text:
Thiên Y A Na
Bà Thiên Y A Na hay Bà Thánh Mẫu Chúa Ngọc, người Chiêm Thành (gọi tắt là người Chiêm hay Chăm), gọi là nữ thần Poh Yang Inư Nagar (hay Po Ino Nogor), tuy chỉ là một vị thần theo truyền thuyết, nhưng đã được cư dân Việt và Chăm thờ phụng, và đã được nhà Nguyễn xếp vào bậc thượng đẳng thần.
Mục lục
Truyền thuyết[sửa | sửa mã nguồn]
Theo người Chăm[sửa | sửa mã nguồn]
Nữ thần Poh Nagar do bọt nước biển và ánh mây trời sinh ra ngoài biển khơi. Một hôm, nước biển dâng cao đưa bà vào bến sông Yjatran[1] ở Kauthara (Cù Huân). Sấm trời và gió hương liền nổi dậy báo cho muôn loài biết tin bà giáng thế. Tức thì, nước trên nguồn dồn lại thành sông chảy xuống đón mừng bà, và núi cũng hạ mình thấp xuống để đón rước bà.
Khi bà bước lên bờ, thì cây cong xuống để tỏ lòng thần phục, chim muông kéo đến chầu hai bên đường, và hoa cỏ cũng xinh tươi rực rỡ hơn để điểm hương cho mỗi bước chân bà đi. Rồi nữ thần Poh Nagar dùng phép hóa ra cung điện nguy nga, hóa ra trầm hương cùng lúa bắp…
Nhiều phép thuật, bà cũng rất nhiều chồng. Nơi hậu cung của bà, có đến 97 ông. Nhưng trong số đó, chỉ ông Pô Yan Amo là có uy quyền hơn cả. Sống với ngần ấy ông chồng, nhưng bà chỉ sinh được 38 người con gái. Những người con ấy, sau đều thành thần, trong số có ba người được bà truyền nhiều quyền phép, đó là Pô Nogar Dara, Rarai Anaih (cả hai được người dân vùng Phan Rang tôn thờ) và Pô Bia Tikuk. (được người dân Phan Thiết tôn thờ).
Theo người Việt[sửa | sửa mã nguồn]
Đến khi đất Kauthara thuộc về người Việt, thì nữ thần Poh Nagar cũng trở thành vị nữ thần của người Việt với tên gọi là Thiên Y A Na và sự tích của bà cũng được Việt hóa.
Tuy những lời kể có đôi nét khác nhau, nhưng đại để như sau:
Xưa kia tại núi Đại An (nay là Đại Điền), có hai vợ chồng tiều phu già không con, trồng rẫy dưa. Dưa chín, thường bị hái trộm. Rình rập, một đêm ông lão bắt được thủ phạm. Khi biết được kẻ hái là một cô gái nhỏ xinh đẹp nhưng mồ côi, ông liền mang về nuôi. Không ngờ, cô gái ấy vốn là tiên nữ, vì lí do nào đó, phải giáng trần!
Một hôm, mưa lụt lớn, cảnh vật tiêu điều, khiến tiên nữ thêm nhớ cảnh tiên xưa. Cho nên, cô lấy đá và hoa lá tạo thành một hòn giả sơn (hòn non bộ). Cho rằng việc làm đó không thích hợp đối với một phụ nữ, nên người cha nuôi có nặng lời quở mắng. Vì vậy, nhân thấy một khúc kì nam đang trôi dạt, cô bèn biến thân vào khúc cây ấy, để xuôi ra biển cả rồi tấp vào bờ biển nước Trung Hoa.
Mùi hương từ khúc kì nam lan tỏa khắp nơi, khiến nhiều người đến xem, nhưng không một ai nhấc lên nổi. Thái tử nước ấy, nghe tin đồn tìm đến, rồi nhẹ nhàng vác khúc gỗ kia mang về cung. Đêm nọ, Thái tử thấy có bóng người lạ ẩn hiện từ khúc cây kì nam. Rình rập mấy đêm, thì chàng bắt được. Nghe cô gái xinh đẹp tự xưng mình là Thiên Y A Na và khi nghe chuyện của nàng xong, ngay hôm sau, Thái tử đã tâu với vua cha cho phép cưới nàng làm vợ. Sống với Thái tử, Thiên Y A Na sinh được một trai đặt tên là Tri và một gái đặt tên là Quí.
Một hôm, Thiên Y A Na nhớ cảnh cũ người xưa, bèn dắt hai con nhập vào khúc kì nam, vượt biển trở về cố quốc. Khi biết cha mẹ nuôi đã mất, bà cho xây đắp mồ mả, cho sửa sang lại nhà cửa để có chỗ thờ phụng hai ông bà. Thấy dân chúng ở Đại An hãy còn thật thà, chất phác; bà liền đem những gì học được ở quê chồng, như phép tắc, lễ nghi ra chỉ dạy và dạy cả những việc như cày cấy, kéo sợi dệt vải... để người dân quê mình biết cách mưu sinh.
Ít lâu sau, một con chim hạc từ trên mây cao bay xuống, rước bà và hai con về cõi tiên. Nhớ ơn đức, nhân dân địa phương cùng nhau xây tháp, tạc tượng phụng thờ.
Khi đến Đại An, không tin Thiên Y A Na và hai con đã rời bỏ cõi tục, bộ hạ của Thái tử đã tra khảo người dân rất dữ, vì ngỡ họ cố tình che giấu mẹ con bà. Bị oan ức và đau đớn, nhiều người dân đã thắp hương cúng vái bà. Liền đó, một trận cuồng phong nổi dậy, cát chạy đá bay...và toàn bộ những người đến từ phương Bắc đều bị cát vùi thây, thuyền bè của họ cũng bị đá đánh chìm hết…
Theo lời người xưa truyền lại, thì những cụm đá ở trước cửa tháp Bà (tức tháp Po Nagar ở Nha Trang), giữa cửa sông Cù, là những viên đá đã đánh đắm cả đoàn thuyền vừa kể.[2] Sự tích này đã được Kinh lược Phan Thanh Giản chép lại thành bài kí, khắc lên bia đá, dựng sau tháp Bà ở Nha Trang vào năm Tự Đức thứ 9 (1856).
Ngoài ra, vào năm 1925, bác sĩ Sallet chép lời người dân địa phương kể lại, thêm thắt vài chi tiết, đề có một sự tích nữa, tóm gọn như sau:
Một Thái tử Trung Hoa qua Việt Nam tìm vợ, gặp khúc trầm to, muốn đưa lên thuyền, nên cho lính chặt ra làm ba khúc. Tức thì, giông bão nổi lên làm đắm thuyền. Khúc trầm trôi ngược vào sông, tấp vào khu vườn ở làng Bình Thủy (Phan Rí). Do được báo mộng, chủ vườn thức dậy, thì thấy khúc trầm to có ghi chữ Thiên Y (Thiên Y A Na) và hai khúc trầm nhỏ (hai đứa con), và ông đã đem lên cất miếu thờ. Lâu ngày, gỗ trầm hóa đá.
Lại truyền tụng thêm một câu chuyện khác, theo nhà văn Sơn Nam, đó là ngày xưa "có một phú thương người Hoa thử mua hoặc đánh tráo khúc trầm, đưa lên ghe chở về Tàu, thì giông tố liền nổi lên, khiến thuyền phải quày về chỗ cũ".[3]
Tuy nhiên, hai sự tích ghi sau, ít được phổ biến.
Nhận xét truyền thuyết[sửa | sửa mã nguồn]
Khi Phan Thanh Giản làm Kinh lược Tả kỳ, coi Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, ông đã cho khắc sự tích của Thiên Y A Na lên bia ký. Theo nhà văn Sơn Nam, thì ông Giản đã cho rắng "giai thoại của bà Thiên Y là kì quái, là phi lí. Thần tiên mà giận hờn vụn vặt bỏ quê xứ, qua Trung Hoa, rồi vô cớ lại lui về Khánh Hòa. Quỷ thần mà sao có những hành động thiếu tự chủ?". Nhưng theo nhà văn, thì "người dân Việt không thắc mắc chi tiết ấy. Họ chỉ muốn hòa hợp thần thánh cố hữu từ Thanh Hóa với thần thánh địa phương, để cầu phước, nhớ ơn người khuất mặt. Yên ổn về tâm trí thì mới lạc quan mà làm ruộng nước, lên rừng tìm trầm, hái củi, xuống biển đánh cá. Xứ Nha Trang, lộc nước ơn trời, dồi dào hơn so với khu vực từ Huế trở ra Quảng Trị, Quảng Bình. Và tháp Bà Nha Trang từng được giới khảo cổ Pháp khẳng định là đền nữ thần Bà La Môn của vương quốc Chăm...".[3]
Sau khi giới thiệu sự tích bà Thiên Y A Na, thi sĩ Quách Tấn viết:
Sự tích nghe hoang đường nhưng lý thú, và có ý nghĩa. Bởi một khi dân tộc mình bị người ngoại bang dày xéo, bà đã biết dẹp bỏ tình riêng, ra tay tru diệt kẻ bạo ngược. Vậy Hòn Chữ ở giữa sông Cái, mà người dân địa phương bảo rằng đó là đá của bà Thiên Y A Na, là dấu hiệu biểu dương tinh thần dân tộc của nhân dân Khánh Hòa…[4]
Xét khía cạnh khác, trong sách Kiến thức du lịch có đoạn:
Trong truyện dân gian, giữa người Việt và người Chăm có những điểm giống nhau về chủ đề, cấu trúc, hình tượng và ý nghĩa, mà truyện bà Thiên Y A Na là một ví dụ. Đó là kết quả của sự giao lưu, trao đổi, bồi đắp và hòa hợp văn hóa của hai dân tộc.[5]
Tượng thờ[sửa | sửa mã nguồn]
Trong kalan Po Nagar (tức Tháp Bà), tượng nữ thần Poh Nagar (tức Thiên Y A Na) được đặt trong chính điện, trên một cái bệ có vòi luôn quay về hướng Bắc gọi là Snana-droni. Bệ này dùng để thoát nước khi làm lễ tắm tượng, vì dưới chân bệ có một đường thoát nước bằng đá gọi là Soma-sutre xuyên qua tường tháp ra ngoài.
Nữ thần ngồi xếp bằng trên đài sen hai lớp cánh. Sau lưng tượng là một phiến đá lớn hình lá đề[6] chạm kĩ cả hai mặt. GS. Trần Quốc Vượng cho biết, tuy là tượng nữ thần Mẹ của vương quốc, nhưng vì đặt trên một bệ Yoni nên tượng được thể hiện với dạng Uma (tức vừa là vợ & vừa là một cách thể hiện của thần Civa). Với bốn đôi tay cầm các linh vật khác nhau (bên trong cái Uma) và đôi tay thứ 5 để xuôi trên đầu gối, bàn tay trái úp, bàn tay phải mở rộng, vuông góc với cổ tay trong một thế mudra: an ủi- ban phát. Vậy, có thể hiểu toàn bộ đài thờ này tượng trưng cho cặp Linga - Yoni. Điều đáng lưu ý nữa là tượng nữ thần được thể hiện rất khác với các Uma trinh nữ. Vì tượng có bộ ngực lớn, căng, nhưng hơi sệ; trên làn da bụng có những nếp nhăn của một người nữ đã nhiều lần sinh nở. Rất tiếc, hiện nay pho tượng đã được khoác xiêm y, mũ miện sặc sỡ, làm che khuất những đường nét và vóc dáng tràn trề sinh lạc mà mềm mại, dịu dàng của Bà Mẹ xứ sở.[7]
Thờ phụng & ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]
Trích một số ý kiến:
- Tín ngưỡng thờ bà Thiên Y A Na được bắt nguồn từ tục thờ bà Ponagar của người Chăm. Hay nói đúng hơn, những người Việt đến định cư ở đất này đã Việt hóa tục thờ Bà Mẹ Xứ Sở của người Chăm bằng truyền thuyết về bà Thiên Y A Na giáng trần tại núi Đại An và hiển thánh ở Tháp Bà - Nha Trang.[8]
- Việc thờ cúng Thiên Y A Na có nhiều yếu tố tương tự tục thờ Mẫu ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam, có xen lẫn với hiện tượng cầu đồng, hát chầu văn...và đối với người bình dân, ít ai nghĩ đây là một vị thần có nguồn gốc Chămpa. Ở các miếu Bà, mặc dù bên trong miếu có thờ một tượng thần Chămpa, nhưng các truyền thuyết đi kèm thường miêu tả như là nhân thần Việt.[9]
- Chúa Xứ Thánh mẫu hay Chúa Xứ Nguyên Nhung là thần phù hộ nông dân trong một ấp. Nguồn gốc là vị thần này là Ũma – tức nữ thần Bảo Tồn của đạo Bà La môn tại Ấn Độ. Nữ thần Ũma được dân tộc Chăm biến thành Pô nagar - bà Mẹ xứ sở; được người Việt biến thành Ngung Mang nương - là nữ thần phù hộ người đi khai hoang. Từ miền Trung, Po Nagar được đồng nhất thành Thiên Y A na - bà Chúa Ngọc Thánh phi, tục gọi là bà Chúa Ngọc, bà Chúa Xứ hoặc Chúa Xứ Thánh mẫu. Nhà Nguyễn xếp Thiên Y A na Diễn Ngọc phi vào bậc thượng đẳng thần...Từ đó, khi khai hoang lập xong một ấp thì lưu dân xây dựng ngôi miếu thờ Chúa Xứ Thánh mẫu. Do vậy, ở Tiền Giang có hàng trăm ngôi miếu thờ, đa số tập trung ở vùng Cai Lậy, Cái Bè, Châu Thành, Chợ Gạo...[10]
- Bà Chúa Ngọc nương nương, hay bà Hồng, cô Hồng ở Nam Bộ, bắt nguồn từ Bà Mẹ xứ sở của người Chăm. Bởi Thiên Y A Na ở miền Trung, được nhà Nguyễn tiếp nhận, phong là " Hồng nhân phổ tế linh ứng thượng đẳng thần." Và Bà Đen ở Tây Ninh, Bà Chúa Xứ ở Nam Bộ rõ ràng cũng là sự tiếp nối của bà Thiên Y A Na. Bằng cớ, là tục thờ Bà với nhị vị công tử, gọi là cậu Tài (truyền thuyết là Tri), cậu Quí (nói trại là cậu Chài, cậu Quý). So với giai thoại, thì hai con Bà đều thuộc nam giới.[11]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Sông Yjatran có nghĩa là sông lau hay sông tre. Người Việt gọi là sông Cù (Cù Giang) hay sông Cái Nha Trang.
- ^ Lược theo lời kể của Quách Tấn, Bước lãng du, Nxb Trẻ, 1996, tr. 438-440.
- ^ a ă Sơn Nam, Đình miếu & lễ hội dân gian, Nxb TP. HCM, 1992, tr. 36.
- ^ Bước lãng du, tr. 453-454
- ^ Sách Kiến thức du lịch, giáo trình của Trường đào tạo nghiệp vụ du lịch Sài Gòn, Nxb Tp. HCM, 1995, tr. 163.
- ^ Lá đề: vật phẩm trang trí kiến trúc, được dùng nhiều trong kiến trúc thời Lý. Lá đề được làm bằng đá, bằng gạch đỏ, bằng sành tráng men trắng nhờ; có loại đặc, có loại được chạm thủng…
- ^ Lược theo GS. Trần Quốc Vượng Theo dòng lịch sử, Nxb Văn hóa, 1996, tr. 551-552.
- ^ Nguồn website báo Khánh Hoà
- ^ Trích bài viết Giao lưu văn hóa Việt - Chăm ở Quảng Nam Đà Nẵng trên website Bảo tàng điêu khắc Chăm Đà Nẵng [1].
- ^ Theo tài liệu Chúa Xứ thánh mẫu trên website Tiền Giang
- ^ Nguyễn Đăng Duy, Văn hóa tâm linh Nam Bộ (Nxb Hà Nội, 1997, tr. 152) và Sơn Nam (sách đã dẫn, tr. 39).

markdown:
# Thiên Y A Na
Bà
**Thiên Y A Na** hay Bà **Thánh Mẫu** **Chúa Ngọc**, người [Chiêm Thành](/wiki/Chi%C3%AAm_Th%C3%A0nh) (gọi tắt là người Chiêm hay [Chăm](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%C4%83m)), gọi là nữ thần **Poh Yang Inư Nagar** (hay **Po Ino Nogor**), tuy chỉ là một vị thần theo truyền thuyết, nhưng đã được cư dân [Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t) và [Chăm](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%C4%83m) thờ phụng, và đã được [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) xếp vào bậc thượng đẳng thần.
## Mục lục
## Truyền thuyết[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&action=edit§ion=1)]
### Theo người Chăm[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&action=edit§ion=2)]
Nữ thần
**Poh Nagar** do bọt nước biển và ánh mây trời sinh ra ngoài biển khơi. Một hôm, nước biển dâng cao đưa bà vào bến sông Yjatran ở Kauthara (Cù Huân). Sấm trời và gió hương liền nổi dậy báo cho muôn loài biết tin bà giáng thế. Tức thì, nước trên nguồn dồn lại thành sông chảy xuống đón mừng bà, và núi cũng hạ mình thấp xuống để đón rước bà. [1]
Khi bà bước lên bờ, thì cây cong xuống để tỏ lòng thần phục, chim muông kéo đến chầu hai bên đường, và hoa cỏ cũng xinh tươi rực rỡ hơn để điểm hương cho mỗi bước chân bà đi. Rồi nữ thần Poh Nagar dùng phép hóa ra cung điện nguy nga, hóa ra trầm hương cùng lúa bắp…
Nhiều phép thuật, bà cũng rất nhiều chồng. Nơi hậu cung của bà, có đến 97 ông. Nhưng trong số đó, chỉ ông Pô Yan Amo là có uy quyền hơn cả. Sống với ngần ấy ông chồng, nhưng bà chỉ sinh được 38 người con gái. Những người con ấy, sau đều thành thần, trong số có ba người được bà truyền nhiều quyền phép, đó là Pô Nogar Dara, Rarai Anaih (cả hai được người dân vùng
[Phan Rang](/wiki/Phan_Rang_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) tôn thờ) và Pô Bia Tikuk. (được người dân [Phan Thiết](/wiki/Phan_Thi%E1%BA%BFt) tôn thờ).
### Theo người Việt[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&action=edit§ion=3)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/3/38/Bia_Thien_Y_A_Na.JPG/200px-Bia_Thien_Y_A_Na.JPG)
[Phan Thanh Giản](/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n)soạn ngày 50 tháng 5 năm Tự Đức thứ 9 (1857)- bản dịch của Quách Tấn - ông bà Lê Vinh tạc năm 1970
Đến khi đất Kauthara thuộc về người Việt, thì nữ thần Poh Nagar cũng trở thành vị nữ thần của người Việt với tên gọi là Thiên Y A Na và sự tích của bà cũng được Việt hóa.
Tuy những lời kể có đôi nét khác nhau, nhưng đại để như sau:
Xưa kia tại núi Đại An (nay là Đại Điền), có hai vợ chồng tiều phu già không con, trồng rẫy dưa. Dưa chín, thường bị hái trộm. Rình rập, một đêm ông lão bắt được thủ phạm. Khi biết được kẻ hái là một cô gái nhỏ xinh đẹp nhưng mồ côi, ông liền mang về nuôi. Không ngờ, cô gái ấy vốn là tiên nữ, vì lí do nào đó, phải giáng trần!
Một hôm, mưa lụt lớn, cảnh vật tiêu điều, khiến tiên nữ thêm nhớ cảnh tiên xưa. Cho nên, cô lấy đá và hoa lá tạo thành một hòn giả sơn (hòn
[non bộ](/w/index.php?title=Non_b%E1%BB%99&action=edit&redlink=1)). Cho rằng việc làm đó không thích hợp đối với một phụ nữ, nên người cha nuôi có nặng lời quở mắng. Vì vậy, nhân thấy một khúc [kì nam](/w/index.php?title=K%C3%AC_nam&action=edit&redlink=1) đang trôi dạt, cô bèn biến thân vào khúc cây ấy, để xuôi ra biển cả rồi tấp vào bờ biển nước [Trung Hoa](/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c).
Mùi hương từ khúc kì nam lan tỏa khắp nơi, khiến nhiều người đến xem, nhưng không một ai nhấc lên nổi. Thái tử nước ấy, nghe tin đồn tìm đến, rồi nhẹ nhàng vác khúc gỗ kia mang về cung. Đêm nọ, Thái tử thấy có bóng người lạ ẩn hiện từ khúc cây kì nam. Rình rập mấy đêm, thì chàng bắt được. Nghe cô gái xinh đẹp tự xưng mình là Thiên Y A Na và khi nghe chuyện của nàng xong, ngay hôm sau, Thái tử đã tâu với vua cha cho phép cưới nàng làm vợ. Sống với Thái tử, Thiên Y A Na sinh được một trai đặt tên là Tri và một gái đặt tên là Quí.
Một hôm, Thiên Y A Na nhớ cảnh cũ người xưa, bèn dắt hai con nhập vào khúc kì nam, vượt biển trở về cố quốc. Khi biết cha mẹ nuôi đã mất, bà cho xây đắp mồ mả, cho sửa sang lại nhà cửa để có chỗ thờ phụng hai ông bà. Thấy dân chúng ở Đại An hãy còn thật thà, chất phác; bà liền đem những gì học được ở quê chồng, như phép tắc, lễ nghi ra chỉ dạy và dạy cả những việc như cày cấy, kéo sợi dệt vải... để người dân quê mình biết cách mưu sinh.
Ít lâu sau, một con chim hạc từ trên mây cao bay xuống, rước bà và hai con về cõi tiên. Nhớ ơn đức, nhân dân địa phương cùng nhau xây tháp, tạc tượng phụng thờ.
Khi đến Đại An, không tin Thiên Y A Na và hai con đã rời bỏ cõi tục, bộ hạ của Thái tử đã tra khảo người dân rất dữ, vì ngỡ họ cố tình che giấu mẹ con bà. Bị oan ức và đau đớn, nhiều người dân đã thắp hương cúng vái bà. Liền đó, một trận cuồng phong nổi dậy, cát chạy đá bay...và toàn bộ những người đến từ phương Bắc đều bị cát vùi thây, thuyền bè của họ cũng bị đá đánh chìm hết…
Theo lời người xưa truyền lại, thì những cụm đá ở trước cửa tháp Bà (tức tháp Po Nagar ở
[Nha Trang](/wiki/Nha_Trang)), giữa cửa sông Cù, là những viên đá đã đánh đắm cả đoàn thuyền vừa kể. Sự tích này đã được Kinh lược [2] [Phan Thanh Giản](/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n)chép lại thành bài kí, khắc lên bia đá, dựng sau tháp Bà ở Nha Trang vào năm [Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c)thứ 9 (1856).
Ngoài ra, vào năm 1925, bác sĩ Sallet chép lời người dân địa phương kể lại, thêm thắt vài chi tiết, đề có một sự tích nữa, tóm gọn như sau:
Một Thái tử Trung Hoa qua Việt Nam tìm vợ, gặp khúc trầm to, muốn đưa lên thuyền, nên cho lính chặt ra làm ba khúc. Tức thì, giông bão nổi lên làm đắm thuyền. Khúc trầm trôi ngược vào sông, tấp vào khu vườn ở làng Bình Thủy (
[Phan Rí](/wiki/Phan_R%C3%AD_C%E1%BB%ADa)). Do được báo mộng, chủ vườn thức dậy, thì thấy khúc trầm to có ghi chữ Thiên Y (Thiên Y A Na) và hai khúc trầm nhỏ (hai đứa con), và ông đã đem lên cất miếu thờ. Lâu ngày, gỗ trầm hóa đá.
Lại truyền tụng thêm một câu chuyện khác, theo nhà văn
[Sơn Nam](/wiki/S%C6%A1n_Nam_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), đó là ngày xưa "có một phú thương người Hoa thử mua hoặc đánh tráo khúc trầm, đưa lên ghe chở về [Tàu](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), thì giông tố liền nổi lên, khiến thuyền phải quày về chỗ cũ". [[3]](#cite_note-a-3)
Tuy nhiên, hai sự tích ghi sau, ít được phổ biến.
## Nhận xét truyền thuyết[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&action=edit§ion=4)]
Khi Phan Thanh Giản làm Kinh lược Tả kỳ, coi
[Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh), [Phú Yên](/wiki/Ph%C3%BA_Y%C3%AAn), [Khánh Hòa](/wiki/Kh%C3%A1nh_H%C3%B2a), ông đã cho khắc sự tích của Thiên Y A Na lên bia ký. Theo nhà văn Sơn Nam, thì ông Giản đã cho rắng "giai thoại của bà Thiên Y là kì quái, là phi lí. Thần tiên mà giận hờn vụn vặt bỏ quê xứ, qua Trung Hoa, rồi vô cớ lại lui về [Khánh Hòa](/wiki/Kh%C3%A1nh_H%C3%B2a). Quỷ thần mà sao có những hành động thiếu tự chủ?". Nhưng theo nhà văn, thì "người dân Việt không thắc mắc chi tiết ấy. Họ chỉ muốn hòa hợp thần thánh cố hữu từ [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) với thần thánh địa phương, để cầu phước, nhớ ơn người khuất mặt. Yên ổn về tâm trí thì mới lạc quan mà làm ruộng nước, lên rừng tìm trầm, hái củi, xuống biển đánh cá. Xứ [Nha Trang](/wiki/Nha_Trang), lộc nước ơn trời, dồi dào hơn so với khu vực từ [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) trở ra [Quảng Trị](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Tr%E1%BB%8B), [Quảng Bình](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_B%C3%ACnh). Và tháp Bà Nha Trang từng được giới khảo cổ [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) khẳng định là đền nữ thần [Bà La Môn](/wiki/B%C3%A0-la-m%C3%B4n) của vương quốc Chăm...". [[3]](#cite_note-a-3)
Sau khi giới thiệu sự tích bà Thiên Y A Na, thi sĩ
[Quách Tấn](/wiki/Qu%C3%A1ch_T%E1%BA%A5n) viết:
Sự tích nghe hoang đường nhưng lý thú, và có ý nghĩa. Bởi một khi dân tộc mình bị người ngoại bang dày xéo, bà đã biết dẹp bỏ tình riêng, ra tay tru diệt kẻ bạo ngược. Vậy Hòn Chữ ở giữa sông Cái, mà người dân địa phương bảo rằng đó là đá của bà Thiên Y A Na, là dấu hiệu biểu dương tinh thần dân tộc của nhân dân Khánh Hòa…
[[4]](#cite_note-4)
Xét khía cạnh khác, trong sách
*Kiến thức du lịch* có đoạn:
Trong truyện dân gian, giữa người Việt và người Chăm có những điểm giống nhau về chủ đề, cấu trúc, hình tượng và ý nghĩa, mà truyện bà Thiên Y A Na là một ví dụ. Đó là kết quả của sự giao lưu, trao đổi, bồi đắp và hòa hợp văn hóa của hai dân tộc.
[[5]](#cite_note-5)
## Tượng thờ[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&action=edit§ion=5)]
Trong
*kalan Po Nagar* (tức Tháp Bà), tượng nữ thần Poh Nagar (tức Thiên Y A Na) được đặt trong chính điện, trên một cái bệ có vòi luôn quay về hướng Bắc gọi là *Snana-droni*. Bệ này dùng để thoát nước khi làm lễ tắm tượng, vì dưới chân bệ có một đường thoát nước bằng đá gọi là *Soma-sutre* xuyên qua tường tháp ra ngoài.
Nữ thần ngồi xếp bằng trên đài sen hai lớp cánh. Sau lưng tượng là một phiến đá lớn hình lá đề
chạm kĩ cả hai mặt. GS. [6] [Trần Quốc Vượng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_V%C6%B0%E1%BB%A3ng)cho biết, *tuy là tượng nữ thần Mẹ của vương quốc, nhưng vì đặt trên một bệ*an ủi- ban phát [Yoni](/w/index.php?title=Yoni&action=edit&redlink=1)nên tượng được thể hiện với dạng Uma (tức vừa là vợ & vừa là một cách thể hiện của thần Civa). Với bốn đôi tay cầm các linh vật khác nhau (bên trong cái Uma) và đôi tay thứ 5 để xuôi trên đầu gối, bàn tay trái úp, bàn tay phải mở rộng, vuông góc với cổ tay trong một thế mudra: *. Vậy, có thể hiểu toàn bộ đài thờ này tượng trưng cho cặp*Uma trinh nữ [Linga](/wiki/Linga)- Yoni. Điều đáng lưu ý nữa là tượng nữ thần được thể hiện rất khác với các *. Vì tượng có bộ ngực lớn, căng, nhưng hơi sệ; trên làn da bụng có những nếp nhăn của một người nữ đã nhiều lần sinh nở. Rất tiếc, hiện nay pho tượng đã được khoác xiêm y, mũ miện sặc sỡ, làm che khuất những đường nét và vóc dáng tràn trề sinh lạc mà mềm mại, dịu dàng của Bà Mẹ xứ sở.* [[7]](#cite_note-7)
## Thờ phụng & ảnh hưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&action=edit§ion=6)]
Trích một số ý kiến:
- Tín ngưỡng thờ bà Thiên Y A Na được bắt nguồn từ tục thờ bà Ponagar của người Chăm. Hay nói đúng hơn, những người Việt đến định cư ở đất này đã Việt hóa tục thờ Bà Mẹ Xứ Sở của người Chăm bằng truyền thuyết về bà Thiên Y A Na giáng trần tại núi Đại An và hiển thánh ở Tháp Bà - Nha Trang.
[[8]](#cite_note-8)
- Việc thờ cúng Thiên Y A Na có nhiều yếu tố tương tự tục thờ Mẫu ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam, có xen lẫn với hiện tượng cầu đồng, hát chầu văn...và đối với người bình dân, ít ai nghĩ đây là một vị thần có nguồn gốc Chămpa. Ở các miếu Bà, mặc dù bên trong miếu có thờ một tượng thần Chămpa, nhưng các truyền thuyết đi kèm thường miêu tả như là nhân thần Việt.
[[9]](#cite_note-9)
- Chúa Xứ Thánh mẫu hay Chúa Xứ Nguyên Nhung là thần phù hộ nông dân trong một ấp. Nguồn gốc là vị thần này là Ũma – tức nữ thần Bảo Tồn của đạo Bà La môn tại
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). Nữ thần Ũma được dân tộc Chăm biến thành Pô nagar - bà Mẹ xứ sở; được người Việt biến thành Ngung Mang nương - là nữ thần phù hộ người đi khai hoang. Từ miền Trung, Po Nagar được đồng nhất thành Thiên Y A na - bà Chúa Ngọc Thánh phi, tục gọi là bà Chúa Ngọc, bà Chúa Xứ hoặc Chúa Xứ Thánh mẫu. Nhà Nguyễn xếp Thiên Y A na Diễn Ngọc phi vào bậc thượng đẳng thần...Từ đó, khi khai hoang lập xong một ấp thì lưu dân xây dựng ngôi miếu thờ Chúa Xứ Thánh mẫu. Do vậy, ở [Tiền Giang](/wiki/Ti%E1%BB%81n_Giang)có hàng trăm ngôi miếu thờ, đa số tập trung ở vùng [Cai Lậy](/wiki/Cai_L%E1%BA%ADy), [Cái Bè](/wiki/C%C3%A1i_B%C3%A8), [Châu Thành](/wiki/Ch%C3%A2u_Th%C3%A0nh,_Ti%E1%BB%81n_Giang), [Chợ Gạo](/wiki/Ch%E1%BB%A3_G%E1%BA%A1o)... [[10]](#cite_note-10)
- Bà Chúa Ngọc nương nương, hay bà Hồng, cô Hồng ở
[Nam Bộ](/wiki/Nam_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam), bắt nguồn từ Bà Mẹ xứ sở của người Chăm. Bởi Thiên Y A Na ở [miền Trung](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Trung_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), được nhà Nguyễn tiếp nhận, phong là " Hồng nhân phổ tế linh ứng thượng đẳng thần." Và Bà Đen ở [Tây Ninh](/wiki/T%C3%A2y_Ninh), Bà Chúa Xứ ở Nam Bộ rõ ràng cũng là sự tiếp nối của bà Thiên Y A Na. Bằng cớ, là tục thờ Bà với nhị vị công tử, gọi là cậu Tài (truyền thuyết là Tri), cậu Quí (nói trại là cậu Chài, cậu Quý). So với giai thoại, thì hai con Bà đều thuộc nam giới. [[11]](#cite_note-11)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&action=edit§ion=7)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&action=edit§ion=8)] **Sông Yjatran có nghĩa là sông lau hay sông tre. Người Việt gọi là sông Cù (Cù Giang) hay sông Cái Nha Trang.** [^](#cite_ref-1) **Lược theo lời kể của Quách Tấn, Bước lãng du, Nxb Trẻ, 1996, tr. 438-440.** [^](#cite_ref-2)
- ^
**a** [Sơn Nam,](#cite_ref-a_3-1) **ă** *Đình miếu & lễ hội dân gian*, Nxb TP. HCM, 1992, tr. 36. [^](#cite_ref-4) *Bước lãng du*, tr. 453-454 **Sách** [^](#cite_ref-5) *Kiến thức du lịch*, giáo trình của Trường đào tạo nghiệp vụ du lịch [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), Nxb Tp. HCM, 1995, tr. 163. **Lá đề: vật phẩm trang trí kiến trúc, được dùng nhiều trong kiến trúc thời** [^](#cite_ref-6) [Lý](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%BD). Lá đề được làm bằng đá, bằng gạch đỏ, bằng sành tráng men trắng nhờ; có loại đặc, có loại được chạm thủng… **Lược theo GS. Trần Quốc Vượng Theo dòng lịch sử, Nxb Văn hóa, 1996, tr. 551-552.** [^](#cite_ref-7) [^](#cite_ref-8) [Nguồn website báo Khánh Hoà](http://nhatrangclub.com/&4rum/archive/index.php/t-3926.html) **Trích bài viết** [^](#cite_ref-9) *Giao lưu văn hóa Việt - Chăm ở Quảng Nam Đà Nẵng*trên website Bảo tàng điêu khắc Chăm Đà Nẵng [[1]](http://www.chammuseum.danang.vn/TabID/62/CID/28/ItemID/60/default.aspx). [^](#cite_ref-10) [Theo tài liệu](http://www.tiengiang.gov.vn/xemtin.asp?cap=4&idcha=7987&id=8000) *Chúa Xứ thánh mẫu*trên website Tiền Giang **Nguyễn Đăng Duy,** [^](#cite_ref-11) *Văn hóa tâm linh Nam Bộ*(Nxb Hà Nội, 1997, tr. 152) và Sơn Nam (sách đã dẫn, tr. 39).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Y_A_Na&action=edit§ion=9)]
|
|


text:
киргизский
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Nga[sửa]
Chuyển tự[sửa]
Xem Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga.
Tính từ[sửa]
киргизский
- (Thuộc về) Kiếc-ghi-di-a, Kiếc-ghi-di.
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
Xem Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga.
киргизский

markdown:
# киргизский
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Nga[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-rus-&action=edit§ion=T-1)]
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)]
Xem
[Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga](/wiki/Wiktionary:Phi%C3%AAn_%C3%A2m_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BA%BFng_Nga).
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **кирг изский**
- (
*Thuộc về*) [Kiếc-ghi-di-a](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFc-ghi-di-a&action=edit&redlink=1), [Kiếc-ghi-di](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFc-ghi-di&action=edit&redlink=1).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1054 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
disunion
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Danh từ[sửa]
disunion /ˌdɪs.ˈjuː.njən/
- Sự không thống nhất, sự không đoàn kết, sự không nhất trí, sự chia rẽ, sự bất hoà.
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# disunion
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **disunion** [/ˌdɪs.ˈjuː.njən/](/wiki/Wiktionary:IPA)
- Sự không
[thống nhất](/wiki/th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t), sự không đoàn [kết](/wiki/k%E1%BA%BFt), sự không [nhất trí](/wiki/nh%E1%BA%A5t_tr%C3%AD), sự [chia rẽ](/wiki/chia_r%E1%BA%BD), sự [bất hoà](/wiki/b%E1%BA%A5t_ho%C3%A0).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1054 frontend miss(0)


text:
tinh dịch
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Việt[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Từ tương tự[sửa]
Các từ có cách viết hoặc gốc từ tương tự
Danh từ[sửa]
tinh dịch
Dịch[sửa]
- tiếng Anh: semen
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# tinh dịch
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
### Từ tương tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-paro-&action=edit§ion=T-1)]
Các từ có cách viết hoặc gốc từ tương tự
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **tinh dịch**
#### Dịch[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-trans-&action=edit§ion=T-1)]
- tiếng Anh:
[semen](/wiki/semen)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1054 frontend miss(0)


text:
Alan Phan
Tôi đang viết một loạt bài về các giải pháp mà doanh nhân có thể sử dụng để vượt qua khủng hoảng hiện tại. Cốt lõi là phải tìm ra một sản phẩm hay dịch vụ nào có tính chất sáng tạo và đặc thù (innovation and differentiation).
Ở một bình diện khác, chánh phủ đang “quyết liệt” tìm giải pháp để cứu nguy nền kinh tế. Bước đầu là gói kích cầu 30 ngàn tỷ để cứu BDS, bước tiếp là lập ra VAMC để đổi hết nợ xấu của ngân hàng bằng trái phiếu (giấy lại hoàn giấy). Giải pháp độc quyền mua bán vàng của NHNN để thu gom tài sản còn nhàn rỗi (chẳng bao lâu chúng sẽ chạy quýnh đít) của dân là một phương thức khác. Tuy có thủ thuật hơn là việc in tiền rồi phân phát cho các đàn em, những gói kích cầu này hoàn toàn không hiệu quả. Nhất là khi các đàn em cứ có được đồng nào là đem dấu hay chuyển qua đầu tư nơi khác (Myanmar rồi Lào hay Kampuchia), không đem ra xài ở nội địa cho người dân nhờ.
Sáng nay tình cờ đọc báo thấy các đồng chí bên Bắc Triều Tiên có nhiều sáng kiến thần kỳ. Nếu đem áp dụng ở Việt Nam, tôi tin chắc lả các gói kích cầu tôi đề nghị dưới đây sẽ gây nhiều đột phá cho kinh tế nước nhà:
Bài báo còn ghi rõ là khi phu nhân Đại Lãnh Tụ mà quên đeo huy hiệu cũng bị “phê và tự phê” và bị cấm ra đường vài ngày gì đó. Thử tính, một huy hiệu giá khoảng 10 USD (hy vọng là không nhập từ Trung Quốc và dán nhãn Made in Vietnam), kinh tế sẽ có gần 1 tỷ USD kích cầu.
Theo chiều hướng này, nếu bắt người dân phải mang 5 huy hiệu của 5 cố lãnh tụ, chúng ta sẽ tạo ra 5 tỷ USD, cùng với những tác động cộng hưởng khác. Ở một góc nhìn khác, không ai còn dám phê bình là dân ta “suy thoái tư tưởng”.
http://cafebiz.vn/life-style/chuyen-la-o-trieu-tien-khong-deo-huy-hieu-lanh-tu-nhu-khong-mac-quan-ao-201306260825450701ca50.chn
Đây là một nhu cầu thiết thực vì tôi còn nhớ đọc ở đâu đó rằng 60% dân số Việt không có nhà vệ sinh “chuẩn”? Giựt nước thay vì đổ xô, cuốn giấy đi cầu thay vì nhật báo (báo nào nhỉ?) hay lá chuối? Tóm lại, toàn dân phải sở hữu một nhà vệ sinh chuẩn. Đây là một nhân quyền có ghi trong…hiến pháp?
Một bài báo từ Vietnamnet cho biết các quan chức tốn khoảng 6 tỷ để xây 13 nhà vệ sinh, tính ra 500 triệu VND mỗi cái. Nếu Bộ Xây Dựng xây cho 60% dân số (khoảng 1.2 triệu nhà vệ sinh), nền kinh tế sẽ được kích cầu đến 600 ngàn tỷ. Các công ty xây dựng và sản xuất vật liệu sẽ lồm cồm mò dậy, cả nước sẽ tràn ngập hạnh phúc với…vệ sinh và Việt Nam sẽ hóa rồng nhanh chóng.
http://m.vietnamnet.vn/vn/kinh-te/124478/xay-13-nha-ve-sinh-ton—-5-7-ti-dong.html
Theo chiều hướng “lo” cho dân (như trong vụ mũ bảo hiểm [*]), một bạn BCA đề nghị là nhà nước nên bắt mỗi người dân ra đường phải đeo “kính râm” khi trời nắng. Một bạn khác biết tính người Việt luôn quan tâm đến hậu sự, yêu cầu nhà nước ra nghị định mỗi người dân phải mua sẵn ..”một quan tài” để trong nhà, phòng khi hữu sự không phải chạy quanh…
Tóm lại, có rất nhiều phương thức để kích cầu nền kinh tế này. Chúng ta có thể lấy ý kiến của toàn dân như kỳ đóng góp cho hiến pháp vừa qua. Với khoảng 26 triệu người tham dự “sáng tạo tập thể”, tôi tin là chúng ta sẽ qua mặt Bắc Triều Tiên về việc xài tiền OPM.
Thay vì để đầu óc nghèo nàn của một vài công chức ngồi không dãi g.., rồi đẻ ra trăm gói kích cầu hoàn toàn vô ích, sự “sáng tạo tập thể” sẽ đem toàn dân đến một đỉnh cao mới.
Alan Phan
Khi đăng lại bài vở từ Dân Luận, rất mong các bạn ghi rõ nguồn và chèn đường dẫn (link) tới trang Dân Luận để giúp chúng tôi phát triển. Xin chân thành cảm ơn!
Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn
5 phản hồi
Ông Nguyễn Văn Đực công ty Đất Lành phát biểu mạnh mẽ trước ông Trương Tấn Sang. Giới doanh nhân đã hết chịu đựng nổi đám độc tài đảng trị.
Tào Tháo thời Tam Quốc Tàu mưu lược ít ai sánh kịp.
tào tháo ngày nay như tui thì chỉ đúng hạng tào lao.
Đành học theo mưu lược của bác Alan này thôi.
Ủng hộ 100% đề nghị kích cầu của bác đấy.
Cuối tuần có chuyện cười, yêu đời thêm một chút.
Bác Nguyễn Phú Trọng,
tt tui thấy bác nhắc nhiều lần từ Việt kiều...về nước...
Tui cũng thấy nhièu người dùng từ này khi nói đến những người Việt
đang cư ngụ ơ nước ngoài, bất kể còn quốc tịch VN hay không.
Tui hơi thắc mắc thế nào là Việt kiều đúng nghĩa ?
Ví dụ 1 người Việt tỵ nạn cộng sản nay cư ngụ tại Pháp, đã có quốc
tịch Pháp. Gọi người này là Việt kiếu, hay là "người Pháp gốc
Việt mới đúng ?
Bác có thể soi sáng cho 1 chút chăng ?
>>> Thay vì để đầu óc nghèo nàn của một vài công chức ngồi không dãi g.., rồi đẻ ra trăm gói kích cầu hoàn toàn vô ích, sự “sáng tạo tập thể” sẽ đem toàn dân đến một đỉnh cao mới.
Bác này cứ chê quan chức của Đảng và Nhà nước ta hoài. Đây là một đề nghị cụ thể của tớ và bộ chính trị cho chính phủ, sẽ mang ra thi hành ngay:
Xét rằng:
(1) Việt kiều nước ngoài về nước vì nhiều lý do ngày càng nhiều hơn,
(2) Việt kiều về nước mang tiền về, ngày càng nhiều hơn,
(3) khoảng cách giàu nghèo giữa Việt kiều và người trong nước ngày càng cao hơn, mang đến bất an xã hội ngày càng cao hơn,
(4) nhiều Việt kiều đã không có đóng góp cho sự nghiệp xây dựng kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa với định hướng xã hội chủ nghĩa của ta,
(5) nhiều Việt kiều đã tỏ ý tự nguyện muốn đóng góp cho sự phát triển cách mạng nước ta.
Nay quyết nghị:
Để thể chế hóa việc Việt kiều đóng góp tự nguyện cho sự phát triển cách mạng nước ta, Đảng và Nhà nước sẽ cho thu thuế lợi tức từ những Việt kiều về nước hoặc còn giữ quốc tịch Việt Nam. Việc thu thuế sẽ được tiến hành kể từ ngày 1/1/2014.
Mức thuế được quy định như sau:
-- sau khi trừ giảm các khoản cho phép, nếu lợi tức hàng năm dưới USD 15.000 thì không phải trả thuế,
-- sau khi trừ giảm các khoản cho phép, nếu lợi tức hàng năm từ USD 15.000 đến 50.000 thì mức thuế là 20% tính trên phần lợi tức trong khoảng 15000 - 50000,
-- sau khi trừ giảm các khoản cho phép, nếu lợi tức hàng năm trên USD 50.000 thì mức thuế là 50% tính trên phần lợi tức trên 50000,
-- Bộ Ngoại giao, bộ Công an, bộ Tài chính chịu trách nhiệm việc thi hành việc thu thuế này dưới sự chỉ đạo của phó Thủ tướng Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân.
Thuế lợi tức từ Việt kiều sẽ tạo ra cơ hội cho Việt kiều đóng góp cụ thể vào việc phát triển cách mạng nước ta, giảm bớt mặc cảm trong quá khứ từ Việt kiều yêu nước vì không có cơ hội đóng góp cụ thể cho cách mạng.
Cái ông Alan này càng lúc càng hóm. Cách đây mấy hôm đọc bài này ở một trang khác (quên rồi) đã thấy thú vị. Hôm nay đọc lại trên DL thấy nhiều cái hay hơn.
Rồi sực nhớ lại, bầu Đức đã có lần hừng hực tranh cãi với ông Alan này. Nghĩ mà tội, người ngoài chỉ thấy bầu Đức đang hùng hục mà thôi! Tưởng tượng một con bò mộng với cặp sừng hung hãn lao vào một quả núi kết tụ bằng bông vải, loay hoay tới tới lui lui...

markdown:
Alan Phan
Tôi đang viết một loạt bài về các giải pháp mà doanh nhân có thể sử dụng để vượt qua khủng hoảng hiện tại. Cốt lõi là phải tìm ra một sản phẩm hay dịch vụ nào có tính chất sáng tạo và đặc thù (innovation and differentiation).
Ở một bình diện khác, chánh phủ đang “quyết liệt” tìm giải pháp để cứu nguy nền kinh tế. Bước đầu là gói kích cầu 30 ngàn tỷ để cứu BDS, bước tiếp là lập ra VAMC để đổi hết nợ xấu của ngân hàng bằng trái phiếu (giấy lại hoàn giấy). Giải pháp độc quyền mua bán vàng của NHNN để thu gom tài sản còn nhàn rỗi (chẳng bao lâu chúng sẽ chạy quýnh đít) của dân là một phương thức khác. Tuy có thủ thuật hơn là việc in tiền rồi phân phát cho các đàn em, những gói kích cầu này hoàn toàn không hiệu quả. Nhất là khi các đàn em cứ có được đồng nào là đem dấu hay chuyển qua đầu tư nơi khác (Myanmar rồi Lào hay Kampuchia), không đem ra xài ở nội địa cho người dân nhờ.
Sáng nay tình cờ đọc báo thấy các đồng chí bên Bắc Triều Tiên có nhiều sáng kiến thần kỳ. Nếu đem áp dụng ở Việt Nam, tôi tin chắc lả các gói kích cầu tôi đề nghị dưới đây sẽ gây nhiều đột phá cho kinh tế nước nhà:
Bài báo còn ghi rõ là khi phu nhân Đại Lãnh Tụ mà quên đeo huy hiệu cũng bị “phê và tự phê” và bị cấm ra đường vài ngày gì đó. Thử tính, một huy hiệu giá khoảng 10 USD (hy vọng là không nhập từ Trung Quốc và dán nhãn Made in Vietnam), kinh tế sẽ có gần 1 tỷ USD kích cầu.
Theo chiều hướng này, nếu bắt người dân phải mang 5 huy hiệu của 5 cố lãnh tụ, chúng ta sẽ tạo ra 5 tỷ USD, cùng với những tác động cộng hưởng khác. Ở một góc nhìn khác, không ai còn dám phê bình là dân ta “suy thoái tư tưởng”.
[http://cafebiz.vn/life-style/chuyen-la-o-trieu-tien-khong-deo-huy-hieu-lanh-tu-nhu-khong-mac-quan-ao-201306260825450701ca50.chn](http://cafebiz.vn/life-style/chuyen-la-o-trieu-tien-khong-deo-huy-hieu-lanh-tu-nhu-khong-mac-quan-ao-201306260825450701ca50.chn)
Đây là một nhu cầu thiết thực vì tôi còn nhớ đọc ở đâu đó rằng 60% dân số Việt không có nhà vệ sinh “chuẩn”? Giựt nước thay vì đổ xô, cuốn giấy đi cầu thay vì nhật báo (báo nào nhỉ?) hay lá chuối? Tóm lại, toàn dân phải sở hữu một nhà vệ sinh chuẩn. Đây là một nhân quyền có ghi trong…hiến pháp?
Một bài báo từ Vietnamnet cho biết các quan chức tốn khoảng 6 tỷ để xây 13 nhà vệ sinh, tính ra 500 triệu VND mỗi cái. Nếu Bộ Xây Dựng xây cho 60% dân số (khoảng 1.2 triệu nhà vệ sinh), nền kinh tế sẽ được kích cầu đến 600 ngàn tỷ. Các công ty xây dựng và sản xuất vật liệu sẽ lồm cồm mò dậy, cả nước sẽ tràn ngập hạnh phúc với…vệ sinh và Việt Nam sẽ hóa rồng nhanh chóng.
[http://m.vietnamnet.vn/vn/kinh-te/124478/xay-13-nha-ve-sinh-ton—-5-7-ti-dong.html](http://m.vietnamnet.vn/vn/kinh-te/124478/xay-13-nha-ve-sinh-ton—-5-7-ti-dong.html)
Theo chiều hướng “lo” cho dân (như trong vụ mũ bảo hiểm [*]), một bạn BCA đề nghị là nhà nước nên bắt mỗi người dân ra đường phải đeo “kính râm” khi trời nắng. Một bạn khác biết tính người Việt luôn quan tâm đến hậu sự, yêu cầu nhà nước ra nghị định mỗi người dân phải mua sẵn ..”một quan tài” để trong nhà, phòng khi hữu sự không phải chạy quanh…
Tóm lại, có rất nhiều phương thức để kích cầu nền kinh tế này. Chúng ta có thể lấy ý kiến của toàn dân như kỳ đóng góp cho hiến pháp vừa qua. Với khoảng 26 triệu người tham dự “sáng tạo tập thể”, tôi tin là chúng ta sẽ qua mặt Bắc Triều Tiên về việc xài tiền OPM.
Thay vì để đầu óc nghèo nàn của một vài công chức ngồi không dãi g.., rồi đẻ ra trăm gói kích cầu hoàn toàn vô ích, sự “sáng tạo tập thể” sẽ đem toàn dân đến một đỉnh cao mới.
Alan Phan
Khi đăng lại bài vở từ Dân Luận, rất mong các bạn ghi rõ nguồn và
**chèn đường dẫn (link)** tới trang Dân Luận để giúp chúng tôi phát triển. Xin chân thành cảm ơn!
## Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn
## 5 phản hồi
Ông Nguyễn Văn Đực công ty Đất Lành phát biểu mạnh mẽ trước ông Trương Tấn Sang. Giới doanh nhân đã hết chịu đựng nổi đám độc tài đảng trị.
Tào Tháo thời Tam Quốc Tàu mưu lược ít ai sánh kịp.
tào tháo ngày nay như tui thì chỉ đúng hạng tào lao.
Đành học theo mưu lược của bác Alan này thôi.
Ủng hộ 100% đề nghị kích cầu của bác đấy.
Cuối tuần có chuyện cười, yêu đời thêm một chút.
Bác Nguyễn Phú Trọng,
tt tui thấy bác nhắc nhiều lần từ Việt kiều...về nước...
Tui cũng thấy nhièu người dùng từ này khi nói đến những người Việt
đang cư ngụ ơ nước ngoài, bất kể còn quốc tịch VN hay không.
Tui hơi thắc mắc thế nào là Việt kiều đúng nghĩa ?
Ví dụ 1 người Việt tỵ nạn cộng sản nay cư ngụ tại Pháp, đã có quốc
tịch Pháp. Gọi người này là Việt kiếu, hay là "người Pháp gốc
Việt mới đúng ?
Bác có thể soi sáng cho 1 chút chăng ?
>>> Thay vì để đầu óc nghèo nàn của một vài công chức ngồi không dãi g.., rồi đẻ ra trăm gói kích cầu hoàn toàn vô ích, sự “sáng tạo tập thể” sẽ đem toàn dân đến một đỉnh cao mới.
Bác này cứ chê quan chức của Đảng và Nhà nước ta hoài. Đây là một đề nghị cụ thể của tớ và bộ chính trị cho chính phủ, sẽ mang ra thi hành ngay:
Xét rằng:
(1) Việt kiều nước ngoài về nước vì nhiều lý do ngày càng nhiều hơn,
(2) Việt kiều về nước mang tiền về, ngày càng nhiều hơn,
(3) khoảng cách giàu nghèo giữa Việt kiều và người trong nước ngày càng cao hơn, mang đến bất an xã hội ngày càng cao hơn,
(4) nhiều Việt kiều đã không có đóng góp cho sự nghiệp xây dựng kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa với định hướng xã hội chủ nghĩa của ta,
(5) nhiều Việt kiều đã tỏ ý tự nguyện muốn đóng góp cho sự phát triển cách mạng nước ta.
Nay quyết nghị:
Để thể chế hóa việc Việt kiều đóng góp tự nguyện cho sự phát triển cách mạng nước ta, Đảng và Nhà nước sẽ cho thu thuế lợi tức từ những Việt kiều về nước hoặc còn giữ quốc tịch Việt Nam. Việc thu thuế sẽ được tiến hành kể từ ngày 1/1/2014.
Mức thuế được quy định như sau:
-- sau khi trừ giảm các khoản cho phép, nếu lợi tức hàng năm dưới USD 15.000 thì không phải trả thuế,
-- sau khi trừ giảm các khoản cho phép, nếu lợi tức hàng năm từ USD 15.000 đến 50.000 thì mức thuế là 20% tính trên phần lợi tức trong khoảng 15000 - 50000,
-- sau khi trừ giảm các khoản cho phép, nếu lợi tức hàng năm trên USD 50.000 thì mức thuế là 50% tính trên phần lợi tức trên 50000,
-- Bộ Ngoại giao, bộ Công an, bộ Tài chính chịu trách nhiệm việc thi hành việc thu thuế này dưới sự chỉ đạo của phó Thủ tướng Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân.
Thuế lợi tức từ Việt kiều sẽ tạo ra cơ hội cho Việt kiều đóng góp cụ thể vào việc phát triển cách mạng nước ta, giảm bớt mặc cảm trong quá khứ từ Việt kiều yêu nước vì không có cơ hội đóng góp cụ thể cho cách mạng.
Cái ông Alan này càng lúc càng hóm. Cách đây mấy hôm đọc bài này ở một trang khác (quên rồi) đã thấy thú vị. Hôm nay đọc lại trên DL thấy nhiều cái hay hơn.
Rồi sực nhớ lại, bầu Đức đã có lần hừng hực tranh cãi với ông Alan này. Nghĩ mà tội, người ngoài chỉ thấy bầu Đức đang hùng hục mà thôi! Tưởng tượng một con bò mộng với cặp sừng hung hãn lao vào một quả núi kết tụ bằng bông vải, loay hoay tới tới lui lui...

WARC-Truncated: length

X-Generator: Drupal 7 (http://drupal.org)

Set-Cookie: __cfduid=d6555be70574b557de7f197334fd0dfda1454800559; expires=Sun, 05-Feb-17 23:15:59 GMT; path=/; domain=.danluan.org; HttpOnly

Server: cloudflare-nginx

Cache-Control: no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Type: text/html; charset=utf-8