text:
Hy Lạp
Hy Lạp (tiếng Hy Lạp: Ελλάδα Ellada hay Ελλάς Ellas; tiếng Anh: Greece hoặc Hellas), quốc danh hiện tại là Cộng hòa Hy Lạp (Ελληνική Δημοκρατία Elliniki Dimokratia), là một quốc gia thuộc khu vực châu Âu, nằm phía nam bán đảo Balkan. Hy Lạp giáp với các nước Albania, Cộng hòa Macedonia và Bulgaria về phía bắc, giáp với Thổ Nhĩ Kỳ về phía đông. Biển Aegea bao bọc phía đông và phía nam Hy Lạp, còn biển Ionia nằm ở phía tây. Phần lớn địa hình của đất nước này là núi non hiểm trở. Hy Lạp có rất nhiều những hòn đảo lớn nhỏ thuộc khu vực Địa Trung Hải. Theo số liệu tháng 7 năm 2007, dân số Hy Lạp là 10.706.290 người[1], mật độ dân số khoảng 82 người/km².
Danh xưng "Hy Lạp" trong tiếng Việt bắt nguồn từ dịch danh Trung văn của quốc hiệu Hy Lạp (Trung văn giản thể: 希腊; Trung văn phồn thể: 希臘; bính âm: Xīlà).
Hy Lạp là một trong những nền văn minh rực rỡ nhất thời cổ đại, có ảnh hưởng sâu rộng đến nền văn minh quanh khu vực Địa Trung Hải. Đây là nơi ra đời của nền dân chủ, triết học phương Tây và Thế vận hội Olympic. Đến thời trung cổ, Hy Lạp trở thành một bộ phận của Đế chế Byzantine, rồi sau đó lại nằm trong Đế chế Ottoman trong gần bốn thế kỉ. Năm 1821, nhân dân Hy Lạp đã nổi dậy khởi nghĩa và giành lại độc lập cho dân tộc.
Đất nước Hy Lạp ngày nay là một quốc gia phát triển. Hy Lạp là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như Liên Hiệp Quốc, NATO, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế - OECD, Tổ chức Thương mại Thế giới - WTO. Năm 1981, Hy Lạp trở thành một thành viên của Liên minh Châu Âu[2].
Mục lục
- 1 Lịch sử
- 2 Chính trị
- 3 Phân chia hành chính
- 4 Địa lý
- 5 Nhân khẩu
- 6 Kinh tế
- 7 Văn hóa
- 8 Xếp hạng quốc tế
- 9 Tham khảo
- 10 Xem thêm
- 11 Liên kết ngoài
Lịch sử
Thời kỳ tiền sử
Vào Thời kỳ Đồ Đồng, tại Hy Lạp đã xuất hiện hai nền văn minh lớn là nền văn minh Minoan trên đảo Crete và nền văn minh Mycenae trên bán đảo Peloponnese thuộc miền nam Hy Lạp.
Nền văn minh Minoan đạt đến đỉnh cao trên đảo Crete vào khoảng năm 2700 đến 1450 trước Công nguyên. Nền kinh tế của họ chủ yếu dựa trên sản xuất nông nghiệp và hoạt động ngoại thương với các quốc gia láng giềng. Người Minoan đã sản xuất ra nhiều loại đồ gốm chất lượng cao và xây dựng được nhiều đền đài tráng lệ. Dấu tích của những công trình vẫn còn tồn tại đến ngày nay trên đảo Crete, một trong số đó là quần thể cung điện tại Knossos. Đến khoảng năm 1600 trước Công nguyên, nền văn minh Mycenae trên bán đảo Peloponnese đã phát triển thịnh vượng và lấn át nền văn minh Minoan đang tan rã. Họ đã xây dựng được nhiều thành phố lớn giàu có và thiết lập các mối quan hệ ngoại thương với các quốc gia láng giềng. Thế nhưng đến khoảng năm 1200 TCN, trước sự đe dọa của ngoại xâm, các thành trì tại Mycenae đã bị bỏ phế, buôn bán với nước ngoài bị đình trệ. Nền văn minh Mycenae sụp đổ đã dẫn tới một thời kỳ khủng hoảng tại Hy Lạp kéo dài hơn 3 thế kỉ với tên gọi Kỷ nguyên Bóng tối.
Hy Lạp cổ đại
Khoảng thế kỉ 8 trước Công nguyên, Hy Lạp bắt đầu thoát ra khỏi Kỷ nguyên Bóng tối. Kinh tế, đặc biệt là ngoại thương được đẩy mạnh với các cơ sở thương mại được thành lập tại rất nhiều nơi. Dân số Hy Lạp tăng nhanh trong khi đất đai có hạn đã dẫn tới dòng người Hy Lạp di cư ra khắp các vùng tại Địa Trung Hải, đặc biệt là miền nam Ý và thành lập những thành phố mới độc lập với các thành phố quê hương của họ. Nền kinh tế phát triển đã khiến Hy Lạp trở nên rất giàu có. Đơn vị hành chính cơ bản ở Hy Lạp cổ đại là các thành bang. Thông thường giữa các thành bang hay xảy ra xung đột với nhau để tranh giành lãnh thổ, trong đó hai thành bang Athens và Sparta là có ảnh hưởng đặc biệt trong lịch sử của Hy Lạp. Thời kỳ đầu, các thành bang theo chế độ quân chủ. Nhưng về sau, đặc biệt là ở Athens, nền dân chủ đã được thành lập, dù Sparta vẫn còn giữ vững chế độ quân chủ trong suốt lịch sử tồn tại của họ. Tuy nhiên chế độ dân chủ ở Hy Lạp cổ rất khác so với ngày nay vì chỉ có những công dân nam giới mới được quyền bầu cử. Chế độ chiếm hữu nô lệ phát triển mạnh ở Hy Lạp cổ đại.
Năm 490 trước Công nguyên, Hy Lạp đã đánh bại quân Ba Tư xâm lược tại trận Marathon nổi tiếng. Và đến năm 480, thủy binh Ba Tư lại phải chịu thất bại nặng nề trong trận thủy chiến Salamis. Những trận chiến này đã khẳng định sức mạnh quân sự hùng hậu của Hy Lạp. Dưới thời Vua Alexandros Đại đế của Vương quốc Macedonia, người Hy Lạp đã có những cuộc bành trướng rộng khắp sang Ai Cập, Ba Tư và Ấn Độ. Những cuộc chinh phục của ông đã dẫn tới sự định cư và thống trị của người Hy Lạp tại nhiều vùng đất xa xôi và làm ảnh hưởng văn hóa của Hy Lạp lan rộng hơn bao giờ hết. Thời kỳ này được gọi là Thời kỳ Hy Lạp hóa. Về sau, khi Đế chế La Mã thành lập và trở nên hùng mạnh, Hy Lạp đã trở thành một tỉnh của La Mã nhưng những ảnh hưởng văn hóa của Hy Lạp cổ đại vẫn được duy trì và phát triển.
Văn hóa Hy Lạp có ảnh hưởng sâu rộng đến La Mã và nền văn minh phương Tây hiện đại. Một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của văn học Hy Lạp cổ đại là thần thoại Hy Lạp, một tập hợp gồm nhiều truyền thuyết về các vị thần như Zeus, Hera, Athena, Apollo... Triết học Hy Lạp là nền móng của triết học phương Tây với các nhà triết học nổi tiếng như Thales, Platon, Aristote... Toán học và khoa học Hy Lạp đạt được khá nhiều thành tựu rực rỡ với các nhà khoa học bậc thầy như Pythagoras, Archimedes. Họ đã phát minh ra những định lý cơ sở cho toán học và khoa học hiện đại. Kiến trúc Hy Lạp cũng đạt được nhiều thành tựu to lớn với các công trình tiêu biểu như đền Parthenon, các khu di tích Olympia, Delphi với hàng loạt các đền đài, quảng trường, nhà hát, sân vận động khác. Hy Lạp cũng là nơi ra đời Thế vận hội (Olympic) đầu tiên vào năm 776 trước Công nguyên và được tổ chức 4 năm một lần, khởi nguồn của Thế vận hội Olympic hiện đại ngày nay.
Đế chế Byzantine
Vào khoảng cuối thế kỉ 3, Đế chế La Mã phân chia thành hai phần: phía tây và phía đông. Hy Lạp trở thành một phần của Đế chế Đông La Mã, sau này đổi tên thành Đế chế Byzantine. Đế chế Byzantine là một nhà nước trung cổ theo đạo Cơ đốc, trong đó tiếng Hy Lạp là ngôn ngữ chính thức. Thế kỉ 11 và thế kỉ 12 là thời kỳ hoàng kim của Đế chế Byzantine. Tuy nhiên sau đó, đế chế này đã dần dần bị suy yếu trước những cuộc tấn công của người Hồi giáo và cuối cùng sụp đổ vào năm 1453.
Đế chế Ottoman
Dưới sự cai trị tàn bạo của Đế chế Ottoman theo Hồi giáo, một bộ phận lớn trí thức người Hy Lạp đã nhập cư vào Tây Âu, đặc biệt là Ý. Họ đã góp phần rất lớn trong Phong trào Phục hưng tại châu Âu thời trung cổ. Một bộ phận khác thì rời bỏ bán đảo Hy Lạp và đến sống tại những vùng núi hoang vu hẻo lánh hay những hòn đảo trên biển Aegean, nơi mà Đế chế Ottoman không thể áp đặt hệ thống chính trị và tôn giáo của họ lên người Hy Lạp. Những cộng đồng người Hy Lạp được củng cố với nhau do cùng chung cơ sở tôn giáo là đạo Chính thống và tôn giáo đã đóng vai trò khá quan trọng trong cuộc chiến tranh giành độc lập cho Hy Lạp sau này.
Nước Hy Lạp hiện đại thành lập
Tháng 3 năm 1821, cuộc chiến tranh giành độc lập Hy Lạp chống lại Đế chế Ottoman bùng nổ mạnh mẽ. Cuộc chiến này kéo dài cho đến tận năm 1829, khi nền độc lập của nước Hy Lạp non trẻ chính thức được công nhận tại Nghị định thư Luân Đôn. Năm 1832, Đế chế Ottoman đã phải thừa nhận nền độc lập của Hy Lạp trong Hiệp ước Constantinople. Vào năm 1827, Ioannis Kapodistrias được chọn là người đứng đầu chính phủ cộng hòa tuy nhiên ngay sau đó, nền cộng hòa đã bị giải tán và thay thế bởi chế độ quân chủ. Vị vua đầu tiên là Othon của Hy Lạp, một người thuộc dòng họ Wittelsbach. Đến năm 1863, vua Othon bị phế truất và thay thế bởi hoàng tử Vilhelm của Đan Mạch, thuộc dòng họ Oldenburg. Vilhelm đã đăng quang danh hiệu vua Hy Lạp với tên gọi Georgios I của Hy Lạp và mang theo một món quà của nước Anh: ngày 29 tháng 3 năm 1864, chủ quyền của quần đảo Ionia đã được Anh chuyển giao cho Hy Lạp và đến ngày 28 tháng 5 năm 1864, quần đảo này đã được thống nhất với Hy Lạp.
Sau khi giành được độc lập, nền kinh tế Hy Lạp đã phát triển nhanh chóng, những cải cách chính trị được thực hiện. Năm 1877, thủ tướng Charilaos Trikoupis đã cắt giảm bớt quyền lực của hoàng gia Hy Lạp. Năm 1896, Thế vận hội hiện đại đầu tiên đã được tổ chức tại thành phố Athens.
Cuộc chiến tranh Balkan (1912-1913) đã dẫn tới việc các vùng Crete, Chios, Samos và miền nam Macedonia, trong đó có Thessaloniki được sát nhập vào Hy Lạp. Năm 1913, vua Georgios I bị ám sát tại Thessaloniki và được thay thế bởi người con cả là vua Constantine I của Hy Lạp. Trong Thế chiến thứ nhất, Hy Lạp đã tham gia vào phe Entente chống lại Đức và Áo. Điều này đã gây ra xung đột giữa nhà vua và thủ tướng Eleftherios Venizelos và cuối cùng dẫn đến việc vua Constantine I phải nhường ngôi cho con trai đồng thời gây ra sự chia rẽ về chính trị tại Hy Lạp.
Tranh chấp lãnh thổ về khu vực Smyrna thuộc Tiếu Á cũng dẫn tới cuộc chiến tranh Hy Lạp - Thổ Nhĩ Kỳ (1919-1922) giữa người Hy Lạp và những người người cách mạng Thổ Nhĩ Kỳ. Cuối cùng, người Hy Lạp bại trận, Hiệp ước Lausanne được ký kết vào năm 1923 đã định ra đường biên giới ngày nay và định ra việc trao đổi dân cư giữa hai nước. Năm 1936, tướng Ioannis Metaxas thiết lập chế độ độc tài tại Hy Lạp, còn gọi là chế độ mùng 4 tháng 8.
Hy Lạp trong Thế chiến thứ hai (1940-1944)
Ngày 28 tháng 10 năm 1940, nhà độc tài Ý Benito Mussolini gửi tối hậu thư yêu cầu Hy Lạp đầu hàng và cho quân phát xít chiếm đóng lãnh thổ. Người Hy Lạp đã kiên quyết nói không và đứng về phe Đồng Minh chống lại lực lượng phát xít. Ngay lập tức, quân phát xít Ý đã tràn vào chiếm đóng Hy Lạp từ miền nam Albania nhưng đã vấp phải sự kháng cự hiệu quả của quân đội Hy Lạp. Tiếp theo đó là trận đánh tại dãy núi Pinlus đã khiến cho quân Mussolini bị đẩy lùi. Lúc đó, Adolf Hitler mới nhận ra vị trí chiến lược của Hy Lạp và hạ lệnh cho quân phát xít Đức và Bulgaria tràn vào lãnh thổ nước này.
Sự xâm lược của phát xít Đức vào ngày 6 tháng 4 năm 1941 đã hoàn thành việc chiếm đóng toàn bộ lãnh thổ Hy Lạp. Nước này trở thành một chiến trường ác liệt cho đến ngày 12 tháng 10 năm 1944, khi thành phố Athens được quân Đồng Minh giải phóng. Trong thời gian cai trị của phát xít Đức, nhiều người Do Thái tại Hy Lạp đã bị đẩy vào các trại tập trung và giết hại. Nạn đói sau chiến tranh đã giết chết khoảng 300.000 người.
Hy Lạp thời hậu chiến (1944-1966)
Sau khi được giải phóng khỏi ách cai trị của phát xít Đức, cuộc nội chiến Hy Lạp bùng nổ giữa những người cánh tả và cánh hữu. Cuộc chiến kéo dài từ năm 1946 đến năm 1949, khi lực lượng cánh tả bị đánh bại tại trận Grammos-Vitsi. Trong các thập niên 1950, 1960, Hy Lạp đã đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh và vững chắc do nằm trong Kế hoạch Marshall của Mỹ.
Chế độ độc tài tại Hy Lạp (1967-1974)
Bắt đầu từ năm 1965, Hy Lạp lâm vào một cuộc khủng hoảng chính trị khiến tình hình đất nước trở nên hỗn loạn. Ngày 21 tháng 8 năm 1967, một cuộc đảo chính được Mỹ ủng hộ[cần dẫn nguồn] đã diễn ra, lật đổ chính phủ dân chủ và thành lập một chế độ độc tài quân sự với tên gọi Chế độ Đại tá.[cần dẫn nguồn] Những năm sau đó, rất nhiều người cánh tả và cộng sản tại Hy Lạp đã bị bắt giữ và tra tấn hết sức dã man[cần dẫn nguồn]. Nhiều chính trị gia phải chạy sang các nước khác như Pháp và Thụy Điển để xin tị nạn[cần dẫn nguồn]. Vào tháng 11 năm 1973, sinh viên trường Đại học Bách khoa Athens nổi dậy chống lại chế độ độc tài nhưng cuộc nổi dậy nhanh chóng bị dập tắt, xe tăng được điều đến tấn công trường đại học và tàn sát sinh viên[cần dẫn nguồn].
Ngày 20 tháng 7 năm 1974, Thổ Nhĩ Kỳ tấn công đảo Síp. Cuộc khủng hoảng sau đó đã dẫn đến sự sụp đổ của chế độ độc tài tại Hy Lạp vào ngày 23 tháng 7 năm 1974.
Hy Lạp ngày nay (từ năm 1975 đến nay)
Ngay sau khi chế độ độc tài sụp đổ, cựu thủ tướng Constantine Karamanlis đã từ Pháp trở về Hy Lạp và thành lập Đảng Dân chủ Mới. Chính phủ dân chủ được tái thành lập tại Hy Lạp và bản hiến pháp dân chủ của nước cộng hòa được ban hành vào năm 1975. Chế độ quân chủ ở Hy Lạp chính thức bị giải tán trong một cuộc trưng cầu dân ý cùng năm. Sau đó, Andreas Papandreou cũng trở về từ Mỹ và thành lập Phong trào Xã hội Chủ nghĩa Hy Lạp.
Về đối ngoại, mối quan hệ vốn thường xuyên căng thẳng với Thổ Nhĩ Kỳ đã dần dần được cải thiện. Mùa hè năm 1999, những trận động đất lớn đã tấn công hai quốc gia này, và những hoạt động cứu trợ nhau sau đó giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đã góp phần làm ấm lại mối quan hệ giữa hai nước.
Ngày 1 tháng 1 năm 1981, Hy Lạp trở thành thành viên thứ 10 của Liên minh Châu Âu[3]. Nền kinh tế Hy Lạp đã phát triển rất nhanh chóng, với một nguồn vốn đầu tư lớn của nước ngoài đổ vào Hy Lạp để hiện đại hóa hệ thống hạ tầng cơ sở của nước này, xây dựng nền kinh tế Hy Lạp theo hướng hiện đại. Dịch vụ và du lịch ngày càng phát triển đã góp phần nâng cao mức sống của người dân. Năm 2001, Hy Lạp tham gia vào nhóm các nước sử dụng đồng tiền chung châu Âu euro và sau đó tổ chức thành công Thế vận hội 2004[4].
Chính trị
Hy Lạp là một nước cộng hòa theo thể chế dân chủ đại diện[5]. Tổng thống là người đứng đầu đất nước và được lựa chọn bởi quốc hội với nhiệm kỳ 5 năm. Tuy nhiên sau cuộc sửa đổi hiến pháp vào năm 1986, quyền lực của tổng thống dã bị cắt giảm đáng kể và bây giờ hầu như chỉ mang tính nghi thức. Thủ tướng là người đứng đầu chính phủ Hy Lạp và có quyền lực chủ yếu trong các công việc của quốc gia.
Quốc hội Hy Lạp có tổng cộng 300 ghế. Những cuộc bầu cử quốc hội thường được tổ chức 4 năm một lần tuy nhiên tổng thống có quyền giải tán quốc hội và tổ chức bầu cử sớm. Từ khi Hy Lạp quay trở về tiến trình dân chủ từ năm 1975, Hy Lạp đã trở thành một quốc gia theo chế độ đa đảng. Hai đảng có vai trò quan trọng nhất trên chính trường Hy Lạp là Đảng Dân chủ mới (Νέα Δημοκρατία) và Phong trào Xã hội Chủ nghĩa Hy Lạp(Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα).
Tổng thống hiện nay của Hy Lạp là ông Karolos Papoulias. Còn thủ tướng đương nhiệm là ông Geogre Papandreou. Theo quy định, chỉ có 5 đảng có số phiếu bầu cao nhất mới có ghế trong quốc hội. Trong cuộc bầu cử vào ngày 16 tháng 9 năm 2007, Đảng Dân chủ Mới là đảng có số phiếu bầu cao nhất với 152 ghế trong quốc hội, còn Phong trào Xã hội Chủ nghĩa Hy Lạp đứng thứ hai với 102 ghế. Những đảng còn lại có ghế trong quốc hội là Đảng Cộng sản Hy Lạp, Liên minh Cánh tả Cấp tiến và Đảng Nhân dân Chính thống giáo.
Phân chia hành chính
Toàn bộ đất nước Hy Lạp được chia thành 13 tỉnh và 1 khu tự trị. Các tỉnh của Hy Lạp bao gồm 9 tỉnh nằm trên đất liền (bán đảo Hy Lạp) và 4 tỉnh thuộc các đảo và quần đảo. Riêng Núi Athos, một khu vực dành riêng cho những tu sĩ nam theo Chính thống giáo được công nhận là một nước cộng hòa tự trị bán độc lập thuộc chủ quyền của Hy Lạp[6]. Đây là một bán đảo nhỏ nằm ở phía đông nam tỉnh Trung Macedonia. Tiếp đó, 13 tỉnh của Hy Lạp lại được chia tiếp thành 54 huyện.
Địa lý
Lãnh thổ
Lãnh thổ Hy Lạp bao gồm phần đất liền nằm trên bán đảo Balkan và khoảng 3000 hòn đảo nằm trên biển Ionia, Địa Trung Hải và biển Aegean. Những đảo lớn nhất của Hy Lạp là đảo Crete, Rhodes, Corfu. Tổng diện tích của Hy Lạp là 131.940 km², trong đó phần nước chiếm tỉ lệ 0,9%.
Đường biên giới trên bộ của Hy Lạp dài tổng cộng 1935 km. Hy Lạp chia sẻ đường biên giới chung với các quốc gia là Albania (282 km), Bulgaria (494 km), Thổ Nhĩ Kỳ (931 km) và Cộng hòa Macedonia (228 km). Mặc dù có diện tích nhỏ nhưng do có nhiều đảo và quần đảo nên chiều dài đường bờ biển của Hy Lạp rất lớn, lên tới 130.800 km và đứng thứ 10 trên thế giới về độ dài đường bờ biển.
Địa hình
Đất nước Hy Lạp có địa hình khá hiểm trở với khoảng 80% diện tích là đồi núi. Nằm ở trung tâm đất nước Hy Lạp là dãy núi Pinlus hùng vĩ với độ cao trung bình là 2636 m so với mực nước biển. Dãy núi Pinlus là một nhánh mở rộng của dãy Alps Dinaric trên bán đảo Balkan và còn tiếp tục trải dài qua bán đảo Peloponnese, mở rộng xuống phía nam tạo thành rất nhiều hòn đảo lớn nhỏ trên biển Aegean, cuối cùng kết thúc ở đảo Crete. Những hòn đảo trên biển Aegean của Hy Lạp chính là đỉnh của những dãy núi chạy ngầm bên dưới đáy biển. Phia bắc của Hy Lạp có dãy núi Rhodope làm thành một đường biên giới tự nhiên giữa Hy Lạp và Bulgaria. Núi Olympus là đỉnh núi cao nhất Hy Lạp, cao 2919 m. Đây được cho là nơi ở của những vị thần Hy Lạp vào thời cổ đại và ngày nay trở thành một địa điểm leo núi hấp dẫn tại Hy Lạp.
Các đồng bằng chiếm diện tích rất nhỏ tại Hy Lạp và tập trung ở các vùng Thessaly, Trung Macedonia và Thrace. Đây là những nơi có nhiều đất đai màu mỡ đồng thời là những vùng tập trung đông dân cư tại Hy Lạp.
Các sông ở Hy Lạp thường ngắn và dốc, một số sông nhỏ thường hay bị khô cạn vào mùa hè. Các con sông là một nguồn cung cấp thủy điện lớn cho Hy Lạp. Nước này còn có nhiều tài nguyên khoáng sản phong phú như nhôm, than non, magie, kẽm, niken, dầu hỏa.
Khí hậu
Địa hình có ảnh hưởng quan trọng đối với khí hậu của Hy Lạp. Ví dụ như sườn phía tây của dãy núi Pinlus hứng gió nhiều hơn so với phần phía đông, cho nên có độ ẩm và lượng mưa cao hơn hẳn so với sườn phía đông bị khuất gió.
Khí hậu Hy Lạp có thể chia thành 3 kiểu khí hậu chính: khí hậu Địa Trung Hải, khí hậu núi cao và khí hậu ôn hòa. Khí hậu Địa Trung Hải là loại khí hậu chủ yếu ở Hy Lạp với một mùa đông ấm áp và mưa nhiều, song thỉnh thoảng cũng có thể có tuyết rơi ở những quần đảo xa về phía nam Hy Lạp. Mùa hạ thường rất nóng và khô hạn. Chính đặc điểm này của khí hậu Địa Trung Hải đã dẫn đến những vụ cháy rừng rất lớn tại Hy Lạp, gây ra nhiều thiệt hại về người và của. Gần đây nhất vào tháng 8 năm 2007, một vụ cháy rừng đã lan rộng khắp đất nước Hy Lạp khiến 64 người chết và gây thiệt hại 1,6 tỷ đô la Mỹ[7]. Khí hậu núi cao phân bố chủ yếu ở những vùng núi phía tây bắc Hy Lạp, bán đảo Peloponnese và dãy núi Pinlus. Tại những vùng này, khí hậu thay đổi theo độ cao. Khí hậu ôn hòa có diện tích phân bố nhỏ, tập trung ở vùng đông bắc Hy Lạp với nhiệt độ mát mẻ hơn so với khí hậu Địa Trung Hải và có lượng mưa vừa phải.
Thủ đô Athens của Hy Lạp thuộc kiểu khí hậu chuyển tiếp giữa Địa Trung Hải và ôn hòa. Nhiệt độ trung bình cao nhất tại đây vào tháng 7 là 33,5 °C, còn nhiệt độ trung bình thấp nhất vào tháng 1 là 5,2 °C[8]. phía bắc của thành phố Athens có kiểu khí hậu ôn hòa trong khi những vùng phía nam lại mang khí hậu Địa Trung Hải.
Thực vật và động vật
Rừng chiếm khoảng 50% diện tích đất đai tại Hy Lạp với nhiều loài thực vật đa dạng, phong phú. Nguyệt quế là loài cây biểu trưng của đất nước Hy Lạp và đã được dùng làm vòng nguyệt quế cho những nhà vô địch thể thao thời xưa. Tại những vùng đồng bằng ở Hy Lạp có rất nhiều rừng cây ôliu xanh tốt. Còn tại những vùng núi phía bắc có những cánh rừng linh sam và thông đen. Rừng sồi và dẻ mọc ở những vùng thấp hơn, bên cạnh đó còn có những cánh đồng trồng nho. Các loài cây quen thuộc khác ở Hy Lạp là hoa giấy, hoa nhài, mimosa, trúc đào, hoa huệ xạ...
Hy Lạp có một hệ động vật khá đa dạng. Tại những vùng rừng núi ở Hy Lạp có gấu nâu, linh miêu, chó sói, cáo, hươu, nai... Hệ sinh vật biển tại Hy Lạp cũng rất phong phú với các loài như hải cẩu, rùa biển, mực, bạch tuộc, cá heo, cá voi.
Nhân khẩu
Dân số
Theo số liệu tháng 7 năm 2007, dân số của Hy Lạp là 10.706.290 người. Con người đã đến vùng đất ngày nay là Hy Lạp từ Thời kỳ Đồ đá cũ vào khoảng 3000 năm trước công nguyên. Sau đó, tổ tiên của người Hy Lạp đã đến đây vào khoảng thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên và xây dựng những nền văn minh rực rỡ. Vào khoảng thế kỉ thứ 5 trước Công nguyên, có 3 triệu dân sinh sống trên bán đảo Hy Lạp và 6 triệu người Hy Lạp định cư tại nhiều vùng khác nhau quanh khu vực Địa Trung Hải. Trong thời kỳ Đế chế Byzantine, nhiều dòng người khác nhau, chủ yếu là người Slav và người Do Thái đã nhập cư vào Hy Lạp. Đến khi bán đảo Hy Lạp bị thống trị bởi Đế chế Ottoman, nhiều người Hy Lạp đã rời bỏ đất nước để sang Tây Âu. Trong khoảng thời gian từ cuối thế kỉ 19 cho đến khi kết thúc Thế chiến thứ hai, một dòng người Hy Lạp rất lớn cũng di cư sang Mỹ, Canada và Úc để thoát khỏi tình trạng bất ổn trong nước. Hiện nay, một bộ phận người dân Hy Lạp cũng có xu hướng nhập cư sang các nước phát triển khác trong Liên minh Châu Âu như Đức và Bỉ để kiếm việc làm.
Tốc độ gia tăng dân số của Hy Lạp hiện nay là 0,16%. Nhiều khả năng Hy Lạp sẽ phải đối mặt với tình trạng giảm dân số trong tương lai khi mà tỉ lệ tử tại nước này đã vượt quá tỉ lệ sinh. Dân cư Hy Lạp tăng lên chủ yếu do nhập cư[1].
Các nhóm thiểu số
Các nhóm dân tộc thiểu số chiếm tỉ lệ nhỏ trong dân số Hy Lạp. Trong đó các nhóm dân tộc thiếu số chính là người Thổ Nhĩ Kỳ, người Slav, người Albania, người Armenia, người Do Thái...
Người Thổ Nhĩ Kỳ là cộng đồng thiểu số lớn nhất tại Hy Lạp với số lượng khoảng 74.000 người. Họ sinh sống tập trung ở tỉnh Thrace thuộc miền đông bắc Hy Lạp. Tuy những mâu thuẫn lịch sử giữa người Thổ Nhĩ Kỳ và người Hy Lạp vẫn còn tồn tại nhưng đa phần các nhóm dân này đều sống hòa thuận với nhau.
Người Slav phân bố chủ yếu ở miền bắc Hy Lạp và có nguồn gốc từ người Bulgaria và người Macedonia. Họ được phân chia thành hai nhóm tôn giáo chính là người Slav theo đạo Chính thống và người Slav theo đạo Hồi. Người Albania cũng là một nhóm dân lớn ở Hy Lạp, chủ yếu là những người Albania nhập cư sang để tìm việc làm. Người Do Thái thì từng có một cộng đồng dân cư rất lớn tại nước này, nhưng phần lớn họ đã bị giết hại bởi phát xít Đức trong Thế chiến thứ hai hoặc nhập cư sang Israel và một số nước khác. Ngày nay cộng đồng Do Thái ở Hy Lạp chỉ còn rất ít với khoảng 5500 người, tập trung chủ yếu ở Thessaloniki. Ngoài ra ở Hy Lạp còn có một cộng đồng người Armenia khá đông đảo với khoảng 35.000 dân.
Tôn giáo
Chính thống giáo Hy Lạp được hiến pháp công nhận là tôn giáo chính thức tại Hy Lạp, song thực tế người dân hoàn toàn có quyền tự do tôn giáo. Chính thống giáo Hy Lạp là tôn giáo phổ biến nhất tại nước này, chiếm tới 97% tổng dân số và phân bố rộng khắp toàn đất nước Hy Lạp. Hồi giáo là tôn giáo phổ biến thứ hai với số tín đồ ước tính từ khoảng 98.000 đến 140.000 người, tập trung chủ yếu ở tỉnh Thrace. Bên cạnh đó còn có cộng đồng người Hồi giáo nhập cư vào khoảng 200.000 đến 300.000 người. Cộng đồng Công giáo Rôma tại Hy Lạp có số tín đồ ước tính khoảng 250.000 người. Còn đạo Tin Lành và Nhân Chứng Giê-hô-va đều có khoảng 30.000 tín đồ. Cộng đồng theo Do Thái giáo trước kia rất đông tại Hy Lạp, nay chỉ còn 5000 người và phân bố chủ yếu ở Thessaloniki.
Kinh tế
Hy Lạp là một quốc gia có nền kinh tế phát triển cao[9]. Từ sau Thế chiến thứ hai, Hy Lạp đã đạt được sự tăng trưởng kinh tế kỳ diệu với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm khoảng 7% từ năm 1950 đến năm 1973. Những chính sách cải cách kinh tế hợp lý cùng với việc gia nhập Liên minh Châu Âu đã thúc đẩy nền kinh tế Hy Lạp phát triển mạnh mẽ, đồng thời nâng cao mức sống cho người dân Hy Lạp. Chỉ số Phát triển Con người (HDI) của Hy Lạp năm 2006 là 0,921 - đứng thứ 24 trên thế giới. Thu nhập bình quân đầu người của Hy Lạp năm 2007 là 23.500 USD[10].
Các ngành kinh tế
Dịch vụ chiếm một tỉ trọng quan trọng trong nền kinh tế Hy Lạp. Trong các ngành dịch vụ, Hy Lạp đặc biệt phát triển ngành du lịch, vốn là thế mạnh của nước này với rất nhiều khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp và các công trình văn hóa lịch sử độc đáo. Du lịch là nguồn thu ngoại tệ chủ yếu của Hy Lạp và đóng góp tới 15% GDP, đồng thời tạo ra nhiều việc làm lớn cho người dân Hy Lạp. Năm 2005, Hy Lạp đón tiếp khoảng 18 triệu du khách quốc tế đến tham quan.
Bên cạnh đó, các ngành kinh tế khác như ngân hàng, tài chính, viễn thông, sản xuất các thiết bị công nghệ cao cũng phát triển mạnh tại Hy Lạp. Nước này cũng có lợi thế về kinh tế biển với rất nhiều cảng nước sâu và một ngành công nghiệp đóng tàu hùng mạnh[11]. Các ngành công nghiệp quan trọng khác ở Hy Lạp là dệt, hóa chất, khai thác khoáng sản, chế biến thực phẩm. Nông nghiệp tuy chiếm tỉ trọng nhỏ song vẫn đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Các loại cây trồng chủ yếu ở Hy Lạp là lúa mì, lúa mạch, ôliu, hoa hướng dương, cà chua, cam, chanh... Cơ cấu kinh tế của Hy Lạp như sau: dịch vụ chiếm 74,4%, công nghiệp 20,6% và nông nghiệp 5,1%[12].
Năm 2006, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Hy Lạp đạt 4,3%, cao hơn so với mức trung bình của Liên minh Châu Âu.
Tuy nhiên, vào năm 2010, Hy Lạp trải qua cuộc khủng hoảng tiền tệ nghiêm trọng, & lây lan sang các nước khác như Bồ Đào Nha, Cộng hoà Ireland,... Vì thế, chính phủ Hy Lạp đã phải sử dụng biện pháp Thắt lưng buộc bụng, nhưng không dược dân chúng ủng hộ & đã liên tiếp xảy ra biểu tình, mà mãi sau đó mới im ắng được.
Ngoại thương
Năm 2006, Hy Lạp xuất khẩu khoảng 24,4 tỉ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Hy Lạp là thực phẩm, hàng chế tạo, dầu mỏ, hóa chất và vải vóc. Những thị trường xuất khẩu chính của nước này bao gồm Đức (13,2%), Ý (10,3%), Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland (7,5%), Bulgaria (6,3%) và Mỹ (5,3%).[cần dẫn nguồn]
Nhập khẩu năm 2006 của Hy Lạp đạt khoảng 59,1 tỉ USD.[cần dẫn nguồn] Các mặt hàng nhập khẩu của Hy Lạp bao gồm máy móc, phương tiện vận tải, nhiên liệu và hóa chất. Các thị trường nhập khẩu chính của nước này là Đức (13,3%), Ý (12,8%), Pháp (6,4%), Hà Lan (5,5%) và Nga (5,5%).[cần dẫn nguồn]
Đồng tiền chính thức của Hy Lạp là đồng euro.
Văn hóa
Văn học
Đất nước Hy Lạp có một truyền thống văn học giàu có. Những bộ thiên sử thi Iliad và Odyssey là những tác phẩm văn học lớn đầu tiên của châu Âu. Hy Lạp cũng là nơi khởi nguồn của thể loại thơ trữ tình trong văn học phương Tây hiện đại. Vào thế kỉ 6 trước Công nguyên, nhà văn Aesop đã viết những câu chuyện ngụ ngôn mà ngày nay nổi tiếng toàn thế giới. Đất nước Hy Lạp cũng là nơi ra đời của nghệ thuật sân khấu với những tác phẩm như bộ ba bi kịch Oresteia của Aeschylus hay các vở hài kịch của nhà thơ Aristophanes. Cũng trong thời kỳ này, triết học Hy Lạp đã đạt đến đỉnh cao với những nhà triết học bậc thầy như Platon và Aristotle.
Trong thời kỳ Byzantine, nền văn học Hy Lạp đã chịu ảnh hưởng của khá nhiều dòng văn hóa khác nhau như Cơ đốc giáo, La Mã và phương Đông (tức Ba Tư). Giai đoạn này đánh dấu bởi sự phát triển của những tác phẩm thơ trào phúng.
Sau khi giành lại độc lập vào năm 1821, nền văn học Hy Lạp đã phát triển mạnh với những xu hướng cách mạng và chịu ảnh hưởng của Thời đại Khai sáng. Trong thế kỉ 20, đất nước Hy Lạp đã có rất nhiều nhà văn lớn. Hy Lạp từng có 2 nhà văn đoạt giải thưởng Nobel Văn học, đó là Giorgos Seferis vào năm 1963 và Odysseas Elytis vào năm 1979. Ngoài ra còn có một số nhà văn khác như Nikos Kazantzakis và Vassilis Vassilikos cũng có nhiều tác phẩm văn học nổi tiếng thế giới.
Kiến trúc
Kiến trúc Hy Lạp cổ đại đã phát triển rực rỡ với rất nhiều những đền đài, công trình công cộng còn tồn tại đến ngày nay. Thời kỳ này, các công trình được xây dựng chủ yếu bằng đá vôi và đá hoa cương. Có 3 phong cách kiến trúc Hy Lạp cổ chính với những nét đặc trưng riêng thể hiện trên những cột trụ: phong cách Doric với cột trụ trơn và khỏe khoắn, phong cách Ionic mềm mại, duyên dáng và phong cách Corinthian cầu kỳ, trang nhã[13].
Phong cách kiến trúc Byzantine cũng có ảnh hưởng khá lớn tại Hy Lạp với những công trình kiến trúc như các nhà thờ, tu viện có dạng mái vòm độc đáo. Sau khi Hy Lạp giành được độc lập, trường phái kiến trúc Tân Byzantine được phát triển mạnh. Bên cạnh đó còn có sự phát triển của dòng kiến trúc Tân Cổ điển. Cũng như nhiều quốc gia châu Âu khác, Hy Lạp ngày nay có nhiều công trình mang phong cách hiện đại, đặc biệt là tại những thành phố lớn.
Ẩm thực
Ẩm thực Hy Lạp rất đa dạng và phong phú, đồng thời chịu ảnh hưởng của nhiều dòng ẩm thực khác nhau như của miền nam nước Pháp, Ý và Trung Đông. Dầu ôliu là loại hương liệu đặc trưng và có mặt trong hầu hết các món ăn của Hy Lạp. Cây lương thực chủ yếu của Hy Lạp là lúa mì, song bên cạnh đó còn có lúa mạch. Các loại rau xanh được dùng phổ biến tại đây là cà, cà chua, khoai tây, đậu xanh, ớt xanh và hành. Mật tại Hy Lạp được chế biến chủ yếu từ mật của các loại hoa, đặc biệt là từ họ cam quýt.
Các món ăn của Hy Lạp thường được chế biến với rất nhiều loại hương liệu như rau kinh giới, hành, tỏi, thì là, bạc hà, quế... Thịt cừu và thịt dê khá phổ biến tại Hy Lạp, nhưng thịt bò thì hiếm hơn. Các món cá cùng rất phổ biến, đặc biệt là tại những vùng duyên hải và đảo của Hy Lạp. Nước này cũng có rất nhiều loại phó mát được chế biến khác nhau.
Các món khai vị thường được phục vụ với bánh mì và rượu. Pho mát feta được làm từ sữa cừu và sữa dê là một món khai vị truyền thống tại nước này. Hy Lạp cũng có rất nhiều món súp như avgolemono, fasolada, magiritsa... Baklava là món bánh ngọt phổ biến tại đây, bên cạnh đó có món bánh mì tsoureki được ăn vào dịp Lễ Phục sinh. Có rất nhiều món ăn truyền thống của Hy Lạp có nguồn gốc từ nước ngoài.
Thể thao
Hy Lạp là một đất nước có truyền thống về thể thao. Đây là nơi ra đời của Thế vận hội vào năm 776 trước Công nguyên[14]. Vào năm 1896, Thế vận hội hiện đại đầu tiên cũng được tổ chức tại thành phố Athens của nước này.
Hai môn thể thao phổ biến nhất tại Hy Lạp là bóng đá và bóng rổ. Năm 2004, đội tuyển bóng đá quốc gia Hy Lạp đã xuất sắc vượt qua Bồ Đào Nha và để đoạt chức vô địch châu Âu[15]. Ba câu lạc bộ bóng đá thành công nhất tại Hy Lạp là Panathinaikos, Olympiacos, và AEK Athens.
Đội tuyển bóng rổ quốc gia Hy Lạp được đánh giá là một trong những đội mạnh nhất trên thế giới. Đội tuyển bóng rổ của Hy Lạp đã từng 2 lần vô địch châu Âu vào các năm 1987 và 2005.
Xếp hạng quốc tế
- Xếp thứ 24 trên 177 quốc gia về chỉ số phát triển con người - HDI. (Danh sách quốc gia theo chỉ số phát triển con người)
- Xếp thứ 26 trên 179 quốc gia về thu nhập bình quân đầu người (danh nghĩa).
- Xếp thứ 48 trên 218 quốc gia về tỉ lệ người dân sử dụng Internet[16].
- Xếp thứ 54 trên 163 quốc gia về chỉ số nhận thức tham nhũng.
Tham khảo
- ^ a ă CIA - The World Factbook Nhân khẩu Hy Lạp
- ^ Greece, Liên minh châu Âu
- ^ Thành viên Liên minh Châu Âu - Hy Lạp
- ^ vysa.jp
- ^ [1][liên kết hỏng]
- ^ http://nuocvietngaynay.com/modules.php?name=News&file=article&sid=818
- ^ Vietnamnet - Hy Lạp khống chế được cháy rừng, tổn thất 1,6 tỷ USD, Minh Sơn, 16:52, 1/9/2007 (GMT+7)
- ^ World Weather Information Service
- ^ [2][liên kết hỏng]
- ^ GDP - per capita (PPP) 2007 country ranks
- ^ Lịch sử ngành đóng tàu Hy Lạp (tiếng Anh)
- ^ CIA - The World Factbook Kinh tế Hy Lạp
- ^ Hy Lạp cổ đại - Kiến trúc[liên kết hỏng]
- ^ Olympic Games | Vancouver 2010 | London 2012 | Sochi 2014 | Rio 2016
- ^ Tin tức trên VnExpress
- ^ Danh sách quốc gia theo tỉ lệ người dân sử dụng Internet

markdown:
# Hy Lạp
[Hi Lạp](/w/index.php?title=Hi_L%E1%BA%A1p&redirect=no))
|Cộng hoà Hy Lạp|
|Ελληνική Δημοκρατία
|(tiếng Hy Lạp)
Ellinikí Dimokratía
(tiếng Hy Lạp)
|
|
![]()
|
|*Ελευθερία ή Θάνατος*
(
[Tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p): "Tự do hay Chết") [Ymnos eis tin Eleftherian](/wiki/Ymnos_eis_tin_Eleftherian) *Thánh ca cho tự do* [Cộng hòa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hy_L%E1%BA%A1p) [Thủ tướng](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) [Prokopis Pavlopoulos](/wiki/Prokopis_Pavlopoulos) [Alexis Tsipras](/wiki/Alexis_Tsipras) [Tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p) [Athens](/wiki/Athens) [38°0′B, 23°43′Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Hy_L%E1%BA%A1p¶ms=38_0_N_23_43_E_type:country(131.940)) [Athens](/wiki/Athens) [hạng 94](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)) [EET](/w/index.php?title=EET&action=edit&redlink=1)( [UTC](/wiki/Gi%E1%BB%9D_ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)+2); [mùa hè](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8): [EEST](/w/index.php?title=EEST&action=edit&redlink=1)(UTC+3) **Độc lập** [25 tháng 3](/wiki/25_th%C3%A1ng_3)năm 1821
năm 1829
[GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba)( [PPP](/wiki/S%E1%BB%A9c_mua_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng)) (2005) [HDI](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)(2005) [hạng 24](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)) [Đơn vị tiền tệ](/wiki/Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) [Euro](/wiki/Euro)¹ (
)
[EUR] [Tên miền Internet](/wiki/T%C3%AAn_mi%E1%BB%81n_qu%E1%BB%91c_gia_c%E1%BA%A5p_cao_nh%E1%BA%A5t) [.gr](/wiki/.gr) [Drachma](/wiki/Drachma)Hy Lạp **Hy Lạp** ( [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p): Ελλάδα *Ellada* hay Ελλάς *Ellas*; [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): **Greece** hoặc **Hellas**), quốc danh hiện tại là **Cộng hòa Hy Lạp** (Ελληνική Δημοκρατία *Elliniki Dimokratia*), là một quốc gia thuộc khu vực [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), nằm phía nam bán đảo Balkan. Hy Lạp giáp với các nước [Albania](/wiki/Albania), [Cộng hòa Macedonia](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia) và [Bulgaria](/wiki/Bulgaria) về phía [bắc](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_B%E1%BA%AFc), giáp với [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) về phía [đông](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%90%C3%B4ng). [Biển Aegea](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Aegea) bao bọc phía đông và phía [nam](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_Nam) Hy Lạp, còn [biển Ionia](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Ionia) nằm ở phía [tây](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_T%C3%A2y). Phần lớn địa hình của đất nước này là núi non hiểm trở. Hy Lạp có rất nhiều những hòn đảo lớn nhỏ thuộc khu vực [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i). Theo số liệu tháng 7 năm 2007, dân số Hy Lạp là 10.706.290 người , mật độ dân số khoảng 82 người/km². [1]
Danh xưng "Hy Lạp" trong
[tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t) bắt nguồn từ dịch danh [Trung văn](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n) của quốc hiệu Hy Lạp ( [Trung văn giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 希腊; [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 希臘; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Xīlà*).
Hy Lạp là một trong những nền văn minh rực rỡ nhất thời cổ đại, có ảnh hưởng sâu rộng đến nền văn minh quanh khu vực Địa Trung Hải. Đây là nơi ra đời của nền
[dân chủ](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7), [triết học](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc) phương Tây và [Thế vận hội Olympic](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i). Đến thời trung cổ, Hy Lạp trở thành một bộ phận của [Đế chế Byzantine](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3), rồi sau đó lại nằm trong [Đế chế Ottoman](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ottoman) trong gần bốn thế kỉ. Năm 1821, nhân dân Hy Lạp đã nổi dậy khởi nghĩa và giành lại độc lập cho dân tộc.
Đất nước Hy Lạp ngày nay là một quốc gia phát triển. Hy Lạp là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như
[Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c), [NATO](/wiki/NATO), [Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_H%E1%BB%A3p_t%C3%A1c_v%C3%A0_Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_Kinh_t%E1%BA%BF) - OECD, [Tổ chức Thương mại Thế giới](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) - WTO. Năm [1981](/wiki/1981), Hy Lạp trở thành một thành viên của [Liên minh Châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) . [2]
## Mục lục
[1 Lịch sử](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [2 Chính trị](#Ch.C3.ADnh_tr.E1.BB.8B) [3 Phân chia hành chính](#Ph.C3.A2n_chia_h.C3.A0nh_ch.C3.ADnh) [4 Địa lý](#.C4.90.E1.BB.8Ba_l.C3.BD) [5 Nhân khẩu](#Nh.C3.A2n_kh.E1.BA.A9u) [6 Kinh tế](#Kinh_t.E1.BA.BF) [7 Văn hóa](#V.C4.83n_h.C3.B3a) [8 Xếp hạng quốc tế](#X.E1.BA.BFp_h.E1.BA.A1ng_qu.E1.BB.91c_t.E1.BA.BF) [9 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [10 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [11 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Lịch sử
### Thời kỳ tiền sử
Vào
[Thời kỳ Đồ Đồng](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%E1%BB%93ng), tại Hy Lạp đã xuất hiện hai nền văn minh lớn là nền văn minh [Minoan](/wiki/V%C4%83n_minh_Minos) trên đảo [Crete](/wiki/Kr%C3%ADti) và nền văn minh [Mycenae](/wiki/Mycenae) trên bán đảo [Peloponnese](/wiki/Peloponnesus) thuộc miền nam Hy Lạp.
Nền văn minh Minoan đạt đến đỉnh cao trên đảo Crete vào khoảng năm 2700 đến 1450 trước
[Công nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn). Nền kinh tế của họ chủ yếu dựa trên sản xuất [nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) và hoạt động ngoại thương với các quốc gia láng giềng. Người Minoan đã sản xuất ra nhiều loại đồ gốm chất lượng cao và xây dựng được nhiều đền đài tráng lệ. Dấu tích của những công trình vẫn còn tồn tại đến ngày nay trên đảo Crete, một trong số đó là quần thể cung điện tại [Knossos](/w/index.php?title=Knossos&action=edit&redlink=1). Đến khoảng năm 1600 trước Công nguyên, nền văn minh Mycenae trên bán đảo Peloponnese đã phát triển thịnh vượng và lấn át nền văn minh Minoan đang tan rã. Họ đã xây dựng được nhiều thành phố lớn giàu có và thiết lập các mối quan hệ ngoại thương với các quốc gia láng giềng. Thế nhưng đến khoảng năm 1200 TCN, trước sự đe dọa của ngoại xâm, các thành trì tại Mycenae đã bị bỏ phế, buôn bán với nước ngoài bị đình trệ. Nền văn minh Mycenae sụp đổ đã dẫn tới một thời kỳ khủng hoảng tại Hy Lạp kéo dài hơn 3 thế kỉ với tên gọi [Kỷ nguyên Bóng tối](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_B%C3%B3ng_t%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1).
### Hy Lạp cổ đại
Khoảng thế kỉ 8 trước Công nguyên, Hy Lạp bắt đầu thoát ra khỏi Kỷ nguyên Bóng tối. Kinh tế, đặc biệt là
[ngoại thương](/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) được đẩy mạnh với các cơ sở thương mại được thành lập tại rất nhiều nơi. Dân số Hy Lạp tăng nhanh trong khi đất đai có hạn đã dẫn tới dòng người Hy Lạp di cư ra khắp các vùng tại [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i), đặc biệt là miền nam [Ý](/wiki/%C3%9D) và thành lập những thành phố mới độc lập với các thành phố quê hương của họ. Nền kinh tế phát triển đã khiến Hy Lạp trở nên rất giàu có. Đơn vị hành chính cơ bản ở [Hy Lạp cổ đại](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) là các thành bang. Thông thường giữa các thành bang hay xảy ra xung đột với nhau để tranh giành lãnh thổ, trong đó hai thành bang [Athens](/wiki/Athens) và [Sparta](/wiki/Sparta) là có ảnh hưởng đặc biệt trong lịch sử của Hy Lạp. Thời kỳ đầu, các thành bang theo [chế độ quân chủ](/wiki/Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7). Nhưng về sau, đặc biệt là ở Athens, nền [dân chủ](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7) đã được thành lập, dù Sparta vẫn còn giữ vững chế độ quân chủ trong suốt lịch sử tồn tại của họ. Tuy nhiên chế độ dân chủ ở Hy Lạp cổ rất khác so với ngày nay vì chỉ có những công dân nam giới mới được quyền bầu cử. Chế độ [chiếm hữu nô lệ](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFm_h%E1%BB%AFu_n%C3%B4_l%E1%BB%87&action=edit&redlink=1) phát triển mạnh ở Hy Lạp cổ đại.
Năm 490 trước Công nguyên, Hy Lạp đã đánh bại quân
[Ba Tư](/wiki/Nh%C3%A0_Achaemenes) xâm lược tại [trận Marathon](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Marathon) nổi tiếng. Và đến năm 480, thủy binh Ba Tư lại phải chịu thất bại nặng nề trong trận thủy chiến [Salamis](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Salamis). Những trận chiến này đã khẳng định sức mạnh quân sự hùng hậu của Hy Lạp. Dưới thời Vua [Alexandros Đại đế](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) của [Vương quốc Macedonia](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Macedonia), người Hy Lạp đã có những cuộc bành trướng rộng khắp sang [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), [Ba Tư](/wiki/Iran) và [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). Những cuộc chinh phục của ông đã dẫn tới sự định cư và thống trị của người Hy Lạp tại nhiều vùng đất xa xôi và làm ảnh hưởng văn hóa của Hy Lạp lan rộng hơn bao giờ hết. Thời kỳ này được gọi là [Thời kỳ Hy Lạp hóa](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Hy_L%E1%BA%A1p_h%C3%B3a). Về sau, khi Đế chế La Mã thành lập và trở nên hùng mạnh, Hy Lạp đã trở thành một tỉnh của La Mã nhưng những ảnh hưởng văn hóa của Hy Lạp cổ đại vẫn được duy trì và phát triển.
Văn hóa Hy Lạp có ảnh hưởng sâu rộng đến
[La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3) và nền văn minh [phương Tây](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y) hiện đại. Một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của văn học Hy Lạp cổ đại là [thần thoại Hy Lạp](/wiki/Th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i_Hy_L%E1%BA%A1p), một tập hợp gồm nhiều truyền thuyết về các vị thần như [Zeus](/wiki/Zeus), [Hera](/wiki/Hera), [Athena](/wiki/Athena_(th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i)), [Apollo](/wiki/Apollo)... [Triết học](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc) Hy Lạp là nền móng của triết học phương Tây với các nhà triết học nổi tiếng như [Thales](/wiki/Thales), [Platon](/wiki/Platon), [Aristote](/wiki/Aristoteles)... Toán học và khoa học Hy Lạp đạt được khá nhiều thành tựu rực rỡ với các nhà khoa học bậc thầy như [Pythagoras](/wiki/Pythagoras), [Archimedes](/wiki/Archimedes). Họ đã phát minh ra những định lý cơ sở cho toán học và khoa học hiện đại. Kiến trúc Hy Lạp cũng đạt được nhiều thành tựu to lớn với các công trình tiêu biểu như [đền Parthenon](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Parthenon), các khu di tích [Olympia](/wiki/Olympia,_Hy_L%E1%BA%A1p), [Delphi](/wiki/Delphi) với hàng loạt các đền đài, quảng trường, nhà hát, sân vận động khác. Hy Lạp cũng là nơi ra đời [Thế vận hội](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i) (Olympic) đầu tiên vào năm 776 trước Công nguyên và được tổ chức 4 năm một lần, khởi nguồn của Thế vận hội Olympic hiện đại ngày nay.
### Đế chế Byzantine
Vào khoảng cuối
[thế kỉ 3](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_3), [Đế chế La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3) phân chia thành hai phần: phía tây và phía đông. Hy Lạp trở thành một phần của Đế chế Đông La Mã, sau này đổi tên thành [Đế chế Byzantine](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3). Đế chế Byzantine là một nhà nước trung cổ theo [đạo Cơ đốc](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o), trong đó [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p) là ngôn ngữ chính thức. [Thế kỉ 11](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_11) và [thế kỉ 12](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_12) là thời kỳ hoàng kim của Đế chế Byzantine. Tuy nhiên sau đó, đế chế này đã dần dần bị suy yếu trước những cuộc tấn công của người [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) và cuối cùng sụp đổ vào năm 1453.
### Đế chế Ottoman
Dưới sự cai trị tàn bạo của
[Đế chế Ottoman](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ottoman) theo Hồi giáo, một bộ phận lớn trí thức người Hy Lạp đã nhập cư vào [Tây Âu](/wiki/T%C3%A2y_%C3%82u), đặc biệt là [Ý](/wiki/%C3%9D). Họ đã góp phần rất lớn trong [Phong trào Phục hưng](/wiki/Ph%E1%BB%A5c_H%C6%B0ng) tại châu Âu thời [trung cổ](/wiki/Trung_C%E1%BB%95). Một bộ phận khác thì rời bỏ bán đảo Hy Lạp và đến sống tại những vùng núi hoang vu hẻo lánh hay những hòn đảo trên [biển Aegean](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Aegean), nơi mà Đế chế Ottoman không thể áp đặt hệ thống chính trị và tôn giáo của họ lên người Hy Lạp. Những cộng đồng người Hy Lạp được củng cố với nhau do cùng chung cơ sở tôn giáo là đạo Chính thống và tôn giáo đã đóng vai trò khá quan trọng trong cuộc chiến tranh giành độc lập cho Hy Lạp sau này.
### Nước Hy Lạp hiện đại thành lập
Tháng 3 năm 1821, cuộc
[chiến tranh giành độc lập Hy Lạp](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_gi%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp_Hy_L%E1%BA%A1p) chống lại Đế chế Ottoman bùng nổ mạnh mẽ. Cuộc chiến này kéo dài cho đến tận năm 1829, khi nền độc lập của nước Hy Lạp non trẻ chính thức được công nhận tại [Nghị định thư Luân Đôn](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%8B_%C4%91%E1%BB%8Bnh_th%C6%B0_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n&action=edit&redlink=1). Năm 1832, Đế chế Ottoman đã phải thừa nhận nền độc lập của Hy Lạp trong [Hiệp ước Constantinople](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Constantinople&action=edit&redlink=1). Vào năm 1827, [Ioannis Kapodistrias](/w/index.php?title=Ioannis_Kapodistrias&action=edit&redlink=1) được chọn là người đứng đầu chính phủ [cộng hòa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) tuy nhiên ngay sau đó, nền cộng hòa đã bị giải tán và thay thế bởi [chế độ quân chủ](/wiki/Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7). Vị vua đầu tiên là [Othon của Hy Lạp](/w/index.php?title=Othon_c%E1%BB%A7a_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1), một người thuộc dòng họ [Wittelsbach](/w/index.php?title=Wittelsbach&action=edit&redlink=1). Đến năm 1863, vua Othon bị phế truất và thay thế bởi [hoàng tử Vilhelm của Đan Mạch](/wiki/Georgios_I_c%E1%BB%A7a_Hy_L%E1%BA%A1p), thuộc dòng họ [Oldenburg](/wiki/Oldenburg). Vilhelm đã đăng quang danh hiệu vua Hy Lạp với tên gọi [Georgios I của Hy Lạp](/wiki/Georgios_I_c%E1%BB%A7a_Hy_L%E1%BA%A1p) và mang theo một món quà của nước [Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland): ngày 29 tháng 3 năm 1864, chủ quyền của [quần đảo Ionia](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Ionia) đã được Anh chuyển giao cho Hy Lạp và đến ngày 28 tháng 5 năm 1864, quần đảo này đã được thống nhất với Hy Lạp.
Sau khi giành được độc lập, nền kinh tế Hy Lạp đã phát triển nhanh chóng, những cải cách chính trị được thực hiện. Năm 1877, thủ tướng
[Charilaos Trikoupis](/w/index.php?title=Charilaos_Trikoupis&action=edit&redlink=1) đã cắt giảm bớt quyền lực của hoàng gia Hy Lạp. Năm 1896, [Thế vận hội](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i) hiện đại đầu tiên đã được tổ chức tại thành phố [Athens](/wiki/Athens).
Cuộc
[chiến tranh Balkan](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Balkan&action=edit&redlink=1) (1912-1913) đã dẫn tới việc các vùng [Crete](/wiki/Kr%C3%ADti), [Chios](/wiki/Chios), [Samos](/wiki/Samos) và miền nam [Macedonia](/wiki/Macedonia), trong đó có [Thessaloniki](/wiki/Thessaloniki) được sát nhập vào Hy Lạp. Năm 1913, vua Georgios I bị ám sát tại Thessaloniki và được thay thế bởi người con cả là vua [Constantine I của Hy Lạp](/w/index.php?title=Constantine_I_c%E1%BB%A7a_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1). Trong [Thế chiến thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t), Hy Lạp đã tham gia vào phe [Entente](/wiki/Entente) chống lại [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) và [Áo](/wiki/%C3%81o). Điều này đã gây ra xung đột giữa nhà vua và thủ tướng Eleftherios Venizelos và cuối cùng dẫn đến việc vua Constantine I phải nhường ngôi cho con trai đồng thời gây ra sự chia rẽ về chính trị tại Hy Lạp.
Tranh chấp lãnh thổ về khu vực
[Smyrna](/wiki/Smyrna) thuộc [Tiếu Á](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFu_%C3%81&action=edit&redlink=1) cũng dẫn tới cuộc chiến tranh Hy Lạp - [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) (1919-1922) giữa người Hy Lạp và những người người cách mạng Thổ Nhĩ Kỳ. Cuối cùng, người Hy Lạp bại trận, [Hiệp ước Lausanne](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Lausanne) được ký kết vào năm 1923 đã định ra đường biên giới ngày nay và định ra việc trao đổi dân cư giữa hai nước. Năm 1936, tướng [Ioannis Metaxas](/w/index.php?title=Ioannis_Metaxas&action=edit&redlink=1) thiết lập chế độ độc tài tại Hy Lạp, còn gọi là chế độ mùng 4 tháng 8.
### Hy Lạp trong Thế chiến thứ hai (1940-1944)
Ngày
[28 tháng 10](/wiki/28_th%C3%A1ng_10) năm 1940, nhà độc tài [Ý](/wiki/%C3%9D) [Benito Mussolini](/wiki/Benito_Mussolini) gửi tối hậu thư yêu cầu Hy Lạp đầu hàng và cho quân [phát xít](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ph%C3%A1t_x%C3%ADt) chiếm đóng lãnh thổ. Người Hy Lạp đã kiên quyết nói không và đứng về phe [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) chống lại lực lượng phát xít. Ngay lập tức, quân phát xít Ý đã tràn vào chiếm đóng Hy Lạp từ miền nam [Albania](/wiki/Albania) nhưng đã vấp phải sự kháng cự hiệu quả của quân đội Hy Lạp. Tiếp theo đó là trận đánh tại dãy núi Pinlus đã khiến cho quân Mussolini bị đẩy lùi. Lúc đó, [Adolf Hitler](/wiki/Adolf_Hitler) mới nhận ra vị trí chiến lược của Hy Lạp và hạ lệnh cho quân phát xít Đức và [Bulgaria](/wiki/Bulgaria) tràn vào lãnh thổ nước này.
Sự xâm lược của
[phát xít Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) vào ngày [6 tháng 4](/wiki/6_th%C3%A1ng_4) năm 1941 đã hoàn thành việc chiếm đóng toàn bộ lãnh thổ Hy Lạp. Nước này trở thành một chiến trường ác liệt cho đến ngày 12 tháng 10 năm 1944, khi thành phố Athens được quân Đồng Minh giải phóng. Trong thời gian cai trị của phát xít Đức, nhiều [người Do Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i) tại Hy Lạp đã bị đẩy vào các trại tập trung và giết hại. Nạn đói sau chiến tranh đã giết chết khoảng 300.000 người.
### Hy Lạp thời hậu chiến (1944-1966)
Sau khi được giải phóng khỏi ách cai trị của phát xít Đức, cuộc
[nội chiến Hy Lạp](/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn_Hy_L%E1%BA%A1p) bùng nổ giữa những người [cánh tả](/wiki/C%C3%A1nh_t%E1%BA%A3) và [cánh hữu](/wiki/C%C3%A1nh_h%E1%BB%AFu). Cuộc chiến kéo dài từ năm [1946](/wiki/1946) đến năm [1949](/wiki/1949), khi lực lượng cánh tả bị đánh bại tại trận Grammos-Vitsi. Trong các thập niên 1950, 1960, Hy Lạp đã đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh và vững chắc do nằm trong [Kế hoạch Marshall](/wiki/K%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_Marshall) của [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
### Chế độ độc tài tại Hy Lạp (1967-1974)
Bắt đầu từ năm
[1965](/wiki/1965), Hy Lạp lâm vào một cuộc khủng hoảng chính trị khiến tình hình đất nước trở nên hỗn loạn. Ngày [21 tháng 8](/wiki/21_th%C3%A1ng_8) năm [1967](/wiki/1967), một cuộc đảo chính được Mỹ ủng hộ [ đã diễn ra, lật đổ chính phủ dân chủ và thành lập một chế độ độc tài quân sự với tên gọi Chế độ Đại tá. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [Những năm sau đó, rất nhiều người *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [cánh tả](/wiki/C%C3%A1nh_t%E1%BA%A3)và [cộng sản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n)tại Hy Lạp đã bị bắt giữ và tra tấn hết sức dã man [. Nhiều chính trị gia phải chạy sang các nước khác như *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)và [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)để xin tị nạn [. Vào tháng 11 năm *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [1973](/wiki/1973), sinh viên trường Đại học Bách khoa Athens nổi dậy chống lại chế độ độc tài nhưng cuộc nổi dậy nhanh chóng bị dập tắt, [xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng)được điều đến tấn công trường đại học và tàn sát sinh viên [. *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
Ngày
[20 tháng 7](/wiki/20_th%C3%A1ng_7) năm [1974](/wiki/1974), [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) tấn công [đảo Síp](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%ADp). Cuộc khủng hoảng sau đó đã dẫn đến sự sụp đổ của chế độ độc tài tại Hy Lạp vào ngày [23 tháng 7](/wiki/23_th%C3%A1ng_7) năm [1974](/wiki/1974).
### Hy Lạp ngày nay (từ năm 1975 đến nay)
Ngay sau khi chế độ độc tài sụp đổ, cựu thủ tướng
[Constantine Karamanlis](/w/index.php?title=Constantine_Karamanlis&action=edit&redlink=1) đã từ [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) trở về Hy Lạp và thành lập [Đảng Dân chủ Mới](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_M%E1%BB%9Bi_(Hy_L%E1%BA%A1p)&action=edit&redlink=1). Chính phủ [dân chủ](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7) được tái thành lập tại Hy Lạp và bản [hiến pháp](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p) dân chủ của nước cộng hòa được ban hành vào năm 1975. Chế độ quân chủ ở Hy Lạp chính thức bị giải tán trong một cuộc trưng cầu dân ý cùng năm. Sau đó, [Andreas Papandreou](/wiki/Andreas_Papandreou) cũng trở về từ Mỹ và thành lập [Phong trào Xã hội Chủ nghĩa Hy Lạp](/w/index.php?title=Phong_tr%C3%A0o_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1).
Về đối ngoại, mối quan hệ vốn thường xuyên căng thẳng với Thổ Nhĩ Kỳ đã dần dần được cải thiện. Mùa hè năm
[1999](/wiki/1999), những trận động đất lớn đã tấn công hai quốc gia này, và những hoạt động cứu trợ nhau sau đó giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đã góp phần làm ấm lại mối quan hệ giữa hai nước.
Ngày
[1 tháng 1](/wiki/1_th%C3%A1ng_1) năm [1981](/wiki/1981), Hy Lạp trở thành thành viên thứ 10 của [Liên minh Châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) . Nền kinh tế Hy Lạp đã phát triển rất nhanh chóng, với một nguồn vốn đầu tư lớn của nước ngoài đổ vào Hy Lạp để hiện đại hóa hệ thống hạ tầng cơ sở của nước này, xây dựng nền kinh tế Hy Lạp theo hướng hiện đại. [3] [Dịch vụ](/wiki/D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5)và [du lịch](/wiki/Du_l%E1%BB%8Bch)ngày càng phát triển đã góp phần nâng cao mức sống của người dân. Năm [2001](/wiki/2001), Hy Lạp tham gia vào nhóm các nước sử dụng đồng tiền chung châu Âu [euro](/wiki/Euro)và sau đó tổ chức thành công [Thế vận hội 2004](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i_M%C3%B9a_h%C3%A8_2004) . [[4]](#cite_note-4)
## Chính trị
Hy Lạp là một nước cộng hòa theo thể chế
[dân chủ đại diện](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%C4%91%E1%BA%A1i_ngh%E1%BB%8B) . [5] [Tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng)là người đứng đầu đất nước và được lựa chọn bởi [quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i)với nhiệm kỳ 5 năm. Tuy nhiên sau cuộc sửa đổi hiến pháp vào năm 1986, quyền lực của tổng thống dã bị cắt giảm đáng kể và bây giờ hầu như chỉ mang tính nghi thức. [Thủ tướng](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)là người đứng đầu chính phủ Hy Lạp và có quyền lực chủ yếu trong các công việc của quốc gia. [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) Hy Lạp có tổng cộng 300 ghế. Những cuộc bầu cử quốc hội thường được tổ chức 4 năm một lần tuy nhiên tổng thống có quyền giải tán quốc hội và tổ chức bầu cử sớm. Từ khi Hy Lạp quay trở về tiến trình dân chủ từ năm [1975](/wiki/1975), Hy Lạp đã trở thành một quốc gia theo chế độ [đa đảng](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91a_%C4%91%E1%BA%A3ng). Hai đảng có vai trò quan trọng nhất trên chính trường Hy Lạp là Đảng Dân chủ mới ( *Νέα Δημοκρατία*) và Phong trào Xã hội Chủ nghĩa Hy Lạp( *Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα*).
Tổng thống hiện nay của Hy Lạp là ông
[Karolos Papoulias](/wiki/Karolos_Papoulias). Còn thủ tướng đương nhiệm là ông [Geogre Papandreou](/w/index.php?title=Geogre_Papandreou&action=edit&redlink=1). Theo quy định, chỉ có 5 đảng có số phiếu bầu cao nhất mới có ghế trong quốc hội. Trong cuộc bầu cử vào ngày [16 tháng 9](/wiki/16_th%C3%A1ng_9) năm [2007](/wiki/2007), Đảng Dân chủ Mới là đảng có số phiếu bầu cao nhất với 152 ghế trong quốc hội, còn Phong trào Xã hội Chủ nghĩa Hy Lạp đứng thứ hai với 102 ghế. Những đảng còn lại có ghế trong quốc hội là Đảng Cộng sản Hy Lạp, Liên minh Cánh tả Cấp tiến và Đảng Nhân dân Chính thống giáo.
## Phân chia hành chính
Toàn bộ đất nước Hy Lạp được chia thành 13 tỉnh và 1 khu tự trị. Các tỉnh của Hy Lạp bao gồm 9 tỉnh nằm trên đất liền (bán đảo Hy Lạp) và 4 tỉnh thuộc các đảo và quần đảo. Riêng
[Núi Athos](/wiki/N%C3%BAi_Athos), một khu vực dành riêng cho những tu sĩ nam theo [Chính thống giáo](/wiki/Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng) được công nhận là một nước cộng hòa tự trị bán độc lập thuộc chủ quyền của Hy Lạp . Đây là một bán đảo nhỏ nằm ở phía đông nam tỉnh Trung Macedonia. Tiếp đó, 13 tỉnh của Hy Lạp lại được chia tiếp thành 54 huyện. [6]
## Địa lý
### Lãnh thổ
Lãnh thổ Hy Lạp bao gồm phần đất liền nằm trên
[bán đảo Balkan](/wiki/Balkan) và khoảng 3000 hòn đảo nằm trên biển Ionia, Địa Trung Hải và biển Aegean. Những đảo lớn nhất của Hy Lạp là đảo [Crete](/wiki/Kr%C3%ADti), [Rhodes](/wiki/Rhodes), [Corfu](/wiki/Corfu). Tổng diện tích của Hy Lạp là 131.940 km², trong đó phần nước chiếm tỉ lệ 0,9%.
Đường biên giới trên bộ của Hy Lạp dài tổng cộng 1935 km. Hy Lạp chia sẻ đường biên giới chung với các quốc gia là
[Albania](/wiki/Albania) (282 km), [Bulgaria](/wiki/Bulgaria) (494 km), [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) (931 km) và [Cộng hòa Macedonia](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia) (228 km). Mặc dù có diện tích nhỏ nhưng do có nhiều đảo và quần đảo nên chiều dài đường bờ biển của Hy Lạp rất lớn, lên tới 130.800 km và đứng thứ 10 trên thế giới về độ dài đường bờ biển.
### Địa hình
Đất nước Hy Lạp có địa hình khá hiểm trở với khoảng 80% diện tích là đồi núi. Nằm ở trung tâm đất nước Hy Lạp là dãy núi
[Pinlus](/w/index.php?title=Pinlus&action=edit&redlink=1) hùng vĩ với độ cao trung bình là 2636 m so với mực nước biển. Dãy núi Pinlus là một nhánh mở rộng của dãy [Alps Dinaric](/w/index.php?title=Alps_Dinaric&action=edit&redlink=1) trên bán đảo Balkan và còn tiếp tục trải dài qua bán đảo [Peloponnese](/wiki/Peloponnesus), mở rộng xuống phía nam tạo thành rất nhiều hòn đảo lớn nhỏ trên biển Aegean, cuối cùng kết thúc ở đảo [Crete](/wiki/Kr%C3%ADti). Những hòn đảo trên biển Aegean của Hy Lạp chính là đỉnh của những dãy núi chạy ngầm bên dưới đáy biển. Phia bắc của Hy Lạp có dãy núi Rhodope làm thành một đường biên giới tự nhiên giữa Hy Lạp và [Bulgaria](/wiki/Bulgaria). [Núi Olympus](/wiki/N%C3%BAi_%C3%93lympos) là đỉnh núi cao nhất Hy Lạp, cao 2919 m. Đây được cho là nơi ở của những vị thần Hy Lạp vào thời cổ đại và ngày nay trở thành một địa điểm leo núi hấp dẫn tại Hy Lạp.
Các đồng bằng chiếm diện tích rất nhỏ tại Hy Lạp và tập trung ở các vùng Thessaly, Trung Macedonia và Thrace. Đây là những nơi có nhiều đất đai màu mỡ đồng thời là những vùng tập trung đông dân cư tại Hy Lạp.
Các sông ở Hy Lạp thường ngắn và dốc, một số sông nhỏ thường hay bị khô cạn vào mùa hè. Các con sông là một nguồn cung cấp thủy điện lớn cho Hy Lạp. Nước này còn có nhiều tài nguyên khoáng sản phong phú như
[nhôm](/wiki/Nh%C3%B4m), [than non](/w/index.php?title=Than_non&action=edit&redlink=1), [magie](/wiki/Magi%C3%AA), [kẽm](/wiki/K%E1%BA%BDm), [niken](/wiki/Niken), [dầu hỏa](/wiki/D%E1%BA%A7u_h%E1%BB%8Fa).
### Khí hậu
Địa hình có ảnh hưởng quan trọng đối với khí hậu của Hy Lạp. Ví dụ như sườn phía tây của dãy núi Pinlus hứng gió nhiều hơn so với phần phía đông, cho nên có độ ẩm và lượng mưa cao hơn hẳn so với sườn phía đông bị khuất gió.
Khí hậu Hy Lạp có thể chia thành 3 kiểu khí hậu chính:
[khí hậu Địa Trung Hải](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i), [khí hậu núi cao](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_n%C3%BAi_cao) và [khí hậu ôn hòa](/w/index.php?title=Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_%C3%B4n_h%C3%B2a&action=edit&redlink=1). Khí hậu Địa Trung Hải là loại khí hậu chủ yếu ở Hy Lạp với một [mùa đông](/wiki/M%C3%B9a_%C4%91%C3%B4ng) ấm áp và mưa nhiều, song thỉnh thoảng cũng có thể có [tuyết](/wiki/Tuy%E1%BA%BFt) rơi ở những quần đảo xa về phía nam Hy Lạp. [Mùa hạ](/wiki/M%C3%B9a_h%E1%BA%A1) thường rất nóng và khô hạn. Chính đặc điểm này của khí hậu Địa Trung Hải đã dẫn đến những vụ [cháy rừng](/wiki/Ch%C3%A1y_r%E1%BB%ABng) rất lớn tại Hy Lạp, gây ra nhiều thiệt hại về người và của. Gần đây nhất vào [tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m) năm [2007](/wiki/2007), một vụ cháy rừng đã lan rộng khắp đất nước Hy Lạp khiến 64 người chết và gây thiệt hại 1,6 tỷ đô la Mỹ . Khí hậu núi cao phân bố chủ yếu ở những vùng núi phía tây bắc Hy Lạp, bán đảo Peloponnese và dãy núi Pinlus. Tại những vùng này, khí hậu thay đổi theo độ cao. Khí hậu ôn hòa có diện tích phân bố nhỏ, tập trung ở vùng đông bắc Hy Lạp với nhiệt độ mát mẻ hơn so với khí hậu Địa Trung Hải và có lượng mưa vừa phải. [7]
Thủ đô
[Athens](/wiki/Athens) của Hy Lạp thuộc kiểu khí hậu chuyển tiếp giữa Địa Trung Hải và ôn hòa. Nhiệt độ trung bình cao nhất tại đây vào tháng 7 là 33,5 °C, còn nhiệt độ trung bình thấp nhất vào tháng 1 là 5,2 °C . phía bắc của thành phố Athens có kiểu khí hậu ôn hòa trong khi những vùng phía nam lại mang khí hậu Địa Trung Hải. [8]
### Thực vật và động vật
Rừng chiếm khoảng 50% diện tích đất đai tại Hy Lạp với nhiều loài thực vật đa dạng, phong phú.
[Nguyệt quế](/wiki/Nguy%E1%BB%87t_qu%E1%BA%BF) là loài cây biểu trưng của đất nước Hy Lạp và đã được dùng làm vòng nguyệt quế cho những nhà vô địch thể thao thời xưa. Tại những vùng đồng bằng ở Hy Lạp có rất nhiều rừng cây [ôliu](/w/index.php?title=%C3%94liu&action=edit&redlink=1) xanh tốt. Còn tại những vùng núi phía bắc có những cánh rừng [linh sam](/w/index.php?title=Linh_sam&action=edit&redlink=1) và [thông đen](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_%C4%91en&action=edit&redlink=1). Rừng [sồi](/wiki/S%E1%BB%93i) và [dẻ](/w/index.php?title=D%E1%BA%BB&action=edit&redlink=1) mọc ở những vùng thấp hơn, bên cạnh đó còn có những cánh đồng trồng [nho](/wiki/Nho). Các loài cây quen thuộc khác ở Hy Lạp là [hoa giấy](/wiki/Chi_Hoa_gi%E1%BA%A5y), [hoa nhài](/wiki/Chi_Nh%C3%A0i), [mimosa](/wiki/Chi_Trinh_n%E1%BB%AF), [trúc đào](/wiki/Tr%C3%BAc_%C4%91%C3%A0o), [hoa huệ xạ](/w/index.php?title=Hoa_hu%E1%BB%87_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1)...
Hy Lạp có một hệ động vật khá đa dạng. Tại những vùng rừng núi ở Hy Lạp có
[gấu nâu](/wiki/G%E1%BA%A5u_n%C3%A2u), [linh miêu](/wiki/Chi_Linh_mi%C3%AAu), [chó sói](/wiki/S%C3%B3i_x%C3%A1m), [cáo](/wiki/C%C3%A1o), [hươu](/wiki/H%E1%BB%8D_H%C6%B0%C6%A1u_nai), [nai](/wiki/Nai)... Hệ sinh vật biển tại Hy Lạp cũng rất phong phú với các loài như [hải cẩu](/wiki/H%E1%BB%8D_H%E1%BA%A3i_c%E1%BA%A9u_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1), [rùa biển](/wiki/R%C3%B9a_bi%E1%BB%83n), [mực](/wiki/M%E1%BB%B1c_(%C4%91%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt)), [bạch tuộc](/wiki/B%E1%BA%A1ch_tu%E1%BB%99c), [cá heo](/wiki/C%C3%A1_heo), [cá voi](/wiki/C%C3%A1_voi).
## Nhân khẩu
### Dân số
Theo số liệu tháng 7 năm 2007, dân số của Hy Lạp là 10.706.290 người. Con người đã đến vùng đất ngày nay là Hy Lạp từ
[Thời kỳ Đồ đá cũ](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%C3%A1_c%C5%A9) vào khoảng 3000 năm trước công nguyên. Sau đó, tổ tiên của người Hy Lạp đã đến đây vào khoảng thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên và xây dựng những nền văn minh rực rỡ. Vào khoảng thế kỉ thứ 5 trước Công nguyên, có 3 triệu dân sinh sống trên bán đảo Hy Lạp và 6 triệu người Hy Lạp định cư tại nhiều vùng khác nhau quanh khu vực [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i). Trong thời kỳ [Đế chế Byzantine](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3), nhiều dòng người khác nhau, chủ yếu là người [Slav](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Slav) và người [Do Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i) đã nhập cư vào Hy Lạp. Đến khi bán đảo Hy Lạp bị thống trị bởi [Đế chế Ottoman](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ottoman), nhiều người Hy Lạp đã rời bỏ đất nước để sang [Tây Âu](/wiki/T%C3%A2y_%C3%82u). Trong khoảng thời gian từ cuối [thế kỉ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19) cho đến khi kết thúc [Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), một dòng người Hy Lạp rất lớn cũng di cư sang [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Canada](/wiki/Canada) và [Úc](/wiki/%C3%9Ac) để thoát khỏi tình trạng bất ổn trong nước. Hiện nay, một bộ phận người dân Hy Lạp cũng có xu hướng nhập cư sang các nước phát triển khác trong [Liên minh Châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) như [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) và [Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89) để kiếm việc làm.
Tốc độ gia tăng dân số của Hy Lạp hiện nay là 0,16%. Nhiều khả năng Hy Lạp sẽ phải đối mặt với tình trạng giảm dân số trong tương lai khi mà tỉ lệ tử tại nước này đã vượt quá tỉ lệ sinh. Dân cư Hy Lạp tăng lên chủ yếu do nhập cư
. [1]
### Các nhóm thiểu số
Các nhóm dân tộc thiểu số chiếm tỉ lệ nhỏ trong dân số Hy Lạp. Trong đó các nhóm dân tộc thiếu số chính là người
[Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3), người [Slav](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Slav), người [Albania](/wiki/Albania), người [Armenia](/wiki/Armenia), người [Do Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i)...
Người Thổ Nhĩ Kỳ là cộng đồng thiểu số lớn nhất tại Hy Lạp với số lượng khoảng 74.000 người. Họ sinh sống tập trung ở tỉnh Thrace thuộc miền đông bắc Hy Lạp. Tuy những mâu thuẫn lịch sử giữa người Thổ Nhĩ Kỳ và người Hy Lạp vẫn còn tồn tại nhưng đa phần các nhóm dân này đều sống hòa thuận với nhau.
Người Slav phân bố chủ yếu ở miền bắc Hy Lạp và có nguồn gốc từ người
[Bulgaria](/wiki/Bulgaria) và người [Macedonia](/wiki/Macedonia). Họ được phân chia thành hai nhóm tôn giáo chính là người Slav theo [đạo Chính thống](/wiki/Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng) và người Slav theo [đạo Hồi](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o). Người Albania cũng là một nhóm dân lớn ở Hy Lạp, chủ yếu là những người Albania nhập cư sang để tìm việc làm. [Người Do Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i) thì từng có một cộng đồng dân cư rất lớn tại nước này, nhưng phần lớn họ đã bị giết hại bởi [phát xít Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) trong [Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) hoặc nhập cư sang [Israel](/wiki/Israel) và một số nước khác. Ngày nay cộng đồng Do Thái ở Hy Lạp chỉ còn rất ít với khoảng 5500 người, tập trung chủ yếu ở Thessaloniki. Ngoài ra ở Hy Lạp còn có một cộng đồng người [Armenia](/wiki/Armenia) khá đông đảo với khoảng 35.000 dân.
### Tôn giáo
[Chính thống giáo](/wiki/Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng) Hy Lạp được hiến pháp công nhận là tôn giáo chính thức tại Hy Lạp, song thực tế người dân hoàn toàn có quyền tự do tôn giáo. Chính thống giáo Hy Lạp là tôn giáo phổ biến nhất tại nước này, chiếm tới 97% tổng dân số và phân bố rộng khắp toàn đất nước Hy Lạp. [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) là tôn giáo phổ biến thứ hai với số tín đồ ước tính từ khoảng 98.000 đến 140.000 người, tập trung chủ yếu ở tỉnh Thrace. Bên cạnh đó còn có cộng đồng người Hồi giáo nhập cư vào khoảng 200.000 đến 300.000 người. Cộng đồng [Công giáo Rôma](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma) tại Hy Lạp có số tín đồ ước tính khoảng 250.000 người. Còn đạo [Tin Lành](/wiki/Tin_L%C3%A0nh) và [Nhân Chứng Giê-hô-va](/wiki/Nh%C3%A2n_Ch%E1%BB%A9ng_Gi%C3%AA-h%C3%B4-va) đều có khoảng 30.000 tín đồ. Cộng đồng theo [Do Thái giáo](/wiki/Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o) trước kia rất đông tại Hy Lạp, nay chỉ còn 5000 người và phân bố chủ yếu ở Thessaloniki.
## Kinh tế
Hy Lạp là một quốc gia có nền
[kinh tế](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF) phát triển cao . Từ sau Thế chiến thứ hai, Hy Lạp đã đạt được sự [9] [tăng trưởng kinh tế](/wiki/T%C4%83ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_kinh_t%E1%BA%BF)kỳ diệu với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm khoảng 7% từ năm 1950 đến năm 1973. Những chính sách cải cách kinh tế hợp lý cùng với việc gia nhập [Liên minh Châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u)đã thúc đẩy nền kinh tế Hy Lạp phát triển mạnh mẽ, đồng thời nâng cao mức sống cho người dân Hy Lạp. [Chỉ số Phát triển Con người](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)(HDI) của Hy Lạp năm 2006 là 0,921 - đứng thứ 24 trên thế giới. Thu nhập bình quân đầu người của Hy Lạp năm 2007 là 23.500 USD . [[10]](#cite_note-10)
### Các ngành kinh tế
[Dịch vụ](/wiki/D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5) chiếm một tỉ trọng quan trọng trong nền kinh tế Hy Lạp. Trong các ngành dịch vụ, Hy Lạp đặc biệt phát triển ngành du lịch, vốn là thế mạnh của nước này với rất nhiều khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp và các công trình văn hóa lịch sử độc đáo. [Du lịch](/wiki/Du_l%E1%BB%8Bch) là nguồn thu ngoại tệ chủ yếu của Hy Lạp và đóng góp tới 15% [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba), đồng thời tạo ra nhiều việc làm lớn cho người dân Hy Lạp. Năm 2005, Hy Lạp đón tiếp khoảng 18 triệu du khách quốc tế đến tham quan.
Bên cạnh đó, các ngành kinh tế khác như
[ngân hàng](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng), [tài chính](/wiki/T%C3%A0i_ch%C3%ADnh), [viễn thông](/wiki/Vi%E1%BB%85n_th%C3%B4ng), sản xuất các thiết bị công nghệ cao cũng phát triển mạnh tại Hy Lạp. Nước này cũng có lợi thế về [kinh tế biển](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_bi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) với rất nhiều cảng nước sâu và một ngành công nghiệp đóng tàu hùng mạnh . Các ngành công nghiệp quan trọng khác ở Hy Lạp là dệt, hóa chất, khai thác khoáng sản, chế biến thực phẩm. [11] [Nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p)tuy chiếm tỉ trọng nhỏ song vẫn đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Các loại cây trồng chủ yếu ở Hy Lạp là [lúa mì](/wiki/L%C3%BAa_m%C3%AC), [lúa mạch](/wiki/L%C3%BAa_m%E1%BA%A1ch), [ôliu](/w/index.php?title=%C3%94liu&action=edit&redlink=1), [hoa hướng dương](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_d%C6%B0%C6%A1ng), [cà chua](/wiki/C%C3%A0_chua), [cam](/wiki/Cam), [chanh](/wiki/Chanh)... Cơ cấu kinh tế của Hy Lạp như sau: dịch vụ chiếm 74,4%, [công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p)20,6% và [nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p)5,1% . [[12]](#cite_note-12)
Năm 2006, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Hy Lạp đạt 4,3%, cao hơn so với mức trung bình của Liên minh Châu Âu.
Tuy nhiên, vào năm 2010, Hy Lạp trải qua cuộc khủng hoảng tiền tệ nghiêm trọng, & lây lan sang các nước khác như
[Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha), [Cộng hoà Ireland](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ireland),... Vì thế, chính phủ Hy Lạp đã phải sử dụng biện pháp *Thắt lưng buộc bụng*, nhưng không dược dân chúng ủng hộ & đã liên tiếp xảy ra biểu tình, mà mãi sau đó mới im ắng được.
### Ngoại thương
Năm 2006, Hy Lạp
[xuất khẩu](/wiki/Xu%E1%BA%A5t_kh%E1%BA%A9u) khoảng 24,4 tỉ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Hy Lạp là [thực phẩm](/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m), hàng chế tạo, [dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F), [hóa chất](/wiki/H%C3%B3a_ch%E1%BA%A5t) và vải vóc. Những thị trường xuất khẩu chính của nước này bao gồm [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) (13,2%), [Ý](/wiki/%C3%9D) (10,3%), [Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) (7,5%), [Bulgaria](/wiki/Bulgaria) (6,3%) và [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) (5,3%). [ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [Nhập khẩu](/wiki/Nh%E1%BA%ADp_kh%E1%BA%A9u) năm 2006 của Hy Lạp đạt khoảng 59,1 tỉ USD. [ Các mặt hàng nhập khẩu của Hy Lạp bao gồm [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [máy móc](/wiki/M%C3%A1y_m%C3%B3c), phương tiện vận tải, [nhiên liệu](/wiki/Nhi%C3%AAn_li%E1%BB%87u)và hóa chất. Các thị trường nhập khẩu chính của nước này là Đức (13,3%), Ý (12,8%), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)(6,4%), [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan)(5,5%) và [Nga](/wiki/Nga)(5,5%). [ *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
Đồng tiền chính thức của Hy Lạp là đồng
[euro](/wiki/Euro).
## Văn hóa
### Văn học
Đất nước Hy Lạp có một truyền thống
[văn học](/wiki/V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) giàu có. Những bộ thiên sử thi * và Iliad* *là những tác phẩm văn học lớn đầu tiên của châu Âu. Hy Lạp cũng là nơi khởi nguồn của thể loại thơ trữ tình trong văn học phương Tây hiện đại. Vào thế kỉ 6 trước Công nguyên, nhà văn* [Odyssey](/wiki/Odyssey) [Aesop](/wiki/Aesop)đã viết những câu chuyện ngụ ngôn mà ngày nay nổi tiếng toàn thế giới. Đất nước Hy Lạp cũng là nơi ra đời của nghệ thuật sân khấu với những tác phẩm như bộ ba bi kịch *của* [Oresteia](/w/index.php?title=Oresteia&action=edit&redlink=1) [Aeschylus](/wiki/Aeschylus)hay các vở hài kịch của nhà thơ [Aristophanes](/wiki/Aristophanes). Cũng trong thời kỳ này, triết học Hy Lạp đã đạt đến đỉnh cao với những nhà triết học bậc thầy như [Platon](/wiki/Platon)và [Aristotle](/wiki/Aristoteles).
Trong thời kỳ
[Byzantine](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3), nền văn học Hy Lạp đã chịu ảnh hưởng của khá nhiều dòng văn hóa khác nhau như [Cơ đốc giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o), [La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3) và [phương Đông](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng) (tức [Ba Tư](/wiki/Iran)). Giai đoạn này đánh dấu bởi sự phát triển của những tác phẩm thơ trào phúng.
Sau khi giành lại độc lập vào năm 1821, nền văn học Hy Lạp đã phát triển mạnh với những xu hướng cách mạng và chịu ảnh hưởng của
[Thời đại Khai sáng](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Khai_s%C3%A1ng). Trong [thế kỉ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20), đất nước Hy Lạp đã có rất nhiều nhà văn lớn. Hy Lạp từng có 2 nhà văn đoạt giải thưởng [Nobel Văn học](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel_V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc), đó là [Giorgos Seferis](/wiki/Giorgos_Seferis) vào năm [1963](/wiki/1963) và [Odysseas Elytis](/wiki/Odysseas_Elytis) vào năm [1979](/wiki/1979). Ngoài ra còn có một số nhà văn khác như Nikos Kazantzakis và Vassilis Vassilikos cũng có nhiều tác phẩm văn học nổi tiếng thế giới.
### Kiến trúc
Kiến trúc
[Hy Lạp cổ đại](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) đã phát triển rực rỡ với rất nhiều những đền đài, công trình công cộng còn tồn tại đến ngày nay. Thời kỳ này, các công trình được xây dựng chủ yếu bằng [đá vôi](/wiki/%C4%90%C3%A1_v%C3%B4i) và [đá hoa cương](/wiki/%C4%90%C3%A1_hoa_c%C6%B0%C6%A1ng). Có 3 phong cách kiến trúc Hy Lạp cổ chính với những nét đặc trưng riêng thể hiện trên những cột trụ: phong cách [Doric](/w/index.php?title=Doric&action=edit&redlink=1) với cột trụ trơn và khỏe khoắn, phong cách [Ionic](/w/index.php?title=Ionic&action=edit&redlink=1) mềm mại, duyên dáng và phong cách [Corinthian](/w/index.php?title=Corinthian&action=edit&redlink=1) cầu kỳ, trang nhã . [13]
Phong cách kiến trúc Byzantine cũng có ảnh hưởng khá lớn tại Hy Lạp với những công trình kiến trúc như các nhà thờ, tu viện có dạng mái vòm độc đáo. Sau khi Hy Lạp giành được độc lập, trường phái kiến trúc Tân Byzantine được phát triển mạnh. Bên cạnh đó còn có sự phát triển của dòng kiến trúc Tân Cổ điển. Cũng như nhiều quốc gia châu Âu khác, Hy Lạp ngày nay có nhiều công trình mang phong cách hiện đại, đặc biệt là tại những thành phố lớn.
### Ẩm thực
Ẩm thực Hy Lạp rất đa dạng và phong phú, đồng thời chịu ảnh hưởng của nhiều dòng ẩm thực khác nhau như của miền nam nước
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), [Ý](/wiki/%C3%9D) và [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng). [Dầu ôliu](/wiki/D%E1%BA%A7u_%C3%B4_liu) là loại hương liệu đặc trưng và có mặt trong hầu hết các món ăn của Hy Lạp. Cây lương thực chủ yếu của Hy Lạp là [lúa mì](/wiki/L%C3%BAa_m%C3%AC), song bên cạnh đó còn có lúa mạch. Các loại rau xanh được dùng phổ biến tại đây là [cà](/w/index.php?title=C%C3%A0&action=edit&redlink=1), [cà chua](/wiki/C%C3%A0_chua), [khoai tây](/wiki/Khoai_t%C3%A2y), [đậu xanh](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADu_xanh), [ớt xanh](/w/index.php?title=%E1%BB%9At_xanh&action=edit&redlink=1) và [hành](/wiki/H%C3%A0nh). [Mật](/wiki/M%E1%BA%ADt) tại Hy Lạp được chế biến chủ yếu từ mật của các loại [hoa](/wiki/Hoa), đặc biệt là từ họ cam quýt.
Các món ăn của Hy Lạp thường được chế biến với rất nhiều loại hương liệu như
[rau kinh giới](/w/index.php?title=Rau_kinh_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1), [hành](/wiki/H%C3%A0nh), [tỏi](/wiki/T%E1%BB%8Fi), [thì là](/wiki/Th%C3%AC_l%C3%A0), [bạc hà](/wiki/B%E1%BA%A1c_h%C3%A0_%C3%82u), [quế](/wiki/Chi_Qu%E1%BA%BF)... Thịt [cừu](/wiki/C%E1%BB%ABu_nh%C3%A0) và thịt [dê](/wiki/D%C3%AA) khá phổ biến tại Hy Lạp, nhưng thịt [bò](/wiki/B%C3%B2) thì hiếm hơn. Các món [cá](/wiki/C%C3%A1) cùng rất phổ biến, đặc biệt là tại những vùng duyên hải và đảo của Hy Lạp. Nước này cũng có rất nhiều loại [phó mát](/wiki/Pho_m%C3%A1t) được chế biến khác nhau.
Các món khai vị thường được phục vụ với
[bánh mì](/wiki/B%C3%A1nh_m%C3%AC) và [rượu](/wiki/Th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng_c%C3%B3_c%E1%BB%93n). [Pho mát](/wiki/Pho_m%C3%A1t) [feta](/w/index.php?title=Feta&action=edit&redlink=1) được làm từ sữa cừu và sữa dê là một món khai vị truyền thống tại nước này. Hy Lạp cũng có rất nhiều món súp như [avgolemono](/w/index.php?title=Avgolemono&action=edit&redlink=1), [fasolada](/w/index.php?title=Fasolada&action=edit&redlink=1), [magiritsa](/w/index.php?title=Magiritsa&action=edit&redlink=1)... [Baklava](/w/index.php?title=Baklava&action=edit&redlink=1) là món bánh ngọt phổ biến tại đây, bên cạnh đó có món bánh mì [tsoureki](/w/index.php?title=Tsoureki&action=edit&redlink=1) được ăn vào dịp [Lễ Phục sinh](/wiki/L%E1%BB%85_Ph%E1%BB%A5c_Sinh). Có rất nhiều món ăn truyền thống của Hy Lạp có nguồn gốc từ nước ngoài.
### Thể thao
Hy Lạp là một đất nước có truyền thống về thể thao. Đây là nơi ra đời của
[Thế vận hội](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i) vào năm 776 trước Công nguyên . Vào năm 1896, Thế vận hội hiện đại đầu tiên cũng được tổ chức tại thành phố [14] [Athens](/wiki/Athens)của nước này.
Hai môn thể thao phổ biến nhất tại Hy Lạp là
[bóng đá](/wiki/B%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1) và [bóng rổ](/wiki/B%C3%B3ng_r%E1%BB%95). Năm [2004](/wiki/2004), [đội tuyển bóng đá quốc gia Hy Lạp](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Hy_L%E1%BA%A1p) đã xuất sắc vượt qua [Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha) và để đoạt chức vô địch châu Âu . Ba câu lạc bộ bóng đá thành công nhất tại Hy Lạp là [15] [Panathinaikos](/wiki/Panathinaikos), [Olympiacos](/wiki/Olympiakos_F.C.), và [AEK Athens](/w/index.php?title=AEK_Athens&action=edit&redlink=1).
Đội tuyển bóng rổ quốc gia Hy Lạp được đánh giá là một trong những đội mạnh nhất trên thế giới. Đội tuyển bóng rổ của Hy Lạp đã từng 2 lần vô địch châu Âu vào các năm 1987 và 2005.
## Xếp hạng quốc tế
- Xếp thứ 24 trên 177 quốc gia về
[chỉ số phát triển con người](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)- HDI. ( [Danh sách quốc gia theo chỉ số phát triển con người](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di))
- Xếp thứ 26 trên 179 quốc gia về thu nhập bình quân đầu người (danh nghĩa).
- Xếp thứ 48 trên 218 quốc gia về tỉ lệ người dân sử dụng
[Internet](/wiki/Internet) . [[16]](#cite_note-16)
- Xếp thứ 54 trên 163 quốc gia về
[chỉ số nhận thức tham nhũng](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_nh%E1%BA%ADn_th%E1%BB%A9c_tham_nh%C5%A9ng).
## Tham khảo
- ^
**a** **ă** [CIA - The World Factbook Nhân khẩu Hy Lạp](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html#People) [^](#cite_ref-2) [Greece](http://europa.eu/about-eu/countries/member-countries/greece/index_en.htm), Liên minh châu Âu [^](#cite_ref-3) [Thành viên Liên minh Châu Âu - Hy Lạp](http://europa.eu/abc/european_countries/eu_members/greece/index_en.htm) [^](#cite_ref-4) [vysa.jp](http://www.vysa.jp/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=1228) [^](#cite_ref-5) [[1]](http://www.parliament.gr/english/politeuma/syntagma.pdf) [^](#cite_ref-6) [http://nuocvietngaynay.com/modules.php?name=News&file=article&sid=818](http://nuocvietngaynay.com/modules.php?name=News&file=article&sid=818) [^](#cite_ref-7) [Vietnamnet - Hy Lạp khống chế được cháy rừng, tổn thất 1,6 tỷ USD](http://vnn.vietnamnet.vn/thegioi/2007/09/736374/), Minh Sơn, 16:52, 1/9/2007 (GMT+7) [^](#cite_ref-8) [World Weather Information Service](http://www.worldweather.org/063/c00177.htm) [^](#cite_ref-9) [[2]](http://www.nhandan.com.vn/tinbai/?top=36&sub=49&article=95203) [^](#cite_ref-10) [GDP - per capita (PPP) 2007 country ranks](http://www.photius.com/rankings/economy/gdp_per_capita_2007_0.html) [^](#cite_ref-11) [Lịch sử ngành đóng tàu Hy Lạp (tiếng Anh)](http://www.greece.org/poseidon/work/articles/polemis_one.html) [^](#cite_ref-12) [CIA - The World Factbook Kinh tế Hy Lạp](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html#Econ) [^](#cite_ref-13) [Hy Lạp cổ đại - Kiến trúc](http://www.ancientgreece.com/html/art_frame.htm) [^](#cite_ref-14) [Olympic Games | Vancouver 2010 | London 2012 | Sochi 2014 | Rio 2016](http://www.olympic.org/uk/games/ancient/index_uk.asp) [^](#cite_ref-15) [Tin tức trên VnExpress](http://vnexpress.net/Vietnam/The-thao/2004/07/3B9D42C4/) [^](#cite_ref-16) [Danh sách quốc gia theo tỉ lệ người dân sử dụng Internet](http://www.nationmaster.com/graph/int_use_percap-internet-users-per-capita)
## Xem thêm
## Liên kết ngoài
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Thông tin về Hy Lạp trên BBC](http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/1009249.stm) [Thông tin về Hy Lạp trên CIA - The World Factbook](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html) [Thông tin du lịch Hy Lạp trên Wikitravel](http://wikitravel.org/en/Greece) [Thông tin du lịch Hy Lạp](http://www.greece.com/) [Tìm hiểu lịch sử Hy Lạp cổ đại](http://www.ancientgreece.com/)
|
|
|
|

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1068 frontend miss(0)


text:
Lilium superbum
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Lilium superbum là một loài thực vật có hoa trong họ Liliaceae. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1762.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Lilium superbum”. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Lilium superbum tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Lilium superbum tại Wikispecies
- Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). “Lilium superbum”. International Plant Names Index. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.

markdown:
*Lilium superbum*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Lilium superbum
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Liliales](/wiki/Liliales) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Liliaceae](/wiki/Liliaceae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Lilium](/wiki/Lilium) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **L. superbum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Lilium superbum*
L., 1762
* là một loài Lilium superbum* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong họ [Liliaceae](/wiki/Liliaceae). Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1762. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Lilium_superbum&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lilium_superbum&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-280253). Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013. *Lilium superbum*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lilium_superbum&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lilium_superbum&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Lilium superbum](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lilium_superbum)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Lilium superbum](//species.wikimedia.org/wiki/Lilium_superbum)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Lilium superbum”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=537809-1). *. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1068 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Mbomou
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Sông Mbomou hay Bomu (cũng đọc là M'bomou trong tiếng Pháp) tạo thành một đoạn biên giới giữa Cộng hòa Trung Phi và Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC).
Mbomou hợp lưu cùng sông Uele để tạo thành sông Ubangi. Ubangi, một chi lưu của sông Congo, cũng tạo thành một đoạn biên giới tự nhiên giữa Cộng hòa Dân chủ Congo và Cộng hòa Trung Phi.

markdown:
# Mbomou
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Sông Mbomou** hay **Bomu** (cũng đọc là **M'bomou** trong tiếng Pháp) tạo thành một đoạn biên giới giữa [Cộng hòa Trung Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Trung_Phi) và [Cộng hòa Dân chủ Congo](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Congo) (DRC).
Mbomou hợp lưu cùng
[sông Uele](/wiki/S%C3%B4ng_Uele) để tạo thành [sông Ubangi](/wiki/S%C3%B4ng_Ubangi). Ubangi, một chi lưu của [sông Congo](/wiki/S%C3%B4ng_Congo), cũng tạo thành một đoạn biên giới tự nhiên giữa Cộng hòa Dân chủ Congo và Cộng hòa Trung Phi.


text:
Trợ giúp
Thể loại:Luật năm 1259
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Luật_năm_1259&oldid=15213708
”
Thể loại
:
1259
Luật thế kỷ 13
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Bân-lâm-gú
English
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 04:04 ngày 9 tháng 1 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Cookie statement
Phiên bản di động

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1068 frontend miss(0)


text:
Thể loại:Tiêu bản hóa học
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 4 thể loại con sau, trên tổng số 4 thể loại con.
B
- ► Bản mẫu R-phrase (7 tr.)
- ► Bản mẫu S-phrase (7 tr.)
T
- ► Tiêu bản hóa sinh (1 t.l., 1 tr.)
- ► Tiêu bản Nobel Hóa học (6 tr.)
Các trang trong thể loại “Tiêu bản hóa học”
12 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 12 trang.

markdown:
# Thể loại:Tiêu bản hóa học
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm 4 thể loại con sau, trên tổng số 4 thể loại con.
### B
- ►
[Bản mẫu R-phrase](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu_R-phrase) (7 tr.)
- ►
[Bản mẫu S-phrase](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu_S-phrase) (7 tr.)
### T
- ►
[Tiêu bản hóa sinh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ti%C3%AAu_b%E1%BA%A3n_h%C3%B3a_sinh) (1 t.l., 1 tr.)
- ►
[Tiêu bản Nobel Hóa học](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ti%C3%AAu_b%E1%BA%A3n_Nobel_H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) (6 tr.)
## Các trang trong thể loại “Tiêu bản hóa học”
12 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 12 trang.

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1068 frontend miss(0)


text:
kuse
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Na Uy
[
sửa
]
Danh từ
[
sửa
]
Xác định
Bất định
Số ít
kuse
kusa
Số nhiều
kuser
kusene
kuse
gc
(
Tục
) Âm
hộ
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=kuse&oldid=1476834
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Na Uy
Danh từ
Danh từ tiếng Na Uy
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
Suomi
Malagasy
Norsk bokmål
Polski
Svenska
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 11:25 ngày 8 tháng 12 năm 2012.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Cookie statement
Phiên bản di động

markdown:
# kuse
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Na Uy[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-nor-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|Xác định||Bất định|
|Số ít||
|kuse |
|[kuser](/w/index.php?title=kuser&action=edit&redlink=1) [kusene](/w/index.php?title=kusene&action=edit&redlink=1) **kuse** gc
- (
*Tục*) Âm [hộ](/wiki/h%E1%BB%99).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
|Xác định||Bất định|
|Số ít||
|kuse |
|**kuse** gc

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1066 frontend miss(0)


text:
Giỏ hàng rỗng
Thiên Môn Công Tử
Thiên Môn là một môn phái thần bí do hoàng đế thời viễn cổ Đại Vũ sáng lập nên. Võ công tuyệt kỹ của Thiên Môn không cần nổi danh thiên hạ mà vẫn đời đời tiếp nối, ảnh hưởng đến cả đại thế trong thiên hạ. Tương truyền, các bậc đại anh hùng khoáng cổ tuyệt kim trong lịch sử như Lý Tư, Hàn Tín, Gia Cát Lượng... thảy đều là người của Thiên Môn. Truyền nhân của Thiên Môn mà sinh vào thời loạn, ắt sẽ tung hoành thiên hạ, lập nên kỳ tích hoán triều đổi đại; gặp thuở thái bình thì lại ẩn cư chốn sơn lâm, chờ thời vùng lên, dùng trí kế mưu lược của mình để làm nên lịch sử.
Gã thư sinh Lộ Văn Giai bị kẻ thù hãm hại phải lưu đày đến sa mạc xa xôi, nhờ cơ duyên xảo hợp mà gặp được môn chủ Thiên Môn Vân Tiếu Phong, đồng thời bái lão làm nghĩa phụ. Từ một gã thư sinh trói gà không chặt, Lộ Văn Giai lắc mình hoá thân thành công tử Vân Tương, một kẻ không còn thiện, ác, coi khinh mọi đạo đức rởm đời của thế nhân, trở lại giang hồ hiểm trá, từng bước báo thù bằng một trí mưu siêu tuyệt...
Mời bạn đón đọc.
CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ MÊ KÔNG COM
Địa chỉ: 292A Hòa Bình, Phường Hiệp Tân, Quận Tân Phú, Tp. Hồ Chí Minh
MST: 0303615027 do Sở Kế Hoạch Và Đầu Tư Tp.HCM cấp ngày 10/03/2011
Tel: 08.73008182 - Fax: 08.39733234 - Email: hotro@vinabook.com
Hãy Đăng ký

markdown:
Thứ 2 - 7: hoạt động từ
**7:30 - 20:00**
Chủ nhật: hoạt động từ
**8:00 - 17:00**
Giỏ hàng rỗng
**Thiên Môn Công Tử **
Thiên Môn là một môn phái thần bí do hoàng đế thời viễn cổ Đại Vũ sáng lập nên. Võ công tuyệt kỹ của Thiên Môn không cần nổi danh thiên hạ mà vẫn đời đời tiếp nối, ảnh hưởng đến cả đại thế trong thiên hạ. Tương truyền, các bậc đại anh hùng khoáng cổ tuyệt kim trong lịch sử như Lý Tư, Hàn Tín, Gia Cát Lượng... thảy đều là người của Thiên Môn. Truyền nhân của Thiên Môn mà sinh vào thời loạn, ắt sẽ tung hoành thiên hạ, lập nên kỳ tích hoán triều đổi đại; gặp thuở thái bình thì lại ẩn cư chốn sơn lâm, chờ thời vùng lên, dùng trí kế mưu lược của mình để làm nên lịch sử.
Gã thư sinh Lộ Văn Giai bị kẻ thù hãm hại phải lưu đày đến sa mạc xa xôi, nhờ cơ duyên xảo hợp mà gặp được môn chủ Thiên Môn Vân Tiếu Phong, đồng thời bái lão làm nghĩa phụ. Từ một gã thư sinh trói gà không chặt, Lộ Văn Giai lắc mình hoá thân thành công tử Vân Tương, một kẻ không còn thiện, ác, coi khinh mọi đạo đức rởm đời của thế nhân, trở lại giang hồ hiểm trá, từng bước báo thù bằng một trí mưu siêu tuyệt...
**Mời bạn đón đọc.**
Địa chỉ: 292A Hòa Bình, Phường Hiệp Tân, Quận Tân Phú, Tp. Hồ Chí Minh
MST: 0303615027 do Sở Kế Hoạch Và Đầu Tư Tp.HCM cấp ngày 10/03/2011
Tel: 08.73008182 - Fax: 08.39733234 - Email:
[hotro@vinabook.com](mailto:hotro@vinabook.com)
★ ★ ★ ★ ★
Hãy Đăng ký

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

X-Frame-Options: sameorigin

Set-Cookie: debugger=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache