text:
<![if !vml]><![endif]>
(tiếng việt tực dụng)
hồng huy
Người Việt chúng ta biết đến từ loại (parts of speech; parties du
discours) từ khi bắt đầu tiếp xúc với ngữ pháp Tây phương, cụ thể là ngữ pháp của tiếng Pháp. Trước đó, chúng ta chỉ
chia các từ trong ngôn ngữ thành hai nhóm, thực từ và hư từ. Theo cách phân biệt xưa, những từ có ý nghĩa từ vựng là
thực từ; những từ có ý nghĩa ngữ pháp là hư từ. Ngày xưa, "từ" được gọi là "tự", cho nên "thực tự" (chữ nặng) chính
là "thực từ", và "hư tự" (chữ nhẹ) chính là "hư từ" nói đây. Nói một cách dễ hiểu, những từ ngày nay được coi là danh
từ, động từ và tính từ (sách Tàu gọi là hình dung từ), thì ngày xưa được coi là thực từ. Những từ khác đều được coi
là hư từ. Tuy nhiên, vì lúc bấy giờ, người Trung-Quốc cũng như người Việt chúng ta chưa mấy chú trọng vào ngôn ngữ
học, vào ngữ pháp, vào vấn đề từ loại, nên sự phân biệt "thực từ" và "hư từ" chỉ được đặt nặng trong khi dạy và học
lối văn biền ngẫu (có đối).
Trong khi nghiên cứu những tác phẩm cổ văn, tôi nhận ra một điều
đáng ngạc nhiên. Tuy các từ trong ngôn ngữ chỉ được phân biệt thành hai nhóm, nhưng những câu đối, những vế đối
thường rất chỉnh về từ loại, không phải chỉ chỉnh trong giới hạn thực từ và hư từ, mà còn chỉnh cả với cách phân biệt
từ loại ngày nay: Danh từ đối với danh từ; tính từ đối với tính từ, v.v... Xin dẫn một ít thí dụ.
Hai cặp có đối trong bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh-Quan:
Lom khom dưới núi, tiều vài chú;
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Nhớ nước, đau lòng con quốc-quốc;
Thương nhà, mỏi miệng cái gia-gia.
Lom khom và lác đác đều là tính từ; dưới và bên đều là giới từ vị
trí; núi vàsông đều là danh từ; tiều và chợ đều là danh từ; vài và mấy đều là số từ bất định; chú và nhà đều là danh
dừ.
Nhớ và thương đều là động từ; nước và nhà đều là danh từ; đau và
mỏi đều là tính từ; lòng và miệng đều là danh từ; con và cái đều là loại từ (article); quốc-quốc và gia-gia đều là
danh từ.
Xét chung, trong thơ của Bà Huyện Thanh-Quan, những cặp có đối
đều rất chỉnh, chỉnh cả về từ loại hiểu theo ngữ pháp hiện đại.
Hai cặp có đối trong bài Thuật Hoài của Đặng Dung:
Thời lai, đồ điếu thành công dị;
Vận khứ, anh hùng ẩm hận đa.
Trí chúa, hữu hoài phù địa trục;
Tẩy binh, vô lộ vãn thiên hà.
Thời và vận đều là danh từ; lai và khứ đều là động từ; đồ điếu và
anh hùng đều là danh từ; thành và ẩm đều là động từ; công và hận đều là danh từ (phân tích cách khác: thành công và
ẩm hận đều là động từ); dị và đa đều là tính từ (có người cho đây là trạng từ, adverbe).
Trí và tẩy đều là động từ; chúa và binh đều là danh từ; hữu và vô
đều là động từ; hoài và lộ đều là danh từ; phù và vãn đều là động từ; địa trục và thiên hà đều là danh từ.
Tóm lại, tuy ngày xưa các từ chỉ được phân loại tổng quát thành
thực từ và hư từ, nhưng trong thực tế hành văn, cách phân loại còn kỹ hơn nhiều.
Còn ngày nay, vấn đề phân biệt từ loại trong tiếng Việt đã ổn
định chưa? Xin trả lời là chưa. Lý do là vì chúng ta chưa có một cuốn ngữ pháp hoàn chỉnh được mọi người chấp nhận.
Thực trạng hiện nay liên hệ đến việc phân biệt từ loại còn những trở ngại này:
-Việc phân biệt từ loại chưa được đánh giá đúng mức.
-Việc qui loại không dễ dàng.
-Chưa có sự thống nhất trong việc gọi tên các từ loại.
Sau đây, chúng ta sẽ đi vào từng trở ngại, cố gắng tìm hiểu, phân
tích, với hi vọng giải quyết được đôi phần.
Trước khi đề cập đến vấn đề từ loại, chúng ta hãy bàn qua về vấn
đề ngữ pháp, vì phân biệt từ loại là một phần của cú pháp, mà cú pháp là một phần của ngữ pháp.
Nói chung, bất cứ người nào đã trưởng thành, đã bắt đầu sử dụng
tiếng mẹ đẻ từ ngày thơ ấu, đều có thể tự nhiên nói được tiếng mẹ đẻ. Không có chuyện phải học ngữ pháp rồi mới nói
được tiếng mẹ đẻ. Một đứa trẻ sinh ra, tới tuổi, nó tập nói tiếng mẹ đẻ với cha mẹ và người thân trong gia đình. Lớn
hơn chút nữa, nó tập nói với bạn chơi, bạn học. Độ mười tuổi, tự nhiên nó nói được những câu, tuy không văn chương
sâu sắc gì, nhưng rất đúng cách. Một đứa trẻ 3 tuổi gọi mẹ: Mẹ ơi, con đói bụng. Mẹ nó hiểu, và cho nó ăn. Nhưng nếu
nó xếp lộn bậy 5 chữ đó theo kiểu tự phát: Ơi bụng con đói mẹ, thì có thể mẹ nó sẽ ngẩn ngơ không hiểu. Một đứa trẻ
lớn hơn nói với bạn: Tao không thích đá banh. Bạn nó hiểu và bỏ đi rủ đứa khác. Nhưng nếu nó nói không đúng cách:
Banh đá không thích tao, thì bạn nó chắc phải hỏi lại. Sự nói đúng cách này chính là cái nền của ngữ pháp. Ngữ pháp
đây là ngữ pháp thực dụng, ngữ pháp cha truyền con nối của một thứ tiếng, không cần ghi ra giấy mực, chỉ cần thực
tập. Một đứa trẻ người Việt tập nói tiếng Việt, chính là đang học ngữ pháp tiếng Việt. Người tập cho nó nói, chính là
đang dạy ngữ pháp cho nó.
Cao hơn một bực, người lớn trong gia đình, ngoài xã hội, nói
chuyện với nhau, đều dễ dàng hiểu nhau qua tiếng mẹ đẻ. Kết quả này là do ai nấy đều sử dụng ngôn ngữ theo cùng một
cách. Cách sử dụng thống nhất này được học, được tập ngay từ khi mới tập nói.
Cao thêm một bực nữa, các nhà văn, nhà thơ, nhà báo, viết bằng
tiếng mẹ đẻ (tôi muốn nói tiếng Việt), có người cả đời không biết đến một cuốn sách ngữ pháp (tiếng Việt), có học ngữ
pháp chăng thì cũng là ngữ pháp của tiếng nước ngoài (Pháp hoặc Anh), nhưng những bài văn , bài thơ, bài phóng sự của
họ viết đều có thể rất hay và dễ hiểu đối với mọi người đồng ngữ. Như vậy, thiết tưởng đâu có cần đến ngữ pháp làm
gì? Cứ quan niệm việc nói tiếng mẹ đẻ giống như việc ăn, ngủ, hô hấp và bài tiết. Ai cũng làm được, không cần phải
học tập. Rất đúng! Nhưng nếu chúng ta nghĩ lại, những nhu cầu tự nhiên của con người, tuy ai cũng biết làm, nhưng tựu
trung vẫn có những cách làm hay hơn, hợp lý hơn. Việc sử dụng tiếng mẹ đẻ cũng vậy. Ai cũng sử dụng được, nhưng tựu
trung vẫn có một cách sử dụng hợp lý và hay hơn. Chúng ta cần đến ngữ pháp là vì thế, chỉ vì thế.
Nói cách khác, chúng ta bàn đến vấn đề ngữ pháp, là vì tiếng
Việt, chớ không phải vì bản thân từng người chúng ta. Chúng ta dạy con cháu chúng ta nói tiếng Việt, chúng ta nói và
viết tiếng Việt được rồi , thành thạo rồi, nhưng vì yêu quí tiếng mẹ đẻ, chúng ta muốn ngôn ngữ của chúng ta đạt đến
trình độ tinh luyện, không thua kém những thứ tiếng tinh luyện nhất của nhân loại. Tiếng Anh và tiếng Pháp là hai
ngôn ngữ đã được coi là tinh luyện, đã có ngữ pháp ổn định, nhưng những nhà nghiên cứu hai thứ tiếng này hiện vẫn còn
bàn cãi về nhiều vấn đề liên hệ.
Tiếng Việt của chúng ta đã được các nhà nghiên cứu quốc tế xếp
vào danh sách 42 thứ tiếng mệnh danh là "ngôn ngữ văn minh" (langues de civilisation), hoặc "ngôn ngữ văn hóa"
(langues culturelles), trong khoảng 3000 ngôn ngữ của nhân loại. Chúng ta có thể tự hào, nhưng không thể tự mãn. Phải
nhân đó tiến lên. Chúng ta hoài bão một ngày nào đó tiếng Việt sẽ được dạy tại hầu hết các trường đại học trên thế
giới; một ngày nào đó tác phẩm viết bằng tiếng Việt sẽ được trực tiếp dự tranh giải Nobel Văn-Học, không cần qua bản
dịch. Cái đích chắc không gần, nhưng chúng ta không đi thì chẳng bao giờ tới.
Vậy, chúng ta cần một cuốn ngữ pháp tiếng Việt? Phải, chúng ta
rất cần. Hiện nay, trong nước cũng như ở hải ngoại, sách ngữ pháp tiếng Việt cũng đã có nhiều. Nhưng một cuốn ngữ
pháp thích dụng cho mọi người, thì chưa có. Phần nhiều những người soạn sách đều nặng về lý thuyết, nặng về giáo
khoa, tác phẩm có khi là một giáo trình dài hạn, cho nên không thể phổ cập đối với quần chúng độc giả. Chúng ta phải
nhận ra chúng ta đang cần cái gì, và chưa cần cái gì. Tiếng Anh và tiếng Pháp, và một số ngôn ngữ Ần-Ấu
(Indo-European) khác, đã có những bộ sách về ngôn ngữ học, về ngữ pháp, rất đồ sộ. Chúng ta đi sau, thiết tưởng không
cần tranh đua với họ về những gì nặng lý thuyết hình thức. Chúng ta chỉ cần nghĩ đến những gì thiết thực. Khi nào
trong sách báo của chúng ta không còn lỗi chính tả, không còn lỗi dùng chữ, không còn lỗi đặt câu, không còn lỗi chấm
câu, chúng ta mới nên nghĩ đến việc bàn cãi thật sát sao về nguồn gốc tiếng Việt, về những vấn đề chuyên môn của ngôn
ngữ học như phân vị, hình vị, âm vị, âm tiết, về ngữ pháp học đối chiếu... Những thứ ấy, chúng ta chưa cần đến bây
giờ.
Nhưng việc phân biệt từ loại là bước đầu của ngữ pháp, nên chúng
ta đưa ra bàn ở đây.
Đây là một vấn đề xem qua như dễ, nhưng đi sâu vào lại thấy rất
phức tạp. Xin nêu thí dụ cụ thể để nhận xét. Chúng ta thử phân tích từ loại câu này:
Người cha lặng lẽ ngồi đọc báo trong phòng khách, còn mấy đứa con
thì nô đùa ầm ĩ ngoài sân.
Bạn thấy có gì khó không? Riêng tôi, tôi thấy không dễ có một
cách phân tích được mọi người đồng ý.
Tôi đã từng gặp những người, mỗi khi cần phân tích từ loại một
câu tiếng Việt đại để như trên, thường dịch ngược ra tiếng Pháp, rồi dựa theo những từ tiếng Pháp mà qui loại cho
những từ tiếng Việt. Họ có căn bản Pháp văn, đã quen với môn "analyse grammaticale" của tiếng Pháp. Nhưng làm như họ,
có lẽ chỉ có kết quả tốt khi gặp được một câu tiếng Việt gồm toàn những từ đồng từ loại một cách rõ ràng với những từ
tiếng Pháp. Họ có thể đối chiếu để qui loại, và tên từ loại cũng dịch từ tên từ loại tiếng Pháp. Và cách phân loại
của họ có thể chấp nhận được, vì dễ hiểu, vả lại cũng có lý.
Nhưng với câu nêu trên, nếu dịch "người cha" ra "le père", rồi
qui chữ "nguời" vào "loại từ" (article) thì có ổn không? Nếu dịch chữ "còn" ra "tandis que" (locution conjonctive),
hoặc ra "et" (conjonction), rồi qui chữ này vào "liên từ"; hoặc dịch ra "quant à" (locution prépositive), rồi gọi nó
là "giới từ" sao? Như vậy, thứ ngữ pháp này đâu còn là ngữ pháp tiếng Việt nữa?
Còn chữ "thì" thuộc từ loại gì vậy? Hình như bên tiếng Pháp,
không có một từ nào đồng loại với nó . Vậy, phải "làm ngơ" nó đi, hay sao?
Và "đứa" có phải là danh từ không? Hay "đứa con" là danh từ hai
chữ (ghép)?
Và một vấn đề dễ hơn, nhưng không chắc ai cũng nghĩ giống nhau:
"lặng lẽ" và "ầm ĩ" thuộc từ loại gì? Nếu luận nghĩa theo ngữ pháp tiếng Pháp, "lặng lẽ" tức là "một cách lặng lẽ",
và "ầm ĩ" tức là "một cách ầm ĩ", thì dễ dàng qui loại cả hai vào "trạng từ" (adverbe). Nhưng hiện nay, có nhiều nhà
ngữ pháp vẫn coi chúng là "tính từ" làm chức năng "trạng ngữ".
Thật không đơn giản chút nào!
Nhưng tới đây, dù chúng ta chưa thể đồng ý với nhau về từ loại
của tất cả mọi từ, điều này đòi hỏi thời gian thảo luận, nhưng ít nhất, chúng ta cũng có thể đồng ý với nhau một
điểm: Ngữ pháp của tiếng Việt phải là ngữ pháp của tiếng Việt, không qui chiếu, không mô phỏng một ngữ pháp nào khác.
Chúng ta học hỏi tinh thần phân tích khoa học của những nhà ngôn ngữ và ngữ pháp quốc tế, nhưng không thể rập khuôn
theo công trình của họ. Nói chung, tiếng của họ không phải là tiếng Việt. Nói riêng, về mặt từ loại, tiếng Việt có
những đặc điểm mà những thứ tiếng Ấn-Âu không có.
Xin bắt đầu từ chỗ có thể nhiều người nghĩ là nên bắt đầu: Tiếng
Việt có bao nhiêu từ loại?
Với ngữ pháp lý thuyết, chúng ta có thể nêu ngay một con số, là
9, là 10, là 11 chẳng hạn, đặt tên cho thỏa đáng, rồi đưa ra thí dụ thích hợp (chỉ chọn thí dụ thích hợp thôi) để
phân tích qui loại. Nhưng mục đích của chúng ta ở đây không phải là lý thuyết, mà là thực dụng. Vậy chúng ta hãy dùng
thí dụ cụ thể để nhận ra những nét đặc thù của vấn đề từ loại của tiếng Việt. Những khó khăn này thanh giải được rồi,
chúng ta sẽ đi vào hệ thống. Lúc đó, ai chưa quen với việc phân tích từ loại cũng có thể dựa vào ý kiến chung, mà
nhận ra những từ nào là danh từ, những từ nào là động từ, những từ nào là tính từ... Để từ đó tiến lên chỗ nhận ra từ
loại của những từ đặc biệt chỉ có trong tiếng Việt.
Không nhiều thì ít, trong đầu óc những ai đã quá quen với cách
đặt câu của tiếng Pháp, tiếng Anh, thường có cái ý căn bản này: Một câu đủ ý luôn luôn phải có một động từ có ngôi (
verbe conjugué). Cái ý này đã làm khó không ít cho việc nhận định từ loại ở một số trường hợp trong tiếng Việt. Thí
dụ:
-Cô ấy có đẹp không?
Chữ nào là động từ? "Có" là động từ, được chăng?
-Cô ấy đẹp lắm.
Chữ nào là động từ? "Đẹp" phải không?
Với câu hỏi, vì chữ "có" đồng dạng đồng âm với động từ "có"
(avoir), có người đã miễn cưỡng hiểu "có đẹp không" là "có nhan sắc không", để qui loại "có" ở đây vào động từ. Cũng
giống như câu "Cô ấy có tiền không" vậy.
Nhưng với câu trả lời, khó lòng qui loại "đẹp" là động từ, họ
liền cho rằng tiếng Việt có khi không theo qui cách.
Thật ra, tiếng Việt luôn luôn có qui cách, dù linh động cũng là
linh động trong qui cách. Nói thuận theo cách nói thành thạo và thông dụng, là nói theo qui cách. Qui cách được hình
thành do thói quen sử dụng lâu ngày (thời gian) của đa số người Việt (không gian). Qui cách này không cần phải giống
qui cách của một thứ ngoại ngữ nào khác. Chúng ta nói "tôi ăn bánh", và nếu cần dựa một chút vào ngữ pháp tiếng Pháp
để phân tích từ loại câu ấy, thì chỉ nghĩ "tôi" cũng giống như "je" là đại từ nhân xưng, "ăn" cũng giống như "mange"
là động từ, và "bánh" cũng giống như "pain" là danh từ. Tuy là bước đầu, nhưng đối chiếu như thế là đủ. Xin đừng dịch
câu ấy ra tiếng Pháp (Je mange du pain), rồi thắc mắc tại sao trong câu tiếng Pháp, trước chữ "pain" có chữ "du", mà
trong câu tiếng Việt, trước chữ "bánh" không có gì cả, để rồi nghĩ là tiếng Pháp tinh vi hơn tiếng Việt. Có thể có
những trường hợp tiếng Việt không tinh vi bằng tiếng Pháp, nhưng ở đây, tiếng Việt không có chút gì kém thua.
Cái thí dụ đơn giản vừa nêu nhắm mục đích nói lên điều này: Chúng
ta đi sau các nhà nghiên cứu Tây-phương trong các lãnh vực ngôn ngữ học, ngữ pháp học, từ loại học, nên chúng ta phải
biết lợi dụng những thành công của họ, kể cả những công trình nghiên cứu của họ về tiếng Việt, nhưng chúng ta chỉ đối
chiếu chớ không rập khuôn.
Nói riêng về việc phân tích từ loại, tiếng Việt có thể có số từ
loại không tương đương với số từ loại bên tiếng Pháp và tiếng Anh. Theo ngữ pháp hiện đại, từ của tiếng Pháp và tiếng
Anh được chia thành 9 từ loại chính: Danh từ (nom, noun), đại từ (pronom, pronoun), động từ (verbe, verb), tính từ
(adjectif, adjective), trạng từ (adverbe, adverb), giới trừ (préposition, preposition), liên từ (conjonction,
conjunction), mạo từ (article), thán từ (interjection). Nhưng với tiếng Việt, nếu chỉ chia thành 9 loại thì không đủ
minh bạch, có thể còn một số từ không biết qui vào loại nào cho phải. Xin nêu thí dụ:
-Sao con không dẫn em đi học mà để nó đi một mình cho nó lạc
đường như thế ? Chắc mày mê đá banh chớ gì?
Một bà mẹ trách đứa con lớn ham chơi để em nhỏ đi học lạc đường,
tất nói như vậy. Nếu bây giờ, chúng ta dịch ngược hai câu này ra tiếng Pháp hoặc tiếng Anh, rồi phân tích từ loại thì
sẽ không có từ nào không qui loại được. Nhưng bên tiếng Việt, sự qui loại sẽ không dễ dàng với những từ: "sao",
"không", "mà", "cho", "như thế", "chắc", "chớ gì". Ngoài ra, những cặp "đi học", "lạc đường", "đá banh", cũng không
dễ phân tích. "Đi học" là động từ ghép (hai chữ) hay là hai động từ đơn đi với nhau? "Lạc đường" là động từ hai chữ,
hay "lạc" là động từ còn đường là danh từ? "Đá" là động từ, "banh" là danh từ, hay phải để chung, làm động từ ghép,
làm danh từ kép (như "bóng đá")?
Thật không ít rắc rối! Vì sự rắc rối này, mà các từ điển tiếng
Việt ngày trước đều không chỉ định từ loại sau các mục từ. Những từ điển ra đời gần đây có ghi từ loại, thì không
được các nhà ngữ pháp cho là chính xác.
Nhưng chúng ta vạch ra khó khăn chỉ là để thấy trước, không phải
để nói là không làm được. Riêng về mặt từ loại, tiếng Việt có phần phức tạp hơn tiếng Pháp, tiếng Anh thật đấy, nhưng
chúng ta quyết không chịu thua. Sự bất đồng ý giữa chúng ta ở buổi đầu, cũng là một khó khăn. Nhưng chúng ta có một
điểm mạnh chung: Chúng ta cùng yêu quí tiếng Việt, chúng ta quyết tâm làm cho tiếng Việt trở nên tinh luyện. Mọi khó
khăn trở ngại đều có thể vượt qua. Chúng ta sẽ phân biệt minh bạch được mọi từ của tiếng Việt, từ đó tiến tới một
cuốn ngữ pháp hoàn chỉnh.
Ở trên, chúng ta nêu sự phức tạp khó phân định từ loại của tiếng
Việt, chẳng khác nào chưa chi đã nêu cái khó, có thể gây chán nản. Sau đây, chúng ta hãy nêu cái "hay" của tiếng Việt
về mặt từ loại, để có một chút phấn khởi ban đầu. Tôi muốn nói về sự chuyển loại của từ tiếng Việt.
Có lẽ trong mọi ngôn ngữ đã phát triển đến trình độ cao, các từ
đều có thể chuyển loại. Chẳng hạn nguyên là danh từ chuyển dụng làm động từ; nguyên là tính từ chuyển dụng làm danh
từ... Trong tiếng Anh, tiếng Pháp, chữ Hán, hiện tượng này rất phổ biến:
"Eat" (động từ) là ăn, chuyển dụng thành "eats" (danh từ) là thức
ăn; "drink" (động từ) là uống, chuyển dụng thành "drink" (danh từ) là thức uống, là rượu và nhiều nghĩa khác liên hệ
đến rượu; "good" (tính từ) nghĩa là tốt, chuyển dụng thành "good" (danh từ) nghĩa là điều thiện, người tốt, v.v...
"Manger" (động từ) là ăn, chuyển dụng thành "manger" (danh từ) là
đồ ăn, sự ăn; "boire" (động từ) là uống, chuyển dụng thành "boire" (danh từ) là đồ uống, sự uống; "beau, belle" (tính
từ) là đẹp, chuyển dụng thành "beau, belle" (danh từ) có nghĩa điều thiện, vẻ đẹp, người đẹp, v.v...
"Thực" (động từ) là ăn, chuyển dụng ra "thực" (danh từ) là đồ ăn,
miếng ăn; "ẩm" (động từ) là uống, chuyển dụng ra "ẩm" (danh từ) là thức uống, sự uống; "mỹ" (tính từ) nghĩa là tốt
đẹp, chuyển dụng như danh từ, có nghĩa là cái đẹp (chân thiện mỹ), v.v...
Tiếng Việt không biến dạng, một khi đã phát triển đến trình độ
cao với từ vựng rộng rãi đủ dùng như ngày nay, những trường hợp chuyển dụng tương tự như trên lại càng nhiều:
-"Ăn" là động từ có nghĩa là nhai nuốt vào bụng một thức gì để
nuôi sống, hoặc thưởng thức vị ngon... (thức đó phải là chất cứng, chất đặc; nếu là chất lỏng, thì phải gọi là uống).
Từ nghĩa động từ này, "ăn" được chuyển dụng sang danh từ với nghĩa "thứ để nuôi sống, thứ để đỡ đói": -Anh ta làm
việc suốt ngày cũng không kiếm đủ cái ăn cho vợ con. Từ "ăn" trong câu này không còn là động từ nữa. Chuyển dụng sang
tính từ, "ăn" sẽ có nghĩa là thích hợp: -Thảm màu nâu rất ăn với vách màu vàng. Ở đây, "ăn" không còn là động từ,
hoặc danh từ nữa.
-"Đi" là động từ có nghĩa là di chuyển. Trong những nhóm từ "đi
đường", "đi phố", "đi khách" (nói về gái giang hồ), "đi xe đạp", "đi giày da", "đi bước nữa", v.v... "đi" cũng vẫn là
động từ, với nghĩa liên hệ đến di chuyển.
Nhưng trong những câu sau đây, "đi" không thể là động từ, mặc dù
nghĩa vẫn còn dính líu ít nhiều với nghĩa gốc là di chuyển:
-Làm nhanh đi, trời sắp tối rồi kìa!.
-Tôi đưa cho anh hai trăm này nữa là đi một ngàn chẵn.
-Mày là anh, sao lại đi tranh giành với nó? Có nghèo đi nữa,
chúng ta cũng phải sống cho có nghĩa khí.
Vậy, những chữ "đi" này thuộc từ loại gì? Chúng ta sẽ cố gắng qui
loại cho được. Gọi chung là trợ từ thì dễ, nhưng sẽ gặp những trường hợp không ổn.
Tính cách không biến dạng của từ tiếng Việt, một phần đã làm dễ
dàng sự chuyển dụng. Nhưng đồng thời, tính cách này cũng gây khó khăn cho sự nhận định để qui loại. Xin nêu thí dụ:
Từ loại gốc của "vui" (hoặc vui vẻ) là tính từ: Hôm ấy, chúng tôi
tổ chức một cuộc cắm trại thật vui.
"Vui" có thể dùng làm danh từ: Cái vui qua đi rất nhanh, và cái
buồn lại đến.
Nhưng trong câu sau đây, "vui" có phải là động từ hay không:
Trong cảnh sống nghèo khổ, ông ta cũng cố vui nhưng không vui được.
Cũng với ý đó, nếu chúng ta thêm chữ "sống" vào trước hoặc sau
chữ "vui", thì vấn đề sẽ trở nên dễ dàng: ... cố vui sống ... cố sống vui. "Sống" nhận lãnh vai trò động từ, "vui"
đóng vai bổ trợ, vẫn giữ từ loại gốc là tính từ.
Phải chi, tiếng Việt cũng có thể biến dạng như tiếng Pháp, thì
chuyện phân vân không xảy ra. Với dạng gốc, "vui" là adjectif; muốn dùng làm nom thì thêm "esse" phía sau thành
"vuiesse"; biến dạng thành "vuier" thì là verbe; biến dạng thành "vuiement" thì là adverbe... Thật là rõ ràng! (Xin
mạn phép nói đùa một chút, cho bài bớt khô khan).
Sự chuyển dụng từ loại làm cho số từ tăng lên, ngôn ngữ càng ngày
càng phong phú, nhưng nếu chuyển dụng phóng túng, thì lời nói sẽ trở thành không nghiêm chỉnh. Chẳng hạn:
"Xã giao", "ngoại giao" vốn là danh từ; "xã giao" chỉ sự giao
tiếp trong xã hội; "ngoại giao" chỉ sự giao thiệp của một nước với nước khác (cũng có thể dùng rộng cho trường hợp cá
nhân): -Phép xã giao; -Cuốn sách này bàn về xã giao. -Bộ ngoại giao; -Ông ta có tài ngoại giao.
Nhưng cũng có người dùng hai từ ghép ấy theo kiểu sau đây:
-Bà ấy rất xã giao (ý nói giao thiệp rộng, hoặc lịch thiệp, hoặc
khéo ăn nói). Ở đây, "xã giao" có phải là tính từ không?
-Công việc gặp khó khăn, ông ta phải đi ngoại giao (ý nói phải đi
gặp nhiều người để nói khéo với họ). Ở đây, "ngoại giao" thuộc từ loại gì? Động từ chăng? Nếu nói "phải đi làm công
việc ngoại giao" thì "ngoại giao" rõ ràng là danh từ. Nhưng trong câu thí dụ, từ loại của nó không rõ. Nếu chấp nhận
cách nói, đành phải qui loại nó vào động từ.
Xin dẫn dụng một từ ghép khác, "văn chương". Từ loại gốc của "văn
chương" là danh từ: -Cuốn sách ấy xứng đáng được gọi là một tác phẩm văn chương. Trong câu sau đây, "văn chương" là
tính từ: -Cô ta đọc tiểu thuyết quá nhiều, lời nói lúc nào cũng văn chương (ý nói văn hoa). Nhưng nếu nói: -Thôi đừng
văn chương nữa, nói cụ thể là mày muốn gì đi ! Về nghĩa thì rõ ràng là người nói có ý chê bạn nói năng dông dài,
nhưng về từ loại thì "văn chương" là gì? Động từ được chăng?
Cuối bài, để cho được đầy đủ, xin nói thêm một chút về sự biến
dạng và không biến dạng của từ.
Động từ tiếng Anh, tiếng Pháp biến dạng tùy theo ngôi, tùy theo
thì, nhưng động từ tiếng Việt vẫn giữ nguyên dạng trong mọi trường hợp: Từ dạng gốc, "go" của tiếng Anh có thể biến
thành "goes", "gone", "going", "went"... Từ dạng gốc, "aller" của tiếng Pháp có thể biến thành "vais", "vont",
"allé", irons... Nhưng động từ "đi" của tiếng Việt vẫn là "đi" trong mọi trường hợp: -Tôi đang đi. -Họ đã đi. -Chúng
ta sẽ đi...
Trong tiếng Anh, tiếng Pháp, danh từ dùng cho trường hợp nhiều
hơn một, được coi là số nhiều, thì phải biến dạng gốc: -Một con mắt viết là "eye", là "oeil"; nhưng nhiều hơn một con
thì phải viết là "eyes", là "yeux"... Với tiếng Việt, dù độc nhãn hay thiên nhãn, thì vẫn là "mục", "nhãn", hay "con
mắt", không hề thay đổi.
Trong tiếng Anh, tiếng Pháp, có những từ cùng "họ", có nghĩa
giống nhau, chỉ khác ở từ loại. Một khi khác từ loại, thì chúng biến dạng. Nói cách khác, dạng cho biết chúng thuộc
từ loại nào. Nhưng trong tiếng Việt, không thể có khái niệm "từ cùng họ", như trong ngữ pháp Anh-Pháp.
Xin lấy ý "chuyên cần" làm thí dụ.
Trong tiếng Việt, dù chuyển dụng làm từ loại nào, từ vẫn giữ
nguyên dạng là "chuyên cần": -Tính từ: Anh ta là người chuyên cần. -Danh từ: Sự chuyên cần đã đem lại thành quả.
Trạng từ: Anh ta làm việc chuyên cần (ở trường hợp này, có nhà ngữ pháp vẫn cho là tính từ). Sự không biến dạng này
cũng có gây trở ngại một phần cho việc phân biệt từ loại.
Nhưng trong tiếng Pháp, tiếng Anh, thì nhờ từ có biến dạng, việc
phân biệt từ loại trở nên dễ dàng: -diligent là tính từ; diligemmemt, diligently là trạng từ; diligence là danh từ.
Không bao giờ có sự phân vân, hoặc lầm lẫn.
Tính cách không biến dạng của từ tiếng Việt còn gây một ít khó
khăn cho việc sử dụng từ. Cũng xin nêu thí dụ với từ "chuyên cần":
Sẽ không có trở ngại gì nếu dùng "chuyên cần" làm tính từ hoặc
trạng từ: -Nhận thấy anh ta chuyên cần, chủ đã tăng luơng cho anh ta (tính từ). -Làm việc chuyên cần, anh ta đã đưọc
chủ tăng lương (trạng từ).
Nhưng nếu dùng như danh từ, thì từ loại của "chuyên cần" chỉ trở
nên rõ ràng khi được đặt sau một phụ danh từ biệt loại. Và khi ấy, cách đặt câu cũng dễ được chấp nhận hơn: Tính (sự)
chuyên cần đã đưa nó đến thành đạt. Bây giờ, nếu chúng ta bỏ chữ "tính" (hoặc "sự") đi, câu chỉ còn: Chuyên cần đã
đưa nó đến thành đạt. Câu có vẻ hơi Tây!
Ngoài ra, những từ đồng âm đồng dạng mà không cùng nghĩa gốc cũng
gây phân vân cho việc nhận định từ loại:
-Anh cho nó thêm một ít tiền nữa cho nó đủ tiêu.
"Cho" trước là động từ, nhưng "cho" sau là gì?
-Tôi đã dặn nó làm cho xong, nhưng nó có chịu nghe cho đâu.
Hai chữ "cho" này có cùng từ loại không?
-Đã cho lấy chữ hồng nhan; làm cho cho hại cho tàn cho cân
(Kiều).
Chữ "cho" đầu tiên là động từ, còn 4 chữ "cho" sau là gì?
Cuối cùng, trong tiếng Việt có rất nhiều từ láy có phần phụ đồng
âm đồng dạng với nhau, nếu không nhận định kỹ, có thể tưởng lầm là từ đơn được chuyển từ loại:
-"Thiệt thà" (tính từ: chân thực); "thịt thà" (danh từ: thịt nói
chung): Đây là hai từ láy có phần láy giống nhau theo cấu tạo ngữ âm, không liên hệ đến việc chuyển dụng từ loại.
Hồng Huy
Trở về trang tác giả và tác
phẩm

markdown:
|
|
<![if !vml]>
|
|
## Từ Loại Trong Tiếng Việt
(tiếng việt tực dụng)
Người Việt chúng ta biết đến từ loại (parts of speech; parties du discours) từ khi bắt đầu tiếp xúc với ngữ pháp Tây phương, cụ thể là ngữ pháp của tiếng Pháp. Trước đó, chúng ta chỉ chia các từ trong ngôn ngữ thành hai nhóm, thực từ và hư từ. Theo cách phân biệt xưa, những từ có ý nghĩa từ vựng là thực từ; những từ có ý nghĩa ngữ pháp là hư từ. Ngày xưa, "từ" được gọi là "tự", cho nên "thực tự" (chữ nặng) chính là "thực từ", và "hư tự" (chữ nhẹ) chính là "hư từ" nói đây. Nói một cách dễ hiểu, những từ ngày nay được coi là danh từ, động từ và tính từ (sách Tàu gọi là hình dung từ), thì ngày xưa được coi là thực từ. Những từ khác đều được coi là hư từ. Tuy nhiên, vì lúc bấy giờ, người Trung-Quốc cũng như người Việt chúng ta chưa mấy chú trọng vào ngôn ngữ học, vào ngữ pháp, vào vấn đề từ loại, nên sự phân biệt "thực từ" và "hư từ" chỉ được đặt nặng trong khi dạy và học lối văn biền ngẫu (có đối).
Trong khi nghiên cứu những tác phẩm cổ văn, tôi nhận ra một điều đáng ngạc nhiên. Tuy các từ trong ngôn ngữ chỉ được phân biệt thành hai nhóm, nhưng những câu đối, những vế đối thường rất chỉnh về từ loại, không phải chỉ chỉnh trong giới hạn thực từ và hư từ, mà còn chỉnh cả với cách phân biệt từ loại ngày nay: Danh từ đối với danh từ; tính từ đối với tính từ, v.v... Xin dẫn một ít thí dụ.
Hai cặp có đối trong bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh-Quan:
Lom khom dưới núi, tiều vài chú;
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Nhớ nước, đau lòng con quốc-quốc;
Thương nhà, mỏi miệng cái gia-gia.
Lom khom và lác đác đều là tính từ; dưới và bên đều là giới từ vị trí; núi vàsông đều là danh từ; tiều và chợ đều là danh từ; vài và mấy đều là số từ bất định; chú và nhà đều là danh dừ.
Nhớ và thương đều là động từ; nước và nhà đều là danh từ; đau và mỏi đều là tính từ; lòng và miệng đều là danh từ; con và cái đều là loại từ (article); quốc-quốc và gia-gia đều là danh từ.
Xét chung, trong thơ của Bà Huyện Thanh-Quan, những cặp có đối đều rất chỉnh, chỉnh cả về từ loại hiểu theo ngữ pháp hiện đại.
Hai cặp có đối trong bài Thuật Hoài của Đặng Dung:
Thời lai, đồ điếu thành công dị;
Vận khứ, anh hùng ẩm hận đa.
Trí chúa, hữu hoài phù địa trục;
Tẩy binh, vô lộ vãn thiên hà.
Thời và vận đều là danh từ; lai và khứ đều là động từ; đồ điếu và anh hùng đều là danh từ; thành và ẩm đều là động từ; công và hận đều là danh từ (phân tích cách khác: thành công và ẩm hận đều là động từ); dị và đa đều là tính từ (có người cho đây là trạng từ, adverbe).
Trí và tẩy đều là động từ; chúa và binh đều là danh từ; hữu và vô đều là động từ; hoài và lộ đều là danh từ; phù và vãn đều là động từ; địa trục và thiên hà đều là danh từ.
Tóm lại, tuy ngày xưa các từ chỉ được phân loại tổng quát thành thực từ và hư từ, nhưng trong thực tế hành văn, cách phân loại còn kỹ hơn nhiều.
Còn ngày nay, vấn đề phân biệt từ loại trong tiếng Việt đã ổn định chưa? Xin trả lời là chưa. Lý do là vì chúng ta chưa có một cuốn ngữ pháp hoàn chỉnh được mọi người chấp nhận. Thực trạng hiện nay liên hệ đến việc phân biệt từ loại còn những trở ngại này:
-Việc phân biệt từ loại chưa được đánh giá đúng mức.
-Việc qui loại không dễ dàng.
-Chưa có sự thống nhất trong việc gọi tên các từ loại.
Sau đây, chúng ta sẽ đi vào từng trở ngại, cố gắng tìm hiểu, phân tích, với hi vọng giải quyết được đôi phần.
Trước khi đề cập đến vấn đề từ loại, chúng ta hãy bàn qua về vấn đề ngữ pháp, vì phân biệt từ loại là một phần của cú pháp, mà cú pháp là một phần của ngữ pháp.
Nói chung, bất cứ người nào đã trưởng thành, đã bắt đầu sử dụng tiếng mẹ đẻ từ ngày thơ ấu, đều có thể tự nhiên nói được tiếng mẹ đẻ. Không có chuyện phải học ngữ pháp rồi mới nói được tiếng mẹ đẻ. Một đứa trẻ sinh ra, tới tuổi, nó tập nói tiếng mẹ đẻ với cha mẹ và người thân trong gia đình. Lớn hơn chút nữa, nó tập nói với bạn chơi, bạn học. Độ mười tuổi, tự nhiên nó nói được những câu, tuy không văn chương sâu sắc gì, nhưng rất đúng cách. Một đứa trẻ 3 tuổi gọi mẹ: Mẹ ơi, con đói bụng. Mẹ nó hiểu, và cho nó ăn. Nhưng nếu nó xếp lộn bậy 5 chữ đó theo kiểu tự phát: Ơi bụng con đói mẹ, thì có thể mẹ nó sẽ ngẩn ngơ không hiểu. Một đứa trẻ lớn hơn nói với bạn: Tao không thích đá banh. Bạn nó hiểu và bỏ đi rủ đứa khác. Nhưng nếu nó nói không đúng cách: Banh đá không thích tao, thì bạn nó chắc phải hỏi lại. Sự nói đúng cách này chính là cái nền của ngữ pháp. Ngữ pháp đây là ngữ pháp thực dụng, ngữ pháp cha truyền con nối của một thứ tiếng, không cần ghi ra giấy mực, chỉ cần thực tập. Một đứa trẻ người Việt tập nói tiếng Việt, chính là đang học ngữ pháp tiếng Việt. Người tập cho nó nói, chính là đang dạy ngữ pháp cho nó.
Cao hơn một bực, người lớn trong gia đình, ngoài xã hội, nói chuyện với nhau, đều dễ dàng hiểu nhau qua tiếng mẹ đẻ. Kết quả này là do ai nấy đều sử dụng ngôn ngữ theo cùng một cách. Cách sử dụng thống nhất này được học, được tập ngay từ khi mới tập nói.
Cao thêm một bực nữa, các nhà văn, nhà thơ, nhà báo, viết bằng tiếng mẹ đẻ (tôi muốn nói tiếng Việt), có người cả đời không biết đến một cuốn sách ngữ pháp (tiếng Việt), có học ngữ pháp chăng thì cũng là ngữ pháp của tiếng nước ngoài (Pháp hoặc Anh), nhưng những bài văn , bài thơ, bài phóng sự của họ viết đều có thể rất hay và dễ hiểu đối với mọi người đồng ngữ. Như vậy, thiết tưởng đâu có cần đến ngữ pháp làm gì? Cứ quan niệm việc nói tiếng mẹ đẻ giống như việc ăn, ngủ, hô hấp và bài tiết. Ai cũng làm được, không cần phải học tập. Rất đúng! Nhưng nếu chúng ta nghĩ lại, những nhu cầu tự nhiên của con người, tuy ai cũng biết làm, nhưng tựu trung vẫn có những cách làm hay hơn, hợp lý hơn. Việc sử dụng tiếng mẹ đẻ cũng vậy. Ai cũng sử dụng được, nhưng tựu trung vẫn có một cách sử dụng hợp lý và hay hơn. Chúng ta cần đến ngữ pháp là vì thế, chỉ vì thế.
Nói cách khác, chúng ta bàn đến vấn đề ngữ pháp, là vì tiếng Việt, chớ không phải vì bản thân từng người chúng ta. Chúng ta dạy con cháu chúng ta nói tiếng Việt, chúng ta nói và viết tiếng Việt được rồi , thành thạo rồi, nhưng vì yêu quí tiếng mẹ đẻ, chúng ta muốn ngôn ngữ của chúng ta đạt đến trình độ tinh luyện, không thua kém những thứ tiếng tinh luyện nhất của nhân loại. Tiếng Anh và tiếng Pháp là hai ngôn ngữ đã được coi là tinh luyện, đã có ngữ pháp ổn định, nhưng những nhà nghiên cứu hai thứ tiếng này hiện vẫn còn bàn cãi về nhiều vấn đề liên hệ.
Tiếng Việt của chúng ta đã được các nhà nghiên cứu quốc tế xếp vào danh sách 42 thứ tiếng mệnh danh là "ngôn ngữ văn minh" (langues de civilisation), hoặc "ngôn ngữ văn hóa" (langues culturelles), trong khoảng 3000 ngôn ngữ của nhân loại. Chúng ta có thể tự hào, nhưng không thể tự mãn. Phải nhân đó tiến lên. Chúng ta hoài bão một ngày nào đó tiếng Việt sẽ được dạy tại hầu hết các trường đại học trên thế giới; một ngày nào đó tác phẩm viết bằng tiếng Việt sẽ được trực tiếp dự tranh giải Nobel Văn-Học, không cần qua bản dịch. Cái đích chắc không gần, nhưng chúng ta không đi thì chẳng bao giờ tới.
Vậy, chúng ta cần một cuốn ngữ pháp tiếng Việt? Phải, chúng ta rất cần. Hiện nay, trong nước cũng như ở hải ngoại, sách ngữ pháp tiếng Việt cũng đã có nhiều. Nhưng một cuốn ngữ pháp thích dụng cho mọi người, thì chưa có. Phần nhiều những người soạn sách đều nặng về lý thuyết, nặng về giáo khoa, tác phẩm có khi là một giáo trình dài hạn, cho nên không thể phổ cập đối với quần chúng độc giả. Chúng ta phải nhận ra chúng ta đang cần cái gì, và chưa cần cái gì. Tiếng Anh và tiếng Pháp, và một số ngôn ngữ Ần-Ấu (Indo-European) khác, đã có những bộ sách về ngôn ngữ học, về ngữ pháp, rất đồ sộ. Chúng ta đi sau, thiết tưởng không cần tranh đua với họ về những gì nặng lý thuyết hình thức. Chúng ta chỉ cần nghĩ đến những gì thiết thực. Khi nào trong sách báo của chúng ta không còn lỗi chính tả, không còn lỗi dùng chữ, không còn lỗi đặt câu, không còn lỗi chấm câu, chúng ta mới nên nghĩ đến việc bàn cãi thật sát sao về nguồn gốc tiếng Việt, về những vấn đề chuyên môn của ngôn ngữ học như phân vị, hình vị, âm vị, âm tiết, về ngữ pháp học đối chiếu... Những thứ ấy, chúng ta chưa cần đến bây giờ.
Nhưng việc phân biệt từ loại là bước đầu của ngữ pháp, nên chúng ta đưa ra bàn ở đây.
Đây là một vấn đề xem qua như dễ, nhưng đi sâu vào lại thấy rất phức tạp. Xin nêu thí dụ cụ thể để nhận xét. Chúng ta thử phân tích từ loại câu này:
Người cha lặng lẽ ngồi đọc báo trong phòng khách, còn mấy đứa con thì nô đùa ầm ĩ ngoài sân.
Bạn thấy có gì khó không? Riêng tôi, tôi thấy không dễ có một cách phân tích được mọi người đồng ý.
Tôi đã từng gặp những người, mỗi khi cần phân tích từ loại một câu tiếng Việt đại để như trên, thường dịch ngược ra tiếng Pháp, rồi dựa theo những từ tiếng Pháp mà qui loại cho những từ tiếng Việt. Họ có căn bản Pháp văn, đã quen với môn "analyse grammaticale" của tiếng Pháp. Nhưng làm như họ, có lẽ chỉ có kết quả tốt khi gặp được một câu tiếng Việt gồm toàn những từ đồng từ loại một cách rõ ràng với những từ tiếng Pháp. Họ có thể đối chiếu để qui loại, và tên từ loại cũng dịch từ tên từ loại tiếng Pháp. Và cách phân loại của họ có thể chấp nhận được, vì dễ hiểu, vả lại cũng có lý.
Nhưng với câu nêu trên, nếu dịch "người cha" ra "le père", rồi qui chữ "nguời" vào "loại từ" (article) thì có ổn không? Nếu dịch chữ "còn" ra "tandis que" (locution conjonctive), hoặc ra "et" (conjonction), rồi qui chữ này vào "liên từ"; hoặc dịch ra "quant à" (locution prépositive), rồi gọi nó là "giới từ" sao? Như vậy, thứ ngữ pháp này đâu còn là ngữ pháp tiếng Việt nữa?
Còn chữ "thì" thuộc từ loại gì vậy? Hình như bên tiếng Pháp, không có một từ nào đồng loại với nó . Vậy, phải "làm ngơ" nó đi, hay sao?
Và "đứa" có phải là danh từ không? Hay "đứa con" là danh từ hai chữ (ghép)?
Và một vấn đề dễ hơn, nhưng không chắc ai cũng nghĩ giống nhau: "lặng lẽ" và "ầm ĩ" thuộc từ loại gì? Nếu luận nghĩa theo ngữ pháp tiếng Pháp, "lặng lẽ" tức là "một cách lặng lẽ", và "ầm ĩ" tức là "một cách ầm ĩ", thì dễ dàng qui loại cả hai vào "trạng từ" (adverbe). Nhưng hiện nay, có nhiều nhà ngữ pháp vẫn coi chúng là "tính từ" làm chức năng "trạng ngữ".
Thật không đơn giản chút nào!
Nhưng tới đây, dù chúng ta chưa thể đồng ý với nhau về từ loại của tất cả mọi từ, điều này đòi hỏi thời gian thảo luận, nhưng ít nhất, chúng ta cũng có thể đồng ý với nhau một điểm: Ngữ pháp của tiếng Việt phải là ngữ pháp của tiếng Việt, không qui chiếu, không mô phỏng một ngữ pháp nào khác. Chúng ta học hỏi tinh thần phân tích khoa học của những nhà ngôn ngữ và ngữ pháp quốc tế, nhưng không thể rập khuôn theo công trình của họ. Nói chung, tiếng của họ không phải là tiếng Việt. Nói riêng, về mặt từ loại, tiếng Việt có những đặc điểm mà những thứ tiếng Ấn-Âu không có.
Xin bắt đầu từ chỗ có thể nhiều người nghĩ là nên bắt đầu: Tiếng Việt có bao nhiêu từ loại?
Với ngữ pháp lý thuyết, chúng ta có thể nêu ngay một con số, là 9, là 10, là 11 chẳng hạn, đặt tên cho thỏa đáng, rồi đưa ra thí dụ thích hợp (chỉ chọn thí dụ thích hợp thôi) để phân tích qui loại. Nhưng mục đích của chúng ta ở đây không phải là lý thuyết, mà là thực dụng. Vậy chúng ta hãy dùng thí dụ cụ thể để nhận ra những nét đặc thù của vấn đề từ loại của tiếng Việt. Những khó khăn này thanh giải được rồi, chúng ta sẽ đi vào hệ thống. Lúc đó, ai chưa quen với việc phân tích từ loại cũng có thể dựa vào ý kiến chung, mà nhận ra những từ nào là danh từ, những từ nào là động từ, những từ nào là tính từ... Để từ đó tiến lên chỗ nhận ra từ loại của những từ đặc biệt chỉ có trong tiếng Việt.
Không nhiều thì ít, trong đầu óc những ai đã quá quen với cách đặt câu của tiếng Pháp, tiếng Anh, thường có cái ý căn bản này: Một câu đủ ý luôn luôn phải có một động từ có ngôi ( verbe conjugué). Cái ý này đã làm khó không ít cho việc nhận định từ loại ở một số trường hợp trong tiếng Việt. Thí dụ:
-Cô ấy có đẹp không?
Chữ nào là động từ? "Có" là động từ, được chăng?
-Cô ấy đẹp lắm.
Chữ nào là động từ? "Đẹp" phải không?
Với câu hỏi, vì chữ "có" đồng dạng đồng âm với động từ "có" (avoir), có người đã miễn cưỡng hiểu "có đẹp không" là "có nhan sắc không", để qui loại "có" ở đây vào động từ. Cũng giống như câu "Cô ấy có tiền không" vậy.
Nhưng với câu trả lời, khó lòng qui loại "đẹp" là động từ, họ liền cho rằng tiếng Việt có khi không theo qui cách.
Thật ra, tiếng Việt luôn luôn có qui cách, dù linh động cũng là linh động trong qui cách. Nói thuận theo cách nói thành thạo và thông dụng, là nói theo qui cách. Qui cách được hình thành do thói quen sử dụng lâu ngày (thời gian) của đa số người Việt (không gian). Qui cách này không cần phải giống qui cách của một thứ ngoại ngữ nào khác. Chúng ta nói "tôi ăn bánh", và nếu cần dựa một chút vào ngữ pháp tiếng Pháp để phân tích từ loại câu ấy, thì chỉ nghĩ "tôi" cũng giống như "je" là đại từ nhân xưng, "ăn" cũng giống như "mange" là động từ, và "bánh" cũng giống như "pain" là danh từ. Tuy là bước đầu, nhưng đối chiếu như thế là đủ. Xin đừng dịch câu ấy ra tiếng Pháp (Je mange du pain), rồi thắc mắc tại sao trong câu tiếng Pháp, trước chữ "pain" có chữ "du", mà trong câu tiếng Việt, trước chữ "bánh" không có gì cả, để rồi nghĩ là tiếng Pháp tinh vi hơn tiếng Việt. Có thể có những trường hợp tiếng Việt không tinh vi bằng tiếng Pháp, nhưng ở đây, tiếng Việt không có chút gì kém thua.
Cái thí dụ đơn giản vừa nêu nhắm mục đích nói lên điều này: Chúng ta đi sau các nhà nghiên cứu Tây-phương trong các lãnh vực ngôn ngữ học, ngữ pháp học, từ loại học, nên chúng ta phải biết lợi dụng những thành công của họ, kể cả những công trình nghiên cứu của họ về tiếng Việt, nhưng chúng ta chỉ đối chiếu chớ không rập khuôn.
Nói riêng về việc phân tích từ loại, tiếng Việt có thể có số từ loại không tương đương với số từ loại bên tiếng Pháp và tiếng Anh. Theo ngữ pháp hiện đại, từ của tiếng Pháp và tiếng Anh được chia thành 9 từ loại chính: Danh từ (nom, noun), đại từ (pronom, pronoun), động từ (verbe, verb), tính từ (adjectif, adjective), trạng từ (adverbe, adverb), giới trừ (préposition, preposition), liên từ (conjonction, conjunction), mạo từ (article), thán từ (interjection). Nhưng với tiếng Việt, nếu chỉ chia thành 9 loại thì không đủ minh bạch, có thể còn một số từ không biết qui vào loại nào cho phải. Xin nêu thí dụ:
-Sao con không dẫn em đi học mà để nó đi một mình cho nó lạc đường như thế ? Chắc mày mê đá banh chớ gì?
Một bà mẹ trách đứa con lớn ham chơi để em nhỏ đi học lạc đường, tất nói như vậy. Nếu bây giờ, chúng ta dịch ngược hai câu này ra tiếng Pháp hoặc tiếng Anh, rồi phân tích từ loại thì sẽ không có từ nào không qui loại được. Nhưng bên tiếng Việt, sự qui loại sẽ không dễ dàng với những từ: "sao", "không", "mà", "cho", "như thế", "chắc", "chớ gì". Ngoài ra, những cặp "đi học", "lạc đường", "đá banh", cũng không dễ phân tích. "Đi học" là động từ ghép (hai chữ) hay là hai động từ đơn đi với nhau? "Lạc đường" là động từ hai chữ, hay "lạc" là động từ còn đường là danh từ? "Đá" là động từ, "banh" là danh từ, hay phải để chung, làm động từ ghép, làm danh từ kép (như "bóng đá")?
Thật không ít rắc rối! Vì sự rắc rối này, mà các từ điển tiếng Việt ngày trước đều không chỉ định từ loại sau các mục từ. Những từ điển ra đời gần đây có ghi từ loại, thì không được các nhà ngữ pháp cho là chính xác.
Nhưng chúng ta vạch ra khó khăn chỉ là để thấy trước, không phải để nói là không làm được. Riêng về mặt từ loại, tiếng Việt có phần phức tạp hơn tiếng Pháp, tiếng Anh thật đấy, nhưng chúng ta quyết không chịu thua. Sự bất đồng ý giữa chúng ta ở buổi đầu, cũng là một khó khăn. Nhưng chúng ta có một điểm mạnh chung: Chúng ta cùng yêu quí tiếng Việt, chúng ta quyết tâm làm cho tiếng Việt trở nên tinh luyện. Mọi khó khăn trở ngại đều có thể vượt qua. Chúng ta sẽ phân biệt minh bạch được mọi từ của tiếng Việt, từ đó tiến tới một cuốn ngữ pháp hoàn chỉnh.
Ở trên, chúng ta nêu sự phức tạp khó phân định từ loại của tiếng Việt, chẳng khác nào chưa chi đã nêu cái khó, có thể gây chán nản. Sau đây, chúng ta hãy nêu cái "hay" của tiếng Việt về mặt từ loại, để có một chút phấn khởi ban đầu. Tôi muốn nói về sự chuyển loại của từ tiếng Việt.
Có lẽ trong mọi ngôn ngữ đã phát triển đến trình độ cao, các từ đều có thể chuyển loại. Chẳng hạn nguyên là danh từ chuyển dụng làm động từ; nguyên là tính từ chuyển dụng làm danh từ... Trong tiếng Anh, tiếng Pháp, chữ Hán, hiện tượng này rất phổ biến:
"Eat" (động từ) là ăn, chuyển dụng thành "eats" (danh từ) là thức ăn; "drink" (động từ) là uống, chuyển dụng thành "drink" (danh từ) là thức uống, là rượu và nhiều nghĩa khác liên hệ đến rượu; "good" (tính từ) nghĩa là tốt, chuyển dụng thành "good" (danh từ) nghĩa là điều thiện, người tốt, v.v...
"Manger" (động từ) là ăn, chuyển dụng thành "manger" (danh từ) là đồ ăn, sự ăn; "boire" (động từ) là uống, chuyển dụng thành "boire" (danh từ) là đồ uống, sự uống; "beau, belle" (tính từ) là đẹp, chuyển dụng thành "beau, belle" (danh từ) có nghĩa điều thiện, vẻ đẹp, người đẹp, v.v...
"Thực" (động từ) là ăn, chuyển dụng ra "thực" (danh từ) là đồ ăn, miếng ăn; "ẩm" (động từ) là uống, chuyển dụng ra "ẩm" (danh từ) là thức uống, sự uống; "mỹ" (tính từ) nghĩa là tốt đẹp, chuyển dụng như danh từ, có nghĩa là cái đẹp (chân thiện mỹ), v.v...
Tiếng Việt không biến dạng, một khi đã phát triển đến trình độ cao với từ vựng rộng rãi đủ dùng như ngày nay, những trường hợp chuyển dụng tương tự như trên lại càng nhiều:
-"Ăn" là động từ có nghĩa là nhai nuốt vào bụng một thức gì để nuôi sống, hoặc thưởng thức vị ngon... (thức đó phải là chất cứng, chất đặc; nếu là chất lỏng, thì phải gọi là uống). Từ nghĩa động từ này, "ăn" được chuyển dụng sang danh từ với nghĩa "thứ để nuôi sống, thứ để đỡ đói": -Anh ta làm việc suốt ngày cũng không kiếm đủ cái ăn cho vợ con. Từ "ăn" trong câu này không còn là động từ nữa. Chuyển dụng sang tính từ, "ăn" sẽ có nghĩa là thích hợp: -Thảm màu nâu rất ăn với vách màu vàng. Ở đây, "ăn" không còn là động từ, hoặc danh từ nữa.
-"Đi" là động từ có nghĩa là di chuyển. Trong những nhóm từ "đi đường", "đi phố", "đi khách" (nói về gái giang hồ), "đi xe đạp", "đi giày da", "đi bước nữa", v.v... "đi" cũng vẫn là động từ, với nghĩa liên hệ đến di chuyển.
Nhưng trong những câu sau đây, "đi" không thể là động từ, mặc dù nghĩa vẫn còn dính líu ít nhiều với nghĩa gốc là di chuyển:
-Làm nhanh đi, trời sắp tối rồi kìa!.
-Tôi đưa cho anh hai trăm này nữa là đi một ngàn chẵn.
-Mày là anh, sao lại đi tranh giành với nó? Có nghèo đi nữa, chúng ta cũng phải sống cho có nghĩa khí.
Vậy, những chữ "đi" này thuộc từ loại gì? Chúng ta sẽ cố gắng qui loại cho được. Gọi chung là trợ từ thì dễ, nhưng sẽ gặp những trường hợp không ổn.
Tính cách không biến dạng của từ tiếng Việt, một phần đã làm dễ dàng sự chuyển dụng. Nhưng đồng thời, tính cách này cũng gây khó khăn cho sự nhận định để qui loại. Xin nêu thí dụ:
Từ loại gốc của "vui" (hoặc vui vẻ) là tính từ: Hôm ấy, chúng tôi tổ chức một cuộc cắm trại thật vui.
"Vui" có thể dùng làm danh từ: Cái vui qua đi rất nhanh, và cái buồn lại đến.
Nhưng trong câu sau đây, "vui" có phải là động từ hay không: Trong cảnh sống nghèo khổ, ông ta cũng cố vui nhưng không vui được.
Cũng với ý đó, nếu chúng ta thêm chữ "sống" vào trước hoặc sau chữ "vui", thì vấn đề sẽ trở nên dễ dàng: ... cố vui sống ... cố sống vui. "Sống" nhận lãnh vai trò động từ, "vui" đóng vai bổ trợ, vẫn giữ từ loại gốc là tính từ.
Phải chi, tiếng Việt cũng có thể biến dạng như tiếng Pháp, thì chuyện phân vân không xảy ra. Với dạng gốc, "vui" là adjectif; muốn dùng làm nom thì thêm "esse" phía sau thành "vuiesse"; biến dạng thành "vuier" thì là verbe; biến dạng thành "vuiement" thì là adverbe... Thật là rõ ràng! (Xin mạn phép nói đùa một chút, cho bài bớt khô khan).
Sự chuyển dụng từ loại làm cho số từ tăng lên, ngôn ngữ càng ngày càng phong phú, nhưng nếu chuyển dụng phóng túng, thì lời nói sẽ trở thành không nghiêm chỉnh. Chẳng hạn:
"Xã giao", "ngoại giao" vốn là danh từ; "xã giao" chỉ sự giao tiếp trong xã hội; "ngoại giao" chỉ sự giao thiệp của một nước với nước khác (cũng có thể dùng rộng cho trường hợp cá nhân): -Phép xã giao; -Cuốn sách này bàn về xã giao. -Bộ ngoại giao; -Ông ta có tài ngoại giao.
Nhưng cũng có người dùng hai từ ghép ấy theo kiểu sau đây:
-Bà ấy rất xã giao (ý nói giao thiệp rộng, hoặc lịch thiệp, hoặc khéo ăn nói). Ở đây, "xã giao" có phải là tính từ không?
-Công việc gặp khó khăn, ông ta phải đi ngoại giao (ý nói phải đi gặp nhiều người để nói khéo với họ). Ở đây, "ngoại giao" thuộc từ loại gì? Động từ chăng? Nếu nói "phải đi làm công việc ngoại giao" thì "ngoại giao" rõ ràng là danh từ. Nhưng trong câu thí dụ, từ loại của nó không rõ. Nếu chấp nhận cách nói, đành phải qui loại nó vào động từ.
Xin dẫn dụng một từ ghép khác, "văn chương". Từ loại gốc của "văn chương" là danh từ: -Cuốn sách ấy xứng đáng được gọi là một tác phẩm văn chương. Trong câu sau đây, "văn chương" là tính từ: -Cô ta đọc tiểu thuyết quá nhiều, lời nói lúc nào cũng văn chương (ý nói văn hoa). Nhưng nếu nói: -Thôi đừng văn chương nữa, nói cụ thể là mày muốn gì đi ! Về nghĩa thì rõ ràng là người nói có ý chê bạn nói năng dông dài, nhưng về từ loại thì "văn chương" là gì? Động từ được chăng?
Cuối bài, để cho được đầy đủ, xin nói thêm một chút về sự biến dạng và không biến dạng của từ.
Động từ tiếng Anh, tiếng Pháp biến dạng tùy theo ngôi, tùy theo thì, nhưng động từ tiếng Việt vẫn giữ nguyên dạng trong mọi trường hợp: Từ dạng gốc, "go" của tiếng Anh có thể biến thành "goes", "gone", "going", "went"... Từ dạng gốc, "aller" của tiếng Pháp có thể biến thành "vais", "vont", "allé", irons... Nhưng động từ "đi" của tiếng Việt vẫn là "đi" trong mọi trường hợp: -Tôi đang đi. -Họ đã đi. -Chúng ta sẽ đi...
Trong tiếng Anh, tiếng Pháp, danh từ dùng cho trường hợp nhiều hơn một, được coi là số nhiều, thì phải biến dạng gốc: -Một con mắt viết là "eye", là "oeil"; nhưng nhiều hơn một con thì phải viết là "eyes", là "yeux"... Với tiếng Việt, dù độc nhãn hay thiên nhãn, thì vẫn là "mục", "nhãn", hay "con mắt", không hề thay đổi.
Trong tiếng Anh, tiếng Pháp, có những từ cùng "họ", có nghĩa giống nhau, chỉ khác ở từ loại. Một khi khác từ loại, thì chúng biến dạng. Nói cách khác, dạng cho biết chúng thuộc từ loại nào. Nhưng trong tiếng Việt, không thể có khái niệm "từ cùng họ", như trong ngữ pháp Anh-Pháp.
Xin lấy ý "chuyên cần" làm thí dụ.
Trong tiếng Việt, dù chuyển dụng làm từ loại nào, từ vẫn giữ nguyên dạng là "chuyên cần": -Tính từ: Anh ta là người chuyên cần. -Danh từ: Sự chuyên cần đã đem lại thành quả. Trạng từ: Anh ta làm việc chuyên cần (ở trường hợp này, có nhà ngữ pháp vẫn cho là tính từ). Sự không biến dạng này cũng có gây trở ngại một phần cho việc phân biệt từ loại.
Nhưng trong tiếng Pháp, tiếng Anh, thì nhờ từ có biến dạng, việc phân biệt từ loại trở nên dễ dàng: -diligent là tính từ; diligemmemt, diligently là trạng từ; diligence là danh từ. Không bao giờ có sự phân vân, hoặc lầm lẫn.
Tính cách không biến dạng của từ tiếng Việt còn gây một ít khó khăn cho việc sử dụng từ. Cũng xin nêu thí dụ với từ "chuyên cần":
Sẽ không có trở ngại gì nếu dùng "chuyên cần" làm tính từ hoặc trạng từ: -Nhận thấy anh ta chuyên cần, chủ đã tăng luơng cho anh ta (tính từ). -Làm việc chuyên cần, anh ta đã đưọc chủ tăng lương (trạng từ).
Nhưng nếu dùng như danh từ, thì từ loại của "chuyên cần" chỉ trở nên rõ ràng khi được đặt sau một phụ danh từ biệt loại. Và khi ấy, cách đặt câu cũng dễ được chấp nhận hơn: Tính (sự) chuyên cần đã đưa nó đến thành đạt. Bây giờ, nếu chúng ta bỏ chữ "tính" (hoặc "sự") đi, câu chỉ còn: Chuyên cần đã đưa nó đến thành đạt. Câu có vẻ hơi Tây!
Ngoài ra, những từ đồng âm đồng dạng mà không cùng nghĩa gốc cũng gây phân vân cho việc nhận định từ loại:
-Anh cho nó thêm một ít tiền nữa cho nó đủ tiêu.
"Cho" trước là động từ, nhưng "cho" sau là gì?
-Tôi đã dặn nó làm cho xong, nhưng nó có chịu nghe cho đâu.
Hai chữ "cho" này có cùng từ loại không?
-Đã cho lấy chữ hồng nhan; làm cho cho hại cho tàn cho cân
(Kiều).
Chữ "cho" đầu tiên là động từ, còn 4 chữ "cho" sau là gì?
Cuối cùng, trong tiếng Việt có rất nhiều từ láy có phần phụ đồng âm đồng dạng với nhau, nếu không nhận định kỹ, có thể tưởng lầm là từ đơn được chuyển từ loại:
-"Thiệt thà" (tính từ: chân thực); "thịt thà" (danh từ: thịt nói chung): Đây là hai từ láy có phần láy giống nhau theo cấu tạo ngữ âm, không liên hệ đến việc chuyển dụng từ loại.
Hồng Huy

Server: Apache


text:
Bộ sưu tập: Cách làm bánh wagashi đến từ xứ sở hoa anh đào
vào Kho nội dung wiki của bạn để tra cứu, sử dụng về sau trên điện thoại di động. Click vào đây!
Teen có biết Wagashi là gì không nhỉ? Đó là tên gọi chung của các món bánh truyền thống của Nhật Bản từ lâu đời đó. Các món bánh này thường được làm từ các nguyên liệu chính rất quen thuộc đối với người Nhật như bột nếp, bột mì, bột gạo, khoai tây, vừng..., được trình bày đẹp mắt và dùng trong các tiệc trà đạo. “Wa” có nghĩa là Nhật Bản, còn “gashi” - điệp âm của kashi - mang ý nghĩa là bánh ngọt. :D
Hôm nay chúng mình cùng lăn vào bếp học cách làm bánh ngọt đến từ Kumamoto của Nhật Bản nhé!
Nguyên liệu gồm có:
- 30g bột galetin (bột thạch rau câu)
- 2-3 củ khoai tây
- 1 củ khoai lang tím
- 40g đường kính
- Khuôn bánh hình hoa lá
Cùng làm nhé:
Văn hóa Nhật đúng là còn phải ngâm dài dài mới thấy hết được những đặc sắc của nó, các ấy nhỉ! ^^
Bánh này ăn rất chi là thanh tịnh đấy, hợp với uống trà "ghê gớm". :P
Hôm nào các teen mà mở tiệc trà nhớ thử làm món Wagashi này xem sao ha
Wagashi là loại bánh xinh xắn người Nhật luôn yêu thích dùng trong các buổi trà đạo, tiệc cưới và làm quà tặng cho bạn bè, người thân.
Wagashi xuất hiện nhiều trong các bữa tiệc trà
Wagashi có tên phiên âm tiếng Việt là Hoa quả tử, nghĩa của cái tên này là “vẻ đẹp tự nhiên”. Nguyên liệu để chế biến bánh Wagashi chính là bột nếp, hoa quả và nhân đậu đỏ. Sự xuất hiện của bánh Wagashi đã giúp cho những bữa tiệc trà đạo của người dân Nhật trở nên đậm đà và có ý nghĩa hơn. Bánh Wagashi xuất hiện từ lâu nhưng chỉ cho tới cuối thời đại Taisho (1912 – 1926) thì cái tên này mới được sử dụng chính thức để phân biệt với sự thâm nhập ồ ạt của các loại bánh ngọt phương Tây.
Thưởng thức wagashi không chỉ để no mà còn để thỏa mãn cả 5 giác quan của bạn. Với bàn tay khéo léo của những người thợ bánh, mỗi chiếc bánh là một bức tranh tuyệt đẹp mô tả thiên nhiên: lá cây, hoa quả, chim thú, mặt hồ với màu sắc thanh nhã đầy sự sáng tạo. Nghệ thuật sáng tạo hình dạng của wagashi không hề thua kém sự sáng tạo trong thi ca, văn học hay bất cứ hình thức nghệ thuật nào của nền văn hóa Nhật Bản. Có thể nói, mỗi chiếc bánh wagashi, qua bàn tay tài hoa của người nghệ nhân, có thể “tái hiện” các tạo vật của tự nhiên một cách sống động và vô cùng tinh tế.
Vì wagashi làm từ các lọai đậu, ngũ cốc, rong biển và các lọai thảo quả sấy khô, các nguyên liệu truyền thống, người thưởng thức có thể cảm nhận được mùi vị thiên nhiên thanh khiết với vị ngọt nhẹ nhàng, mát lạnh như tan ra trên đầu lưỡi. Chưa hết, khi cầm trong tay chiếc bánh bạn sẽ cảm nhận sự mềm mại, độ ẩm, độ giòn khi cắt, cảm nhận độ tan của bánh trong miệng, tất cả mang lại cho bạn cảm giác tươi ngon và sự độc đáo của một tác phẩm ẩm thực.
Mỗi chiếc bánh là một tác phẩm nghệ thuật tinh tế
Nguyên liệu chính các lọai đậu, ngũ cốc với đường làm từ mía góp phần tạo cho wagashi một hương thơm thanh đạm, nhẹ nhàng và dễ chịu nhưng không làm mất đi vị của đồ uống kèm. Vị ngọt thanh của wagashi hòa quyện cùng vị đắng của trà xanh, tạo nên một vị khó tả, nhẹ nhàng lâng lâng khó có thể kiếm được ở bất kỳ món ẩm thực nào. Quả là một món ăn tao nhã.
Vì sử dụng nguyên liệu thiên nhiên nên bánh Wagashi có loại nhân tùy theo từng mùa làmnên bản sắc đặc biệt của loại bánh này.
Dưới đây là 12 loại bánh wagashi trong năm của Nhật Bản:
Tháng 1: Hanabira mochi
Bánh Mochi ăn vào dịp năm mới
Loại bánh gạo nếp Mochi này ăn vào dịp năm mới. Bánh gạo nếp có nhân bột Miso và rễ cây ngưu bàng ninh trong nước xi-rô. Cách làm này bắt nguồn từ việc làm bánh để phục vụ cho các lễ nghi đầu năm tại Cung điện.
Tháng 2: Kobai
Cái bánh nhỏ này có hình dáng giống như trái mơ Nhật Bản (ume) và trang trí cho giống với những cánh hoa ume nở vào đầu mùa xuân. Bánh dẻo được làm bằng bột đậu và bột lúa mạch đem hấp lên, tạo thành một màu đo đỏ rất đẹp.
Tháng 3: Hishi mochi
Bánh Hishi Mochi góp mặt trong ngày lễ hội búp bê Hina Matsuri
Ba cái bánh gạo nếp, mỗi cái mỗi màu khác nhau, được dát mỏng ra rồi cắt thành những miếng hình thoi, đặt xếp lớp lên nhau. Thường được dùng để trang hoàng trong ngày lễ hội búp bê Hina Matsuri
Tháng 4: Hana-mi dango
Món bánh ngon cho những người ngắm hoa anh đào
Những cái bánh dẻo ngọt này được làm bằng bột gạo nếp rồi đem hấp. Người ta dùng những cái vồ bằng gỗ rất lớn để giã bột. Hai loại bánh trong hình này: loại màu sậm hơn (phía sau) được bọc bột đậu, loại màu sáng hơn (phía trước) được nướng với nước tương. Hana-mi dango trở nên phổ biến vào những năm 1800 như một món bánh ngon cho những người ngắm hoa anh đào.
Tháng 5: Kashiwa mochi
Chiếc bánh làm bằng gạo nếp này có nhân đậu và được gói trong một cái lá sồi. Loại bánh này được ăn vào dịp lễ Tango no Sekku (Tết Đoan Ngọ), tổ chức vào 5 tháng 5.
Tháng 6: Ajisai
Một miếng Yokan màu tím nhạt (bánh thạch đậu adzuki ngọt) được cắt thành hình khối với các góc tròn để làm cho nó trông giống một bông hoa Ajisai (hoa tú cầu). Nhân bánh làm bằng bột đậu trắng. Chiếc bánh này sẽ làm bạn quên đi thời tiết ảm đạm của mùa mưa.Tháng
Tháng 7: Mizukusa và seiryu
Rakugan (trên cùng bên phải) là hỗn hợp bột gạo, đường và một số thành phần khác được nhào chung với nhau và làm cho cứng lại, nó được tạo thành hình dạng và có màu xanh nhạt của loài cỏ nước (mizukusa). Kẹo Aruheito (ảnh dưới bên trái) ở đây miêu tả một dòng sông xanh mát (seiryu).
Tháng 8: Mizu yokan
Được làm bằng bột đậu và thạch. Mizu yokan sử dụng ít bột đậu và thạch hơn loại yokan thông thường, nên nó ướt hơn. Vì ướt nên nó dễ nuốt hơn, và và được coi là loại thức ăn lý tưởng dành cho những ngày hè nóng nực.
Tháng 9: O-hagi
O-hagi được làm bằng gạo nếp hấp, nặn thành những viên hình tròn, rồi bọc bột đậu đỏ bên ngoài. Loại bánh này thường để dâng cúng vào thời điểm thu phân. Loại bánh này trông giống như hoa của loài cỏ ba lá Nhật Bản (hagi), có lẽ vì vậy mà nó được đặt tên như vậy.
Tháng 10: Kuri no yaki-gashi
Hạt dẻ hầm trong nước xi-rô, được bọc trong bột hạt dẻ rồi đem nướng. Vào mùa thu, rất nhiều bánh kẹo làm từ hạt dẻ được bầy bán khắp cả nước.
Tháng11: Momiji
Một miếng bánh chưa nướng làm bằng bột đậu được cắt ra cho giống với màu sắc và hình dáng của lá cây thích Nhật Bản vào mùa thu. Một bữa tiệc cuối thu vừa đẹp mắt, vừa ngon miệng.
Tháng 12: Yuzu manju
Vỏ trái thanh yên yuzu mài ra cho vào bột lúa mì và khoai lang yamato, rồi đem hỗn hợp này hấp chín. Hỗn hợp này sau đó được bọc xung quanh mứt đậu, tạo thành cái bánh bao có hình dạng giống như một trái thanh yên vậy. Mùi thơm của trái thanh yên yuzu nhẹ nhàng bốc lên từ bánh rất hợp với tâm trạng thích thú của mùa đông.
Vài nét lịch sử về Wagashi:
Thời đại Yayoi ((300 TCN – 300 SCN): Wagashi - bánh ngọt truyền thống của Nhật – ra đời
Thời đại Nara (710 – 784 SCN) Wagashi chịu ảnh hưởng bởi kỹ năng làm bột từ Trung Hoa và người ta bắt đầu làm bánh Mochi , bánh Dango.
Cuối thời đại Muromachi Era (1336 – 1573): Thời kỳ phát triển nhất của bánh Wagashi do việc giao thương với Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha mang lại nhiều lọai nguyên liệu mới cho món bánh Wagashi.
Nhưng nghệ thuật làm bánh Wagashi chỉ thực sự “chin” vào đầu thời đại Edo (1603 – 1867) do sự cạnh tranh và phát triển của các tiệm bán ở Tokyo, Edo và các vùng khác.
Trong suốt thời đại Meji (1868 – 1912), các lọai bánh phương Tây du nhập vào Nhật và làm ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của “Wagashi”.
Tên bánh “Wagashi” được đặt ra vào thời kỳ cuối của thời đại Taisho (1912 – 1926)để làm dấu hiệu phân biết với bánh ngọt Phương Tây.
Mặc dù bánh Wagashi bị ảnh hưởng bởi văn hóa nước ngòai trong những thập kỷ vừa qua nhưng chúng vẫn được những nét văn hóa riêng của Nhật và tiếp tục trở thành 1 phần ko thể thiếu trong văn hóa Nhật.
Wagashi được làm theo mùa, và tùy theo mỗi mùa họ sẽ dung những lọai nguyên liệu của từng mùa để cho ra đời chiếc bánh Wagashi…Như bánh Sakura Mochi và bánh Kashiwa Mochi chỉ có vào mùa xuân. Wagashi được dùng trong các buổi tiệc trà và tạo nên một bức tranh bốn mùa trong năm.
Nhiên liệu để làm bánh Wagashi chủ yếu từ thực vật như: đậu xanh, đậu đỏ, đậu trắng, thạch rong biển, và đường làm từ mía.
Các lọai Wagashi:
Thực sự có rất nhiều lọai Wagashi, và nếu có kể cũng chẳng thể kể hết được nhưng nhìn chung các lọai Wagashi chia làm một số lọai chính như sau:
*Mochigashi:Làm từ một lọai gạo dẻo – cái này hơi giống bánh dày
- Dango: được làm từ một lọai bột gạo dính, vo tròn làm thành từng viên tròn nhỏ sau đó xiên vào xiên và đổ lên trên bánh 1 lớp mật đường.
*Nerikiri và Namagashi: là lọai bánh được làm một cách đẹp mắt và dùng trong tiệc trà. Bột đậu trằng sẽ được pha với màu và tạo ra nhiều hình dạng hoa đủ màu sắc và tượng trưng cho mùa.
- Dorayaki & Monaka: rất nhiều người thích lọai bánh này. Dorayaki giống như bánh sandwich vậy, với nhân chính giữa là nhân đậu đỏ, còn phần bánh bên ngòai làm từ trứng , bột mì.
Mọi người có thấy bánh này quen quen ko ^^,đây là chiếc bánh rán của Đoremon chính là đc mô fỏng trên loại bánh này
- Manju: bánh đậu hấp với lớp bột gạo phía bên ngòai.
- Yokan: Là bánh làm từ thạch trộn cùng bột đậu xanh, kanten và đường.
- Higashi: Bột gạo nếp, đường và đường mía, cho vào nặn thành hình và để khô.
Wagashi là tên gọi chung của các món bánh truyền thống của Nhật Bản từ lâu đời, thường được làm từ bột nếp, nhân đậu đỏ và hoa quả , được trình bày đẹp mắt, dùng trong các tiệc trà đạo . “Wa” có nghĩa là Nhật Bản, còn “gashi” – điệp âm của kashi – mang ý nghĩa bánh ngọt.
Wagashi tượng trưng cho sự hài hòa với thiên nhiên.
Wagashi xuất hiện vào thời Yayoi (300 trước Công Nguyên – 300 sau Công Nguyên) với chủ yếu là các loại quả, dâu và các hạt tự nhiên. Nhưng nghệ thuật làm bánh Wagashi chỉ thực sự được thăng hoa vào đầu thời đại Edo (1603 – 1867) do sự cạnh tranh và phát triển của các tiệm bánh ở Kyoto, Edo và các vùng khác. Từ “Wagashi” được sử dụng trong thời kỳ cuối Taisho (1912-1926) để phân biệt bánh của Nhật với các loại bánh phương Tây.
Wagashiđược trình bày đẹp mắt, có vị ngọt thanh dịu
Ở Nhật có hàng trăm loại wagashi khác nhau, mỗi loại có thành phần riêng biệt , nhưng nhìn chung chủ yếu được làm từ các nguyên liệu chính rất quen thuộc đối với người Nhật. Các nguyên liệu dùng chế biến wagashi thường có nguồn gốc từ thực vật và rất giàu chất xơ như các loại đậu, bột nếp, bột mì, bột gạo, khoai tây, vừng, katen (một loại thạch làm từ rong biển), đường ăn,… Vì sử dụng nguyên liệu thiên nhiên nên bánh Wagashi có loại nhân tùy theo từng mùa. Đây cũng chính là nét đặc trưng riêng tạo nên bản sắc đặc biệt của loại bánh này.
Có hàng trăm loại wagashi khác nhau.
Wagashi tượng trưng cho sự chung sống hài hòa với thiên nhiên. Người làm wagashi luôn lấy cảm hứng từ thiên nhiên bốn mùa của trời đất, từ văn chương, nghệ thuật, thơ ca. Những cơn mưa hè mát mẻ theo sau những đóa hoa xuân, qua mùa thu sắc vàng lại đến những bông tuyết tinh khiết đầu đông… người làm wagashi sáng tác không ngừng. Quả là một thứ thức ăn tao nhã…
Món ăn tao nhã được dùng trong những buổi trà đạo
Xa xưa, wagashi được dùng để cúng tế các vị thần. Từ triều đại Edo thế kỷ 16 chúng được đưa vào các lễ trà đạo. Vị ngọt nhẹ nhàng của wagashi sẽ làm giảm vị chát của trà xanh. Vì thế người ta luôn dọn wagashi vào bữa trà. Không chỉ là một món tráng miệng, Wagashi cũng là biểu tượng của sự hiếu khách, người ta thường tặng nó trong các buổi lễ cưới, lễ sinh nhật…của người Nhật.
Làm các món bánh đơn giản
Cách làm cheese cake cực hấp dẫn mà cực kỳ đơn giản
Cách làm bò bông loại bánh đặc sản của miền Nam cực hấp dẫn
Những món bánh truyền thống miền Bắc
Cách làm bánh takoyaki theo đúng hương vị Nhật Bản
Cách làm bánh cupcake socola
Cách làm bánh pancake ngon chiêu đãi cả nhà
Cách làm hamburger ngon hấp dẫn tất cả các thành viên
Cách làm bánh kem đơn giản
Cách làm bánh pate chaud ngon ngất ngây
(ST).
Cùng like và chia sẻ nhé "Chị Em"!

markdown:
# Bộ sưu tập: Cách làm bánh wagashi đến từ xứ sở hoa anh đào
**Cách làm bánh wagashi đến từ xứ sở hoa anh đào**
vào
**Kho nội dung wiki của bạn**để tra cứu, sử dụng về sau trên điện thoại di động. [Click vào đây!](https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewSoftware?id=910923885&mt=8#content)
Teen có biết Wagashi là gì không nhỉ? Đó là tên gọi chung của các món bánh truyền thống của Nhật Bản từ lâu đời đó. Các món bánh này thường được làm từ các nguyên liệu chính rất quen thuộc đối với người Nhật như bột nếp, bột mì, bột gạo, khoai tây, vừng..., được trình bày đẹp mắt và dùng trong các tiệc trà đạo. “Wa” có nghĩa là Nhật Bản, còn “gashi” - điệp âm của kashi - mang ý nghĩa là bánh ngọt. :D
Hôm nay chúng mình cùng lăn vào bếp học cách làm bánh ngọt đến từ Kumamoto của Nhật Bản nhé!
**Nguyên liệu gồm có:**
- 30g bột galetin (bột thạch rau câu)
- 2-3 củ khoai tây
- 1 củ khoai lang tím
- 40g đường kính
- Khuôn bánh hình hoa lá
**Cùng làm nhé:**
|
||
|
Đầu tiên chúng mình sẽ làm nước đường bằng cách cho đường và nồi, đổ thêm ít nước rồi đun lên, khi nào sôi thì tắt bếp.
|
||
|
Luộc chín 2 loại khoai.
Sau khi khoai lang tím được luộc chín, chúng mình nghiền nát, đổ nước vào lọc sao cho lấy được nước khoai lang tím.
Tiếp theo, hòa bột galetin nồi nước lạnh, cùng với một ít khoai tây chín nghiền nát, cuối cùng đổ nước khoai lang tím vào để lấy màu.
|
||Sau đó mình lại bật bếp lên, đun hỗn hợp này sôi một lúc là được.|
|
||
|
Bây giờ thì đổ thạch khoai vào khuôn thui. Lớp thạch này của mình chỉ dày độ 1cm thui nhá.
|
||
|
Nồi nước đường lúc đầu bây giờ mới dùng tiếp nè. Ta cho khoai tây nghiền nát vào nồi, bật bếp lên, rùi đảo liên tục.
|
||Cho đến khi khoai tây của chúng mình đặc quánh và sền sệt như này là được.|
|
||
|
Đổ tiếp vào khuôn là xong rồi đấy, để trong tủ lạnh khoảng 3-4 tiếng nha. ^^
|
||Khi nào mang ra măm măm chỉ cần đổ khuôn rồi lật ngược lại như thế là ok rồi.|
Văn hóa Nhật đúng là còn phải ngâm dài dài mới thấy hết được những đặc sắc của nó, các ấy nhỉ! ^^
Bánh này ăn rất chi là thanh tịnh đấy, hợp với uống trà "ghê gớm". :P
Hôm nào các teen mà mở tiệc trà nhớ thử làm món Wagashi này xem sao ha
Wagashi là loại bánh xinh xắn người Nhật luôn yêu thích dùng trong các buổi trà đạo, tiệc cưới và làm quà tặng cho bạn bè, người thân.
*Wagashi xuất hiện nhiều trong các bữa tiệc trà*
Wagashi có tên phiên âm tiếng Việt là Hoa quả tử, nghĩa của cái tên này là “vẻ đẹp tự nhiên”. Nguyên liệu để chế biến bánh Wagashi chính là bột nếp, hoa quả và nhân đậu đỏ. Sự xuất hiện của bánh Wagashi đã giúp cho những bữa tiệc trà đạo của người dân Nhật trở nên đậm đà và có ý nghĩa hơn. Bánh Wagashi xuất hiện từ lâu nhưng chỉ cho tới cuối thời đại Taisho (1912 – 1926) thì cái tên này mới được sử dụng chính thức để phân biệt với sự thâm nhập ồ ạt của các loại bánh ngọt phương Tây.
Thưởng thức wagashi không chỉ để no mà còn để thỏa mãn cả 5 giác quan của bạn. Với bàn tay khéo léo của những người thợ bánh, mỗi chiếc bánh là một bức tranh tuyệt đẹp mô tả thiên nhiên: lá cây, hoa quả, chim thú, mặt hồ với màu sắc thanh nhã đầy sự sáng tạo. Nghệ thuật sáng tạo hình dạng của wagashi không hề thua kém sự sáng tạo trong thi ca, văn học hay bất cứ hình thức nghệ thuật nào của nền văn hóa Nhật Bản. Có thể nói, mỗi chiếc bánh wagashi, qua bàn tay tài hoa của người nghệ nhân, có thể “tái hiện” các tạo vật của tự nhiên một cách sống động và vô cùng tinh tế.
Vì wagashi làm từ các lọai đậu, ngũ cốc, rong biển và các lọai thảo quả sấy khô, các nguyên liệu truyền thống, người thưởng thức có thể cảm nhận được mùi vị thiên nhiên thanh khiết với vị ngọt nhẹ nhàng, mát lạnh như tan ra trên đầu lưỡi. Chưa hết, khi cầm trong tay chiếc bánh bạn sẽ cảm nhận sự mềm mại, độ ẩm, độ giòn khi cắt, cảm nhận độ tan của bánh trong miệng, tất cả mang lại cho bạn cảm giác tươi ngon và sự độc đáo của một tác phẩm ẩm thực.
*Mỗi chiếc bánh là một tác phẩm nghệ thuật tinh tế*
Nguyên liệu chính các lọai đậu, ngũ cốc với đường làm từ mía góp phần tạo cho wagashi một hương thơm thanh đạm, nhẹ nhàng và dễ chịu nhưng không làm mất đi vị của đồ uống kèm. Vị ngọt thanh của wagashi hòa quyện cùng vị đắng của trà xanh, tạo nên một vị khó tả, nhẹ nhàng lâng lâng khó có thể kiếm được ở bất kỳ món ẩm thực nào. Quả là một món ăn tao nhã.
Vì sử dụng nguyên liệu thiên nhiên nên bánh Wagashi có loại nhân tùy theo từng mùa làmnên bản sắc đặc biệt của loại bánh này.
Dưới đây là 12 loại bánh wagashi trong năm của Nhật Bản:
**Tháng 1: Hanabira mochi**
*Bánh Mochi ăn vào dịp năm mới*
Loại bánh gạo nếp Mochi này ăn vào dịp năm mới. Bánh gạo nếp có nhân bột Miso và rễ cây ngưu bàng ninh trong nước xi-rô. Cách làm này bắt nguồn từ việc làm bánh để phục vụ cho các lễ nghi đầu năm tại Cung điện.
Tháng 2: Kobai
Cái bánh nhỏ này có hình dáng giống như trái mơ Nhật Bản (ume) và trang trí cho giống với những cánh hoa ume nở vào đầu mùa xuân. Bánh dẻo được làm bằng bột đậu và bột lúa mạch đem hấp lên, tạo thành một màu đo đỏ rất đẹp.
Tháng 3: Hishi mochi
*Bánh Hishi Mochi góp mặt trong ngày lễ hội búp bê Hina Matsuri*
Ba cái bánh gạo nếp, mỗi cái mỗi màu khác nhau, được dát mỏng ra rồi cắt thành những miếng hình thoi, đặt xếp lớp lên nhau. Thường được dùng để trang hoàng trong ngày lễ hội búp bê Hina Matsuri
**Tháng 4: Hana-mi dango**
*Món bánh ngon cho những người ngắm hoa anh đào*
Những cái bánh dẻo ngọt này được làm bằng bột gạo nếp rồi đem hấp. Người ta dùng những cái vồ bằng gỗ rất lớn để giã bột. Hai loại bánh trong hình này: loại màu sậm hơn (phía sau) được bọc bột đậu, loại màu sáng hơn (phía trước) được nướng với nước tương. Hana-mi dango trở nên phổ biến vào những năm 1800 như một món bánh ngon cho những người ngắm hoa anh đào.
**Tháng 5: Kashiwa mochi
**
Chiếc bánh làm bằng gạo nếp này có nhân đậu và được gói trong một cái lá sồi. Loại bánh này được ăn vào dịp lễ Tango no Sekku (Tết Đoan Ngọ), tổ chức vào 5 tháng 5.
**Tháng 6: Ajisai**
Một miếng Yokan màu tím nhạt (bánh thạch đậu adzuki ngọt) được cắt thành hình khối với các góc tròn để làm cho nó trông giống một bông hoa Ajisai (hoa tú cầu). Nhân bánh làm bằng bột đậu trắng. Chiếc bánh này sẽ làm bạn quên đi thời tiết ảm đạm của mùa mưa.Tháng
**Tháng 7: Mizukusa và seiryu**
Rakugan (trên cùng bên phải) là hỗn hợp bột gạo, đường và một số thành phần khác được nhào chung với nhau và làm cho cứng lại, nó được tạo thành hình dạng và có màu xanh nhạt của loài cỏ nước (mizukusa). Kẹo Aruheito (ảnh dưới bên trái) ở đây miêu tả một dòng sông xanh mát (seiryu).
**Tháng 8: Mizu yokan
**
Được làm bằng bột đậu và thạch. Mizu yokan sử dụng ít bột đậu và thạch hơn loại yokan thông thường, nên nó ướt hơn. Vì ướt nên nó dễ nuốt hơn, và và được coi là loại thức ăn lý tưởng dành cho những ngày hè nóng nực.
**Tháng 9: O-hagi**
O-hagi được làm bằng gạo nếp hấp, nặn thành những viên hình tròn, rồi bọc bột đậu đỏ bên ngoài. Loại bánh này thường để dâng cúng vào thời điểm thu phân. Loại bánh này trông giống như hoa của loài cỏ ba lá Nhật Bản (hagi), có lẽ vì vậy mà nó được đặt tên như vậy.
**Tháng 10: Kuri no yaki-gashi**
Hạt dẻ hầm trong nước xi-rô, được bọc trong bột hạt dẻ rồi đem nướng. Vào mùa thu, rất nhiều bánh kẹo làm từ hạt dẻ được bầy bán khắp cả nước.
**Tháng11: Momiji**
Một miếng bánh chưa nướng làm bằng bột đậu được cắt ra cho giống với màu sắc và hình dáng của lá cây thích Nhật Bản vào mùa thu. Một bữa tiệc cuối thu vừa đẹp mắt, vừa ngon miệng.
**Tháng 12: Yuzu manju**
Vỏ trái thanh yên yuzu mài ra cho vào bột lúa mì và khoai lang yamato, rồi đem hỗn hợp này hấp chín. Hỗn hợp này sau đó được bọc xung quanh mứt đậu, tạo thành cái bánh bao có hình dạng giống như một trái thanh yên vậy. Mùi thơm của trái thanh yên yuzu nhẹ nhàng bốc lên từ bánh rất hợp với tâm trạng thích thú của mùa đông.
Vài nét lịch sử về Wagashi:
**Thời đại Yayoi ((300 TCN – 300 SCN): Wagashi - bánh ngọt truyền thống của Nhật – ra đời
Thời đại Nara (710 – 784 SCN) Wagashi chịu ảnh hưởng bởi kỹ năng làm bột từ Trung Hoa và người ta bắt đầu làm bánh Mochi , bánh Dango.
Cuối thời đại Muromachi Era (1336 – 1573): Thời kỳ phát triển nhất của bánh Wagashi do việc giao thương với Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha mang lại nhiều lọai nguyên liệu mới cho món bánh Wagashi.
Nhưng nghệ thuật làm bánh Wagashi chỉ thực sự “chin” vào đầu thời đại Edo (1603 – 1867) do sự cạnh tranh và phát triển của các tiệm bán ở Tokyo, Edo và các vùng khác.
Trong suốt thời đại Meji (1868 – 1912), các lọai bánh phương Tây du nhập vào Nhật và làm ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của “Wagashi”.
Tên bánh “Wagashi” được đặt ra vào thời kỳ cuối của thời đại Taisho (1912 – 1926)để làm dấu hiệu phân biết với bánh ngọt Phương Tây.
Mặc dù bánh Wagashi bị ảnh hưởng bởi văn hóa nước ngòai trong những thập kỷ vừa qua nhưng chúng vẫn được những nét văn hóa riêng của Nhật và tiếp tục trở thành 1 phần ko thể thiếu trong văn hóa Nhật.
Wagashi được làm theo mùa, và tùy theo mỗi mùa họ sẽ dung những lọai nguyên liệu của từng mùa để cho ra đời chiếc bánh Wagashi…Như bánh Sakura Mochi và bánh Kashiwa Mochi chỉ có vào mùa xuân. Wagashi được dùng trong các buổi tiệc trà và tạo nên một bức tranh bốn mùa trong năm.
Nhiên liệu để làm bánh Wagashi chủ yếu từ thực vật như: đậu xanh, đậu đỏ, đậu trắng, thạch rong biển, và đường làm từ mía.
**
- Dango: được làm từ một lọai bột gạo dính, vo tròn làm thành từng viên tròn nhỏ sau đó xiên vào xiên và đổ lên trên bánh 1 lớp mật đường.
*Nerikiri và Namagashi: là lọai bánh được làm một cách đẹp mắt và dùng trong tiệc trà. Bột đậu trằng sẽ được pha với màu và tạo ra nhiều hình dạng hoa đủ màu sắc và tượng trưng cho mùa.
- Dorayaki & Monaka: rất nhiều người thích lọai bánh này. Dorayaki giống như bánh sandwich vậy, với nhân chính giữa là nhân đậu đỏ, còn phần bánh bên ngòai làm từ trứng , bột mì.
**Mọi người có thấy bánh này quen quen ko ^^,đây là chiếc bánh rán của Đoremon chính là đc mô fỏng trên loại bánh này**
- Manju: bánh đậu hấp với lớp bột gạo phía bên ngòai.
- Yokan: Là bánh làm từ thạch trộn cùng bột đậu xanh, kanten và đường.
- Higashi: Bột gạo nếp, đường và đường mía, cho vào nặn thành hình và để khô.
**Wagashi là tên gọi chung của các món bánh truyền thống của Nhật Bản từ lâu đời, thường được làm từ bột nếp, nhân đậu đỏ và hoa quả , được trình bày đẹp mắt, dùng trong các tiệc trà đạo . “Wa” có nghĩa là Nhật Bản, còn “gashi” – điệp âm của kashi – mang ý nghĩa bánh ngọt.** *Wagashi tượng trưng cho sự hài hòa với thiên nhiên.*
Wagashi xuất hiện vào thời Yayoi (300 trước Công Nguyên – 300 sau Công Nguyên) với chủ yếu là các loại quả, dâu và các hạt tự nhiên. Nhưng nghệ thuật làm bánh Wagashi chỉ thực sự được thăng hoa vào đầu thời đại Edo (1603 – 1867) do sự cạnh tranh và phát triển của các tiệm bánh ở Kyoto, Edo và các vùng khác. Từ “Wagashi” được sử dụng trong thời kỳ cuối Taisho (1912-1926) để phân biệt bánh của Nhật với các loại bánh phương Tây.
*Wagashiđược trình bày đẹp mắt, có vị ngọt thanh dịu*
Ở Nhật có hàng trăm loại wagashi khác nhau, mỗi loại có thành phần riêng biệt , nhưng nhìn chung chủ yếu được làm từ các nguyên liệu chính rất quen thuộc đối với người Nhật. Các nguyên liệu dùng chế biến wagashi thường có nguồn gốc từ thực vật và rất giàu chất xơ như các loại đậu, bột nếp, bột mì, bột gạo, khoai tây, vừng, katen (một loại thạch làm từ rong biển), đường ăn,… Vì sử dụng nguyên liệu thiên nhiên nên bánh Wagashi có loại nhân tùy theo từng mùa. Đây cũng chính là nét đặc trưng riêng tạo nên bản sắc đặc biệt của loại bánh này.
*Có hàng trăm loại wagashi khác nhau.*
Wagashi tượng trưng cho sự chung sống hài hòa với thiên nhiên. Người làm wagashi luôn lấy cảm hứng từ thiên nhiên bốn mùa của trời đất, từ văn chương, nghệ thuật, thơ ca. Những cơn mưa hè mát mẻ theo sau những đóa hoa xuân, qua mùa thu sắc vàng lại đến những bông tuyết tinh khiết đầu đông… người làm wagashi sáng tác không ngừng. Quả là một thứ thức ăn tao nhã…
*Món ăn tao nhã được dùng trong những buổi trà đạo*
Xa xưa, wagashi được dùng để cúng tế các vị thần. Từ triều đại Edo thế kỷ 16 chúng được đưa vào các lễ trà đạo. Vị ngọt nhẹ nhàng của wagashi sẽ làm giảm vị chát của trà xanh. Vì thế người ta luôn dọn wagashi vào bữa trà. Không chỉ là một món tráng miệng, Wagashi cũng là biểu tượng của sự hiếu khách, người ta thường tặng nó trong các buổi lễ cưới, lễ sinh nhật…của người Nhật.
Làm
**các** món **bánh** đơn giản
Cách làm cheese cake cực hấp dẫn mà cực kỳ đơn giản
Cách làm bò bông
**loại bánh** đặc sản của miền Nam cực hấp dẫn
Những món
**bánh** truyền thống miền Bắc
Cách làm
**bánh** takoyaki theo đúng hương vị Nhật Bản
Cách làm
**bánh** cupcake socola
Cách làm
**bánh** pancake ngon chiêu đãi cả nhà
Cách làm hamburger ngon hấp dẫn tất cả
**các** thành viên
Cách làm
**bánh** kem đơn giản
Cách làm
**bánh** pate chaud ngon ngất ngây
(ST).
Cùng like và chia sẻ nhé "Chị Em"!

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-Control: no-cache

Pragma: no-cache

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: __pnnatk=; expires=Mon, 11-Oct-1999 17:00:00 GMT; path=/; HttpOnly

Connection: close


text:
Dịch vụ đại lý thuế là lĩnh vực mới xuất hiện tại Việt Nam. Các đại lý thuế là công cụ đắc lực của cơ quan thuế trong việc quản lý thuế. Đại lý thuế có trách nhiệm kê khai, nộp thuế cho người nộp thuế.
THI VÀ CẤP CHỨNG CHỈ HÀNH NGHỀ ĐẠI LÝ THUẾ
CĂN CỨ PHÁP LUẬT:
- Luật quản lý thuế số 78/QH11 ngày 29/11/2006 của Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 10
- Căn cứ Nghị định số 85/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế;
- Thông tư số28/2008/TT-BTC ngày 03/4/2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn hoạt động hành nghề và quản lý hoạt động hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế, việc tổ chức thi, cấp, thu hồi chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế.
LUẬT SƯ TƯ VẤN:
Tổ chức thi, cấp Chứng chỉ hành nghề dịch vụ đại lý thuế:
1. Nội dung thi cấp Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế bao gồm:
a- Môn thi thứ nhất: Pháp luật về thuế.
Nội dung môn thi Pháp luật về thuế bao gồm: Thuế giá trị gia tăng; Thuế tiêu thụ đặc biệt; Thuế tài nguyên; Thuế thu nhập doanh nghiệp; Thuế thu nhập cá nhân; Các loại thuế khác; Phí và lệ phí; Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành.
b- Môn thi thứ hai: Kế toán (kiến thức thi tương đương với trình độ trung cấp).
Nội dung môn thi Kế toán bao gồm: Luật Kế toán và các văn bản hướng dẫn thi hành; các chuẩn mực kế toán Việt Nam; các chế độ kế toán đối với hoạt động kinh doanh; lập báo cáo tài chính của đơn vị kế toán.
2. Hình thức thi: Thi viết, thi trắc nghiệm hoặc thi vấn đáp; thời gian cho mỗi môn thi phụ thuộc vào hình thức thi từ 30 phút đến 180 phút.
3. Tổ chức thi:
a- Cơ quan tổ chức thi: Bộ Tài chính giao Tổng cục Thuế tổ chức Hội đồng thi cấp Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế tập trung trong cả nước.
b- Để chuẩn bị cho việc thi tuyển, người dự thi có thể tham gia các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ do Trường nghiệp vụ thuế, hội nghề nghiệp hoặc các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng có đăng ký và được Bộ Tài chính (Tổng cục Thuế) công nhận cho tổ chức theo chương trình thống nhất do Bộ Tài chính (Tổng cục Thuế) quy định.
c- Thời gian tổ chức thi: Hội đồng thi tổ chức mỗi năm 1 kỳ thi vào quý III hoặc quý IV hàng năm. Trước ngày thi tuyển ít nhất 3 tháng, Hội đồng thi thông báo chính thức trên Website của Tổng cục Thuế và trên các phương tiện thông tin đại chúng về điều kiện, tiêu chuẩn, thời gian, địa điểm thi và các thông tin khác liên quan đến kỳ thi.
d- Địa điểm tổ chức thi do Tổng cục Thuế quyết định phù hợp với tình hình thực tế và số lượng thí sinh đăng ký dự thi, đảm bảo thuận lợi cho đối tượng đăng ký dự thi.
e- Công bố kết quả thi: Trong thời hạn 45 ngày, kể từ ngày kết thúc kỳ thi tuyển, Hội đồng thi phải công bố kết quả thi và thông báo cho người dự thi.
4. Kết quả thi, bảo lưu kết quả thi và phúc khảo kết quả thi:
a- Môn thi đạt yêu cầu là môn thi đạt điểm từ 5 điểm trở lên chấm theo thang điểm 10.
b- Thí sinh có kết quả thi đạt yêu cầu bao gồm:
- Thí sinh dự thi đạt yêu cầu cả 2 môn thi.
- Thí sinh dự thi đạt yêu cầu 1 môn thi (đối với trường hợp được miễn 1 môn thi).
c- Người dự thi chưa dự thi đủ các môn thi hoặc có môn thi chưa đạt được Chủ tịch Hội đồng thi cấp giấy Chứng nhận điểm thi làm cơ sở để lập hồ sơ thi tiếp môn chưa thi hoặc thi chưa đạt tại các kỳ thi tiếp.
d- Bảo lưu kết quả thi: Các môn thi đạt yêu cầu được bảo lưu 3 năm liên tục tính từ kỳ thi đầu tiên.
e- Phúc khảo kết quả thi: Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày công bố kết quả thi, nếu người dự thi có đơn đề nghị phúc khảo thì Hội đồng thi có trách nhiệm phúc khảo bài thi và thông báo kết quả phúc khảo cho thí sinh đó trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận đơn phúc khảo. Kết quả phúc khảo phải được Chủ tịch Hội đồng thi phê duyệt trước khi thông báo cho người có đơn đề nghị phúc khảo. Đơn đề nghị phúc khảo gửi chậm sau thời hạn quy định trên sẽ không được giải quyết.
5. Cấp Chứng chỉ hành nghề dịch vụ đại lý thuế:
- Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế (đại lý thuế) do Tổng cục Thuế thống nhất phát hành và quản lý (theo Mẫu số 06 ban hành kèm theo Thông tư này).
- Tổng cục Thuế tổ chức cấp Chứng chỉ cho các thi sinh có kết quả thi đạt yêu cầu sau 15 ngày, kể từ ngày công bố kết quả thi chính thức cho các thí sinh và cấp Chứng chỉ cho các thí sinh được miễn cả 2 môn thi sau 15 ngày, kể từ ngày nộp đủ hồ sơ theo hướng dẫn tại điểm 2.1, Mục IV Thông tư này.
- Miễn môn thi:
+ Người đăng ký dự thi đã có Chứng chỉ hành nghề kế toán, Chứng chỉ kiểm toán viên do Bộ Tài chính cấp thì được miễn môn thi kế toán.
+ Công chức thuế có ngạch công chức từ chuyên viên thuế, kiểm soát viên thuế, thanh tra viên thuế trở lên và có thời gian công tác trong ngành thuế từ 5 năm trở lên, nếu sau khi thôi công tác trong ngành thuế mà đăng ký dự thi để lấy Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế (dịch vụ đại lý thuế) trong thời hạn 3 năm, kể từ ngày có quyết định chuyển công tác, nghỉ hưu hoặc nghỉ việc thì được miễn môn thi pháp luật về thuế.
+ Công chức thuế có ngạch công chức từ chuyên viên thuế, kiểm soát viên thuế, thanh tra viên thuế trở lên và có thời gian công tác liên tục trong ngành thuế từ 10 năm trở lên, nếu sau khi thôi công tác trong ngành thuế thì được đăng ký với Tổng cục Thuế để xét cấp Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế mà không cần dự thi. Thời gian đăng ký để được cấp Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế (dịch vụ đại lý thuế) tối đa không quá 3 năm, kể từ ngày có quyết định chuyển công tác, nghỉ hưu hoặc nghỉ việc.
+ Người đã làm việc trong lĩnh vực kế toán tại các tổ chức như: cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có trình độ từ đại học trở lên thuộc chuyên ngành kế toán hoặc kiểm toán và có thời gian công tác trong lĩnh vực kế toán liên tục từ 5 năm trở lên, nếu sau khi thôi làm việc trong cơ quan quản lý Nhà nước mà đăng ký dự thi để lấy Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế (dịch vụ đại lý thuế) trong thời hạn 3 năm, kể từ ngày có quyết định chuyển công tác, nghỉ hưu hoặc nghỉ việc thì được miễn môn thi kế toán.
+ Người đã làm giảng viên của môn học về thuế hoặc kế toán tại các trường đại học, cao đẳng có thời gian công tác liên tục từ 5 năm trở lên, nếu sau khi thôi làm giảng viên mà đăng ký dự để lấy Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế (dịch vụ đại lý thuế) trong thời hạn 3 năm, kể từ ngày có quyết định chuyển công tác, nghỉ hưu hoặc nghỉ việc thì được miễn thi môn đã tham gia giảng dạy.
Chúc bạn thành công!
® Thiet ke web: V&A Vietnam © Bản quyền TapChiThue.com® Ghi rõ "Nguồn: TapChiThue.com" khi phát hành lại thông tin từ website này

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
DIÊN HỒ SÁCH
Tên khác: Diên hồ sách Vị thuốc Huyền hồ sách, còn gọi là Diên hồ sách, Nguyên hồ sách, Khuê nguyên hồ, Sanh diên hồ, Sao diên hồ, Huyền hồ sách, Vũ hồ sách, Trích kim noãn (Trung Quốc Dược Học Đại Từ Điển)..
Tác dụng: Diên hồ sách Hoạt huyết, tán ứ, lợi khí chỉ thống.
Chủ trị:+ Trị đau bụng trên, thóat vị bụng dưới, đau vùng tim, đau nhức do chấn thương, Kinh nguyệt không đều, ứ kinh kết khối trong bụng.
Liều dùng: 4,5-9g
Kiêng kỵ: Có kinh trước kỳ, người hư huyết. Có chứng băng huyết, Rong kinh, sản hậu, huyết hư, chóng mặt thì không nên dùng. Kỵ thai.
TÌM HIỂU THÊM VỀ DIÊN HỒ SÁCH
Tên khoa học: Corydalis ambigua Champ et Schlecht.,Họ Papaveraceae.
Mô tả: Cây thảo sống nhiều năm, tự sinh ở nơi sơn dã, dưới đất có rễ củ hình cầu, thân nhỏ yếu, cao chừng 0,5m, lá mọc đối có mép nguyên, hoa nở vào mùa xuân ở cuối thân cây, màu hồng nhạt hoặc hoa đỏ màu tím, hoa hình môi gồm 1 mặt há ra, sắp xếp thành chù.Có ở Triết Giang, Phúc Kiến, Nhiệt Hà, loại sản xuất ở Ninh Ba, Kim Hoa, Hàng Châu thuộc Triết Giang là loại tốt. Cây này chưa thấy ở Việt Nam.
Phân biệt: Có nơi dùng Diên hồ sách bằng củ của rễ cây Corydalis ternata Nakai.
Thu hái, sơ chế: Diên hồ sách Sau tiết lập xuân đào củ rửa sạch phơi nắng cất dùng.
Phần dùng làm thuốc: Củ rễ (Corydalistuber).
Mô tả dược liệu: Củ rễ khô thể hiện hình cầu dẹt không nhất định, đường kính dài từ 1-1,5cm mặt ngoài màu vàng đất hoặc vàng tươi, mặt trên có sẹo dính với thân cây biểu hiện của một hõm cạn, cuối cùng của mặt dưới thường có 2-3 nhánh rãnh hay chia ra làm 3 phần. Toàn thể phân bố đầy những lằn nhăn ngang cong queo, đồng thời ở giữa có những vết lằn ngang tương đối sâu hoặc lõm xuống, củ cứng chắc màu vàng ánh, vỏ nhăn nheo không mốc mọt là loại tốt.
Bào chế:1. Bỏ hết tạp chất, cho vào nồi đổ giấm vào (Cứ 10 kg Diên hồ sách thì dùng 2kg giấm) đun nhỏ lửa cho giấm cạn hết. Phơi khô lúc dùng tán bột, tẩm rượu hay muối tùy theo từng trường hợp.
2. Bỏ tạp chất rửa sạch để ráo nước, gĩa nát, phơi khô dùng sống. Hoặc đem tẩm với dấm (20%) sao qua (cách này thường dùng).
Bảo quản: Diên hồ sách Để nơi khô ráo. Sấy hơi Diêm sinh để phòng mọt.
Cách dùng: Tẩm với rượu có tác dụng hành huyết. Tẩm giấm có tác dụng giảm đau. Dùng sống có tác dụng phá huyết, muốn điều huyết thì sao vàng.
Tính vị: Vị cay hơi đắng, khí ấm.
Qui kinh: Vào kinh Phế, Can, Tỳ
Đơn thuốc kinh nghiệm:
+ Trị ho bất luận gìa hay trẻ: Diên hồ sách 1 lượng, 2,5 chỉ khô phàn tán bột, mỗi lần uống 6g với 1 cục kẹo mạch nha ngậm nuốt từ từ (Nhân Tồn Đường Phương).
+ Trị chảy máu cam: bột Diên hồ sách gói trong bông sạch nhét trong lỗ tai, hễ máu chảy bên phải thì nhét bên trái và ngược lại (Phổ Tế Phương).
+ Trị tiểu ra máu: 1 lượng Diên hồ sách, 7,5 chỉ Phác tiêu, tán bột, mỗi lần uống 4 chỉ sắc uống (Hoạt Nhân Thư Phương).
+ Trị tiểu tiện không thông: dùng “Niệp đầu tán” trị trẻ con tiểu không thông, dùng Diên hồ sách, Xuyên luyện tử, 2 vị bằng nhau tán bột lần uống nửa chỉ đến 1 chỉ với nước sôi cho vào vài giọt dầm mè (Tiểu Nhi Chân Quyết Phương).
+ Trị đau phần ngoài do khí và khí kết khối: Diên hồ sách tán bột với tụy tạng heo, xắt ra từng miếng, nấu chín, chấm bột thuốc ăn (Thắng Kim Phương).
+ Trị đau tim do nhiệt quyết, khi đau khi không, lâu ngày khó trị, mình nóng chân lạnh: Huyền hồ sách bỏ vỏ, dùng thịt quả Kim linh tử, 2 vị bằng nhau tán bột uống với rượu nóng hoặc nước sôi lần 2 chỉ (Thánh Huệ Phương).
+ Trị bệnh khí huyết của đàn bà, quặn đau trong bụng, kinh nguyệt không đều: Huyền hồ sách bỏ vỏ sao giấm, Đương quy tẩm rượu sao mỗi thứ 1 lượng, Quất hồng 2 lượng tán bột trộn rượu, nấu viên hồ làm bằng hạt ngô đồng, lần uống 100 viên lúc đói với nước dấm sắc, uống trung với Ngải cứu (Phổ Tế Phương).
+ Trị các loại đau sau khi sinh. Hễ sau khi sinh đẻ, những ô uế trong người chưa ra sạch, bụng căng đầy và huyết vận sau khi sinh, tức cứng ở tim hoặc sốt rét không dứt hoặc bứt rứt, bồn chồn, tay chân hâm hấp nóng, khí lực muốn hết. Các chứng ấy đều có thể dùng Diên hồ sách sao nghiền uống với rượu, mỗi lần 6g (Thánh Huệ Phương).
+ Trị trẻ con đau quặn trong ruột: Diên hồi sách, Hồi hương, 2 vị bằng nhau, nghiền sao, uống lúc đói với nước cơm (Vệ Sinh Gia Giảm Phương).
+ Trị sán khí (thoát vị) nguy cấp: Huyền hồ sách sao muối, Toàn yết bỏ phần độc, dùng sống, 2 vị bằng nhau tán bột, mỗi lần uống 1,5g lúc đói với rượu muối (Trực Chỉ Phương).
+ Trị đau đầu một bên hoặc giữa đầu chịu không nổi dùng Huyền hồ sách 7 củ, Thanh đại 2 chỉ, Trư nha tạo giác 2 trái bỏ vỏ hạt tán bột trộn nước làm viên như hạt Hạnh nhân lớn. Khi dùng lấy một viên hoà nước gịo vào mũi bệnh nhân, đau bên nào giọt bên ấy, đồng thời trong miệng ngậm 1 đồng tiền bằng đồng khi có nhiều nhớt nhãi chảy ra thì bớt (Vĩnh Loại Kiềm Phương).
+ Trị té ngã từ trên cao rơi xuống, làm đau nhức gân cốt, dùng Diên hồ sách nghiền bột, uống với rượu đậu lần 2 chỉ ngày 2 lần (Thánh Huệ Phương).
+ Trị đàn bà đau bụng do khí ngưng huyết trệ dùng ‘Diên Hồ Sách Tán’ gồm Diên hồ, Đương quy, Xuyên khung, Quế tâm, Mộc hương, Chỉ xác, Xích thược, Đào nhân, Địa hoàng (Phụ Khoa Phương).
+ Trị đau ở vùng vị quản: Diên hồ sách, Ngũ linh chi, Nga truật, Cao lương khương, Đương quy (Dũ Thống Tán - Thẩm Thị Tôn Sinh).
+ Trị đau bụng do bế kinh: Diên hồ sách, Đương quy, Thược dược, Hậu phác mỗi thứ 3 chỉ, Tam lăng, Nga truật, Mộc hương mỗi thứ 1,5 chỉ. Sắc uống (Diên Hồ Sách Thang - Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).
+ Trị đau bụng có kinh: Diên hồ sách (sao rượu) 2 lượng, Hương phụ (sao dấm) 4 lượng. Tán bột lần uống 2 chỉ với rượu nóng (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).
+ Trị loét dạ dầy tá tràng, các chứng đau nhức do viêm dạ dầy, đau thần kinh chức năng dạ dầydo khí trệ hoặc kiêm ứ huyết sinh ra: Diên hồ sách 9 phần. Thiên tử 1 phần tán bột lần uống 3 chỉ, ngày 2-3 lần, uống với nước (Thống Kinh Tán - (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).
+ Trị đau nhức thần kinh mặt Diên hồ sách, Xuyên khung, Bạch chỉ mỗi thứ 5 chỉ, Thương nhĩ tử 3 chỉ sắc uống (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).
Tham khảo:
1. Diên hồ sách chủ thận khí, phá sản hậu ác lộ hoặc chứng đau bụng dưới của đàn bà, kết hợp với Tam lăng, Miết giáp, Đại hoàng tán bột lại càng tốt (Hải Dược Bản Thảo).
2. Diên hồ sách đuổi trừ được phong, trị khí, làm ấm được lưng và chân, khỏi chứng đau bụng và đau lưng, phá được bỉ tích như nổi hòn nổi cục trong bụng, huyết ứ và có thể làm cho hư thai (Chư Gia Bản Thảo).
3. Diên hồ sách trị được chứng tâm khí, làm giảm đau ở bụng dưới (Thang Dịch Bản Thảo).
4. Diên hồ sách có thể làm được huyết trệ trong khí hoặc khí trệ trong huyết, vì vậy chuyên trị được chứng bệnh đau nhức toàn thân, thông lợi tiểu tiện (Bản Thảo Cương Mục).
5. Diên hồ sách vị cay khí ấm, không độc, nhập vào kinh Túc quyết âm. Cũng nhập vào kinh thủ thái âm. Khí ấm thì có thể làm cho tất cả được điều hòa nhờ vào chỗ điều hòa đó mà khí lưu hành thông thương tới các cơ quan được. Vị cay cho nên có thể nhuận mà tẩu tán được, khi nó tẩu tán thì huyết phải hoạt bát lưu lợi. Khi khí đã lưu hành huyết đã trơn tru thì có thể phá được những ứ đọng của các chứng bệnh sản hậu vậy (Bản Thảo Kinh Sơ).
6. Diên hồ sách được khí trệ ở trong huyết, huyết trệ ở trong khí chi nên hễ những chứng kinh nguyệt không đều, đau tim bụng đột ngột, đau căng bụng dưới, thai không xuống, nổi hòn, nổi cục đau đớn huyết vận huyết sung sau khi sinh, tổn thương do chấn thương, chẳng kể là huyết hay khí tích lại ở đó mà không tan đi được, cần phản dùng vị này mới có thể thông đạt được...Những người bệnh quá suy nhược cần phải uống kết hợp thêm với thuốc bổ, còn không thì chỉ hao hại thêm mà không có ích lợi gì hết vậy (Bản Thảo Cầu Chân).
7. Diên hồ sách hành được huyết trệ trong khí, khí trệ trong huyết, chữa được mọi chứng đau khắp cả người, trên cũng như dưới, thường dùng 1 mình thì công hiệu nhiều, cho nên trong thuốc điều kinh hay dùng đến nó. Nhưng không có công bổ khí, lại thiếu nuôi dưỡng vinh huyết, chỉ nhờ tính cay ấm mà công vào chỗ ngừng đuổi được cái trệ, cho nên đối với người hư chứng thì nên dùng nó với thuốc bổ, bằng không chỉ làm tổn hại mà chẳng lợi ích gì (Dược Phẩm Vậng Yếu).
8. Diên hồ sách có tác dụng hoạt huyết lợi khí mà có tác dụng giảm đau lại rất mạnh. Hễ khí huyết ngưng trệ, đau nhức ngực bụng thì nó là thuốc chủ yếu. Tính của ấm vị cay cho nên dùng trong chứng hàn uất. Những chứng do huyết nhiệt gây ra bệnh kinh nguyệt sớm, hoặc huyết nóng vọng hành đều nên kiêng dùng nó (Trung Dược Học).
+ Diên hồ sách có tác dụng hoạt huyết, hành khí, tác dụng chỉ thống mạnh, đi vào phần huyết và phần khí, vì vậy khí huyết ngưng trệ gây nên đau nhức vùng bụng, ngực đều có thể dùng vị này (Thực Dụng Trung Y Học).
Thông tin trên Website : www.thaythuoccuaban.com chỉ có tính chất tham khảo. Người xem không được dựa vào để tự chữa bệnh.
Phòng khám đông y Nguyễn Hữu Toàn (Công ty cổ phần Y Dược YHT) : số 482 lô 22C Đường lê Hồng Phong - Hải Phòng. GP : 197GCN HNY SYTH

markdown:
DIÊN HỒ SÁCH
Tên
khác:
Diên
hồ sách Vị thuốc Huyền hồ sách,
còn gọi là Diên hồ sách,
Nguyên hồ sách, Khuê nguyên hồ, Sanh diên hồ, Sao diên hồ, Huyền
hồ sách, Vũ hồ sách, Trích kim noãn (Trung Quốc Dược Học Đại Từ
Điển)..
Tác
dụng: Diên hồ sách Hoạt huyết, tán ứ, lợi khí chỉ
thống.
Chủ
trị:+ Trị đau bụng trên, thóat vị
bụng dưới, đau vùng tim, đau nhức do chấn thương, Kinh nguyệt
không đều, ứ kinh kết khối trong bụng.
Liều
dùng:
4,5-9g
Kiêng kỵ: Có kinh trước kỳ, người hư huyết.
Có chứng băng huyết,
[Rong kinh](http://www.thaythuoccuaban.com/thuoc_chua_benh_viem_dau/rongkinh.html), sản hậu, huyết hư, chóng mặt thì
không nên dùng. Kỵ thai.
TÌM HIỂU THÊM VỀ DIÊN HỒ SÁCH
Tên
khoa học: Corydalis ambigua Champ et
Schlecht.,Họ Papaveraceae.
Mô
tả: Cây thảo sống nhiều năm, tự sinh
ở nơi sơn dã, dưới đất có rễ củ hình cầu, thân nhỏ yếu, cao
chừng 0,5m, lá mọc đối có mép nguyên, hoa nở vào mùa xuân ở cuối
thân cây, màu hồng nhạt hoặc hoa đỏ màu tím, hoa hình môi gồm 1
mặt há ra, sắp xếp thành chù.Có ở Triết Giang, Phúc Kiến, Nhiệt
Hà, loại sản xuất ở Ninh Ba, Kim Hoa, Hàng Châu thuộc Triết
Giang là loại tốt. Cây này chưa thấy ở Việt Nam.
Phân
biệt: Có nơi dùng Diên hồ sách bằng củ
của rễ cây Corydalis ternata Nakai.
Thu
hái, sơ chế: Diên hồ sách Sau tiết lập xuân đào củ rửa
sạch phơi nắng cất dùng.
Phần
dùng làm thuốc: Củ rễ (Corydalistuber).
Mô
tả dược liệu: Củ rễ khô thể hiện hình cầu dẹt
không nhất định, đường kính dài từ 1-1,5cm mặt ngoài màu vàng
đất hoặc vàng tươi, mặt trên có sẹo dính với thân cây biểu hiện
của một hõm cạn, cuối cùng của mặt dưới thường có 2-3 nhánh rãnh
hay chia ra làm 3 phần. Toàn thể phân bố đầy những lằn nhăn
ngang cong queo, đồng thời ở giữa có những vết lằn ngang tương
đối sâu hoặc lõm xuống, củ cứng chắc màu vàng ánh, vỏ nhăn nheo
không mốc mọt là loại tốt.
Bào
chế:1. Bỏ hết tạp chất, cho vào nồi
đổ giấm vào (Cứ 10 kg Diên hồ sách thì dùng 2kg giấm) đun nhỏ
lửa cho giấm cạn hết. Phơi khô lúc dùng tán bột, tẩm rượu hay
muối tùy theo từng trường hợp.
2. Bỏ tạp chất rửa sạch để ráo nước, gĩa nát, phơi khô dùng sống. Hoặc đem tẩm với dấm (20%) sao qua (cách này thường dùng).
Bảo
quản: Diên hồ sách Để nơi khô ráo. Sấy hơi Diêm sinh
để phòng mọt.
Cách
dùng: Tẩm với rượu có tác dụng hành
huyết. Tẩm giấm có tác dụng giảm đau. Dùng sống có tác dụng phá
huyết, muốn điều huyết thì sao vàng.
Tính vị: Vị cay hơi đắng, khí ấm.
Qui kinh: Vào kinh Phế, Can, Tỳ
Đơn
thuốc kinh nghiệm:
+ Trị ho bất luận gìa hay trẻ: Diên hồ sách 1 lượng, 2,5 chỉ khô phàn tán bột, mỗi lần uống 6g với 1 cục kẹo mạch nha ngậm nuốt từ từ (Nhân Tồn Đường Phương).
+ Trị chảy máu cam: bột Diên hồ sách gói trong bông sạch nhét trong lỗ tai, hễ máu chảy bên phải thì nhét bên trái và ngược lại (Phổ Tế Phương).
+ Trị tiểu ra máu: 1 lượng Diên hồ sách, 7,5 chỉ Phác tiêu, tán bột, mỗi lần uống 4 chỉ sắc uống (Hoạt Nhân Thư Phương).
+ Trị tiểu tiện không thông: dùng “Niệp đầu tán” trị trẻ con tiểu không thông, dùng Diên hồ sách, Xuyên luyện tử, 2 vị bằng nhau tán bột lần uống nửa chỉ đến 1 chỉ với nước sôi cho vào vài giọt dầm mè (Tiểu Nhi Chân Quyết Phương).
+ Trị đau phần ngoài do khí và khí kết khối: Diên hồ sách tán bột với tụy tạng heo, xắt ra từng miếng, nấu chín, chấm bột thuốc ăn (Thắng Kim Phương).
+ Trị đau tim do nhiệt quyết, khi đau khi không, lâu ngày khó trị, mình nóng chân lạnh: Huyền hồ sách bỏ vỏ, dùng thịt quả Kim linh tử, 2 vị bằng nhau tán bột uống với rượu nóng hoặc nước sôi lần 2 chỉ (Thánh Huệ Phương).
+ Trị bệnh khí huyết của đàn bà, quặn đau trong bụng, kinh nguyệt không đều: Huyền hồ sách bỏ vỏ sao giấm, Đương quy tẩm rượu sao mỗi thứ 1 lượng, Quất hồng 2 lượng tán bột trộn rượu, nấu viên hồ làm bằng hạt ngô đồng, lần uống 100 viên lúc đói với nước dấm sắc, uống trung với Ngải cứu (Phổ Tế Phương).
+ Trị các loại đau sau khi sinh. Hễ sau khi sinh đẻ, những ô uế trong người chưa ra sạch, bụng căng đầy và huyết vận sau khi sinh, tức cứng ở tim hoặc sốt rét không dứt hoặc bứt rứt, bồn chồn, tay chân hâm hấp nóng, khí lực muốn hết. Các chứng ấy đều có thể dùng Diên hồ sách sao nghiền uống với rượu, mỗi lần 6g (Thánh Huệ Phương).
+ Trị trẻ con đau quặn trong ruột: Diên hồi sách, Hồi hương, 2 vị bằng nhau, nghiền sao, uống lúc đói với nước cơm (Vệ Sinh Gia Giảm Phương).
+ Trị sán khí (thoát vị) nguy cấp: Huyền hồ sách sao muối, Toàn yết bỏ phần độc, dùng sống, 2 vị bằng nhau tán bột, mỗi lần uống 1,5g lúc đói với rượu muối (Trực Chỉ Phương).
+ Trị đau đầu một bên hoặc giữa đầu chịu không nổi dùng Huyền hồ sách 7 củ, Thanh đại 2 chỉ, Trư nha tạo giác 2 trái bỏ vỏ hạt tán bột trộn nước làm viên như hạt Hạnh nhân lớn. Khi dùng lấy một viên hoà nước gịo vào mũi bệnh nhân, đau bên nào giọt bên ấy, đồng thời trong miệng ngậm 1 đồng tiền bằng đồng khi có nhiều nhớt nhãi chảy ra thì bớt (Vĩnh Loại Kiềm Phương).
+ Trị té ngã từ trên cao rơi xuống, làm đau nhức gân cốt, dùng Diên hồ sách nghiền bột, uống với rượu đậu lần 2 chỉ ngày 2 lần (Thánh Huệ Phương).
+ Trị đàn bà đau bụng do khí ngưng huyết trệ dùng ‘Diên Hồ Sách Tán’ gồm Diên hồ, Đương quy, Xuyên khung, Quế tâm, Mộc hương, Chỉ xác, Xích thược, Đào nhân, Địa hoàng (Phụ Khoa Phương).
+ Trị đau ở vùng vị quản: Diên hồ sách, Ngũ linh chi, Nga truật, Cao lương khương, Đương quy (Dũ Thống Tán - Thẩm Thị Tôn Sinh).
+ Trị đau bụng do bế kinh: Diên hồ sách, Đương quy, Thược dược, Hậu phác mỗi thứ 3 chỉ, Tam lăng, Nga truật, Mộc hương mỗi thứ 1,5 chỉ. Sắc uống (Diên Hồ Sách Thang - Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).
+ Trị đau bụng có kinh: Diên hồ sách (sao rượu) 2 lượng, Hương phụ (sao dấm) 4 lượng. Tán bột lần uống 2 chỉ với rượu nóng (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).
+ Trị loét dạ dầy tá tràng, các chứng đau nhức do viêm dạ dầy, đau thần kinh chức năng dạ dầydo khí trệ hoặc kiêm ứ huyết sinh ra: Diên hồ sách 9 phần. Thiên tử 1 phần tán bột lần uống 3 chỉ, ngày 2-3 lần, uống với nước (Thống Kinh Tán - (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).
+ Trị đau nhức thần kinh mặt Diên hồ sách, Xuyên khung, Bạch chỉ mỗi thứ 5 chỉ, Thương nhĩ tử 3 chỉ sắc uống (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).
Tham
khảo:
1. Diên hồ sách chủ thận khí, phá sản hậu ác lộ hoặc chứng đau bụng dưới của đàn bà, kết hợp với Tam lăng, Miết giáp, Đại hoàng tán bột lại càng tốt (Hải Dược Bản Thảo).
2. Diên hồ sách đuổi trừ được phong, trị khí, làm ấm được lưng và chân, khỏi chứng đau bụng và đau lưng, phá được bỉ tích như nổi hòn nổi cục trong bụng, huyết ứ và có thể làm cho hư thai (Chư Gia Bản Thảo).
3. Diên hồ sách trị được chứng tâm khí, làm giảm đau ở bụng dưới (Thang Dịch Bản Thảo).
4. Diên hồ sách có thể làm được huyết trệ trong khí hoặc khí trệ trong huyết, vì vậy chuyên trị được chứng bệnh đau nhức toàn thân, thông lợi tiểu tiện (Bản Thảo Cương Mục).
5. Diên hồ sách vị cay khí ấm, không độc, nhập vào kinh Túc quyết âm. Cũng nhập vào kinh thủ thái âm. Khí ấm thì có thể làm cho tất cả được điều hòa nhờ vào chỗ điều hòa đó mà khí lưu hành thông thương tới các cơ quan được. Vị cay cho nên có thể nhuận mà tẩu tán được, khi nó tẩu tán thì huyết phải hoạt bát lưu lợi. Khi khí đã lưu hành huyết đã trơn tru thì có thể phá được những ứ đọng của các chứng bệnh sản hậu vậy (Bản Thảo Kinh Sơ).
6. Diên hồ sách được khí trệ ở trong huyết, huyết trệ ở trong khí chi nên hễ những chứng kinh nguyệt không đều, đau tim bụng đột ngột, đau căng bụng dưới, thai không xuống, nổi hòn, nổi cục đau đớn huyết vận huyết sung sau khi sinh, tổn thương do chấn thương, chẳng kể là huyết hay khí tích lại ở đó mà không tan đi được, cần phản dùng vị này mới có thể thông đạt được...Những người bệnh quá suy nhược cần phải uống kết hợp thêm với thuốc bổ, còn không thì chỉ hao hại thêm mà không có ích lợi gì hết vậy (Bản Thảo Cầu Chân).
7. Diên hồ sách hành được huyết trệ trong khí, khí trệ trong huyết, chữa được mọi chứng đau khắp cả người, trên cũng như dưới, thường dùng 1 mình thì công hiệu nhiều, cho nên trong thuốc điều kinh hay dùng đến nó. Nhưng không có công bổ khí, lại thiếu nuôi dưỡng vinh huyết, chỉ nhờ tính cay ấm mà công vào chỗ ngừng đuổi được cái trệ, cho nên đối với người hư chứng thì nên dùng nó với thuốc bổ, bằng không chỉ làm tổn hại mà chẳng lợi ích gì (Dược Phẩm Vậng Yếu).
8. Diên hồ sách có tác dụng hoạt huyết lợi khí mà có tác dụng giảm đau lại rất mạnh. Hễ khí huyết ngưng trệ, đau nhức ngực bụng thì nó là thuốc chủ yếu. Tính của ấm vị cay cho nên dùng trong chứng hàn uất. Những chứng do huyết nhiệt gây ra bệnh kinh nguyệt sớm, hoặc huyết nóng vọng hành đều nên kiêng dùng nó (Trung Dược Học).
+ Diên hồ sách có tác dụng hoạt huyết, hành khí, tác dụng chỉ thống mạnh, đi vào phần huyết và phần khí, vì vậy khí huyết ngưng trệ gây nên đau nhức vùng bụng, ngực đều có thể dùng vị này (Thực Dụng Trung Y Học).
Thông tin trên Website :
[www.thaythuoccuaban.com](http://www.thaythuoccuaban.com) chỉ có tính chất tham khảo. Người xem không được dựa vào để tự chữa bệnh.
Phòng khám đông y Nguyễn Hữu Toàn (Công ty cổ phần Y Dược YHT) : số 482 lô 22C Đường lê Hồng Phong - Hải Phòng. GP : 197GCN HNY SYTH

Content-Type: text/html

Accept-Ranges: bytes


text:
Mã số trò chơi từ
1 đến 18,588. Để chơi nhanh 1 trò chơi, bạn gõ mã số trò chơi:
Tìm kiếm trò chơi:
Game hành động |
game
hay |
game hôn nhau |
game hugo |
game hứng bia |
game kim cương |
game kinh dị |
game kinh doanh |
game làm bánh |
game làm tóc |
game line
Game audition |
game bạn gái |
game bắn trứng |
game boom |
game chiến thuật |
game chiến tranh |
game con gái |
game contra |
game đào vàng |
game doremon |
game đột kích
Game nấu ăn |
game người nhện |
game
nhỏ |
game ninja |
game online |
game phiêu lưu |
game pikachu |
game pokemon |
game quần vợt |
game samurai |
game sonic |
game thời trang
Game mario |
game miễn phí |
game mini |
game
mới |
game đua xe |
game ghép hình |
game giải cứu |
game tô màu |
game trang điểm |
game trí tuệ |
game trực tuyến |
game
ma |
game bida
Bản quyền thuộc về Game TroChoiViet.com.vn © 2012 - 2014
Partner link: game |
tro choi |
game thoi trang |
nu cong gia chanh |
cham con |
ngan hang |
phan mem |
chat |
phim |
gia tour du lich |
gia phong khach san

WARC-Truncated: length