text:
Tìm kiếm
Trang chủ
Tin Tức
Thị trường xăng dầu Việt Nam
Thị trường xăng dầu Thế Giới
Phân tích thị trường
Thông tin về dầu mỏ
Tin kinh tế liên quan xăng dầu
Thông báo của Xangdau.net
Tư vấn
Góc kỹ thuật và tư vấn
Bản đồ cây xăng
Thông tin chung
Ngành xăng dầu
Bộ KHCN MT
Chính phủ
Bộ Công Thương
Bộ Tài Chính
Giá bán lẻ
Lịch sử giá bán lẻ
Giá hiện tại trong nước
Giá quốc tế
Lịch sử giá quốc tế
Giá dầu quốc tế hàng ngày
Thông tin nội bộ
Dự Báo giá xăng dầu Việt Nam
Dự báo giá xăng dầu thế giới
Phân tích thị trường xăng dầu
Bản tin thị trường xăng dầu
Giá Singapore hàng ngày
Thù lao đại lý
Bản tin nhận định Xangdau.net
Tổng hợp diễn biến giao dịch dầu thế giới
Giá cơ sở hàng ngày
Bản tính giá thành nhập khẩu
Tin vắn nổi bật trong ngày(VIP)
Danh bạ DN
Xăng dầu
Hóa chất
Dầu nhớt
Vận tải
Vật tư & thiết bị
Liên quan
English
Enegry News' Worldwide
Enegry News' Vietnam
Giao dịch
Tin đăng bán
Dầu nhờn
Vận chuyển Xà lan
Vận chuyển xe bồn
Bồn chứa
Trụ bơm
Thiết bị khác
Tìm đối tác
Cho thuê/mua/ bán cây xăng
Tin đăng mua
Dầu nhờn
Vận chuyển Xà lan
Vận chuyển xe bồn
Bồn chứa
Trụ bơm
Thiết bị khác
Tìm đối tác
Cho thuê/mua/ bán cây xăng
Trang chủ
»
Thị trường xăng dầu Thế Giới
OPEC phủ nhận kế hoạch nhóm họp với Nga về khả năng cắt giảm sản lượng
(02:35 29/01/2016)
Hợp đồng dầu thô tương lai đóng cửa phiên giao dịch ngày thứ Năm tại mức cao nhất trong 3 tuần nhưng đã rút khỏi các mức cao nhất trong phiên sau thông tin các quan chức thuộc Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) đã phủ nhận kế hoạch nhóm họp với Nga về khả năng cắt giảm sản ...
Phố Wall đi lên trong sự hồi phục của giá dầu
(02:33 29/01/2016)
Phố Wall đi lên trong phiên giao dịch ngày 28/1, khi giá cổ phiếu của các doanh nghiệp xăng dầu tăng nhờ sự phục hồi của giá dầu. Phố Wall đi lên trong sự hồi phục của giá dầu. Ảnh minh họa: Reuters Phố Wall đi lên trong phiên giao dịch ngày 28/1, khi giá cổ phiếu của các doanh nghiệp xăng dầu ...
WB dự báo giá dầu ở mức 37 USD/thùng năm 2016
(01:21 29/01/2016)
Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo giá dầu thô trong năm 2016 sẽ ở mức 37 USD/thùng, thấp hơn 27,5% so với mức ước tính được đưa ra trong tháng 10 năm ngoái là 51 USD/thùng. Một giàn khoan dầu tại Biển Bắc. Ảnh: AP/TTXVN Ngân hàng Thế giới (WB) ngày 26/1 đã cảnh báo sự trì trệ của các nền kinh ...
Saudi Arabia đề xuất cắt giảm sản lượng mỗi nước 5% để hỗ trợ giá dầu
(01:09 29/01/2016)
Reuters đưa tin, Bộ trưởng Năng lượng Nga Alexander Novak ngày thứ Năm (28/01) cho biết Saudi Arabia đã đề xuất cắt giảm sản lượng dầu lên đến 5% tại mỗi quốc gia, lần đầu tiên trong hơn một thập kỷ để giúp hạn chế tình trạng dư thừa dầu thô và hỗ trợ giá. Diễn biến giao dịch của dầu WTI trong ...
Tổng thống Iran dự báo giá dầu thô sắp tăng
(01:07 29/01/2016)
Giá dầu ở mức thấp trong thời gian không lâu, các nước sản xuất sẽ nhanh chóng khôi phục được sự cân đối trên thị trường, Tổng thống Iran Hassan Rouhani nhận định Tổng thống Iran Hassan Rouhani. Giá dầu ở mức thấp trong thời gian không lâu, các nước sản xuất sẽ nhanh chóng khôi phục ...
Giá dầu tăng vọt 21% nhờ Nga phát tín hiệu hợp tác
(06:26 28/01/2016)
Giá dầu thô tăng vọt 21%, vượt đáy nhiều năm sau khi Nga cho biết đang xem xét các khả năng trong việc hợp tác với OPEC, mở ra hy vọng về một thỏa thuận sẽ giảm nguồn cung dầu toàn cầu. Ảnh minh họa. Giá dầu thô Mỹ giao tháng Ba tăng 85 cent, tương ứng 2,7%, lên 32,30USD/thùng trên sàn New York ...
Giá dầu tăng sau khi Nga phát tín hiệu hợp tác với OPEC
(03:31 28/01/2016)
Giá dầu phiên 27/1 tăng sau khi Nga cho thấy khả năng hợp tác với OPEC trong việc cắt giảm sản lượng, phần nào xoa dịu tình trạng thừa cung vốn khiến giá dầu xuống thấp nhất 12 năm qua. Kết thúc phiên giao dịch, giá dầu WTI của Mỹ giao tháng 3/2015 tăng 85 cent, hay 2,7%, lên 32,30 USD/thùng, cao nhất kể từ ...
Nhà cung cấp dầu khí lớn nhất Malaysia hủy chi 400 triệu USD mua tài sản tại Việt Nam
(01:34 28/01/2016)
Theo Nikkei Asia, tập đoàn SapuraKencana Petroleum đã hủy kế hoạch mua tài sản tại Việt Nam từ công ty Petronas Carigali với giá 400 triệu USD. Đây được xem như một động thái giúp công ty bảo toàn tiền mặt trong bối cảnh giá dầu thô lao dốc và đồng ringgit mất giá. Ảnh: subseaworldnews Trước đó, ...
Trung Đông chuẩn bị cho kỷ nguyên hậu dầu mỏ
(01:04 28/01/2016)
Trong bối cảnh giá dầu vẫn ở mức thấp, các quốc gia xuất khẩu “vàng đen” tại Trung Đông đang chuyển hướng sang cải cách nền kinh tế để có thể chống chịu các “cú sốc” một khi giá dầu thô xuống thấp hơn nữa trong tương lai, đồng thời chuẩn bị cho kỷ nguyên hậu dầu mỏ. Các nước ...
Giá dầu thô thế giới tăng mạnh
(01:03 28/01/2016)
Trái với diễn biến ảm đạm trên thị trường châu Á, vào phiên giao dịch đêm qua (26/01) theo giờ Việt Nam giá dầu thô thế giới đã tăng mạnh tới 4%. Hiện cả giá dầu Brent và WTI đều được giao dịch ở mức trên 31 USD/thùng. Diễn biến tăng giá này được nhận định là do mới đây, các quan chức cấp cao ...
WB dự báo giá dầu ở mức 37 USD/thùng năm 2016
(00:58 28/01/2016)
Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo giá dầu thô trong năm 2016 sẽ ở mức 37 USD/thùng, thấp hơn 27,5% so với mức ước tính được đưa ra trong tháng 10 năm ngoái là 51 USD/thùng Một giàn khoan dầu tại Biển Bắc. Ảnh: AP/TTXVN Ngân hàng Thế giới (WB) ngày 26/1 đã cảnh báo sự trì trệ của các nền kinh ...
OPEC sẽ không đơn phương cắt giảm sản lượng dầu thô
(00:51 28/01/2016)
Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) sẽ không cắt giảm sản lượng khai thác dầu thô nếu các nước khác ngoài tổ chức này không có hành động tương tự cho dù giá dầu thô sụt giảm trầm trọng. OPEC sẽ không đơn phương cắt giảm sản lượng dầu thô. Ảnh: journal-neo.org Bên lề một ...
Dầu tăng mạnh, vượt mốc 31 USD
(04:15 27/01/2016)
– Những đồn đoán về việc OPEC có thể sớm cắt giảm sản lượng đã giúp dầu thô có một phiên giao dịch khởi sắc (26/01). Giá dầu lao dốc kể từ tháng 11 năm ngoái. Nguồn: Nasdaq Cụ thể, dầu WTI giao tháng Ba trên sàn New York Mercantile Exchange tăng 3,7% lên 31,45 USD/ thùng. Dầu tiêu chuẩn của ...
CNPC: Tiêu thụ dầu mỏ Trung Quốc sẽ tăng trưởng 4.3% trong 2016
(03:17 27/01/2016)
Tập đoàn năng lượng hàng đầu Trung Quốc ngày hôm qua đã dự báo rằng nhu cầu tiêu thụ dầu mỏ của nước này sẽ tăng trưởng 4.3% trong năm nay để vượt mức 11 triệu thùng một ngày, so với mức tăng trưởng 4.8% cảu năm ngoái. Tập đoàn sở hữu nhà nước China National Petroleum Corporation (CNPC) dự báo nhu ...
Giá dầu mất đà tăng sau số liệu tồn kho vượt dự đoán
(02:26 27/01/2016)
Giá dầu thô mất đà tăng sau số liệu cho thấy tồn kho dầu thô tại Mỹ tăng đột biến trong tuần trước. Ảnh minh họa. Giá dầu thô Mỹ giao tháng Ba tăng 1,11USD, tương ứng 3,7%, lên 31,45USD/thùng trên sàn New York Mercantile Exchange. Diễn biến giá dầu thô Mỹ trong phiên. Nguồn: ...
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Trang cuối ►
Trang chủ
Đăng ký
Đăng ký VIP
Thỏa thuận sử dụng
Bảng giá quảng cáo
Trình duyệt của bạn chưa kích hoạt tính năng Javascript.
Hãy bật chức năng Javascript để website hoạt động tốt nhất.
Nhấn chuột vào đây để đóng thông báo này.


text:
Phần mềm diệt Virus Bkav Pro
Phần mềm diệt Virus Bkav Pro
Sơ đồ trang web
Phần mềm diệt Virus Bkav Pro
Điểm nổi bật của
Bkav Pro
chính là
phần mềm diệt virus tiên phong
trong sử dụng công nghệ điện toán đám mây. Với công nghệ điện toán đám mây, các tác tử đám mây tích hợp trong Bkav (Bkav Cloud Agent) tương tác online với hệ thống đám mây Bkav Cloud, khiến việc cập nhật mẫu virus có thể nhanh tới từng phút. Độ bao phủ rộng và năng lực tính toán của đám mây sẽ giúp máy tính của người sử dụng được bảo vệ chặt chẽ. Bên cạnh đó, hệ thống cơ sở dữ liệu mẫu nhận diện trên đám mây sẽ được cập nhật kịp thời hơn so với các giải pháp truyền thống.
Theo kết quả xếp hạng các thương hiệu phần mềm diệt virus được ưa chuộng, do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện, phần mềm diệt virus Bkav được xếp hạng nhất với 73,95%. Trước đó, BkavPro được Hiệp hội An toàn Thông tin Việt Nam (VNISA) bình chọn là phần mềm diệt virus tốt nhất trên thị trường.
Thông số kỹ thuật -Phần mềm diệt Virus
Bkav Pro 2013 bản quyền
Loại phần mềm
Bảo mật (Diệt virus , tường lửa ...)
Loại phiên bản
Full version
Hệ điều hành hỗ trợ
Windows 9X/2K/XP/Vista/7
Tính năng
Quét virus trong bộ nhớ
- Bảo vệ thời gian thực
- Diệt Key Logger, Trojan, BackDoor
- Diệt Spyware, Adware
- Quét theo lịch
- Hoạt động ở chế độ nền
- Điện toán đám mây
- Cập nhật tự động
- Bảo vệ USB
- Bảo vệ truy cập web
- Tường lửa cá nhân
- Nhận diện virus theo hành vi
- Diệt virus siêu đa hình
- Chống bùng nổ
- Tự phòng vệ
- Nhận diện dựa trên độ tín nhiệm
- Quét sâu, Quét thông minh, Quét nhanh
- Bảo vệ Registry
- Tối ưu hóa bộ nhớ
- Quét file nén
- Hỗ trợ kỹ thuật - LiveConnect
- Xử lý khẩn cấp
- Số điện thoại hỗ trợ dành riêng
- Email hỗ trợ dành riêng
ĐẶT MUA BKAV PRO
Comments
Bản quyền thuộc
phongchongvirus.com
Sign in
|
Recent Site Activity
|
Report Abuse
|
Print Page
|
Powered By
Google Sites

markdown:
Điểm nổi bật của
![]()
Theo kết quả xếp hạng các thương hiệu phần mềm diệt virus được ưa chuộng, do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện, phần mềm diệt virus Bkav được xếp hạng nhất với 73,95%. Trước đó, BkavPro được Hiệp hội An toàn Thông tin Việt Nam (VNISA) bình chọn là phần mềm diệt virus tốt nhất trên thị trường.
|Loại phần mềm||Bảo mật (Diệt virus , tường lửa ...)|
|Loại phiên bản||Full version|
|Hệ điều hành hỗ trợ||Windows 9X/2K/XP/Vista/7|
|Tính năng||
Quét virus trong bộ nhớ|
- Bảo vệ thời gian thực
- Diệt Key Logger, Trojan, BackDoor
- Diệt Spyware, Adware
- Quét theo lịch
- Hoạt động ở chế độ nền
- Điện toán đám mây
- Cập nhật tự động
- Bảo vệ USB
- Bảo vệ truy cập web
- Tường lửa cá nhân
- Nhận diện virus theo hành vi
- Diệt virus siêu đa hình
- Chống bùng nổ
- Tự phòng vệ
- Nhận diện dựa trên độ tín nhiệm
- Quét sâu, Quét thông minh, Quét nhanh
- Bảo vệ Registry
- Tối ưu hóa bộ nhớ
- Quét file nén
- Hỗ trợ kỹ thuật - LiveConnect
- Xử lý khẩn cấp
- Số điện thoại hỗ trợ dành riêng
- Email hỗ trợ dành riêng

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

X-Robots-Tag: noarchive

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: public, max-age=5

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
1000000000 (số)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
1000000000
Số đếm
1000000000
một tỷ
Số thứ tự
thứ một tỷ
Tính chất
Phân tích nhân tử
2
9
× 5
9
Biểu diễn
Nhị phân
N/A
2
Tam phân
N/A
Tứ phân
N/A
Bát phân
N/A
Thập nhị phân
N/A
Thập lục phân
N/A
Nhị thập phân
FCA0000
20
Cơ số 36
GJDGXS
36
Số La Mã
N/A
999999999
1000000000
1000000001
1000000000
(
một tỷ
) là một
số tự nhiên
ngay sau 999999999 và ngay trước 1000000001.
Xem thêm
[
sửa
|
sửa mã nguồn
]
Tỷ
Tham khảo
[
sửa
|
sửa mã nguồn
]
Bài viết này vẫn còn
sơ khai
. Bạn có thể giúp Wikipedia bằng cách
mở rộng nội dung
để bài được hoàn chỉnh hơn.
x
t
s
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=1000000000_(số)&oldid=22138421
”
Thể loại
:
Sơ khai
Số nguyên
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bài viết
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Trích dẫn trang này
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Afrikaans
العربية
ܐܪܡܝܐ
Azərbaycanca
Bahasa Indonesia
Bahasa Melayu
বাংলা
Bân-lâm-gú
Беларуская
Беларуская (тарашкевіца)
Bosanski
Български
Буряад
Català
Čeština
Dansk
Deutsch
Eesti
English
Español
Esperanto
فارسی
Français
한국어
Hrvatski
Interlingua
Íslenska
Italiano
עברית
Қазақша
Kurdî
Latina
Latviešu
Lëtzebuergesch
Lietuvių
Magyar
Македонски
മലയാളം
मराठी
Nederlands
日本語
Norsk bokmål
Norsk nynorsk
Олык марий
Oʻzbekcha/ўзбекча
Polski
Português
Română
Русский
Simple English
Slovenčina
Slovenščina
Српски / srpski
Srpskohrvatski / српскохрватски
Suomi
Svenska
Tagalog
தமிழ்
తెలుగు
ไทย
Türkçe
Українська
اردو
Zazaki
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 09:02 ngày 3 tháng 10 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Cookie statement
Phiên bản di động

markdown:
# 1000000000 (số)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|1000000000|
|Số đếm||1000000000
|
một tỷ
|Số thứ tự||thứ một tỷ|
|Tính chất|
|
|9× 5 9 [Nhị phân](/wiki/H%E1%BB%87_nh%E1%BB%8B_ph%C3%A2n) 2 [Tam phân](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_tam_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Tứ phân](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_t%E1%BB%A9_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Bát phân](/wiki/H%E1%BB%87_b%C3%A1t_ph%C3%A2n) [Thập nhị phân](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BA%ADp_nh%E1%BB%8B_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Thập lục phân](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c_ph%C3%A2n) [Nhị thập phân](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_nh%E1%BB%8B_th%E1%BA%ADp_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1) 20 [Cơ số 36](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_c%C6%A1_s%E1%BB%91_36&action=edit&redlink=1) 36 [Số La Mã](/wiki/S%E1%BB%91_La_M%C3%A3)
|
|[1000000001](/w/index.php?title=1000000001_(s%E1%BB%91)&action=edit&redlink=1) **1000000000** ( **một tỷ**) là một [số tự nhiên](/wiki/S%E1%BB%91_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn) ngay sau 999999999 và ngay trước 1000000001.

Connection: close

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1065 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Charles de Valois (định hướng)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Charles de Valois có thể là một trong các nhân vật sau đây trong lịch sử Pháp:
- Charles de Valois (1270 - 1325): cha của Philippe VI của Pháp
- Charles I de Valois, Công tước của Orléans (1394 - 1465)
- Charles de Valois, Công tước của Berry (1446 - 1472)
- Charles II de Valois, Công tước của Orléans (1522 - 1545)
- Charles de Valois, Công tước của Angoulême (1573 - 1650)

markdown:
# Charles de Valois (định hướng)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Charles de Valois** có thể là một trong các nhân vật sau đây trong [lịch sử Pháp](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%C3%A1p): [Charles de Valois](/wiki/Charles_de_Valois)(1270 - 1325): cha của [Philippe VI của Pháp](/wiki/Philippe_VI_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Charles I de Valois, Công tước của Orléans](/w/index.php?title=Charles_I_c%E1%BB%A7a_Orl%C3%A9ans&action=edit&redlink=1)(1394 - 1465) [Charles de Valois, Công tước của Berry](/w/index.php?title=Charles_de_Valois,_C%C3%B4ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%E1%BB%A7a_Berry&action=edit&redlink=1)(1446 - 1472) [Charles II de Valois, Công tước của Orléans](/w/index.php?title=Charles_II_c%E1%BB%A7a_Orl%C3%A9ans&action=edit&redlink=1)(1522 - 1545) [Charles de Valois, Công tước của Angoulême](/wiki/Charles_de_Valois,_C%C3%B4ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%E1%BB%A7a_Angoul%C3%AAme)(1573 - 1650)

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1065 frontend miss(0)


text:
Chloroleucon foliolosum
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Chloroleucon foliolosum là một cây gỗ loài thuộc họ đậu (Fabaceae). Loài này có ở Argentina và Bolivia. Nó bị đe dọa vì bị hủy hoại môi trường sống.
Danh pháp đồng nghĩa thứ cấp bao gồm:[1]
- Calliandra aristulata Rizzini
- Calliandra grisebachianum (Benth.) Speg.
- Feuilleea bahiensis Kuntze
- Pithecellobium foliolosum Benth.
- Pithecellobium grisebachianum Harms
- Pithecellobium myriophyllum Malme
- Pithecellobium myriophyllum Gagnep. là một đồng nghĩa của loài Albizia lebbekoides
- Pithecellobium oligandrum Rizzini
- Pithecolobium foliolosum Benth. (lapsus)
Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ ILDIS (2005)
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- International Legume Database & Information Service (ILDIS) (2005): Chloroleucon foliolosum. Version 10.01, tháng 11 năm 2005. Truy cập 2008-MAR-30.
- Prado, D. (1998). Pithecellobium grisebachianum. Sách đỏ 2006. IUCN 2006. Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

markdown:
*Chloroleucon foliolosum*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Chloroleucon foliolosum
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Rosids](/wiki/Nh%C3%A1nh_hoa_H%E1%BB%93ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Fabales](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%90%E1%BA%ADu) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Fabaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Chloroleucon](/wiki/Chloroleucon) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. foliolosum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Chloroleucon foliolosum*
(Benth.) G.P.Lewis
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc))
Numerous, see text
* là một Chloroleucon foliolosum* [cây](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_m%E1%BA%A1ch)gỗ [loài](/wiki/Lo%C3%A0i)thuộc [họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))đậu ( [Fabaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu)). Loài này có ở [Argentina](/wiki/Argentina)và [Bolivia](/wiki/Bolivia). Nó bị đe dọa vì bị hủy hoại môi trường sống.
Danh pháp đồng nghĩa thứ cấp bao gồm:
[[1]](#cite_note-1) *Calliandra aristulata*Rizzini *Calliandra grisebachianum*(Benth.) Speg. *Feuilleea bahiensis*Kuntze *Pithecellobium foliolosum*Benth. *Pithecellobium grisebachianum*Harms *Pithecellobium myriophyllum*Malme *Pithecellobium myriophyllum*Gagnep. là một đồng nghĩa của loài [Albizia lebbekoides](/wiki/Albizia_lebbekoides) *Pithecellobium oligandrum*Rizzini *Pithecolobium foliolosum*Benth. ( *)* [lapsus](/w/index.php?title=Lapsus&action=edit&redlink=1)
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Chloroleucon_foliolosum&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chloroleucon_foliolosum&action=edit§ion=1)] **ILDIS (2005)** [^](#cite_ref-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Chloroleucon_foliolosum&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chloroleucon_foliolosum&action=edit§ion=2)]
- International Legume Database & Information Service (ILDIS) (2005):
[. Version 10.01, tháng 11 năm 2005. Truy cập 2008-MAR-30.](http://www.ildis.org/LegumeWeb?version~10.01&LegumeWeb&tno~9366&genus~Chloroleucon&species~foliolosum) *Chloroleucon foliolosum*
- Prado, D. (1998).
*.* [Pithecellobium grisebachianum](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/38215/all) *.* [Sách đỏ](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F)2006 [IUCN](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)2006. Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1065 frontend miss(0)


text:
Con ngựa thành Troia
Con ngựa thành Troia là một điển tích văn học nổi tiếng, có nguồn gốc từ thần thoại Hy Lạp.
Điển tích[sửa | sửa mã nguồn]
Con ngựa thành Troia là con ngựa gỗ mà quân Hy Lạp đã sử dụng để chiến thắng quân Troia trong cuộc chiến thành Troia. Sau 10 năm chiến đấu ở thành Troia, quân Hy Lạp không thể chiến thắng quân Troia bằng sức mạnh quân đội nên đã buộc phải làm theo kế của Odyssey là dỡ tàu ra và lấy gỗ để làm thành một con ngựa, sau đó giả vờ rút khỏi và chỉ để lại một người. Người này có nhiệm vụ đánh lừa quân Troia, khiến họ tưởng rằng ngựa gỗ là món quà của quân Hy Lạp đền bù cho bức tượng Athena đã bị phá hủy. Thực chất trong con ngựa chứa đầy lính. Khi quân Troia no say sau bữa tiệc chiến thắng, quân Hy Lạp trong bụng ngựa đã xông ra đánh và mở cổng thành cho quân bên ngoài vào. Nhờ có ngựa gỗ mà quân Hy Lạp đã chiến thắng và hoàn toàn đánh bại quân địch.
Phần mềm ác tính[sửa | sửa mã nguồn]
Trojan Horse (tiếng Anh của "Ngựa Troia") sau này được đặt tên cho 1 loại phần mềm ác tính có chức năng hủy hoại tương tự virus máy tính hoặc chứa đựng các phần mềm gián điệp nhằm cho phép máy tính bị điều khiển từ xa qua hệ thống mạng.

markdown:
# Con ngựa thành Troia
[Trojan Horse](/wiki/Trojan_Horse). **Con ngựa thành Troia** là một [điển tích văn học](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%83n_t%C3%ADch_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) nổi tiếng, có nguồn gốc từ [thần thoại Hy Lạp](/wiki/Th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i_Hy_L%E1%BA%A1p).
## Điển tích[
[sửa](/w/index.php?title=Con_ng%E1%BB%B1a_th%C3%A0nh_Troia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Con_ng%E1%BB%B1a_th%C3%A0nh_Troia&action=edit§ion=1)]
Con ngựa thành Troia là con
[ngựa](/wiki/Ng%E1%BB%B1a) gỗ mà quân [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) đã sử dụng để chiến thắng quân [Troia](/wiki/Troia) trong [cuộc chiến thành Troia](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%C3%A0nh_Troia). Sau 10 năm chiến đấu ở thành Troia, quân [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) không thể chiến thắng quân Troia bằng sức mạnh quân đội nên đã buộc phải làm theo kế của [Odyssey](/wiki/Odyssey) là dỡ tàu ra và lấy gỗ để làm thành một con ngựa, sau đó giả vờ rút khỏi và chỉ để lại một người. Người này có nhiệm vụ đánh lừa quân Troia, khiến họ tưởng rằng ngựa gỗ là món quà của quân Hy Lạp đền bù cho bức tượng [Athena](/wiki/Athena) đã bị phá hủy. Thực chất trong con ngựa chứa đầy lính. Khi quân Troia no say sau bữa tiệc chiến thắng, quân Hy Lạp trong bụng ngựa đã xông ra đánh và mở cổng thành cho quân bên ngoài vào. Nhờ có ngựa gỗ mà quân Hy Lạp đã chiến thắng và hoàn toàn đánh bại quân địch.
## Phần mềm ác tính[
[sửa](/w/index.php?title=Con_ng%E1%BB%B1a_th%C3%A0nh_Troia&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Con_ng%E1%BB%B1a_th%C3%A0nh_Troia&action=edit§ion=2)] [Trojan Horse](/wiki/Trojan) ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) của "Ngựa Troia") sau này được đặt tên cho 1 loại [phần mềm ác tính](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_%C3%A1c_%C3%BD) có chức năng hủy hoại tương tự [virus máy tính](/wiki/Virus_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)) hoặc chứa đựng các [phần mềm gián điệp](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_gi%C3%A1n_%C4%91i%E1%BB%87p) nhằm cho phép máy tính bị điều khiển từ xa qua hệ thống [mạng](/wiki/M%E1%BA%A1ng_m%C3%A1y_t%C3%ADnh).
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1065 frontend miss(0)


text:
Gustav II Adolf
Gustav II Adolf của Thụy Điển (9 tháng 12jul (19 tháng 12greg) năm 1594 – 6 tháng 11jul (16 tháng 11greg) năm 1632), còn được biết với cái tên tiếng La Tinh là Gustavus Adolphus (còn viết là Gustave II Adolphe và đọc theo tiếng Việt là Guxtavơ II Ađônphơ[1]). Trong các tư liệu lịch sử, ông còn được gọi là Gustavus, hay Gustavus Đại đế, và Gustav Adolph Đại đế (tiếng Thụy Điển: Gustav Adolf den store, một danh hiệu được Quốc hội Thụy Điển chính thức thông qua vào năm 1634), là người sáng lập Đế quốc Thụy Điển (còn gọi là Stormaktstiden – "giai đoạn liệt cường") trong buổi đầu thời đại hoàng kim của Thụy Điển. Ông là vua nước Thụy Điển từ năm 1611 đến khi qua đời năm 1632. Dưới sự lãnh đạo của ông, Thụy Điển là nước có uy thế quân sự trong cuộc chiến tranh Ba mươi năm, góp phần xác định sự cân bằng quyền lực về tôn giáo và chính trị tại châu Âu.
Chiến thắng lừng lẫy nhất của ông là trận đánh Breitenfeld (1631) trước quân Đức. Với bộ máy quân sự xuất sắc, vũ khí tốt, sự đào tạo kỹ lưỡng và lực lượng pháo binh hiệu quả (tất cả đều được hỗ trợ bởi một chính quyền có hiệu lực cao ở hậu phương, luôn đáp ứng nhu cầu của ông), Đại đế Gustav II tự tin đưa ông trở thành một những lãnh đạo tiêu biểu của Âu châu. Tuy nhiên, ông tử trận vào năm 1632. Trong những năm ông lăn lộn trên chiến trường Thủ tướng Axel Oxenstierna (1583 – 1654) điều hành đất nước, thiết lập Tòa án Tối cao mới và trở thành quan Nhiếp chính sau khi ông qua đời.[2]
Dưới triều đại ông, Vương quốc Thụy Điển - vốn chỉ là nước mạnh ở một vùng và tầm thường - vươn lên thành một trong những cường quốc của châu Âu, với một chính phủ xứng đáng làm gương cho các nước thời cận đại. Ông luôn phải đối đầu với những cuộc chiến tranh: Ngày từ năm 1617 (khi 17 tuổi), ông đã thống lĩnh Quân đội Thụy Điển đánh nhau với một vài nước láng giềng, đến khi năm 1632 ông tử trận trong lúc tiến hành tấn công đối phương. Chỉ trong vòng vài năm, Thụy Điển trở thành quốc gia lớn nhất lục địa châu Âu, chỉ sau nước Nga và Tây Ban Nha. Quân Thụy Điển cũng đánh đuổi quân Đan Mạch khỏi miền Bắc Thụy Điển và đây là lần đầu tiên quốc gia này hùng mạnh hơn Đan Mạch.[2] Ông được một số người ca ngợi là "Cha đẻ của chiến tranh hiện đại"[3], hoặc là một "vị Thống soái vĩ đại đầu tiên". Dưới trướng ông, nước Thụy Điển và phái Kháng Cách có nhiều vị tướng xuất sắc, chẳng hạn như Lennart Torstensson. Nhiều năm sau khi Gustav II Adolf bị giết, Torstensson đã đánh bại các kẻ thù của Thụy Điển, mở rộng biên giới và thế lực của đế quốc này.
Người Ý mệnh danh ông là "Ông vua vàng rực" (il re d'oro) do ông có mái tóc vàng hoe và nước da hồng hào. Một quý tộc người Anh, trong bản báo cáo cho Quốc vương Charles I về vị vua - chiến binh anh dũng, đã gọi ông là một vị "Vua Rồng".[4] Nhưng trong nhiều tài liệu của người Âu châu, ông là "Hùng sư của phương Bắc" - con mãnh thú được Thiên Chúa phái xuống trần gian vì công lý[5]. Ngày nay, người ta kỷ niệm ông tại các quảng trường ở thành phố Stockholm, Gothenburg và Sundsvall. Trường Cao đẳng Gustavus Adolphus, ngôi trường Tin Lành ở thành phố St. Peter, Minnesota (Hoa Kỳ), cũng được đặt theo tên vị Quốc vương Thụy Điển.
Mục lục
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Gustav Adolf chào đời tại kinh đô Stockholm, là con trai trưởng của Công tước Karl nhà Vasa và người vợ thứ, Christina xứ Holstein-Gottorp. Trong thời gian đó, anh họ của Gustav Adolf là Sigismund làm vua xứ Thuỵ Điển và Ba Lan. Công tước Karl - một tín đồ Tin Lành sùng đạo - đã lật đổ vị vua Công giáo khỏi ngai vàng Thuỵ Điển vào năm 1599. Cuộc chiến tranh giữa vua Sigismund và Công tước Karl là một phần của xung đột tôn giáo trước khi cuộc chiến tranh Ba mươi năm bùng nổ, sau đó Karl trở thành quan Nhiếp chính, và lên ngôi vua (Karl IX của Thuỵ Điển) vào năm 1604. Thưở bé, Hoàng tử Gustav đã thể hiện mình là một nhân tài xuất sắc, thuộc làu kinh sử. Hoàng gia Thụy Điển đã mang lại cho ông một nền giáo dục tốt đẹp, với những năm tháng rèn luyện kỹ lưỡng. Trong các môn học, Quân sự là bộ môn mà Gustav vô cùng ưa chuộng; ngoài ra, ông cũng không ngại học hỏi các môn Khoa học của chương trình giáo dục Hoàng gia. Ngoài tiếng mẹ đẻ, Gustav có thể nói tiếng Tây Ban Nha, tiếng Nga, tiếng Hà Lan và tiếng Ba Lan. Tuy ít tuổi nhưng ông cùng vua cha xuất binh ra trận, và giúp vua trong những vấn đề liên quan tới nền quân sự và chính trị đất nước.[6]
Dưới triều Karl IX, thực lực của Vương quốc Thuỵ Điển vẫn còn yếu đuối hơn Vương quốc Đan Mạch láng giềng; song, vị tướng 16 tuổi Gustav Adolf tỏ ra vô cùng quả cảm trong cuộc chiến tranh Kalmar.[6] Vào năm 1611 một chi đội Thụy Điển do ông thống lĩnh đã chiếm được đồn bót quân Đan Mạch, bằng việc đánh lừa đối phương và không hề nhận lấy tổn thất nào.[4][7]
Sau khi vua cha đột ngột qua đời vào tháng 10 năm đó, Gustav Adolf trở thành người thừa kế Vương vị. Theo đề nghị của các quan Nhiếp chính, những người đã nhận thấy tài trí và sự cứng đầu của vị hoàng tử 16 tuổi, ông chính thức lên ngôi vào tháng 12 năm 1611,[7] tức vua Gustav II.[8] Ông trở thành vị vua thứ sáu của triều đại Vasa trong lịch sử Thuỵ Điển, đã lập quốc kể từ năm 1520 khi vua Gustavus Erickson giành lại độc lập cho Vương quốc. Dù đã thất bại và không dám liều lĩnh đòi Vương quyền Thuỵ Điển khi vua Karl IX còn sống, cựu vương Sigismund cho rằng mình dễ dàng giành lại ngôi vua Thuỵ Điển từ tên địch quá non trẻ kia.[9]
Nhưng thời cơ thuận lợi cho vị tân vương: lúc bấy giờ, Vương quốc Thụy Điển thịnh vượng, chủ nghĩa dân tộc Thụy Điển đang trên đà lớn mạnh.[7] Trong thời gian mâu thuẫn với Sigismund, vua Gustav II Adolf xua quân chinh phạt Livonia khi ông mới 31 tuổi, mở đầu cuộc chiến tranh Ba Lan - Thuỵ Điển (1625–1629). Dưới triều đại ông, chiến tranh chống quân Nga, quân Đan Mạch và quân Ba Lan nhiều lần xảy ra; trong những cuộc chiến tranh ấy, nhà vua được học những bài học vô giá từ kinh nghiệm riêng của chính ông, và từ những binh sĩ phục vụ ông sau một cuộc chiến bị hoãn lại tại Hà Lan. Nhờ có những cựu chiến binh này mà ông học được tiến bộ đáng kể về chiến thuật, tổ chức Quân đội và tài chính do Maurice xứ Nassau mở đường. Là một tín đồ Luther sùng đạo, và cũng là một nhà dân tộc chủ nghĩa lớn, ông lợi dụng những mâu thuẫn trên chính trường Âu châu để xây dựng Vương quốc Thụy Điển hùng mạnh hơn.[7] Khi Công giáo và Tin Lành nước Đức có bất hoà, ông đứng về phe đạo Tin Lành, những tín đồ đạo này đã mở toang cánh cổng các thành phố của họ để chào đón ông. Gustav II Adolf trở nên nổi tiếng nhờ những hoạt động của ông trong vài năm sau: vào tháng 6 năm 1630, ông kéo quân đến Đức, tiếp tục sự can thiệp của Thuỵ Điển vào cuộc chiến tranh Ba mươi năm hãy còn tiếp diễn. Trong lúc này, phe Tin Lành của Gustav II Adolf đang thất thế về tay Đế quốc La Mã Thần thánh và Liên đoàn Công giáo; tuy nhiên, Quân đội Thuỵ Điển nhanh chóng giành lấy thế thượng phong.
Gustav II Adolf kết hôn với Maria Eleonora xứ Brandenburg, con gái của John Sigismund - Tuyển hầu tước xứ Brandenburg, và chọn thành phố Elbing của nước Phổ là đại bản doanh cho những chiến dịch của ông tại Đức. Ông tử trận khi giao chiến với quân Đức tại Lützen vào năm 1632. Cái chết sớm của ông là một tổn thật nặng nề đối với phe Tin Lành. Sự kiện này cũng dẫn đến một kết quả đối với những phần lớn của Đức và các nước khác: phần lớn các nơi này, vốn trở thành tín đồ Luther, giờ đây về với phe Công giáo (tức phái Chống Kháng Cách). Sự can thiệp của ông trong cuộc chiến tranh Ba mươi năm tàn khốc đã gợi lên một lời sấm cổ: ông là hiện thân của "Hùng sư của phương Bắc", hoặc "Der Löwe von Mitternacht" trong tiếng Đức (dịch từng chữ: "Hùng sư trong nửa đêm"). Trong thư tịch cổ nước Đức, Quốc vương Thuỵ Điển được ví von với các anh hùng trong kinh thánh Cựu Ước như Joshua, Gideon, Vua David, hay Alexandros Đại đế và Hoàng đế Theodosius.[5]
Di sản của vị tướng[sửa | sửa mã nguồn]
Người ta xem vua Gustav II Adolf là một vị thống soái tinh thông. Những kĩ thuật cách tân của ông trong chiến thuật kết hợp Bộ binh, Kỵ binh, Pháo binh và Hậu cần giúp ông có được danh hiệu "Cha đẻ của chiến tranh hiện đại". Có nhiều vị Tướng quân tài ba trong tương lai đã học hỏi và ngưỡng mộ ông như Hoàng đế Pháp Napoléon Bonaparte và Đại tướng Phổ Carl von Clausewitz. Những cải tiến của ông trong khoa học quân sự giúp Thụy Điển trở thành một cường quốc nổi trội vùng Baltic trong hơn 100 năm sau đó. Ông cũng là vị vua duy nhất của Thụy Điển được gắn tước hiệu "Đại đế". Sau khi ông mất, Quốc hội Thuỵ Điển đã họp và quyết định truy tôn ông tước hiệu ấy vào năm 1633. Với quyết định này, cho đến ngày nay, ông chính thức được gọi là Gustaf Adolf Đại đế (Gustavus Adolphus Magnus).
Gustav II Adolf là người nắm vai trò chủ chốt đối với những thắng lợi của Thuỵ Điển trong cuộc chiến tranh Ba mươi năm và đưa quốc gia này lên hàng liệt cường. Là một vị thống soái, Gustav II Adolf nổi tiếng về việc sử dụng lực lượng pháo binh lưu động trên chiến trường, cũng như những chiến thuật vô cùng hung hãn.
Nhà Xã hội chủ nghĩa người Đức là Franz Mehring (1846 – 1919) đã viết cuốn tiểu sử Gustav II Adolf, với quan điểm Mác-xít về những hoạt động của nhà vua Thuỵ Điển trong cuộc chiến tranh Ba mươi năm tàn khốc. Trong tác phẩm này, Franz Mehring cho rằng: người ta đánh nhau trong cuộc chiến tranh ấy vì kinh tế và thương mại hơn là vì vấn đề tôn giáo.
Đối nội[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi phụ vương Karl IX qua đời, vị vua trẻ nhanh chóng đề xướng một chương trình cải cách quân sự, kinh tế, chính trị, văn hóa, v.v… đất nước. Ông củng cố chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền và thẳng tay đàn áp những đại quý tộc có tư tưởng "phản loạn". Không những thế, ông cũng chú trọng khai khoáng, nhờ có ngành nghề này mà Vương quốc Thụy Điển có một nền công nghiệp vững mạnh hơn trước, vượt xa thể trạng của đất nước trước kia. Công cuộc cải cách lớn của nhà vua đã thành công, Vương quốc Thụy Điển hùng mạnh vươn lên trở thành một liệt cường trên chính trường Bắc Âu.[8]
Tướng quân Thụy Điển[sửa | sửa mã nguồn]
Công cuộc cải cách của ông có những vấn đề rất đáng chú ý: chiến thuật mới của Quân đội Thụy Điển. Trước hết, Gustav II Adolf trở thành ông vua đầu tiên không thi hành chế độ binh dịch lính đánh thuê trên lục địa Âu châu; thay vì đó, ông thi hành một chế độ khác - đó là chế độ lính nghĩa vụ. Ông dùng Luật "chọn một người trong số mười người" để thu thập tất cả những người đàn ông ở độ tuổi 15 - 44 trên khắp Vương quốc Thụy Điển. Nhờ công lao cải tổ và dạy dỗ binh sĩ của ông, Thụy Điển sở hữu đến 36.000 quân thường trực. Không những thế, lực lược pháo binh Thụy Điển của Quốc vương trở nên đáng gờm: họ chủ yếu dùng thứ pháo hỏa dã chiến loại nhẹ.[10] Thời đó, các đội quân châu Âu thường dùng một thứ hỏa pháo to tướng: người ta không thể đưa nó đến chiến trường nếu không có chừng bốn con chiến mã hoặc là lừa. Trong khi đó, Quân đội Thụy Điển chỉ dễ dàng đưa hỏa pháo ra trận bằng một con lừa hoặc một con chiến mã.[10]
Chiến tranh Kalmar[sửa | sửa mã nguồn]
Triều đại Gustav II Adolf mở đầu với một sự kiện không may: Vua Đan Mạch là Christian IV động binh đánh bại quân Thụy Điển trong cuộc chiến tranh Kalmar - một cuộc chiến diễn ra vài tháng trước khi ông lên nối ngôi. Vì chiến thắng đầu tiên của Quân đội Đan Mạch là đánh chiếm thành Kalmar trên biển Baltic, cuộc chiến mới có tên gọi như vậy. Đến năm 1612, quân Thụy Điển lại mất một pháo đài khác.[11] Tân vương Gustav II Adolf, được sự phò tá đắc lực của de la Gardie, và ngăn chặn những cuộc tấn công kinh thành Stockholm theo đường bộ từ phía Tây và phía Nam, và theo đường biển từ phía Đông. Đây là chiến thắng đầu tiên trong triều đại ông. Vào năm 1613, cuộc chiến tranh Kalmar kết thúc: Nhờ sự đàm phán của vua Anh là James I, hai bên ký kết Hiệp định Knäred: ông phải cống cho vua Đan Mạch một khoản bồi thường lớn lao; đổi lại, vua Đan Mạch trả lại cho ông các tỉnh của Đế quốc Thụy Điển trên vùng biển Baltic.[12][13]
Thụy Điển đánh Nga và Ba Lan[sửa | sửa mã nguồn]
Vào năm 1617, Gustav II Adolf tấn công Đế quốc Nga - một kình địch của Vương quốc Thụy Điển. Quân Nga thất bại thảm bại và quân Thụy Điển làm chủ tất cả những lãnh thổ bao bọc vịnh Phần Lan. Ngoài ra, giờ đây nước Nga đã bị mất con đường liên lạc với vùng biển Baltic. Quốc vương Thụy Điển ca khúc khải hoàn, ông vui sướng phát ngôn trước các binh sĩ:[14]
Vào năm 1621, ông động binh tấn công Liên bang Ba Lan-Litva, chiếm lấy Riga.[15] năm 1626, quân Thụy Điển đánh quân Ba Lan trong chiến dịch Volchov. Lực lượng Kỵ binh Ba Lan - được người đời xem là "Kỵ binh đệ nhất thiên hạ" - hoàn toàn thất bại. Với chiến thắng này, toàn cõi Âu châu phải sửng sốt trước sức mạnh của Đế quốc Thụy Điển. Không lâu sau chiến thắng, vua Gustav II Adolf đã chiếm đóng xứ Livonia. Sau khi chiếm được phần lớn Latvia, ông tiến hành chinh phạt vùng Royal Prussia, đánh bại các đạo quân Ba Lan lẻ tẻ phía trước ông. Vào ngày 17 tháng 1 năm 1626, quân Thụy Điển đánh tan tác quân Ba Lan trong khu rừng Wallhof. Bước sang năm sau (1627), ông lại tấn công vùng Danzig. Từ ngày 17 đến ngày 18 tháng 8 năm đó, trong một trận chiến tại Dirshau, ông bị thương nặng ở cổ những đã thắng trận. Đây là một trong những lần ông chiến đấu quả cảm nhưng khinh địch, và chiến thắng Dirshau cũng không phải là lần cuối cùng: ông súy nữa thì bị bắt sống trong trận chiến Stuhm vào ngày 17 tháng 6 năm 1629.[12] Sau chiến thắng Dirshau, các bác sĩ không thể bỏ viên đạn khỏi cơ thể ông. Dù ông sống sót, ông khể nào mặc chiến bào sắt từ khi đó. Ngoài ra, hai ngón tay phải của ông cũng bị tê liệt.[16] Ông từng nói:[17]
Tài quân sự của ông đã gây ấn tượng cho Thủ tướng Pháp là Hồng y Richelieu: năm 1629, Hồng y Richelieu, Thụy Điển và Ba Lan tiến hành đàm phán, ký kết Hiệp định Altmark.[18] Cuối cùng thì vua Sigismund III cũng từ bỏ tham vọng về ngai vàng Thụy Điển, khiến cho nhà vua Thụy Điển có thể an toàn tham gia chiến tranh Ba mươi năm.[12] đáp ứng nhu cầu của tầng lớp quý tộc phong kiến Thụy Điển, nhà vua truyền lệnh cho người dân di cư đến sinh sống tại xứ Livonia. Một lần, Gustav II Adolf phán trước các vị quan lại:[19]
Chiến tranh Ba mươi năm[sửa | sửa mã nguồn]
Giữa lúc vua Gustav II Adolf và ba quân ca khúc khải hoàn, tình hình châu Âu trở nên thuận lợi đối với Liên đoàn Công giáo: Lực lượng Tin Lành của vua Đan Mạch là Christian IV bị đập tan tác. Nhờ đó, Hoàng đế La Mã Thần thánh thống lĩnh Liên đoàn Công giáo mở rộng tầm ảnh hưởng đến tận bờ Nam Biển. Thấy uy thế của Vương quốc Thụy Điển bị đe dọa đáng sợ như thế, ông không thể nào không tham gia cuộc chiến tranh tàn khốc. Ông cho rằng, đại quân Thụy Điển cần phải tiến công Đế quốc La Mã Thần thánh - một đế chế không hề gần Vương quốc của ông.[10][19] Và, thất bại thảm hại của vua Christian IV đã kết thúc giai đoạn Vương quốc Đan Mạch can thiệp cuộc nội chiến ở Đức, và Vương quốc Thụy Điển thế chỗ cho Đan Mạch.[12]
Do đó, đầu năm 1630, trong một đêm mùa xuân, không khí đông đúc tại tòa Quốc hội Thụy Điển. Tại đó, dưới những ánh đèn sáng chói, hàng trăm vị đại thần ăn vận áo mão đầy đủ, và cùng nhau ngồi nghiêm túc mà để tai nghe lời diễn thuyết của nhà vua. Ông được miêu tả là người có "vóc dáng cao lớn, mắt to, lông mày rậm, râu quai nón rậm rì, tiếng như lệnh vỡ, dáng điệu như ngựa lồng, khẩu khí như thâu tóm cả vũ trụ, hoài bão thật to lớn". Vị diễn giả đứng trên bục, và phát biểu:[10]
Sau đó, bầu không khí Quốc hội Thụy Điển bừng bừng sôi nổi, tất cả các quan cùng nhau vỗ tay, và ca ngợi ông:[10]
Thật vậy, vào tháng 7 năm 1630, Quốc vương Gustav II Adolf thân chinh dẫn những đạo quân hùng mạnh của Thụy Điển, trong bầu không khí vô cùng háo hức, tiến công mãnh liệt vào Đế quốc La Mã Thần thánh. Chỉ với 14.000 quân, vua Thụy Điển đổ bộ lên vùng Peenemünde trên sông Usedom. Ông mang theo 80 khẩu pháo chiến trường cùng nhiều khẩu súng quy mô lớn hơn, dùng trong các cuộc vây hãm.[12] Một khoảng đất không nhỏ nằm ở miền Bắc và miền Trung Đế quốc đã rơi vào tay họ.[19] Dù là một Vương quốc Công giáo, nước Pháp đã viện trợ cho nhà vua Thụy Điển.[15]
Bước sang năm sau, vào tháng 9, nhà vua quyết định thiết lập liên minh với Lãnh địa Tuyển hầu tước Sachsen (một bang của Cộng hòa Liên bang Đức ngày nay). Dưới sự chỉ huy của ông, 47.000 quân Thụy Điển - trang bị khỏa 100 khẩu hỏa pháo - kéo rốc đến đất Leipzig. Vào ngày 17 tháng 9, tại thị trấn bé nhỏ Breitenfeld ở phía Bắc Liepzig, 6.000 quân Công giáo, trang bị chừng 26 khẩu hỏa pháo, đánh trận khốc liệt với liên quân Thụy Điển-Sachsen. "Hùng sư của phương Bắc" đã chia toàn quân Thụy Điển thành hai tuyến; trong khi đó, Bá tước Tilly và Liên đoàn Công giáo vẫn cứ đánh theo kiểu "trận đồ hình vuông" xưa cũ, binh sĩ Công giáo quy tụ đông đảo. Việc làm đầu tiên của Quân đội Thụy Điển là nã đạn bắn vào Liên đoàn Công giáo. Liên đoàn Công giáo đã nhận lấy chiến bại thảm bại, vì lực lượng Pháo binh của Thụy Điển nổi trội hơn hẳn. Pháo binh Công giáo thua rồi thì Bá tước Tilly lại huy động Kỵ binh Đức xung phong; tuy nhiên, Bộ binh Thụy Điển dùng súng kíp nã xối xả vào Kỵ binh Đức, đánh thắng họ đến 7 lần.[20]
Song, tình thế chuyển biến khiến cánh trái quân Thụy Điển không còn được yểm trợ nữa: do thực lực không thể bì kịp với Liên đoàn Công giáo, Quân đội Sachsen tan vỡ đội hình, binh lính bỏ chạy toán loạn. Tuy nhiên, khi mất thế thượng phong, "Hùng sư của phương Bắc" Gustav vẫn giữ vững một cái đầu lạnh: ông điềm đạm thống lĩnh ba quân, dẫn đến một chiến thắng huy hoàng của Quân đội Thụy Điển.[20]
Tiêu diệt Bá tước Tilly và tử trận[sửa | sửa mã nguồn]
Sau chiến thắng vang dội tại Breitenfeld, ông và quân sĩ tiến công nước Áo - vốn là nơi đóng đô của triều đại Habsburg - theo đường sông Danube. Ông đã ép Hoàng đế La Mã Thần thánh phải xưng danh chư thần của Đế quốc Thụy Điển.[21]
Vào năm 1632, nhà vua thân chinh dẫn dắt sáu toán quân hùng mạnh của liên quân Tin Lành tiến đến miền Nam. Ông đã đặt chân đến vùng Nuremberg vào tháng 3 cùng năm. Tháng sau, ông cùng quân sĩ băng qua dòng sông Reyke, và đụng độ với Liên đoàn Công giáo trong một trận chiến thứ hai. Quân Thụy Điển lại giành chiến thắng, còn Bá tước Tilly già nua - giờ đã 73 tuổi - bị giết chết, kết thúc binh nghiệp 50 năm của Tilly.[21]
Sau trận thắng, quân Thụy Điển đặt chân lên xứ Bayern, và dự định tiến thẳng đến thành phố Munchen thuộc Đế quốc La Mã Thần thánh.[21]
Trong thời gian này, chính trường Âu châu có những chuyển biến không nhỏ, trong khi Liên đoàn Công giáo cận kề với chiến bại. Thấy quân Thụy Điển chiến thắng như chẻ tre, Hoàng đế Ferdinand II của nhà Habsburg lại một lần nữa phong viên thống soái nổi tiếng Albrecht von Wallenstein làm Tổng tư lệnh Quân đội Đế quốc (thay cho Bá tước Tilly quá cố), với hy vọng giành lại thế thượng phong. Vốn là một đồng minh của quân Thụy Điển, nhưng Vương quốc Pháp Công giáo lại lo sợ rằng: sau khi chiến thắng, quân Thụy Điển sẽ mở rộng ảnh hưởng của đạo Tin Lành trên toàn bộ đất đai của Đế quốc La Mã Thần thánh, gây khó khăn cho tham vọng của giới cầm quyền Pháp lúc ấy. Do đó, triều đình Pháp cố gắng kìm hãm bằng được cuộc chinh phạt đất Đức của Quân đội Thụy Điển. Không những thế, tầng lớp nông dân Đức cũng chẳng ưa gì Quân đội Thụy Điển, do họ thường gây thiệt hại về tính mạnh và tài sản của nông dân Đức trong những cuộc hành quân.[21]
Như vậy, nhà vua và Quân đội Thụy Điển lâm vào tình cảnh vô cùng khó khăn: kẻ thù tiến công từ bốn phía. Một điều nghiêm trọng, họ kéo chiến tuyến với độ dài quá lớn; do đó, quân lính không thể kết đoàn với nhau, gây trắc trở cho giới cầm quyền Thụy Điển. Độ dài của chiến tuyến dẫn đến hậu quả là Đế quốc Thụy Điển mất dần thế thượng phong. Và, dĩ nhiên, việc vị tướng bách chiến bách thắng Albrecht von Wallenstein chọi nhau với Gustav II Adolf là điều không thể tránh khỏi.[22]
Tại Lutzen - một phần đất thuộc Lãnh địa Tuyển hầu tước Sachsen - ông và Von Wallenstein đã chạm trán kịch liệt vào ngày 6 tháng 11 năm 1632. Trong không khí mù mịt của những đám sương mù, hai vị Thống soái lừng danh cứ choảng nhau trong một thời gian không hề ngắn ngủi, nhưng không ai đánh thắng được ai. Vua Gustav II Adolf đích thân xung phong đánh giặc, để khích lệ tinh thần của Quân đội Thụy Điển. Theo sau ông là một lực lượng Kỵ binh đánh nhau khốc liệt với Liên đoàn Công giáo. Không may thay, sự nghiệp ngắn ngủi của thiên tài quân sự chấm dứt tại đây: "Hùng sư của phương Bắc" Gustav II Adolf bị bắn chết, hưởng thọ 38 tuổi.[22]
Tuy nhiên, Quân đội Thụy Điển không dễ gì mà nhận lấy thất bại: họ và Quốc vương Gustav II đã bao lần cùng nhau chiến thắng hiển hách, do đó ông đã khắc sâu vào họ một niềm yêu thương, cảm phục. Do đó, toàn quân Thụy Điển lấy khẩu hiện "Hãy trả thù cho Đức Vua", và xông vô tấn công dữ dội vào Liên đoàn Công giáo. Kết quả của trận đánh khốc liệt là quân Thụy Điển thắng trận và mở ra con đường máu. Thấy quân Thụy Điển giữ thế thượng phong, Albrecht von Wallenstein cùng toán quân đánh thuê rút khỏi trận địa trong đêm tối; trong khi đó, toàn bộ Pháo binh Công giáo vẫn vỏn vẹn trên trận địa Lutzen.[22]
Nhìn chung, trận chiến Lutzen đã cho danh tướng Wallenstein biết về sức mạnh đáng gờm của "chiến thuật tuyến" hoàn toàn mới, dù liên quân Tin Lành mất đi vị minh chủ của họ. Trong suốt binh nghiệp huy hoàng của Wallenstein, Lutzen là nơi vị tướng này bị đánh bại lần đầu tiên.[22] Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh cũng phải chịu mất viên Thống chế Gottfried Heinrich Graf zu Pappenheim.[23]
Phổ hệ[sửa | sửa mã nguồn]
Gia phả ba đời của Gustavus Adolphus
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Gustav I Vasa
- Christina của Thụy Điển
- Lịch sử Thụy Điển – Đế quốc Thụy Điển
- Axel Oxenstierna
- Gustav Gustavsson af Vasaborg
- Cao đẳng Gustavus Adolphus
- Trường Ngữ pháp Gustav Adolf
- Karl XII của Thụy Điển
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Mục từ Guxtavơ II Ađônphơ trong Từ điển Bách khoa Toàn thư Việt Nam
- ^ a ă Delice Gan, Leslie Jermyn, Sweden, trang 24
- ^ Dodge, Theodore Ayrault (1890). Gustavus Adolphus: A History of the Art of War from Its Revival After the Middle Ages to the End of the Spanish Succession War, with a Detailed Account... of Turenne, Conde, Eugene and Marlborough. Boston and New York: Da Capo Press Inc. ISBN 978-0306808630.
- ^ a ă T.K. Derry, History of Scandinavia: Norway, Sweden, Denmark, Finland, and Iceland, trang 110
- ^ a ă J. P. Cooper, The New Cambridge Modern History: Volume 4, The Decline of Spain and the Thirty Years War, 1609-48/49, trang 334
- ^ a ă Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 302
- ^ a ă â b Stanley Sandler, Ground warfare: an international encyclopedia, Volume 1, trang 353
- ^ a ă Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 303
- ^ Charles Knight, The English cyclopædia: a new dictionary of universal knowledge. Biography, Volume 3, trang 233
- ^ a ă â b c Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, các trang 301-302.
- ^ Fred Singleton, Anthony F. Upton, A short history of Finland, trang 38
- ^ a ă â b c Cathal J. Nolan, The age of wars of religion, 1000-1650: an encyclopedia of global warfare and civilization, các trang 374-375.
- ^ Stanley Mease Toyne, "The Scandinavians in history", Tập 1970, Phần 2, Ayer Publishing, 1970, trang 145
- ^ Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 304
- ^ a ă Norman Davies, Europe: a history, trang 554
- ^ Kuosa, Tauno (1963). Jokamiehen Suomen historia II. Sata sotaista vuotta ("Everyman's Finnish History II: Hundred Warlike Years"). Helsinki: Werner Söderström Publishing Ltd. (tiếng Phần Lan)
- ^ L. W. Heydenreich, The life of Gustavus-Adolphus, Lutheran Board of Publication, 1868, trang 116
- ^ Edmund Wright, Thomas Edmund Farnsworth Wright, A dictionary of world history, trang 267
- ^ a ă â Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 305
- ^ a ă Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 306
- ^ a ă â b Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 309
- ^ a ă â b Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 310
- ^ William P. Guthrie, "Battles of the Thirty Years War: from White Mountain to Nordlingen, 1618-1635", Greenwood Publishing Group, 2002, trang 240
Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Brzezinski, Richard; (illustrator: Hook, Richard)The Army of Gustavus Adolphus. Osprey Publishing (1993). ISBN 1-85532-350-8.
- Stanley Sandler, Ground warfare: an international encyclopedia, Volume 1, ABC-CLIO, 2002.
- Norman Davies, Europe: a history, Oxford University Press, 1996.
- Charles Knight, The English cyclopædia: a new dictionary of universal knowledge. Biography, Volume 3, Bradbury & Evans, 1856.
- Fred Singleton, Anthony F. Upton, A short history of Finland, Cambridge University Press, 1998.
- Cathal J. Nolan, "The age of wars of religion, 1000-1650: an encyclopedia of global warfare and civilization", Greenwood Publishing Group, 2006.
- Delice Gan, Leslie Jermyn, Sweden, Marshall Cavendish, 2003.
- J. P. Cooper, "The New Cambridge Modern History: Volume 4, The Decline of Spain and the Thirty Years War, 1609-48/49", CUP Archive, 1979.
- T. K. Derry, History of Scandinavia: Norway, Sweden, Denmark, Finland, and Iceland, U of Minnesota Press, 2000.
- Những nhân vật quân sự nổi tiếng thế giới, tác giả: Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, biên dịch: Phan Quốc Bảo, Hà Kim Sinh, Nhà xuất bản Thanh niên, năm 2003 (In tại xưởng in giao thông, ĐKKHXB số 317/97/XB-QLXB, Cục Xuất bản cấp ngày 28 – 01 – 2002). Tài liệu này được dịch từ cuốn sách cùng tên do Nhà xuất bản Thiên Thanh – Bắc Kinh xuất bản năm 2000.

markdown:
# Gustav II Adolf
[Gustavus Adolphus của Thụy Điển](/w/index.php?title=Gustavus_Adolphus_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&redirect=no)) [một ngôi Trường Cao đẳng tại Minnesota](/w/index.php?title=M%E1%BB%99t_ng%C3%B4i_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Cao_%C4%91%E1%BA%B3ng_t%E1%BA%A1i_Minnesota&action=edit&redlink=1). [Gustav IV Adolf](/w/index.php?title=Gustav_IV_Adolf&action=edit&redlink=1)và [Gustaf VI Adolf](/w/index.php?title=Gustaf_VI_Adolf&action=edit&redlink=1).
|Gustav II Adolf
|
Gustav Adolf den store
|
|
Đại Công tước xứ
![ Gustav II adolf.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Gustav_II_adolf.jpg/272px-Gustav_II_adolf.jpg)
![ Gustav II adolf.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Gustav_II_adolf.jpg/272px-Gustav_II_adolf.jpg)
[nhà Vasa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Vasa&action=edit&redlink=1) [30 tháng 10](/wiki/30_th%C3%A1ng_10)năm [1611](/wiki/1611)– [6 tháng 11](/wiki/6_th%C3%A1ng_11)năm [1632](/wiki/1632) [12 tháng 10](/wiki/12_th%C3%A1ng_10)năm [1617](/wiki/1617) [Karl IX](/w/index.php?title=Karl_IX_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Christina](/w/index.php?title=Christina_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
|Hoàng hậu|
|
|
|Hậu duệ|
|
|![]()
|Tước vị|
|Đức Vua của Thụy Điển, của người Goth và người Wend; Đại Công tước xứ Phần Lan; Công tước xứ
|[Nhà Vasa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Vasa&action=edit&redlink=1) *Cum Deo et victribus armis* [Karl IX](/w/index.php?title=Karl_IX_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Christina của Holstein-Gottorp](/w/index.php?title=Christina_c%E1%BB%A7a_Holstein-Gottorp&action=edit&redlink=1) [9 tháng 12](/wiki/9_th%C3%A1ng_12)năm [1594](/wiki/1594) [Stockholm](/wiki/Stockholm), [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n) [Lützen](/w/index.php?title=L%C3%BCtzen&action=edit&redlink=1), [Lãnh địa Tuyển hầu tước Sachsen](/w/index.php?title=L%C3%A3nh_%C4%91%E1%BB%8Ba_Tuy%E1%BB%83n_h%E1%BA%A7u_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_Sachsen&action=edit&redlink=1) [22 tháng 6](/wiki/22_th%C3%A1ng_6)năm [1634](/wiki/1634) [Nhà thờ Riddarholmen](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_Riddarholmen&action=edit&redlink=1), [Stockholm](/wiki/Stockholm) [Kháng Cách](/wiki/Tin_L%C3%A0nh) **Gustav II Adolf của Thụy Điển** (9 tháng 12 (19 tháng 12 jul ) năm [greg](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory) [1594](/wiki/1594)– 6 tháng 11 ( [jul](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Julius) [16 tháng 11](/wiki/16_th%C3%A1ng_11) ) năm [greg](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory) [1632](/wiki/1632)), còn được biết với cái tên [tiếng La Tinh](/wiki/Latinh)là **Gustavus Adolphus**(còn viết là **Gustave II Adolphe**và đọc theo [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t)là **Guxtavơ II Ađônphơ** ). Trong các tư liệu lịch sử, ông còn được gọi là [[1]](#cite_note-1) **Gustavus**, hay **Gustavus Đại đế**, và **Gustav Adolph Đại đế**( [tiếng Thụy Điển](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n): Gustav Adolf den store, một danh hiệu được Quốc hội Thụy Điển chính thức thông qua vào năm 1634), là người sáng lập [Đế quốc Thụy Điển](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)(còn gọi là *Stormaktstiden*– "giai đoạn liệt cường") trong buổi đầu thời đại hoàng kim của Thụy Điển. Ông là vua nước Thụy Điển từ năm 1611 đến khi [qua đời](/wiki/Ch%E1%BA%BFt)năm 1632. Dưới sự lãnh đạo của ông, Thụy Điển là nước có uy thế quân sự trong cuộc [chiến tranh Ba mươi năm](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Ba_m%C6%B0%C6%A1i_n%C4%83m), góp phần xác định sự cân bằng quyền lực về tôn giáo và chính trị tại [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u).
Chiến thắng lừng lẫy nhất của ông là trận đánh Breitenfeld (1631) trước quân
[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Với bộ máy quân sự xuất sắc, vũ khí tốt, sự đào tạo kỹ lưỡng và lực lượng pháo binh hiệu quả (tất cả đều được hỗ trợ bởi một [chính quyền](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7) có hiệu lực cao ở hậu phương, luôn đáp ứng nhu cầu của ông), Đại đế Gustav II tự tin đưa ông trở thành một những lãnh đạo tiêu biểu của Âu châu. Tuy nhiên, ông tử trận vào năm 1632. Trong những năm ông lăn lộn trên chiến trường [Thủ tướng](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) Axel Oxenstierna (1583 – 1654) điều hành đất nước, thiết lập Tòa án Tối cao mới và trở thành quan Nhiếp chính sau khi ông qua đời. [[2]](#cite_note-delice24-2)
Dưới triều đại ông, Vương quốc Thụy Điển - vốn chỉ là nước mạnh ở một vùng và tầm thường - vươn lên thành một trong những
[cường quốc](/wiki/C%C6%B0%E1%BB%9Dng_qu%E1%BB%91c) của châu Âu, với một [chính phủ](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7) xứng đáng làm gương cho các nước thời cận đại. Ông luôn phải đối đầu với những cuộc chiến tranh: Ngày từ năm 1617 (khi 17 tuổi), ông đã thống lĩnh Quân đội Thụy Điển đánh nhau với một vài nước láng giềng, đến khi năm 1632 ông tử trận trong lúc tiến hành tấn công đối phương. Chỉ trong vòng vài năm, Thụy Điển trở thành quốc gia lớn nhất lục địa châu Âu, chỉ sau nước [Nga](/wiki/Nga) và [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Quân Thụy Điển cũng đánh đuổi quân [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) khỏi miền Bắc Thụy Điển và đây là lần đầu tiên quốc gia này hùng mạnh hơn Đan Mạch. Ông được một số người ca ngợi là "Cha đẻ của chiến tranh hiện đại" [2] , hoặc là một "vị Thống soái vĩ đại đầu tiên". Dưới trướng ông, nước Thụy Điển và phái [[3]](#cite_note-3) [Kháng Cách](/wiki/Tin_L%C3%A0nh)có nhiều vị tướng xuất sắc, chẳng hạn như Lennart Torstensson. Nhiều năm sau khi Gustav II Adolf bị giết, Torstensson đã đánh bại các kẻ thù của Thụy Điển, mở rộng biên giới và thế lực của đế quốc này.
Người
[Ý](/wiki/%C3%9D) mệnh danh ông là "Ông vua vàng rực" ( *il re d'oro*) do ông có mái tóc vàng hoe và nước da hồng hào. Một quý tộc người [Anh](/wiki/Anh), trong bản báo cáo cho Quốc vương [Charles I](/wiki/Charles_I_c%E1%BB%A7a_Anh) về vị vua - chiến binh anh dũng, đã gọi ông là một vị "Vua Rồng". Nhưng trong nhiều tài liệu của người Âu châu, ông là " [4] [Hùng sư](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD)của phương Bắc" - con mãnh thú được Thiên Chúa phái xuống trần gian vì công lý . Ngày nay, người ta kỷ niệm ông tại các quảng trường ở thành phố [[5]](#cite_note-cooper334-5) [Stockholm](/w/index.php?title=Gustav_Adolfs_torg,_Stockholm&action=edit&redlink=1), [Gothenburg](/w/index.php?title=Gustaf_Adolfs_torg,_G%C3%B6teborg&action=edit&redlink=1)và Sundsvall. Trường Cao đẳng Gustavus Adolphus, ngôi trường [Tin Lành](/wiki/Tin_L%C3%A0nh)ở thành phố St. Peter, Minnesota ( [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)), cũng được đặt theo tên vị Quốc vương Thụy Điển.
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=1)]
Gustav Adolf chào đời tại kinh đô
[Stockholm](/wiki/Stockholm), là con trai trưởng của Công tước Karl nhà Vasa và người vợ thứ, [Christina xứ Holstein-Gottorp](/w/index.php?title=Christina_x%E1%BB%A9_Holstein-Gottorp&action=edit&redlink=1). Trong thời gian đó, anh họ của Gustav Adolf là [Sigismund](/w/index.php?title=Sigismund_III_Vasa&action=edit&redlink=1) làm vua xứ Thuỵ Điển và Ba Lan. Công tước Karl - một tín đồ Tin Lành sùng đạo - đã lật đổ vị vua [Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) khỏi ngai vàng Thuỵ Điển vào năm 1599. Cuộc chiến tranh giữa vua Sigismund và Công tước Karl là một phần của xung đột tôn giáo trước khi cuộc [chiến tranh Ba mươi năm](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Ba_m%C6%B0%C6%A1i_n%C4%83m) bùng nổ, sau đó Karl trở thành quan Nhiếp chính, và lên ngôi vua (Karl IX của Thuỵ Điển) vào năm 1604. Thưở bé, Hoàng tử Gustav đã thể hiện mình là một nhân tài xuất sắc, thuộc làu kinh sử. Hoàng gia Thụy Điển đã mang lại cho ông một nền giáo dục tốt đẹp, với những năm tháng rèn luyện kỹ lưỡng. Trong các môn học, Quân sự là bộ môn mà Gustav vô cùng ưa chuộng; ngoài ra, ông cũng không ngại học hỏi các môn Khoa học của chương trình giáo dục Hoàng gia. Ngoài tiếng mẹ đẻ, Gustav có thể nói [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha), [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga), [tiếng Hà Lan](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_H%C3%A0_Lan) và [tiếng Ba Lan](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ba_Lan). Tuy ít tuổi nhưng ông cùng vua cha xuất binh ra trận, và giúp vua trong những vấn đề liên quan tới nền quân sự và chính trị đất nước. [[6]](#cite_note-khaha302-6)
Dưới triều Karl IX, thực lực của Vương quốc Thuỵ Điển vẫn còn yếu đuối hơn Vương quốc Đan Mạch láng giềng; song, vị tướng 16 tuổi Gustav Adolf tỏ ra vô cùng quả cảm trong cuộc chiến tranh Kalmar.
Vào năm 1611 một chi đội Thụy Điển do ông thống lĩnh đã chiếm được đồn bót quân Đan Mạch, bằng việc đánh lừa đối phương và không hề nhận lấy tổn thất nào. [6] [[4]](#cite_note-derry110-4) [[7]](#cite_note-ssandler2353-7)
Sau khi vua cha đột ngột qua đời vào
[tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di) năm đó, Gustav Adolf trở thành người thừa kế Vương vị. Theo đề nghị của các quan Nhiếp chính, những người đã nhận thấy tài trí và sự cứng đầu của vị hoàng tử 16 tuổi, ông chính thức lên ngôi vào tháng 12 năm 1611, tức vua Gustav II. [7] Ông trở thành vị vua thứ sáu của [[8]](#cite_note-khahatrang3-8) [triều đại](/wiki/Tri%E1%BB%81u_%C4%91%E1%BA%A1i)Vasa trong lịch sử Thuỵ Điển, đã lập quốc kể từ năm 1520 khi vua Gustavus Erickson giành lại độc lập cho Vương quốc. Dù đã thất bại và không dám liều lĩnh đòi Vương quyền Thuỵ Điển khi vua Karl IX còn sống, cựu vương Sigismund cho rằng mình dễ dàng giành lại ngôi vua Thuỵ Điển từ tên địch quá non trẻ kia. [[9]](#cite_note-9)
Nhưng thời cơ thuận lợi cho vị tân vương: lúc bấy giờ, Vương quốc Thụy Điển thịnh vượng,
[chủ nghĩa dân tộc](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c) Thụy Điển đang trên đà lớn mạnh. Trong thời gian mâu thuẫn với Sigismund, vua Gustav II Adolf xua quân chinh phạt Livonia khi ông mới 31 tuổi, mở đầu cuộc chiến tranh Ba Lan - Thuỵ Điển (1625–1629). Dưới triều đại ông, chiến tranh chống quân Nga, quân Đan Mạch và quân Ba Lan nhiều lần xảy ra; trong những cuộc chiến tranh ấy, nhà vua được học những bài học vô giá từ kinh nghiệm riêng của chính ông, và từ những binh sĩ phục vụ ông sau một cuộc chiến bị hoãn lại tại [7] [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan). Nhờ có những cựu chiến binh này mà ông học được tiến bộ đáng kể về chiến thuật, tổ chức Quân đội và tài chính do Maurice xứ Nassau mở đường. Là một tín đồ [Luther](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Luther)sùng đạo, và cũng là một nhà dân tộc chủ nghĩa lớn, ông lợi dụng những mâu thuẫn trên chính trường Âu châu để xây dựng Vương quốc Thụy Điển hùng mạnh hơn. Khi [[7]](#cite_note-ssandler2353-7) [Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o)và [Tin Lành](/wiki/Tin_L%C3%A0nh)nước Đức có bất hoà, ông đứng về phe đạo Tin Lành, những tín đồ đạo này đã mở toang cánh cổng các thành phố của họ để chào đón ông. Gustav II Adolf trở nên nổi tiếng nhờ những hoạt động của ông trong vài năm sau: vào [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u)năm 1630, ông kéo quân đến Đức, tiếp tục sự can thiệp của Thuỵ Điển vào cuộc [chiến tranh Ba mươi năm](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Ba_m%C6%B0%C6%A1i_n%C4%83m)hãy còn tiếp diễn. Trong lúc này, phe Tin Lành của Gustav II Adolf đang thất thế về tay [Đế quốc La Mã Thần thánh](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh)và Liên đoàn Công giáo; tuy nhiên, Quân đội Thuỵ Điển nhanh chóng giành lấy thế thượng phong.
Gustav II Adolf kết hôn với Maria Eleonora xứ Brandenburg, con gái của John Sigismund - Tuyển hầu tước xứ Brandenburg, và chọn thành phố
[Elbing](/wiki/Elbl%C4%85g) của nước [Phổ](/wiki/Ph%E1%BB%95) là đại bản doanh cho những chiến dịch của ông tại [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Ông tử trận khi giao chiến với quân Đức tại Lützen vào năm 1632. Cái chết sớm của ông là một tổn thật nặng nề đối với phe Tin Lành. Sự kiện này cũng dẫn đến một kết quả đối với những phần lớn của Đức và các nước khác: phần lớn các nơi này, vốn trở thành tín đồ [Luther](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Luther), giờ đây về với phe Công giáo (tức phái Chống [Kháng Cách](/wiki/Tin_L%C3%A0nh)). Sự can thiệp của ông trong cuộc chiến tranh Ba mươi năm tàn khốc đã gợi lên một lời sấm cổ: ông là hiện thân của **"Hùng sư của phương Bắc"**, hoặc **"Der Löwe von Mitternacht"** trong [tiếng Đức](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c) ( *dịch từng chữ: "Hùng sư trong nửa đêm"*). Trong thư tịch cổ nước Đức, Quốc vương Thuỵ Điển được ví von với các anh hùng trong kinh thánh [Cựu Ước](/wiki/C%E1%BB%B1u_%C6%AF%E1%BB%9Bc) như Joshua, Gideon, Vua [David](/wiki/David), hay [Alexandros Đại đế](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) và Hoàng đế Theodosius. [[5]](#cite_note-cooper334-5)
## Di sản của vị tướng[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=2)]
Người ta xem vua Gustav II Adolf là một vị thống soái tinh thông. Những kĩ thuật cách tân của ông trong chiến thuật kết hợp Bộ binh, Kỵ binh, Pháo binh và Hậu cần giúp ông có được danh hiệu "Cha đẻ của chiến tranh hiện đại". Có nhiều vị Tướng quân tài ba trong tương lai đã học hỏi và ngưỡng mộ ông như
[Hoàng đế](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_vua_v%C3%A0_ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF_Ph%C3%A1p) [Pháp](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BF_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t) [Napoléon Bonaparte](/wiki/Napol%C3%A9on_Bonaparte) và [Đại tướng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) Phổ [Carl von Clausewitz](/wiki/Carl_von_Clausewitz). Những cải tiến của ông trong khoa học quân sự giúp Thụy Điển trở thành một cường quốc nổi trội vùng [Baltic](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Baltic) trong hơn 100 năm sau đó. Ông cũng là vị vua duy nhất của Thụy Điển được gắn tước hiệu "Đại đế". Sau khi ông mất, [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) Thuỵ Điển đã họp và quyết định truy tôn ông tước hiệu ấy vào năm 1633. Với quyết định này, cho đến ngày nay, ông chính thức được gọi là **Gustaf Adolf Đại đế** ( *Gustavus Adolphus Magnus*).
Gustav II Adolf là người nắm vai trò chủ chốt đối với những thắng lợi của Thuỵ Điển trong cuộc chiến tranh Ba mươi năm và đưa quốc gia này lên hàng liệt cường. Là một vị thống soái, Gustav II Adolf nổi tiếng về việc sử dụng lực lượng
[pháo binh](/wiki/Ph%C3%A1o_binh) lưu động trên chiến trường, cũng như những chiến thuật vô cùng hung hãn.
Nhà
[Xã hội chủ nghĩa](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_x%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a) người Đức là [Franz Mehring](/w/index.php?title=Franz_Mehring&action=edit&redlink=1) (1846 – 1919) đã viết cuốn tiểu sử Gustav II Adolf, với quan điểm [Mác-xít](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Marx) về những hoạt động của nhà vua Thuỵ Điển trong cuộc chiến tranh Ba mươi năm tàn khốc. Trong tác phẩm này, Franz Mehring cho rằng: người ta đánh nhau trong cuộc chiến tranh ấy vì kinh tế và thương mại hơn là vì vấn đề tôn giáo.
## Đối nội[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=3)]
Sau khi phụ vương Karl IX qua đời, vị vua trẻ nhanh chóng đề xướng một chương trình cải cách quân sự, kinh tế, chính trị, văn hóa, v.v… đất nước. Ông củng cố chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền và thẳng tay đàn áp những đại quý tộc có tư tưởng "phản loạn". Không những thế, ông cũng chú trọng khai khoáng, nhờ có ngành nghề này mà Vương quốc Thụy Điển có một nền
[công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) vững mạnh hơn trước, vượt xa thể trạng của đất nước trước kia. Công cuộc cải cách lớn của nhà vua đã thành công, Vương quốc Thụy Điển hùng mạnh vươn lên trở thành một liệt cường trên chính trường [Bắc Âu](/wiki/B%E1%BA%AFc_%C3%82u). [[8]](#cite_note-khahatrang3-8)
## Tướng quân Thụy Điển[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=4)]
Công cuộc cải cách của ông có những vấn đề rất đáng chú ý: chiến thuật mới của Quân đội Thụy Điển. Trước hết, Gustav II Adolf trở thành ông vua đầu tiên không thi hành chế độ binh dịch lính đánh thuê trên lục địa Âu châu; thay vì đó, ông thi hành một chế độ khác - đó là chế độ lính nghĩa vụ. Ông dùng Luật "chọn một người trong số mười người" để thu thập tất cả những người đàn ông ở độ tuổi 15 - 44 trên khắp Vương quốc Thụy Điển. Nhờ công lao cải tổ và dạy dỗ binh sĩ của ông, Thụy Điển sở hữu đến 36.000 quân thường trực. Không những thế, lực lược pháo binh Thụy Điển của Quốc vương trở nên đáng gờm: họ chủ yếu dùng thứ pháo hỏa dã chiến loại nhẹ.
Thời đó, các đội quân châu Âu thường dùng một thứ hỏa pháo to tướng: người ta không thể đưa nó đến chiến trường nếu không có chừng bốn con chiến mã hoặc là lừa. Trong khi đó, Quân đội Thụy Điển chỉ dễ dàng đưa hỏa pháo ra trận bằng một con lừa hoặc một con chiến mã. [10] [[10]](#cite_note-khaha20130-10)
### Chiến tranh Kalmar[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=5)]
Triều đại Gustav II Adolf mở đầu với một sự kiện không may: Vua Đan Mạch là Christian IV động binh đánh bại quân Thụy Điển trong cuộc chiến tranh Kalmar - một cuộc chiến diễn ra vài tháng trước khi ông lên nối ngôi. Vì chiến thắng đầu tiên của Quân đội Đan Mạch là đánh chiếm thành Kalmar trên biển Baltic, cuộc chiến mới có tên gọi như vậy. Đến năm 1612, quân Thụy Điển lại mất một pháo đài khác.
Tân vương Gustav II Adolf, được sự phò tá đắc lực của de la Gardie, và ngăn chặn những cuộc tấn công kinh thành Stockholm theo đường bộ từ phía Tây và phía Nam, và theo đường biển từ phía Đông. Đây là chiến thắng đầu tiên trong triều đại ông. Vào năm 1613, cuộc chiến tranh Kalmar kết thúc: Nhờ sự đàm phán của vua Anh là [11] [James I](/wiki/James_I_c%E1%BB%A7a_Anh), hai bên ký kết Hiệp định Knäred: ông phải cống cho vua Đan Mạch một khoản bồi thường lớn lao; đổi lại, vua Đan Mạch trả lại cho ông các tỉnh của Đế quốc Thụy Điển trên vùng biển Baltic. [[12]](#cite_note-chientranhtongiao-12) [[13]](#cite_note-13)
### Thụy Điển đánh Nga và Ba Lan[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=6)]
Vào năm 1617, Gustav II Adolf tấn công
[Đế quốc Nga](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga) - một kình địch của Vương quốc Thụy Điển. Quân Nga thất bại thảm bại và quân Thụy Điển làm chủ tất cả những lãnh thổ bao bọc vịnh [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan). Ngoài ra, giờ đây nước Nga đã bị mất con đường liên lạc với vùng biển Baltic. Quốc vương Thụy Điển ca khúc khải hoàn, ông vui sướng phát ngôn trước các binh sĩ: [[14]](#cite_note-14)
|“||
||”|
|
|
— Gustav II Adolf
Vào năm 1621, ông động binh tấn công Liên bang Ba Lan-Litva, chiếm lấy Riga.
năm 1626, quân Thụy Điển đánh quân Ba Lan trong chiến dịch Volchov. Lực lượng Kỵ binh Ba Lan - được người đời xem là "Kỵ binh đệ nhất thiên hạ" - hoàn toàn thất bại. Với chiến thắng này, toàn cõi Âu châu phải sửng sốt trước sức mạnh của Đế quốc Thụy Điển. Không lâu sau chiến thắng, vua Gustav II Adolf đã chiếm đóng xứ [15] [Livonia](/w/index.php?title=Livonia&action=edit&redlink=1). Sau khi chiếm được phần lớn [Latvia](/wiki/Latvia), ông tiến hành chinh phạt vùng Royal Prussia, đánh bại các đạo quân Ba Lan lẻ tẻ phía trước ông. Vào ngày [17 tháng 1](/wiki/17_th%C3%A1ng_1)năm 1626, quân Thụy Điển đánh tan tác quân Ba Lan trong khu rừng Wallhof. Bước sang năm sau (1627), ông lại tấn công vùng Danzig. Từ ngày [17](/wiki/17_th%C3%A1ng_8)đến ngày [18 tháng 8](/wiki/18_th%C3%A1ng_8)năm đó, trong một trận chiến tại Dirshau, ông bị thương nặng ở cổ những đã thắng trận. Đây là một trong những lần ông chiến đấu quả cảm nhưng khinh địch, và chiến thắng Dirshau cũng không phải là lần cuối cùng: ông súy nữa thì bị bắt sống trong trận chiến Stuhm vào ngày [17 tháng 6](/wiki/17_th%C3%A1ng_6)năm 1629. Sau chiến thắng Dirshau, các bác sĩ không thể bỏ viên đạn khỏi cơ thể ông. Dù ông sống sót, ông khể nào mặc chiến bào sắt từ khi đó. Ngoài ra, hai ngón tay phải của ông cũng bị tê liệt. [[12]](#cite_note-chientranhtongiao-12) Ông từng nói: [[16]](#cite_note-16) [[17]](#cite_note-17)
|“||
||”|
|
|
— Gustav II Adolf
Tài quân sự của ông đã gây ấn tượng cho Thủ tướng Pháp là
[Hồng y Richelieu](/wiki/H%E1%BB%93ng_y_Richelieu): năm 1629, Hồng y Richelieu, Thụy Điển và Ba Lan tiến hành đàm phán, ký kết Hiệp định Altmark. Cuối cùng thì vua Sigismund III cũng từ bỏ tham vọng về ngai vàng Thụy Điển, khiến cho nhà vua Thụy Điển có thể an toàn tham gia chiến tranh Ba mươi năm. [18] đáp ứng nhu cầu của tầng lớp quý tộc phong kiến Thụy Điển, nhà vua truyền lệnh cho người dân di cư đến sinh sống tại xứ Livonia. Một lần, Gustav II Adolf phán trước các vị quan lại: [[12]](#cite_note-chientranhtongiao-12) [[19]](#cite_note-khaha30424-19)
|“||
||”|
|
|
— Gustav II Adolf
### Chiến tranh Ba mươi năm[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=7)]
Giữa lúc vua Gustav II Adolf và ba quân ca khúc khải hoàn, tình hình châu Âu trở nên thuận lợi đối với Liên đoàn Công giáo: Lực lượng Tin Lành của vua Đan Mạch là Christian IV bị đập tan tác. Nhờ đó, Hoàng đế La Mã Thần thánh thống lĩnh Liên đoàn Công giáo mở rộng tầm ảnh hưởng đến tận bờ Nam Biển. Thấy uy thế của Vương quốc Thụy Điển bị đe dọa đáng sợ như thế, ông không thể nào không tham gia cuộc chiến tranh tàn khốc. Ông cho rằng, đại quân Thụy Điển cần phải tiến công Đế quốc La Mã Thần thánh - một đế chế không hề gần Vương quốc của ông.
[[10]](#cite_note-khaha20130-10) Và, thất bại thảm hại của vua Christian IV đã kết thúc giai đoạn Vương quốc Đan Mạch can thiệp cuộc nội chiến ở Đức, và Vương quốc Thụy Điển thế chỗ cho Đan Mạch. [19] [[12]](#cite_note-chientranhtongiao-12)
Do đó, đầu năm 1630, trong một đêm mùa xuân, không khí đông đúc tại tòa Quốc hội Thụy Điển. Tại đó, dưới những ánh đèn sáng chói, hàng trăm vị đại thần ăn vận áo mão đầy đủ, và cùng nhau ngồi nghiêm túc mà để tai nghe lời diễn thuyết của nhà vua. Ông được miêu tả là người có "
*vóc dáng cao lớn, mắt to, lông mày rậm, râu quai nón rậm rì, tiếng như lệnh vỡ, dáng điệu như ngựa lồng, khẩu khí như thâu tóm cả vũ trụ, hoài bão thật to lớn"*. Vị diễn giả đứng trên bục, và phát biểu: [[10]](#cite_note-khaha20130-10)
|“||
||”|
|
|
— Gustav II Adolf
Sau đó, bầu không khí Quốc hội Thụy Điển bừng bừng sôi nổi, tất cả các quan cùng nhau vỗ tay, và ca ngợi ông:
[[10]](#cite_note-khaha20130-10)
|“||
||”|
|
|
— Quốc hội Thụy Điển
Thật vậy, vào tháng 7 năm 1630, Quốc vương Gustav II Adolf thân chinh dẫn những đạo quân hùng mạnh của Thụy Điển, trong bầu không khí vô cùng háo hức, tiến công mãnh liệt vào Đế quốc La Mã Thần thánh. Chỉ với 14.000 quân, vua Thụy Điển đổ bộ lên vùng Peenemünde trên sông Usedom. Ông mang theo 80 khẩu pháo chiến trường cùng nhiều khẩu súng quy mô lớn hơn, dùng trong các cuộc vây hãm.
Một khoảng đất không nhỏ nằm ở miền Bắc và miền Trung Đế quốc đã rơi vào tay họ. [12] Dù là một Vương quốc Công giáo, nước Pháp đã viện trợ cho nhà vua Thụy Điển. [[19]](#cite_note-khaha30424-19) [[15]](#cite_note-lichsuau554-15)
Bước sang năm sau, vào tháng 9, nhà vua quyết định thiết lập liên minh với Lãnh địa Tuyển hầu tước Sachsen (một bang của
[Cộng hòa Liên bang Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) ngày nay). Dưới sự chỉ huy của ông, 47.000 quân Thụy Điển - trang bị khỏa 100 khẩu hỏa pháo - kéo rốc đến đất [Leipzig](/wiki/Leipzig). Vào ngày [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9), tại thị trấn bé nhỏ Breitenfeld ở phía Bắc Liepzig, 6.000 quân Công giáo, trang bị chừng 26 khẩu hỏa pháo, đánh trận khốc liệt với liên quân Thụy Điển-Sachsen. "Hùng sư của phương Bắc" đã chia toàn quân Thụy Điển thành hai tuyến; trong khi đó, Bá tước Tilly và Liên đoàn Công giáo vẫn cứ đánh theo kiểu "trận đồ hình vuông" xưa cũ, binh sĩ Công giáo quy tụ đông đảo. Việc làm đầu tiên của Quân đội Thụy Điển là nã đạn bắn vào Liên đoàn Công giáo. Liên đoàn Công giáo đã nhận lấy chiến bại thảm bại, vì lực lượng Pháo binh của Thụy Điển nổi trội hơn hẳn. Pháo binh Công giáo thua rồi thì Bá tước Tilly lại huy động Kỵ binh Đức xung phong; tuy nhiên, Bộ binh Thụy Điển dùng súng kíp nã xối xả vào Kỵ binh Đức, đánh thắng họ đến 7 lần. [[20]](#cite_note-kh.C3.A2h.C3.A2tr.C3.A2ng6bre-20)
Song, tình thế chuyển biến khiến cánh trái quân Thụy Điển không còn được yểm trợ nữa: do thực lực không thể bì kịp với Liên đoàn Công giáo, Quân đội Sachsen tan vỡ đội hình, binh lính bỏ chạy toán loạn. Tuy nhiên, khi mất thế thượng phong, "Hùng sư của phương Bắc" Gustav vẫn giữ vững một cái đầu lạnh: ông điềm đạm thống lĩnh ba quân, dẫn đến một chiến thắng huy hoàng của Quân đội Thụy Điển.
[[20]](#cite_note-kh.C3.A2h.C3.A2tr.C3.A2ng6bre-20)
### Tiêu diệt Bá tước Tilly và tử trận[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=8)]
Sau chiến thắng vang dội tại Breitenfeld, ông và quân sĩ tiến công nước
[Áo](/wiki/%C3%81o) - vốn là nơi đóng đô của [triều đại Habsburg](/wiki/H%E1%BB%8D_Habsburg) - theo đường [sông Danube](/wiki/S%C3%B4ng_Donau). Ông đã ép Hoàng đế La Mã Thần thánh phải xưng danh chư thần của Đế quốc Thụy Điển. [[21]](#cite_note-khjatrang309-21)
Vào năm 1632, nhà vua thân chinh dẫn dắt sáu toán quân hùng mạnh của liên quân Tin Lành tiến đến miền Nam. Ông đã đặt chân đến vùng
[Nuremberg](/wiki/N%C3%BCrnberg) vào tháng 3 cùng năm. Tháng sau, ông cùng quân sĩ băng qua dòng sông Reyke, và đụng độ với Liên đoàn Công giáo trong một trận chiến thứ hai. Quân Thụy Điển lại giành chiến thắng, còn Bá tước Tilly già nua - giờ đã 73 tuổi - bị giết chết, kết thúc binh nghiệp 50 năm của Tilly. [[21]](#cite_note-khjatrang309-21)
Sau trận thắng, quân Thụy Điển đặt chân lên xứ
[Bayern](/wiki/Bayern), và dự định tiến thẳng đến thành phố Munchen thuộc Đế quốc La Mã Thần thánh. [[21]](#cite_note-khjatrang309-21)
Trong thời gian này, chính trường Âu châu có những chuyển biến không nhỏ, trong khi Liên đoàn Công giáo cận kề với chiến bại. Thấy quân Thụy Điển chiến thắng như chẻ tre, Hoàng đế
[Ferdinand II](/wiki/Ferdinand_II_c%E1%BB%A7a_%C4%91%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh) của nhà Habsburg lại một lần nữa phong viên thống soái nổi tiếng Albrecht von Wallenstein làm Tổng tư lệnh Quân đội Đế quốc (thay cho Bá tước Tilly quá cố), với hy vọng giành lại thế thượng phong. Vốn là một đồng minh của quân Thụy Điển, nhưng Vương quốc Pháp Công giáo lại lo sợ rằng: sau khi chiến thắng, quân Thụy Điển sẽ mở rộng ảnh hưởng của đạo Tin Lành trên toàn bộ đất đai của Đế quốc La Mã Thần thánh, gây khó khăn cho tham vọng của giới cầm quyền Pháp lúc ấy. Do đó, triều đình Pháp cố gắng kìm hãm bằng được cuộc chinh phạt đất Đức của Quân đội Thụy Điển. Không những thế, tầng lớp [nông dân](/wiki/N%C3%B4ng_d%C3%A2n) Đức cũng chẳng ưa gì Quân đội Thụy Điển, do họ thường gây thiệt hại về tính mạnh và tài sản của nông dân Đức trong những cuộc hành quân. [[21]](#cite_note-khjatrang309-21)
Như vậy, nhà vua và Quân đội Thụy Điển lâm vào tình cảnh vô cùng khó khăn: kẻ thù tiến công từ bốn phía. Một điều nghiêm trọng, họ kéo chiến tuyến với độ dài quá lớn; do đó, quân lính không thể kết đoàn với nhau, gây trắc trở cho giới cầm quyền Thụy Điển. Độ dài của chiến tuyến dẫn đến hậu quả là Đế quốc Thụy Điển mất dần thế thượng phong. Và, dĩ nhiên, việc vị tướng bách chiến bách thắng Albrecht von Wallenstein chọi nhau với Gustav II Adolf là điều không thể tránh khỏi.
[[22]](#cite_note-khahatrang310-22)
Tại Lutzen - một phần đất thuộc Lãnh địa Tuyển hầu tước Sachsen - ông và Von Wallenstein đã chạm trán kịch liệt vào ngày
[6 tháng 11](/wiki/6_th%C3%A1ng_11) năm 1632. Trong không khí mù mịt của những đám sương mù, hai vị Thống soái lừng danh cứ choảng nhau trong một thời gian không hề ngắn ngủi, nhưng không ai đánh thắng được ai. Vua Gustav II Adolf đích thân xung phong đánh giặc, để khích lệ tinh thần của Quân đội Thụy Điển. Theo sau ông là một lực lượng Kỵ binh đánh nhau khốc liệt với Liên đoàn Công giáo. Không may thay, sự nghiệp ngắn ngủi của thiên tài quân sự chấm dứt tại đây: "Hùng sư của phương Bắc" Gustav II Adolf bị bắn chết, hưởng thọ 38 tuổi. [[22]](#cite_note-khahatrang310-22)
Tuy nhiên, Quân đội Thụy Điển không dễ gì mà nhận lấy thất bại: họ và Quốc vương Gustav II đã bao lần cùng nhau chiến thắng hiển hách, do đó ông đã khắc sâu vào họ một niềm yêu thương, cảm phục. Do đó, toàn quân Thụy Điển lấy khẩu hiện "Hãy trả thù cho Đức Vua", và xông vô tấn công dữ dội vào Liên đoàn Công giáo. Kết quả của trận đánh khốc liệt là quân Thụy Điển thắng trận và mở ra con đường máu. Thấy quân Thụy Điển giữ thế thượng phong, Albrecht von Wallenstein cùng toán quân đánh thuê rút khỏi trận địa trong đêm tối; trong khi đó, toàn bộ Pháo binh Công giáo vẫn vỏn vẹn trên trận địa Lutzen.
[[22]](#cite_note-khahatrang310-22)
Nhìn chung, trận chiến Lutzen đã cho danh tướng Wallenstein biết về sức mạnh đáng gờm của "chiến thuật tuyến" hoàn toàn mới, dù liên quân Tin Lành mất đi vị minh chủ của họ. Trong suốt binh nghiệp huy hoàng của Wallenstein, Lutzen là nơi vị tướng này bị đánh bại lần đầu tiên.
Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh cũng phải chịu mất viên [22] [Thống chế](/wiki/Nguy%C3%AAn_so%C3%A1i)Gottfried Heinrich Graf zu Pappenheim. [[23]](#cite_note-23)
## Phổ hệ[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=9)] **Gia phả ba đời của Gustavus Adolphus**
|
||
||
||
||
|[Gustav I của Thụy Điển](/wiki/Gustav_I_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)(Vasa) [Cecilia Månsdotter](/w/index.php?title=Cecilia_M%C3%A5nsdotter&action=edit&redlink=1)(Eka) [Charles IX của Thụy Điển](/w/index.php?title=Charles_IX_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1)(Vasa) [Margaret Leijonhufvud](/w/index.php?title=Margaret_Leijonhufvud&action=edit&redlink=1) [Frederick I của Đan Mạch](/w/index.php?title=Frederick_I_c%E1%BB%A7a_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1) [Adolf, Công tước Holstein-Gottorp](/w/index.php?title=Adolf,_C%C3%B4ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_Holstein-Gottorp&action=edit&redlink=1) [Sophie xứ Pomerania](/w/index.php?title=Sophie_x%E1%BB%A9_Pomerania&action=edit&redlink=1) [Christina của Holstein-Gottorp](/w/index.php?title=Christina_c%E1%BB%A7a_Holstein-Gottorp&action=edit&redlink=1) [Philip I, Lãnh chúa xứ Hesse](/w/index.php?title=Philip_I,_L%C3%A3nh_ch%C3%BAa_x%E1%BB%A9_Hesse&action=edit&redlink=1) [Christine xứ Hesse](/w/index.php?title=Christine_x%E1%BB%A9_Hesse&action=edit&redlink=1) [Christine xứ Saxony](/w/index.php?title=Christine_x%E1%BB%A9_Saxony&action=edit&redlink=1)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=10)] [Gustav I Vasa](/w/index.php?title=Gustav_I_Vasa&action=edit&redlink=1) [Christina của Thụy Điển](/w/index.php?title=Christina_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Thụy Điển](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1)– [Đế quốc Thụy Điển](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n) [Axel Oxenstierna](/w/index.php?title=Axel_Oxenstierna&action=edit&redlink=1) [Gustav Gustavsson af Vasaborg](/w/index.php?title=Gustav_Gustavsson_af_Vasaborg&action=edit&redlink=1) [Cao đẳng Gustavus Adolphus](/w/index.php?title=Cao_%C4%91%E1%BA%B3ng_Gustavus_Adolphus&action=edit&redlink=1) [Trường Ngữ pháp Gustav Adolf](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Ng%E1%BB%AF_ph%C3%A1p_Gustav_Adolf&action=edit&redlink=1) [Karl XII của Thụy Điển](/wiki/Karl_XII_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=11)] [^](#cite_ref-1) [Mục từ](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=25FDaWQ9MTc2NTcmZ3JvdXBpZD0ma2luZD1leGFjdCZrZXl3b3JkPUdVWFRBViVjNiVhMCtJSStBJWM0JTkwJWMzJTk0TlBIJWM2JWEw&page=1)trong *Guxtavơ II Ađônphơ* [Từ điển Bách khoa Toàn thư Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_b%C3%A1ch_khoa_Vi%E1%BB%87t_Nam)
- ^
**a** [Delice Gan, Leslie Jermyn,](#cite_ref-delice24_2-1) **ă** *Sweden*, trang 24 **Dodge, Theodore Ayrault (1890).** [^](#cite_ref-3) [. Boston and New York: Da Capo Press Inc.](http://books.google.com/books?id=uIsDAAAAYAAJ&dq) *Gustavus Adolphus: A History of the Art of War from Its Revival After the Middle Ages to the End of the Spanish Succession War, with a Detailed Account... of Turenne, Conde, Eugene and Marlborough* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0306808630](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0306808630).
- ^
**a** [T.K. Derry,](#cite_ref-derry110_4-1) **ă** *History of Scandinavia: Norway, Sweden, Denmark, Finland, and Iceland*, trang 110
- ^
**a** [J. P. Cooper,](#cite_ref-cooper334_5-1) **ă** *The New Cambridge Modern History: Volume 4, The Decline of Spain and the Thirty Years War, 1609-48/49*, trang 334
- ^
**a** [Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 302](#cite_ref-khaha302_6-1) **ă**
- ^
**a** **ă** **â** [Stanley Sandler,](#cite_ref-ssandler2353_7-3) **b** *Ground warfare: an international encyclopedia*, Volume 1, trang 353
- ^
**a** [Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 303](#cite_ref-khahatrang3_8-1) **ă** **Charles Knight,** [^](#cite_ref-9) *The English cyclopædia: a new dictionary of universal knowledge.*Biography, Volume 3, trang 233
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, các trang 301-302.](#cite_ref-khaha20130_10-4) **c** **Fred Singleton, Anthony F. Upton,** [^](#cite_ref-11) *A short history of Finland*, trang 38
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Cathal J. Nolan,](#cite_ref-chientranhtongiao_12-4) **c** *The age of wars of religion, 1000-1650: an encyclopedia of global warfare and civilization*, các trang 374-375. **Stanley Mease Toyne, "The Scandinavians in history", Tập 1970, Phần 2, Ayer Publishing, 1970, trang 145** [^](#cite_ref-13) **Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 304** [^](#cite_ref-14)
- ^
**a** [Norman Davies,](#cite_ref-lichsuau554_15-1) **ă** *Europe: a history*, trang 554 **Kuosa, Tauno (1963).** [^](#cite_ref-16) *Jokamiehen Suomen historia II. Sata sotaista vuotta ("Everyman's Finnish History II: Hundred Warlike Years")*. Helsinki: Werner Söderström Publishing Ltd. **(tiếng Phần Lan)** **L. W. Heydenreich,** [^](#cite_ref-17) *The life of Gustavus-Adolphus*, Lutheran Board of Publication, 1868, trang 116 **Edmund Wright, Thomas Edmund Farnsworth Wright,** [^](#cite_ref-18) *A dictionary of world history*, trang 267
- ^
**a** **ă** [Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 305](#cite_ref-khaha30424_19-2) **â**
- ^
**a** [Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 306](#cite_ref-kh.C3.A2h.C3.A2tr.C3.A2ng6bre_20-1) **ă**
- ^
**a** **ă** **â** [Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 309](#cite_ref-khjatrang309_21-3) **b**
- ^
**a** **ă** **â** [Kha Xuân Kiều - Hà Nhân Học, sách đã dẫn, trang 310](#cite_ref-khahatrang310_22-3) **b** **William P. Guthrie,** [^](#cite_ref-23) ["Battles of the Thirty Years War: from White Mountain to Nordlingen, 1618-1635"](http://books.google.com.vn/books?id=8UZo2UBMdKYC&pg=PA240&dq=%22Pappenheim%22+%2B+%22Lutzen%22&hl=vi&ei=WZh7TIKCKIqWcdqs8T0&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CFcQ6AEwCQ#v=onepage&q=%22Pappenheim%22%20%2B%20%22Lutzen%22&f=false), Greenwood Publishing Group, 2002, trang 240
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=12)]
- Brzezinski, Richard; (illustrator: Hook, Richard)
*The Army of Gustavus Adolphus*. Osprey Publishing (1993). [ISBN 1-85532-350-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1855323508).
- Stanley Sandler,
*Ground warfare: an international encyclopedia*, Volume 1, ABC-CLIO, 2002.
- Norman Davies,
[, Oxford University Press, 1996.](http://books.google.com.vn/books?id=jrVW9W9eiYMC&dq=%22gustavus%22+%2B+%22Kalmar%22+%2B+%22recovered%22&source=gbs_navlinks_s) *Europe: a history*
- Charles Knight,
[, Bradbury & Evans, 1856.](http://books.google.com.vn/books?id=kpllAAAAMAAJ&pg=RA1-PA233-IA4&dq=%22Gustavus+II%22+%2B+%22SIgismund#v=onepage&q=%22Gustavus%20II%22%20%2B%20%22SIgismund&f=false) *The English cyclopædia: a new dictionary of universal knowledge. Biography, Volume 3*
- Fred Singleton, Anthony F. Upton,
*A short history of Finland*, Cambridge University Press, 1998.
- Cathal J. Nolan,
["The age of wars of religion, 1000-1650: an encyclopedia of global warfare and civilization"](http://books.google.com.vn/books?id=1h9zzSH-NmwC&dq=%22gustavus%22+%2B+%22Kalmar%22+%2B+%22recovered%22&source=gbs_navlinks_s), Greenwood Publishing Group, 2006.
- Delice Gan, Leslie Jermyn,
*Sweden*, Marshall Cavendish, 2003.
- J. P. Cooper,
["The New Cambridge Modern History: Volume 4, The Decline of Spain and the Thirty Years War, 1609-48/49"](http://books.google.com.vn/books?id=gbU8AAAAIAAJ&pg=PA334&dq=%22Lion+of+the+North%22+%2B+%22god#v=onepage&q=%22Lion%20of%20the%20North%22%20%2B%20%22god&f=false), CUP Archive, 1979.
- T. K. Derry,
[, U of Minnesota Press, 2000.](http://books.google.com.vn/books?id=eDh5z2_K_S0C&pg=PA110&dq=%22Lion+of+the+North%22+%2B+%22the+Golden+king#v=onepage&q=%22Lion%20of%20the%20North%22%20%2B%20%22the%20Golden%20king&f=false) *History of Scandinavia: Norway, Sweden, Denmark, Finland, and Iceland* *Những nhân vật quân sự nổi tiếng thế giới*, tác giả: Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, biên dịch: Phan Quốc Bảo, Hà Kim Sinh, Nhà xuất bản Thanh niên, năm 2003 (In tại xưởng in giao thông, ĐKKHXB số 317/97/XB-QLXB, Cục Xuất bản cấp ngày 28 – 01 – 2002). Tài liệu này được dịch từ cuốn sách cùng tên do Nhà xuất bản Thiên Thanh – Bắc Kinh xuất bản năm 2000.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gustav_II_Adolf&action=edit§ion=13)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1065 frontend miss(0)


text:
Saint-Jean-de-la-Neuville
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 49°34′31″B 0°25′15″Đ / 49,5752777778°B 0,420833333333°Đ
Saint-Jean-de-la-Neuville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Haute-Normandie miền bắc nước Pháp.
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Saint-Jean-de-la-Neuville on the Quid website (tiếng Pháp)

markdown:
# Saint-Jean-de-la-Neuville
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [49°34′31″B 0°25′15″Đ / 49,5752777778°B 0,420833333333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Saint-Jean-de-la-Neuville¶ms=49.5752777778_N_0.420833333333_E_region:FR_type:city(547))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Upper Normandy](/wiki/Upper_Normandy) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Seine-Maritime](/wiki/Seine-Maritime) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Le Havre](/wiki/Le_Havre_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 132 m/433 ft)
1 2(3,06 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(180 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [76593](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=76593-COM)/ [76210](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Saint-Jean-de-la-Neuville** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Seine-Maritime](/wiki/Seine-Maritime) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Haute-Normandie](/wiki/Haute-Normandie) miền bắc nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Jean-de-la-Neuville&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Jean-de-la-Neuville&action=edit§ion=1)]
|1962||1968||1975||1982||1990||1999||2006|
|228||276||317||404||477||471||547|
|Starting in 1962: Population without duplicates|
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Jean-de-la-Neuville&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Jean-de-la-Neuville&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Jean-de-la-Neuville&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Jean-de-la-Neuville&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Jean-de-la-Neuville&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Jean-de-la-Neuville&action=edit§ion=4)] [Saint-Jean-de-la-Neuville on the Quid website](http://www.quid.fr/communes.html?mode=detail&id=16771&req=Saint-Jean-de-la-Neuville) **(tiếng Pháp)**