text:
MÙA XUÂN MƯỜI TÁM
Tháng 12 năm 1946, chiến tranh Việt Pháp nổ ra ở Hà Nội, tôi theo thầy mẹ tôi về làng quê tôi – làng Linh Quy, tổng Kim Sơn, phủ Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh – trước đó gia đình tôi đã về làng quê mẹ tôi – làng Hòa Xá, phủ Vân Đình, tỉnh Hà Đông.
Khi rời tỉnh Hà Đông, thầy mẹ tôi – như nhiều người Việt thời ấy – tưởng chúng tôi sẽ chỉ phải đi khỏi tỉnh Hà Đông chừng vài tháng là lại trở về. Nhưng sau khi gia đình tôi sống tạm ở Hòa Xá chừng hai tháng, thầy mẹ tôi thấy gia đình tôi phải về quê nội tôi mới có thể sống được lâu ngày.. Thầy tôi có nhà, có vài mẫu ruộng ở làng quê Linh Quy; về đấy ít nhất chúng tôi cũng có gạo ăn, không đến nỗi khổ vì đói cơm.
Từ Hòa Xá gia đình tôi trở lại căn nhà của chúng tôi trong thị xã Hà Đông. Từ Hà Đông muốn về làng quê tôi, ở Gia Lâm, Bắc Ninh, chúng tôi phải đi qua thành phố Hà Nội, qua cầu Doumer. Nhưng khi đó chiến tranh đã xẩy ra ở Hà Nội, chúng tôi phải đi sang Văn Điển, rồi rẽ trái, đi đò qua sông Hồng, đi bộ qua hai cánh đồng, qua đường Số 5, về làng tôi.
Những ngày như lá, tháng như mây…
Năm ấy tôi mười ba tuổi. Năm nay – Tháng Giêng năm 2017, tôi Tám Bó tuổi đời – không cần nhắm mắt hồi tưởng, tôi thấy ẩn hiện trong ký ức tôi cảnh mẹ con tôi đi ngang cánh đồng, nhìn thấy những chiếc phi cơ Spitfire của quân Pháp bay lượn, nổ súng xuống những vùng quanh phi trường Gia Lâm.
Làng tôi có một tổ gọi là Tình Báo. Mấy anh tình báo này ở trong nhà bác tôi. Bốn anh. Tôi đến và thân với các anh ngay. Các anh đều dùng bí danh. Anh Trưởng Ban là anh Tường Lan, trạc 30 tuổi. Anh để bộ râu như râu ông Hồ Chí Minh. Ba anh kia là các anh Quốc Bảo, Quốc Khánh và Trần Trung Thành. Anh Thành thường được gọi là anh Ba Tê. Anh nào cũng dễ thương.
Tôi mến anh Tường Lan, anh mến tôi. Anh cho tôi đi theo anh trong những chuyến anh đi công tác. Cho đến một ngày anh nói với tôi:
– Anh đổi công tác. Anh đi nơi khác. Em có muốn đi theo anh không?
Tôi làm cuộc ra đi ngày ấy gọi là “thoát ly gia đình,” tôi lặng im ra đi. Tất nhiên tôi không thể thưa với thầy mẹ tôi chuyện tôi bỏ nhà ra đi làm cuộc gọi là “đi kháng chiến.” Thầy tôi có thể để tôi ra đi nhưng mẹ tôi thì không thể.
Tôi được nhận vào làm nhân viên Ban Tình Báo Đặc Biệt Gia Lâm. Tôi có lương tháng: 120 đồng tiền Việt Minh một tháng. Những anh có vợ con lương 180 đồng một tháng. Tôi ăn cơm trong cơ quan mỗi tháng 50 đồng.
Đêm, tôi theo anh Tường Lan qua sông Đuống. Anh đưa tôi đến trụ sở của Ban Tình Báo Gia Lâm ở một làng huyện Yên Phong, Bắc Ninh. Tôi quên tên làng.
Anh Tường Lan sống ở đây chừng hai tháng, anh lại ra đi. Mấy năm sau tôi nghe tin anh hoạt động ở Lạng Sơn, anh qua đời vì bệnh lao phổi.
Năm 1948 tôi được đưa về sống ở làng Hương Canh. Làng này ở bên đê sông Hồng, nhìn sang bãi Phúc Xá và bờ sông Hồng bên kia là Chèm Vẽ.
Đội Tình Báo có một ống viễn vọng kính: loại ống nhòm to tổ bố tên tiếng Pháp là longuevue. Ở Hương Canh công việc của tôi là ngày ngày ôm cái ống nhòm vào một ụ súng ở ven đê, đặt ống nhòm nhìn về cầu sông Cái, nhìn xem số quân xa đi qua cầu, ghi vào sổ để làm báo cáo.
Ngay từ những năm ấy, những năm tôi mười bốn, nười lăm tuổi, gần như chưa có qua một kinh nghiệm nào về đời sống, tôi đã thấy việc ngồi suốt ngày trong ụ súng, ghi số xe chạy qua cầu sông Hồng là chuyện cà chớn. Tôi thường dùng ống nhòm tìm cảnh những cô gái bãi Phúc Xá ra tắm sông hơn là nhìn và ghi số quân xa chạy qua cầu.
Lâu lâu tôi ghi đại vào sổ những chuyện như:
– 10 giờ. 2 Jeep, 2 GMC từ Hà Nội sang Hải Phòng.
– 12 giờ 2 GMC từ Hải Phòng sang Hà Nội.
Khoảng 5 giờ chiều về nhà, tôi nộp sổ ghi này cho anh Trưởng Ban. Anh có căn cứ trên những con số tôi ghi để làm báo cáo hay không tôi không biết.
Năm 1949, tôi được Ban Tình Báo tổ chức đưa vào Hà Nội. Khi ấy gia đình tôi đã từ làng quê Linh Quy về Hà Nội được một năm. Tôi được đưa về làng Gia Quất. Làng này có một ông làm công chức sở Hỏa Xa, ông đi làm bằng xe đạp, sáng đi chiều về. Tôi có số nhà thầy mẹ tôi ở Hà Nội. Tôi viết thư nhờ ông mang đến nhà cho thầy mẹ tôi. Sáng hôm sau…
Tết ra được ít ngày. Buổi sáng khoảng 8 giờ tôi còn ngủ, thầy tôi từ Hà Nội sang đón tôi. Thầy tôi sang bằng xe xích lô. Ông mang cho tôi cái áo sơ-mi, cái áo sợi vì trời còn lạnh, cái quần tây, đôi giép săng-đan, tôi bỏ lại bộ quần áo nâu, theo thầy tôi lên xe xích-lô vào thị trấn Gia Lâm.
Những năm ấy người muốn vào Hà Nội phải có giấy gọi là Laissez-passer, giấy do Pháp cấp. Thầy tôi đưa tôi vào sở công an làm đơn xin giấy Laissez-passer.
Đơn xin nộp buổi sáng, giấy Laissez-passer được phát vào lúc 4 giờ chiều. Mọi người đều được giấy phép, nhưng giấy của tôi – giấy của anh Dương Trọng Hải không thấy có – Thầy tôi hỏi, người ta chỉ cho ông vào văn phòng của ông Trung Úy Pháp.
Nhiều năm về sau khi đọc hồi ký của ông Vương Hồng Sển, tôi thấy ông kể chuyện có thời ông làm thông ngôn cho ông Xếp Tây Chủ Tỉnh, ông được gọi vào văn phòng ông Xếp Tây và ông ‘ đứng bàn thông dịch.”
Chuyện nhỏ thôi nhưng tôi nhớ khi thầy tôi, viên thư ký được gọi vào làm phiên dịch, đều đứng trước bàn viên Trung Úy. Không ai được ngồi. Thời Pháp viên chức thông ngôn không được ngồi trong văn phòng Xếp Tây.
Có lúc người thông ngôn – một thư ký trạc 30 tuổi – thông dịch một câu gì không đúng, thấy tôi sửa, bằng tiếng Pháp. Người thư ký có vẻ giận, ông nói với thầy tôi:
– Ông nói được, sao ông không nói? Nhờ tôi làm gì?
Thầy tôi nói:
– Xin lỗi ông. Tôi nói kém lắm. Nhờ ông giúp cho.
Ông Trung úy Pháp hỏi tôi sao tôi không cùng về Hà Nội với gia đình tôi, tôi nhanh trí nói tôi sang bên kia sông Đuống, huyện Tiên Du, để theo trường học.
Chắc vì thấy tôi mới 13, 14 tuổi, mặt non choẹt, không thể là cán bộ Việt Minh, sau cùng ông Trung Úy ký Laissez-Passer cho tôi đi vào Hà Nội.
Khi ấy cầu sông Hồng đã cấm xe qua lại, nhưng người đi bộ vẫn còn được đi qua. Bố con tôi lên cầu lúc 5 giờ chiều. Khi đi đến một doạn cầu tôi nhìn về bên phải, thấy mờ xa con đê và xóm làng với những lũy tre xanh, tôi tưởng như tôi nhìn thấy làng Hương Canh, và ụ súng ven đê
Đến lúc ấy tôi mới hỏi thầy tôi:
– Sao thầy không nói tiếng Pháp?
Thầy tôi trả lời:
– Thầy sợ thầy nói tiếng Pháp con không biết thầy nói gì.
Nhiều năm sau tôi kể chuyện đó với anh Nguyễn Mạnh Côn. Anh nói:
– Chỉ có người làm cha thương con mới nghĩ được và nói được như thế.
Bố con tôi đi bộ qua cầu. Sang Hà Nội thầy tôi đưa tôi vào tiệm tạp hóa Tầu, mua cho tôi khăn mặt, bàn chải đánh răng, tuýp kem đánh răng Gibbs.
Như vậy là tôi đi xa thành phố đến 4 năm. Tôi trở lại với đèn điện, nước máy, xe điện, xe đạp, phở, kem, trường học và những rạp xi-nê. Sau bốn năm tôi thấy đời sống Hà Nội không thay đổi gì nhiều. Có hai cái mới là những chiếc áo đi mưa bằng nylon, và loại bút bi được gọi là bút nguyên tử, bút Bic.
Năm 1976 tôi bị bắt đi tù 2 năm. Trở về mái nhà xưa, tôi thấy Sài Gòn không có gì mới đáng kể.
Tôi bị bắt đi tù lần thứ hai – 6 năm, từ năm 1984 đến năm 1989 – từ nhà tù trở vế lần này tôi thấy Sài Gòn có cái mới là đầu máy video. Những năm xưa ấy đường phố nào của Sài Gòn cũng có nhà cho mướn đầu máy và phim video.
Kể từ năm 1956 năm năm đến những ngày gần Tết tôi đều viết một, hai bài, gọi là bài Tết, bài Xuân. Năm nay Tết đến, tôi không viết bài Xuân nào cả.
Xuân Gà đến, không sẵn Truyện Xuân Gà, tôi mời quí bạn đọc bài Xuân Chuột:
o O o
HỒNG LÂU MỘNG, tác phẩm tiểu thuyết của Tào Tuyết Cần, viết vào những năm 1750. Truyện Tình, gia đình quí tộc đời Thanh. Hai nhân vật chính của Hồng Lâu Mộng là Giả Bảo Ngọc và Lâm Ðai Ngọc.
Khi chuyện Hồng Lâu Mộng bắt đầu, Bảo Ngọc và Ðại Ngọc ở vào số tuổi 14, 15. Họ là anh em con cô, con cậu, bà mẹ của Ðại Ngọc là em ruột Giả Chính, ông thân của Bảo Ngọc. Phong tục Trung Hoa cho phép những người là anh em con cô, con cậu được kết hôn với nhau.
Cha mẹ Ðại Ngọc qua đời sớm, Ðại Ngọc mồ côi, về Nam Kinh sống trong Phủ Ninh với Bà Ngoại nàng. Ðại Ngọc là người y dược học Trung Hoa gọi là “tiên thiên bất túc”, ngay khi được sinh ra đời đã không đủ sức khỏe. Bản chất yếu đuối, thêm cảnh ngộ mồ côi phải sống nhờ họ hàng bên ngoại, Lâm Ðại Ngọc buồn phiền nên đau yếu kinh niên. Nàng được Tào Tuyết Cần tả là “người vừa sinh ra đã uống thuốc”, và “yếu như không mang nổi áo.”
Giả Bảo Ngọc yêu Lâm Ðại Ngọc. Hai người có thể thành vợ chồng không có gì khó nhưng Ðại Ngọc đau ốm, nàng bị lao phổi, bệnh không thể chữa, người bị bệnh lao sẽ phải chết trẻ. Gia đình Bảo Ngọc không thể để cho Bảo Ngọc lấy người vợ đau bệnh nan y, thêm bệnh trầm cảm, dễ khóc, dễ tủi thân, như Ðại Ngọc, dù mọi người trong họ Giả đều thương Ðại Ngọc.
Cùng thời gian đó trong Phủ Ninh Quốc Công có nàng Tiết Bảo Thoa. Nàng này là con bà chị ruột của bà mẹ Bảo Ngọc. Như vậy Tiết Bảo Thoa là con dì, con già với Giả Bảo Ngọc. Bảo Thoa, Bảo Ngọc là chị em họ nhưng vẫn có thể thành vợ chồng.
Tiết Bảo Thoa mạnh khỏe, đẹp, công dung, ngôn, hạnh đều có. Chỉ có điều là Giả Bảo Ngọc yêu Lâm Ðại Ngọc, không yêu Tiết Bảo Thoa. Thảm kịch đến khi họ Giả làm đám cưới cho Bảo Ngọc, nói dối cô dâu là Ðại Ngọc, nhưng cô dâu lại là Bảo Thoa. Cả ba người Bảo Ngọc, Ðại Ngọc, Bảo Thoa đều đau khổ.
Năm 2005, ờ Rừng Phong, Xứ Tinh Nhân, Kỳ Hoa Ðất Trích, tôi viết lại Hồng Lâu Mộng đăng báo cùng lời bàn luận của tôi. Khi đăng Hồng Lâu Mộng, tôi bỏ qua những đoạn các nhân vật ăn tiệc, uống rượu, xem hát, làm thơ trong Hồng Lâu Mộng, những đoạn này quá dài.
Mời quí vị đọc một đoạn trong Hồng Lâu Mộng.
Giả Nguyên Xuân, người chị ruột của Giả Bảo Ngọc, được tuyển vào cung làm Quí Phi. Nhân dịp Giả Nguyên Phi được vua ban ơn cho về nhà thăm cha mẹ, Phủ Ninh làm cả một khu vườn hoa lệ để đón nàng về thăm nha trong một ngày. Ðó là Vườn Ðại Quan. Nhiều căn nhà đẹp được làm trong Vườn. Ðón Giả Phi xong, anh em Bảo Ngọc được vào mỗi người ở riêng một nhà trong Vườn Ðại Quan. Bảo Ngọc ở Di Hồng Viện. Ðại Ngọc ở Tiêu Tường Quán. Ðây là đoạn tả buổi trưa, trời mùa thu, Bảo Ngọc đến Tiêu Tương Quán thăm Ðại Ngọc.
HỒNG LÂU MỘNG. Trích:
Ðại Ngọc đang nằm ngủ trưa. Bọn a hoàn đi chơi cả, trong nhà im lặng như tờ. Bảo Ngọc vén rèm thêu bên giường, cúi xuống, lay nhẹ vai Ðại Ngọc:
– Em vừa ăn cơm trưa xong đã ngủ à?
Ðại Ngọc mở mắt:
– Anh đi chơi đi, lát nữa trở lại. Cho tôi ngủ. Ðêm qua tôi mất ngủù.
– Không được đâu. Vừa ăn xong ngủ ngay, không bệnh cũng thành bệnh. Tôi sẽ làm em vui, để em quên đau và quên buồn ngủ.
– Tôi không ngủ, chỉ nằm nghỉ một lúc thôi. Anh đi đi.
– Tôi đi đâu bây giờ?
Ðại Ngọc bật cười:
– Không đi thì ngồi đấy, nghiêm chỉnh, muốn nói gì thì nói.
– Nhưng thấy em nằm, tôi cũng muốn ngả lưng.
– Anh muốn nằm thì đi tìm cái gối vào đây mà nằm.
Bảo Ngọc lại ngẩn ngơ:
– Tôi biết đi tìm gối ở đâu bây giờ?
– Nhà ngoài có gối đấy.
Bảo Ngọc đi ra nhưng trở vào ngay:
– Gối của mấy bà già canh nhà, hôi quá, làm sao tôi gối được?
– Anh đúng là Sao Thiên Ma trong số tử vi của tôi. Ðây. Gối đây. Mời ông nằm.
Ðại Ngọc đưa cái gối nàng đang gối sang bên giường, lấy gối khác để gối. Bảo Ngọc nằm vào giường, đối diện nhau. Ðại Ngọc thấy trên má Bảo Ngọc có cái vết đỏ bằng khuy áo, nàng lấy ngón tay sờ và hỏi:
– Bị móng tay ai cấu thế này?
Bảo Ngọc cười:
– Làm gì có ai cấu. Hồi sáng đun sáp để lọc, bị sáp nóng bắn lên một giọt.
Ðại Ngọc lấy khăn lụa của nàng lau má cho Bảo Ngọc:
– Thật là quái gở. Công tử nào lại đi làm cái việc nấu sáp để lọc cho bọn a hoàn dùng bao giờ. Anh có thích làm những việc đó thì cũng đành đi, nhưng đừng có làm lộ liễu quá, người làm họ thấy, họ nói anh không ra gì đâu. Chuyện anh nấu sáp mà đến tai cậu thì anh lại khổ thôi.
Bảo Ngọc nghe nhưng chẳng biết Ðại Ngọc nói gì, mùi thơm trong ống tay áo của Ðại Ngọc làm chàng ngây ngất, chàng kéo tay áo nàng lại, ngửi rồi nhìn vào xem nàng mang trong đó thứ hương gì. Ðại Ngọc cười:
– Ở trong nhà ai đeo hương làm gì.
– Không đeo hương sao thơm quá thế?
– Không biết. Hay là mùi hương của áo.
– Không phải. Mùi hương này của em lạ lắm, không giống mùi hương xông y phục đâu.
– Chắc anh ngửi mùi hương của ai, hương còn trong mũi anh, đến đây anh tưởng là mùi hương của tôi.
– Tôi nói chuyện tử tế, em cứ nói rỡn, phải phạt em mới được.
Chàng dùng ngón tay cù vào sườn nàng. Ðại Ngọc cười ré lên, co rúm người lại:
– Ối.. ối.. Em lậy anh, em không dám thế nữa.
– Không dám thế là làm cái gì?
– Em không dám nói rỡn nữa.
– Ðược. Tha cho em lần này.
Hai người nằm im bên nhau. Rồi Bảo Ngọc nói:
– Tôi kể chuyện ngày xưa cho em nghe nhé? Nhưng em nghe mà không được ngủ ạ.
Chàng kể:
– Nguyên trước đây ở Ðộng Lâm Tử, núi Hương Ngọc, có một đàn chuột tu thành tinh. Tháng ấy, gần đến Tết Nguyên Ðán, bầy chuột hội họp trong động bàn định kế hoạch kiếm thức ăn để vui Tết, đón xuân.
Lão Chuột Ðộng Chủ ngồi trên ngai bằng đá trên cao, truyền phán những việc phải làm:
– Ngày mai là ngày Hai Mươi Ba Tháng Chạp, người ta làm lễ tiễn Táo Quân về trời. Lễ tiễn Ông Táo, rồi Tết Nguyên Ðán năm nay nhờ được mùa, cả nước thanh bình, nên sẽ lớn lắm. Quân do thám của ta cho biết năm nay trong kho phủ đường có nhiều thực phẩm, có năm thứ: gạo, đậu, hạt dẻ, đậu phụng, khoai thơm. Ðộng ta đang cần năm thứ đó.
Lão Chuột giơ lên một lệnh tiễn:
– Ðứa nào tình nguyện vào kho trộm gạo?
Một Chuột Tinh bước ra xin đi, nhận lệnh tiễn, đi luôn. Một Chuột Tinh khác nhận lệnh tiễn đi trộm đậu, rồi hai Chuột Tinh nhận đi lấy trộm hạt dẻ, đậu phụng. Khi Lão Chuột Tinh hỏi ai đi lấy trộm khoai thơm, có một Chuột Con Gái bước ra xin đi.
Lão Chuột Tinh thấy nó là gái, ít tuổi, lại yếu đuối, sợ nó không làm được việc, nên ngần ngại không muốn trao lệnh tiễn cho nó.
Chuột Gái nói:
– Xin Ðộng Chủ tin tôi, xin cho tôi đi, tôi quyết làm tròn nhiệm vụ. Tôi tuy nhỏ tuổi nhưng có pháp thuật không thua ai, tôi lại khéo ăn nói, có cơ mưu. Ði chuyến này không thành công, tôi xin chịu tội.
Lão Chuột Tinh nói:
– Ngươi nói nghe hay lắm, nhưng ta muốn biết lọt được vào kho, ngươi sẽ làm cách gì để lấy trộm khoai đem về đây?
Chuột Gái nói:
– Có gì khó. Vào kho thì dễ thôi. Vào trong kho rồi tôi thi triển pháp thuật, xoay mình một cái, biến thành củ khoai thơm, tôi lẩn vào trong đám khoai. Bọn lính canh không thể nhìn ra tôi. Mùi thơm của tôi thơm hơn mùi thơm của bọn khoai. Ngửi mùi thơm của tôi, chúng sẽ mê tít. Cứ thế tôi rủ lũ khoai ra khỏi kho, theo tôi về động ta. Chúng sẽ mê mẩn đi theo tôi. Chẳng phải là hay ư?
Cả đàn chuột tinh nhao nhao lên tỏ ý tán thành việc biến thành khoai để lấy trộm khoai của Chuột Gái. Lão Chuột Tinh lại nói:
– Mưu của ngươi nghe được đấy. Nhưng ta vẫn muốn biết pháp thuật của ngươi ra sao. Ngươi thử biến hóa vài đường cho chúng ta coi.
Chuột Gái nói:
– Dễ thôi. Tôi biến thành củ khoai thơm cho các vị xem. Coi nè.
Chuột Gái xoay mình, biến thành một thiếu nữ thật đẹp, mắt phượng, mày ngài, tóc mây, y phục thướt tha, trông như tiên nữ.
Ðàn chuột cười ầm lên, chúng tranh nhau nói:
– Ê.. Tầm bậy.
– Nói biến thành củ khoai thơm mà lại biến ra cô gái?
– Thế là thế nào? Rỡn hả?
Chuột Gái lại xoay mình, từ thiếu nữ trở lại là chuột, nói:
– Các người kém lắm. Các ngươi không biết tôi vừa biến thành Tiểu thư Lâm Ðại Ngọc, Lâm Tiểu thư là Thần Nữ Khoai Thơm. Da thịt cô có mùi khoai thơm. Nay cô vào kho chứa khoai thơm, bọn khoai ngửi thấy mùi khoai thơm của cô, biết cô là Nữ Chúa của chúng, cô bảo chúng đi theo cô, là chúng đi theo hết. Cơ mưu của tôi chẳng phải là thần diệu ư?
Ðại Ngọc vừa cười vừa đưa tay cù Bảo Ngọc:
– A.. Anh bảo tôi là Chuột hả?
Ngưng trích.
Ðoạn truyện thật vui. Tôi trích để quí vị đọc cho vui trong những ngày Xuân trên Ðất Khách.
//

markdown:
[MÙA XUÂN MƯỜI TÁM](https://hoanghaithuy.wordpress.com/2017/01/20/mua-xuan-muoi-tam/)
Tháng 12 năm 1946, chiến tranh Việt Pháp nổ ra ở Hà Nội, tôi theo thầy mẹ tôi về làng quê tôi – làng Linh Quy, tổng Kim Sơn, phủ Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh – trước đó gia đình tôi đã về làng quê mẹ tôi – làng Hòa Xá, phủ Vân Đình, tỉnh Hà Đông.
Khi rời tỉnh Hà Đông, thầy mẹ tôi – như nhiều người Việt thời ấy – tưởng chúng tôi sẽ chỉ phải đi khỏi tỉnh Hà Đông chừng vài tháng là lại trở về. Nhưng sau khi gia đình tôi sống tạm ở Hòa Xá chừng hai tháng, thầy mẹ tôi thấy gia đình tôi phải về quê nội tôi mới có thể sống được lâu ngày.. Thầy tôi có nhà, có vài mẫu ruộng ở làng quê Linh Quy; về đấy ít nhất chúng tôi cũng có gạo ăn, không đến nỗi khổ vì đói cơm.
Từ Hòa Xá gia đình tôi trở lại căn nhà của chúng tôi trong thị xã Hà Đông. Từ Hà Đông muốn về làng quê tôi, ở Gia Lâm, Bắc Ninh, chúng tôi phải đi qua thành phố Hà Nội, qua cầu Doumer. Nhưng khi đó chiến tranh đã xẩy ra ở Hà Nội, chúng tôi phải đi sang Văn Điển, rồi rẽ trái, đi đò qua sông Hồng, đi bộ qua hai cánh đồng, qua đường Số 5, về làng tôi.
Những ngày như lá, tháng như mây…
Năm ấy tôi mười ba tuổi. Năm nay – Tháng Giêng năm 2017, tôi Tám Bó tuổi đời – không cần nhắm mắt hồi tưởng, tôi thấy ẩn hiện trong ký ức tôi cảnh mẹ con tôi đi ngang cánh đồng, nhìn thấy những chiếc phi cơ Spitfire của quân Pháp bay lượn, nổ súng xuống những vùng quanh phi trường Gia Lâm.
Làng tôi có một tổ gọi là Tình Báo. Mấy anh tình báo này ở trong nhà bác tôi. Bốn anh. Tôi đến và thân với các anh ngay. Các anh đều dùng bí danh. Anh Trưởng Ban là anh Tường Lan, trạc 30 tuổi. Anh để bộ râu như râu ông Hồ Chí Minh. Ba anh kia là các anh Quốc Bảo, Quốc Khánh và Trần Trung Thành. Anh Thành thường được gọi là anh Ba Tê. Anh nào cũng dễ thương.
Tôi mến anh Tường Lan, anh mến tôi. Anh cho tôi đi theo anh trong những chuyến anh đi công tác. Cho đến một ngày anh nói với tôi:
– Anh đổi công tác. Anh đi nơi khác. Em có muốn đi theo anh không?
Tôi làm cuộc ra đi ngày ấy gọi là “thoát ly gia đình,” tôi lặng im ra đi. Tất nhiên tôi không thể thưa với thầy mẹ tôi chuyện tôi bỏ nhà ra đi làm cuộc gọi là “đi kháng chiến.” Thầy tôi có thể để tôi ra đi nhưng mẹ tôi thì không thể.
Tôi được nhận vào làm nhân viên Ban Tình Báo Đặc Biệt Gia Lâm. Tôi có lương tháng: 120 đồng tiền Việt Minh một tháng. Những anh có vợ con lương 180 đồng một tháng. Tôi ăn cơm trong cơ quan mỗi tháng 50 đồng.
Đêm, tôi theo anh Tường Lan qua sông Đuống. Anh đưa tôi đến trụ sở của Ban Tình Báo Gia Lâm ở một làng huyện Yên Phong, Bắc Ninh. Tôi quên tên làng.
Anh Tường Lan sống ở đây chừng hai tháng, anh lại ra đi. Mấy năm sau tôi nghe tin anh hoạt động ở Lạng Sơn, anh qua đời vì bệnh lao phổi.
Năm 1948 tôi được đưa về sống ở làng Hương Canh. Làng này ở bên đê sông Hồng, nhìn sang bãi Phúc Xá và bờ sông Hồng bên kia là Chèm Vẽ.
Đội Tình Báo có một ống viễn vọng kính: loại ống nhòm to tổ bố tên tiếng Pháp là longuevue. Ở Hương Canh công việc của tôi là ngày ngày ôm cái ống nhòm vào một ụ súng ở ven đê, đặt ống nhòm nhìn về cầu sông Cái, nhìn xem số quân xa đi qua cầu, ghi vào sổ để làm báo cáo.
Ngay từ những năm ấy, những năm tôi mười bốn, nười lăm tuổi, gần như chưa có qua một kinh nghiệm nào về đời sống, tôi đã thấy việc ngồi suốt ngày trong ụ súng, ghi số xe chạy qua cầu sông Hồng là chuyện cà chớn. Tôi thường dùng ống nhòm tìm cảnh những cô gái bãi Phúc Xá ra tắm sông hơn là nhìn và ghi số quân xa chạy qua cầu.
Lâu lâu tôi ghi đại vào sổ những chuyện như:
– 10 giờ. 2 Jeep, 2 GMC từ Hà Nội sang Hải Phòng.
– 12 giờ 2 GMC từ Hải Phòng sang Hà Nội.
Khoảng 5 giờ chiều về nhà, tôi nộp sổ ghi này cho anh Trưởng Ban. Anh có căn cứ trên những con số tôi ghi để làm báo cáo hay không tôi không biết.
Năm 1949, tôi được Ban Tình Báo tổ chức đưa vào Hà Nội. Khi ấy gia đình tôi đã từ làng quê Linh Quy về Hà Nội được một năm. Tôi được đưa về làng Gia Quất. Làng này có một ông làm công chức sở Hỏa Xa, ông đi làm bằng xe đạp, sáng đi chiều về. Tôi có số nhà thầy mẹ tôi ở Hà Nội. Tôi viết thư nhờ ông mang đến nhà cho thầy mẹ tôi. Sáng hôm sau…
Tết ra được ít ngày. Buổi sáng khoảng 8 giờ tôi còn ngủ, thầy tôi từ Hà Nội sang đón tôi. Thầy tôi sang bằng xe xích lô. Ông mang cho tôi cái áo sơ-mi, cái áo sợi vì trời còn lạnh, cái quần tây, đôi giép săng-đan, tôi bỏ lại bộ quần áo nâu, theo thầy tôi lên xe xích-lô vào thị trấn Gia Lâm.
Những năm ấy người muốn vào Hà Nội phải có giấy gọi là Laissez-passer, giấy do Pháp cấp. Thầy tôi đưa tôi vào sở công an làm đơn xin giấy Laissez-passer.
Đơn xin nộp buổi sáng, giấy Laissez-passer được phát vào lúc 4 giờ chiều. Mọi người đều được giấy phép, nhưng giấy của tôi – giấy của anh Dương Trọng Hải không thấy có – Thầy tôi hỏi, người ta chỉ cho ông vào văn phòng của ông Trung Úy Pháp.
Nhiều năm về sau khi đọc hồi ký của ông Vương Hồng Sển, tôi thấy ông kể chuyện có thời ông làm thông ngôn cho ông Xếp Tây Chủ Tỉnh, ông được gọi vào văn phòng ông Xếp Tây và ông ‘ đứng bàn thông dịch.”
Chuyện nhỏ thôi nhưng tôi nhớ khi thầy tôi, viên thư ký được gọi vào làm phiên dịch, đều đứng trước bàn viên Trung Úy. Không ai được ngồi. Thời Pháp viên chức thông ngôn không được ngồi trong văn phòng Xếp Tây.
Có lúc người thông ngôn – một thư ký trạc 30 tuổi – thông dịch một câu gì không đúng, thấy tôi sửa, bằng tiếng Pháp. Người thư ký có vẻ giận, ông nói với thầy tôi:
– Ông nói được, sao ông không nói? Nhờ tôi làm gì?
Thầy tôi nói:
– Xin lỗi ông. Tôi nói kém lắm. Nhờ ông giúp cho.
Ông Trung úy Pháp hỏi tôi sao tôi không cùng về Hà Nội với gia đình tôi, tôi nhanh trí nói tôi sang bên kia sông Đuống, huyện Tiên Du, để theo trường học.
Chắc vì thấy tôi mới 13, 14 tuổi, mặt non choẹt, không thể là cán bộ Việt Minh, sau cùng ông Trung Úy ký Laissez-Passer cho tôi đi vào Hà Nội.
Khi ấy cầu sông Hồng đã cấm xe qua lại, nhưng người đi bộ vẫn còn được đi qua. Bố con tôi lên cầu lúc 5 giờ chiều. Khi đi đến một doạn cầu tôi nhìn về bên phải, thấy mờ xa con đê và xóm làng với những lũy tre xanh, tôi tưởng như tôi nhìn thấy làng Hương Canh, và ụ súng ven đê
Đến lúc ấy tôi mới hỏi thầy tôi:
– Sao thầy không nói tiếng Pháp?
Thầy tôi trả lời:
– Thầy sợ thầy nói tiếng Pháp con không biết thầy nói gì.
Nhiều năm sau tôi kể chuyện đó với anh Nguyễn Mạnh Côn. Anh nói:
– Chỉ có người làm cha thương con mới nghĩ được và nói được như thế.
Bố con tôi đi bộ qua cầu. Sang Hà Nội thầy tôi đưa tôi vào tiệm tạp hóa Tầu, mua cho tôi khăn mặt, bàn chải đánh răng, tuýp kem đánh răng Gibbs.
Như vậy là tôi đi xa thành phố đến 4 năm. Tôi trở lại với đèn điện, nước máy, xe điện, xe đạp, phở, kem, trường học và những rạp xi-nê. Sau bốn năm tôi thấy đời sống Hà Nội không thay đổi gì nhiều. Có hai cái mới là những chiếc áo đi mưa bằng nylon, và loại bút bi được gọi là bút nguyên tử, bút Bic.
Năm 1976 tôi bị bắt đi tù 2 năm. Trở về mái nhà xưa, tôi thấy Sài Gòn không có gì mới đáng kể.
Tôi bị bắt đi tù lần thứ hai – 6 năm, từ năm 1984 đến năm 1989 – từ nhà tù trở vế lần này tôi thấy Sài Gòn có cái mới là đầu máy video. Những năm xưa ấy đường phố nào của Sài Gòn cũng có nhà cho mướn đầu máy và phim video.
Kể từ năm 1956 năm năm đến những ngày gần Tết tôi đều viết một, hai bài, gọi là bài Tết, bài Xuân. Năm nay Tết đến, tôi không viết bài Xuân nào cả.
Xuân Gà đến, không sẵn Truyện Xuân Gà, tôi mời quí bạn đọc bài Xuân Chuột:
o O o
HỒNG LÂU MỘNG, tác phẩm tiểu thuyết của Tào Tuyết Cần, viết vào những năm 1750. Truyện Tình, gia đình quí tộc đời Thanh. Hai nhân vật chính của Hồng Lâu Mộng là Giả Bảo Ngọc và Lâm Ðai Ngọc.
Khi chuyện Hồng Lâu Mộng bắt đầu, Bảo Ngọc và Ðại Ngọc ở vào số tuổi 14, 15. Họ là anh em con cô, con cậu, bà mẹ của Ðại Ngọc là em ruột Giả Chính, ông thân của Bảo Ngọc. Phong tục Trung Hoa cho phép những người là anh em con cô, con cậu được kết hôn với nhau.
Cha mẹ Ðại Ngọc qua đời sớm, Ðại Ngọc mồ côi, về Nam Kinh sống trong Phủ Ninh với Bà Ngoại nàng. Ðại Ngọc là người y dược học Trung Hoa gọi là “tiên thiên bất túc”, ngay khi được sinh ra đời đã không đủ sức khỏe. Bản chất yếu đuối, thêm cảnh ngộ mồ côi phải sống nhờ họ hàng bên ngoại, Lâm Ðại Ngọc buồn phiền nên đau yếu kinh niên. Nàng được Tào Tuyết Cần tả là “người vừa sinh ra đã uống thuốc”, và “yếu như không mang nổi áo.”
Giả Bảo Ngọc yêu Lâm Ðại Ngọc. Hai người có thể thành vợ chồng không có gì khó nhưng Ðại Ngọc đau ốm, nàng bị lao phổi, bệnh không thể chữa, người bị bệnh lao sẽ phải chết trẻ. Gia đình Bảo Ngọc không thể để cho Bảo Ngọc lấy người vợ đau bệnh nan y, thêm bệnh trầm cảm, dễ khóc, dễ tủi thân, như Ðại Ngọc, dù mọi người trong họ Giả đều thương Ðại Ngọc.
Cùng thời gian đó trong Phủ Ninh Quốc Công có nàng Tiết Bảo Thoa. Nàng này là con bà chị ruột của bà mẹ Bảo Ngọc. Như vậy Tiết Bảo Thoa là con dì, con già với Giả Bảo Ngọc. Bảo Thoa, Bảo Ngọc là chị em họ nhưng vẫn có thể thành vợ chồng.
Tiết Bảo Thoa mạnh khỏe, đẹp, công dung, ngôn, hạnh đều có. Chỉ có điều là Giả Bảo Ngọc yêu Lâm Ðại Ngọc, không yêu Tiết Bảo Thoa. Thảm kịch đến khi họ Giả làm đám cưới cho Bảo Ngọc, nói dối cô dâu là Ðại Ngọc, nhưng cô dâu lại là Bảo Thoa. Cả ba người Bảo Ngọc, Ðại Ngọc, Bảo Thoa đều đau khổ.
Năm 2005, ờ Rừng Phong, Xứ Tinh Nhân, Kỳ Hoa Ðất Trích, tôi viết lại Hồng Lâu Mộng đăng báo cùng lời bàn luận của tôi. Khi đăng Hồng Lâu Mộng, tôi bỏ qua những đoạn các nhân vật ăn tiệc, uống rượu, xem hát, làm thơ trong Hồng Lâu Mộng, những đoạn này quá dài.
Mời quí vị đọc một đoạn trong Hồng Lâu Mộng.
Giả Nguyên Xuân, người chị ruột của Giả Bảo Ngọc, được tuyển vào cung làm Quí Phi. Nhân dịp Giả Nguyên Phi được vua ban ơn cho về nhà thăm cha mẹ, Phủ Ninh làm cả một khu vườn hoa lệ để đón nàng về thăm nha trong một ngày. Ðó là Vườn Ðại Quan. Nhiều căn nhà đẹp được làm trong Vườn. Ðón Giả Phi xong, anh em Bảo Ngọc được vào mỗi người ở riêng một nhà trong Vườn Ðại Quan. Bảo Ngọc ở Di Hồng Viện. Ðại Ngọc ở Tiêu Tường Quán. Ðây là đoạn tả buổi trưa, trời mùa thu, Bảo Ngọc đến Tiêu Tương Quán thăm Ðại Ngọc.
HỒNG LÂU MỘNG. Trích:
Ðại Ngọc đang nằm ngủ trưa. Bọn a hoàn đi chơi cả, trong nhà im lặng như tờ. Bảo Ngọc vén rèm thêu bên giường, cúi xuống, lay nhẹ vai Ðại Ngọc:
– Em vừa ăn cơm trưa xong đã ngủ à?
Ðại Ngọc mở mắt:
– Anh đi chơi đi, lát nữa trở lại. Cho tôi ngủ. Ðêm qua tôi mất ngủù.
– Không được đâu. Vừa ăn xong ngủ ngay, không bệnh cũng thành bệnh. Tôi sẽ làm em vui, để em quên đau và quên buồn ngủ.
– Tôi không ngủ, chỉ nằm nghỉ một lúc thôi. Anh đi đi.
– Tôi đi đâu bây giờ?
Ðại Ngọc bật cười:
– Không đi thì ngồi đấy, nghiêm chỉnh, muốn nói gì thì nói.
– Nhưng thấy em nằm, tôi cũng muốn ngả lưng.
– Anh muốn nằm thì đi tìm cái gối vào đây mà nằm.
Bảo Ngọc lại ngẩn ngơ:
– Tôi biết đi tìm gối ở đâu bây giờ?
– Nhà ngoài có gối đấy.
Bảo Ngọc đi ra nhưng trở vào ngay:
– Gối của mấy bà già canh nhà, hôi quá, làm sao tôi gối được?
– Anh đúng là Sao Thiên Ma trong số tử vi của tôi. Ðây. Gối đây. Mời ông nằm.
Ðại Ngọc đưa cái gối nàng đang gối sang bên giường, lấy gối khác để gối. Bảo Ngọc nằm vào giường, đối diện nhau. Ðại Ngọc thấy trên má Bảo Ngọc có cái vết đỏ bằng khuy áo, nàng lấy ngón tay sờ và hỏi:
– Bị móng tay ai cấu thế này?
Bảo Ngọc cười:
– Làm gì có ai cấu. Hồi sáng đun sáp để lọc, bị sáp nóng bắn lên một giọt.
Ðại Ngọc lấy khăn lụa của nàng lau má cho Bảo Ngọc:
– Thật là quái gở. Công tử nào lại đi làm cái việc nấu sáp để lọc cho bọn a hoàn dùng bao giờ. Anh có thích làm những việc đó thì cũng đành đi, nhưng đừng có làm lộ liễu quá, người làm họ thấy, họ nói anh không ra gì đâu. Chuyện anh nấu sáp mà đến tai cậu thì anh lại khổ thôi.
Bảo Ngọc nghe nhưng chẳng biết Ðại Ngọc nói gì, mùi thơm trong ống tay áo của Ðại Ngọc làm chàng ngây ngất, chàng kéo tay áo nàng lại, ngửi rồi nhìn vào xem nàng mang trong đó thứ hương gì. Ðại Ngọc cười:
– Ở trong nhà ai đeo hương làm gì.
– Không đeo hương sao thơm quá thế?
– Không biết. Hay là mùi hương của áo.
– Không phải. Mùi hương này của em lạ lắm, không giống mùi hương xông y phục đâu.
– Chắc anh ngửi mùi hương của ai, hương còn trong mũi anh, đến đây anh tưởng là mùi hương của tôi.
– Tôi nói chuyện tử tế, em cứ nói rỡn, phải phạt em mới được.
Chàng dùng ngón tay cù vào sườn nàng. Ðại Ngọc cười ré lên, co rúm người lại:
– Ối.. ối.. Em lậy anh, em không dám thế nữa.
– Không dám thế là làm cái gì?
– Em không dám nói rỡn nữa.
– Ðược. Tha cho em lần này.
Hai người nằm im bên nhau. Rồi Bảo Ngọc nói:
– Tôi kể chuyện ngày xưa cho em nghe nhé? Nhưng em nghe mà không được ngủ ạ.
Chàng kể:
– Nguyên trước đây ở Ðộng Lâm Tử, núi Hương Ngọc, có một đàn chuột tu thành tinh. Tháng ấy, gần đến Tết Nguyên Ðán, bầy chuột hội họp trong động bàn định kế hoạch kiếm thức ăn để vui Tết, đón xuân.
Lão Chuột Ðộng Chủ ngồi trên ngai bằng đá trên cao, truyền phán những việc phải làm:
– Ngày mai là ngày Hai Mươi Ba Tháng Chạp, người ta làm lễ tiễn Táo Quân về trời. Lễ tiễn Ông Táo, rồi Tết Nguyên Ðán năm nay nhờ được mùa, cả nước thanh bình, nên sẽ lớn lắm. Quân do thám của ta cho biết năm nay trong kho phủ đường có nhiều thực phẩm, có năm thứ: gạo, đậu, hạt dẻ, đậu phụng, khoai thơm. Ðộng ta đang cần năm thứ đó.
Lão Chuột giơ lên một lệnh tiễn:
– Ðứa nào tình nguyện vào kho trộm gạo?
Một Chuột Tinh bước ra xin đi, nhận lệnh tiễn, đi luôn. Một Chuột Tinh khác nhận lệnh tiễn đi trộm đậu, rồi hai Chuột Tinh nhận đi lấy trộm hạt dẻ, đậu phụng. Khi Lão Chuột Tinh hỏi ai đi lấy trộm khoai thơm, có một Chuột Con Gái bước ra xin đi.
Lão Chuột Tinh thấy nó là gái, ít tuổi, lại yếu đuối, sợ nó không làm được việc, nên ngần ngại không muốn trao lệnh tiễn cho nó.
Chuột Gái nói:
– Xin Ðộng Chủ tin tôi, xin cho tôi đi, tôi quyết làm tròn nhiệm vụ. Tôi tuy nhỏ tuổi nhưng có pháp thuật không thua ai, tôi lại khéo ăn nói, có cơ mưu. Ði chuyến này không thành công, tôi xin chịu tội.
Lão Chuột Tinh nói:
– Ngươi nói nghe hay lắm, nhưng ta muốn biết lọt được vào kho, ngươi sẽ làm cách gì để lấy trộm khoai đem về đây?
Chuột Gái nói:
– Có gì khó. Vào kho thì dễ thôi. Vào trong kho rồi tôi thi triển pháp thuật, xoay mình một cái, biến thành củ khoai thơm, tôi lẩn vào trong đám khoai. Bọn lính canh không thể nhìn ra tôi. Mùi thơm của tôi thơm hơn mùi thơm của bọn khoai. Ngửi mùi thơm của tôi, chúng sẽ mê tít. Cứ thế tôi rủ lũ khoai ra khỏi kho, theo tôi về động ta. Chúng sẽ mê mẩn đi theo tôi. Chẳng phải là hay ư?
Cả đàn chuột tinh nhao nhao lên tỏ ý tán thành việc biến thành khoai để lấy trộm khoai của Chuột Gái. Lão Chuột Tinh lại nói:
– Mưu của ngươi nghe được đấy. Nhưng ta vẫn muốn biết pháp thuật của ngươi ra sao. Ngươi thử biến hóa vài đường cho chúng ta coi.
Chuột Gái nói:
– Dễ thôi. Tôi biến thành củ khoai thơm cho các vị xem. Coi nè.
Chuột Gái xoay mình, biến thành một thiếu nữ thật đẹp, mắt phượng, mày ngài, tóc mây, y phục thướt tha, trông như tiên nữ.
Ðàn chuột cười ầm lên, chúng tranh nhau nói:
– Ê.. Tầm bậy.
– Nói biến thành củ khoai thơm mà lại biến ra cô gái?
– Thế là thế nào? Rỡn hả?
Chuột Gái lại xoay mình, từ thiếu nữ trở lại là chuột, nói:
– Các người kém lắm. Các ngươi không biết tôi vừa biến thành Tiểu thư Lâm Ðại Ngọc, Lâm Tiểu thư là Thần Nữ Khoai Thơm. Da thịt cô có mùi khoai thơm. Nay cô vào kho chứa khoai thơm, bọn khoai ngửi thấy mùi khoai thơm của cô, biết cô là Nữ Chúa của chúng, cô bảo chúng đi theo cô, là chúng đi theo hết. Cơ mưu của tôi chẳng phải là thần diệu ư?
Ðại Ngọc vừa cười vừa đưa tay cù Bảo Ngọc:
– A.. Anh bảo tôi là Chuột hả?
Ngưng trích.
Ðoạn truyện thật vui. Tôi trích để quí vị đọc cho vui trong những ngày Xuân trên Ðất Khách.
//


text:
8039 Grandprism
Jump to navigation Jump to search
8039 Grandprism (1993 RB16) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 9 năm 1993 bởi H. Debehogne và E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.
8039 Grandprism (1993 RB16) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 9 năm 1993 bởi H. Debehogne và E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

markdown:
# 8039 Grandprism
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
|Grandprism|
|Khám phá và chỉ định|
|Khám phá bởi||
|[Đài thiên văn Nam Âu](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_ch%C3%A2u_%C3%82u_t%E1%BA%A1i_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u_Nam) [Tên chỉ định tiểu hành tinh](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh&action=edit&redlink=1) [Tên thay thế](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_t%E1%BA%A1m_th%E1%BB%9Di_trong_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Đặc trưng quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o_m%E1%BA%ADt_ti%E1%BA%BFp) [Kỷ nguyên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc))14 tháng 5 năm 2008 [Cận điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Viễn điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ lệch tâm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_l%E1%BB%87ch_t%C3%A2m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ bất thường trung bình](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_b%E1%BA%A5t_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_b%C3%ACnh) [Độ nghiêng quỹ đạo](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Kinh độ của điểm nút lên](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_%C4%91i%E1%BB%83m_n%C3%BAt_l%C3%AAn) [Acgumen của cận điểm](/wiki/Acgumen_c%E1%BB%A7a_c%E1%BA%ADn_%C4%91i%E1%BB%83m) [Đặc trưng vật lý chuẩn của tiểu hành tinh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_tr%C6%B0ng_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD_chu%E1%BA%A9n_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh&action=edit&redlink=1) [Cấp sao tuyệt đối](/wiki/C%E1%BA%A5p_sao_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i) *(H)* **8039 Grandprism** (1993 RB16) là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) được phát hiện ngày 15 tháng 9 năm 1993 bởi [H. Debehogne](/w/index.php?title=H._Debehogne&action=edit&redlink=1) và [E. W. Elst](/w/index.php?title=E._W._Elst&action=edit&redlink=1) ở [Đài thiên văn Nam Âu](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_ch%C3%A2u_%C3%82u_t%E1%BA%A1i_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u_Nam).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=8039_Grandprism&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=8039_Grandprism&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=8039_Grandprism&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=8039_Grandprism&action=edit§ion=2)]
|
|
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1068 miss, cp1066 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.1), 1.1 varnish (Varnish/5.1)

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Cá ngừ mắt to
Cá ngừ mắt to (Danh pháp khoa học: Thunnus obesus) là một loài cá ngừ trong họ Cá thu ngừ với đặc trưng là có con mắt lớn so với kích thước cơ thể trong tương quan với các loại cá ngừ khác. Cá phân bố ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương tới 30oS. Ở Việt Nam, phân bố chủ yếu ở vùng biển xa bờ miền Trung và Đông Nam Bộ.[3]
Tên thường gọi tiếng Việt là: Cá Ngừ mắt to. Tên địa phương Ngừ Đại dương, Cá Ngừ mắt. Tên thường gọi tiếng Anh: là Bigeye tuna, Bigeye, Tuna, Thon, Thon Obèse, Patudo, Big Eye Tuna, Big Eye, Ahi-b. Tên gọi tiếng Nhật: Mebachi Mebuto. Tên gọi tiếng Tây Ban Nha: Patudo. Tên gọi tiếng Ý: Tonno obeso. Tên gọi tiếng Đức: Großaugenthun, Großaugen-Thun, Großaugen-Thunfisch, Thunfisch.
Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Kích cỡ khai thác 600 - 1.800 mm. Cá ngừ có thân hình thoi, dài, hai bên hơi dẹt. Hai vây lưng gần nhau, sau vây lưng thứ hai có 8-10 vây phụ. Vây ngực khá dài đặc biệt là ở cá thể còn nhỏ. Vây lưng thứ hai và vây hậu môn không dài như cá Ngừ Vây vàng. Vảy trên thân rất nhỏ. Mắt to và rất bổ dưỡng. Lưng màu xanh sẫm ánh kim loại. Nửa thân dưới và bụng màu trắng nhạt. Vây lưng thứ nhất màu vàng sẫm, vây lưng thứ hai và vây hậu môn màu vàn nhạt. Vây phụ màu vàng tươi có viền đen.
Giá trị[sửa | sửa mã nguồn]
Đây là một trong loài cá được khai thác và xuất khẩu nhất là ở thị trường Nhật Bản,[4] cá ngừ mắt to của Nhật Bản trong tháng 3 năm 2014 đạt 7.032 tấn, trị giá 5.509 triệu yên, tăng 32% về khối lượng và 29% về giá trị so với tháng trước, còn so với cùng kỳ năm trước giảm 5% về khối lượng và 16% về giá trị.[5] Ở Việt Nam, Năm 2013, sản lượng cá ngừ vây vàng, mắt to đạt gần 16.000 tấn, giá trị xuất khẩu đạt 526 triệu USD.[6]
Mắt cá ngừ[sửa | sửa mã nguồn]
Ở Việt Nam, Cá ngừ đại dương là tên địa phương để chỉ loại cá ngừ mắt to và cá ngừ vây vàng[7] đôi mắt của loại cá này trông được rất xa, có thể thấy được con mồi cách đó vài ba trăm mét để rượt bắt.[8] Mắt cá ngừ đại dương hay cá ngừ mắt to là món ăn được ưa chuộng tại Nhật Bản, cá ngừ được đánh bắt, lấy mắt và bày bán phổ biến ở những siêu thị, cửa hàng tạp hóa ở cả Trung Quốc và Nhật Bản. Nguyên liệu độc đáo này được dùng để chế biến rất nhiều món ăn, như súp, lẩu hay kể cả món gỏi
Mắt cá ngừ đại dương được xem là món ăn mang lại cảm giác máu me và rùng rợn do vẻ ghê rợn toát ra từ thực phẩm. Nguyên liệu được xem là đạt chuẩn khi nó được tách khỏi cơ thể cá nhưng vẫn giữ nguyên phần nhãn cầu, bao quanh là một loại chất béo và chỉ vài cơ mắt được phép cắt đứt. Quá trình khai thác mắt cá ngừ công phu thì việc chế biến lại được giảm thiểu và chỉ cần đun sôi một chút nước sạch rồi đưa mắt cá ngừ vào trần qua là có thể thưởng thức. Khi chín, các cơ quanh mắt và phần mỡ được xem là hấp dẫn nhất. Dù rất bổ dưỡng nhưng mắt cá ngừ lại không phù hợp với những người có dạ dày yếu.
Ở Việt Nam, đôi mắt cá ngừ đại dương rất quý, người kém thị lực, hay có các bệnh về mắt, được chuyên nên ăn nhiều mắt cá ngừ đại dương kèm với gan cá ngừ để chữa khỏi các bệnh về mắt,[8] mắt cá ngừ đại dương hầm thuốc bắc là một trong những đặc sản nổi tiếng tại các nhà hàng lớn.[7] Mắt cá ngừ được chế biến thành món mắt cá ngừ (đèn pha, đèn biển) chưng cách thủy. Mắt cá thường to bằng nắm tay hoặc quả trứng gà, được lấy từ con cá ngừ, chế biến, ướp gia vị bảo quản. Khi chế biến, một con mắt cá được ướp cùng với nhiều gia vị như thuốc bắc, sả, ớt, tiêu... sau đó đặt vào một cái thố (om đất) rồi chưng cách thủy hơn nửa giờ, mắt cá đã chín, thấm gia vị thì có thể ăn được. Món này có vị béo ngậy của mắt cá và ngoài thành phần dinh dưỡng bổ cho cơ thể sẽ có một lượng vitamin.[9][10]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Collette B and 30 others (2011). “Thunnus obesus”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2011.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2012.
- ^ Thunnus obesus (TSN 172428) tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
- ^ [http://www.khafa.org.vn/privateres/htm/cbts/cangu.htm “C� NỔI LỚN”].
- ^ “Hoạt động khai thác cá ngừ đại dương tại Nhật Bản — Portal Directorate of Fisheries”. Truy cập 22 tháng 7 năm 2014.
- ^ “Tháng 3: giá cá ngừ mắt to nhập khẩu vào Nhật Bản giảm”. Truy cập 22 tháng 7 năm 2014.
- ^ “Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu cá ngừ đạt 560 triệu USD - VnExpress Kinh doanh”. VnExpress - Tin nhanh Việt Nam. Truy cập 22 tháng 7 năm 2014.
- ^ a ă “Những con cá ngừ đại dương nửa tạ trên biển Phú Yên”. Zing.vn. 5 tháng 4 năm 2014. Truy cập 22 tháng 7 năm 2014.
- ^ a ă “Mắt cá ngừ đại dương”. Báo Bình Định. Truy cập 22 tháng 7 năm 2014.
- ^ “Những món ăn ngon từ cá ngừ đại dương - VnExpress Đời sống”. VnExpress - Tin nhanh Việt Nam. Truy cập 22 tháng 7 năm 2014.
- ^ “Mắt cá ngừ chưng cách thủy”. Thanh Niên Online. Truy cập 22 tháng 7 năm 2014.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Thông tin "Thunnus obesus" trên FishBase, chủ biên Ranier Froese và Daniel Pauly. Phiên bản tháng January năm 2006.
- Tony Ayling & Geoffrey Cox, Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand, (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) ISBN 0-00-216987-8
- Clover, Charles. 2004. The End of the Line: How overfishing is changing the world and what we eat. Ebury Press, London. ISBN 0-09-189780-7
- Richard W. Brill1, Keith A. Bigelow, Michael K. Musyl, Kerstin A. Fritsches, Eric J. Warrant, 'BIGEYE TUNA (THUNNUS OBESUS) BEHAVIOR AND PHYSIOLOGY AND THEIR RELEVANCE TO STOCK ASSESSMENTS AND FISHERY BIOLOGY'. ICCAT, 2005. http://www.soest.hawaii.edu/pfrp/reprints/iccat_bigeye.pdf
- ScienceDaily (Dec.ngày 1 tháng 3 năm 2007), 'Turning A Blind Eye To Bigeye Tuna'. http://www.sciencedaily.com/releases/2007/11/071126144222.htm
- National Marine Fisheries Service, 'Atlantic Bigeye Tuna'. http://www.nmfs.noaa.gov/habitat/habitatprotection/profile/hms/atlantic_bigeye_tunahome.htm
- Atlantic bigeye tuna NOAA FishWatch. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2012.
- Pacific bigeye tuna NOAA FishWatch. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2012.

markdown:
# Cá ngừ mắt to
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
|Cá ngừ mắt to|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/Animalia) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Actinopterygii](/wiki/L%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_v%C3%A2y_tia) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Perciformes](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_v%C6%B0%E1%BB%A3c) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Scombridae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A1_thu_ng%E1%BB%AB) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Thunnini](/w/index.php?title=Thunnini&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Thunnus](/wiki/Thunnus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **T. obesus**
(
[Lowe](/w/index.php?title=Richard_Thomas_Lowe&action=edit&redlink=1), 1839) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)) [[2]](#cite_note-2) *Parathunnus mebachi*( [Kishinouye](/w/index.php?title=Kishinouye&action=edit&redlink=1), 1915) *Thynnus obesus*Lowe, 1839 **Cá ngừ mắt to** ( [Danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_khoa_h%E1%BB%8Dc): *) là một loài Thunnus obesus* [cá ngừ](/wiki/C%C3%A1_ng%E1%BB%AB)trong [họ Cá thu ngừ](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A1_thu_ng%E1%BB%AB)với đặc trưng là có con mắt lớn so với kích thước cơ thể trong tương quan với các loại cá ngừ khác. Cá phân bố ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương tới 30oS. Ở [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), phân bố chủ yếu ở vùng biển xa bờ miền Trung và Đông Nam Bộ. [[3]](#cite_note-3)
Tên thường gọi
[tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t) là: Cá Ngừ mắt to. Tên địa phương Ngừ Đại dương, Cá Ngừ mắt. Tên thường gọi [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): là Bigeye tuna, Bigeye, Tuna, Thon, Thon Obèse, Patudo, Big Eye Tuna, Big Eye, Ahi-b. Tên gọi tiếng Nhật: Mebachi Mebuto. Tên gọi [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha): Patudo. Tên gọi [tiếng Ý](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C3%9D): Tonno obeso. Tên gọi [tiếng Đức](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c): Großaugenthun, Großaugen-Thun, Großaugen-Thunfisch, Thunfisch.
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_m%E1%BA%AFt_to&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_m%E1%BA%AFt_to&action=edit§ion=1)]
Kích cỡ khai thác 600 - 1.800 mm. Cá ngừ có thân hình thoi, dài, hai bên hơi dẹt. Hai vây lưng gần nhau, sau vây lưng thứ hai có 8-10 vây phụ. Vây ngực khá dài đặc biệt là ở cá thể còn nhỏ. Vây lưng thứ hai và vây hậu môn không dài như cá Ngừ Vây vàng. Vảy trên thân rất nhỏ. Mắt to và rất bổ dưỡng. Lưng màu xanh sẫm ánh kim loại. Nửa thân dưới và bụng màu trắng nhạt. Vây lưng thứ nhất màu vàng sẫm, vây lưng thứ hai và vây hậu môn màu vàn nhạt. Vây phụ màu vàng tươi có viền đen.
## Giá trị[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_m%E1%BA%AFt_to&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_m%E1%BA%AFt_to&action=edit§ion=2)]
Đây là một trong loài cá được khai thác và xuất khẩu nhất là ở thị trường Nhật Bản,
cá ngừ mắt to của Nhật Bản trong tháng 3 năm 2014 đạt 7.032 tấn, trị giá 5.509 triệu yên, tăng 32% về khối lượng và 29% về giá trị so với tháng trước, còn so với cùng kỳ năm trước giảm 5% về khối lượng và 16% về giá trị. [4] Ở Việt Nam, Năm 2013, sản lượng cá ngừ vây vàng, mắt to đạt gần 16.000 tấn, giá trị xuất khẩu đạt 526 triệu USD. [[5]](#cite_note-5) [[6]](#cite_note-6)
## Mắt cá ngừ[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_m%E1%BA%AFt_to&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_m%E1%BA%AFt_to&action=edit§ion=3)]
Ở Việt Nam,
[Cá ngừ đại dương](/wiki/C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng) là tên địa phương để chỉ loại cá ngừ mắt to và cá ngừ vây vàng đôi mắt của loại cá này trông được rất xa, có thể thấy được con mồi cách đó vài ba trăm mét để rượt bắt. [7] Mắt cá ngừ đại dương hay cá ngừ mắt to là món ăn được ưa chuộng tại [[8]](#cite_note-source5-8) [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), cá ngừ được đánh bắt, lấy mắt và bày bán phổ biến ở những siêu thị, cửa hàng tạp hóa ở cả Trung Quốc và Nhật Bản. Nguyên liệu độc đáo này được dùng để chế biến rất nhiều món ăn, như [súp](/wiki/S%C3%BAp), [lẩu](/wiki/L%E1%BA%A9u)hay kể cả món gỏi
Mắt cá ngừ đại dương được xem là món ăn mang lại cảm giác máu me và rùng rợn do vẻ ghê rợn toát ra từ thực phẩm. Nguyên liệu được xem là đạt chuẩn khi nó được tách khỏi cơ thể cá nhưng vẫn giữ nguyên phần nhãn cầu, bao quanh là một loại chất béo và chỉ vài cơ mắt được phép cắt đứt. Quá trình khai thác mắt cá ngừ công phu thì việc chế biến lại được giảm thiểu và chỉ cần đun sôi một chút nước sạch rồi đưa mắt cá ngừ vào trần qua là có thể thưởng thức. Khi chín, các cơ quanh mắt và phần mỡ được xem là hấp dẫn nhất. Dù rất bổ dưỡng nhưng mắt cá ngừ lại không phù hợp với những người có dạ dày yếu.
Ở Việt Nam, đôi mắt cá ngừ đại dương rất quý, người kém thị lực, hay có các bệnh về mắt, được chuyên nên ăn nhiều mắt cá ngừ đại dương kèm với gan cá ngừ để chữa khỏi các bệnh về mắt,
mắt cá ngừ đại dương hầm thuốc bắc là một trong những đặc sản nổi tiếng tại các nhà hàng lớn. [8] Mắt cá ngừ được chế biến thành món mắt cá ngừ (đèn pha, đèn biển) chưng cách thủy. Mắt cá thường to bằng nắm tay hoặc quả trứng gà, được lấy từ con cá ngừ, chế biến, ướp gia vị bảo quản. Khi chế biến, một con mắt cá được ướp cùng với nhiều gia vị như thuốc bắc, sả, ớt, tiêu... sau đó đặt vào một cái thố (om đất) rồi chưng cách thủy hơn nửa giờ, mắt cá đã chín, thấm gia vị thì có thể ăn được. Món này có vị béo ngậy của mắt cá và ngoài thành phần dinh dưỡng bổ cho cơ thể sẽ có một lượng vitamin. [[7]](#cite_note-source4-7) [[9]](#cite_note-9) [[10]](#cite_note-10)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_m%E1%BA%AFt_to&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_m%E1%BA%AFt_to&action=edit§ion=4)] **Collette B and 30 others (2011).** [^](#cite_ref-IUCN_1-0) [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/21859). *Thunnus obesus*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2011.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2012. [^](#cite_ref-2) [tại](http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=172428) *Thunnus obesus*(TSN 172428) [Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Th%C3%B4ng_tin_Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_T%C3%ADch_h%E1%BB%A3p)(ITIS). **[** [^](#cite_ref-3) [http://www.khafa.org.vn/privateres/htm/cbts/cangu.htm](http://www.khafa.org.vn/privateres/htm/cbts/cangu.htm)“C� NỔI LỚN”]. [^](#cite_ref-4) [“Hoạt động khai thác cá ngừ đại dương tại Nhật Bản — Portal Directorate of Fisheries”](http://www.fistenet.gov.vn/d-khai-thac-bao-ve/a-ktts/hoat-111ong-khai-thac-ca-ngu-111ai-duong-tai-nhat-ban/). Truy cập 22 tháng 7 năm 2014. [^](#cite_ref-5) [“Tháng 3: giá cá ngừ mắt to nhập khẩu vào Nhật Bản giảm”](http://www.vasep.com.vn/Bao-cao-xuat-khau-thuy-san/252_35736/Thang-3-gia-ca-ngu-mat-to-nhap-khau-vao-Nhat-Ban-giam.htm). Truy cập 22 tháng 7 năm 2014. [^](#cite_ref-6) [“Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu cá ngừ đạt 560 triệu USD - VnExpress Kinh doanh”](http://kinhdoanh.vnexpress.net/tin-tuc/hang-hoa/viet-nam-dat-muc-tieu-xuat-khau-ca-ngu-dat-560-trieu-usd-2972836.html). [VnExpress - Tin nhanh Việt Nam](/wiki/VnExpress). Truy cập 22 tháng 7 năm 2014.
- ^
**a** **ă** [“Những con cá ngừ đại dương nửa tạ trên biển Phú Yên”](http://news.zing.vn/Nhung-con-ca-ngu-dai-duong-nua-ta-tren-bien-Phu-Yen-post405376.html). Zing.vn. 5 tháng 4 năm 2014. Truy cập 22 tháng 7 năm 2014.
- ^
**a** **ă** [“Mắt cá ngừ đại dương”](http://www.baobinhdinh.com.vn/603/2004/11/15859/). Báo Bình Định. Truy cập 22 tháng 7 năm 2014. [^](#cite_ref-9) [“Những món ăn ngon từ cá ngừ đại dương - VnExpress Đời sống”](http://doisong.vnexpress.net/tin-tuc/noi-tro/nau-nuong/nhung-mon-an-ngon-tu-ca-ngu-dai-duong-2617537.html). [VnExpress - Tin nhanh Việt Nam](/wiki/VnExpress). Truy cập 22 tháng 7 năm 2014. [^](#cite_ref-10) [“Mắt cá ngừ chưng cách thủy”](http://www.thanhnien.com.vn/pages/20110803/mat-ca-ngu-chung-cach-thuy.aspx). [Thanh Niên Online](/wiki/Thanh_Ni%C3%AAn_(b%C3%A1o)). Truy cập 22 tháng 7 năm 2014.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_m%E1%BA%AFt_to&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB_m%E1%BA%AFt_to&action=edit§ion=5)]
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
- Thông tin
["](http://www.fishbase.org/summary/SpeciesSummary.php?genusname=Thunnus&speciesname=obesus)trên *Thunnus obesus*" *, chủ biên Ranier Froese và Daniel Pauly. Phiên bản tháng January năm 2006.* [FishBase](/wiki/FishBase)
- Tony Ayling & Geoffrey Cox,
*Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand*, (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) [ISBN 0-00-216987-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0002169878)
- Clover, Charles. 2004.
*The End of the Line: How overfishing is changing the world and what we eat*. Ebury Press, London. [ISBN 0-09-189780-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0091897807)
- Richard W. Brill1, Keith A. Bigelow, Michael K. Musyl, Kerstin A. Fritsches, Eric J. Warrant, 'BIGEYE TUNA (THUNNUS OBESUS) BEHAVIOR AND PHYSIOLOGY AND THEIR RELEVANCE TO STOCK ASSESSMENTS AND FISHERY BIOLOGY'. ICCAT, 2005.
[http://www.soest.hawaii.edu/pfrp/reprints/iccat_bigeye.pdf](http://www.soest.hawaii.edu/pfrp/reprints/iccat_bigeye.pdf)
- ScienceDaily (Dec.ngày 1 tháng 3 năm 2007), 'Turning A Blind Eye To Bigeye Tuna'.
[http://www.sciencedaily.com/releases/2007/11/071126144222.htm](http://www.sciencedaily.com/releases/2007/11/071126144222.htm)
- National Marine Fisheries Service, 'Atlantic Bigeye Tuna'.
[http://www.nmfs.noaa.gov/habitat/habitatprotection/profile/hms/atlantic_bigeye_tunahome.htm](http://www.nmfs.noaa.gov/habitat/habitatprotection/profile/hms/atlantic_bigeye_tunahome.htm) [Atlantic bigeye tuna](http://www.fishwatch.gov/seafood_profiles/species/tuna/species_pages/atl_bigeye_tuna.htm) *NOAA FishWatch*. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2012. [Pacific bigeye tuna](http://www.fishwatch.gov/seafood_profiles/species/tuna/species_pages/pacific_bigeye_tuna.htm) *NOAA FishWatch*. Truy cập ngày 5 tháng 11 năm 2012.

X-Cache: cp1066 miss, cp1066 miss


text:
Gorgonops
Jump to navigation Jump to search
Gorgonops là một chi Bộ Cung thú sống vào thời kỳ Kỳ Permi. Nó là một thành viên điển hình của họ Gorgonopsinae.

markdown:
*Gorgonops* [Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
|
|Gorgonops
|Thời điểm hóa thạch: 260–250
| ![ Gorgonops whaitsii1.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Gorgonops_whaitsii1.jpg/280px-Gorgonops_whaitsii1.jpg)
![ Gorgonops whaitsii1.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Gorgonops_whaitsii1.jpg/280px-Gorgonops_whaitsii1.jpg)
Gorgonops
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Động vật có dây sống](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Động vật Một cung bên](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_M%E1%BB%99t_cung_b%C3%AAn) [Liên bộ](/wiki/Li%C3%AAn_b%E1%BB%99)( *superordo*) [Bộ Cung thú](/wiki/B%E1%BB%99_Cung_th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Gorgonopsinae](/w/index.php?title=Gorgonopsinae&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Gorgonopsinae](/w/index.php?title=Gorgonopsinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Gorgonops**
* là một chi Gorgonops* [Bộ Cung thú](/wiki/B%E1%BB%99_Cung_th%C3%BA)sống vào thời kỳ [Kỳ Permi](/w/index.php?title=K%E1%BB%B3_Permi&action=edit&redlink=1). Nó là một thành viên điển hình của họ [Gorgonopsinae](/w/index.php?title=Gorgonopsinae&action=edit&redlink=1).

X-Cache: cp1055 miss, cp1066 miss


text:
Helvacılar, Çaycuma
Jump to navigation Jump to search
Helvacılar là một xã thuộc huyện Çaycuma, tỉnh Zonguldak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 1513 người.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Cities, towns and villages in Zonguldak”. Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2012.

markdown:
# Helvacılar, Çaycuma
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
|Helvacılar|
|— Xã —|
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Flag_of_Turkey.svg/23px-Flag_of_Turkey.svg.png)
[Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) [Tỉnh](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) [Zonguldak](/wiki/Zonguldak_(t%E1%BB%89nh)) [Huyện](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) [Çaycuma](/wiki/%C3%87aycuma) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [EEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8_%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u)( [UTC+3](/wiki/UTC%2B3)) **Helvacılar** là một [xã](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) thuộc huyện [Çaycuma](/wiki/%C3%87aycuma), tỉnh [Zonguldak](/wiki/Zonguldak_(t%E1%BB%89nh)), [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3). Dân số thời điểm năm 2011 là 1513 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Helvac%C4%B1lar,_%C3%87aycuma&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Helvac%C4%B1lar,_%C3%87aycuma&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Cities, towns and villages in Zonguldak”](http://archive.is/c7uV). Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2012.


text:
Nam Yuen (huyện)
Nam Yuen (tiếng Thái: น้ำยืน) là huyện (amphoe) cực nam của tỉnh Ubon Ratchathani, đông bắc Thái Lan.
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Chính quyền đã lập tiểu huyện ngày 17 tháng 3 năm 1969 thông qua việc tách 4 tambon Song, Ta Kao, Yang và Dom Pradit.[1] Đơn vị này đã được nâng cấp thành huyện ngày 29 tháng 3 năm 1974.[2]
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Các huyện giáp ranh (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) là: Nam Khun, Det Udom, Na Chaluai của tỉnh Ubon Ratchathani, tỉnh Champasak của Lào và tỉnh Preah Vihear của Campuchia.
Nguồn nước quan trọng ở huyện này là sông Dom Yai.
Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Huyện này được chia thành 7 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 92 làng (muban). Nam Yuen là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Song and Si Wichian. Có 7 Tổ chức hành chính tambon.
Các con số không có trong bảng này là tambon nay tạo thành huyện Nam Khun
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่ตั้งเป็นกิ่งอำเภอ” (PDF). Royal Gazette (bằng tiếng Thái) 86 (24 ง): 1017. Ngày 25 tháng 3 năm 1969.
- ^ “พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอเขาวง อำเภอเชียงม่วน อำเภอดอนตาล อำเภอชาติตระการ อำเภอภูเรือ อำเภอเคียนซา อำเภอน้ำโสม อำเภอหนองวัวซอ และอำเภอน้ำยืน พ.ศ. ๒๕๑๗” (PDF). Royal Gazette (bằng tiếng Thái) 91 (54 ก special issue): 30–33. Ngày 28 tháng 3 năm 1974.

markdown:
# Nam Yuen (huyện)
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
|Số liệu thống kê|
|Tỉnh:||
|[14°29′21″B 105°0′3″Đ / 14,48917°B 105,00083°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)¶ms=14_29_21_N_105_0_3_E_type:adm2nd_region:TH) [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng) *(2005)* [Mật độ dân số](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91): [Mã địa lý](/wiki/M%C3%A3_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [Mã bưu chính](/wiki/M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh): ![ Bản đồ Ubon Ratchathani, Thái Lan với Nam Yuen](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Amphoe_3409.svg/173px-Amphoe_3409.svg.png)
![ Bản đồ Ubon Ratchathani, Thái Lan với Nam Yuen](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Amphoe_3409.svg/173px-Amphoe_3409.svg.png)
**Nam Yuen** ( [tiếng Thái](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%C3%A1i): น้ำยืน) là huyện ( *) cực nam của amphoe* [tỉnh Ubon Ratchathani](/wiki/Ubon_Ratchathani_(t%E1%BB%89nh)), đông bắc [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan).
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=1)]
Chính quyền đã lập tiểu huyện ngày 17 tháng 3 năm 1969 thông qua việc tách 4
*tambon* Song, Ta Kao, Yang và Dom Pradit. Đơn vị này đã được nâng cấp thành huyện ngày 29 tháng 3 năm 1974. [1] [[2]](#cite_note-2)
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=2)]
Các huyện giáp ranh (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) là:
[Nam Khun](/w/index.php?title=Amphoe_Nam_Khun&action=edit&redlink=1), [Det Udom](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Det_Udom&action=edit&redlink=1), [Na Chaluai](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Na_Chaluai&action=edit&redlink=1) của tỉnh Ubon Ratchathani, [tỉnh Champasak](/wiki/Champasack) của [Lào](/wiki/L%C3%A0o) và [tỉnh Preah Vihear](/wiki/Preah_Vihear_(t%E1%BB%89nh)) của [Campuchia](/wiki/Campuchia).
Nguồn nước quan trọng ở huyện này là
[sông Dom Yai](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Dom_Yai&action=edit&redlink=1).
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=3)]
Huyện này được chia thành 7 phó huyện (
*), các đơn vị này lại được chia ra thành 92 làng ( tambon* *). Nam Yuen là một thị trấn (* [muban](/wiki/Muban) *) nằm trên một phần của* [thesaban tambon](/w/index.php?title=Thesaban_tambon&action=edit&redlink=1) *tambon*Song and Si Wichian. Có 7 Tổ chức hành chính tambon.
|STT.||Tên||Tên Thái||Số làng||Dân số|
|1.||Song||โซง||10||7.775|
|3.||Yang||ยาง||12||7.548|
|4.||Dom Pradit||โดมประดิษฐ์||17||15.771|
|6.||Bu Pueai||บุเปือย||15||8.939|
|7.||Si Wichian||สีวิเชียร||14||14.354|
|9.||Yang Yai||ยางใหญ่||12||6.055|
|11.||Kao Kham||เก่าขาม||12||7.199|
Các con số không có trong bảng này là
*tambon* nay tạo thành huyện Nam Khun
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=4)] [^](#cite_ref-1) [“ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่ตั้งเป็นกิ่งอำเภอ”](http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2512/D/024/1017.PDF)(PDF). *Royal Gazette*(bằng tiếng Thái) **86**(24 ง): 1017. Ngày 25 tháng 3 năm 1969. [^](#cite_ref-2) [“พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอเขาวง อำเภอเชียงม่วน อำเภอดอนตาล อำเภอชาติตระการ อำเภอภูเรือ อำเภอเคียนซา อำเภอน้ำโสม อำเภอหนองวัวซอ และอำเภอน้ำยืน พ.ศ. ๒๕๑๗”](http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2517/A/054/30.PDF)(PDF). *Royal Gazette*(bằng tiếng Thái) **91**(54 ก special issue): 30–33. Ngày 28 tháng 3 năm 1974.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nam_Yuen_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=5)]
|
|


text:
Wikipedia:Giữ một cái đầu lạnh
Wikipedia đôi khi phải chứng kiến những cuộc tranh luận gay gắt, nhưng xin bạn nhớ rằng các cuộc tranh luận nảy lửa sẽ phản tác dụng và chỉ khiến Wikipedia trở nên ít thân thiện hơn đối với mọi người.
Dưới đây là một danh sách ngắn các lời khuyên của những thành viên kì cựu:
- Nếu ai đó không đồng tình với bạn, hãy cố gắng tìm hiểu xem tại sao họ lại như vậy. Hãy lắng nghe mọi người, hãy dành thời gian để giải thích cho họ lý do tại sao bạn cho rằng đề nghị của mình là thích hợp hơn.
- Đừng tấn công cá nhân các thành viên khác, hãy cố gắng giữ thiện ý hết mức có thể. Dán nhãn cho các thành viên khác là "phản động", "thủ cựu",... chỉ khiến họ tức giận và tìm cách tự vệ. Khi ấy sẽ rất khó có được những thảo luận hữu ích.
- Hãy thảo luận một cách từ tốn. Chẳng có quy định nào về giới hạn thời gian cho mỗi thảo luận, vì thế nếu bạn đang tức giận, hãy tạm ngừng sửa đổi hay thảo luận. Trở lại sau một hay nhiều ngày, bạn sẽ thấy rằng có khi một ai đó đã đưa ra thảo luận hoặc sửa đổi phù hợp với ý của bạn.
- Khác với thảo luận trực diện khi ta có thể biểu đạt thái độ, ý muốn qua giọng nói, cử chỉ hay vẻ mặt, các cuộc thảo luận trực tuyến chỉ sử dụng các đoạn văn bản mà nội dung thường có thể hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau. Vì thế, rất dễ sinh ra những hiểu nhầm về tâm trạng hay mục đích của người đối thoại đặc biệt là trong các tình huống bất đồng hoặc các cuộc thảo luận ở hồi cao trào. Để tránh rắc rối đó, bạn hãy cố gắng đưa ra những đề nghị hoặc câu trả lời rõ ràng, tìm hiểu kỹ lập luận hay chỉ trích của các thành viên khác, và hãy chuẩn bị để chứng minh rằng bạn đang lắng nghe họ. Hãy sử dụng những cách diễn đạt như "Có phải bạn muốn nói rằng [diễn giải về ý kiến của họ],..." hoặc "Theo như tôi hiểu thì..." để cho người đối thoại biết rằng bạn đang chú ý theo dõi thảo luận của họ chứ không chỉ chờ đợi để xen ý kiến riêng của bạn vào. Ngay cả khi bạn chắc chắn rằng mình không hiểu nhầm những gì người khác nói, hãy vẫn đọc kỹ thảo luận của họ vì có thể bạn đang bỏ sót một điểm quan trọng nào đó.
- Giữ thiện ý với người thảo luận và tin tưởng rằng họ cũng đang giữ thiện ý với mình. Wikipedia đã hoạt động hiệu quả một cách bất ngờ nhờ vào tính mở của nó, cũng có nghĩa là hầu hết mọi thành viên tại đây đều muốn giúp đỡ và đã thực sự thành công khi làm việc dựa vào thiện ý đó.
- Hãy chuẩn bị để xin lỗi. Vào những thời điểm cao trào của thảo luận, chúng ta đôi khi thốt ra những điều mà tốt hơn không nên nói, khi ấy ít ra chúng ta cũng có thể đền bù những sai sót ấy bằng một lời xin lỗi.
- Khi sửa đổi hãy hạn chế việc xóa bỏ những nội dung đã có sẵn. Hãy luôn nhớ rằng ai đó có thể tìm thấy những điều có ích trong các nội dung mà bạn xóa bỏ, bởi lẽ hầu hết mọi người – kể cả bạn – đều có thể trình bày một điều gì đó hữu ích. Việc xóa bỏ dễ làm các thành viên nổi giận và cảm thấy rằng họ phí thời giờ đóng góp tại đây, vì thế ít nhất hãy giải thích lý do xóa của bạn tại phần tóm tắt sửa đổi hoặc trong trang thảo luận của bài viết hay trang thảo luận của thành viên nếu bạn nghĩ rằng thành viên đó có thể sẽ quan tâm tới xóa bỏ của bạn.
- Đôi khi bạn chỉ cần dời đi chỗ khác. Có rất nhiều thành viên khác cùng tham gia Wikipedia và một hay nhiều người trong số họ sẽ tiếp tục thảo luận hay sửa đổi ở chỗ bạn bỏ lại. Đừng để các cuộc tranh cãi về sửa đổi hay những thảo luận nảy lửa chiếm chỗ vào thời gian tham gia Wikipedia của bạn, hãy dùng khoảng thời gian có ích đó để nâng cấp các bài viết khác, hoặc đơn giản là hãy tạm nghỉ một thời gian để ăn một thứ gì đó và hít thở không khí trong lành.
- Hãy nghĩ xem hành động của bạn sẽ khiến mọi việc trở nên tốt đẹp hơn hay tồi tệ hơn. Nếu nó khiến cho mọi việc trở nên xấu hơn, hãy cân nhắc đừng làm chúng.
- Đừng nghiêm trọng hóa mọi thứ. Wikipedia chỉ là một sở thích chứ không phải một nghĩa vụ hay lời cam kết của bạn. Hãy luôn giữ tinh thần cộng đồng và chung tay đóng góp hiệu quả như một cộng đồng.
- Hãy thư giãn trong chỗ thử nghiệm của Wikipedia, tại đó bạn sẽ thấy thư thái hơn vì không cần tuân theo mọi quy tắc nhưng cũng lại vẫn được hoạt động trong môi trường Wikipedia.
- Xin nhớ rằng bạn không phải luôn luôn đúng – đôi khi bạn có thể sai lầm – có những lúc bạn hoàn toàn sai lầm.
Đối phó với sự xúc phạm[sửa mã nguồn]
Đôi khi tại Wikipedia, bạn sẽ bị xúc phạm bởi các thành viên bất chấp quy tắc không tấn công cá nhân, có vài cách để bạn đối phó với sự xúc phạm đó:
- Phớt lờ chúng. Tiếp tục làm công việc của bạn và chẳng cần lo nghĩ về những lời tấn công đó, vì bạn không bắt buộc phải đáp trả.
- Lịch sự đề nghị thành viên mà bạn cho rằng đã xúc phạm mình rút lại những gì họ đã nói. Đôi khi họ chỉ vô tình xúc phạm và không nhận ra rằng những lời nói của họ có thể bị hiểu theo cách đó. Vài người sẽ thay đổi cách cư xử khi thấy họ đang làm người khác khó chịu. Cũng cần nói rằng việc đề nghị một lời xin lỗi hay rút lại lời tấn công ít khi đem lại hiệu quả.
Nếu chính bản thân bạn vì vô tình hay tức giận mà xúc phạm người khác, một lời xin lỗi sẽ giúp làm bình ổn vấn đề. Nếu bạn thực sự muốn xúc phạm người khác và không thể xin lỗi một cách chân thành, tốt nhất hãy giữ im lặng. Nếu cách đó không hiệu quả, hay xem lại cách tiếp cận vấn đề của bạn, hãy cố tập trung vào những chi tiết mà bạn không đồng tình thay vì tấn công cá nhân người khác.
- Thay vì đáp trả sự xúc phạm bằng những lời xúc phạm khác, hay trở nên giận dữ, hãy thử tập trung tìm hiểu xem tại sao họ lại xúc phạm bạn. Trong nhiều trường hợp có thể họ muốn giỡn chơi với bạn, trong những trường hợp khác, hãy đừng để vấn đề của họ trở thành vấn đề của bạn. Hãy nhớ rằng chúng ta đã có quá đủ rắc rối trong cuộc đời thực.
Khi chúng ta điều chỉnh một vi phạm về thái độ trung lập tại Wikipedia, để tránh những tranh cãi không cần thiết, tốt hơn hết hãy làm theo quy tắc sau:
- Hỏi một cách lịch sự tại trang thảo luận của bài viết về phần mà bạn coi là không trung lập (trừ trường hợp chúng vi phạm một cách quá đáng) và đề nghị những sửa đổi của bạn.
- Nếu không có hồi đáp, hãy thực hiện sửa đổi.
- Nếu có hồi đáp, hãy cố gắng đạt được đồng thuận về các sửa đổi của bạn.
Theo cách đó, các cuộc bút chiến sẽ khó lòng xảy ra cho tới khi các thành viên đồng thuận được về sửa đổi. Đương nhiên cách này có nhược điểm là chúng đòi hỏi một thời gian chờ đợi dài, nhưng một bài viết có nội dung cứ 5 giây lại bị thay đổi một lần thì cũng chẳng có ấn tượng đẹp hơn đối với các thành viên Wikipedia khác. Cách làm này có thể không hiệu quả đối với những thành viên đơn giản là không muốn viết một bài viết trung lập, nhưng với các thành viên có xu hướng chỉ hơi mất trung lập khi viết bài thì thông thường chúng sẽ đem lại hiệu ứng tốt.
Khẩu quyết[sửa mã nguồn]
Nếu bạn coi mình là một thành viên bình tĩnh và biết giữ một cái đầu lạnh, vậy hãy áp dụng khẩu quyết sau khi hoạt động trên Wikipedia:
- "Tôi sẽ luôn giữ thiện ý về những thành viên khác và luôn tỏ thái độ văn minh tại mọi thời điểm, ngay cả đối với những ai không lịch sự với tôi. Tôi sẽ KHÔNG tấn công cá nhân các thành viên khác hay phá hoại Wikipedia để chứng tỏ quan điểm của mình. Trong những tranh luận về nội dung bài viết, tôi sẽ KHÔNG tham gia bút chiến mà sẽ cố gắng thảo luận với các thành viên bất đồng quan điểm để tìm ra biện pháp giải quyết mâu thuẫn."
Khẩu quyết này sẽ giúp bạn bình tĩnh khi không khí của cuộc thảo luận bắt đầu nóng lên.

markdown:
# Wikipedia:Giữ một cái đầu lạnh
[Wikipedia:Giữ bình tĩnh](/w/index.php?title=Wikipedia:Gi%E1%BB%AF_b%C3%ACnh_t%C4%A9nh&redirect=no)) [Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
|
|![]()
**Trang này là một**, nó chứa lời khuyên hoặc ý kiến của một hoặc nhiều thành viên Wikipedia. Bài luận [bài luận](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_lu%E1%BA%ADn_Wikipedia) *không phải*là [quy định hay hướng dẫn của Wikipedia](/wiki/Wikipedia:Quy_%C4%91%E1%BB%8Bnh_v%C3%A0_h%C6%B0%E1%BB%9Bng_d%E1%BA%ABn). Một bài luận có thể đại diện cho tầm nhìn chung của đa số thành viên, cũng có thể chỉ đại diện cho quan điểm của thiểu số.
Wikipedia đôi khi phải chứng kiến những cuộc tranh luận gay gắt, nhưng xin bạn nhớ rằng các cuộc tranh luận nảy lửa sẽ phản tác dụng và chỉ khiến Wikipedia trở nên ít thân thiện hơn đối với mọi người.
Dưới đây là một danh sách ngắn các lời khuyên của những thành viên kì cựu:
- Nếu ai đó không đồng tình với bạn, hãy cố gắng tìm hiểu xem tại sao họ lại như vậy. Hãy lắng nghe mọi người, hãy dành thời gian để giải thích cho họ lý do tại sao bạn cho rằng đề nghị của mình là thích hợp hơn.
- Đừng
[tấn công cá nhân](/wiki/Wikipedia:Kh%C3%B4ng_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_c%C3%A1_nh%C3%A2n)các thành viên khác, hãy cố gắng [giữ thiện ý](/wiki/Wikipedia:Gi%E1%BB%AF_thi%E1%BB%87n_%C3%BD)hết mức có thể. *Dán nhãn*cho các thành viên khác là "phản động", "thủ cựu",... chỉ khiến họ tức giận và tìm cách tự vệ. Khi ấy sẽ rất khó có được những thảo luận hữu ích.
- Hãy thảo luận một cách từ tốn. Chẳng có quy định nào về giới hạn thời gian cho mỗi thảo luận, vì thế nếu bạn đang tức giận, hãy tạm ngừng sửa đổi hay thảo luận. Trở lại sau một hay nhiều ngày, bạn sẽ thấy rằng có khi một ai đó đã đưa ra thảo luận hoặc sửa đổi phù hợp với ý của bạn.
- Khác với thảo luận trực diện khi ta có thể biểu đạt thái độ, ý muốn qua giọng nói, cử chỉ hay vẻ mặt, các cuộc thảo luận trực tuyến chỉ sử dụng các đoạn văn bản mà nội dung thường có thể hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau. Vì thế, rất dễ sinh ra những hiểu nhầm về tâm trạng hay mục đích của người đối thoại đặc biệt là trong các tình huống bất đồng hoặc các cuộc thảo luận ở hồi cao trào. Để tránh rắc rối đó, bạn hãy cố gắng đưa ra những đề nghị hoặc câu trả lời rõ ràng, tìm hiểu kỹ lập luận hay chỉ trích của các thành viên khác, và hãy chuẩn bị để chứng minh rằng bạn đang lắng nghe họ. Hãy sử dụng những cách diễn đạt như "Có phải bạn muốn nói rằng [diễn giải về ý kiến của họ],..." hoặc "Theo như tôi hiểu thì..." để cho người đối thoại biết rằng bạn đang chú ý theo dõi thảo luận của họ chứ không chỉ chờ đợi để xen ý kiến riêng của bạn vào. Ngay cả khi bạn chắc chắn rằng mình không hiểu nhầm những gì người khác nói, hãy vẫn đọc kỹ thảo luận của họ vì có thể bạn đang bỏ sót một điểm quan trọng nào đó.
- Giữ thiện ý với người thảo luận và tin tưởng rằng họ cũng đang giữ thiện ý với mình. Wikipedia đã hoạt động hiệu quả một cách bất ngờ nhờ vào tính mở của nó, cũng có nghĩa là hầu hết mọi thành viên tại đây đều muốn giúp đỡ và đã thực sự thành công khi làm việc dựa vào thiện ý đó.
- Hãy chuẩn bị để xin lỗi. Vào những thời điểm cao trào của thảo luận, chúng ta đôi khi thốt ra những điều mà tốt hơn không nên nói, khi ấy ít ra chúng ta cũng có thể đền bù những sai sót ấy bằng một lời xin lỗi.
- Khi sửa đổi hãy hạn chế việc xóa bỏ những nội dung đã có sẵn. Hãy luôn nhớ rằng ai đó có thể tìm thấy những điều có ích trong các nội dung mà bạn xóa bỏ, bởi lẽ hầu hết mọi người – kể cả bạn – đều có thể trình bày một điều gì đó hữu ích. Việc xóa bỏ dễ làm các thành viên nổi giận và cảm thấy rằng họ phí thời giờ đóng góp tại đây, vì thế ít nhất hãy giải thích lý do xóa của bạn tại phần tóm tắt sửa đổi hoặc trong trang thảo luận của bài viết hay trang thảo luận của thành viên nếu bạn nghĩ rằng thành viên đó có thể sẽ quan tâm tới xóa bỏ của bạn.
- Đôi khi bạn chỉ cần dời đi chỗ khác. Có rất nhiều thành viên khác cùng tham gia Wikipedia và một hay nhiều người trong số họ sẽ tiếp tục thảo luận hay sửa đổi ở chỗ bạn bỏ lại. Đừng để các cuộc tranh cãi về sửa đổi hay những thảo luận nảy lửa chiếm chỗ vào thời gian tham gia Wikipedia của bạn, hãy dùng khoảng thời gian có ích đó để nâng cấp các bài viết khác, hoặc đơn giản là hãy tạm nghỉ một thời gian để ăn một thứ gì đó và hít thở không khí trong lành.
- Hãy nghĩ xem hành động của bạn sẽ khiến mọi việc trở nên tốt đẹp hơn hay tồi tệ hơn. Nếu nó khiến cho mọi việc trở nên xấu hơn, hãy cân nhắc
*đừng làm chúng*.
- Đừng nghiêm trọng hóa mọi thứ. Wikipedia chỉ là một sở thích chứ không phải một nghĩa vụ hay lời cam kết của bạn. Hãy luôn giữ tinh thần cộng đồng và chung tay đóng góp hiệu quả như một cộng đồng.
- Hãy thư giãn trong
[chỗ thử nghiệm của Wikipedia](/wiki/Wikipedia:Ch%E1%BB%97_th%E1%BB%AD), tại đó bạn sẽ thấy thư thái hơn vì không cần tuân theo mọi quy tắc nhưng cũng lại vẫn được hoạt động trong môi trường Wikipedia.
- Xin nhớ rằng bạn không phải luôn luôn đúng – đôi khi bạn có thể sai lầm – có những lúc bạn hoàn toàn sai lầm.
## Đối phó với sự xúc phạm[
[sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wikipedia:Gi%E1%BB%AF_m%E1%BB%99t_c%C3%A1i_%C4%91%E1%BA%A7u_l%E1%BA%A1nh&action=edit§ion=1)]
Đôi khi tại Wikipedia, bạn sẽ bị xúc phạm bởi các thành viên bất chấp quy tắc
[không tấn công cá nhân](/wiki/Wikipedia:Kh%C3%B4ng_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_c%C3%A1_nh%C3%A2n), có vài cách để bạn đối phó với sự xúc phạm đó:
- Phớt lờ chúng. Tiếp tục làm công việc của bạn và chẳng cần lo nghĩ về những lời tấn công đó, vì bạn không bắt buộc phải đáp trả.
- Lịch sự đề nghị thành viên mà bạn cho rằng đã xúc phạm mình rút lại những gì họ đã nói. Đôi khi họ chỉ vô tình xúc phạm và không nhận ra rằng những lời nói của họ có thể bị hiểu theo cách đó. Vài người sẽ thay đổi cách cư xử khi thấy họ đang làm người khác khó chịu. Cũng cần nói rằng việc
*đề nghị*một lời xin lỗi hay rút lại lời tấn công ít khi đem lại hiệu quả.
Nếu chính bản thân bạn vì vô tình hay tức giận mà xúc phạm người khác, một lời xin lỗi sẽ giúp làm bình ổn vấn đề. Nếu bạn thực sự muốn xúc phạm người khác và không thể xin lỗi một cách chân thành, tốt nhất hãy giữ im lặng. Nếu cách đó không hiệu quả, hay xem lại cách tiếp cận vấn đề của bạn, hãy cố tập trung vào những chi tiết mà bạn không đồng tình thay vì tấn công cá nhân người khác.
- Thay vì đáp trả sự xúc phạm bằng những lời xúc phạm khác, hay trở nên giận dữ, hãy thử tập trung tìm hiểu xem tại sao họ lại xúc phạm bạn. Trong nhiều trường hợp có thể họ muốn giỡn chơi với bạn, trong những trường hợp khác, hãy đừng để vấn đề của họ trở thành vấn đề của bạn. Hãy nhớ rằng chúng ta đã có quá đủ rắc rối trong cuộc đời thực.
Khi chúng ta điều chỉnh một vi phạm về
[thái độ trung lập tại Wikipedia](/wiki/Wikipedia:Th%C3%A1i_%C4%91%E1%BB%99_trung_l%E1%BA%ADp), để tránh những tranh cãi không cần thiết, tốt hơn hết hãy làm theo quy tắc sau:
- Hỏi một cách lịch sự tại trang thảo luận của bài viết về phần mà bạn coi là không trung lập (trừ trường hợp chúng vi phạm một cách quá đáng) và đề nghị những sửa đổi của bạn.
- Nếu không có hồi đáp, hãy thực hiện sửa đổi.
- Nếu có hồi đáp, hãy cố gắng đạt được đồng thuận về các sửa đổi của bạn.
Theo cách đó, các cuộc bút chiến sẽ khó lòng xảy ra cho tới khi các thành viên đồng thuận được về sửa đổi. Đương nhiên cách này có nhược điểm là chúng đòi hỏi một thời gian chờ đợi dài, nhưng một bài viết có nội dung cứ 5 giây lại bị thay đổi một lần thì cũng chẳng có ấn tượng đẹp hơn đối với các thành viên Wikipedia khác. Cách làm này có thể không hiệu quả đối với những thành viên đơn giản là không muốn viết một bài viết trung lập, nhưng với các thành viên có xu hướng chỉ hơi mất trung lập khi viết bài thì thông thường chúng sẽ đem lại hiệu ứng tốt.
## Khẩu quyết[
[sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wikipedia:Gi%E1%BB%AF_m%E1%BB%99t_c%C3%A1i_%C4%91%E1%BA%A7u_l%E1%BA%A1nh&action=edit§ion=2)]
Nếu bạn coi mình là một thành viên bình tĩnh và biết giữ một cái đầu lạnh, vậy hãy áp dụng khẩu quyết sau khi hoạt động trên Wikipedia:
*"Tôi sẽ luôn* [giữ thiện ý](/wiki/Wikipedia:Gi%E1%BB%AF_thi%E1%BB%87n_%C3%BD)về những thành viên khác và luôn tỏ [thái độ văn minh](/wiki/Wikipedia:Th%C3%A1i_%C4%91%E1%BB%99_v%C4%83n_minh)tại mọi thời điểm, ngay cả đối với những ai [không lịch sự](/wiki/Wikipedia:%C4%90%E1%BB%ABng_x%C3%BAc_ph%E1%BA%A1m_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_ph%C3%A1_ho%E1%BA%A1i)với tôi. Tôi sẽ KHÔNG [tấn công cá nhân](/wiki/Wikipedia:Kh%C3%B4ng_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_c%C3%A1_nh%C3%A2n)các thành viên khác hay phá hoại Wikipedia để chứng tỏ quan điểm của mình. Trong những tranh luận về nội dung bài viết, tôi sẽ KHÔNG tham gia bút chiến mà sẽ cố gắng thảo luận với các thành viên bất đồng quan điểm để tìm ra biện pháp [giải quyết mâu thuẫn](/wiki/Wikipedia:Gi%E1%BA%A3i_quy%E1%BA%BFt_m%C3%A2u_thu%E1%BA%ABn)."
Khẩu quyết này sẽ giúp bạn bình tĩnh khi không khí của cuộc thảo luận bắt đầu nóng lên.

X-Cache: cp1065 miss, cp1066 miss


text:
Xã Bentley, Quận Gladwin, Michigan
Jump to navigation Jump to search
Xã Bentley (tiếng Anh: Bentley Township) là một xã thuộc quận Gladwin, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 844 người.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Xã Bentley, Quận Gladwin, Michigan
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
|Xã Bentley
|
Bentley Township
|—
|![ Vị trí quận Gladwin trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Map_of_Michigan_highlighting_Gladwin_County.svg/250px-Map_of_Michigan_highlighting_Gladwin_County.svg.png)
![ Vị trí quận Gladwin trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Map_of_Michigan_highlighting_Gladwin_County.svg/250px-Map_of_Michigan_highlighting_Gladwin_County.svg.png)
Vị trí quận Gladwin trong tiểu bang Michigan ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Michigan](/wiki/Michigan) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Michigan&action=edit&redlink=1) [Quận Gladwin](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Gladwin,_Michigan) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-4](/wiki/UTC-4)) **Xã Bentley** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Bentley Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Gladwin](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Gladwin,_Michigan), tiểu bang [Michigan](/wiki/Michigan), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 844 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Bentley,_Qu%E1%BA%ADn_Gladwin,_Michigan&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Bentley,_Qu%E1%BA%ADn_Gladwin,_Michigan&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.


text:
Zadní Zhořec
Jump to navigation Jump to search
Zadní Zhořec là một làng thuộc huyện Žďár nad Sázavou, vùng Vysočina, Cộng hòa Séc.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.

markdown:
# Zadní Zhořec
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
|Zadní Zhořec|
|—
|
|
|![]()
**Hiệu kỳ** ![ Huy hiệu của Zadní Zhořec](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Zadn%C3%AD_Zho%C5%99ec_znak.jpg/100px-Zadn%C3%AD_Zho%C5%99ec_znak.jpg)
![ Huy hiệu của Zadní Zhořec](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Zadn%C3%AD_Zho%C5%99ec_znak.jpg/100px-Zadn%C3%AD_Zho%C5%99ec_znak.jpg)
**Huy hiệu** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Flag_of_the_Czech_Republic.svg/23px-Flag_of_the_Czech_Republic.svg.png)
[Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c) [Vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Vysočina](/wiki/Vyso%C4%8Dina_kraj) [Huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Žďár nad Sázavou](/wiki/%C5%BD%C4%8F%C3%A1r_nad_S%C3%A1zavou_(huy%E1%BB%87n)) 2(160 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(0.92/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [NUTS 5](/wiki/C%C3%A1c_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) **Zadní Zhořec** là một [làng](/w/index.php?title=L%C3%A0ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) thuộc huyện [Žďár nad Sázavou](/wiki/%C5%BD%C4%8F%C3%A1r_nad_S%C3%A1zavou_(huy%E1%BB%87n)), vùng [Vysočina](/wiki/Vyso%C4%8Dina_kraj), [Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c). [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Zadn%C3%AD_Zho%C5%99ec&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Zadn%C3%AD_Zho%C5%99ec&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”](http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/). Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.


text:
Bãi rác Đa Phước
Cách trung tâm TP HCM gần 20 km, Khu liên hợp Xử lý chất thải rắn Đa Phước (bãi rác Đa Phước) có tổng số vốn hơn 100 triệu USD do Công ty TNHH Xử lý chất thải Việt Nam (Vietnam Waste Solutions - VWS) làm chủ đầu tư, được khởi công hồi tháng 7/2005 tại xã Đa Phước, huyện Bình Chánh.
Bãi rác Đa Phước nằm biệt lập như một cù lao được bao quanh bởi hệ thống kênh rạch. Để đưa rác về đây, xe tải từ tất cả các quận huyện phải đi qua con đường độc đạo là Quốc lộ 50, rẽ vào đường nội bộ dài khoảng 1,5 km trước khi qua một cây cầu để vào bên trong bãi rác.
Dự án dự kiến bao phủ trên diện tích 138 ha, chia làm bốn giai đoạn, hoạt động trong 24 năm. Ở giai đoạn 1, một bãi chôn lấp có diện tích 30,6 ha và thể tích không gian khoảng 3 triệu m3 đã được xây dựng. Bãi chôn lấp được thiết kế với công suất 10.000 tấn rác thải một ngày. Công trình chính thức hoạt động từ tháng 11/2007.
Hạng mục chính của công trình gồm nhà máy phân loại rác, nhà máy sản xuất phân compost và bãi chôn lấp rác được cho là "theo các tiêu chuẩn tiên tiến của thế giới". Ngoài ra, công trình còn có một số hạng mục phụ như vành đai đê bao, hệ thống xử lý nước rỉ rác, hệ thống truy thu khí...
Khi mới hoạt động, bãi rác Đa Phước tiếp nhận và chôn lấp 3.000 tấn rác mỗi ngày. Năm 2009, khi vừa vận hành được 2 năm, bãi rác lớn nhất TP HCM bị người dân tố thải nước bẩn ra môi trường. Cảnh sát môi trường thành phố sau khi điều tra xác định có việc xả nước rỉ rác ra môi trường như dư luận phản ánh. Đơn vị này đã báo cáo lên UBND thành phố để xử lý, chấn chỉnh.
Đến năm 2014, thanh tra thành phố kết luận có bất thường trong việc quản lý, giám sát bãi rác Đa Phước như: công ty này chưa thực hiện phân loại, tái chế như hợp đồng mà chôn lấp toàn bộ trong thời gian 24 năm. Bên cạnh đó, đơn vị này cũng chưa thực hiện đúng giấy phép đầu tư khi không xây dựng và điều hành nhà máy phân loại, thu gom nguyên liệu tái chế và tái sử dụng chất thải công suất 2.500-3.000 tấn một ngày.
Nhà máy xử lý bùn thải Sài Gòn Xanh
Cũng nằm tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Đa Phước, nhà máy do Công ty TNHH Sài Gòn Xanh xây dựng theo chủ trương xã hội hóa việc xử lý bùn thải từ các nhà máy xử lý nước thải, nhà máy cấp nước cũng như bùn thải (không nguy hại) từ công tác duy tu, nạo vét hệ thống cống rãnh, kênh rạch trên địa bàn của UBND TP HCM
Được đầu tư 195 tỷ đồng, nhà máy Xử lý bùn thải Sài Gòn Xanh có diện tích 47,6 ha. Khi chính thức xây dựng hoàn chỉnh (dự kiến cuối năm 2019) nhà máy có thể xử lý 5.200 m3 bùn mỗi ngày (tương đương 70-80% lượng bùn thải của thành phố theo thời điểm lập dự án là năm 2014).
Nhà máy được quy hoạch gồm các khu: xử lý nước thải, bến thủy nội địa, trung tâm nghiên cứu thực nghiệm kết hợp tái chế chất thải không nguy hại, đất xưởng sản xuất, khu lưu chứa xử lý bùn (nạo vét kênh rạch, cống thoát nước, bùn hầm cầu, bùn từ các hệ thống/trạm xử lý nước thải tập trung của KCN, KCX, bùn đất từ các công trình xây dựng cao ốc, trung tâm thương mại…).
Bùn thải hữu cơ không nguy hại sau khi được tách nước, cát, đá, xà bần… được xử lý bằng phương pháp hóa vi sinh (ủ compost) kết hợp với hoạt chất tự nhiên khử mùi. Phương pháp này được cho là sẽ khử được mùi hôi của bùn và có thể tái sử dụng để trồng cây hoặc làm phân bón.
Nhà máy xử lý chất thải Hòa Bình
Thuộc Công ty TNHH Dịch vụ môi trường đô thị Hòa Bình, nhà máy được đầu tư hơn 30 tỷ đồng, hoạt động từ tháng 3/2008. Nhà máy chuyên xử lý các loại bùn hầm cầu, bùn nạo vét từ hệ thống thoát nước và kênh rạch trên địa bàn TP HCM. Theo công suất thiết kế, trong giai đoạn một nhà máy xử lý bùn hầm cầu này sẽ đạt công suất thiết kế đến 250 m3 mỗi ngày đêm; giai đoạn 2 đạt 500 m3.
Theo giới thiệu của công ty, chất thải rút hầm cầu sẽ được xử lý bằng công nghệ sinh học theo phương pháp hiếu khí nước thải sau khi xử lý đạt loại B, đủ tiêu chuẩn xả ra kênh rạch. Đây là nhà máy xử lý chất thải rút hầm cầu được xem là hiện đại đảm bảo xử lý đúng các quy trình công nghệ và không gây ô nhiễm môi trường.
Ngay sau khi nhà máy xử lý bùn hầm cầu Hòa Bình chính thức vận hành, Sở Tài nguyên – Môi trường TP HCM đã ra quyết định ngưng mọi hoạt động tiếp nhận bùn hầm cầu tại bãi rác Đông Thạnh (huyện Hóc Môn TP HCM). Trước đó, mỗi ngày có khoảng 300 m3 bùn hầm cầu được xả đổ tại bãi rác Đông Thạnh gây bức xúc cho hàng trăm hộ dân sống xung quanh.
Vài tháng nay người dân khu đô thị Phú Mỹ Hưng, (quận 7, TP HCM) phải sống trong không khí có mùi hôi "khủng khiếp" xuất hiện từ ban đêm tới sáng. Cũng tầm thời gian này, mùi hôi thối còn tấn công cả khu dân cư lân cận Tân Mỹ (gần đường Hoàng Quốc Việt, quận 7), Nhà Bè, Bình Chánh. Có người nói nó giống mùi bể phốt, có người miêu tả giống phân tươi bón ruộng, rất nồng nặc và không thể chịu nổi. Ngoài ra, người dân sống dọc Quốc lộ 50 nhiều năm qua cũng phải kêu cứu vì tình trạng mùi hôi phát sinh từ bãi rác Đa Phước.
Được Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Thành Phong yêu cầu điều tra nguồn phát sinh ô nhiễm, Sở Tài nguyên - Môi trường đã khoanh vùng, xác định có khả năng phát sinh mùi lớn nhất là Khu liên hiệp xử lý chất thải rắn Đa Phước với 3 đơn vị gồm nhà máy xử lý rác thải rắn sinh hoạt Đa Phước (bãi rác Đa Phước), công ty xử lý bùn Sài Gòn Xanh, đơn vị xử lý chất thải hầm cầu Hòa Bình. Tuy nhiên, trao đổi với VnExpress, cả 3 đơn vị này đều bác bỏ.
Dự kiến, ngày 5/9, Sở Tài Nguyên - Môi trường sẽ hoàn tất kiểm tra các cơ sở.
Hữu Nguyên

markdown:
**Bãi rác Đa Phước**
Cách trung tâm TP HCM gần 20 km, Khu liên hợp Xử lý chất thải rắn Đa Phước (bãi rác Đa Phước) có tổng số vốn hơn 100 triệu USD do Công ty TNHH Xử lý chất thải Việt Nam (Vietnam Waste Solutions - VWS) làm chủ đầu tư, được khởi công hồi tháng 7/2005 tại xã Đa Phước, huyện Bình Chánh.
Bãi rác Đa Phước nằm biệt lập như một cù lao được bao quanh bởi hệ thống kênh rạch. Để đưa rác về đây, xe tải từ tất cả các quận huyện phải đi qua con đường độc đạo là Quốc lộ 50, rẽ vào đường nội bộ dài khoảng 1,5 km trước khi qua một cây cầu để vào bên trong bãi rác.
Dự án dự kiến bao phủ trên diện tích 138 ha, chia làm bốn giai đoạn, hoạt động trong 24 năm. Ở giai đoạn 1, một bãi chôn lấp có diện tích 30,6 ha và thể tích không gian khoảng 3 triệu m3 đã được xây dựng. Bãi chôn lấp được thiết kế với công suất 10.000 tấn rác thải một ngày. Công trình chính thức hoạt động từ tháng 11/2007.
Hạng mục chính của công trình gồm nhà máy phân loại rác, nhà máy sản xuất phân compost và bãi chôn lấp rác được cho là "theo các tiêu chuẩn tiên tiến của thế giới". Ngoài ra, công trình còn có một số hạng mục phụ như vành đai đê bao, hệ thống xử lý nước rỉ rác, hệ thống truy thu khí...
|
|![]()
|
|
Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Đa Phước ở xã Đa Phước huyện Bình Chánh, TP HCM. Ảnh:
Khi mới hoạt động, bãi rác Đa Phước tiếp nhận và chôn lấp 3.000 tấn rác mỗi ngày. Năm 2009, khi vừa vận hành được 2 năm, bãi rác lớn nhất TP HCM bị người dân tố thải nước bẩn ra môi trường. Cảnh sát môi trường thành phố sau khi điều tra xác định có việc xả nước rỉ rác ra môi trường như dư luận phản ánh. Đơn vị này đã báo cáo lên UBND thành phố để xử lý, chấn chỉnh.
Đến năm 2014, thanh tra thành phố kết luận có bất thường trong việc quản lý, giám sát bãi rác Đa Phước như: công ty này chưa thực hiện phân loại, tái chế như hợp đồng mà chôn lấp toàn bộ trong thời gian 24 năm. Bên cạnh đó, đơn vị này cũng chưa thực hiện đúng giấy phép đầu tư khi không xây dựng và điều hành nhà máy phân loại, thu gom nguyên liệu tái chế và tái sử dụng chất thải công suất 2.500-3.000 tấn một ngày.
|
|![]()
|
|
Cây cầu dẫn vào khu xử lý rác thải Đa Phước. Ảnh:
**Nhà máy xử lý bùn thải Sài Gòn Xanh**
Cũng nằm tại Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Đa Phước, nhà máy do Công ty TNHH Sài Gòn Xanh xây dựng theo chủ trương xã hội hóa việc xử lý bùn thải từ các nhà máy xử lý nước thải, nhà máy cấp nước cũng như bùn thải (không nguy hại) từ công tác duy tu, nạo vét hệ thống cống rãnh, kênh rạch trên địa bàn của UBND TP HCM
Được đầu tư 195 tỷ đồng, nhà máy Xử lý bùn thải Sài Gòn Xanh có diện tích 47,6 ha. Khi chính thức xây dựng hoàn chỉnh (dự kiến cuối năm 2019) nhà máy có thể xử lý 5.200 m3 bùn mỗi ngày (tương đương 70-80% lượng bùn thải của thành phố theo thời điểm lập dự án là năm 2014).
Nhà máy được quy hoạch gồm các khu: xử lý nước thải, bến thủy nội địa, trung tâm nghiên cứu thực nghiệm kết hợp tái chế chất thải không nguy hại, đất xưởng sản xuất, khu lưu chứa xử lý bùn (nạo vét kênh rạch, cống thoát nước, bùn hầm cầu, bùn từ các hệ thống/trạm xử lý nước thải tập trung của KCN, KCX, bùn đất từ các công trình xây dựng cao ốc, trung tâm thương mại…).
Bùn thải hữu cơ không nguy hại sau khi được tách nước, cát, đá, xà bần… được xử lý bằng phương pháp hóa vi sinh (ủ compost) kết hợp với hoạt chất tự nhiên khử mùi. Phương pháp này được cho là sẽ khử được mùi hôi của bùn và có thể tái sử dụng để trồng cây hoặc làm phân bón.
**Nhà máy xử lý chất thải Hòa Bình**
Thuộc Công ty TNHH Dịch vụ môi trường đô thị Hòa Bình, nhà máy được đầu tư hơn 30 tỷ đồng, hoạt động từ tháng 3/2008. Nhà máy chuyên xử lý các loại bùn hầm cầu, bùn nạo vét từ hệ thống thoát nước và kênh rạch trên địa bàn TP HCM. Theo công suất thiết kế, trong giai đoạn một nhà máy xử lý bùn hầm cầu này sẽ đạt công suất thiết kế đến 250 m3 mỗi ngày đêm; giai đoạn 2 đạt 500 m3.
Theo giới thiệu của công ty, chất thải rút hầm cầu sẽ được xử lý bằng công nghệ sinh học theo phương pháp hiếu khí nước thải sau khi xử lý đạt loại B, đủ tiêu chuẩn xả ra kênh rạch. Đây là nhà máy xử lý chất thải rút hầm cầu được xem là hiện đại đảm bảo xử lý đúng các quy trình công nghệ và không gây ô nhiễm môi trường.
Ngay sau khi nhà máy xử lý bùn hầm cầu Hòa Bình chính thức vận hành, Sở Tài nguyên – Môi trường TP HCM đã ra quyết định ngưng mọi hoạt động tiếp nhận bùn hầm cầu tại bãi rác Đông Thạnh (huyện Hóc Môn TP HCM). Trước đó, mỗi ngày có khoảng 300 m3 bùn hầm cầu được xả đổ tại bãi rác Đông Thạnh gây bức xúc cho hàng trăm hộ dân sống xung quanh.
Vài tháng nay người dân khu đô thị
[Phú Mỹ Hưng](https://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/bi-mui-hoi-thoi-tan-cong-phu-my-hung-cau-cuu-chinh-quyen-3459030.html), (quận 7, TP HCM) phải sống trong không khí có mùi hôi "khủng khiếp" xuất hiện từ ban đêm tới sáng. Cũng tầm thời gian này, mùi hôi thối còn tấn công cả khu dân cư lân cận Tân Mỹ (gần đường Hoàng Quốc Việt, quận 7), Nhà Bè, Bình Chánh. Có người nói nó giống mùi bể phốt, có người miêu tả giống phân tươi bón ruộng, rất nồng nặc và không thể chịu nổi. Ngoài ra, người dân sống dọc Quốc lộ 50 nhiều năm qua cũng phải kêu cứu vì tình trạng mùi hôi phát sinh từ bãi rác Đa Phước.
Được Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Thành Phong yêu cầu điều tra nguồn phát sinh ô nhiễm, Sở Tài nguyên - Môi trường đã khoanh vùng, xác định có khả năng phát sinh mùi lớn nhất là Khu liên hiệp xử lý chất thải rắn Đa Phước với 3 đơn vị gồm nhà máy xử lý rác thải rắn sinh hoạt Đa Phước (bãi rác Đa Phước), công ty xử lý bùn Sài Gòn Xanh, đơn vị xử lý chất thải hầm cầu Hòa Bình. Tuy nhiên, trao đổi với
*VnExpress*, cả 3 đơn vị này đều bác bỏ.
Dự kiến, ngày 5/9, Sở Tài Nguyên - Môi trường sẽ hoàn tất kiểm tra các cơ sở.
**Hữu Nguyên**

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: max-age=120, stale-while-revalidate=6, stale-if-error=864000, private

Set-Cookie: device_env_real=4; expires=Mon, 25-Jun-2018 11:27:45 GMT; path=/; domain=vnexpress.net

Vary: Accept-Encoding

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
MÚT HỘT GÀ TIÊU ÂM CHỐNG RUNG PHƯƠNG NAM
Mút hột gà tiêu âm (hay còn gọi là mút gai) tiêu âm Phương Nam được sản xuất từ Foam xốp có tạo hình bề mặt dạng trứng có tác dụng tiêu âm, hấp thụ âm thanh - nhất là đối với âm thanh dạng mid và treble. Nó không chỉ hiện diện tại các phòng thu âm, các căn phòng "tối mật" của những tay chơi Audiophiles khét tiếng mà nó còn tham gia vào các công trình khán phòng, khách sạn, rạp hát, vũ trường....
Tóm lại, ở đâu có âm thanh ở đó có thiết bị xử lý âm học, và sự hiện diện của các thiết bị xử lý âm học dễ thấy nhất, đó lại là những tấm Mút trứng - panel acoustic đơn giản, rẻ nhưng hiệu quả tuyệt vời! Sản phẩm được dùng nhiều trong các phòng thu đạt tiêu chuẩn quốc tế, dễ thi công và giá thành thấp.
Mút hột gà tiêu âm Phương Nam hay còn gọi là Mút xốp trứng có khả năng tiêu tán và hấp thụ âm thanh cực tốt bởi bề mặt phức hợp cung cấp diện tích bề mặt tán âm lớn hơn và hấp thụ nhiều hơn so với các sản phẩm tiêu âm khác. Bề mặt mút xốp trứng dạng kim tự tháp giúp tăng cường khả năng hấp thụ năng lượng âm thành từ mọi góc độ.
Không giống như nhiều vật liệu tiêu âm khác, mút xốp trứng Phương Nam hấp thụ âm thanh xuất sắc ở nhiều dải tần với độ nhiều khác nhau từ 0.8 đến 1.05Hz.
Ứng dụng: Mút hột gà tiêu âm dùng trong cách âm vũ trường, hội trường, phòng thu âm chuyên nghiệp.
Mọi chi tiết xin liên hệ
CÔNG TY TNHH CÁCH ÂM CÁCH NHIỆT PHƯƠNG NAM
Địa chỉ: Số 99 - Quốc Lộ 1A - P. Tân Thới Nhất - Q. 12 - TP. HCM
(Trước ngã tư Bà Điểm 200m hướng về An Sương)
Hotline: 0902 472 599 Ms. Huệ
0933 283 599 Ms. Lai - 0913 032 737 Ms. Trang -
0902 328 599 Ms. Vân
Tel: (08) 3590.1966 -
3590.1967 - 3590.1968 - 3590.1969 - 3590.1970 -
3590.1971 - 3590.1972 - 3590.1973 - 3590.1974 -
3590.1975 - 3592.1067
Fax: (08).3590.1976 - 3590.1977
Website: toncachnhiet.net - cachnhiet.com.vn - cacham.com
Email: cacham@cacham.com

Cache-Control: private

X-Powered-By-Plesk: PleskWin


text:
I.
Khi buổi chiều rụng xuống, lũ cột đèn đứng lên
Con phố này nỗi đau buồn bật sáng
Làm sao anh không thể nhớ em ngày tóc chẻ đôi
Mùa đông dài, tiếng guốc nhỏ,
Khua mãi vào vô thức
Làm sao anh không thể nhớ em
Dù chỉ một lần
Đã đi qua đây không nhìn ai
Và gọi tên anh
Đêm rũ rượi bài hát buồn, cánh tay
Rồi nước mắt
II.
Một vòng hoa trôi tới chân anh
Với con mắt trên lầu cao lén ngó
Khi hạnh phúc vỡ tan như bóng đèn
Dơ tay lên, che mắt nhìn
Quá khứ
Một vòng hoa trùm lấy thân anh
Bàn ghế thoi thóp thở
Hai người bên cạnh, những người xung quanh
Thoi thóp nhớ.
Một vòng hoa đặt xuống đời anh
Rồi cỏ mọc lên không nói gì
Không nói gì, không, không còn thiết nói gì
Cả bài thơ, cả tuổi thơ này nữa
Người ca sĩ già ôm chiếc máy phóng thanh
(vòng hoa trôi tới vòng hoa trùm lấy
và vòng hoa đặt xuống)
Ôi tiếng nào ru anh vào giấc ngủ em
Bài ca ấy hay vòng hoa phúng viếng.
III.
Anh đi qua đó lần thứ hai
Giấc mơ quen tựa bàn tay bỏ thõng
Hai dãy lầu cao chiếc bóng lẻ loi
Dấu vết em không còn lại chút gì
Như đời sống
Đi qua đó lần thứ hai
Này
Người đàn bà đứng trên bao lơn nhìn xuống kia
Nhớ tôi không
Một cái đầu to hai cánh tay dài
Và những cơn bão vọng
* Xin mời quý vị thưởng thức nhạc phẩm Nụ Cười Trăm Năm. Nhạc Trần Dạ Từ - Ca sĩ: Khánh Ly và Quang Tuấn

markdown:
**I**.
Khi buổi chiều rụng xuống, lũ cột đèn đứng lên
Con phố này nỗi đau buồn bật sáng
Làm sao anh không thể nhớ em ngày tóc chẻ đôi
Mùa đông dài, tiếng guốc nhỏ,
Khua mãi vào vô thức
Làm sao anh không thể nhớ em
Dù chỉ một lần
Đã đi qua đây không nhìn ai
Và gọi tên anh
Đêm rũ rượi bài hát buồn, cánh tay
Rồi nước mắt
**II.**
Một vòng hoa trôi tới chân anh
Với con mắt trên lầu cao lén ngó
Khi hạnh phúc vỡ tan như bóng đèn
Dơ tay lên, che mắt nhìn
Quá khứ
Một vòng hoa trùm lấy thân anh
Bàn ghế thoi thóp thở
Hai người bên cạnh, những người xung quanh
Thoi thóp nhớ.
Một vòng hoa đặt xuống đời anh
Rồi cỏ mọc lên không nói gì
Không nói gì, không, không còn thiết nói gì
Cả bài thơ, cả tuổi thơ này nữa
Người ca sĩ già ôm chiếc máy phóng thanh
(vòng hoa trôi tới vòng hoa trùm lấy
và vòng hoa đặt xuống)
Ôi tiếng nào ru anh vào giấc ngủ em
Bài ca ấy hay vòng hoa phúng viếng.
**III.**
Anh đi qua đó lần thứ hai
Giấc mơ quen tựa bàn tay bỏ thõng
Hai dãy lầu cao chiếc bóng lẻ loi
Dấu vết em không còn lại chút gì
Như đời sống
Đi qua đó lần thứ hai
Này
Người đàn bà đứng trên bao lơn nhìn xuống kia
Nhớ tôi không
Một cái đầu to hai cánh tay dài
Và những cơn bão vọng
* Xin mời quý vị thưởng thức nhạc phẩm
**Nụ Cười Trăm Năm**. Nhạc Trần Dạ Từ - Ca sĩ: Khánh Ly và Quang Tuấn

Cache-Control: no-cache

Set-Cookie: fn.gzip=2;expires=Sun, 18 Jun 2028 11:46:32 GMT;path=/

Vary: Accept-Encoding,Cookie