text:
Bộ Gặm nhấm
Bộ Gặm nhấm (danh pháp khoa học: Rodentia) là một bộ trong lớp Thú, còn gọi chung là động vật gặm nhấm, với đặc trưng là hai răng cửa liên tục phát triển ở hàm trên và hàm dưới và cần được giữ ngắn bằng cách gặm nhấm.[1][2]
Khoảng 40% các loài động vật có vú là động vật gặm nhấm, và chúng được tìm thấy ở gần như mọi châu lục, ngoại trừ châu Nam Cực. Các loài gặm nhấm phổ biến là chuột nhắt, chuột cống, sóc, sóc chuột, chuột túi (không nhầm với kangaroo (Macropus spp.), đôi khi cũng được gọi là chuột túi), nhím lông, hải ly, chuột nhảy (gerbil), chuột lang, hamster (chuột đất vàng).[1] Động vật gặm nhấm có các răng cửa sắc mà chúng dùng để gặm nhấm gỗ, thức ăn và cắn kẻ thù. Phần lớn động vật gặm nhấm ăn hạt hay thực vật, mặc dù một số có khẩu phần thức ăn biến đổi hơn. Một vài loài là những động vật phá hoại, ăn và tàn phá các kho dự trữ lương thực của loài người cũng như là nguồn gốc lan truyền dịch bệnh.
Mục lục
Kích thước và phân bố[sửa | sửa mã nguồn]
Về số lượng loài — không nhất thiết phải tính theo số lượng quần thể hay sinh khối — động vật gặm nhấm là bộ lớn nhất của lớp Thú. Người ta ước tính có khoảng 2.277 loài động vật gặm nhấm [3], với trên 40% các loài động vật có vú thuộc về bộ này.[4] Thành công của chúng có lẽ là do kích thước nhỏ của chúng, chu kỳ sinh sản ngắn, khả năng gặm nhấm và ăn các loại thực phẩm khác nhau.[5]
Động vật gặm nhấm được tìm thấy gần như trên mọi châu lục (ngoại trừ châu Nam Cực), phần lớn các hòn đảo, và gần như trong mọi môi trường sinh sống (ngoại trừ đại dương). Chúng cũng là bộ động vật có nhau thai duy nhất, ngoài dơi (bộ Chiroptera) và hải cẩu (Pinnipedia), có thể tới khu vực Australia mà không cần sự du nhập của con người.
Đặc trưng[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiều loài động vật gặm nhấm có kích thước nhỏ; như chuột lùn châu Phi với kích thước chỉ dài 6 cm và cân nặng 7 gam. Ngược lại, lợn nước cân nặng tới 45 kg (100 pao) còn loài tuyệt chủng Phoberomys pattersoni được cho là nặng tới 700 kg. Loài tuyệt chủng Josephoartigasia monesi cân nặng khoảng 1 tấn, còn những cá thể lớn nhất của loài này có thể nặng trên 2,5 tấn.[6]
Động vật gặm nhấm có 2 răng cửa trên mỗi hàm mọc ra liên tục và chúng phải được giữ ngắn bằng cách gặm nhấm để mài mòn bớt đi; đây chính là nguồn gốc tên gọi khoa học của bộ, từ tiếng La tinh rodere nghĩa là gặm nhấm và dens, dentis nghĩa là răng. Các răng này được dùng để cắt gỗ, cắn vỏ hoa quả hay phòng ngự. Các răng này có lớp men răng ở mặt ngoài và lớp ngà răng trần trụi ở mặt trong, vì thế chúng tự được làm sắc trong quá trình gặm nhấm. Động vật gặm nhấm thiếu răng nanh, và vì thế có khoảng trống giữa các răng cửa với các răng tiền hàm. Gần như tất cả động vật gặm nhấm đều có thức ăn là thực vật, cụ thể là hạt, nhưng cũng có một số ngoại lệ như ăn côn trùng hay cá. Một số loài sóc còn ăn các loài chim thuộc bộ Sẻ như chim hồng y giáo chủ và giẻ cùi lam.
Động vật gặm nhấm là quan trọng trong nhiều hệ sinh thái do tốc độ sinh sản nhanh của chúng và có thể thực hiện chức năng như là nguồn thực phẩm cho động vật ăn thịt, hay như cơ chế phát tán hạt cũng như là sinh vật truyền bệnh. Con người sử dụng động vật gặm nhấm như là nguồn cung cấp lông thú, vật nuôi cảnh, sinh vật mô hình trong các thử nghiệm động vật, thực phẩm và thậm chí cả trong dò tìm mìn trong đất[7].
Các thành viên của các nhóm động vật phi gặm nhấm như Chiroptera (dơi), Scandentia (chuột chù cây), Insectivora (chuột chũi, chuột chù và nhím gai), Lagomorpha (thỏ, thỏ tai to và thỏ đá) hay các động vật ăn thịt của họ Chồn như chồn và chồn vizon đôi khi cũng bị nhầm là động vật gặm nhấm.
Tiến hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Các mẫu hóa thạch của các động vật có vú tương tự như động vật gặm nhấm đã xuất hiện rất nhanh sau khi khủng long bị tuyệt chủng, khoảng 65 triệu năm trước (Ma), vào khoảng thế Paleocen. Tuy nhiên, một số dữ liệu đồng hồ phân tử lại cho rằng các động vật gặm nhấm hiện đại (các thành viên của bộ Rodentia) đã xuất hiện vào cuối kỷ Phấn Trắng, mặc dù các ước tính phân nhánh phân tử khác lại phù hợp với các mẫu hóa thạch.[8][9] Vào cuối thế Eocen, các họ hàng của hải ly, chuột sóc, sóc và các nhóm khác đã xuất hiện trong các mẫu hóa thạch. Chúng khởi đầu từ Laurasia, một lục địa trước đây là sự nối liền của Bắc Mỹ, châu Âu, châu Á. Một vài loài đã xâm chiếm châu Phi, tạo ra sự xuất hiện của những loài nhím lông (Hystricognathi) sớm nhất. Tuy nhiên, một số nhỏ các nhà khoa học tin rằng chứng cứ từ ADN ti thể chỉ ra rằng Hystricognathi có thể thuộc về nhánh tiến hóa khác và vì thế thuộc về bộ khác. Từ đây nhóm Hystricognathi xâm chiếm Nam Mỹ, một lục địa cô lập trong thế Oligocen và thế Miocen. Vào thời gian của thế Miocen, châu Phi va chạm với châu Á, cho phép các động vật gặm nhấm như nhím lông phổ biến sang lục địa Á-Âu.[10]
Trong thế Pliocen, các mẫu hóa thạch đã xuất hiện tại Úc. Mặc dù thú có túi (Marsupialia) là nhóm thú nổi bật tại Australia, nhưng động vật gặm nhấm chiếm tới gần 25% lớp Thú của châu lục này. Nhiều loài găm nhấm thuộc phân họ Murinae nằm trong số những loài thú của lục địa này, với khoảng 50 loài 'đặc hữu cũ' và to loài chuột (Rattus) trong số đó 8 loài là 'đặc hữu mới' và 2 loài được du nhập từ châu Âu.[11] Trong thời gian đó, Nam Mỹ và Bắc Mỹ nối liền và một số động vật gặm nhấm chiếm lĩnh các lãnh thổ mới;[12] các loài chuột tràn xuống phía nam[13] còn các loài nhím lông thì di chuyển lên phía bắc.[14]
- Một số động vật gặm nhấm tiền sử
- Castoroides, hải ly khổng lồ, nặng trên 100 kg (220 lb), sống trong Pleistocene[15]
- Ceratogaulus, động vật gặm nhấm có sừng và đào hang, Miocene muộn đến Pleistocene[16]
- Spelaeomys, chuột có kích thước lớn trên đảo Flores, tuyệt chủng năm 1500[17]
- Heptaxodontidae, một nhóm động vật gặm nhấm đã từng sinh tồn ở Tây Ấn, nặng hơn 200 kg (440 lb), trong Pleistocene[18]
- Ischyromys, động vật gặm nhấm tương tự như sóc nguyên thủy
- Leithia, chuột sóc khổng lồ, nặng 113 kg (249 lb), trong Pleistocene[19]
- Neochoerus pinckneyi, lợn nước khổng lồ ở Bắc Mỹ, cân nặng tới 100 kg (220 lb), trong Pleistocene[20]
- Josephoartigasia monesi, động vật gặm nhấm to lớn nhất đã biết, nặng 1.500 kg (3.300 lb) sống trong Pliocene đến Pleistocene sớm.[21]
- Phoberomys pattersoni, động vật gặm nhấm to lớn thứ hai đã biết, dưới 280 kg (620 lb);[22] ước tính trước đây đến 700 kg (1.500 lb)[23], sống trong Miocene[22]
- Telicomys, động vật gặm nhấm to lớn ở Nam Mỹ, kích thước khoảng 70% của P. pattersoni[22], sống vào Miocene muộn đến Pleistocene sớm[22]
Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]
Phân loại tiêu chuẩn[sửa | sửa mã nguồn]
Động vật gặm nhấm là một phần của các nhánh: Glires (cùng với thỏ (Lagomorpha), Euarchontoglires (cùng với thỏ (Lagomorpha), linh trưởng (Primates), chuột chù cây, colugo), và Boreoeutheria (cùng với phần lớn các động vật có nhau thai (Eutheria) khác). Phát sinh loài của bộ Rodentia như sau.
Bộ Rodentia có thể chia ra thành các phân bộ, cận bộ, siêu họ và họ. Nhánh này đã xuất phát từ các tổ tiên chung trong Paleocene đã được chấp nhận rộng rãi và các nghiên cứu phân tử đã xác nhận đây là nhóm đơn ngành. Phân loại hiện tại chia bộ này thành 5 phân bộ, 33 họ, 481 chi và 2277 loài:[24]
BỘ RODENTIA (từ tiếng Latinh, rodere: gặm nhấm)
- Phân bộ Anomaluromorpha
- Họ Anomaluridae: sóc bay đuôi vảy
- Họ Pedetidae: thỏ nhảy (khiêu thỏ)
- Phân bộ Castorimorpha
- Siêu họ Castoroidea
- Họ Castoridae: hải ly
- Siêu họ Geomyoidea
- Họ Geomyidae: chuột nang (chuột túi má thật sự)
- Họ Heteromyidae: chuột kangaroo và chuột nhắt kangaroo
- Siêu họ Castoroidea
- Phân bộ Hystricomorpha
-
- Họ Diatomyidae: chuột núi Lào (vị trí không chắc chắn (incertae sedis), có thể thuộc phân bộ Sciuromorpha)
- Cận bộ Ctenodactylomorphi
- Họ Ctenodactylidae: gundi
- Cận bộ Hystricognathi
- Họ Bathyergidae: chuột chũi châu Phi
- Họ Hystricidae: nhím lông Cựu thế giới. Không nhầm với nhím gai (họ Erinaceinae).
- Họ Petromuridae: chuột đa man (đề thỏ)
- Họ Thryonomyidae: chuột mía
- Tiểu bộ Caviomorpha
- Họ Heptaxodontidae †: hutia khổng lồ
- Họ Abrocomidae: chuột sinsin
- Họ Capromyidae: hutia
- Họ Caviidae: chuột lang và lợn nước
- Họ Chinchillidae: sóc sinsin (chuột lông tơ) và viscacha
- Họ Ctenomyidae: tuco-tuco
- Họ Cuniculidae: paca
- Họ Dasyproctidae: agouti và acouchi
- Họ Dinomyidae: pacarana
- Họ Echimyidae: chuột gai
- Họ Erethizontidae: nhím lông Tân thế giới. Không nhầm với nhím gai (họ Erinaceinae).
- Họ Myocastoridae: nutria
- Họ Octodontidae: chuột đá Nam Mỹ, degu
-
- Phân bộ Myomorpha
- Siêu họ Dipodoidea
- Họ Dipodidae: chuột nhảy (jerboa) và chuột nhắt nhảy
- Siêu họ Muroidea
- Họ Calomyscidae: chuột giống như chuột đất vàng
- Họ Cricetidae: hamster (chuột đất vàng), chuột nhắt và chuột cống, chuột đồng Tân thế giới
- Họ Muridae: chuột nhắt và chuột cống, chuột nhảy (gerbil), chuột gai, chuột bờm
- Họ Nesomyidae: chuột leo, chuột đá, chuột đuôi trắng, chuột Malagasy
- Họ Platacanthomyidae: chuột sóc gai
- Họ Spalacidae: dúi (trúc thử), chuột chũi mù (yển thử, không nhầm với chuột chũi/yển thuộc họ Talpidae của bộ Chuột chù (Soricomorpha).), chuột lỗ (phẫn thử)
- Siêu họ Dipodoidea
- Phân bộ Sciuromorpha
- Họ Aplodontiidae: hải ly núi
- Họ Gliridae (hay Myoxidae, Muscardinidae): chuột sóc
- Họ Sciuridae: sóc, kể cả sóc chuột, chuột chó thảo nguyên, & macmot
Phân loại kiểu khác[sửa | sửa mã nguồn]
Phân loại trên đây dùng hình dáng của hàm dưới (các nhóm Sciurognathi hay Hystricognathi) như là đặc trưng chính. Đây là cách tiếp cận được sử dụng phổ biến nhất để phân chia bộ này thành các phân bộ. Nhiều nguồn dẫn chiếu cũ hơn nhấn mạnh vai trò của hệ xương gò má-cơ cắn (các phân bộ Protrogomorpha, Sciuromorpha, Hystricomorpha, Myomorpha).
Một vài nghiên cứu phát sinh loài ở mức phân tử lại sử dụng trật tự chuỗi gen để xác định mối quan hệ giữa các phân nhóm trong động vật gặm nhấm, nhưng các nghiên cứu này vẫn chưa đưa ra được hệ thống phân loại thích hợp duy nhất và được hỗ trợ đủ mạnh. Một vài nhánh được tạo ra ổn định là:
- Ctenohystrica chứa:
- Ctenodactylidae (gundi)
- Hystricognathi chứa:
- Hystricidae
- Nhánh chưa đặt tên chứa:
- Nhánh chưa đặt tên chứa:
- Myodonta chứa:
Vị trí của Castoridae, Geomyoidea, Anomaluridae, Pedetidae vẫn còn tranh cãi.
Đơn hay đa ngành?[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1991, một bài báo đăng tải trên tạp chí Nature đề xuất rằng nhóm Caviomorpha nên được phân loại lại như là một bộ riêng rẽ (tương tự như Lagomorpha), dựa trên phân tích các chuỗi axít amin của chuột lang.[25] Giả thiết này được trau chuốt lại trong bài báo năm 1992, trong đó người ta xác nhận khả năng là Caviomorpha có thể đã rẽ nhánh ra từ Myomorpha trước khi có sự phân kỳ sau này của Myomorpha; điều này có nghĩa là Caviomorpha, hay có thể là cả Hystricomorpha, nên được tách ra khỏi phân loại của động vật gặm nhấm thành bộ riêng.[26] Một thiểu số ý kiến khoa học xuất hiện trong một thời gian ngắn cho rằng chuột lang, degu, và các động vật khác trong nhóm Caviomorpha không là động vật gặm nhấm,[27][28] trong khi một vài bài báo khác lại nghiêng về hướng hỗ trợ cho tính đơn ngành của động vật gặm nhấm.[29][30][31] Các nghiên cứu sau này, được công bố kể từ năm 2002, sử dụng các mẫu đơn vị phân loại và gen rộng hơn, đã phục hồi sự đồng thuận của các nhà sinh vật học về thú rằng bộ Rodentia là đơn ngành.[32][33]
Bảo tồn[sửa | sửa mã nguồn]
Trong khi các động vật gặm nhấm không bị đe dọa nghiên trọng như những loài thú khác, có khoảng 168 loài trong 126 chi được xếp vào nhóm "đáng được quan tâm bảo tồn"[35] theo nghĩa được chấp nhận giới hạn trong công chúng. Vì 76% các chi động vật găm nhấm là đơn loài, phần lớn đa dạng phát sinh loài có thể bị mất đi so với số lượng tuyệt chủng nhỏ có thể so sánh. Do thiếu những hiểu biết chi tiết về các loài có nguy cơ bị đe dọa và sự chính xác của hệ thống phân loại học, công việc bảo tồn phải dựa chủ yếu trên các bậc phân loại cao hơn (như cấp họ thay vì cấp loài) và các điểm nóng về địa lý.[35] Ví dụ, ở Colombia, loài nhím Sphiggurus vestitus được ghi nhận chỉ dữa vào hai tiêu bản địa phương ở vùng núi vào thập niên 1920, trong khi loài chuột Santamartamys rufodorsalis chỉ được biết đến ở khu vực bờ biển Caribe, vì vậy các loài này được xếp vào nhóm dễ bị tổn thương.[36] IUCN viết rằng "chúng ta có thể kết luận rằng nhiều loài gặm nhấm Nam Mỹ đang bị đe dọa nghiên trong do sự phá hoại môi trường và săn bắn quá mức".[37]
Ba loài gặm nhấm gây hại[38] (chuột nâu, chuột đen và chuột nhà) đã phát tán lan rộng theo con người, một phần trên những chuyến tàu trong kỷ nguyên khám phá thế giới, và với loài thứ tư trong Thái Bình Dương là Rattus exulans đã gây hại nghiêm trọng các sinh vật đảo trên khắp thế giới. Ví dụ như khi chuột đen đến đảo Lord Howe năm 1918, hơn 40% loài chim đất liền của đảo trở nên tuyệt chủng trong vòng 10 năm. Sự phá hoại tương tự đã được chứng kiến trên đảo Midway (1943) và đảo Big South Cape (1962). Các dự án bảo tồn với sự chuẩn bị cẩn thận có thể hoàn toàn tiêu diệt các loài gặm nhấm gây hại ở các đảo bằng cách sử dụng thuốc chống đông máu trừ chuột như brodifacoum.[38] Việc này đã được áp dụng thành công trên đảo Lundy ở Liên hiệp Anh nơi đây đã xóa sổ khoảng 40.000 con chuột tạo cơ hội cho các quần thể Puffinus puffinus và Hải âu cổ rụt Đại Tây Dương phục hồi từ điểm gần như tuyệt chủng.[39][40]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă “rodent - Encyclopedia.com” (HTML). Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2007.
- ^ “Rodents: Gnawing Animals” (HTML). Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2007.
- ^ Wilson D. E. và D. M. Reeder, chủ biên. 2005. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference. Nhà in Đại học Johns Hopkins, Baltimore.
- ^ Myers, Phil (2000). “Rodentia”. Animal Diversity Web. Viện bảo tàng động vật học Đại học Michigan. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2006.
- ^ Lambert, 2000
- ^ “Giant rat that once roamed the earth” (HTML). Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2008.
- ^ Wines, Michael (ngày 19 tháng 5 năm 2004). “Gambian rodents risk death for bananas”. The Age (The Age Company Ltd.). Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2006. "A rat with a nose for landmines is doing its bit for humanity" Trích dẫn từ New York Times trong bài.
- ^ Douzery E.J.P., F. Delsuc, M.J. Stanhope, D. Huchon (2003). “Local molecular clocks in three nuclear genes: divergence times for rodents and other mammals and incompatibility among fossil calibrations”. Journal of Molecular Evolution 57: S201–S213.
- ^ Horner D.S., K. Lefkimmiatis, A. Reyes, C. Gissi, C. Saccone, G. Pesole (2007). “Phylogenetic analyses of complete mitochondrial genome sequences suggest a basal divergence of the enigmatic rodent Anomalurus”. BMC Evolutionary Biology 7: 16.
- ^ Vekua, A.; Bendukidze, O.; Bukhsianidze, M.; Vanishvili, N.; Augusti, J.; Martinez-Navarro, B.; Rook, L. (2010). “Porcupine in the Late Neogene and Quaternary of Georgia” (PDF). Bulletin of the Georgian National Academy Of Sciences 4 (3): 140–149.
- ^ Breed, Bill; Ford, Fred (2007). Native Mice and Rats (PDF). CSIRO Publishing. tr. 3, 5, and passim. ISBN 978-0-643-09166-5.
- ^ Baskin, Jon A.; Thomas, Ronny G. “South Texas and the Great American Interchange” (PDF). Gulf Coast Association of Geological Societies Transactions 57: 37–45.
- ^ Marshall, L. G.; Butler, R. F.; Drake, R. E.; Curtis, G. H.; Tedford, R. H. (1979). “Calibration of the Great American Interchange”. Science 204 (4390): 272–279. doi:10.1126/science.204.4390.272. PMID 17800342.
- ^ Kay, Emily H.; Hoekstra, Hopi E. (2008). “Rodents”. Current Biology 18 (10): R406–R40=10. doi:10.1016/j.cub.2008.03.019.
- ^ Harington, C. R. (tháng 3 năm 1996). “Giant Beaver”. Yukon Beringia Interpretive Centre. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2014.
- ^ Hopkins, Samantha S. B. (2005). “The evolution of fossoriality and the adaptive role of horns in the Mylagaulidae (Mammalia: Rodentia)”. Proceedings of the Royal Society B 272 (1573): 1705–1713. doi:10.1098/rspb.2005.3171.
- ^ Hooijer, D. A. (ngày 23 tháng 12 năm 1957). “Three New Giant Prehistoric Rats from Flores Lesser Sunda Islands”. Zoologische Mededelingen (Rijksmuseum van Natuurlijke Historie, Leiden) 35 (21): 299–316.
- ^ Biknevicius, A. R.; McFarlane, Donald A. & MacPhee, R. D. E. (1993). “Body size in Amblyrhiza inundata (Rodentia: Caviomorpha), an extinct megafaunal rodent from the Anguilla Bank, West Indies: estimates and implications” (PDF). American Museum Novitates (3079): 1–26.
- ^ Petronio, C. (1970). “I Roditori Pleistocenici della Grotta di Spinagallo (Siracusa)” (PDF). Geol. Rom. IX: 149–194. (in Italian)
- ^ Kurtén, Björn; Anderson, Elaine (1980). Pleistocene Mammals of North America. Columbia University Press. tr. 274. ISBN 0-231-03733-3.
- ^ Rinderknecht, Andrés; Blanco, R. Ernesto (tháng 1 năm 2008). “The largest fossil rodent” (PDF). Proceedings of the Royal Society B 275 (1637): 923–928. doi:10.1098/rspb.2007.1645. PMC 2599941. PMID 18198140.
- ^ a ă â b Millien, Virginie; Bovy, Helene (2010). “When Teeth and Bones Disagree: Body Mass Estimation of a Giant Extinct Rodent”. Journal of Mammalogy 91 (1): 11–18.
- ^ Sánchez-Villagra M. R., Aguilera O., Horovitz I. (2003). “The Anatomy of the World's Largest Rodent”. Science 301 (5640): 1708–10. PMID 14500978.
- ^ Carleton, M. D.; Musser, G. G. (2005). “Order Rodentia”. Trong Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, Volume 12. JHU Press. tr. 745–752. ISBN 9780801882210.
- ^ Graur D., Hide W., Li W. (1991) 'Is the guinea-pig a rodent?' Nature, 351: 649-652.
- ^ Li W., Hide W., Zharkikh A., Ma D. và Graur D. (1992) 'The molecular taxonomy and evolution of the guinea pig.' Journal of Heredity, 83 (3): 174-81.
- ^ D'Erchia A., Gissi C., Pesole G., Saccone C., Arnason U. (1996) 'The guinea-pig is not a rodent.' Nature, 381 (6583): 597-600.
- ^ Reyes A., Pesole G., Saccone C. (2000) 'Long-branch attraction phenomenon and the impact of among-site rate variation on rodent phylogeny.' Gene, 259 (1-2): 177-87.
- ^ Cao Y., Adachi J., Yano T., Hasegawa M. (1994) 'Phylogenetic place of guinea pigs: No support of the rodent-polyphyly hypothesis from maximum-likelihood analyses of multiple protein sequences.' Molecular Biology and Evolution, 11: 593-604.
- ^ Kuma K. và Miyata T. (1994) 'Mammalian phylogeny inferred from multiple protein data.' Japanese Journal of Genetics, 69 (5): 555-66.
- ^ Robinson-Rechavi M., Ponger L. và Mouchiroud D. (2000) 'Nuclear gene LCAT supports rodent monophyly.' Molecular Biology and Evolution, 17: 1410-1412.
- ^ Lin Y-H và ctv. "Four new mitochondrial genomes and the increased stability of evolutionary trees of mammals from improved taxon sampling." Molecular Biology and Evolution 19 (2002): 2060-2070.
- ^ Carleton Michael D., Musser Guy G. "Order Rodentia". Mammal Species of the World, ấn bản lần 3, 2005, quyển 2, trang 745-752. (Tổng quan tóm tắt), Nhà in Đại học Johns Hopkins, Baltimore.
- ^ Hindwood, K.A. (1940). “Birds of Lord Howe Island”. Emu 40: 1–86.
- ^ a ă Amori, G.; Gippoliti, S. (2003). “A higher-taxon approach to rodent conservation priorities for the 21st century”. Animal Biodiversity Conservation 26 (2): 1–18.
- ^ “Rodent Conservation Assessment”. WAZA. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2014.
- ^ Gudynas, Eduardo (1989). Lidicker, William Zander, biên tập. Rodents: A World Survey of Species of Conservation Concern: Based on the Proceedings of a Workshop of the IUCN/SSC Rodent Specialist Group, Held at the Fourth International Theriological Congress, ngày 17 tháng 8 năm 1985, Edmonton, Alberta, Canada. IUCN. tr. 23.
- ^ a ă Buckle, A.P.; Fenn, M.G.P. (1992). “Rodent Control in the Conservation of Endangered Species”. Proceedings of the 15th Vertebrate Pest Conference: Paper 12. Held March 3, 4 and 5, 1992, at the Hyatt Newporter, Newport Beach, California. Proceedings edited by John E. Borreco and Rex E. Marsh.
- ^ “Lundy puffins back from the brink”. BBC Devon. Ngày 22 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2014.
- ^ Mitchell, Heather (ngày 27 tháng 5 năm 2014). “Puffins a-plenty? New hope for Lundy and other UK seabird islands”. RSPB. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2014.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Adkins R. M. E. L. Gelke, D. Rowe, và R. L. Honeycutt. 2001. Molecular phylogeny and divergence time estimates for major rodent groups: Evidence from multiple genes. Molecular Biology and Evolution, 18:777-791.
- David Lambert và the Diagram Group. The Field Guide to Prehistoric Life. New York: Facts on File Publications, 1985. ISBN 0-8160-1125-7
- Jahn G. C. 1998. "When Birds Sing at Midnight" Bản tin 6:10-11. [1]
- Leung LKP, Peter G. Cox, Gary C. Jahn và Robert Nugent. 2002. Evaluating rodent management with Cambodian rice farmers. Cambodian Journal of Agriculture quyển 5, các trang 21-26.
- McKenna Malcolm C., và Bell Susan K. 1997. Classification of Mammals Above the Species Level. Nhà in Đại học Columbia, New York, 631 trang. ISBN 0-231-11013-8
- Nowak R. M. 1999. Walker's Mammals of the World, quyển 2. Nhà in Đại học Johns Hopkins, London.
- Steppan S. J., R. A. Adkins, và J. Anderson. 2004. Phylogeny and divergence date estimates of rapid radiations in muroid rodents based on multiple nuclear genes. Systematic Biology, 53:533-553.
- Viện bảo tàng cổ sinh vật học Đại học California (UCMP). 2007. "Rodentia"
Liên kết[sửa | sửa mã nguồn]
- Website về động vật gặm nhấm ở châu Phi
- Bộ Gặm nhấm tại Encyclopedia of Life
- Bộ Gặm nhấm tại trang Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ (NCBI).
- Bộ Gặm nhấm tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
- Bộ Gặm nhấm tại Từ điển bách khoa Việt Nam
- Rodent tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)

markdown:
# Bộ Gặm nhấm
|Bộ Gặm nhấm|
|Thời điểm hóa thạch:
| ![ White Tailed Squirrel.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/White_Tailed_Squirrel.jpg/280px-White_Tailed_Squirrel.jpg)
![ White Tailed Squirrel.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/White_Tailed_Squirrel.jpg/280px-White_Tailed_Squirrel.jpg)
[Sóc đuôi trắng](/wiki/S%C3%B3c_%C4%91u%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng)( *Ammospermophilus leucurus*) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Phân thứ lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_l%E1%BB%9Bp)( *infraclass*) [Eutheria](/wiki/Eutheria) [Liên bộ](/wiki/Li%C3%AAn_b%E1%BB%99)( *superordo*) [Euarchontoglires](/wiki/Euarchontoglires) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) **Rodentia** [Bowdich](/w/index.php?title=Thomas_Edward_Bowdich&action=edit&redlink=1), 1821 **Bộ Gặm nhấm** ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p): *) là một Rodentia* [bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))trong [lớp Thú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA), còn gọi chung là **động vật gặm nhấm**, với đặc trưng là hai [răng cửa](/wiki/R%C4%83ng_c%E1%BB%ADa)liên tục phát triển ở hàm trên và hàm dưới và cần được giữ ngắn bằng cách gặm nhấm. [[1]](#cite_note-rodent-encyclopedia-1) [[2]](#cite_note-2)
Khoảng 40% các loài
[động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) là động vật gặm nhấm, và chúng được tìm thấy ở gần như mọi châu lục, ngoại trừ [châu Nam Cực](/wiki/Ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c). Các loài gặm nhấm phổ biến là [chuột nhắt](/wiki/Chu%E1%BB%99t_nh%E1%BA%AFt), [chuột cống](/wiki/Chu%E1%BB%99t_c%E1%BB%91ng), [sóc](/wiki/H%E1%BB%8D_S%C3%B3c), [sóc chuột](/wiki/Chi_S%C3%B3c_chu%E1%BB%99t), [chuột túi](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_t%C3%BAi&action=edit&redlink=1) (không nhầm với [kangaroo](/wiki/Kangaroo) ( *Macropus* spp.), đôi khi cũng được gọi là chuột túi), [nhím lông](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_Nh%C3%ADm_l%C3%B4ng), [hải ly](/wiki/H%E1%BA%A3i_ly), [chuột nhảy (gerbil)](/wiki/Chu%E1%BB%99t_nh%E1%BA%A3y_(gerbil)), [chuột lang](/wiki/Chi_Chu%E1%BB%99t_lang), [hamster](/wiki/Chu%E1%BB%99t_hams) (chuột đất vàng). Động vật gặm nhấm có các răng cửa sắc mà chúng dùng để gặm nhấm gỗ, thức ăn và cắn kẻ thù. Phần lớn động vật gặm nhấm ăn hạt hay thực vật, mặc dù một số có khẩu phần thức ăn biến đổi hơn. Một vài loài là những động vật phá hoại, ăn và tàn phá các kho dự trữ lương thực của loài người cũng như là nguồn gốc lan truyền dịch bệnh. [1]
## Mục lục
## Kích thước và phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=1)]
Về số lượng
[loài](/wiki/Lo%C3%A0i) — không nhất thiết phải tính theo số lượng quần thể hay [sinh khối](/wiki/Sinh_kh%E1%BB%91i) — động vật gặm nhấm là bộ lớn nhất của lớp Thú. Người ta ước tính có khoảng 2.277 loài động vật gặm nhấm , với trên 40% các loài động vật có vú thuộc về bộ này. [3] Thành công của chúng có lẽ là do kích thước nhỏ của chúng, chu kỳ sinh sản ngắn, khả năng gặm nhấm và ăn các loại thực phẩm khác nhau. [[4]](#cite_note-4) [[5]](#cite_note-5)
Động vật gặm nhấm được tìm thấy gần như trên mọi châu lục (ngoại trừ
[châu Nam Cực](/wiki/Ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c)), phần lớn các hòn đảo, và gần như trong mọi môi trường sinh sống (ngoại trừ [đại dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng)). Chúng cũng là bộ [động vật có nhau thai](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_nhau_thai&action=edit&redlink=1) duy nhất, ngoài [dơi](/wiki/B%E1%BB%99_D%C6%A1i) (bộ *Chiroptera*) và [hải cẩu](/w/index.php?title=Si%C3%AAu_h%E1%BB%8D_Ch%C3%A2n_m%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) ( *Pinnipedia*), có thể tới khu vực [Australia](/wiki/%C3%9Ac) mà không cần sự du nhập của con người.
## Đặc trưng[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=2)]
Nhiều loài động vật gặm nhấm có kích thước nhỏ; như
[chuột lùn châu Phi](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_l%C3%B9n_ch%C3%A2u_Phi&action=edit&redlink=1) với kích thước chỉ dài 6 cm và cân nặng 7 gam. Ngược lại, [lợn nước](/wiki/L%E1%BB%A3n_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) cân nặng tới 45 kg (100 pao) còn loài tuyệt chủng * được cho là nặng tới 700 kg. Loài tuyệt chủng Phoberomys pattersoni* *cân nặng khoảng 1 tấn, còn những cá thể lớn nhất của loài này có thể nặng trên 2,5 tấn.* [Josephoartigasia monesi](/wiki/Josephoartigasia_monesi) [[6]](#cite_note-6)
Động vật gặm nhấm có 2
[răng cửa](/wiki/R%C4%83ng_c%E1%BB%ADa) trên mỗi hàm mọc ra liên tục và chúng phải được giữ ngắn bằng cách gặm nhấm để mài mòn bớt đi; đây chính là nguồn gốc tên gọi khoa học của bộ, từ [tiếng La tinh](/wiki/Latinh) *rodere* nghĩa là gặm nhấm và *dens, dentis* nghĩa là răng. Các răng này được dùng để cắt gỗ, cắn vỏ hoa quả hay phòng ngự. Các răng này có lớp [men răng](/wiki/Men_r%C4%83ng) ở mặt ngoài và lớp [ngà răng](/w/index.php?title=Ng%C3%A0_r%C4%83ng&action=edit&redlink=1) trần trụi ở mặt trong, vì thế chúng tự được làm sắc trong quá trình gặm nhấm. Động vật gặm nhấm thiếu [răng nanh](/wiki/R%C4%83ng_nanh), và vì thế có khoảng trống giữa các răng cửa với các [răng tiền hàm](/wiki/R%C4%83ng_ti%E1%BB%81n_h%C3%A0m). Gần như tất cả động vật gặm nhấm đều có thức ăn là thực vật, cụ thể là hạt, nhưng cũng có một số ngoại lệ như ăn côn trùng hay cá. Một số loài sóc còn ăn các loài [chim](/wiki/Chim) thuộc [bộ Sẻ](/wiki/B%E1%BB%99_S%E1%BA%BB) như [chim hồng y giáo chủ](/w/index.php?title=Chim_h%E1%BB%93ng_y_gi%C3%A1o_ch%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) và [giẻ cùi lam](/wiki/Gi%E1%BA%BB_c%C3%B9i_lam).
Động vật gặm nhấm là quan trọng trong nhiều hệ sinh thái do tốc độ sinh sản nhanh của chúng và có thể thực hiện chức năng như là nguồn thực phẩm cho động vật ăn thịt, hay như cơ chế phát tán hạt cũng như là
[sinh vật truyền bệnh](/w/index.php?title=Sinh_v%E1%BA%ADt_truy%E1%BB%81n_b%E1%BB%87nh&action=edit&redlink=1). Con người sử dụng động vật gặm nhấm như là nguồn cung cấp [lông thú](/w/index.php?title=L%C3%B4ng_th%C3%BA&action=edit&redlink=1), vật nuôi cảnh, [sinh vật mô hình](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_m%C3%B4_h%C3%ACnh) trong các thử nghiệm động vật, thực phẩm và thậm chí cả trong dò tìm [mìn](/wiki/M%C3%ACn) trong đất . [7]
Các thành viên của các nhóm động vật phi gặm nhấm như
* (dơi), Chiroptera* *(* [Scandentia](/wiki/Scandentia) [chuột chù cây](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9_c%C3%A2y&action=edit&redlink=1)), *(* [Insectivora](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%82n_s%C3%A2u_b%E1%BB%8D) [chuột chũi](/wiki/Chu%E1%BB%99t_ch%C5%A9i_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), [chuột chù](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9&action=edit&redlink=1)và [nhím gai](/wiki/Nh%C3%ADm_gai)), *(* [Lagomorpha](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BB%8F) [thỏ](/wiki/Th%E1%BB%8F), [thỏ tai to](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8F_tai_to&action=edit&redlink=1)và [thỏ đá](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8F_%C4%91%C3%A1&action=edit&redlink=1)) hay các động vật ăn thịt của [họ Chồn](/wiki/H%E1%BB%8D_Ch%E1%BB%93n)như [chồn](/wiki/Chi_Ch%E1%BB%93n)và [chồn vizon](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%93n_vizon&action=edit&redlink=1)đôi khi cũng bị nhầm là động vật gặm nhấm.
## Tiến hóa[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=3)]
Các mẫu
[hóa thạch](/wiki/H%C3%B3a_th%E1%BA%A1ch) của các động vật có vú tương tự như động vật gặm nhấm đã xuất hiện rất nhanh sau khi [khủng long](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long) bị tuyệt chủng, khoảng 65 triệu năm trước (Ma), vào khoảng [thế Paleocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Paleocen). Tuy nhiên, một số dữ liệu [đồng hồ phân tử](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_h%E1%BB%93_ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) lại cho rằng các động vật gặm nhấm hiện đại (các thành viên của bộ Rodentia) đã xuất hiện vào cuối [kỷ Phấn Trắng](/wiki/K%E1%BB%B7_Creta), mặc dù các ước tính phân nhánh phân tử khác lại phù hợp với các mẫu hóa thạch. [[8]](#cite_note-Douzery03-8) Vào cuối [9] [thế Eocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Eocen), các họ hàng của hải ly, [chuột sóc](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_s%C3%B3c), sóc và các nhóm khác đã xuất hiện trong các mẫu hóa thạch. Chúng khởi đầu từ [Laurasia](/wiki/Laurasia), một lục địa trước đây là sự nối liền của [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9), [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81). Một vài loài đã xâm chiếm [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), tạo ra sự xuất hiện của những loài [nhím lông](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_Nh%C3%ADm_l%C3%B4ng)( *Hystricognathi*) sớm nhất. Tuy nhiên, một số nhỏ các nhà khoa học tin rằng chứng cứ từ [ADN](/wiki/ADN) [ti thể](/wiki/Ti_th%E1%BB%83)chỉ ra rằng *Hystricognathi*có thể thuộc về nhánh tiến hóa khác và vì thế thuộc về bộ khác. Từ đây nhóm *Hystricognathi*xâm chiếm [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9), một [lục địa](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba)cô lập trong [thế Oligocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Oligocen)và [thế Miocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Miocen). Vào thời gian của [thế Miocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Miocen), châu Phi va chạm với châu Á, cho phép các động vật gặm nhấm như [nhím lông](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_Nh%C3%ADm_l%C3%B4ng)phổ biến sang [lục địa Á-Âu](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%C3%81-%C3%82u). [[10]](#cite_note-10)
Trong
[thế Pliocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Pliocen), các mẫu hóa thạch đã xuất hiện tại [Úc](/wiki/%C3%9Ac). Mặc dù [thú có túi](/wiki/Th%C3%BA_c%C3%B3_t%C3%BAi) ( *Marsupialia*) là nhóm thú nổi bật tại Australia, nhưng động vật gặm nhấm chiếm tới gần 25% [lớp Thú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) của châu lục này. Nhiều loài găm nhấm thuộc phân họ [Murinae](/wiki/Murinae) nằm trong số những loài thú của lục địa này, với khoảng 50 loài 'đặc hữu cũ' và to loài chuột ( *) trong số đó 8 loài là 'đặc hữu mới' và 2 loài được du nhập từ châu Âu. Rattus* Trong thời gian đó, Nam Mỹ và Bắc Mỹ nối liền và một số động vật gặm nhấm chiếm lĩnh các lãnh thổ mới; [[11]](#cite_note-11) các loài chuột tràn xuống phía nam [[12]](#cite_note-Baskin-12) còn các loài nhím lông thì di chuyển lên phía bắc. [[13]](#cite_note-Marshall-13) [[14]](#cite_note-Kay-14)
- Một số động vật gặm nhấm tiền sử
*,* [Castoroides](/w/index.php?title=Castoroides&action=edit&redlink=1) [hải ly](/wiki/H%E1%BA%A3i_ly)khổng lồ, nặng trên 100 kg (220 lb), sống trong [Pleistocene](/wiki/Pleistocene) [[15]](#cite_note-15) *, động vật gặm nhấm có sừng và đào hang,* [Ceratogaulus](/w/index.php?title=Ceratogaulus&action=edit&redlink=1) [Miocene](/wiki/Miocene)muộn đến Pleistocene [[16]](#cite_note-16) *, chuột có kích thước lớn trên đảo* [Spelaeomys](/wiki/Spelaeomys) [Flores](/wiki/Flores,_Indonesia), tuyệt chủng năm 1500 [[17]](#cite_note-17) *, một nhóm động vật gặm nhấm đã từng sinh tồn ở* [Heptaxodontidae](/wiki/Heptaxodontidae) [Tây Ấn](/wiki/V%C3%B9ng_Caribe), nặng hơn 200 kg (440 lb), trong Pleistocene [[18]](#cite_note-18) *, động vật gặm nhấm tương tự như sóc nguyên thủy* [Ischyromys](/w/index.php?title=Ischyromys&action=edit&redlink=1) *,* [Leithia](/w/index.php?title=Leithia&action=edit&redlink=1) [chuột sóc](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_s%C3%B3c)khổng lồ, nặng 113 kg (249 lb), trong Pleistocene [[19]](#cite_note-Petronio-19) *,* [Neochoerus pinckneyi](/w/index.php?title=Neochoerus_pinckneyi&action=edit&redlink=1) [lợn nước](/wiki/L%E1%BB%A3n_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)khổng lồ ở Bắc Mỹ, cân nặng tới 100 kg (220 lb), trong Pleistocene [[20]](#cite_note-20) *, động vật gặm nhấm to lớn nhất đã biết, nặng 1.500 kg (3.300 lb) sống trong* [Josephoartigasia monesi](/wiki/Josephoartigasia_monesi) [Pliocene](/wiki/Pliocene)đến Pleistocene sớm. [[21]](#cite_note-Rinderknecht-21) *, động vật gặm nhấm to lớn thứ hai đã biết, dưới 280 kg (620 lb);* [Phoberomys pattersoni](/w/index.php?title=Phoberomys_pattersoni&action=edit&redlink=1) ước tính trước đây đến 700 kg (1.500 lb) [[22]](#cite_note-Millien-22) , sống trong Miocene [[23]](#cite_note-S.C3.A1nchez-23) [[22]](#cite_note-Millien-22) *, động vật gặm nhấm to lớn ở Nam Mỹ, kích thước khoảng 70% của* [Telicomys](/w/index.php?title=Telicomys&action=edit&redlink=1) *P. pattersoni* , sống vào Miocene muộn đến Pleistocene sớm [[22]](#cite_note-Millien-22) [[22]](#cite_note-Millien-22)
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=4)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Rodent_species_pie_chart.png/300px-Rodent_species_pie_chart.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Rodent_species_pie_chart.png/300px-Rodent_species_pie_chart.png)
[Muroidea](/wiki/Si%C3%AAu_h%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t). Các họ [Muridae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t)(lam) và [Cricetidae](/wiki/Cricetidae)(đỏ) chiếm phần lớn siêu họ Muroidea.
### Phân loại tiêu chuẩn[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=5)]
Động vật gặm nhấm là một phần của các nhánh:
[Glires](/wiki/Glires) (cùng với [thỏ](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BB%8F) ( *Lagomorpha*), [Euarchontoglires](/wiki/Euarchontoglires) (cùng với [thỏ](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BB%8F) ( *Lagomorpha*), [linh trưởng](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) ( *Primates*), [chuột chù cây](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9_c%C3%A2y&action=edit&redlink=1), [colugo](/w/index.php?title=Colugo&action=edit&redlink=1)), và [Boreoeutheria](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_b%E1%BB%99_Th%C3%BA_ph%C6%B0%C6%A1ng_B%E1%BA%AFc) (cùng với phần lớn các [động vật có nhau thai](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_nhau_thai&action=edit&redlink=1) ( *Eutheria*) khác). Phát sinh loài của bộ Rodentia như sau.
|
|
|
|
hầu hết các loài
|
|
|
|
Bộ Rodentia có thể chia ra thành các phân bộ, cận bộ, siêu họ và họ. Nhánh này đã xuất phát từ các tổ tiên chung trong Paleocene đã được chấp nhận rộng rãi và các nghiên cứu phân tử đã xác nhận đây là nhóm đơn ngành. Phân loại hiện tại chia bộ này thành 5 phân bộ, 33 họ, 481 chi và 2277 loài:
[[24]](#cite_note-24) **BỘ RODENTIA** (từ tiếng Latinh, *rodere*: gặm nhấm)
- Phân bộ
[Anomaluromorpha](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_S%C3%B3c_bay_%C4%91u%C3%B4i_v%E1%BA%A3y)
- Họ
[Anomaluridae](/wiki/Anomaluridae): sóc bay đuôi vảy
- Họ
[Pedetidae](/wiki/Pedetidae): thỏ nhảy (khiêu thỏ)
- Họ
- Phân bộ
[Castorimorpha](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_H%E1%BA%A3i_ly)
- Siêu họ
[Castoroidea](/w/index.php?title=Castoroidea&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Castoridae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%E1%BA%A3i_ly): [hải ly](/wiki/H%E1%BA%A3i_ly)
- Họ
- Siêu họ
[Geomyoidea](/wiki/Si%C3%AAu_h%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_nang)
- Họ
[Geomyidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_nang): chuột nang (chuột túi má thật sự)
- Họ
[Heteromyidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_b%C3%ACu_m%C3%A1): [chuột kangaroo](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_kangaroo&action=edit&redlink=1)và [chuột nhắt kangaroo](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_nh%E1%BA%AFt_kangaroo&action=edit&redlink=1)
- Họ
- Siêu họ
- Phân bộ
[Hystricomorpha](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_Nh%C3%ADm_l%C3%B4ng)
-
- Họ
[Diatomyidae](/wiki/Diatomyidae): chuột núi Lào (vị trí không chắc chắn ( *incertae sedis*), có thể thuộc phân bộ Sciuromorpha)
- Họ
- Cận bộ
[Ctenodactylomorphi](/w/index.php?title=Ctenodactylomorphi&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Ctenodactylidae](/wiki/Ctenodactylidae): gundi
- Họ
- Cận bộ
[Hystricognathi](/w/index.php?title=Hystricognathi&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Bathyergidae](/wiki/Bathyergidae): chuột chũi châu Phi
- Họ
[Hystricidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Nh%C3%ADm_l%C3%B4ng_C%E1%BB%B1u_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi): nhím lông Cựu thế giới. Không nhầm với nhím gai (họ [Erinaceinae](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nh%C3%ADm_gai&action=edit&redlink=1)).
- Họ
[Petromuridae](/wiki/Petromuridae): chuột đa man (đề thỏ)
- Họ
[Thryonomyidae](/wiki/Thryonomyidae): chuột mía
- Tiểu bộ
[Caviomorpha](/w/index.php?title=Caviomorpha&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Heptaxodontidae](/wiki/Heptaxodontidae)†: hutia khổng lồ
- Họ
[Abrocomidae](/wiki/Abrocomidae): chuột sinsin
- Họ
[Capromyidae](/wiki/Capromyidae): hutia
- Họ
[Caviidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_lang): [chuột lang](/wiki/Chu%E1%BB%99t_lang)và [lợn nước](/wiki/L%E1%BB%A3n_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)
- Họ
[Chinchillidae](/wiki/Chinchillidae): [sóc sinsin](/wiki/S%C3%B3c_sinsin)(chuột lông tơ) và viscacha
- Họ
[Ctenomyidae](/wiki/Ctenomys): [tuco-tuco](/w/index.php?title=Tuco-tuco&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Cuniculidae](/wiki/Paca): paca
- Họ
[Dasyproctidae](/wiki/Dasyproctidae): agouti và acouchi
- Họ
[Dinomyidae](/wiki/Dinomyidae): pacarana
- Họ
[Echimyidae](/wiki/Echimyidae): chuột gai
- Họ
[Erethizontidae](/wiki/Erethizontidae): nhím lông Tân thế giới. Không nhầm với nhím gai (họ [Erinaceinae](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_Nh%C3%ADm_gai&action=edit&redlink=1)).
- Họ
[Myocastoridae](/wiki/Myocastoridae): nutria
- Họ
[Octodontidae](/wiki/Octodontidae): chuột đá Nam Mỹ, degu
- Họ
- Họ
-
- Phân bộ
[Myomorpha](/wiki/Myomorpha)
- Siêu họ
[Dipodoidea](/wiki/Dipodoidea)
- Họ
[Dipodidae](/wiki/Dipodidae): chuột nhảy (jerboa) và chuột nhắt nhảy
- Họ
- Siêu họ
[Muroidea](/wiki/Si%C3%AAu_h%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t)
- Họ
[Calomyscidae](/wiki/Calomyscus): chuột giống như chuột đất vàng
- Họ
[Cricetidae](/wiki/Cricetidae): [hamster](/wiki/Chu%E1%BB%99t_hams)(chuột đất vàng), chuột nhắt và chuột cống, chuột đồng Tân thế giới
- Họ
[Muridae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t): [chuột nhắt](/wiki/Chu%E1%BB%99t_nh%E1%BA%AFt)và [chuột cống](/wiki/Chu%E1%BB%99t_c%E1%BB%91ng), [chuột nhảy (gerbil)](/wiki/Chu%E1%BB%99t_nh%E1%BA%A3y_(gerbil)), chuột gai, [chuột bờm](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_b%E1%BB%9Dm&action=edit&redlink=1)
- Họ
[Nesomyidae](/wiki/Nesomyidae): chuột leo, chuột đá, chuột đuôi trắng, chuột Malagasy
- Họ
[Platacanthomyidae](/wiki/Platacanthomyidae): chuột sóc gai
- Họ
[Spalacidae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%C3%BAi): dúi (trúc thử), chuột chũi mù (yển thử, không nhầm với chuột chũi/yển thuộc họ [Talpidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_ch%C5%A9i)của [bộ Chuột chù](/wiki/B%E1%BB%99_Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9)(Soricomorpha).), chuột lỗ (phẫn thử)
- Họ
- Siêu họ
- Phân bộ
[Sciuromorpha](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_S%C3%B3c)
- Họ
[Aplodontiidae](/wiki/Aplodontiidae): [hải ly núi](/wiki/H%E1%BA%A3i_ly_n%C3%BAi)
- Họ
[Gliridae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_s%C3%B3c)(hay Myoxidae, Muscardinidae): [chuột sóc](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_s%C3%B3c)
- Họ
[Sciuridae](/wiki/H%E1%BB%8D_S%C3%B3c): [sóc](/wiki/H%E1%BB%8D_S%C3%B3c), kể cả [sóc chuột](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_s%C3%B3c), [chuột chó thảo nguyên](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B3_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn&action=edit&redlink=1), & [macmot](/w/index.php?title=Macmot&action=edit&redlink=1)
- Họ
### Phân loại kiểu khác[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=6)]
Phân loại trên đây dùng hình dáng của hàm dưới (các nhóm
[Sciurognathi](/w/index.php?title=Sciurognathi&action=edit&redlink=1) hay [Hystricognathi](/w/index.php?title=Hystricognathi&action=edit&redlink=1)) như là đặc trưng chính. Đây là cách tiếp cận được sử dụng phổ biến nhất để phân chia bộ này thành các phân bộ. Nhiều nguồn dẫn chiếu cũ hơn nhấn mạnh vai trò của [hệ xương gò má-cơ cắn](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_x%C6%B0%C6%A1ng_g%C3%B2_m%C3%A1-c%C6%A1_c%E1%BA%AFn&action=edit&redlink=1) (các phân bộ [Protrogomorpha](/w/index.php?title=Protrogomorpha&action=edit&redlink=1), [Sciuromorpha](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_S%C3%B3c), [Hystricomorpha](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_Nh%C3%ADm_l%C3%B4ng), [Myomorpha](/wiki/Myomorpha)).
Một vài nghiên cứu phát sinh loài ở mức phân tử lại sử dụng trật tự chuỗi
[gen](/wiki/Gen) để xác định mối quan hệ giữa các phân nhóm trong động vật gặm nhấm, nhưng các nghiên cứu này vẫn chưa đưa ra được hệ thống phân loại thích hợp duy nhất và được [hỗ trợ đủ mạnh](/w/index.php?title=H%E1%BB%97_tr%E1%BB%A3_th%E1%BB%91ng_k%C3%AA&action=edit&redlink=1). Một vài nhánh được tạo ra ổn định là: [Ctenohystrica](/w/index.php?title=Ctenohystrica&action=edit&redlink=1)chứa: [Ctenodactylidae](/wiki/Ctenodactylidae)(gundi) [Hystricognathi](/w/index.php?title=Hystricognathi&action=edit&redlink=1)chứa: [Hystricidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Nh%C3%ADm_l%C3%B4ng_C%E1%BB%B1u_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)
- Nhánh chưa đặt tên chứa:
-
-
- Nhánh chưa đặt tên chứa:
[Myodonta](/w/index.php?title=Myodonta&action=edit&redlink=1)chứa:
Vị trí của
[Castoridae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%E1%BA%A3i_ly), [Geomyoidea](/wiki/Si%C3%AAu_h%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_nang), [Anomaluridae](/wiki/Anomaluridae), [Pedetidae](/wiki/Pedetidae) vẫn còn tranh cãi.
### Đơn hay đa ngành?[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=7)]
Năm 1991, một bài báo đăng tải trên tạp chí
[Nature](/wiki/Nature_(t%E1%BA%A1p_ch%C3%AD)) đề xuất rằng nhóm [Caviomorpha](/w/index.php?title=Caviomorpha&action=edit&redlink=1) nên được phân loại lại như là một bộ riêng rẽ (tương tự như [Lagomorpha](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BB%8F)), dựa trên phân tích các chuỗi [axít amin](/wiki/Axit_amin) của [chuột lang](/wiki/Chu%E1%BB%99t_lang_nh%C3%A0). Giả thiết này được trau chuốt lại trong bài báo năm 1992, trong đó người ta xác nhận khả năng là Caviomorpha có thể đã rẽ nhánh ra từ [25] [Myomorpha](/wiki/Myomorpha)trước khi có sự phân kỳ sau này của Myomorpha; điều này có nghĩa là Caviomorpha, hay có thể là cả [Hystricomorpha](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_Nh%C3%ADm_l%C3%B4ng), nên được tách ra khỏi phân loại của động vật gặm nhấm thành bộ riêng. Một thiểu số ý kiến khoa học xuất hiện trong một thời gian ngắn cho rằng chuột lang, [[26]](#cite_note-26) [degu](/wiki/Octodon_degus), và các động vật khác trong nhóm Caviomorpha không là động vật gặm nhấm, [[27]](#cite_note-27) trong khi một vài bài báo khác lại nghiêng về hướng hỗ trợ cho tính [[28]](#cite_note-28) [đơn ngành](/wiki/%C4%90%C6%A1n_ng%C3%A0nh)của động vật gặm nhấm. [[29]](#cite_note-29) [[30]](#cite_note-30) Các nghiên cứu sau này, được công bố kể từ năm 2002, sử dụng các mẫu [[31]](#cite_note-31) [đơn vị phân loại](/w/index.php?title=%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1)và [gen](/wiki/Gen)rộng hơn, đã phục hồi sự đồng thuận của các nhà sinh vật học về thú rằng bộ Rodentia là đơn ngành. [[32]](#cite_note-32) [[33]](#cite_note-33)
## Bảo tồn[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=8)]
Trong khi các động vật gặm nhấm không bị đe dọa nghiên trọng như những loài thú khác, có khoảng 168 loài trong 126 chi được xếp vào nhóm "đáng được quan tâm bảo tồn"
theo nghĩa được chấp nhận giới hạn trong công chúng. Vì 76% các chi động vật găm nhấm là đơn loài, phần lớn đa dạng phát sinh loài có thể bị mất đi so với số lượng tuyệt chủng nhỏ có thể so sánh. Do thiếu những hiểu biết chi tiết về các loài có nguy cơ bị đe dọa và sự chính xác của hệ thống phân loại học, công việc bảo tồn phải dựa chủ yếu trên các bậc phân loại cao hơn (như cấp họ thay vì cấp loài) và các điểm nóng về địa lý. [35] Ví dụ, ở [[35]](#cite_note-Amori-35) [Colombia](/wiki/Colombia), loài nhím *được ghi nhận chỉ dữa vào hai tiêu bản địa phương ở vùng núi vào thập niên 1920, trong khi loài chuột* [Sphiggurus vestitus](/wiki/Sphiggurus_vestitus) *chỉ được biết đến ở khu vực bờ biển Caribe, vì vậy các loài này được xếp vào nhóm* [Santamartamys rufodorsalis](/wiki/Santamartamys_rufodorsalis) [dễ bị tổn thương](/wiki/Lo%C3%A0i_d%E1%BB%85_b%E1%BB%8B_t%E1%BB%95n_th%C6%B0%C6%A1ng). [[36]](#cite_note-36) [IUCN](/wiki/IUCN)viết rằng "chúng ta có thể kết luận rằng nhiều loài gặm nhấm Nam Mỹ đang bị đe dọa nghiên trong do sự phá hoại môi trường và săn bắn quá mức". [[37]](#cite_note-Lidicker-37)
Ba loài gặm nhấm gây hại
(chuột nâu, chuột đen và chuột nhà) đã phát tán lan rộng theo con người, một phần trên những chuyến tàu trong kỷ nguyên khám phá thế giới, và với loài thứ tư trong Thái Bình Dương là [38] *đã gây hại nghiêm trọng các sinh vật đảo trên khắp thế giới. Ví dụ như khi chuột đen đến* [Rattus exulans](/wiki/Rattus_exulans) [đảo Lord Howe](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Lord_Howe)năm 1918, hơn 40% loài chim đất liền của đảo trở nên tuyệt chủng trong vòng 10 năm. Sự phá hoại tương tự đã được chứng kiến trên [đảo Midway](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Midway)(1943) và [đảo Big South Cape](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Big_South_Cape&action=edit&redlink=1)(1962). Các dự án bảo tồn với sự chuẩn bị cẩn thận có thể hoàn toàn tiêu diệt các loài gặm nhấm gây hại ở các đảo bằng cách sử dụng thuốc chống đông máu trừ chuột như [brodifacoum](/w/index.php?title=Brodifacoum&action=edit&redlink=1). Việc này đã được áp dụng thành công trên đảo [[38]](#cite_note-Buckle-38) [Lundy](/w/index.php?title=Lundy&action=edit&redlink=1)ở Liên hiệp Anh nơi đây đã xóa sổ khoảng 40.000 con chuột tạo cơ hội cho các quần thể *và* [Puffinus puffinus](/wiki/Puffinus_puffinus) [Hải âu cổ rụt Đại Tây Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_%C3%A2u_c%E1%BB%95_r%E1%BB%A5t_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng)phục hồi từ điểm gần như tuyệt chủng. [[39]](#cite_note-39) [[40]](#cite_note-40)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=9)]
- ^
**a** **ă** [“rodent - Encyclopedia.com”](http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-rodent.html)(HTML). Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2007. [^](#cite_ref-2) [“Rodents: Gnawing Animals”](http://www.kidport.com/RefLib/Science/Animals/Rodents.htm)(HTML). Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2007. **Wilson D. E. và D. M. Reeder, chủ biên. 2005. Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference. Nhà in Đại học Johns Hopkins, Baltimore.** [^](#cite_ref-3) **Myers, Phil (2000).** [^](#cite_ref-4) [“Rodentia”](http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Rodentia.html). *Animal Diversity Web*. Viện bảo tàng động vật học Đại học Michigan. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2006. **Lambert, 2000** [^](#cite_ref-5) [^](#cite_ref-6) [“Giant rat that once roamed the earth”](http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/science/article3193462.ece)(HTML). Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2008. **Wines, Michael (ngày 19 tháng 5 năm 2004).** [^](#cite_ref-7) [“Gambian rodents risk death for bananas”](http://www.theage.com.au/articles/2004/05/18/1084783512636.html). *The Age*(The Age Company Ltd.). Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2006. "A rat with a nose for landmines is doing its bit for humanity" Trích dẫn từ New York Times trong bài. **Douzery E.J.P., F. Delsuc, M.J. Stanhope, D. Huchon (2003). “Local molecular clocks in three nuclear genes: divergence times for rodents and other mammals and incompatibility among fossil calibrations”.** [^](#cite_ref-Douzery03_8-0) *Journal of Molecular Evolution* **57**: S201–S213. **Horner D.S., K. Lefkimmiatis, A. Reyes, C. Gissi, C. Saccone, G. Pesole (2007).** [^](#cite_ref-Horneretal_9-0) [“Phylogenetic analyses of complete mitochondrial genome sequences suggest a basal divergence of the enigmatic rodent](http://www.biomedcentral.com/1471-2148/7/16). *Anomalurus*” *BMC Evolutionary Biology* **7**: 16. **Vekua, A.; Bendukidze, O.; Bukhsianidze, M.; Vanishvili, N.; Augusti, J.; Martinez-Navarro, B.; Rook, L. (2010).** [^](#cite_ref-10) [“Porcupine in the Late Neogene and Quaternary of Georgia”](http://science.org.ge/moambe/4-3/Vekua.pdf)(PDF). *Bulletin of the Georgian National Academy Of Sciences* **4**(3): 140–149. **Breed, Bill; Ford, Fred (2007).** [^](#cite_ref-11) [(PDF). CSIRO Publishing. tr. 3, 5, and passim.](http://www.publish.csiro.au/samples/native%20Mice%20and%20rats%20sample.pdf) *Native Mice and Rats* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-643-09166-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-643-09166-5). **Baskin, Jon A.; Thomas, Ronny G.** [^](#cite_ref-Baskin_12-0) [“South Texas and the Great American Interchange”](http://ckwri.tamuk.edu/fileadmin/user_upload/PHOTOS/Deer-Research_Program/Class_files/Baskin_Thomas2007--South_Texas_and_the_Great_American_Interchange.pdf)(PDF). *Gulf Coast Association of Geological Societies Transactions* **57**: 37–45. **Marshall, L. G.; Butler, R. F.; Drake, R. E.; Curtis, G. H.; Tedford, R. H. (1979).** [^](#cite_ref-Marshall_13-0) [“Calibration of the Great American Interchange”](http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/204/4390/272). *Science* **204**(4390): 272–279. [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.204.4390.272](//dx.doi.org/10.1126%2Fscience.204.4390.272). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17800342](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17800342). **Kay, Emily H.; Hoekstra, Hopi E. (2008).** [^](#cite_ref-Kay_14-0) [“Rodents”](http://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822%2808%2900319-9). *Current Biology* **18**(10): R406–R40=10. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.cub.2008.03.019](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.cub.2008.03.019). **Harington, C. R. (tháng 3 năm 1996).** [^](#cite_ref-15) [“Giant Beaver”](http://web.archive.org/web/20070914223710/http://www.beringia.com/02/02maina6.html). Yukon Beringia Interpretive Centre. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2014. **Hopkins, Samantha S. B. (2005). “The evolution of fossoriality and the adaptive role of horns in the Mylagaulidae (Mammalia: Rodentia)”.** [^](#cite_ref-16) *Proceedings of the Royal Society B* **272**(1573): 1705–1713. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rspb.2005.3171](//dx.doi.org/10.1098%2Frspb.2005.3171). **Hooijer, D. A. (ngày 23 tháng 12 năm 1957).** [^](#cite_ref-17) [“Three New Giant Prehistoric Rats from Flores Lesser Sunda Islands”](http://www.repository.naturalis.nl/document/150080THREE). *Zoologische Mededelingen*(Rijksmuseum van Natuurlijke Historie, Leiden) **35**(21): 299–316. **Biknevicius, A. R.; McFarlane, Donald A. & MacPhee, R. D. E. (1993).** [^](#cite_ref-18) [“Body size in](http://digitallibrary.amnh.org/dspace/bitstream/2246/4976/1/N3079.pdf)(PDF). *Amblyrhiza inundata*(Rodentia: Caviomorpha), an extinct megafaunal rodent from the Anguilla Bank, West Indies: estimates and implications” *American Museum Novitates*(3079): 1–26. **Petronio, C. (1970).** [^](#cite_ref-Petronio_19-0) [“I Roditori Pleistocenici della Grotta di Spinagallo (Siracusa)”](http://tetide.geo.uniroma1.it/dst/grafica_nuova/pubblicazioni_DST/geologica_romana/Volumi/VOL%209/GR_9_149-193_Petronio.pdf)(PDF). *Geol. Rom.* **IX**: 149–194. (in Italian) **Kurtén, Björn; Anderson, Elaine (1980).** [^](#cite_ref-20) *Pleistocene Mammals of North America*. Columbia University Press. tr. 274. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-231-03733-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-231-03733-3). **Rinderknecht, Andrés; Blanco, R. Ernesto (tháng 1 năm 2008).** [^](#cite_ref-Rinderknecht_21-0) [“The largest fossil rodent”](http://journals.royalsociety.org/content/34j867846u164624/fulltext.pdf)(PDF). *Proceedings of the Royal Society B* **275**(1637): 923–928. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rspb.2007.1645](//dx.doi.org/10.1098%2Frspb.2007.1645). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [2599941](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2599941). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [18198140](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18198140).
- ^
**a** **ă** **â** [Millien, Virginie; Bovy, Helene (2010).](#cite_ref-Millien_22-3) **b** [“When Teeth and Bones Disagree: Body Mass Estimation of a Giant Extinct Rodent”](http://www.jstor.org/stable/27755167). *Journal of Mammalogy* **91**(1): 11–18. **Sánchez-Villagra M. R., Aguilera O., Horovitz I. (2003). “The Anatomy of the World's Largest Rodent”.** [^](#cite_ref-S.C3.A1nchez_23-0) *Science* **301**(5640): 1708–10. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [14500978](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14500978). **Carleton, M. D.; Musser, G. G. (2005).** [^](#cite_ref-24) [“Order Rodentia”](http://books.google.co.uk/books?hl=en&lr=&id=YnYED-YG0ZYC&oi=fnd&pg=PR17&dq=%22Mammal+species+of+the+world%22+Rodentia&ots=1CTy45ITY2&sig=F2gN7TeZlzc4IP9-1VDNvLQzWEA&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Mammal%20species%20of%20the%20world%22%20Rodentia&f=false). Trong Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M. *Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, Volume 12*. JHU Press. tr. 745–752. [ISBN](/wiki/ISBN) [9780801882210](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780801882210). **Graur D., Hide W., Li W. (1991) 'Is the guinea-pig a rodent?' Nature, 351: 649-652.** [^](#cite_ref-25) **Li W., Hide W., Zharkikh A., Ma D. và Graur D. (1992) 'The molecular taxonomy and evolution of the guinea pig.' Journal of Heredity, 83 (3): 174-81.** [^](#cite_ref-26) **D'Erchia A., Gissi C., Pesole G., Saccone C., Arnason U. (1996) 'The guinea-pig is not a rodent.' Nature, 381 (6583): 597-600.** [^](#cite_ref-27) **Reyes A., Pesole G., Saccone C. (2000) 'Long-branch attraction phenomenon and the impact of among-site rate variation on rodent phylogeny.' Gene, 259 (1-2): 177-87.** [^](#cite_ref-28) **Cao Y., Adachi J., Yano T., Hasegawa M. (1994) 'Phylogenetic place of guinea pigs: No support of the rodent-polyphyly hypothesis from maximum-likelihood analyses of multiple protein sequences.' Molecular Biology and Evolution, 11: 593-604.** [^](#cite_ref-29) **Kuma K. và Miyata T. (1994) 'Mammalian phylogeny inferred from multiple protein data.' Japanese Journal of Genetics, 69 (5): 555-66.** [^](#cite_ref-30) **Robinson-Rechavi M., Ponger L. và Mouchiroud D. (2000) 'Nuclear gene LCAT supports rodent monophyly.' Molecular Biology and Evolution, 17: 1410-1412.** [^](#cite_ref-31) **Lin Y-H và ctv. "Four new mitochondrial genomes and the increased stability of evolutionary trees of mammals from improved taxon sampling."** [^](#cite_ref-32) *Molecular Biology and Evolution* **19**(2002): 2060-2070. **Carleton Michael D., Musser Guy G. "Order Rodentia".** [^](#cite_ref-33) *Mammal Species of the World*, ấn bản lần 3, 2005, quyển 2, trang 745-752. (Tổng quan tóm tắt), Nhà in Đại học Johns Hopkins, Baltimore. **Hindwood, K.A. (1940). “Birds of Lord Howe Island”.** [^](#cite_ref-34) *Emu* **40**: 1–86.
- ^
**a** [Amori, G.; Gippoliti, S. (2003).](#cite_ref-Amori_35-1) **ă** [“A higher-taxon approach to rodent conservation priorities for the 21st century”](http://abc.museucienciesjournals.cat/volum-26-2-2003-abc/a-higher-taxon-approach-to-rodent-conservation-priorities-for-the-21st-century/?lang=en). *Animal Biodiversity Conservation* **26**(2): 1–18. [^](#cite_ref-36) [“Rodent Conservation Assessment”](http://www.waza.org/en/site/conservation/waza-conservation-projects/overview/rodent-conservation-assessment). WAZA. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2014. **Gudynas, Eduardo (1989). Lidicker, William Zander, biên tập.** [^](#cite_ref-Lidicker_37-0) *Rodents: A World Survey of Species of Conservation Concern: Based on the Proceedings of a Workshop of the IUCN/SSC Rodent Specialist Group, Held at the Fourth International Theriological Congress, ngày 17 tháng 8 năm 1985, Edmonton, Alberta, Canada*. IUCN. tr. 23.
- ^
**a** [Buckle, A.P.; Fenn, M.G.P. (1992).](#cite_ref-Buckle_38-1) **ă** [“Rodent Control in the Conservation of Endangered Species”](http://digitalcommons.unl.edu/vpc15/12). *Proceedings of the 15th Vertebrate Pest Conference*: Paper 12. Held March 3, 4 and 5, 1992, at the Hyatt Newporter, Newport Beach, California. Proceedings edited by John E. Borreco and Rex E. Marsh. [^](#cite_ref-39) [“Lundy puffins back from the brink”](http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2005/06/08/lundy_rats_feature.shtml). *BBC Devon*. Ngày 22 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2014. **Mitchell, Heather (ngày 27 tháng 5 năm 2014).** [^](#cite_ref-40) [“Puffins a-plenty? New hope for Lundy and other UK seabird islands”](http://www.rspb.org.uk/community/getinvolved/b/specialplaces/archive/2014/05/27/puffins-a-plenty-new-hope-for-lundy-and-other-uk-seabird-islands.aspx). RSPB. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2014.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=10)]
- Adkins R. M. E. L. Gelke, D. Rowe, và R. L. Honeycutt. 2001. Molecular phylogeny and divergence time estimates for major rodent groups: Evidence from multiple genes. Molecular Biology and Evolution, 18:777-791.
- David Lambert và the Diagram Group.
*The Field Guide to Prehistoric Life.*New York: Facts on File Publications, 1985. [ISBN 0-8160-1125-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0816011257)
- Jahn G. C. 1998. "When Birds Sing at Midnight" Bản tin 6:10-11.
[[1]](http://www.cse.csiro.au/research/rodents/rats_newsletters/War6.pdf)
- Leung LKP, Peter G. Cox, Gary C. Jahn và Robert Nugent. 2002. Evaluating rodent management with Cambodian rice farmers. Cambodian Journal of Agriculture quyển 5, các trang 21-26.
- McKenna Malcolm C., và Bell Susan K. 1997.
*Classification of Mammals Above the Species Level.*Nhà in Đại học Columbia, New York, 631 trang. [ISBN 0-231-11013-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0231110138)
- Nowak R. M. 1999. Walker's Mammals of the World, quyển 2. Nhà in Đại học Johns Hopkins, London.
- Steppan S. J., R. A. Adkins, và J. Anderson. 2004. Phylogeny and divergence date estimates of rapid radiations in muroid rodents based on multiple nuclear genes. Systematic Biology, 53:533-553.
- Viện bảo tàng cổ sinh vật học Đại học California (UCMP). 2007.
["Rodentia"](http://www.ucmp.berkeley.edu/mammal/rodentia/rodentia.html)
## Liên kết[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit§ion=11)]
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Website về động vật gặm nhấm ở châu Phi](http://projects.biodiversity.be/africanrodentia) [tại Encyclopedia of Life](http://www.eol.org/pages/8677) *Bộ Gặm nhấm* [Bộ Gặm nhấm](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=9989)tại trang [Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C3%B4ng_tin_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_sinh_h%E1%BB%8Dc_qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3)(NCBI). [tại](http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=) *Bộ Gặm nhấm* [Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Th%C3%B4ng_tin_Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_T%C3%ADch_h%E1%BB%A3p)(ITIS). [Bộ Gặm nhấm](http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/noidung/tudien/Lists/GiaiNghia/View_Detail.aspx?ItemID=10759)tại [Từ điển bách khoa Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_b%C3%A1ch_khoa_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Rodent](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/506541)tại [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica) **(tiếng Anh)**

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Content-Language: vi

X-Cache: cp1065 miss, cp1054 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


text:
Ducula pistrinaria
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ducula pistrinaria là một loài chim trong họ Columbidae.[2]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ BirdLife International (2012). “Ducula pistrinaria”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

markdown:
*Ducula pistrinaria*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Ducula pistrinaria
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Columbiformes](/wiki/B%E1%BB%99_B%E1%BB%93_c%C3%A2u) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Columbidae](/wiki/H%E1%BB%8D_B%E1%BB%93_c%C3%A2u) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Ducula](/wiki/Chi_G%E1%BA%A7m_gh%C3%AC) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **D. pistrinaria** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Ducula pistrinaria* [Bonaparte](/w/index.php?title=Charles_Lucien_Bonaparte&action=edit&redlink=1), 1855 * là một loài Ducula pistrinaria* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Columbidae](/wiki/H%E1%BB%8D_B%E1%BB%93_c%C3%A2u). [[2]](#cite_note-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ducula_pistrinaria&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ducula_pistrinaria&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/22691694). *Ducula pistrinaria*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Connection: close

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 miss, cp1054 miss

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Escobosa de Almazán
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Escobosa de Almazán là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 38 người.
Escobosa de Almazán là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 38 người.

markdown:
# Escobosa de Almazán
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Escobosa de Almazán, Tây Ban Nha|
|
|![ Escobosa de Almazán (Soria) Mapa.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Escobosa_de_Almaz%C3%A1n_%28Soria%29_Mapa.svg/250px-Escobosa_de_Almaz%C3%A1n_%28Soria%29_Mapa.svg.png)
![ Escobosa de Almazán (Soria) Mapa.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Escobosa_de_Almaz%C3%A1n_%28Soria%29_Mapa.svg/250px-Escobosa_de_Almaz%C3%A1n_%28Soria%29_Mapa.svg.png)
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Soria](/wiki/Soria_(t%E1%BB%89nh)) [Đô thị](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_%E1%BB%9F_Soria&action=edit&redlink=1) 2(7 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(50/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) **Escobosa de Almazán** là một đô thị ở [tỉnh Soria](/wiki/Soria_(t%E1%BB%89nh)), [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Theo điều tra dân số năm [2004](/wiki/2004) của [Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_qu%E1%BB%91c_gia_T%C3%A2y_Ban_Nha&action=edit&redlink=1), đô thị này có dân số 38 người.

X-Cache: cp1067 miss, cp1054 miss


text:
Ljubljana
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ljubljanaphát âm: [ʎubˈʎa:nʌ]), là thành phố lớn nhất và là thủ đô của Slovenia. Ljubljana nằm ở trung tâm Slovenia và có 267.386 dân (số liệu 2006). Đây là trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học và chính trị của Slovenia. Thành phố được phân ra thành các quận: Šiška, Bežigrad, Vič, Moste, và Quận trung tâm Ljubljana.(
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Ljubljana in Numbers”. City Municipality of Ljubljana. 2008. Truy cập ngày 26 tháng 4 năm 2008.

markdown:
# Ljubljana
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Ljubljana|
|
|
Quảng trường thành phố.
|
|![]()
**Cờ hiệu** ![ Vị trí ở Slovenia](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Karte_Ljubljana_si.png/250px-Karte_Ljubljana_si.png)
![ Vị trí ở Slovenia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Karte_Ljubljana_si.png/250px-Karte_Ljubljana_si.png)
Vị trí ở
[Slovenia](/wiki/Slovenia) [46°3′19″B 14°30′52″Đ / 46.05528°B 14.51444°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ljubljana¶ms=46_3_19_N_14_30_52_E_type:city(267386)_region:SI) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Slovenia](/wiki/Slovenia) [Thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Zoran Janković](/w/index.php?title=Zoran_Jankovi%C4%87&action=edit&redlink=1) 2(1,060 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [[1]](#cite_note-1) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [Thành phố kết nghĩa](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_k%E1%BA%BFt_ngh%C4%A9a) [Skopje](/wiki/Skopje), [Vilnius](/wiki/Vilnius), [Athena](/wiki/Athens), [Beograd](/wiki/Beograd), [Bratislava](/wiki/Bratislava), [Bruxelles](/wiki/Bruxelles), [Chemnitz](/wiki/Chemnitz), [Thành Đô](/wiki/Th%C3%A0nh_%C4%90%C3%B4), [Cleveland](/wiki/Cleveland,_Ohio), [Leverkusen](/wiki/Leverkusen), [Graz](/wiki/Graz), [Moskva](/wiki/Moskva), [Nottingham](/wiki/Nottingham), [Parma](/wiki/Parma), [Pesaro](/wiki/Pesaro), [Ploče](https://www.wikidata.org/wiki/Q115117), [Rijeka](/wiki/Rijeka), [Sarajevo](/wiki/Sarajevo), [Mardin](/wiki/Mardin), [Sousse](https://www.wikidata.org/wiki/Q180717), [Tbilisi](/wiki/Tbilisi), [Viên](/wiki/Vi%C3%AAn), [Wiesbaden](/wiki/Wiesbaden), [Zagreb](/wiki/Zagreb), [Thành phố Bruxelles](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Bruxelles), [Trieste](/wiki/Trieste), [Astrakhan](/wiki/Astrakhan), [Pernik](/wiki/Pernik), [Karlstad](/wiki/Karlstad_(%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B)) [Biển số xe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe) [www.ljubljana.si](http://www.ljubljana.si) **Ljubljana** ( [phát âm](/wiki/IPA): [ʎubˈʎa:nʌ]), là thành phố lớn nhất và là thủ đô của [Slovenia](/wiki/Slovenia). Ljubljana nằm ở trung tâm Slovenia và có 267.386 dân (số liệu 2006). Đây là trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học và chính trị của Slovenia. Thành phố được phân ra thành các quận: [Šiška](/w/index.php?title=%C5%A0i%C5%A1ka&action=edit&redlink=1), [Bežigrad](/w/index.php?title=Be%C5%BEigrad&action=edit&redlink=1), [Vič](/w/index.php?title=Vi%C4%8D&action=edit&redlink=1), [Moste](/w/index.php?title=Moste&action=edit&redlink=1), và [Quận trung tâm Ljubljana](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_trung_t%C3%A2m_Ljubljana&action=edit&redlink=1).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ljubljana&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ljubljana&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[^](#cite_ref-1) [“Ljubljana in Numbers”](http://www.ljubljana.si/en/tourism/ljubljana/ljubljana_in_numbers/default.html). City Municipality of Ljubljana. 2008. Truy cập ngày 26 tháng 4 năm 2008.
|
|
, · , · , · , · , · , · , · , · , · , · , · , · , · , Ljubljana · , · , ·


text:
Trợ giúp
Thể loại:Cần cẩu
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Bài chính thể loại:
Cần cẩu
Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
Cần cẩu
Các trang trong thể loại “Cần cẩu”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.
C
Cần cẩu
Cần trục tháp
Cần trục tự hành
Cầu trục
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Cần_cẩu&oldid=17035237
”
Thể loại
:
Phương tiện vận tải
Thiết bị vận tải chiều đứng
Thiết bị xây dựng
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên lạc
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Tại dự án khác
Wikimedia Commons
Ngôn ngữ khác
Čeština
Dansk
Deutsch
English
Español
فارسی
Hrvatski
Ido
Lietuvių
日本語
Русский
Slovenčina
Srpskohrvatski / српскохрватски
Suomi
Türkçe
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 17:11 ngày 18 tháng 6 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# Thể loại:Cần cẩu
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Cần cẩu](/wiki/C%E1%BA%A7n_c%E1%BA%A9u)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Các trang trong thể loại “Cần cẩu”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.

X-Cache: cp1055 miss, cp1054 miss


text:
Warszawa-Ursus
Ursus (latin Bear) là một trong các quận của Warsaw, thủ đô Ba Lan. Giữa thời kỳ 1952 và 1977, đây là một thành phố riêng. Cho đến năm 1854, nó được gọi là Czechowice.
Khu vực ngày nay là quận Ursus là 3 làng trong thế kỷ 14: Czechowice, Skorosze và Szamoty (sau này gọi là Gołąbki).
Cuộc công nghiệp hóa thế kỷ 20 đã thay đổi diện mạo 3 làng này và nó đã trở thành đô thị đầu thập niên 1920.
Năm 1952 Czechowice, Skorosze và Szamoty được nhập vào tàhnh một thành phố với tên Czechowice, và năm 1954 đổi tên thành Ursus.
Ngày 1 tháng 8 năm 1977, Ursus nhập vào Warsaw làm một phần của quận Ochota. Từ ngày 1 tháng 1 năm 1993, Ursus trở thành một quận riêng.
Hiện nay[sửa | sửa mã nguồn]
Ursus là một trong các quận nhỏ nhất của Warszawa. Quận này cũng có tỷ lệ tội phạm thấp nhất.
Tọa độ: 52°11′34″B, 20°53′23″Đ

markdown:
# Warszawa-Ursus
|
|
|Diện tích||9,35 km²|
|Dân số||47 285 (
|[Bogdan Olesiński](/w/index.php?title=Bogdan_Olesi%C5%84ski&action=edit&redlink=1) **[ Ursus Website]** **Ursus** ( [latin](/wiki/Latinh) *) là một trong các quận của Bear* [Warsaw](/wiki/Warszawa), thủ đô [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan). Giữa thời kỳ [1952](/wiki/1952)và [1977](/wiki/1977), đây là một thành phố riêng. Cho đến năm 1854, nó được gọi là *Czechowice*.
Khu vực ngày nay là quận Ursus là 3 làng trong thế kỷ 14: Czechowice, Skorosze và Szamoty (sau này gọi là Gołąbki).
Cuộc công nghiệp hóa thế kỷ 20 đã thay đổi diện mạo 3 làng này và nó đã trở thành đô thị đầu thập niên 1920.
Năm
[1952](/wiki/1952) Czechowice, Skorosze và Szamoty được nhập vào tàhnh một thành phố với tên Czechowice, và năm [1954](/wiki/1954) đổi tên thành Ursus.
Ngày 1 tháng 8 năm
[1977](/wiki/1977), Ursus nhập vào Warsaw làm một phần của quận [Ochota](/wiki/Ochota). Từ ngày 1 tháng 1 năm [1993](/wiki/1993), Ursus trở thành một quận riêng.
### Hiện nay[
[sửa](/w/index.php?title=Warszawa-Ursus&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Warszawa-Ursus&action=edit§ion=1)]
Ursus là một trong các quận nhỏ nhất của Warszawa. Quận này cũng có tỷ lệ tội phạm thấp nhất.
|
Các quận của
|![ Warszawa](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Warsaw_emblem.png/50px-Warsaw_emblem.png)
![ Warszawa](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Warsaw_emblem.png/50px-Warsaw_emblem.png)
[Białołęka](/wiki/Bia%C5%82o%C5%82%C4%99ka) | [Bemowo](/wiki/Bemowo) | [Bielany](/wiki/Bielany) | [Mokotów](/wiki/Mokot%C3%B3w) | [Ochota](/wiki/Ochota) | [Praga-Południe](/wiki/Praga-Po%C5%82udnie) | [Praga-Północ](/wiki/Praga-P%C3%B3%C5%82noc) | [Rembertów](/wiki/Rembert%C3%B3w) | [Śródmieście](/wiki/Warszawa-%C5%9Ar%C3%B3dmie%C5%9Bcie) | [Targówek](/wiki/Targ%C3%B3wek) | **Ursus** | [Ursynów](/wiki/Ursyn%C3%B3w) | [Wawer](/wiki/Wawer) | [Wesoła](/wiki/Weso%C5%82a) | [Wilanów](/wiki/Wilan%C3%B3w) | [Włochy](/wiki/W%C5%82ochy) | [Wola](/wiki/Wola) | [Żoliborz](/wiki/%C5%BBoliborz) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [52°11′34″B, 20°53′23″Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Warszawa-Ursus¶ms=52_11_34_N_20_53_23_E_region:PL-MZ_type:city)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
locative
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Tính từ[sửa]
locative /ˈlɑː.kə.tɪv/
Danh từ[sửa]
locative /ˈlɑː.kə.tɪv/
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
locative /ˈlɑː.kə.tɪv/
locative /ˈlɑː.kə.tɪv/

markdown:
# locative
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **locative** [/ˈlɑː.kə.tɪv/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **locative** [/ˈlɑː.kə.tɪv/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1067 miss, cp1066 miss


text:
Đồ lót nữ hàng hiệu là một trong những trang phục không thể thiếu trong tủ đồ của phái đẹp. Nội y phom dáng đẹp sẽ giúp vóc dáng các bạn nữ trở nên hoàn hảo hơn khi mặc trang phục ôm. Những bộ đồ lót nữ đẹp giúp cơ thể thoải mái vận động mà không làm ảnh hưởng đến sức khỏe. Để làm được điều này, bạn phải chọn được một bộ đồ lót nữ cao cấp đảm bảo tiêu chuẩn về khung nâng đỡ, chất liệu an toàn, thoáng mát và cũng phải có tính thẩm mỹ cao trong thiết kế. Thông thường, trang phục lót nữ được làm từ các chất liệu cotton, satin, ren dày mỏng tùy theo thiết kế nhưng vẫn phải đảm bảo mang lại cho người mặc sự thoải mái.
Ngày nay, đồ lót nữ đã trở thành một món đồ thời trang và được nhiều phái đẹp yêu thích. Nội y nữ được làm từ lụa, satin, thun lycra và các loại vải sợi khác được thiết kế tiện dụng và có thể điều chỉnh mọi lúc, phù hợp với mọi trang phục. Hơn thế nữa, những bộ đồ lót nữ đẹp với thiết kế thời trang có thể mặc ngoài như một chiếc áo kiểu thông thường, mang đến cho bạn vẻ cá tính và quyến rũ. Các shop đồ lót cũng phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng để mang lại cho phái đẹp nhiều sự lựa chọn nội y đẹp.
Bộ sưu tập đồ lót nữ cho phái đẹp từ các thương hiệu trong và ngoài nước như Rosana, Zbra, Wannabe, Triumph, Jobeli, R-Bi... của Adayroi.com sẽ mang đến cho bạn nhiều sự lựa chọn cho trang phục mặc nhà, công sở, dạ tiệc. Với chất liệu cao cấp, an toàn, kiểu dáng đẹp, bạn có thể tha hồ mua sắm các bộ đồ lót phù hợp với bản thân mà giá cả vô cùng phải chăng. Bên cạnh đó, bạn còn được giao hàng miễn phí nhanh chóng và thanh toán khi nhận hàng rất an toàn. Hãy truy cập Adayroi.com ngay hôm nay để thoải mái mua sắm và tận hưởng những ưu đãi, khuyến mãi hấp dẫn nhất bạn nhé!

markdown:
![](https://static.vingroup.net/vgh_static/assets/images/modules/line/vingroup-card.dropdown.text.gif)
[ là một trong những trang phục không thể thiếu trong tủ đồ của phái đẹp. Nội y phom dáng đẹp sẽ giúp vóc dáng các bạn nữ trở nên hoàn hảo hơn khi mặc trang phục ôm. Những bộ đồ lót nữ đẹp giúp cơ thể thoải mái vận động mà không làm ảnh hưởng đến sức khỏe. Để làm được điều này, bạn phải chọn được một bộ Đồ lót nữ hàng hiệu](https://www.adayroi.com/do-ngu-do-lot-nu-m41)
Ngày nay, đồ lót nữ đã trở thành một món đồ thời trang và được nhiều phái đẹp yêu thích. Nội y nữ được làm từ lụa, satin, thun lycra và các loại vải sợi khác được thiết kế tiện dụng và có thể điều chỉnh mọi lúc, phù hợp với mọi trang phục. Hơn thế nữa, những bộ đồ lót nữ đẹp với thiết kế thời trang có thể mặc ngoài như một chiếc áo kiểu thông thường, mang đến cho bạn vẻ cá tính và quyến rũ. Các
* cũng phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng để mang lại cho phái đẹp nhiều sự lựa chọn nội y đẹp. shop đồ lót*
**Bộ sưu tập đồ lót nữ** cho phái đẹp từ các thương hiệu trong và ngoài nước như Rosana, [Zbra](https://www.adayroi.com/zbra-br11343), [Wannabe](https://www.adayroi.com/wannabe-br8920), [Triumph](https://www.adayroi.com/triumph-br16495), Jobeli, R-Bi... của Adayroi.com sẽ mang đến cho bạn nhiều sự lựa chọn cho trang phục mặc nhà, công sở, dạ tiệc. Với chất liệu cao cấp, an toàn, kiểu dáng đẹp, bạn có thể tha hồ mua sắm các bộ đồ lót phù hợp với bản thân mà giá cả vô cùng phải chăng. Bên cạnh đó, bạn còn được giao hàng miễn phí nhanh chóng và thanh toán khi nhận hàng rất an toàn. Hãy truy cập Adayroi.com ngay hôm nay để thoải mái mua sắm và tận hưởng những ưu đãi, khuyến mãi hấp dẫn nhất bạn nhé!

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-XSS-Protection: 1; mode=block


text:
Xuất xứ » Nhật Bản
Mã hàng : MTU-407-1086
Giá : 5,642,000 VNĐ
Mã hàng : MTU-410-0071
Giá : 4,091,000 VNĐ
Mã hàng : MTU-413-0160
Giá : 985,000 VNĐ
Mã hàng : MTU-413-0554
Giá : 2,569,000 VNĐ
Mã hàng : MTU-410-0978
Giá : 3,074,000 VNĐ
Mã hàng : MTU-410-0977
Giá : 2,309,000 VNĐ
Mã hàng : MTU-410-0979
Giá : 2,309,000 VNĐ
Mã hàng : MTU-410-1157
Giá : 2,309,000 VNĐ
Mã hàng : MTU-410-0068
Giá : 4,959,000 VNĐ
Mã hàng : MTU-410-0070
Giá : 5,693,000 VNĐ
Mã hàng : SHA-414-1488
Giá : 2,214,000 VNĐ
Mã hàng : NGT-402-1359
Giá : 388,000 VNĐ
Mã hàng : NGT-403-1352
Giá : 436,000 VNĐ
Mã hàng : NGT-403-1353
Giá : 440,000 VNĐ
Mã hàng : MTU-407-1148
Giá : 1,744,000 VNĐ

markdown:
![](/images/line.jpg)
**Xuất xứ**» Nhật Bản **Mã hàng : MTU-407-1086**
Giá : 5,642,000 VNĐ
**Mã hàng : MTU-410-0071**
Giá : 4,091,000 VNĐ
**Mã hàng : MTU-413-0160**
Giá : 985,000 VNĐ
**Mã hàng : MTU-413-0554**
Giá : 2,569,000 VNĐ
**Mã hàng : MTU-410-0978**
Giá : 3,074,000 VNĐ
**Mã hàng : MTU-410-0977**
Giá : 2,309,000 VNĐ
**Mã hàng : MTU-410-0979**
Giá : 2,309,000 VNĐ
**Mã hàng : MTU-410-1157**
Giá : 2,309,000 VNĐ
**Mã hàng : MTU-410-0068**
Giá : 4,959,000 VNĐ
**Mã hàng : MTU-410-0070**
Giá : 5,693,000 VNĐ
**Mã hàng : SHA-414-1488**
Giá : 2,214,000 VNĐ
**Mã hàng : NGT-402-1359**
Giá : 388,000 VNĐ
**Mã hàng : NGT-403-1352**
Giá : 436,000 VNĐ
**Mã hàng : NGT-403-1353**
Giá : 440,000 VNĐ
**Mã hàng : MTU-407-1148**
Giá : 1,744,000 VNĐ

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


text:
Khi đặt phòng theo đoàn với iVIVU.com, bạn sẽ có được khách sạn phù hợp nhất với giá tốt nhất mà không phải tốn thời gian tìm kiếm.
CSKH: 1900 1870
Khác: (08) 3930 8290
Từ 7h30 - 21h hằng ngày
DKKD: 0312788481, Ngày cấp: 21/05/2014, Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hồ Chí Minh
HCM: Lầu 7, Tòa nhà Anh Đăng, 215 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
(Xem bản đồ)
HN: Lầu 9, 70-72 Bà Triệu, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
(Xem bản đồ)

Server: Microsoft IIS 6.0 - Setup and config by duocnt.tech@gmail.com

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: private, no-cache="Set-Cookie"

Access-Control-Allow-Methods: GET, PUT, POST, DELETE, OPTIONS

X-Cache: MISS from DuocNguyen

X-Cache-Lookup: MISS from DuocNguyen:82


markdown:
Khi đặt phòng theo đoàn với iVIVU.com, bạn sẽ có được khách sạn phù hợp nhất với giá tốt nhất mà không phải tốn thời gian tìm kiếm.
CSKH: 1900 1870
Khác: (08) 3930 8290
Từ 7h30 - 21h hằng ngày
DKKD: 0312788481, Ngày cấp: 21/05/2014, Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hồ Chí Minh
HCM: Lầu 7, Tòa nhà Anh Đăng, 215 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
(Xem bản đồ)
HN: Lầu 9, 70-72 Bà Triệu, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
(Xem bản đồ)


text:
- Hoạt động cuối:
- 16/7/12
- Tham gia ngày:
- 5/3/12
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
- 0
- Xăng dự trữ:
- 324 lít xăng
- Sinh nhật:
- 15/3/85 (Tuổi: 31)
Chia sẻ trang này
cuongpst
Tài xế O-H, 31
- cuongpst được nhìn thấy lần cuối:
- 16/7/12
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
Giới thiệu
- Sinh nhật:
- 15/3/85 (Tuổi: 31)
Tương tác

markdown:
![ cuongpst](https://www.oto-hui.com/styles/xenith/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 16/7/12
- Tham gia ngày:
- 5/3/12
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
[0](members/cuongpst.123122/trophies)
- Xăng dự trữ:
-
[324 lít xăng](bank/transfer?to=cuongpst&rtn=ref) [$324.00](credits/transfer?receiver=cuongpst)
- Sinh nhật:
- 15/3/85 (Tuổi: 31)
### Chia sẻ trang này
# cuongpst
Tài xế O-H, 31
- cuongpst được nhìn thấy lần cuối:
- 16/7/12
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Sinh nhật:
- 15/3/85 (Tuổi: 31)
### Tương tác

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=5f7fbfd27a0d7b4ce0865d5ed4120fb0; path=/; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text:
- Hoạt động cuối:
- 11/12/09
- Tham gia ngày:
- 11/12/09
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
- 0
- Xăng dự trữ:
- 114 lít xăng
Chia sẻ trang này
hoang nhan
Tài xế O-H
- hoang nhan được nhìn thấy lần cuối:
- 11/12/09
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
Tương tác
Tài xế O-H

markdown:
![ hoang nhan](https://www.oto-hui.com/styles/xenith/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 11/12/09
- Tham gia ngày:
- 11/12/09
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
[0](members/hoang-nhan.21237/trophies)
- Xăng dự trữ:
-
[114 lít xăng](bank/transfer?to=hoang+nhan&rtn=ref) [$114.00](credits/transfer?receiver=hoang+nhan)
### Chia sẻ trang này
# hoang nhan
Tài xế O-H
- hoang nhan được nhìn thấy lần cuối:
- 11/12/09
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Tương tác

Set-Cookie: xf_session=d5a93ebe77c9db296ceb49137950674e; path=/; secure; httponly


text:
- Hoạt động cuối:
- 29/4/12
- Tham gia ngày:
- 29/4/12
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
- 0
- Xăng dự trữ:
- 312 lít xăng
- Sinh nhật:
- 2/10/89 (Tuổi: 27)
Chia sẻ trang này
ongdia1989
Tài xế O-H, 27
- ongdia1989 được nhìn thấy lần cuối:
- 29/4/12
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
Giới thiệu
- Sinh nhật:
- 2/10/89 (Tuổi: 27)
Tương tác

markdown:
![ ongdia1989](https://www.oto-hui.com/styles/xenith/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 29/4/12
- Tham gia ngày:
- 29/4/12
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
[0](members/ongdia1989.135246/trophies)
- Xăng dự trữ:
-
[312 lít xăng](bank/transfer?to=ongdia1989&rtn=ref) [$312.00](credits/transfer?receiver=ongdia1989)
- Sinh nhật:
- 2/10/89 (Tuổi: 27)
### Chia sẻ trang này
# ongdia1989
Tài xế O-H, 27
- ongdia1989 được nhìn thấy lần cuối:
- 29/4/12
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Sinh nhật:
- 2/10/89 (Tuổi: 27)
### Tương tác

Set-Cookie: xf_session=adecf8f8595c07bd45d9c61fd62e5c0d; path=/; secure; httponly


text: Chào các bác,lâu lâu mới có 1 pan vào thỉnh giáo các cụ hyundai porter II kim điện ,máy điện (không rõ đời bao nhiêu) có ETACS triệu chứng như sau : khi đóng cả 2 của và bật xinhan phải thì chuột cửa bên lái cứ đóng ra đóng vào mãi,chỉ bị xinhan phải đóng của phải,mở của trái thì xi nhan phải không xẩy ra hiện tượng trên đóng của trái mở của phải thì hiện tượng trên xuất hiện không rõ ràng,tức là chuột bên của lái có động đậy nhưng không mạnh 2 công tắc mở của đã kiểm tra và vệ sinh chỗ em không có máy chẩn đoán cụ nào gặp rùi xin chỉ giáo

markdown:
# Hyundai Nghi ngờ đang đổ dồn về ETACS- Hyundai porter II
Thảo luận trong '
[Thảo luận kỹ thuật sửa chữa](forum/thao-luan-ky-thuat-sua-chua.347/)' bắt đầu bởi [phikien305electric](members/phikien305electric.144311/), [29/11/12](threads/nghi-ngo-dang-do-don-ve-etacs-hyundai-porter-ii.50159/).
Thảo luận trong '
[Thảo luận kỹ thuật sửa chữa](forum/thao-luan-ky-thuat-sua-chua.347/)' bắt đầu bởi [phikien305electric](members/phikien305electric.144311/), [29/11/12](threads/nghi-ngo-dang-do-don-ve-etacs-hyundai-porter-ii.50159/).

Set-Cookie: xf_session=9240c634fee23b6887a74c023943e4a5; path=/; secure; httponly


text:
Dãn cách tên bằng dấu phẩy(,).
Thảo luận trong 'Tài liệu - phần mềm sửa chữa ô tô' bắt đầu bởi buidinhduong, 25/12/12.

Set-Cookie: xf_session=c642564d99b35b67ef3c3c2714a29860; path=/; secure; httponly


text:
Dụng cụ đo chính xác » Thước » Thước cuộn » 10m Thước cuộn Tajima H5PA0MW
10m Thước cuộn Tajima H5PA0MW
Mã sản phẩm:
TJM-000-017
Tình trạng:
Đang có hàng
Bảo hànhh:
12 tháng
Trọng lượng:
1 kg
Giá: 283,000 VNĐ
Số lượng
Thời gian làm việc: Thứ 2 đến thứ 6: 8h00 - 17h00, Thứ 7: 8h00 - 12h00, Chủ nhật nghỉ.
10m Thước cuộn Tajima H5PA0MW
Thông số kỹ thuật:
- Kích thước: 25mmx10m
- Nhà sản xuất: Tajima – Nhật Bản
Các sản phẩm khác:
- Thước đo góc nghiêng Slant 100 Tajima SLT-100
- Thước đo góc nghiêng có từ Slant AL200 Tajima SLT-AL200M
Sản phẩm liên quan
-
7.5m Thước cuộn Tajima H5P75MWGiá:
226,000 VNĐ
-
30m Thước cuộn thép Tajima EPK-30Giá:
444,000 VNĐ
-
2m Thước cuộn Tajima L13-20Giá:
68,000 VNĐ
-
5.5m Thước cuộn Tajima H9P55MWGiá:
152,000 VNĐ
-
30m Thước cuộn sợi thuỷ tinh Tajima SYR30Giá:
371,000 VNĐ
-
5.5m Thước cuộn Tajima H5P55MWGiá:
182,000 VNĐ
-
20m Thước cuộn sợi thuỷ tinh Tajima SYS20Giá:
236,000 VNĐ
-
50m Thước dây bản thép Tajima HTN50MW1A03Giá:
1,044,000 VNĐ

markdown:
[Dụng cụ đo chính xác](/danh-muc/dung-cu-do-chinh-xac-40.sttb)» [Thước](/danh-muc/thuoc-201.sttb)» [Thước cuộn](/danh-sach/thuoc-cuon-202.sttb)» 10m Thước cuộn Tajima H5PA0MW
# 10m Thước cuộn Tajima H5PA0MW
|
|
Mã sản phẩm:
**TJM-000-017**
Tình trạng:
**Đang có hàng**
Bảo hànhh:
12 tháng
Trọng lượng:
1 kg
Giá: 283,000 VNĐ
Số lượng
Thời gian làm việc: Thứ 2 đến thứ 6: 8h00 - 17h00, Thứ 7: 8h00 - 12h00, Chủ nhật nghỉ.
## 10m Thước cuộn Tajima H5PA0MW
**Thông số kỹ thuật:**
- Kích thước: 25mmx10m
- Nhà sản xuất: Tajima – Nhật Bản
**Các sản phẩm khác:** **- Thước đo góc nghiêng Slant 100 Tajima SLT-100** **- Thước đo góc nghiêng có từ Slant AL200 Tajima SLT-AL200M**
Sản phẩm liên quan
-
##### 7.5m Thước cuộn Tajima H5P75MWGiá:
###### 226,000 VNĐ
-
##### 30m Thước cuộn thép Tajima EPK-30Giá:
###### 444,000 VNĐ
-
##### 2m Thước cuộn Tajima L13-20Giá:
###### 68,000 VNĐ
-
##### 5.5m Thước cuộn Tajima H9P55MWGiá:
###### 152,000 VNĐ
-
##### 30m Thước cuộn sợi thuỷ tinh Tajima SYR30Giá:
###### 371,000 VNĐ
-
##### 5.5m Thước cuộn Tajima H5P55MWGiá:
###### 182,000 VNĐ
-
##### 20m Thước cuộn sợi thuỷ tinh Tajima SYS20Giá:
###### 236,000 VNĐ
-
##### 50m Thước dây bản thép Tajima HTN50MW1A03Giá:
###### 1,044,000 VNĐ


text:
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Thanh toán
|
Liên Hệ
Giỏ hàng
(0)
Gioi thieu
Hình ảnh hoạt động
Sơ đồ tổ chức
Lịch sử hình thành
Giới thiệu công ty
Danh muc
Vật liệu mài mòn
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ đo chính xác
Thiết bị ngành hàn
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Dụng cụ dùng khí nén
Thiết bị viễn thông
Thiết bị y tế
Xem tất cả
Nha san xuat
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
BDS
Xem tất cả
Tin tuc
Nha san xuat
Dang nhap
SIÊU THỊ THIẾT BỊ
»
Liên hệ
*
Thông tin cần phải nhập
EMAIL BẠN BÈ
Tên người gửi:
*
Email người gửi:
*
Email người nhận:
*
Nhập lại mã trên
*
CÔNG TY THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP GTG
2/64C Đất Thánh, P.6, Q.Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 08 3868 6666
Fax: 08 3868 6688
Giấy ĐKKD số: 0303059482 tại TP HCM
Chi nhánh:
HÀ NỘI
71 Hoàng Cầu, P. Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa
Điện thoại: 04 3901 6666
Fax: 04 3910 6666
ĐÀ NẴNG
630-632 Ngô Quyền, P. An Hải Bắc, Quận Sơn Trà
Điện thoại: 0511 350 7777
Fax: 0511 350 7788
CẦN THƠ
Điện thoại: 0710 222 0220
Fax: 0710 222 1221
BÌNH DƯƠNG
1080A CMT8, Phường Phú Thọ, TP Thủ Dầu Một
Điện thoại: 0650 3 969 768
Fax: 0650 3 969 769
CHÍNH SÁCH BÁN HÀNG
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Tắt [X]
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :77 - Tổng truy cập : 178,060,646
+ + + + + + + +


text:
- Kích thước: 7’’
- Thông số (mm) : L : 180, T : 13.5, a : 32.5, b : 55, e : 19.6
Các sản phẩm khác:
- Kìm cắt thường cách điện 1000V Sata 70-233 (70233)
- Kìm mở phe ngoài mũi cong Sata 72-002 (72002)


text:
giới thiệu
nhà sản xuất
sản phẩm
khuyến mãi
trang chủ
Trang chủ
»
NHÀ SẢN XUẤT
» »
Xem theo danh sách
Xem thư viện
Hỗ trợ:
Danh mục sản phẩm
Dụng cụ dùng khí nén
Súng phun sơn
Máy đánh bóng
Máy vặn vít
Máy vặn ốc
Máy mài
Máy khoan
Máy dập ghim
Các loại khác
Dụng cụ dùng điện
Máy bào
Máy cắt
Máy chà nhám
Máy cưa
Máy khoan
Máy mài
Máy phay
Máy vặn ốc
Máy vặn vít
Máy đánh bóng
Máy đột lỗ
Máy đục bê tông
Súng dán keo
Súng thổi hơi nóng
Các loại máy khác
Dụng cụ cầm tay
Êtô
Ống điếu
Búa rìu
Cảo
Cờ lê mỏ lết
Chìa lục giác
Dụng cụ cắt
Dụng cụ dùng pin
Dụng cụ tổng hợp
Dụng cụ đánh dấu
Kiềm
Tuốc nơ vít
Các loại khác
Vật liệu mài mòn
Dĩa cắt
Đá cắt
Đá mài
Giũa
Thiết bị ngành hàn
Kính hàn
Máy cắt
Máy hàn
Que hàn
Tủ đựng que hàn
Kìm hàn
Dụng cụ đo chính xác
Đo khoảng cách
Bật mực
Bộ dưỡng đo
Cân
Dụng cụ so
Thiết bị đo độ ẩm
Thước
Thước kẹp caliper
Thước panme
Thước thủy
Thước đo độ cao
Thước đo lỗ
Thước đo độ dày
Thước đo độ sâu
Đo nhiệt độ
Dụng cụ cân bằng laser
Dụng cụ dò kim loại
Thước đo quang
Các loại khác
Điện và thiết bị điện
Bóng đèn điện
Dây điện
Dụng cụ đo điện
Thiết bị chống sét
Thiết bị điện
Tiết kiệm điện
Bảo hộ lao động
Bình chữa cháy
Giày, ủng
Găng tay
Nón, mặt nạ
Quạt công nghiệp
Quần áo BHLĐ
Thang
Các loại khác
Vệ sinh công nghiệp
Máy chà đánh bóng sàn
Máy hút bụi
Máy phun nước
Vận chuyển nâng đỡ
Con đội
Máy nâng từ
Xe nâng bàn
Xe nâng pallet
Xe nâng thùng phuy
Xe đẩy
Xe đẩy vệ sinh
Palang, tời
Bảo quản đóng gói
Thùng đựng dụng cụ
Két sắt
Tủ văn phòng
Khoá
Sản phẩm hóa chất
Dầu mỡ công nghiệp
Phụ gia dầu nhớt
Các loại khác
Thiết bị ngành nước
Bơm nước
Bơm định lượng
Các loại khác
Ống, phụ kiên kim loại
Chữ T
Co 45 độ
Co 90 độ
Giảm lệch tâm
Giảm đồng tâm
Khớp nối thủy lực
Dụng cụ dã ngoại
Ống nhòm
Lều bạt
Các loại khác
Máy phát điện
Máy cắt cỏ
Máy dùng cho ôtô
Máy hút ẩm
Máy ép màng nhựa
Các máy khác
Máy phun ẩm
Cọ sơn
Cáp mạng
Quảng cáo
CÔNG TY CỔ PHẦN THIẾT BỊ TRỰC TUYẾN
781C2 Lê Hồng Phong, Phường 12, Quận 10,
TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Điện thoại: 08 3600 3600 | Fax: 08 3600 0036
Email:
info@trungtamthietbi.com
Giấy ĐKKD số: 0310930284 tại TP HCM
Chính sách bán hàng
Chính sách bảo mật thông tin
Chính sách vận chuyển
Quy trình giao hàng
Chính sách đổi trả hàng
Thông tin cần biết
Hướng dẫn mua hàng
Hướng dẫn thanh toán
Các hình thức mua hàng
Sơ đồ đường đi
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
|
Đăng nhập
|
Đăng ký
Đang online :65 - Tổng truy cập : 71,501,014
+


text:
Tin bất động sản cập nhật
-
Quận 4: Điểm đầu tư bất động sản tiềm năng tại TP.HCM
Khu vực Quận 4 TP.HCM được dự báo trong giai đoạn 2016 – 2018 sẽ trở thành điểm nóng của bất động sản Sài Gòn khi thu hút được rất nhiều các ông chủ địa ốc đầu tư vào đây.
Quận 4, bất động sản trung tâm điểm đầu tư tiềm năng
Trong ngành bất động sản, yếu tố quan trọng nhất khi xem xét tiềm năng một dự án chính là vị trí mà ai cũng biết. Hiện nay, thành phố Hồ Chí Minh đang quy hoạch Quận 4 như một khu trung tâm mở rộng với nhiều dự án khu đô thị lớn. Vài khu cảng cũ được chuyển đổi công năng sử dụng đất dự kiến sẽ tạo tính lan tỏa rất lớn để các nhà đầu tư bất động sản đổ xô về đây. Quận 4 trở thành điểm đầu tư bất động sản tiềm năng nhất nhì tại TP.HCM.
-
Nhiều ưu đãi lớn cho thị trường nhà đất dịp cuối năm
Thị trường nhà đất sôi động dịp cuối năm Với thời điểm kinh tế phát triển như hiện nay, tìm kiếm một căn hộ để mua hay thuê lâu dài ổn định để kinh doanh là nhu cầu chung của nhiều người. Nắm bắt được điều đó hàng hoạt các nhà bất động sản, nhà đất lớn nhỏ ào ạt cho ra đời vô số dự án lớn nhỏ nhằm đáp ứng nhu cầu của thị hiếu của con người. Thế nên giờ đây để tìm được một căn hộ để mua hay cho thuê hiệu quả người đầu tư phải cẩn trọng xem xét kỹ lưỡng mọi khía cạnh trước khi xuất tiền.
- Bất động sản khu Tây Tp.HCM chuyển dịch dòng sản phẩm
Sau làn sóng đầu tư vào các dự án tại phía Đông và Nam Tp.HCM, thị trường bất động sản đang có sự dịch chuyển về phía Tây với sự xuất hiện của nhiều dự án nhà ở thuộc phân khúc trung – cao cấp, mức giá trên dưới 2 tỉ đồng.
Khu Tây Tp.HCM bao gồm các quận 6, 8, Bình Tân và Tân Phú. Khu vực này tập trung phần lớn đối tượng lao động có mức thu nhập trung bình. Là khu vực vùng ven, xa trung tâm, quỹ đất rộng và giá rẻ, nên ban đầu khu Tây được định vị phát triển các dự án căn hộ bình dân, có thể kể đến Tecco Town, Ehome, HQC Hồ Học Lãm, SGC Nguyễn Văn Luông, chung cư Đông Hưng II, khu dân cư An Sương, dự án 242/16 Bà Hom… Tuy nhiên, trong 2 năm trở lại đây, thị trường phía Tây đã có sự đa dạng hơn về phân khúc sản phẩm. Bên cạnh các dự án nhà bình dân, ngày càng nhiều dự án thuộc phân khúc trung cấp, cao cấp được triển khai xây dựng. Nhiều chủ đầu tư uy tín như Him Lam, Hưng Thịnh, Năm Bảy Bảy hoặc một số nhà đầu tư mới như Novaland và Phúc Khang chọn khu Tây để triển khai những dự án nhà ở trung cấp như: RichStar, Southern Dragon, Melody Residence, Sky Center (Tân Phú), Depot Metro Tower (quận 12), Him Lam Chợ Lớn (quận 6), Diamond Lake View ( quận 8)….

markdown:
## Tin bất động sản cập nhật
-
[Quận 4: Điểm đầu tư bất động sản tiềm năng tại TP.HCM](/tin-tuc/2016/12/quan-4-diem-dau-tu-bat-dong-san-tiem-nang/)
Khu vực Quận 4 TP.HCM được dự báo trong giai đoạn 2016 – 2018 sẽ trở thành điểm nóng của bất động sản Sài Gòn khi thu hút được rất nhiều các ông chủ địa ốc đầu tư vào đây.
**Quận 4, bất động sản trung tâm điểm đầu tư tiềm năng**
Trong ngành bất động sản, yếu tố quan trọng nhất khi xem xét tiềm năng một dự án chính là vị trí mà ai cũng biết. Hiện nay, thành phố Hồ Chí Minh đang quy hoạch Quận 4 như một khu trung tâm mở rộng với nhiều dự án khu đô thị lớn. Vài khu cảng cũ được chuyển đổi công năng sử dụng đất dự kiến sẽ tạo tính lan tỏa rất lớn để các nhà đầu tư bất động sản đổ xô về đây. Quận 4 trở thành điểm đầu tư bất động sản tiềm năng nhất nhì tại TP.HCM.
-
[Nhiều ưu đãi lớn cho thị trường nhà đất dịp cuối năm](/tin-tuc/2016/12/nhieu-uu-dai-lon-cho-thi-truong-nha-dat/) **Thị trường nhà đất sôi động dịp cuối năm**Với thời điểm kinh tế phát triển như hiện nay, tìm kiếm một căn hộ để mua hay thuê lâu dài ổn định để kinh doanh là nhu cầu chung của nhiều người. Nắm bắt được điều đó hàng hoạt các nhà bất động sản, nhà đất lớn nhỏ ào ạt cho ra đời vô số dự án lớn nhỏ nhằm đáp ứng nhu cầu của thị hiếu của con người. Thế nên giờ đây để tìm được một căn hộ để mua hay cho thuê hiệu quả người đầu tư phải cẩn trọng xem xét kỹ lưỡng mọi khía cạnh trước khi xuất tiền. [Bất động sản khu Tây Tp.HCM chuyển dịch dòng sản phẩm](/tin-tuc/2016/12/bat-dong-san-khu-tay-tp-hcm-chuyen-dich-dong-san-pham/)
Sau làn sóng đầu tư vào các
**dự án tại phía Đông và Nam Tp.HCM**, thị trường bất động sản đang có sự dịch chuyển về phía Tây với sự xuất hiện của nhiều dự án nhà ở thuộc phân khúc trung – cao cấp, mức giá trên dưới 2 tỉ đồng.
**Khu Tây Tp.HCM bao gồm các quận 6, 8, Bình Tân và Tân Phú**. Khu vực này tập trung phần lớn đối tượng lao động có mức thu nhập trung bình. Là khu vực vùng ven, xa trung tâm, quỹ đất rộng và giá rẻ, nên ban đầu khu Tây được định vị phát triển các dự án căn hộ bình dân, có thể kể đến Tecco Town, Ehome, HQC Hồ Học Lãm, SGC Nguyễn Văn Luông, chung cư Đông Hưng II, khu dân cư An Sương, dự án 242/16 Bà Hom… Tuy nhiên, trong 2 năm trở lại đây, thị trường phía Tây đã có sự đa dạng hơn về phân khúc sản phẩm. Bên cạnh các dự án nhà bình dân, ngày càng nhiều dự án thuộc phân khúc trung cấp, cao cấp được triển khai xây dựng. Nhiều chủ đầu tư uy tín như Him Lam, Hưng Thịnh, Năm Bảy Bảy hoặc một số nhà đầu tư mới như Novaland và Phúc Khang chọn khu Tây để triển khai những dự án nhà ở trung cấp như: RichStar, Southern Dragon, Melody Residence, Sky Center (Tân Phú), Depot Metro Tower (quận 12), Him Lam Chợ Lớn (quận 6), Diamond Lake View ( quận 8)….

X-Powered-By: Phusion Passenger

Server: nginx + Phusion Passenger

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

Strict-Transport-Security: max-age=31536000; includeSubDomains