, trong đó các protein đã được biến đổi thành hình thức dễ tiêu hóa hơn.
- Sữa công thức thiết kế đặc biệt cho bé nhẹ cân.
Trẻ uống sữa công thức thường sẽ no lâu hơn trẻ bú sữa mẹ vì sữa mẹ và hầu hết các loại sữa bột công thức có chứa các loại protein whey và casein nhưng trong sữa mẹ, whey nhiều hơn casein nên dễ dàng tiêu hóa, trong khi sữa bột công thức chứa nhiều casein khiến trẻ tiêu hóa chậm hơn. Sữa bột công thức mất nhiều thời gian để tiêu hóa hơn sữa mẹ
[[2]](#cite_note-hcm.eva.vn-2)
## Vai trò[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&action=edit§ion=2)]
Sữa công thức, với hình thức đặc thù giúp cung cấp tối đa dưỡng chất cho trẻ đang là một trong những giải pháp tốt nhất để trẻ đạt được nhu cầu dinh dưỡng cần thiết.
Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, thì sữa mẹ là tốt nhất. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân mà ngay từ đầu có một số bà mẹ đã không thể duy trì việc cho con bú sữa mẹ thì giải pháp cung cấp dinh dưỡng cho con bằng sữa công thức là phù hợp nhất. [3] [[1]](#cite_note-dantri.com.vn-1)
Một lời khuyên cho rằng khi trẻ em đang ở vào giai đoạn "vàng" (từ 3-10 tuổi), là giai đoạn chiếm đến 60% tiềm năng phát triển chiều cao nên bên cạnh các
[bữa ăn](/wiki/B%E1%BB%AFa_%C4%83n), việc bổ sung thêm sữa đóng vai trò rất quan trọng và nên chọn sữa công thức cho trẻ vì hệ dưỡng chất khoa học trong các loại sữa công thức sẽ bổ sung cho bé đầy đủ các chất thiết yếu, quan trọng, giúp bé đạt đến chiều cao tối ưu, đây là điều mà [sữa tươi](/wiki/S%E1%BB%AFa_t%C6%B0%C6%A1i) sẽ gặp hạn chế. Nên cho bé uống 2-3 ly sữa công thức mỗi ngày và duy trì điều này suốt trong giai đoạn từ 3-10 tuổi. [[4]](#cite_note-4) [[5]](#cite_note-5)
Mặc dù vậy, sữa công thức vẫn không thể thay thế hoàn toàn cho sữa mẹ. Ở Việt Nam, có việc cấm quảng cáo sữa công thức cho trẻ dưới 24 tháng, các sản phẩm dinh dưỡng với mục đích thay thế sữa mẹ cho trẻ 0 đến 24 tháng sẽ đều bị cấm quảng cáo, các sản phẩm dinh dưỡng công thức với mục đích thay thế sữa mẹ cho trẻ dưới 12 tháng, sản phẩm bổ sung cho trẻ dưới 6 tháng đều bị cấm quảng cáo.
[[6]](#cite_note-6)
[An toàn thực phẩm](/wiki/An_to%C3%A0n_th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m)[ [sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&action=edit§ion=3)]
### Trung Quốc[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&action=edit§ion=4)]
Năm 2008, tại Trung Quốc phát hiện
[sữa bột trẻ em](/wiki/S%E1%BB%AFa_b%E1%BB%99t_tr%E1%BA%BB_em) đã bị lẫn [hóa chất](/wiki/H%C3%B3a_ch%E1%BA%A5t) [melamine](/wiki/Melamine). Vụ bê bối này đã ảnh hưởng đến nhiều nước khác bởi các sản phẩm chứa sữa nhiễm bẩn nhập từ Trung Quốc. Đến ngày [22 tháng 9](/wiki/22_th%C3%A1ng_9), người ta đã thống kê được gần 53.000 trẻ em đã bị bệnh, hơn 12.800 trẻ phải nằm viện, và 4 trẻ bị chết, với nguyên nhân là [sỏi thận](/wiki/S%E1%BB%8Fi_th%E1%BA%ADn) và [suy thận](/wiki/Suy_th%E1%BA%ADn). [[7]](#cite_note-sick-7) Chất hóa học đã được trộn vào sữa để làm cho sữa có vẻ có độ [8] [đạm](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1m)cao hơn. Cũng chất hóa học này đã có liên quan đến [chuỗi các vụ thu hồi thức ăn cho thú cảnh vào năm 2007](/w/index.php?title=V%E1%BB%A5_thu_h%E1%BB%93i_th%E1%BB%A9c_%C4%83n_th%C3%BA_c%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2007&action=edit&redlink=1). Trong một vụ khác, sữa chất lượng kém đã gây ra cái chết do suy dinh dưỡng của 13 trẻ sơ sinh tại Trung Quốc năm 2004. [[9]](#cite_note-9)
Hiện tượng sữa nhiễm bẩn đã bị phát hiện ở 22 công ty Trung Quốc, trong đó có Sanlu (
[Tập đoàn Tam Lộc](/wiki/T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_Tam_L%E1%BB%99c)), [Mengniu](/w/index.php?title=Mengniu&action=edit&redlink=1), [Yili](/w/index.php?title=Yili&action=edit&redlink=1), và [Yashili](/w/index.php?title=Yashili&action=edit&redlink=1). Sự kiện này đã gây nên những mối lo ngại về an toàn thực phẩm và [10] [tham nhũng chính trị](/wiki/Tham_nh%C5%A9ng)ở Trung Quốc, và gây thiệt hại cho danh tiếng của thực phẩm do Trung Quốc xuất khẩu; ít nhất 11 quốc gia đã ngừng nhập khẩu sản phẩm sữa từ Trung Quốc. [Tổ chức Y tế Thế giới](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Y_t%E1%BA%BF_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)coi vụ bê bối này là một trong những sự kiện an toàn thực phẩm lớn nhất mà tổ chức này phải đối phó trong những năm gần đây. Tổ chức này nói rằng khủng hoảng lòng tin của người tiêu dùng Trung Quốc sẽ khó vượt qua. [[11]](#cite_note-voa-11)
Sau đó, Lo ngại các sản phẩm sữa trong nước không đảm bảo chất lượng, ngày càng nhiều người Trung Quốc đổ xô tới Hồng Kông mua sữa ngoại cho con, Sữa công thức nhập khẩu cho trẻ em là mặt hàng đặc biệt được ưa chuộng bởi người dân đại lục vẫn chưa hết lo ngại về vấn đề an toàn thực phẩm, thậm chí còn được xem là món quà tặng xa xỉ đối với nhiều gia đình đại lục.
[[12]](#cite_note-12)
### New Zeland[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&action=edit§ion=5)]
Một vụ bê bối khác liên quan đến sữa của Tân Tây Lan đó là sữa bột nhiễm khuẩn của công ty
[Fonterra](/w/index.php?title=Fonterra&action=edit&redlink=1). [Chính phủ New Zealand](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_New_Zealand&action=edit&redlink=1) ra thông báo cho biết nguyên liệu [sữa đặc](/wiki/S%E1%BB%AFa_%C4%91%E1%BA%B7c), [sữa bột khô](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_b%E1%BB%99t_kh%C3%B4&action=edit&redlink=1) của công ty Fonterra đã bị nhiễm khuẩn và nhiều sản phẩm sử dụng nguyên liệu này đã được xuất khẩu sang [Australia](/wiki/Australia), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [Malaysia](/wiki/Malaysia), [A-rập Xê-út](/w/index.php?title=A-r%E1%BA%ADp_X%C3%AA-%C3%BAt&action=edit&redlink=1), [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan) và [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Triệu chứng [ngộ độc](/wiki/Ng%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%99c_th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m) ban đầu do vi khuẩn gây ra gồm nôn mửa và tiêu chảy, sau đó có thể dẫn tới liệt, thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời. [[13]](#cite_note-13) [Nga](/wiki/Nga), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) và Trung Quốc đã đồng loạt cho thu hồi tất cả các sản phẩm sữa có sử dụng nguyên liệu sữa bột do công ty Fonterra của New Zealand cung cấp để tránh nguy cơ lây lan vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng. Tập đoàn thực phẩm lớn của Pháp Danone đã phải ra lệnh thu hồi các sản phẩm sữa của mình khỏi thị trường Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan và New Zealand. Mátxcơva đã thu hồi các sản phẩm sữa của Fonterra, bao gồm sữa công thức dành cho trẻ em và khuyến cáo người tiêu dùng nước này không mua các sản phẩm của hãng trên.
Thủ tướng New Zealand
[John Key](/wiki/John_Key) đã sắp xếp một chuyến đi tới Bắc Kinh trong để xin lỗi người tiêu dùng nước này về bê bối sữa nhiễm vi khuẩn gây liệt cơ của hãng Fonterra nhằm tạo niềm tin do thị trường sữa công thức của Trung Quốc đang đem về cho New Zealand khoảng 2,4 tỷ USD mỗi năm. Ngoài ra, Sau khi chính phủ New Zealand ra thông cáo về nguyên liệu đạm sữa cô đặc của Fonterra, người tiêu dùng Việt Nam đã quay trở lại mua sữa này. Bộ Công nghiệp cơ bản New Zealand khẳng định vi khuẩn được tìm thấy trong Whey Protein Concentrate (WPC) do công ty Fonterra sản xuất không phải là vi khuẩn Clostridium botulinum (CB) như đã cảnh báo, mà là vi khuẩn Clostridium sporogenes (CS). Đây là khuẩn lành tính, hoàn toàn không gây hại và có mặt phổ biến trong môi trường. [14] [[15]](#cite_note-15)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%AFa_c%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c&action=edit§ion=6)]
- ^
**a** **ă** **â** [“Cẩn trọng khi chọn sữa cho con”](http://dantri.com.vn/tu-van/can-trong-khi-chon-sua-cho-con-597702.htm). Báo điện tử Dân Trí. 19 tháng 5 năm 2012. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014.
- ^
**a** **ă** **â** [“5 bí mật bất ngờ về sữa công thức”](http://hcm.eva.vn/lam-me/5-bi-mat-bat-ngo-ve-sua-cong-thuc-c10a145716.html). Eva.vn. 26 tháng 7 năm 2013. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. [^](#cite_ref-3) [“Sữa nước dinh dưỡng khi bé đến trường”](http://dantri.com.vn/tu-van/sua-nuoc-dinh-duong-khi-be-den-truong-580281.htm). Báo điện tử Dân Trí. 29 tháng 3 năm 2012. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. [^](#cite_ref-4) [“Tiềm năng phát triển chiều cao của trẻ Việt”](http://dantri.com.vn/tu-van/tiem-nang-phat-trien-chieu-cao-cua-tre-viet-658074.htm). Báo điện tử Dân Trí. 2 tháng 11 năm 2012. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. [^](#cite_ref-5) [“Chuyên đề: Hành trình phát triển trí não của trẻ theo từng giai đoạn”](http://dantri.com.vn/tu-van/chuyen-de-hanh-trinh-phat-trien-tri-nao-cua-tre-theo-tung-giai-doan-752830.htm). Báo điện tử Dân Trí. 10 tháng 7 năm 2013. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. [^](#cite_ref-6) [“Cấm quảng cáo sữa công thức cho trẻ dưới 24 tháng - VnExpress Kinh Doanh”](http://kinhdoanh.vnexpress.net/tin-tuc/thi-truong/cam-quang-cao-sua-cong-thuc-cho-tre-duoi-24-thang-2854866.html). VnExpress - Tin nhanh Việt Nam. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. **Scott McDonald,** [^](#cite_ref-sick_7-0) ["Nearly 53.000 Chinese children sick from milk"](http://ap.google.com/article/ALeqM5iCL58EMBN1tqq6xujZlsaITAFpCQD93BHE880), *(ngày 22 tháng 9 năm 2008)* [Associated Press](/wiki/Associated_Press) **Jane Macartney,** [^](#cite_ref-sick2_8-0) [China baby milk scandal spreads as sick toll rises to 13.000](http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article4800458.ece), *(ngày 22 tháng 9 năm 2008)* [The Times](/wiki/The_Times) [^](#cite_ref-9) [“China 'fake milk' scandal deepens”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3648583.stm). BBC. Ngày 22 tháng 4 năm 2004. Truy cập ngày 25 tháng 9 năm 2008. [^](#cite_ref-seized_10-0) [“China seizes 22 companies with contaminated baby milk powder”](http://news.xinhuanet.com/english/2008-09/17/content_10046949.htm). [Xinhua](/wiki/T%C3%A2n_Hoa_x%C3%A3). Ngày 16 tháng 9 năm 2008. [^](#cite_ref-voa_11-0) [“China's Melamine Milk Crisis Creates Crisis Of Confidence”](http://www.voanews.com/english/2008-09-26-voa45.cfm). VOA. Ngày 26 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 26 tháng 9 năm 2008.
|đồng tác giả=cần
|tác giả=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#coauthors_missing_author)) [^](#cite_ref-12) [“Sợ sữa nội, dân Trung Quốc đổ xô "vơ vét" sữa tại Hồng Kông”](http://dantri.com.vn/kinh-doanh/so-sua-noi-dan-trung-quoc-do-xo-vo-vet-sua-tai-hong-kong-691642.htm). Báo điện tử Dân Trí. 31 tháng 1 năm 2013. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. [^](#cite_ref-13) [“Nhiều nước thu hồi sản phẩm sữa sử dụng nguyên liệu của Fonterra”](http://dantri.com.vn/the-gioi/nhieu-nuoc-thu-hoi-san-pham-sua-su-dung-nguyen-lieu-cua-fonterra-763439.htm). Báo điện tử Dân Trí. 6 tháng 8 năm 2013. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. [^](#cite_ref-14) [“Thủ tướng New Zealand sẽ đích thân đi Trung Quốc xin lỗi vụ sữa bẩn”](http://dantri.com.vn/the-gioi/thu-tuong-new-zealand-se-dich-than-di-trung-quoc-xin-loi-vu-sua-ban-766560.htm). Báo điện tử Dân Trí. 13 tháng 8 năm 2013. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014. [^](#cite_ref-15) [“Người tiêu dùng trở về với sữa bột - VietNamNet”](http://m.vietnamnet.vn/vn/kinh-te/139250/nguoi-tieu-dung-tro-ve-voi-sua-cong-thuc.html). VietNamNet. Truy cập 4 tháng 6 năm 2014.

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1066 frontend miss(0)


markdown:
# Thanh Liệt
|Thanh Liệt|
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/23px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) **Thanh Liệt** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) thuộc huyện [Thanh Trì](/wiki/Thanh_Tr%C3%AC), [thành phố Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i).
## Mục lục
## Địa giới hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Thanh_Li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thanh_Li%E1%BB%87t&action=edit§ion=1)]
Xã Thanh Liệt nằm ở
[phía tây bắc](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc) huyện Thanh Trì. Ranh giới hành chính như sau:
- Phía đông giáp phường
[Hoàng Liệt](/wiki/Ho%C3%A0ng_Li%E1%BB%87t), quận [Hoàng Mai](/wiki/Ho%C3%A0ng_Mai,_H%C3%A0_N%E1%BB%99i);
- Phía nam giáp các xã
[Tam Hiệp](/wiki/Tam_Hi%E1%BB%87p,_Thanh_Tr%C3%AC)và [Tả Thanh Oai](/wiki/T%E1%BA%A3_Thanh_Oai), huyện Thanh Trì;
- Phía tây giáp xã
[Tân Triều](/wiki/T%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u), huyện Thanh Trì;
- Phía bắc giáp phường Đại Kim, quận Hoàng Mai.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Thanh_Li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thanh_Li%E1%BB%87t&action=edit§ion=2)]
Thanh Liệt là một làng cổ, chạy dọc
[sông Tô Lịch](/wiki/S%C3%B4ng_T%C3%B4_L%E1%BB%8Bch) trên chiều dài chừng hơn 1 km, bên sông này có chiếc cầu Quang Bình bắc qua, nối làng với làng Bằng Liệt; lại có Cầu Tó bắc song song trên đường 70 Văn Điển - Hà Đông, không chỉ thuận tiện cho đi lại mà còn tạo ra cảnh quan đẹp. Theo bia "Quang Bình kiều bi ký" thì vào năm Long Đức thứ ba (1734), cầu bị hỏng, mẹ chúa [Trịnh Doanh](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Doanh) đã bỏ ra 200 quan tiền để sửa cầu; em chúa Trịnh Doanh cũng góp 5 quan . [1]
Đầu thế kỷ 19, làng Thanh Liệt là một xã có tên là Quang Liệt, thuộc tổng Quang Liệt, huyện Thanh Trì, phủ Ứng Thiên, trấn
[Sơn Nam Thượng](/wiki/S%C6%A1n_Nam_(%C4%91%E1%BB%8Ba_danh_c%C5%A9_Vi%E1%BB%87t_Nam)) (từ năm Minh Mạng thứ 12 - 1831 là tỉnh Hà Nội, năm 1902 là tỉnh Cầu Đơ, năm 1904 đổi thành tỉnh Hà Đông). Năm Thiệu Trị thứ tư (1844), tên làng và tên tổng lại đổi là "Thanh Liệt" . [1]
Ngày 20/4/1961, kỳ họp thứ 2 Quốc hội khoá II thông qua Nghị quyết phê chuẩn mở rộng thành phố Hà Nội. Trong đó xã Thanh Liệt thuộc huyện Thanh Trì cùng với một số xã khác được chuyển từ
[tỉnh Hà Đông](/wiki/H%C3%A0_%C4%90%C3%B4ng_(t%E1%BB%89nh)) về thành phố Hà Nội . [2]
Thanh Liệt là vùng đất cổ, sớm được người Việt đến tụ cư, khai phá. Năm 1926, làng có đến 2091 nhân khẩu. Cư dân sống bằng nông nghiệp, làm vườn, trồng nhiều loại cây mang tính đặc sản như vải và nhãn lồng. Vải của Thanh Liệt được
[Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i) nhắc đến trong sách Dư địa chí; còn nhãn lồng được ví ngang ổi làng Định Công ("ổi Định Công, nhãn lồng Kẻ Quang"). Làng có chợ Quang Liệt họp đầu cầu khá sầm uất . [1]
Trước đây xã Thanh Liệt có 9 xóm: Thượng, Chùa Nhĩ, Bơ, Nội, Cầu, Giữa, Tràng, Vực, Văn; nay gồm các thôn: thôn Thượng, thôn Nội, thôn Tràng, thôn Vực, thôn Văn.
## Danh nhân và khoa cử[
[sửa](/w/index.php?title=Thanh_Li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thanh_Li%E1%BB%87t&action=edit§ion=3)]
Thế kỷ thứ VI, làng Thanh Liệt sản sinh một người con trở thành vị tướng tài là
[Phạm Tu](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Tu) (476 - 545).Ông có công lớn giúp [Lý Bí](/wiki/L%C3%BD_B%C3%AD) (Lý Nam Đế) đánh đuổi giặc Lương, lập ra [nước Vạn Xuân](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_V%E1%BA%A1n_Xu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) độc lập (năm 544), sau lại đánh đuổi giặc [Chiêm Thành](/wiki/Chi%C3%AAm_Th%C3%A0nh) giữ yên bờ cõi đất nước. Về sau ông hy sinh trong khi đánh nhau với tướng giặc là Trần Bá Tiên ở cửa sông Tô Lịch. Dân làng lập đền thờ ông ở cánh đồng thôn Trung, gọi là Đình Ngoài . [1]
Làng Thanh Liệt nổi tiếng về truyền thống học hành thành đạt. Đây là quê hương của
[Chu Văn An](/wiki/Chu_V%C4%83n_An) (1292 - 1370) - vị Nho thần nổi tiếng cương trực, đào tạo được nhiều học trò giỏi cho đất nước vào cuối thời Trần, trở thành vị "Thánh sư" cho nền giáo dục Nho học Việt Nam. Dân làng đã tôn ông làm Thành hoàng, thờ ông tại ngôi đình nằm trên trục đường chính ngay bên bờ sông Tô và hồ Thủy đình, gọi là Đình Trong. Cháu bốn đời của Chu Văn An là Chu Đình Báo đỗ Tiến sĩ khoa Giáp Thìn niên hiệu Hồng Đức đời Vua [Lê Thánh Tông](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng) (1484). Theo bia "Hoàng triều Ất Sửu" do Tiến sĩ Hoàng Đình Chuyên (1812 - ?) - người làng [Linh Đàm](/w/index.php?title=Linh_%C4%90%C3%A0m&action=edit&redlink=1) (nay thuộc quận Hoàng Mai soạn thì làng còn có một vị Tiến sĩ nữa là Trần Thản, song các sách Đăng khoa lục không chép vị Tiến sĩ này . [1]
Ghi tạc công lao của Chu Văn An và để khích lệ tinh thần học tập của người làng, dân làng đã dựng Văn chỉ tại thôn Trung vào năm Cảnh Hưng thứ 26 (1765). Lúc đầu Văn chỉ ở cánh đồng xứ Đầm Tròn. Đến năm Giáp Tý đời Tự Đức (1864), Tú tài Vũ Huy Diệu cho chuyển lên khu đất cao. Văn chỉ gồm 3 gian chính cung lợp ngói, có Tả vu, Hữu vu
. [1]
Đầu thế kỷ XX, làng Thanh Liệt có ông Vũ Hoành (1873 - 1946) tham gia
[phong trào Đông Kinh nghĩa thục](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Kinh_Ngh%C4%A9a_Th%E1%BB%A5c) và [vụ Hà Thành đầu độc](/wiki/H%C3%A0_Th%C3%A0nh_%C4%91%E1%BA%A7u_%C4%91%E1%BB%99c), bị đày ra [Côn Đảo](/wiki/C%C3%B4n_%C4%90%E1%BA%A3o). Về sau, bị đưa về an trí tại [Sa Đéc](/wiki/Sa_%C4%90%C3%A9c), ông thể hiện tính khẳng khái: không nhận trợ cấp của Pháp mà tự sống bằng nghề làm thuốc chữa bệnh cho nhân dân và dạy học cho con em trong vùng. Khi giặc Pháp trở lại gây hấn, ông vào Bưng biền tham gia chiến đấu và hy sinh ngày 29 - 11 - 1946 . [1]
## Di tích lịch sử, văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Thanh_Li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thanh_Li%E1%BB%87t&action=edit§ion=4)]
- Làng Thanh Liệt có chùa Quang Ân ở thôn Trung (nay là thôn Tràng), theo bia "Quang Ân thạch trụ thạch kiều quán bi ký " thì cầu có từ lâu, đến năm Đinh Mùi niên hiệu Bảo Thái (1727), Nhà sư Tịnh Tuyên trụ trì chùa đứng ra quyên tiền để dựng hậu đường, tháp đá; lại cho xây cầu đá và 3 gian quán bằng đá để dân đi lại thuận tiện
. [[1]](#cite_note-TL-1)
- Khu tưởng niệm Chu Văn An hiện đang được quy hoạch để xây dựng với diện tích gần 50 Ha. Khu tưởng niệm sẽ nằm trên cánh đồng Thanh Liệt trước đây từ khu sân bóng bộ công an tới khu chùa Quang Ân.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Thanh_Li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thanh_Li%E1%BB%87t&action=edit§ion=5)]
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1053 hit(1), cp1055 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Thể loại:Bài cần di chuyển
Văn thư lưu trữ mở Wikisource
## Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
### D
- ►
[Di chuyển đến Wikibooks](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Di_chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BA%BFn_Wikibooks) (1 tr.)
- ►
[Di chuyển đến Wikipedia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Di_chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BA%BFn_Wikipedia) (2 tr.)
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1065 frontend miss(0)


markdown:
cognition
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/kɑːɡ.ˈnɪ.ʃən/
Danh từ
[
sửa
]
cognition
/kɑːɡ.ˈnɪ.ʃən/
(
Triết học
)
Nhận thức
.
Trí thức
hiểu biết
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=cognition&oldid=1664036
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
Català
Ελληνικά
English
Eesti
Suomi
Français
Magyar
Հայերեն
Bahasa Indonesia
Ido
ಕನ್ನಡ
한국어
Kurdî
Malagasy
മലയാളം
မြန်မာဘာသာ
Polski
Русский
سنڌي
Svenska
தமிழ்
Türkçe
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 18:14 ngày 29 tháng 11 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Cookie statement
Phiên bản di động

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1053 frontend miss(0)


markdown:
### Tìm kiếm bài viết theo id
# 5giay - Mạng thương mại điện tử
###
[Tình hình diễn đàn](online/)
-
[huyngo](members/huyngo.100332824/),
-
[sim sinh vien](members/sim-sinh-vien.101715945/),
-
[Believingme](members/believingme.100057803/),
-
[tuansin.kbf](members/tuansin-kbf.100973703/),
-
[me cong nghe](members/me-cong-nghe.100001347/),
-
[hoale1968](members/hoale1968.100144795/),
-
[huynhcoquyen](members/huynhcoquyen.101086599/),
-
[isleepsodeep1](members/isleepsodeep1.101316484/),
-
[hunteen](members/hunteen.100243112/),
-
[nanodung](members/nanodung.100798121/),
-
[ofequipmentgolf](members/ofequipmentgolf.101370761/),
-
[MR_Z](members/mr_z.100098643/),
-
[Thái Stuart](members/thai-stuart.101700812/),
-
[alobeannghe93](members/alobeannghe93.101694806/),
-
[YunaShopHcm](members/yunashophcm.101619381/),
-
[phuchoang8899](members/phuchoang8899.101163158/),
-
[Jacky_Nguyen](members/jacky_nguyen.100045394/),
-
[ch_minhduc](members/ch_minhduc.100205095/),
-
[tonyphuongteo](members/tonyphuongteo.101021889/),
-
[dongduong1](members/dongduong1.100154423/),
-
[ronbert](members/ronbert.100133455/),
-
[DANGDOFOREVER](members/dangdoforever.101535066/),
-
[01674585489](members/01674585489.100271951/),
-
[tungchau](members/tungchau.100280235/),
-
[mickool](members/mickool.100872815/),
-
[vientan](members/vientan.32887/),
-
[Deep-Clean](members/deep-clean.101468339/),
-
[ytevietnam2013](members/ytevietnam2013.101278168/),
-
[bangngoc](members/bangngoc.100796755/),
-
[khai_hoan](members/khai_hoan.100137215/),
-
[L9ng0109](members/l9ng0109.101679986/),
-
[odinthien](members/odinthien.100128640/),
-
[GangNamMobile](members/gangnammobile.101420762/),
-
[kucoi15041994](members/kucoi15041994.100965588/),
-
[cuhyshop.com](members/cuhyshop-com.101660801/),
-
[thng](members/thng.100591857/),
-
[quoctruongtran](members/quoctruongtran.101497095/),
-
[Livingisfighting](members/livingisfighting.100800774/),
-
[minhhung15102014](members/minhhung15102014.101606204/),
-
[phongkama](members/phongkama.101500742/),
-
[comat177](members/comat177.100036000/),
-
[mua__ban__online](members/mua__ban__online.100767129/),
-
[noithatthaohop](members/noithatthaohop.101258987/),
-
[lamdacthanh](members/lamdacthanh.100064956/),
-
[0901848683HuyHuy](members/0901848683huyhuy.101672749/),
-
[zini](members/zini.100146070/),
-
[NguyenTuan.NeO](members/nguyentuan-neo.100673451/),
-
[shopno1](members/shopno1.100730764/),
-
[ptpfpt](members/ptpfpt.9320/),
-
[trannam2021990](members/trannam2021990.100384959/)
- ...
[and 44 more](online/)
Tổng: 944 (Thành viên: 99, Khách: 827, Robots: 18)

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: 5s_session=804449f9c3fce54ae71d3223a9de5892; path=/; domain=www.5giay.vn; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Server: Nhat Nguyet Websphere 12.3 build 3.456.234.2600

X-Powered-By: nhatnguyet-