text:
18 tháng 3
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ngày 18 tháng 3 là ngày thứ 77 (78 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 288 ngày trong năm.
Sự kiện[sửa | sửa mã nguồn]
- 1859 – Chiến dịch Nam Kỳ: Quân Pháp phá hủy thành Sài Gòn và rút ra để tránh quân triều đình Việt Nam tấn công đánh chiếm lại thành.
- 1871 – Công xã Paris thành lập sau cuộc chiến giữa Chính phủ Versailles và vệ binh.
- 1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Lực lượng Hoa Kỳ và quân du kích Philippines bắt đầu chiến dịch chống quân Nhật tại vùng Visayas, Philippines.
- 1966 - Trường Chiến tranh Chính trị của Việt Nam Cộng hòa đổi thành Đại học Chiến tranh Chính trị và dời lên Đà Lạt.
- 1970 – Trong tình hình diễn ra đảo chính quân sự, Quốc hội Campuchia bỏ phiếu phế bỏ chức vị quốc trưởng của Sihanouk, quyền lực rơi vào tay Lon Nol.
- 1994 – Đại diện cộng đồng người Bosnia và người Croatia tại Bosnia ký kết Hiệp định Washington, thành lập Liên bang Bosnia và Herzegovina.
Sinh[sửa | sửa mã nguồn]
- 1590 - Manuel de Faria e Sousa, sử gia, nhà thơ người Bồ Đào Nha (m. 1649)
- 1602 - Jacques de Billy, nhà toán học người Pháp (m. 1679)
- 1640 - Philippe de la Hire, nhà toán học, nhà thiên văn người Pháp (m. 1719)
- 1657 - Giuseppe Ottavio Pitoni, nhà soạn nhạc người Ý (m. 1743)
- 1679 - Matthew Decker, lái buôn, nhà văn người Anh (m. 1759)
- 1685 - Ralph Ersine, bộ trưởng người Scotland (m. 1752)
- 1701 - Niclas Sahlgren, lái buôn, người làm việc thiện người Thụy Điển (m. 1776)
- 1813 - Christian Friedrich Hebbel, nhà văn người Đức (m. 1864)
- 1823 - Antoine Eugène Alfred Chanzy, tướng người Pháp (m. 1883)
- 1837 - Grover Cleveland, thứ 24 tổng thống Mỹ thứ 22 (m. 1908)
- 1840 - William Cosmo Monkhouse, nhà thơ, nhà phê bình người Anh (m. 1901)
- 1842 - Stéphane Mallarmé, nhà thơ người Pháp (m. 1898)
- 1844 - Nikolai Rimsky-Korsakov, nhà soạn nhạc người Nga (m. 1908)
- 1858 - Rudolf Diesel, nhà phát minh người Đức (m. 1913)
- 1869 - Neville Chamberlain, thủ tướng Anh (m. 1940)
- 1872 - Anna Held, nữ diễn viên, ca sĩ người Ba Lan (m. 1918)
- 1874 - Nikolai Berdyaev, nhà triết học người Nga (m. 1948)
- 1877 - Edgar Cayce, người làm nghề lên đồng người Mỹ (m. 1945)
- 1877 - Clem Hill, cầu thủ cricket người Úc (m. 1945)
- 1882 - Gian Francesco Malipiero, nhà soạn nhạc người Ý (m. 1973)
- 1886 - Edward Everett Horton, diễn viên người Mỹ (m. 1970)
- 1898 - Jake Swirbul, máy bay nhà sản xuất người Mỹ (m. 1960)
- 1893 - Costante Girardengo, vận động viên xe đạp người Ý (m. 1978)
- 1893 - Wilfred Owen, nhà thơ người Anh (m. 1918)
- 1893 - Jean Goldkette, nhạc Jazz nhạc sĩ người Hy Lạp (m. 1962)
- 1904 - Srečko Kosovel, nhà thơ người Slovenia (m. 1926)
- 1905 - Robert Donat, diễn viên người Anh (m. 1958)
- 1905 - Thomas Townsend Brown, nhà khoa học người Mỹ (m. 1985)
- 1907 - John Zachary Young, nhà sinh vật học người Anh (m. 1997)
- 1909 - Ernest Gallo, nhà sản xuất rượu nho, người Mỹ (m. 2007)
- 1911 - Smiley Burnette, ca sĩ, người sáng tác bài hát người Mỹ (m. 1967)
- 1913 - René Clément, đạo diễn phim, người viết kịch bản phim người Pháp (m. 1996)
- 1915 - Richard Condon, tiểu thuyết gia người Mỹ (m. 1996)
- 1918 - Al Benton, vận động viên bóng chày người Mỹ (m. 1968)
- 1918 - Bob Broeg, thể thao nhà văn người Mỹ (m. 2005)
- 1919 - Christopher Challis, nhà điện ảnh người Anh
- 1922 - Egon Bahr, chính khách người Đức
- 1926 - Peter Graves, diễn viên người Mỹ
- 1926 - Dick Littlefield, vận động viên bóng chày người Mỹ (m. 1997)
- 1927 - John Kander, người sáng tác bài hát người Mỹ
- 1927 - George Plimpton, nhà văn, diễn viên người Mỹ (m. 2003)
- 1928 - Julia Mullock, người Hàn Quốc công chúa
- 1928 - Miguel Poblet, vận động viên xe đạp người Tây Ban Nha
- 1928 - Fidel V. Ramos, tổng thống Philippines
- 1930 - Pat Halcox, nhạc sĩ người Anh
- 1932 - John Updike, tác gia người Mỹ
- 1934 - Roy Chapman, cầu thủ bóng đá, người quản lí người Anh (m. 1983)
- 1935 - Ole Barndorff-Nielsen, nhà toán học người Đan Mạch
- 1937 - Mark Donohue, người lái xe đua người Mỹ (m. 1975)
- 1937 - Rudi Altig, vận động viên xe đạp người Đức
- 1938 - Charley Pride, nhạc sĩ người Mỹ
- 1938 - Shashi Kapoor, diễn viên Ấn Độ
- 1938 - Timo Mäkinen, người lái xe đua người Phần Lan
- 1939 - Ron Atkinson, nguyên cầu thủ bóng đá, người quản lí người Anh
- 1939 - Giannis Markopoulos, nhà soạn nhạc người Hy Lạp
- 1939 - Kenny Lynch, người dẫn chuyện giải trí người Anh
- 1941 - Wilson Pickett, ca sĩ người Mỹ (m. 2006)
- 1941 - John W. Derr, chính khách người Mỹ
- 1943 - Kevin Dobson, diễn viên người Mỹ
- 1943 - Toula Grivas, nữ diễn viên người Hy Lạp
- 1944 - Dick Smith, người phiêu lưu, doanh nhân người Úc
- 1944 - Amnon Lipkin-Shahak, chỉ huy quân sự, chính khách người Israel
- 1945 - Joy Fielding, tiểu thuyết gia, nữ diễn viên người Canada
- 1945 - Hiroh Kikai, nhà nhiếp ảnh người Nhật Bản
- 1946 - Martyn Griffiths, người đua xe người Anh
- 1946 - Michel Leclère, người đua xe người Pháp
- 1947 - B.J. Wilson, nhạc công đánh trống người Anh (m. 1990)
- 1947 - Patrick Chesnais, diễn viên người Pháp
- 1947 - Patrick Barlow, diễn viên, diễn viên hài, nhà soạn kịch người Anh
- 1947 - Roger Kenneth Evans, chính khách người Anh
- 1948 - Guy Lapointe, vận động viên khúc côn cầu trên băng người Canada
- 1948 - Lockwood Phillips, người dẫn chương trình phát thanh người Mỹ
- 1948 - Brian Lloyd, cầu thủ bóng đá Wales
- 1949 - Alex Higgins, người chơi bi da người Bắc Ireland
- 1949 - Åse Kleveland, ca sĩ, chính khách người Na Uy
- 1949 - Hannu Siitonen, vận động viên người Phần Lan
- 1950 - Brad Dourif, diễn viên người Mỹ
- 1950 - Richard Kretchmer, nghệ sĩ, sử gia người Anh
- 1950 - Rodney Milburn, vận động viên người Mỹ (m. 1997)
- 1950 - Eiji Okuda, diễn viên, đạo diễn phim người Nhật Bản
- 1950 - Larry Perkins, người đua xe người Úc
- 1951 - Bill Frisell, nhạc Jazz nhạc sĩ người Mỹ
- 1952 - Mike Webster, cầu thủ bóng đá người Mỹ (m. 2002)
- 1956 - Ingemar Stenmark, vân động viên trượt tuyết người Thụy Điển
- 1959 - Luc Besson, nhà sản xuất, nhà văn, người đạo diễn người Pháp
- 1959 - Irene Cara, nữ diễn viên, ca sĩ người Mỹ
- 1960 - Richard Biggs, diễn viên người Mỹ (m. 2004)
- 1960 - Guy Carbonneau, vận động viên khúc côn cầu trên băng, người quản lí người Canada
- 1960 - James MacPherson, diễn viên người Scotland
- 1962 - Thomas Ian Griffith, diễn viên người Mỹ
- 1962 - James McMurtry, nhạc dân gian ca sĩ, người sáng tác bài hát người Mỹ
- 1962 - Etsushi Toyokawa, diễn viên người Nhật Bản
- 1962 - Brian Fisher, vận động viên bóng chày người Mỹ
- 1963 - Jeff LaBar, nghệ sĩ đàn ghita người Mỹ
- 1963 - Keith Brown, cầu thủ cricket người Anh
- 1964 - Bonnie Blair, vận động viên trượt băng tốc độ người Mỹ
- 1964 - Courtney Pine, nhạc Jazz nhạc công saxophon người Anh
- 1964 - Rozalla, ca sĩ người Zambia
- 1964 - Paul Elliott, cầu thủ bóng đá người Anh
- 1965 - Yoriko Douguchi, nữ diễn viên người Nhật Bản
- 1966 - Jerry Cantrell, nhạc sĩ người Mỹ
- 1966 - Daniel S. Nevins, giáo sĩ Do Thái người Mỹ
- 1968 - Paul Marsden, chính khách người Anh
- 1969 - Vassily Ivanchuk, đấu thủ cờ vua người Ukraina
- 1969 - Shaun Udal, cầu thủ cricket người Anh
- 1969 - Andy Cutting, nhạc dân gian nhạc sĩ, nhà soạn nhạc người Anh
- 1970 - Queen Latifah, ca sĩ, nữ diễn viên người Mỹ
- 1972 - Dane Cook, diễn viên hài, diễn viên người Mỹ
- 1973 - Max Barry, tác gia người Úc
- 1974 - Laure Savasta, cầu thủ bóng rổ người Pháp
- 1975 - Brian Griese, cầu thủ bóng đá người Mỹ
- 1975 - Tomas Žvirgždauskas, cầu thủ bóng đá người Litva
- 1975 - Sutton Foster, nữ diễn viên, ca sĩ, diễn viên múa người Mỹ
- 1976 - Jovan Kirovski, cầu thủ bóng đá người Mỹ
- 1976 - Tomokazu Ohka, vận động viên bóng chày người Nhật Bản
- 1976 - Scott Podsednik, vận động viên bóng chày người Mỹ
- 1977 - Danny Murphy, cầu thủ bóng đá người Anh
- 1977 - Zdeno Chára, vận động viên khúc côn cầu trên băng người Slovakia
- 1977 - Devin Lima, ca sĩ người Mỹ
- 1977 - Willy Sagnol, cầu thủ bóng đá người Pháp
- 1977 - Terrmel Sledge, vận động viên bóng chày người Mỹ
- 1977 - Fernando Rodney, vận động viên bóng chày người Dominica
- 1978 - Khalilah Adams, nữ diễn viên người Mỹ
- 1978 - Yoshie Takeshita, vận động viên bóng chuyền người Nhật Bản
- 1978 - Jan Bulis, vận động viên khúc côn cầu trên băng người Séc
- 1978 - Jonas Wallerstedt, cầu thủ bóng đá người Thụy Điển
- 1979 - Danneel Harris, nữ diễn viên người Mỹ
- 1979 - Anthony Maher, cầu thủ bóng đá người Mỹ
- 1979 - Adam Levine, ca sĩ người Mỹ
- 1980 - Alexei Yagudin, vận động viên trượt băng nghệ thuật người Nga
- 1980 - Sophia Myles, nữ diễn viên người Anh
- 1980 - Sebastien Frey, cầu thủ bóng đá người Pháp
- 1981 - Jang Nara, ca sĩ, nữ diễn viên người Hàn Quốc
- 1981 - Kasib Powell, cầu thủ bóng rổ người Mỹ
- 1982 - Chad Cordero, vận động viên bóng chày người Mỹ
- 1982 - Pedro Mantorras, cầu thủ bóng đá người Angola
- 1983 - Andy Sonnanstine, vận động viên bóng chày người Mỹ
- 1983 - Tomasz Stolpa, cầu thủ bóng đá người Ba Lan
- 1985 - Vince Lia, cầu thủ bóng đá người Úc
- 1985 - Gennaro Esposito, cầu thủ bóng đá người Ý
- 1986 - Bia Figueiredo, người đua xe người Brasil
- 1986 - Abdennour Cherif El Ouazzani, cầu thủ bóng đá người Algérie
- 1986 - Kaloyan Ivanov, cầu thủ bóng rổ người Bulgaria
- 1987 - Mauro Zárate, cầu thủ bóng đá người Argentina
- 1987 - Gabriel Mercado, cầu thủ bóng đá người Argentina
- 1987 - Cesare Rickler, cầu thủ bóng đá người Ý
- 1989 - Nishino Kana, nữ ca sĩ người Nhật
- 1996 - Madeline Carroll, nữ diễn viên người Mỹ
Mất[sửa | sửa mã nguồn]
- 1689 - John Dixwell, quan tòa người Anh (s. 1607)
- 1696 - Robert Charnock, người âm mưu người Anh
- 1745 - Sir Robert Walpole, thủ tướng Anh (s. 1676)
- 1768 - Laurence Sterne, nhà văn người Ireland (s. 1713)
- 1781 - Anne Robert Turgot, chính khách người Pháp (s. 1727)
- 1823 - Jean-Baptiste Breval, nhà soạn nhạc người Pháp (s. 1753)
- 1835 - Christian Gunther von Bernstorff, chính khách, nhà ngoại giao người Đan Mạch (s. 1769)
- 1907 - Marcellin Berthelot, nhà hóa học, chính khách người Pháp (s. 1827)
- 1936 - Eleftherios Venizelos, thủ tướng Hy Lạp nguyên
- 1939 - Henry Simpson Lunn, người theo chủ nghĩa nhân đạo, lãnh đạo tôn giáo người Anh (s. 1859)
- 1941 - Henri Cornet, vận động viên xe đạp người Pháp (s. 1884)
- 1945 - William Grover-Williams, người đua xe người Anh
- 1947 - William C. Durant, người đi đầu trong lĩnh vực ô tô người Mỹ (s. 1861)
- 1962 - Walter W. Bacon, thống đốc Delaware (s. 1880)
- 1963 - Wanda Hawley, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1895)
- 1964 - Sigfrid Edström, thể thao công chức người Thụy Điển (s. 1870)
- 1969 - Barbara Bates, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1925)
- 1973 - Lauritz Melchior, Mỹ ca sĩ nhạc kịch người Đan Mạch (s. 1890)
- 1975 - Alain Grandbois, nhà thơ Quebec (s. 1900)
- 1977 - José Carlos Pace, người đua xe người Brasil (s. 1944)
- 1978 - Leigh Brackett, tác gia người Mỹ (s. 1915)
- 1978 - Peggy Wood, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1892)
- 1980 - Erich Fromm, nhà tâm lí học, nhà triết học người Đức (s. 1900)
- 1983 - Kenneth E. Boulding, nhà kinh tế học người Anh (s. 1910)
- 1984 - Charlie Lau, vận động viên bóng chày người Mỹ (s. 1933)
- 1986 - Bernard Malamud, nhà văn người Mỹ (s. 1914)
- 1988 - Billy Butterfield, nhạc Jazz người thổi trumpet người Mỹ (s. 1917)
- 1990 - Robin Harris, diễn viên, diễn viên hài người Mỹ (s. 1953)
- 1996 - Odysseas Elytis, nhà thơ, giải thưởng Nobel người Hy Lạp (s. 1911)
- 1999 - Elizabeth Huckaby, nhà sư phạm người Mỹ (s. 1905)
- 2000 - Eberhard Bethge, nhà thần học người Đức (s. 1909)
- 2002 - Gösta Winbergh, người hát giọng nam cao người Thụy Điển (s. 1943)
- 2003 - Karl Kling, người lái xe đua người Đức (s. 1910)
- 2003 - Adam Osborne, máy tính người đi đầu trong lĩnh vực người Anh (s. 1939)
- 2004 - Harrison McCain, doanh nhân người Canada (s. 1927)
- 2006 - Bill Beutel, nhà báo người Mỹ (s. 1930)
- 2006 - Michael Attwell, diễn viên người Anh (s. 1943)
- 2006 - Dan Gibson, nhạc sĩ (s. 1922)
- 2008 - Anthony Minghella, đạo diễn phim (s. 1954)
- 2008 - Andrew Britton, tác gia (s. 1981)
- 2010 - Hữu Loan, Nhà thơ Việt Nam (s. 02/04/1916).
Ngày lễ và kỷ niệm[sửa | sửa mã nguồn]
- Ngày Quốc kỳ tại Aruba.

markdown:
# 18 tháng 3
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ngày
**18 tháng 3** là ngày thứ 77 (78 trong [năm nhuận](/wiki/N%C4%83m_nhu%E1%BA%ADn)) trong [lịch Gregory](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory). Còn 288 ngày trong năm.
|
|[1](/wiki/1_th%C3%A1ng_3) [2](/wiki/2_th%C3%A1ng_3) [3](/wiki/3_th%C3%A1ng_3) [4](/wiki/4_th%C3%A1ng_3) [5](/wiki/5_th%C3%A1ng_3) [6](/wiki/6_th%C3%A1ng_3) [7](/wiki/7_th%C3%A1ng_3) [8](/wiki/8_th%C3%A1ng_3) [9](/wiki/9_th%C3%A1ng_3) [10](/wiki/10_th%C3%A1ng_3) [11](/wiki/11_th%C3%A1ng_3) [12](/wiki/12_th%C3%A1ng_3) [13](/wiki/13_th%C3%A1ng_3) [14](/wiki/14_th%C3%A1ng_3) [15](/wiki/15_th%C3%A1ng_3) [16](/wiki/16_th%C3%A1ng_3) [17](/wiki/17_th%C3%A1ng_3) **18** [19](/wiki/19_th%C3%A1ng_3) [20](/wiki/20_th%C3%A1ng_3) [21](/wiki/21_th%C3%A1ng_3) [22](/wiki/22_th%C3%A1ng_3) [23](/wiki/23_th%C3%A1ng_3) [24](/wiki/24_th%C3%A1ng_3) [25](/wiki/25_th%C3%A1ng_3) [26](/wiki/26_th%C3%A1ng_3) [27](/wiki/27_th%C3%A1ng_3) [28](/wiki/28_th%C3%A1ng_3) [29](/wiki/29_th%C3%A1ng_3) [30](/wiki/30_th%C3%A1ng_3) [31](/wiki/31_th%C3%A1ng_3)
## Sự kiện[
[sửa](/w/index.php?title=18_th%C3%A1ng_3&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=18_th%C3%A1ng_3&action=edit§ion=1)] [1859](/wiki/1859)– [Chiến dịch Nam Kỳ](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Nam_K%E1%BB%B3): Quân Pháp phá hủy [thành Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh)và rút ra để tránh quân triều đình [Việt Nam](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n)tấn công đánh chiếm lại thành. [1871](/wiki/1871)– [Công xã Paris](/wiki/C%C3%B4ng_x%C3%A3_Paris)thành lập sau cuộc chiến giữa [Chính phủ Versailles](/wiki/%C4%90%E1%BB%87_tam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ph%C3%A1p)và [vệ binh](/wiki/V%E1%BB%87_binh_qu%E1%BB%91c_gia_(Ph%C3%A1p)). [1945](/wiki/1945)– [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai): Lực lượng Hoa Kỳ và quân du kích Philippines bắt đầu [chiến dịch](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Visayas)chống quân Nhật tại vùng [Visayas](/wiki/Visayas), Philippines. [1966](/wiki/1966)- [Trường Chiến tranh Chính trị](/wiki/Nha_Chi%E1%BA%BFn_tranh_T%C3%A2m_l%C3%BD_(Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a))của [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a)đổi thành Đại học Chiến tranh Chính trị và dời lên [Đà Lạt](/wiki/%C4%90%C3%A0_L%E1%BA%A1t). [1970](/wiki/1970)– Trong tình hình diễn ra [đảo chính quân sự](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_ch%C3%ADnh_Campuchia_1970), [Quốc hội Campuchia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Campuchia)bỏ phiếu phế bỏ chức vị quốc trưởng của [Sihanouk](/wiki/Norodom_Sihanouk), quyền lực rơi vào tay [Lon Nol](/wiki/Lon_Nol). [1994](/wiki/1994)– Đại diện cộng đồng người Bosnia và người Croatia tại Bosnia ký kết Hiệp định Washington, thành lập [Liên bang Bosnia và Herzegovina](/wiki/Li%C3%AAn_bang_Bosna_v%C3%A0_Hercegovina).
## Sinh[
[sửa](/w/index.php?title=18_th%C3%A1ng_3&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=18_th%C3%A1ng_3&action=edit§ion=2)] [1590](/wiki/1590)- [Manuel de Faria e Sousa](/w/index.php?title=Manuel_de_Faria_e_Sousa&action=edit&redlink=1), sử gia, nhà thơ người [Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha)(m. [1649](/wiki/1649)) [1602](/wiki/1602)- [Jacques de Billy](/w/index.php?title=Jacques_de_Billy&action=edit&redlink=1), nhà toán học người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)(m. [1679](/wiki/1679)) [1640](/wiki/1640)- [Philippe de la Hire](/w/index.php?title=Philippe_de_la_Hire&action=edit&redlink=1), nhà toán học, nhà thiên văn người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)(m. [1719](/wiki/1719)) [1657](/wiki/1657)- [Giuseppe Ottavio Pitoni](/w/index.php?title=Giuseppe_Ottavio_Pitoni&action=edit&redlink=1), nhà soạn nhạc người [Ý](/wiki/%C3%9D)(m. [1743](/wiki/1743)) [1679](/wiki/1679)- [Matthew Decker](/w/index.php?title=Matthew_Decker&action=edit&redlink=1), lái buôn, nhà văn người [Anh](/wiki/Anh)(m. [1759](/wiki/1759)) [1685](/wiki/1685)- [Ralph Ersine](/w/index.php?title=Ralph_Ersine&action=edit&redlink=1), bộ trưởng người [Scotland](/wiki/Scotland)(m. [1752](/wiki/1752)) [1701](/wiki/1701)- [Niclas Sahlgren](/w/index.php?title=Niclas_Sahlgren&action=edit&redlink=1), lái buôn, người làm việc thiện người [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)(m. [1776](/wiki/1776)) [1813](/wiki/1813)- [Christian Friedrich Hebbel](/w/index.php?title=Christian_Friedrich_Hebbel&action=edit&redlink=1), nhà văn người [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)(m. [1864](/wiki/1864)) [1823](/wiki/1823)- [Antoine Eugène Alfred Chanzy](/w/index.php?title=Antoine_Eug%C3%A8ne_Alfred_Chanzy&action=edit&redlink=1), tướng người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)(m. [1883](/wiki/1883)) [1837](/wiki/1837)- [Grover Cleveland](/wiki/Grover_Cleveland), thứ 24 tổng thống [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)thứ 22 (m. [1908](/wiki/1908)) [1840](/wiki/1840)- [William Cosmo Monkhouse](/w/index.php?title=William_Cosmo_Monkhouse&action=edit&redlink=1), nhà thơ, nhà phê bình người [Anh](/wiki/Anh)(m. [1901](/wiki/1901)) [1842](/wiki/1842)- [Stéphane Mallarmé](/w/index.php?title=St%C3%A9phane_Mallarm%C3%A9&action=edit&redlink=1), nhà thơ người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)(m. [1898](/wiki/1898)) [1844](/wiki/1844)- [Nikolai Rimsky-Korsakov](/wiki/Nikolay_Andreyevich_Rimskiy-Korsakov), nhà soạn nhạc người [Nga](/wiki/Nga)(m. [1908](/wiki/1908)) [1858](/wiki/1858)- [Rudolf Diesel](/wiki/Rudolf_Diesel), nhà phát minh người [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)(m. [1913](/wiki/1913)) [1869](/wiki/1869)- [Neville Chamberlain](/wiki/Neville_Chamberlain), thủ tướng [Anh](/wiki/Anh)(m. [1940](/wiki/1940)) [1872](/wiki/1872)- [Anna Held](/w/index.php?title=Anna_Held&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên, ca sĩ người [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan)(m. [1918](/wiki/1918)) [1874](/wiki/1874)- [Nikolai Berdyaev](/w/index.php?title=Nikolai_Berdyaev&action=edit&redlink=1), nhà triết học người [Nga](/wiki/Nga)(m. [1948](/wiki/1948)) [1877](/wiki/1877)- [Edgar Cayce](/w/index.php?title=Edgar_Cayce&action=edit&redlink=1), người làm nghề lên đồng người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [1945](/wiki/1945)) [1877](/wiki/1877)- [Clem Hill](/w/index.php?title=Clem_Hill&action=edit&redlink=1), cầu thủ cricket người [Úc](/wiki/%C3%9Ac)(m. [1945](/wiki/1945)) [1882](/wiki/1882)- [Gian Francesco Malipiero](/wiki/Gian_Francesco_Malipiero), nhà soạn nhạc người [Ý](/wiki/%C3%9D)(m. [1973](/wiki/1973)) [1886](/wiki/1886)- [Edward Everett Horton](/w/index.php?title=Edward_Everett_Horton&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [1970](/wiki/1970)) [1898](/wiki/1898)- [Jake Swirbul](/w/index.php?title=Jake_Swirbul&action=edit&redlink=1), máy bay nhà sản xuất người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [1960](/wiki/1960)) [1893](/wiki/1893)- [Costante Girardengo](/w/index.php?title=Costante_Girardengo&action=edit&redlink=1), vận động viên xe đạp người [Ý](/wiki/%C3%9D)(m. [1978](/wiki/1978)) [1893](/wiki/1893)- [Wilfred Owen](/wiki/Wilfred_Owen), nhà thơ người [Anh](/wiki/Anh)(m. [1918](/wiki/1918)) [1893](/wiki/1893)- [Jean Goldkette](/w/index.php?title=Jean_Goldkette&action=edit&redlink=1), nhạc Jazz nhạc sĩ người [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p)(m. [1962](/wiki/1962)) [1904](/wiki/1904)- [Srečko Kosovel](/w/index.php?title=Sre%C4%8Dko_Kosovel&action=edit&redlink=1), nhà thơ người [Slovenia](/wiki/Slovenia)(m. [1926](/wiki/1926)) [1905](/wiki/1905)- [Robert Donat](/w/index.php?title=Robert_Donat&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Anh](/wiki/Anh)(m. [1958](/wiki/1958)) [1905](/wiki/1905)- [Thomas Townsend Brown](/w/index.php?title=Thomas_Townsend_Brown&action=edit&redlink=1), nhà khoa học người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [1985](/wiki/1985)) [1907](/wiki/1907)- [John Zachary Young](/w/index.php?title=John_Zachary_Young&action=edit&redlink=1), nhà sinh vật học người [Anh](/wiki/Anh)(m. [1997](/wiki/1997)) [1909](/wiki/1909)- [Ernest Gallo](/w/index.php?title=Ernest_Gallo&action=edit&redlink=1), nhà sản xuất rượu nho, người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [2007](/wiki/2007)) [1911](/wiki/1911)- [Smiley Burnette](/w/index.php?title=Smiley_Burnette&action=edit&redlink=1), ca sĩ, người sáng tác bài hát người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [1967](/wiki/1967)) [1913](/wiki/1913)- [René Clément](/wiki/Ren%C3%A9_Cl%C3%A9ment), đạo diễn phim, người viết kịch bản phim người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)(m. [1996](/wiki/1996)) [1915](/wiki/1915)- [Richard Condon](/w/index.php?title=Richard_Condon&action=edit&redlink=1), tiểu thuyết gia người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [1996](/wiki/1996)) [1918](/wiki/1918)- [Al Benton](/w/index.php?title=Al_Benton&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chày người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [1968](/wiki/1968)) [1918](/wiki/1918)- [Bob Broeg](/w/index.php?title=Bob_Broeg&action=edit&redlink=1), thể thao nhà văn người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [2005](/wiki/2005)) [1919](/wiki/1919)- [Christopher Challis](/w/index.php?title=Christopher_Challis&action=edit&redlink=1), nhà điện ảnh người [Anh](/wiki/Anh) [1922](/wiki/1922)- [Egon Bahr](/w/index.php?title=Egon_Bahr&action=edit&redlink=1), chính khách người [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [1926](/wiki/1926)- [Peter Graves](/w/index.php?title=Peter_Graves&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1926](/wiki/1926)- [Dick Littlefield](/w/index.php?title=Dick_Littlefield&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chày người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [1997](/wiki/1997)) [1927](/wiki/1927)- [John Kander](/w/index.php?title=John_Kander&action=edit&redlink=1), người sáng tác bài hát người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1927](/wiki/1927)- [George Plimpton](/w/index.php?title=George_Plimpton&action=edit&redlink=1), nhà văn, diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [2003](/wiki/2003)) [1928](/wiki/1928)- [Julia Mullock](/w/index.php?title=Julia_Mullock&action=edit&redlink=1), người [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c)công chúa [1928](/wiki/1928)- [Miguel Poblet](/w/index.php?title=Miguel_Poblet&action=edit&redlink=1), vận động viên xe đạp người [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [1928](/wiki/1928)- [Fidel V. Ramos](/w/index.php?title=Fidel_V._Ramos&action=edit&redlink=1), tổng thống [Philippines](/wiki/Philippines) [1930](/wiki/1930)- [Pat Halcox](/w/index.php?title=Pat_Halcox&action=edit&redlink=1), nhạc sĩ người [Anh](/wiki/Anh) [1932](/wiki/1932)- [John Updike](/wiki/John_Updike), tác gia người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1934](/wiki/1934)- [Roy Chapman](/w/index.php?title=Roy_Chapman&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá, người quản lí người [Anh](/wiki/Anh)(m. [1983](/wiki/1983)) [1935](/wiki/1935)- [Ole Barndorff-Nielsen](/w/index.php?title=Ole_Barndorff-Nielsen&action=edit&redlink=1), nhà toán học người [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) [1937](/wiki/1937)- [Mark Donohue](/w/index.php?title=Mark_Donohue&action=edit&redlink=1), người lái xe đua người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [1975](/wiki/1975)) [1937](/wiki/1937)- [Rudi Altig](/w/index.php?title=Rudi_Altig&action=edit&redlink=1), vận động viên xe đạp người [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [1938](/wiki/1938)- [Charley Pride](/w/index.php?title=Charley_Pride&action=edit&redlink=1), nhạc sĩ người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1938](/wiki/1938)- [Shashi Kapoor](/w/index.php?title=Shashi_Kapoor&action=edit&redlink=1), diễn viên [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [1938](/wiki/1938)- [Timo Mäkinen](/w/index.php?title=Timo_M%C3%A4kinen&action=edit&redlink=1), người lái xe đua người [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan) [1939](/wiki/1939)- [Ron Atkinson](/w/index.php?title=Ron_Atkinson&action=edit&redlink=1), nguyên cầu thủ bóng đá, người quản lí người [Anh](/wiki/Anh) [1939](/wiki/1939)- [Giannis Markopoulos](/w/index.php?title=Giannis_Markopoulos&action=edit&redlink=1), nhà soạn nhạc người [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) [1939](/wiki/1939)- [Kenny Lynch](/w/index.php?title=Kenny_Lynch&action=edit&redlink=1), người dẫn chuyện giải trí người [Anh](/wiki/Anh) [1941](/wiki/1941)- [Wilson Pickett](/w/index.php?title=Wilson_Pickett&action=edit&redlink=1), ca sĩ người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [2006](/wiki/2006)) [1941](/wiki/1941)- [John W. Derr](/w/index.php?title=John_W._Derr&action=edit&redlink=1), chính khách người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1943](/wiki/1943)- [Kevin Dobson](/w/index.php?title=Kevin_Dobson&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1943](/wiki/1943)- [Toula Grivas](/w/index.php?title=Toula_Grivas&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên người [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) [1944](/wiki/1944)- [Dick Smith](/w/index.php?title=Dick_Smith&action=edit&redlink=1), người phiêu lưu, doanh nhân người [Úc](/wiki/%C3%9Ac) [1944](/wiki/1944)- [Amnon Lipkin-Shahak](/w/index.php?title=Amnon_Lipkin-Shahak&action=edit&redlink=1), chỉ huy quân sự, chính khách người [Israel](/wiki/Israel) [1945](/wiki/1945)- [Joy Fielding](/w/index.php?title=Joy_Fielding&action=edit&redlink=1), tiểu thuyết gia, nữ diễn viên người [Canada](/wiki/Canada) [1945](/wiki/1945)- [Hiroh Kikai](/w/index.php?title=Hiroh_Kikai&action=edit&redlink=1), nhà nhiếp ảnh người [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [1946](/wiki/1946)- [Martyn Griffiths](/w/index.php?title=Martyn_Griffiths&action=edit&redlink=1), người đua xe người [Anh](/wiki/Anh) [1946](/wiki/1946)- [Michel Leclère](/w/index.php?title=Michel_Lecl%C3%A8re&action=edit&redlink=1), người đua xe người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [1947](/wiki/1947)- [B.J. Wilson](/w/index.php?title=B.J._Wilson&action=edit&redlink=1), nhạc công đánh trống người [Anh](/wiki/Anh)(m. [1990](/wiki/1990)) [1947](/wiki/1947)- [Patrick Chesnais](/w/index.php?title=Patrick_Chesnais&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [1947](/wiki/1947)- [Patrick Barlow](/w/index.php?title=Patrick_Barlow&action=edit&redlink=1), diễn viên, diễn viên hài, nhà soạn kịch người [Anh](/wiki/Anh) [1947](/wiki/1947)- [Roger Kenneth Evans](/w/index.php?title=Roger_Kenneth_Evans&action=edit&redlink=1), chính khách người [Anh](/wiki/Anh) [1948](/wiki/1948)- [Guy Lapointe](/w/index.php?title=Guy_Lapointe&action=edit&redlink=1), vận động viên khúc côn cầu trên băng người [Canada](/wiki/Canada) [1948](/wiki/1948)- [Lockwood Phillips](/w/index.php?title=Lockwood_Phillips&action=edit&redlink=1), người dẫn chương trình phát thanh người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1948](/wiki/1948)- [Brian Lloyd](/w/index.php?title=Brian_Lloyd&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá [Wales](/wiki/Wales) [1949](/wiki/1949)- [Alex Higgins](/w/index.php?title=Alex_Higgins&action=edit&redlink=1), người chơi bi da người [Bắc Ireland](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ireland) [1949](/wiki/1949)- [Åse Kleveland](/w/index.php?title=%C3%85se_Kleveland&action=edit&redlink=1), ca sĩ, chính khách người [Na Uy](/wiki/Na_Uy) [1949](/wiki/1949)- [Hannu Siitonen](/w/index.php?title=Hannu_Siitonen&action=edit&redlink=1), vận động viên người [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan) [1950](/wiki/1950)- [Brad Dourif](/w/index.php?title=Brad_Dourif&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1950](/wiki/1950)- [Richard Kretchmer](/w/index.php?title=Richard_Kretchmer&action=edit&redlink=1), nghệ sĩ, sử gia người [Anh](/wiki/Anh) [1950](/wiki/1950)- [Rodney Milburn](/w/index.php?title=Rodney_Milburn&action=edit&redlink=1), vận động viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [1997](/wiki/1997)) [1950](/wiki/1950)- [Eiji Okuda](/w/index.php?title=Eiji_Okuda&action=edit&redlink=1), diễn viên, đạo diễn phim người [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [1950](/wiki/1950)- [Larry Perkins](/w/index.php?title=Larry_Perkins&action=edit&redlink=1), người đua xe người [Úc](/wiki/%C3%9Ac) [1951](/wiki/1951)- [Bill Frisell](/wiki/Bill_Frisell), nhạc Jazz nhạc sĩ người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1952](/wiki/1952)- [Mike Webster](/w/index.php?title=Mike_Webster&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [2002](/wiki/2002)) [1956](/wiki/1956)- [Ingemar Stenmark](/w/index.php?title=Ingemar_Stenmark&action=edit&redlink=1), vân động viên trượt tuyết người [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n) [1959](/wiki/1959)- [Luc Besson](/w/index.php?title=Luc_Besson&action=edit&redlink=1), nhà sản xuất, nhà văn, người đạo diễn người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [1959](/wiki/1959)- [Irene Cara](/w/index.php?title=Irene_Cara&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên, ca sĩ người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1960](/wiki/1960)- [Richard Biggs](/w/index.php?title=Richard_Biggs&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(m. [2004](/wiki/2004)) [1960](/wiki/1960)- [Guy Carbonneau](/w/index.php?title=Guy_Carbonneau&action=edit&redlink=1), vận động viên khúc côn cầu trên băng, người quản lí người [Canada](/wiki/Canada) [1960](/wiki/1960)- [James MacPherson](/w/index.php?title=James_MacPherson&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Scotland](/wiki/Scotland) [1962](/wiki/1962)- [Thomas Ian Griffith](/w/index.php?title=Thomas_Ian_Griffith&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1962](/wiki/1962)- [James McMurtry](/w/index.php?title=James_McMurtry&action=edit&redlink=1), nhạc dân gian ca sĩ, người sáng tác bài hát người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1962](/wiki/1962)- [Etsushi Toyokawa](/w/index.php?title=Etsushi_Toyokawa&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [1962](/wiki/1962)- [Brian Fisher](/w/index.php?title=Brian_Fisher&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chày người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1963](/wiki/1963)- [Jeff LaBar](/w/index.php?title=Jeff_LaBar&action=edit&redlink=1), nghệ sĩ đàn ghita người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1963](/wiki/1963)- [Keith Brown](/w/index.php?title=Keith_Brown&action=edit&redlink=1), cầu thủ cricket người [Anh](/wiki/Anh) [1964](/wiki/1964)- [Bonnie Blair](/w/index.php?title=Bonnie_Blair&action=edit&redlink=1), vận động viên trượt băng tốc độ người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1964](/wiki/1964)- [Courtney Pine](/w/index.php?title=Courtney_Pine&action=edit&redlink=1), nhạc Jazz nhạc công saxophon người [Anh](/wiki/Anh) [1964](/wiki/1964)- [Rozalla](/w/index.php?title=Rozalla&action=edit&redlink=1), ca sĩ người [Zambia](/wiki/Zambia) [1964](/wiki/1964)- [Paul Elliott](/w/index.php?title=Paul_Elliott&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Anh](/wiki/Anh) [1965](/wiki/1965)- [Yoriko Douguchi](/w/index.php?title=Yoriko_Douguchi&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên người [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [1966](/wiki/1966)- [Jerry Cantrell](/w/index.php?title=Jerry_Cantrell&action=edit&redlink=1), nhạc sĩ người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1966](/wiki/1966)- [Daniel S. Nevins](/w/index.php?title=Daniel_S._Nevins&action=edit&redlink=1), giáo sĩ Do Thái người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1968](/wiki/1968)- [Paul Marsden](/w/index.php?title=Paul_Marsden&action=edit&redlink=1), chính khách người [Anh](/wiki/Anh) [1969](/wiki/1969)- [Vassily Ivanchuk](/wiki/Vassily_Ivanchuk), đấu thủ cờ vua người [Ukraina](/wiki/Ukraina) [1969](/wiki/1969)- [Shaun Udal](/w/index.php?title=Shaun_Udal&action=edit&redlink=1), cầu thủ cricket người [Anh](/wiki/Anh) [1969](/wiki/1969)- [Andy Cutting](/w/index.php?title=Andy_Cutting&action=edit&redlink=1), nhạc dân gian nhạc sĩ, nhà soạn nhạc người [Anh](/wiki/Anh) [1970](/wiki/1970)- [Queen Latifah](/w/index.php?title=Queen_Latifah&action=edit&redlink=1), ca sĩ, nữ diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1972](/wiki/1972)- [Dane Cook](/w/index.php?title=Dane_Cook&action=edit&redlink=1), diễn viên hài, diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1973](/wiki/1973)- [Max Barry](/w/index.php?title=Max_Barry&action=edit&redlink=1), tác gia người [Úc](/wiki/%C3%9Ac) [1974](/wiki/1974)- [Laure Savasta](/w/index.php?title=Laure_Savasta&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng rổ người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [1975](/wiki/1975)- [Brian Griese](/w/index.php?title=Brian_Griese&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1975](/wiki/1975)- [Tomas Žvirgždauskas](/w/index.php?title=Tomas_%C5%BDvirg%C5%BEdauskas&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Litva](/wiki/Litva) [1975](/wiki/1975)- [Sutton Foster](/w/index.php?title=Sutton_Foster&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên, ca sĩ, diễn viên múa người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1976](/wiki/1976)- [Jovan Kirovski](/w/index.php?title=Jovan_Kirovski&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1976](/wiki/1976)- [Tomokazu Ohka](/w/index.php?title=Tomokazu_Ohka&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chày người [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [1976](/wiki/1976)- [Scott Podsednik](/w/index.php?title=Scott_Podsednik&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chày người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1977](/wiki/1977)- [Danny Murphy](/w/index.php?title=Danny_Murphy&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Anh](/wiki/Anh) [1977](/wiki/1977)- [Zdeno Chára](/w/index.php?title=Zdeno_Ch%C3%A1ra&action=edit&redlink=1), vận động viên khúc côn cầu trên băng người [Slovakia](/wiki/Slovakia) [1977](/wiki/1977)- [Devin Lima](/w/index.php?title=Devin_Lima&action=edit&redlink=1), ca sĩ người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1977](/wiki/1977)- [Willy Sagnol](/w/index.php?title=Willy_Sagnol&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [1977](/wiki/1977)- [Terrmel Sledge](/w/index.php?title=Terrmel_Sledge&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chày người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1977](/wiki/1977)- [Fernando Rodney](/w/index.php?title=Fernando_Rodney&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chày người [Dominica](/wiki/Dominica) [1978](/wiki/1978)- [Khalilah Adams](/w/index.php?title=Khalilah_Adams&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1978](/wiki/1978)- [Yoshie Takeshita](/w/index.php?title=Yoshie_Takeshita&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chuyền người [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [1978](/wiki/1978)- [Jan Bulis](/w/index.php?title=Jan_Bulis&action=edit&redlink=1), vận động viên khúc côn cầu trên băng người [Séc](/wiki/S%C3%A9c) [1978](/wiki/1978)- [Jonas Wallerstedt](/w/index.php?title=Jonas_Wallerstedt&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n) [1979](/wiki/1979)- [Danneel Harris](/w/index.php?title=Danneel_Harris&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1979](/wiki/1979)- [Anthony Maher](/w/index.php?title=Anthony_Maher&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1979](/wiki/1979)- [Adam Levine](/wiki/Adam_Levine), ca sĩ người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1980](/wiki/1980)- [Alexei Yagudin](/w/index.php?title=Alexei_Yagudin&action=edit&redlink=1), vận động viên trượt băng nghệ thuật người [Nga](/wiki/Nga) [1980](/wiki/1980)- [Sophia Myles](/w/index.php?title=Sophia_Myles&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên người [Anh](/wiki/Anh) [1980](/wiki/1980)- [Sebastien Frey](/w/index.php?title=Sebastien_Frey&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [1981](/wiki/1981)- [Jang Nara](/wiki/Jang_Na-ra), ca sĩ, nữ diễn viên người [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) [1981](/wiki/1981)- [Kasib Powell](/w/index.php?title=Kasib_Powell&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng rổ người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1982](/wiki/1982)- [Chad Cordero](/w/index.php?title=Chad_Cordero&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chày người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1982](/wiki/1982)- [Pedro Mantorras](/w/index.php?title=Pedro_Mantorras&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Angola](/wiki/Angola) [1983](/wiki/1983)- [Andy Sonnanstine](/w/index.php?title=Andy_Sonnanstine&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chày người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [1983](/wiki/1983)- [Tomasz Stolpa](/w/index.php?title=Tomasz_Stolpa&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan) [1985](/wiki/1985)- [Vince Lia](/w/index.php?title=Vince_Lia&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Úc](/wiki/%C3%9Ac) [1985](/wiki/1985)- [Gennaro Esposito](/w/index.php?title=Gennaro_Esposito&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Ý](/wiki/%C3%9D) [1986](/wiki/1986)- [Bia Figueiredo](/w/index.php?title=Bia_Figueiredo&action=edit&redlink=1), người đua xe người [Brasil](/wiki/Brasil) [1986](/wiki/1986)- [Abdennour Cherif El Ouazzani](/w/index.php?title=Abdennour_Cherif_El_Ouazzani&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Algérie](/wiki/Alg%C3%A9rie) [1986](/wiki/1986)- [Kaloyan Ivanov](/w/index.php?title=Kaloyan_Ivanov&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng rổ người [Bulgaria](/wiki/Bulgaria) [1987](/wiki/1987)- [Mauro Zárate](/w/index.php?title=Mauro_Z%C3%A1rate&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Argentina](/wiki/Argentina) [1987](/wiki/1987)- [Gabriel Mercado](/w/index.php?title=Gabriel_Mercado&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Argentina](/wiki/Argentina) [1987](/wiki/1987)- [Cesare Rickler](/w/index.php?title=Cesare_Rickler&action=edit&redlink=1), cầu thủ bóng đá người [Ý](/wiki/%C3%9D) [1989](/wiki/1989)- [Nishino Kana](/wiki/Nishino_Kana), nữ ca sĩ người Nhật [1996](/wiki/1996)- [Madeline Carroll](/w/index.php?title=Madeline_Carroll&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)
## Mất[
[sửa](/w/index.php?title=18_th%C3%A1ng_3&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=18_th%C3%A1ng_3&action=edit§ion=3)] [1689](/wiki/1689)- [John Dixwell](/w/index.php?title=John_Dixwell&action=edit&redlink=1), quan tòa người [Anh](/wiki/Anh)(s. [1607](/wiki/1607)) [1696](/wiki/1696)- [Robert Charnock](/w/index.php?title=Robert_Charnock&action=edit&redlink=1), người âm mưu người [Anh](/wiki/Anh) [1745](/wiki/1745)- [Sir Robert Walpole](/w/index.php?title=Sir_Robert_Walpole&action=edit&redlink=1), thủ tướng [Anh](/wiki/Anh)(s. [1676](/wiki/1676)) [1768](/wiki/1768)- [Laurence Sterne](/w/index.php?title=Laurence_Sterne&action=edit&redlink=1), nhà văn người [Ireland](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ireland)(s. [1713](/wiki/1713)) [1781](/wiki/1781)- [Anne Robert Turgot](/w/index.php?title=Anne_Robert_Turgot&action=edit&redlink=1), chính khách người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)(s. [1727](/wiki/1727)) [1823](/wiki/1823)- [Jean-Baptiste Breval](/w/index.php?title=Jean-Baptiste_Breval&action=edit&redlink=1), nhà soạn nhạc người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)(s. [1753](/wiki/1753)) [1835](/wiki/1835)- [Christian Gunther von Bernstorff](/w/index.php?title=Christian_Gunther_von_Bernstorff&action=edit&redlink=1), chính khách, nhà ngoại giao người [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch)(s. [1769](/wiki/1769)) [1907](/wiki/1907)- [Marcellin Berthelot](/w/index.php?title=Marcellin_Berthelot&action=edit&redlink=1), nhà hóa học, chính khách người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)(s. [1827](/wiki/1827)) [1936](/wiki/1936)- [Eleftherios Venizelos](/wiki/Eleftherios_Venizelos), thủ tướng [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p)nguyên [1939](/wiki/1939)- [Henry Simpson Lunn](/w/index.php?title=Henry_Simpson_Lunn&action=edit&redlink=1), người theo chủ nghĩa nhân đạo, lãnh đạo tôn giáo người [Anh](/wiki/Anh)(s. [1859](/wiki/1859)) [1941](/wiki/1941)- [Henri Cornet](/w/index.php?title=Henri_Cornet&action=edit&redlink=1), vận động viên xe đạp người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)(s. [1884](/wiki/1884)) [1945](/wiki/1945)- [William Grover-Williams](/w/index.php?title=William_Grover-Williams&action=edit&redlink=1), người đua xe người [Anh](/wiki/Anh) [1947](/wiki/1947)- [William C. Durant](/w/index.php?title=William_C._Durant&action=edit&redlink=1), người đi đầu trong lĩnh vực ô tô người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1861](/wiki/1861)) [1962](/wiki/1962)- [Walter W. Bacon](/w/index.php?title=Walter_W._Bacon&action=edit&redlink=1), thống đốc Delaware (s. [1880](/wiki/1880)) [1963](/wiki/1963)- [Wanda Hawley](/w/index.php?title=Wanda_Hawley&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1895](/wiki/1895)) [1964](/wiki/1964)- [Sigfrid Edström](/w/index.php?title=Sigfrid_Edstr%C3%B6m&action=edit&redlink=1), thể thao công chức người [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)(s. [1870](/wiki/1870)) [1969](/wiki/1969)- [Barbara Bates](/w/index.php?title=Barbara_Bates&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1925](/wiki/1925)) [1973](/wiki/1973)- [Lauritz Melchior](/w/index.php?title=Lauritz_Melchior&action=edit&redlink=1), [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)ca sĩ nhạc kịch người [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch)(s. [1890](/wiki/1890)) [1975](/wiki/1975)- [Alain Grandbois](/w/index.php?title=Alain_Grandbois&action=edit&redlink=1), nhà thơ Quebec (s. [1900](/wiki/1900)) [1977](/wiki/1977)- [José Carlos Pace](/w/index.php?title=Jos%C3%A9_Carlos_Pace&action=edit&redlink=1), người đua xe người [Brasil](/wiki/Brasil)(s. [1944](/wiki/1944)) [1978](/wiki/1978)- [Leigh Brackett](/w/index.php?title=Leigh_Brackett&action=edit&redlink=1), tác gia người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1915](/wiki/1915)) [1978](/wiki/1978)- [Peggy Wood](/w/index.php?title=Peggy_Wood&action=edit&redlink=1), nữ diễn viên người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1892](/wiki/1892)) [1980](/wiki/1980)- [Erich Fromm](/wiki/Erich_Fromm), nhà tâm lí học, nhà triết học người [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)(s. [1900](/wiki/1900)) [1983](/wiki/1983)- [Kenneth E. Boulding](/wiki/Kenneth_E._Boulding), nhà kinh tế học người [Anh](/wiki/Anh)(s. [1910](/wiki/1910)) [1984](/wiki/1984)- [Charlie Lau](/w/index.php?title=Charlie_Lau&action=edit&redlink=1), vận động viên bóng chày người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1933](/wiki/1933)) [1986](/wiki/1986)- [Bernard Malamud](/w/index.php?title=Bernard_Malamud&action=edit&redlink=1), nhà văn người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1914](/wiki/1914)) [1988](/wiki/1988)- [Billy Butterfield](/w/index.php?title=Billy_Butterfield&action=edit&redlink=1), nhạc Jazz người thổi trumpet người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1917](/wiki/1917)) [1990](/wiki/1990)- [Robin Harris](/w/index.php?title=Robin_Harris&action=edit&redlink=1), diễn viên, diễn viên hài người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1953](/wiki/1953)) [1996](/wiki/1996)- [Odysseas Elytis](/wiki/Odysseas_Elytis), nhà thơ, [giải thưởng Nobel](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel)người [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p)(s. [1911](/wiki/1911)) [1999](/wiki/1999)- [Elizabeth Huckaby](/w/index.php?title=Elizabeth_Huckaby&action=edit&redlink=1), nhà sư phạm người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1905](/wiki/1905)) [2000](/wiki/2000)- [Eberhard Bethge](/w/index.php?title=Eberhard_Bethge&action=edit&redlink=1), nhà thần học người [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)(s. [1909](/wiki/1909)) [2002](/wiki/2002)- [Gösta Winbergh](/w/index.php?title=G%C3%B6sta_Winbergh&action=edit&redlink=1), người hát giọng nam cao người [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)(s. [1943](/wiki/1943)) [2003](/wiki/2003)- [Karl Kling](/w/index.php?title=Karl_Kling&action=edit&redlink=1), người lái xe đua người [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)(s. [1910](/wiki/1910)) [2003](/wiki/2003)- [Adam Osborne](/w/index.php?title=Adam_Osborne&action=edit&redlink=1), máy tính người đi đầu trong lĩnh vực người [Anh](/wiki/Anh)(s. [1939](/wiki/1939)) [2004](/wiki/2004)- [Harrison McCain](/w/index.php?title=Harrison_McCain&action=edit&redlink=1), doanh nhân người [Canada](/wiki/Canada)(s. [1927](/wiki/1927)) [2006](/wiki/2006)- [Bill Beutel](/w/index.php?title=Bill_Beutel&action=edit&redlink=1), nhà báo người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(s. [1930](/wiki/1930)) [2006](/wiki/2006)- [Michael Attwell](/w/index.php?title=Michael_Attwell&action=edit&redlink=1), diễn viên người [Anh](/wiki/Anh)(s. [1943](/wiki/1943)) [2006](/wiki/2006)- [Dan Gibson](/wiki/Dan_Gibson), nhạc sĩ (s. [1922](/wiki/1922)) [2008](/wiki/2008)- [Anthony Minghella](/w/index.php?title=Anthony_Minghella&action=edit&redlink=1), đạo diễn phim (s. [1954](/wiki/1954)) [2008](/wiki/2008)- [Andrew Britton](/w/index.php?title=Andrew_Britton&action=edit&redlink=1), tác gia (s. [1981](/wiki/1981)) [2010](/wiki/2010)- [Hữu Loan](/wiki/H%E1%BB%AFu_Loan), [Nhà thơ Việt Nam](/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1)(s. [02/04](/wiki/2_th%C3%A1ng_4)/ [1916](/wiki/1916)).
## Ngày lễ và kỷ niệm[
[sửa](/w/index.php?title=18_th%C3%A1ng_3&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=18_th%C3%A1ng_3&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
**Đoạn viết này đang còn trống.**Bạn có thể giúp đỡ bằng [cách phát triển nó](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=18_th%C3%A1ng_3&action=edit§ion=).
- Ngày Quốc kỳ tại
[Aruba](/wiki/Aruba).
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: hit

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 hit/1, cp1055 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization


text:
Bản mẫu:Địa lý châu Âu
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
x
t
s
Địa lý châu Âu
Albania
•
Andorra
•
Áo
•
Armenia
•
Azerbaijan
•
Ba Lan
•
Belarus
•
Bỉ
•
Bosnia và Hercegovina
•
Bồ Đào Nha
•
Bulgaria
•
Cộng hòa Séc
•
Cộng hòa Síp
•
Croatia
•
Đan Mạch
•
Đức
•
Estonia
•
Gruzia
•
Hà Lan
•
Hy Lạp
•
Hungary
•
Ireland
•
Iceland
•
Kazakhstan
•
Kosovo
•
Latvia
•
Liechtenstein
•
Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
•
Litva
•
Luxembourg
•
Macedonia
•
Malta
•
Moldova
•
Monaco
•
Montenegro
•
Na Uy
•
Nga
•
Phần Lan
•
Pháp
•
Romania
•
San Marino
•
Serbia
•
Slovakia
•
Slovenia
•
Tây Ban Nha
•
Thổ Nhĩ Kỳ
•
Thụy Điển
•
Thụy Sĩ
•
Ukraine
•
Vatican
(Tòa Thánh) •
Ý
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bản_mẫu:Địa_lý_châu_Âu&oldid=11045323
”
Thể loại
:
Các bản mẫu châu Âu
Thể loại ẩn:
Hộp điều hướng không có danh sách ngang
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bản mẫu
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Ngôn ngữ khác
العربية
Bosanski
Cymraeg
Dansk
Deutsch
English
فارسی
Français
Hrvatski
Ido
Italiano
Lietuvių
Norsk nynorsk
Polski
Shqip
اردو
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 13:02 ngày 16 tháng 3 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Cache-Status: miss

Content-Language: vi

X-Cache: cp1066 miss, cp1055 miss

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Bauko, Mountain Province
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bauko là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Mountain, Philippines. Đây là đô thị đông dân nhất tỉnh. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 27.729 người trong 5.266 hộ.
Barangay[sửa | sửa mã nguồn]
Bauko được chia thành 22 barangay.

markdown:
# Bauko, Mountain Province
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Bauko** là một [đô thị](/wiki/%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_Philippines) hạng 4 ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Philippines)) [Mountain](/w/index.php?title=Mountain&action=edit&redlink=1), [Philippines](/wiki/Philippines). Đây là đô thị đông dân nhất tỉnh. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 27.729 người trong 5.266 hộ.
## Barangay[
[sửa](/w/index.php?title=Bauko,_Mountain_Province&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bauko,_Mountain_Province&action=edit§ion=1)]
Bauko được chia thành 22
[barangay](/wiki/Barangay).
|
||
|

X-Cache: cp1053 miss, cp1055 miss


text:
Conus lemniscatus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Conus lemniscatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.[2]
Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.
Miêu tả[sửa | sửa mã nguồn]
Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Reeve, L. A., 1849. Monograph of the genus Conus. Conchologia Iconica, i. Conus. Suppl..
- ^ a ă Conus lemniscatus Reeve, 1849. World Register of Marine Species, truy cập ngày 27 tháng 7 năm 2011.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Conus lemniscatus tại Wikimedia Commons

markdown:
*Conus lemniscatus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Conus lemniscatus
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Conoidea](/wiki/Conoidea) [Caenogastropoda](/wiki/Caenogastropoda)
nhánh
[Hypsogastropoda](/wiki/Hypsogastropoda)
nhánh
[Neogastropoda](/wiki/Neogastropoda) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Conidae](/wiki/Conidae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Coninae](/wiki/Coninae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Conus](/wiki/Conus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. lemniscatus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Conus lemniscatus* [Reeve](/w/index.php?title=Lovell_Augustus_Reeve&action=edit&redlink=1), 1849 [[1]](#cite_note-1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[2]](#cite_note-WoRMS-2)
Danh sách
*Conus carcellesi*Martins, 1945 *Conus clenchi*Martins, 1945 *Conus sagittatus*G. B. Sowerby II, 1865 *Conus sagittiferus*G. B. Sowerby II, 1866 *Conus tostesi*Petuch, 1986 *Lamniconus lemniscatus*(Reeve, 1849) * là một loài Conus lemniscatus* [ốc biển](/wiki/%E1%BB%90c_bi%E1%BB%83n), là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)sống ở biển trong họ [Conidae](/wiki/Conidae), họ ốc cối. [[2]](#cite_note-WoRMS-2)
Giống như tất cả các loài thuộc chi
*Conus*, chúng là loài [săn mồi](/wiki/S%C4%83n_m%E1%BB%93i) và có [nọc độc](/wiki/N%E1%BB%8Dc_%C4%91%E1%BB%99c). Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.
## Miêu tả[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&action=edit§ion=1)]
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&action=edit§ion=2)]
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&action=edit§ion=3)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&action=edit§ion=4)] **Reeve, L. A., 1849.** [^](#cite_ref-1) *Monograph of the genus Conus*. Conchologia Iconica, i. Conus. Suppl..
- ^
**a** **ă** [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=428177) *Conus lemniscatus*Reeve, 1849 [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập ngày 27 tháng 7 năm 2011.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&action=edit§ion=5)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_lemniscatus&action=edit§ion=6)]
Phương tiện liên quan tới
[Conus lemniscatus](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Conus_lemniscatus) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1065 miss, cp1055 miss


text:
Lysandros
Lysandros (qua đời năm 395 TCN, tiếng Hy Lạp: Λύσανδρος, Lýsandros) là một vị tướng người Sparta, và là vị chỉ huy của lực lượng Hải quân Sparta ở biển Hellespont mà đã đánh thắng người Athena tại Aegospotami trong năm 405 TCN. Năm sau, ông đã buộc các lãnh đạo người Athena phải đầu hàng và đưa cuộc chiến tranh Peloponnesia tới hồi kết thúc.
Mục lục
- 1 Thời niên thiếu
- 2 Trận Notium
- 3 Trận Arginusae
- 4 Trận Aegospotami
- 5 Chiến thắng người Athen
- 6 Lysandros trong việc lãnh đạo ở Athen
- 7 Sự chống đối của người Athen
- 8 Tham gia vào cuộc nổi loạn của Cyrus chống lại vua Ba tư Artaxerxes II
- 9 Những năm cuối đời
- 10 Xem thêm
- 11 Chú thích
- 12 Sách đọc thêm
- 13 Liên kết ngoài
Thời niên thiếu[sửa | sửa mã nguồn]
Có quá ít thông tin về thời niên thiếu của Lysandros. Cha của Lysandros là Aristoclitus, là một thành viên của Hoàng gia Heracles của xứ Sparta (triều đại này tuyên bố là những hậu duệ của vị anh hùng Heracles). Tuy nhiên, gia đình của Lysandros nghèo, và khi ông còn trẻ ông cần có sự đảm bảo của người cha đỡ đầu để có thể tham gia vào việc đào tạo ở Sparta để trở thành một người lính.
Trận Notium[sửa | sửa mã nguồn]
Lysandros được bổ nhiệm làm Nauarch (đô đốc) của người Sparta ở biển Aegean trong năm 407 TCN. Trong suốt thời kì này, ông đã có một tình bạn và sự hỗ trợ của Cyrus Trẻ, con của vua Darius II và Hoàng hậu Parysatis của Đế quốc Ba Tư.
Đô đốc Lysandros sau đó tiến hành một dự án lớn nhằm tạo ra một hạm đội mạnh cho Sparta đóng ở Ephesus mà có thể đe dọa người Athena và các đồng minh của họ.[1][2]
Alcibiades đã được bổ nhiệm làm tổng chỉ huy với quyền lực độc đoán và đã để cho Samos tái tham gia vào hạm đội của ông ta và cố gắng để chạm trán với Lysandros. Đô đốc người Sparta, Lysandros từ chối ra khỏi Ephesus để tham gia vào trận chiến với Alcibiades. Tuy nhiên, trong khi Alcibiades đi tìm nguồn cung cấp, hạm đội của Athena đã được đặt dưới sự chỉ huy của Antiokhos, người chỉ huy tàu của ông ta. Trong thời gian này Lysandros đã cố gắng để giao chiến với hạm đội Athena và họ đã bị khiêu khích bởi lực lượng Hải quân của xứ Sparta (với sự giúp đỡ của Quân đội Ba Tư do Hoàng tử Cyrus Trẻ thống lĩnh) trong trận Notium năm 406 TCN. Chiến thắng này của Lysandros đã làm cho những kẻ thù của Alcibiades có cớ để đòi lại quyền chỉ huy của ông
Trận Arginusae[sửa | sửa mã nguồn]
Tuy vậy, sau chiến thắng này, Lysandros không còn là đô đốc của người Sparta nữa, và theo quy định của pháp luật Sparta, đã được thay thế bởi Callicratidas.
Năm 406 TCN, Callicratidas tạp hợp một hạm đội và khởi hành đến Methymna, Lesbos, mà sau đó ông đã bao vây những nơi này. Điều này đe dọa nguồn cung cấp lúa mì cho Athena. Athena gửi đô đốc của họ, Conon, để phá vỡ cuộc bao vây. Khi Callicratidas tấn công, Conon rút lui đến Mytilene, nơi ông bị phong tỏa của hạm đội Sparta của Callicratidas.
Để trợ giúp cho Conon, người Athena tập hợp một hạm đội mới, mà phần lớn đều là những con tàu mới được đóng và được lái bởi những thủy thủ còn thiếu kinh nghiệm. Trong khi đội tàu của người Athena thua kém so với Sparta, người Athena đã nghĩ ra một chiến thuật mới không theo truyền thống, mà cho phép họ để bảo đảm một chiến thắng kịch tính và bất ngờ trong trận Arginusae, gần Lesbos. Việc phong tỏa Conon của người Sparta bị phá vỡ và lực lượng của người Sparta bị đánh bại, bản thân Callicratidas tử trận.
Trận Aegospotami[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi Sparta nhận thất bại nặng nề trong trận Arginusae và với cái chết của đô đốc Sparta, Callicratides. Đồng minh của Sparta tìm cách để Lysandros được tái bổ nhiệm làm đô đốc.Tuy nhiên, luật pháp Sparta không cho phép phục hồi chức vị của đô đốc. Chính vì vậy, Aracus được bổ nhiệm làm đô đốc và Lysandros làm phó cho ông. Tuy nhiên, Lysander mới thực sự là chỉ huy của hạm đội.[1][2]
Sau khi quay lại chỉ huy, Lysandros chỉ đạo cho hạm đội của Sparta tới Hellespont. Hạm đội Athena theo sau ông ở đó. Năm 404 TCN, người Athen tập hợp tất cả hạm đội của mình tại Aegospotami (gần Thracian Chersonese). Hạm đội Athen dưới quyền của Đô đốc Conon đã bị hủy diệt bởi hạm đội Sparta dưới quyền Lysanros. Sau đó Conon bỏ trốn tới Cyprus.
Sau đó, lực lượng của Lysandros đã tiến tới Eo biển Bosporos và chiếm cả Byzantium và Chalcedon. Họ đã đuổi hết người Athena sống ở những thành bang này. Lysandros cũng chiếm được đảo Lesbos.[1][2]
Chiến thắng người Athen[sửa | sửa mã nguồn]
Sau chiến thắng tại Aegospotami, người Sparta đã ở vị thế để buộc người Athen phải đầu hàng hoàn toàn. Vua Sparta, Pausanias, chỉ huy cuộc vây hãm Athena trong khi Lysandros phong tỏa thành phố hải cảng Piraeus. Việc làm này đã ngăn chận nguồn cung cấp lương thực đến Athen từ Hellespont,gây ra nạn đói cho Athen. Nhận thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng này,Theramenes bắt đầu đàm phán với Lysandros. Cuộc đàm phán đã kéo dài ba tháng, nhưng cuối cùng Lysandros đã đồng ý các điều khoản tại Piraeus. Thỏa thuận đạt được được cho là sự đầu hàng của người Athen và chấm dứt Cuộc chiến tranh Peloponnese năm 404 TCN.
Người Sparta yêu cầu người Athen phải phá bỏ những bức tường thành bao quanh Piraeus cũng như đoạn Trường Thành nối liền Athen với Piraeus, người Athen phải từ bỏ hết các thuộc địa của họ, đồng thời giao nộp toàn bộ tàu chiến cho người Sparta.Tuy vậy điều mà Theramenes làm được là đã bảo vệ Athen khỏi sự tàn phá. Những thành thị Hy lạp ở phía bên kia bờ biển Aegean thuộc Tiểu Á một lần nữa lại chịu sự cai trị của đế chế Achaemenes.
Lysandros trong việc lãnh đạo ở Athen[sửa | sửa mã nguồn]
Lysandros sau đó thành lập chính phủ bù nhìn ở Athen, với việc thiết lập chế độ ba mươi bạo chúa đứng đầu là Critias bao gồm Theramenes như một thành viên hàng đầu.Chính phủ bù nhìn đã hành quyết nhiều công dân và tước bỏ tất cả quyền lợi trước đây của họ là công dân của Athen. Nhiều thành bang trong số các đồng minh cũ Athens bây giờ đã bị cai trị bởi ủy ban mười người (decarchy), thường được gia cố với các đơn vị đồn trú dưới sự chỉ huy của một tướng lĩnh Spartan (harmost). Đây là thời kỳ bắt đầu quyền bá chủ của người Spartan.
Sau một cuộc tấn công ồ ạt và chiếm giữ Samos, Lysandros trở về Sparta. Alcibiades, cựu lãnh đạo của Athen, nổi lên sau chiến thắng của người Spartan tại Aegospotami và đã tị nạn tại Phrygia, Tây Bắc Tiểu Á với Pharnabazus, phó vương Ba Tư. Ông tìm kiếm sự trợ giúp của Ba Tư cho người Athen. Tuy nhiên, người Sparta đã quyết định rằng Alcibiades phải bị loại bỏ và Lysander, với sự giúp đỡ của Pharnabazus, sắp xếp vụ ám sát Alcibiades.[1][2]
Lysander đã có thể đó được một tài sản khổng lồ từ những chiến thắng chống lại Athena và các đồng minh của họ. Tuy nhiên, tuần theo truyền thống Spartan, ông muốn chuyển nhượng tài sản này cho những giám quan tại Sparta. Lysander chỉ định tướng Spartan là Gylippus để thực hiện nhiệm vụ này. Tuy nhiên, Gylippus không thể chống lại sự cám dỗ về vấn đề làm giàu cho mình và lấy trộm một số lượng đáng kể. Khi họ phát hiện ra những gì đã xảy ra, Gylippus buộc phải sống lưu vong và bị kết án tử hình vắng mặt.
Sự chống đối của người Athen[sửa | sửa mã nguồn]
Tướng Thrasybulus của Athens, người đã bị đi đày khỏi Athens bởi chính phủ bù nhìn của Sparta, đã lãnh đạo phe dân chủ tiến hành kháng chiến. Năm 403 TCN, ông đã chỉ huy một lực lượng nhỏ của người lưu vong mà xâm chiếm Attica, và trong trận đánh tiếp, lần đầu tiên đánh bại một đơn vị đồn trú Spartan và sau đó các lực lượng của chính phủ bù nhìn (trong đó bao gồm vị tướng Spartan, Lysander) trong trận Munychia. Kẻ cầm đầu của nhóm Ba mươi bạo chúa, Critias, đã bị giết trong trận chiến.
Trận Piraeus sau đó đã xảy ra cuộc chiến đấu giữa những người lưu vong Athen những người đã đánh bại chính phủ của Ba mươi bạo chúa và chiếm Piraeus và một lực lượng Spartan gửi đến chiến đấu cho họ. Trong trận chiến, người Sparta suýt đánh bại những người lưu vong, với cả hai bên chịu thương vong lớn. Bất chấp sự phản đối từ Lysandros, sau khi cuộc chiến Pausanias vua Agiad của Sparta, đã sắp xếp một giải quyết giữa hai bên cho phép thống nhất của Athens và Piraeus, và tái lập chính phủ dân chủ ở Athens.
Tham gia vào cuộc nổi loạn của Cyrus chống lại vua Ba tư Artaxerxes II[sửa | sửa mã nguồn]
Trong năm 401 TCN, Lysander vẫn tiếp tục có một ảnh hưởng đáng kể ở Sparta bất chấp những thất bại của ông tại Athens. Ông đã có thể thuyết phục Sparta để chọn Agesilaus II là vị vua mới của Spartan sau cái chết của Agis II. Ông cũng có khả năng thuyết phục người Sparta hỗ trợ Cyrus Trẻ (chớ nhầm lẫn với vị tiên vương lỗi lạc của ông là Cyrus Đại Đế[3]) trong cuộc nổi dậy bất thành chống lại vua anh Artaxerxes II.
Để giành ngôi "Vua của các vị vua" từ tay Artaxerxes,[3] Cyrus Trẻ mở đầu cuộc nổi loạn với khoảng 20.000 binh sĩ, trong đó khoảng 10.000 lính đánh thuê Hy Lạp, bao gồm cả người Sparta. Khi ông đến sông Euphrates tại Thapsacus, ông tuyên bố rằng ông đã khởi binh đánh Artaxerxes II. Ông tiếp tục tiến vào Babylonia không mấy khó khăn, nhưng Artaxerxes II, đã được cảnh báo vào lúc cuối bởi Tissaphernes, vội vàng tập hợp một đội quân.
Hai lực lượng đã gặp nhau trong trận Cunaxa, phía bắc Babylon, nơi mà Cyrus đã tử trận. Những lính đánh thuê Hy Lạp chiến đấu cho Cyrus đã bị mắc kẹt lại sau thất bại của Cyrus. Họ đã chiến đấu theo cách của họ đi về phía bắc chống lại sự thù địch của người Ba Tư, Armenia, và người Kurd để tới Trapezus, trên bờ biển của biển Đen dưới sự chỉ huy của Xenophon. Ông là người Athena đã lãnh đạo họ khi Tissaphernes, phó vương Ba Tư ở Caria và Lydia, đã bắt Clearchus của Sparta và các đội trưởng cấp cao khác của Hy Lạp và bị vua Artaxerxes II hành quyết.
Những năm cuối đời[sửa | sửa mã nguồn]
Với hy vọng tái lập hội đồng chính trị đầu sỏ mà ông đã dựng lên sau khi đánh bại Athena trong năm 404 trước Công Nguyên, Lysandros tính việc giao cho vua Agesilaos II nhà Eurypontid của Sparta quyền chỉ huy quân Hy Lạp trong chiến tranh chống Ba Tư năm 396 TCN. Người Sparta đã được người Ionian kêu gọi giúp họ chống lại vua Ba Tư Artaxerxes II. Lysandros được cho là hy vọng sẽ nhận được chức chỉ huy của các lực lượng Sparta, đã không tham gia chiến dịch. Tuy nhiên, Agesilaos II đã trở nên bực bội vì quyền lực và ảnh hưởng của Lysandros. Vì vậy, Agesilaos II chống phá kế hoạch của người thầy cũ của mình và để cho Lysandros làm chỉ huy của quân đội ở Hellespont, cách xa Sparta và đại lục Hy Lạp.
Quay trở lại Sparta vào năm 395 trước Công nguyên, Lysandros là tác nhân chính bắt đầu một cuộc chiến tranh với Thebes, một thành phố Hy Lạp khác được biết đến là cuộc chiến tranh Corinth. Người Sparta đã chuẩn bị sẵn sàng để phái một đội quân chống lại liên minh mới của Athens, Thebes, Corinth và Argos (với sự hậu thuẫn của Đế quốc Ba Tư) và ra lệnh cho Agesilaos II trở lại Hy Lạp. Agesilaos bắt đầu lên đường quay về Sparta với quân đội của mình, vượt qua Hellespont và hành quân về phía tây qua Thrace.
Tử trận[sửa | sửa mã nguồn]
Quân Spartan chi làm hai đạo, một đạo dưới quyền Lysandros và một đạo dưới quyền Pausanias của Sparta, tụ họp tại điểm hẹn đã định trước và cùng tấn công thành phố Haliartus, ở Boeotia. Lysandros đến trước Pausanias và thuyết phục thành phố Orchomenus nổi loạn tách khỏi liên minh Boeotia. Sau đó, ông kéo quân đến Haliartus. Trong trận Haliartus, Lysandros đã tử trận khi dẫn quân đến gần sát các bức tường thành. Quân Sparta tháo chạy về núi, nhưng quân Thebes truy kích và đến núi thì bị quân Sparta đánh tan[4].
Vài ngày sau, Pausanias kéo quân tới Haliartus. Để thu thập xác Lysandros và các tử sĩ, Pausanias đã thỏa thuận với người Thebes và họ đồng ý, đổi lại Pausanias phải rút quân khỏi Boetia.[4] Sau khi Lysander chết, một kế hoạch bất thành của Lysander nhằm gia tăng quyền hạn của mình bằng việc "tập thể hóa" Vương quyền Sparta và không để cho vua Sparta thực sự nắm quyền chỉ huy quân đội, đã bị Agesilaos II "phát hiện".[1][5]
Các nhà sử học có tranh luận rằng đây có phải là sự bịa đặt để bêu xấu Lysandros sau khi ông chết hay không ? Tuy nhiên, Nigel Kennell nhìn nhận rằng, âm mưu đó phù hợp với những gì chúng ta biết về Lysandros.[6]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Trận Aegospotami
- Lycurgus
- Vua Agesilaus II
- Biển Aegean
- Ephesus
- Hoàng tử Cyrus
- Trận Notium
- Harmost
- Chiến tranh Peloponnesia
- Vua Pausanias
- Theramenes
- Ba muơi bạo chúa
- Ephor
- Chiến tranh Corinth
- Trận Haliartus
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b c Plutarch, Lives. Life of Lysander. (University of Massachusetts/Wikisource)
- ^ a ă â b Xenophon, Hellenica. (Wikisource/Gutenberg Project)
- ^ a ă Samuel Willard Crompton, Alexander the Great, trang 37
- ^ a ă Xenophon, Hellenica: Easyread Edition.
- ^ Cornelius Nepos, Life of Eminent Greeks.[1]
- ^ "Spartans, a new history", Nigel Kennell, 2010, p134
Sách đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Samuel Willard Crompton, Alexander the Great, Infobase Publishing, 2003. ISBN 0791072193.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Ancient/classical history (Lysander) – About.com
- Lysander by Plutarch – The Internet Classics Archive on MIT

markdown:
# Lysandros
**Lysandros** (qua đời năm 395 TCN, tiếng Hy Lạp: Λύσανδρος, Lýsandros) là một vị tướng người [Sparta](/wiki/Sparta), và là vị chỉ huy của lực lượng Hải quân Sparta ở biển Hellespont mà đã đánh thắng người Athena tại Aegospotami trong năm 405 TCN. Năm sau, ông đã buộc các lãnh đạo người Athena phải đầu hàng và đưa cuộc [chiến tranh Peloponnesia](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Peloponnesia&action=edit&redlink=1) tới hồi kết thúc.
## Mục lục
[1 Thời niên thiếu](#Th.E1.BB.9Di_ni.C3.AAn_thi.E1.BA.BFu) [2 Trận Notium](#Tr.E1.BA.ADn_Notium) [3 Trận Arginusae](#Tr.E1.BA.ADn_Arginusae) [4 Trận Aegospotami](#Tr.E1.BA.ADn_Aegospotami) [5 Chiến thắng người Athen](#Chi.E1.BA.BFn_th.E1.BA.AFng_ng.C6.B0.E1.BB.9Di_Athen) [6 Lysandros trong việc lãnh đạo ở Athen](#Lysandros_trong_vi.E1.BB.87c_l.C3.A3nh_.C4.91.E1.BA.A1o_.E1.BB.9F_Athen) [7 Sự chống đối của người Athen](#S.E1.BB.B1_ch.E1.BB.91ng_.C4.91.E1.BB.91i_c.E1.BB.A7a_ng.C6.B0.E1.BB.9Di_Athen) [8 Tham gia vào cuộc nổi loạn của Cyrus chống lại vua Ba tư Artaxerxes II](#Tham_gia_v.C3.A0o_cu.E1.BB.99c_n.E1.BB.95i_lo.E1.BA.A1n_c.E1.BB.A7a_Cyrus_ch.E1.BB.91ng_l.E1.BA.A1i_vua_Ba_t.C6.B0_Artaxerxes_II) [9 Những năm cuối đời](#Nh.E1.BB.AFng_n.C4.83m_cu.E1.BB.91i_.C4.91.E1.BB.9Di) [10 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [11 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [12 Sách đọc thêm](#S.C3.A1ch_.C4.91.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm) [13 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Thời niên thiếu[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=1)]
Có quá ít thông tin về thời niên thiếu của Lysandros. Cha của Lysandros là Aristoclitus, là một thành viên của Hoàng gia Heracles của xứ Sparta (
[triều đại](/wiki/Tri%E1%BB%81u_%C4%91%E1%BA%A1i) này tuyên bố là những hậu duệ của vị anh hùng [Heracles](/wiki/Heracles)). Tuy nhiên, gia đình của Lysandros nghèo, và khi ông còn trẻ ông cần có sự đảm bảo của người cha đỡ đầu để có thể tham gia vào việc đào tạo ở Sparta để trở thành một người lính.
## Trận Notium[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=2)]
Lysandros được bổ nhiệm làm
*Nauarch* (đô đốc) của người Sparta ở biển Aegean trong năm 407 TCN. Trong suốt thời kì này, ông đã có một tình bạn và sự hỗ trợ của [Cyrus Trẻ](/w/index.php?title=Cyrus_Tr%E1%BA%BB&action=edit&redlink=1), con của vua [Darius II](/wiki/Darius_II) và [Hoàng hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [Parysatis](/w/index.php?title=Parysatis&action=edit&redlink=1) của [Đế quốc Ba Tư](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ba_T%C6%B0).
Đô đốc Lysandros sau đó tiến hành một dự án lớn nhằm tạo ra một hạm đội mạnh cho Sparta đóng ở Ephesus mà có thể đe dọa người Athena và các đồng minh của họ.
[[1]](#cite_note-lys-lives-1) [[2]](#cite_note-lys-xen-2) [Alcibiades](/wiki/Alcibiades) đã được bổ nhiệm làm tổng chỉ huy với quyền lực độc đoán và đã để cho Samos tái tham gia vào hạm đội của ông ta và cố gắng để chạm trán với Lysandros. Đô đốc người Sparta, Lysandros từ chối ra khỏi Ephesus để tham gia vào trận chiến với Alcibiades. Tuy nhiên, trong khi Alcibiades đi tìm nguồn cung cấp, hạm đội của Athena đã được đặt dưới sự chỉ huy của Antiokhos, người chỉ huy tàu của ông ta. Trong thời gian này Lysandros đã cố gắng để giao chiến với hạm đội Athena và họ đã bị khiêu khích bởi lực lượng Hải quân của xứ Sparta (với sự giúp đỡ của Quân đội Ba Tư do Hoàng tử Cyrus Trẻ thống lĩnh) trong [trận Notium](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Notium&action=edit&redlink=1) năm 406 TCN. Chiến thắng này của Lysandros đã làm cho những kẻ thù của Alcibiades có cớ để đòi lại quyền chỉ huy của ông
## Trận Arginusae[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=3)]
Tuy vậy, sau chiến thắng này, Lysandros không còn là đô đốc của người Sparta nữa, và theo quy định của pháp luật Sparta, đã được thay thế bởi
[Callicratidas](/w/index.php?title=Callicratidas&action=edit&redlink=1).
Năm 406 TCN, Callicratidas tạp hợp một hạm đội và khởi hành đến Methymna, Lesbos, mà sau đó ông đã bao vây những nơi này. Điều này đe dọa nguồn cung cấp lúa mì cho Athena. Athena gửi đô đốc của họ, Conon, để phá vỡ cuộc bao vây. Khi Callicratidas tấn công, Conon rút lui đến Mytilene, nơi ông bị phong tỏa của hạm đội Sparta của Callicratidas.
Để trợ giúp cho Conon, người Athena tập hợp một hạm đội mới, mà phần lớn đều là những con tàu mới được đóng và được lái bởi những thủy thủ còn thiếu kinh nghiệm. Trong khi đội tàu của người Athena thua kém so với Sparta, người Athena đã nghĩ ra một chiến thuật mới không theo truyền thống, mà cho phép họ để bảo đảm một chiến thắng kịch tính và bất ngờ trong trận Arginusae, gần Lesbos. Việc phong tỏa Conon của người Sparta bị phá vỡ và lực lượng của người Sparta bị đánh bại, bản thân Callicratidas tử trận.
## Trận Aegospotami[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=4)]
Sau khi Sparta nhận thất bại nặng nề trong
[trận Arginusae](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Arginusae&action=edit&redlink=1) và với cái chết của đô đốc Sparta, Callicratides. Đồng minh của Sparta tìm cách để Lysandros được tái bổ nhiệm làm đô đốc.Tuy nhiên, luật pháp Sparta không cho phép phục hồi chức vị của đô đốc. Chính vì vậy, Aracus được bổ nhiệm làm đô đốc và Lysandros làm phó cho ông. Tuy nhiên, Lysander mới thực sự là chỉ huy của hạm đội. [[1]](#cite_note-lys-lives-1) [[2]](#cite_note-lys-xen-2)
Sau khi quay lại chỉ huy, Lysandros chỉ đạo cho hạm đội của Sparta tới Hellespont. Hạm đội Athena theo sau ông ở đó. Năm 404 TCN, người Athen tập hợp tất cả hạm đội của mình tại
[Aegospotami](/w/index.php?title=Aegospotami&action=edit&redlink=1) (gần [Thracian Chersonese](/w/index.php?title=Thracian_Chersonese&action=edit&redlink=1)). Hạm đội Athen dưới quyền của Đô đốc Conon đã bị hủy diệt bởi hạm đội Sparta dưới quyền Lysanros. Sau đó Conon bỏ trốn tới Cyprus.
Sau đó, lực lượng của Lysandros đã tiến tới
[Eo biển Bosporos](/w/index.php?title=Eo_bi%E1%BB%83n_Bosporos&action=edit&redlink=1) và chiếm cả Byzantium và Chalcedon. Họ đã đuổi hết người Athena sống ở những thành bang này. Lysandros cũng chiếm được đảo Lesbos. [[1]](#cite_note-lys-lives-1) [[2]](#cite_note-lys-xen-2)
## Chiến thắng người Athen[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=5)]
Sau chiến thắng tại Aegospotami, người Sparta đã ở vị thế để buộc người Athen phải đầu hàng hoàn toàn. Vua Sparta,
[Pausanias](/w/index.php?title=Pausanias&action=edit&redlink=1), chỉ huy cuộc vây hãm Athena trong khi Lysandros phong tỏa thành phố hải cảng Piraeus. Việc làm này đã ngăn chận nguồn cung cấp lương thực đến Athen từ Hellespont,gây ra nạn đói cho Athen. Nhận thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng này, [Theramenes](/w/index.php?title=Theramenes&action=edit&redlink=1) bắt đầu đàm phán với Lysandros. Cuộc đàm phán đã kéo dài ba tháng, nhưng cuối cùng Lysandros đã đồng ý các điều khoản tại Piraeus. Thỏa thuận đạt được được cho là sự đầu hàng của người Athen và chấm dứt [Cuộc chiến tranh Peloponnese](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_tranh_Peloponnese&action=edit&redlink=1) năm 404 TCN.
Người Sparta yêu cầu người Athen phải phá bỏ những bức tường thành bao quanh Piraeus cũng như đoạn Trường Thành nối liền Athen với Piraeus, người Athen phải từ bỏ hết các thuộc địa của họ, đồng thời giao nộp toàn bộ tàu chiến cho người Sparta.Tuy vậy điều mà Theramenes làm được là đã bảo vệ Athen khỏi sự tàn phá. Những thành thị Hy lạp ở phía bên kia bờ biển Aegean thuộc Tiểu Á một lần nữa lại chịu sự cai trị của
[đế chế Achaemenes](/wiki/Nh%C3%A0_Achaemenes).
## Lysandros trong việc lãnh đạo ở Athen[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=6)]
Lysandros sau đó thành lập chính phủ bù nhìn ở Athen, với việc thiết lập chế độ
[ba mươi bạo chúa](/w/index.php?title=Ba_m%C6%B0%C6%A1i_b%E1%BA%A1o_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) đứng đầu là [Critias](/w/index.php?title=Critias&action=edit&redlink=1) bao gồm Theramenes như một thành viên hàng đầu.Chính phủ bù nhìn đã hành quyết nhiều công dân và tước bỏ tất cả quyền lợi trước đây của họ là công dân của Athen. Nhiều thành bang trong số các đồng minh cũ Athens bây giờ đã bị cai trị bởi ủy ban mười người (decarchy), thường được gia cố với các đơn vị đồn trú dưới sự chỉ huy của một tướng lĩnh Spartan (harmost). Đây là thời kỳ bắt đầu quyền bá chủ của người Spartan.
Sau một cuộc tấn công ồ ạt và chiếm giữ Samos, Lysandros trở về
[Sparta](/wiki/Sparta). [Alcibiades](/wiki/Alcibiades), cựu lãnh đạo của Athen, nổi lên sau chiến thắng của người Spartan tại Aegospotami và đã tị nạn tại Phrygia, Tây Bắc Tiểu Á với [Pharnabazus](/w/index.php?title=Pharnabazus&action=edit&redlink=1), phó vương Ba Tư. Ông tìm kiếm sự trợ giúp của Ba Tư cho người Athen. Tuy nhiên, người Sparta đã quyết định rằng Alcibiades phải bị loại bỏ và Lysander, với sự giúp đỡ của Pharnabazus, sắp xếp vụ ám sát Alcibiades. [[1]](#cite_note-lys-lives-1) [[2]](#cite_note-lys-xen-2)
Lysander đã có thể đó được một tài sản khổng lồ từ những chiến thắng chống lại Athena và các đồng minh của họ. Tuy nhiên, tuần theo truyền thống Spartan, ông muốn chuyển nhượng tài sản này cho những giám quan tại Sparta. Lysander chỉ định tướng Spartan là
[Gylippus](/w/index.php?title=Gylippus&action=edit&redlink=1) để thực hiện nhiệm vụ này. Tuy nhiên, Gylippus không thể chống lại sự cám dỗ về vấn đề làm giàu cho mình và lấy trộm một số lượng đáng kể. Khi họ phát hiện ra những gì đã xảy ra, Gylippus buộc phải sống lưu vong và bị kết án tử hình vắng mặt.
## Sự chống đối của người Athen[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=7)]
Tướng
[Thrasybulus](/wiki/Thrasybulus) của Athens, người đã bị đi đày khỏi Athens bởi chính phủ bù nhìn của Sparta, đã lãnh đạo phe dân chủ tiến hành kháng chiến. Năm 403 TCN, ông đã chỉ huy một lực lượng nhỏ của người lưu vong mà xâm chiếm Attica, và trong trận đánh tiếp, lần đầu tiên đánh bại một đơn vị đồn trú Spartan và sau đó các lực lượng của chính phủ bù nhìn (trong đó bao gồm vị tướng Spartan, Lysander) trong [trận Munychia](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Munychia&action=edit&redlink=1). Kẻ cầm đầu của nhóm Ba mươi bạo chúa, Critias, đã bị giết trong trận chiến. [Trận Piraeus](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Piraeus&action=edit&redlink=1) sau đó đã xảy ra cuộc chiến đấu giữa những người lưu vong Athen những người đã đánh bại chính phủ của Ba mươi bạo chúa và chiếm Piraeus và một lực lượng Spartan gửi đến chiến đấu cho họ. Trong trận chiến, người Sparta suýt đánh bại những người lưu vong, với cả hai bên chịu thương vong lớn. Bất chấp sự phản đối từ Lysandros, sau khi cuộc chiến Pausanias vua Agiad của Sparta, đã sắp xếp một giải quyết giữa hai bên cho phép thống nhất của Athens và Piraeus, và tái lập chính phủ dân chủ ở Athens.
## Tham gia vào cuộc nổi loạn của Cyrus chống lại vua Ba tư Artaxerxes II[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=8)]
Trong năm 401 TCN, Lysander vẫn tiếp tục có một ảnh hưởng đáng kể ở
[Sparta](/wiki/Sparta) bất chấp những thất bại của ông tại Athens. Ông đã có thể thuyết phục Sparta để chọn [Agesilaus II](/wiki/Agesilaos_II) là vị vua mới của Spartan sau cái chết của [Agis II](/w/index.php?title=Agis_II&action=edit&redlink=1). Ông cũng có khả năng thuyết phục người Sparta hỗ trợ Cyrus Trẻ (chớ nhầm lẫn với vị tiên vương lỗi lạc của ông là [Cyrus Đại Đế](/wiki/Cyrus_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) ) trong cuộc nổi dậy bất thành chống lại vua anh [3] [Artaxerxes II](/wiki/Artaxerxes_II).
Để giành ngôi "Vua của các vị vua" từ tay Artaxerxes,
Cyrus Trẻ mở đầu cuộc nổi loạn với khoảng 20.000 binh sĩ, trong đó khoảng 10.000 lính đánh thuê Hy Lạp, bao gồm cả người Sparta. Khi ông đến sông Euphrates tại Thapsacus, ông tuyên bố rằng ông đã khởi binh đánh Artaxerxes II. Ông tiếp tục tiến vào Babylonia không mấy khó khăn, nhưng Artaxerxes II, đã được cảnh báo vào lúc cuối bởi [3] [Tissaphernes](/w/index.php?title=Tissaphernes&action=edit&redlink=1), vội vàng tập hợp một đội quân.
Hai lực lượng đã gặp nhau trong
[trận Cunaxa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Cunaxa&action=edit&redlink=1), phía bắc Babylon, nơi mà Cyrus đã tử trận. Những lính đánh thuê Hy Lạp chiến đấu cho Cyrus đã bị mắc kẹt lại sau thất bại của Cyrus. Họ đã chiến đấu theo cách của họ đi về phía bắc chống lại sự thù địch của người Ba Tư, Armenia, và người Kurd để tới Trapezus, trên bờ biển của biển Đen dưới sự chỉ huy của [Xenophon](/wiki/Xenophon). Ông là người Athena đã lãnh đạo họ khi Tissaphernes, phó vương Ba Tư ở Caria và Lydia, đã bắt [Clearchus của Sparta](/w/index.php?title=Clearchus_c%E1%BB%A7a_Sparta&action=edit&redlink=1) và các đội trưởng cấp cao khác của Hy Lạp và bị vua Artaxerxes II hành quyết.
## Những năm cuối đời[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=9)]
Với hy vọng tái lập hội đồng chính trị đầu sỏ mà ông đã dựng lên sau khi đánh bại Athena trong năm 404 trước Công Nguyên, Lysandros tính việc giao cho vua
[Agesilaos II](/wiki/Agesilaos_II) nhà Eurypontid của Sparta quyền chỉ huy quân Hy Lạp trong chiến tranh chống Ba Tư năm 396 TCN. Người Sparta đã được người Ionian kêu gọi giúp họ chống lại vua Ba Tư [Artaxerxes II](/wiki/Artaxerxes_II). Lysandros được cho là hy vọng sẽ nhận được chức chỉ huy của các lực lượng Sparta, đã không tham gia chiến dịch. Tuy nhiên, Agesilaos II đã trở nên bực bội vì quyền lực và ảnh hưởng của Lysandros. Vì vậy, Agesilaos II chống phá kế hoạch của người thầy cũ của mình và để cho Lysandros làm chỉ huy của quân đội ở Hellespont, cách xa Sparta và đại lục Hy Lạp.
Quay trở lại Sparta vào năm 395 trước Công nguyên, Lysandros là tác nhân chính bắt đầu một cuộc chiến tranh với Thebes, một thành phố Hy Lạp khác được biết đến là cuộc
[chiến tranh Corinth](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Corinth&action=edit&redlink=1). Người Sparta đã chuẩn bị sẵn sàng để phái một đội quân chống lại liên minh mới của Athens, Thebes, Corinth và Argos (với sự hậu thuẫn của Đế quốc Ba Tư) và ra lệnh cho Agesilaos II trở lại Hy Lạp. Agesilaos bắt đầu lên đường quay về Sparta với quân đội của mình, vượt qua Hellespont và hành quân về phía tây qua Thrace.
### Tử trận[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=10)]
Quân Spartan chi làm hai đạo, một đạo dưới quyền Lysandros và một đạo dưới quyền
[Pausanias của Sparta](/w/index.php?title=Pausanias_c%E1%BB%A7a_Sparta&action=edit&redlink=1), tụ họp tại điểm hẹn đã định trước và cùng tấn công thành phố [Haliartus](/w/index.php?title=Haliartus&action=edit&redlink=1), ở [Boeotia](/w/index.php?title=Boeotia&action=edit&redlink=1). Lysandros đến trước Pausanias và thuyết phục thành phố [Orchomenus](/w/index.php?title=Orchomenus&action=edit&redlink=1) nổi loạn tách khỏi liên minh Boeotia. Sau đó, ông kéo quân đến Haliartus. Trong [trận Haliartus](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Haliartus&action=edit&redlink=1), Lysandros đã [tử trận](/wiki/T%E1%BB%AD_tr%E1%BA%ADn) khi dẫn quân đến gần sát các bức tường thành. Quân Sparta tháo chạy về núi, nhưng quân Thebes truy kích và đến núi thì bị quân Sparta đánh tan . [4]
Vài ngày sau, Pausanias kéo quân tới Haliartus. Để thu thập xác Lysandros và các tử sĩ, Pausanias đã thỏa thuận với người Thebes và họ đồng ý, đổi lại Pausanias phải rút quân khỏi Boetia.
Sau khi Lysander [4] [chết](/wiki/Ch%E1%BA%BFt), một kế hoạch bất thành của Lysander nhằm gia tăng quyền hạn của mình bằng việc "tập thể hóa" Vương quyền Sparta và không để cho vua Sparta thực sự nắm quyền chỉ huy quân đội, đã bị Agesilaos II "phát hiện". [[1]](#cite_note-lys-lives-1) [[5]](#cite_note-lys-nepos-5)
Các nhà sử học có tranh luận rằng đây có phải là sự bịa đặt để bêu xấu Lysandros sau khi ông chết hay không ? Tuy nhiên, Nigel Kennell nhìn nhận rằng, âm mưu đó phù hợp với những gì chúng ta biết về Lysandros.
[[6]](#cite_note-6)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=11)] [Trận Aegospotami](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Aegospotami&action=edit&redlink=1) [Lycurgus](/w/index.php?title=Lycurgus_(Sparta)&action=edit&redlink=1) [Vua Agesilaus II](/wiki/Agesilaos_II) [Biển Aegean](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Aegean) [Ephesus](/wiki/Ephesus) [Hoàng tử Cyrus](/w/index.php?title=Cyrus_Tr%E1%BA%BB&action=edit&redlink=1) [Trận Notium](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Notium&action=edit&redlink=1) [Harmost](/w/index.php?title=Harmost&action=edit&redlink=1) [Chiến tranh Peloponnesia](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Peloponnesia&action=edit&redlink=1) [Vua Pausanias](/w/index.php?title=Pausanias_c%E1%BB%A7a_Sparta&action=edit&redlink=1) [Theramenes](/w/index.php?title=Theramenes&action=edit&redlink=1) [Ba muơi bạo chúa](/w/index.php?title=Ba_mu%C6%A1i_b%E1%BA%A1o_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Ephor](/w/index.php?title=Ephor&action=edit&redlink=1) [Chiến tranh Corinth](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Corinth&action=edit&redlink=1) [Trận Haliartus](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Haliartus&action=edit&redlink=1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=12)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Plutarch](/wiki/Plutarchus), [Lives](/w/index.php?title=Parallel_Lives&action=edit&redlink=1). Life of Lysander. ( [University of Massachusetts](http://classics.mit.edu/Plutarch/lysander.html)/ [Wikisource](https://vi.wikisource.org/wiki/Lives/Cimon))
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Xenophon](/wiki/Xenophon), [Hellenica](/w/index.php?title=Hellenica&action=edit&redlink=1). ( [Wikisource](https://vi.wikisource.org/wiki/Hellenica)/ [Gutenberg Project](http://www.gutenberg.org/etext/1174))
- ^
**a** [Samuel Willard Crompton,](#cite_ref-Cr.C3.B4mpton37_3-1) **ă** *Alexander the Great*, trang 37
- ^
**a** [Xenophon,](#cite_ref-xenophon_4-1) **ă** *Hellenica: Easyread Edition*. [^](#cite_ref-lys-nepos_5-0) [Cornelius Nepos](/w/index.php?title=Cornelius_Nepos&action=edit&redlink=1), Life of Eminent Greeks. [[1]](http://www.tertullian.org/fathers/nepos.htm) **"Spartans, a new history", Nigel Kennell, 2010, p134** [^](#cite_ref-6)
## Sách đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=13)]
- Samuel Willard Crompton,
[, Infobase Publishing, 2003.](http://books.google.com.vn/books?id=7eHkHkE4o9YC&pg=PA37&dq=%22Cyrus#v=onepage&q=%22Cyrus&f=false) *Alexander the Great* [ISBN 0791072193](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0791072193).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lysandros&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lysandros&action=edit§ion=14)] [Ancient/classical history (Lysander)](http://ancienthistory.about.com/cs/people/a/lysander.htm)– About.com [Lysander by Plutarch](http://classics.mit.edu/Plutarch/lysander.html)– The Internet Classics Archive on MIT
|
|

X-Cache: cp1068 miss, cp1055 miss


text:
Pauri
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Pauri là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Garhwal thuộc bang Uttaranchal, Ấn Độ.
Nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ[1], Pauri có dân số 24.742 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Pauri có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Pauri, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”. Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

markdown:
# Pauri
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Pauri
|
|
-
|
|
-
[Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Pauri** là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị ( *municipal board*) của [quận Garhwal](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Garhwal&action=edit&redlink=1) thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Uttaranchal](/wiki/Uttarakhand), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Pauri&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pauri&action=edit§ion=1)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Pauri có dân số 24.742 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Pauri có tỷ lệ 80% [1] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Pauri, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Pauri&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pauri&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

X-Cache: cp1066 hit/1, cp1055 miss


text:
Plethodon asupak
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Plethodon asupak (Scott Bar Salamander) là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae. Nó là loài đặc hữu của Hoa Kỳ. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ôn hòa và sông. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Hammerson, G. 2006. Plethodon asupak. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 7 2007.

markdown:
# Plethodon asupak
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Plethodon asupak
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Amphibia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%C6%B0%E1%BB%A1ng_c%C6%B0) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Caudata](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%B3_%C4%91u%C3%B4i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Plethodontidae](/wiki/Plethodontidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Plethodon](/wiki/Plethodon) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. asupak** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Plethodon asupak*
Mead, Clayton, Nauman, Olson & Pfrender, 2005
* (Scott Bar Salamander) là một loài Plethodon asupak* [kỳ giông](/wiki/K%E1%BB%B3_gi%C3%B4ng)trong họ [Plethodontidae](/wiki/Plethodontidae). Nó là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu [rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng)ôn hòa và [sông](/wiki/S%C3%B4ng). Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Plethodon_asupak&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Plethodon_asupak&action=edit§ion=1)]
- Hammerson, G. 2006.
[Plethodon asupak](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/61904/all). [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 23 tháng 7 2007.