text:
Phạm Ngọc Thảo
Phạm Ngọc Thảo (1922–1965) là một tình báo viên bí ẩn trong suốt Chiến tranh Việt Nam. Ông là đại tá của hai quân đội đối nghịch trong cuộc chiến này: Quân đội Nhân dân Việt Nam và Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Ông là người có nhiều ảnh hưởng chính trị và cũng là một thành viên chủ chốt trong 2 cuộc đảo chính bất thành ở Việt Nam Cộng hòa vào những năm 1964–1965.
Mục lục
Thân thế gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
Ông sinh ngày 14 tháng 2 năm 1922 tại Sài Gòn, nguyên quán Vĩnh Long, (có tài liệu là Bến Tre[1]) trong một gia đình Công giáo toàn tòng. Cha ông là Adrian Phạm Ngọc Thuần một địa chủ lớn có quốc tịch Pháp. Ông Adrian Phạm Ngọc Thuần có tới hơn 4000 mẫu đất và gần 1000 căn nhà rải rác ở khắp các tỉnh Cần Thơ, Châu Đốc, Long Xuyên, Rạch Giá, Sa Đéc, Vĩnh Long. Ông Thuần có quốc tịch Pháp nên các con đều được sang Pháp học.
Phạm Ngọc Thảo còn có tên là Albert Phạm Ngọc Thảo, còn gọi là Albert Thảo. Mọi người thường gọi là Chín Thảo vì ông được sinh thứ 8 trong gia đình.
Lúc nhỏ ông học một trường tư thục Công giáo nổi tiếng ở Sài gòn đó là trường Lasan Taberd[1] (Có tài liệu nói học trường Chasseloup Laubat- ngày nay là trường THPT Lê Quý Đôn). Khi học xong tú tài, khác với các anh em khác, ông không sang Pháp du học (do Chiến tranh thế giới thứ hai xảy ra) mà ra Hà Nội theo học trường Kỹ sư Công chính Hà Nội.
Tham gia Việt Minh[sửa | sửa mã nguồn]
Khi Cách mạng tháng Tám bùng nổ, anh cả của ông là Gaston Phạm Ngọc Thuần tham gia Việt Minh ở Vĩnh Long và được cử giữ chức Phó Chủ tịch Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ. Khi Luật sư Phạm Văn Bạch ra miền Bắc, ông Thuần làm Chủ tịch Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ kiêm Chính ủy Bộ Tư lệnh Nam Bộ (trong những năm 60 làm đại sứ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Cộng hòa Dân chủ Đức). Anh trai thứ bảy Phạm Ngọc Hùng học ở Pháp, lấy vợ Pháp rồi về Việt Nam ra chiến khu chiến đấu, làm Uỷ viên Hội đồng Chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam. Tốt nghiệp trường Kỹ sư công chánh ở Hà Nội, khi Pháp bội ước quay lại xâm chiếm Việt Nam, ông Phạm Ngọc Thảo tuyên bố huỷ bỏ quốc tịch Pháp và quyết định trở về Vĩnh Long theo anh tham gia kháng chiến, làm việc ở Văn phòng Uỷ ban kháng chiến hành chính Nam Bộ. Trên đường về, ông bị dân quân Việt Minh bắt hai lần và suýt bị giết chết[cần dẫn nguồn].
Năm 1946, trường Võ bị Trần Quốc Tuấn khai giảng. Ông cùng 12 chiến sĩ Nam Bộ khác được cử ra Sơn Tây học tập. Tốt nghiệp khoá I, ông được điều về Phú Yên nhận nhiệm vụ làm giao liên. Một lần, ông được giao nhiệm vụ đưa một cán bộ về Nam Bộ. Đó chính là Lê Duẩn, người có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động tình báo của ông sau này.
Sau khi trở về Nam Bộ, ông được giao nhiệm vụ Trưởng phòng mật vụ Ban quân sự Nam Bộ – tổ chức tình báo đầu tiên của cách mạng ở Nam Bộ, rồi được bổ nhiệm làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 410, Quân khu 9 (có tài liệu nói là tiểu đoàn 404 hoặc tiểu đoàn 307). Trong thời gian này ông hướng dẫn về chiến tranh du kích cho các học viên Trần Văn Đôn, Nguyễn Khánh, Lê Văn Kim... những người sau này trở thành các tướng lĩnh trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa.
Năm 1949, Phạm Ngọc Thảo kết hôn với bà Phạm Thị Nhiệm, cũng là một trí thức tham gia kháng chiến (bà Nhiệm là em ruột giáo sư Phạm Thiều)[2]
Những năm 1952-1953, ông là sĩ quan tham mưu trong một số đơn vị chủ lực của Việt Minh tại miền Tây Nam Bộ.
Giai đoạn bắt đầu hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]
Sau Hiệp định Genève, các cán bộ của Việt Minh (cả dân sự lẫn quân sự) đều được tập kết ra Bắc. Cũng có nhiều cán bộ Việt Minh đã bí mật ở lại hoạt động. Riêng trường hợp của Phạm Ngọc Thảo, chính Tổng Bí thư Lê Duẩn đã chỉ thị cho ông không tập kết ra Bắc mà ở lại miền Nam để hình thành "lực lượng thứ ba". Về việc này, nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt nói: "anh Ba Duẩn rất tin cậy Phạm Ngọc Thảo và đã giao cho đồng chí Thảo một nhiệm vụ đặc biệt".
Lê Duẩn giới thiệu Phạm Ngọc Thảo với Mai Chí Thọ, lúc ấy là người phụ trách Ban Đặc tình Xứ ủy và Hai người khác trong Ban Đặc tình Xứ ủy là Mười Hương và Cao Đăng Chiếm.
Tuy ở lại hoạt động ở miền Nam nhưng Đảng không cho phép Mai Chí Thọ và Cao Đăng Chiếm vào sống ở Sài Gòn, chỉ có Mười Hương là có thể vào Sài Gòn sống hợp pháp vì ông là cán bộ từ ngoài Bắc vào, không ai biết. Do đó, Mười Hương đã bàn bạc cụ thể với Phạm Ngọc Thảo về phương thức hoạt động và trực tiếp liên lạc với Phạm Ngọc Thảo ngay tại Sài Gòn. Ông Mười Hương trở thành “người chỉ huy” Phạm Ngọc Thảo trong thời kỳ đầu, tuy nhiên thời gian này rất ngắn, vì sau đó Mười Hương bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt giam ở Huế.[2]
Phạm Ngọc Thảo trở lại Sài Gòn giữa lúc tình hình rất khó khăn: lực lượng Bình Xuyên gây rối khắp nơi. Vì không chịu ký tên vào giấy "hồi chánh" theo quy định của chính quyền miền Nam Việt Nam đối với những người đã đi theo Việt Minh không tập kết ra Bắc, ông bị đại tá Mai Hữu Xuân, Giám đốc An ninh Quân đội lùng bắt nhiều lần nhưng đều trốn thoát. Vì vậy, ông không vội tiếp cận với gia đình họ Ngô mà đi dạy học. Vợ ông cũng vậy[3]
Sau cùng, ông về Vĩnh Long dạy học. Vùng này thuộc giáo phận của Giám mục Phêrô Ngô Đình Thục, vốn quen biết gia đình ông từ lâu. Gia đình anh theo Thiên chúa giáo lâu đời, rất thân thiết với Giám mục Ngô Đình Thục. Giám mục Ngô Đình Thục rất quý mến Thảo vì đã từng làm lễ rửa tội cho anh và coi anh như con nuôi. Trong kháng chiến chống Pháp, Phạm Ngọc Thảo từng mời Giám mục Phêrô Ngô Đình Thục vào chiến khu để tranh thủ đồng bào Công giáo ủng hộ kháng chiến.[3] Vì vậy, Giám mục Thục đã bảo lãnh cho ông vào dạy học ở trường Nguyễn Trường Tộ. Sau này, cũng chính Giám mục Thục đã giới thiệu ông với Ngô Đình Nhu và ông được sắp xếp vào làm việc ở Sở Tài chánh Nam Việt.
Nhờ chính sách "đả thực bài phong", khuyến khích những người theo kháng chiến cũ về với "chính nghĩa quốc gia" của Ngô Đình Diệm, ông khôn khéo công khai hết nguồn gốc của mình, kể cả chức tiểu đoàn trưởng cũ, chỉ trừ một điều: mình là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Năm 1956, ông được phép đưa vợ con ra Sài Gòn sinh sống, làm việc tại ngân hàng quốc gia; rồi được chuyển ngạch quân sự, mang hàm Đại úy "đồng hóa".
Tháng 5 năm 1956 được sự giới thiệu của ông Huỳnh Văn Lang, Tổng giám đốc Viện Hối đoái và Bí thư Liên kỳ bộ Nam Bắc Việt của đảng Cần Lao, Phạm Ngọc Thảo được cử đi học khóa huấn luyện tại trung tâm Nhân vị tại Vĩnh Long. Và sau đó (tháng 10 năm 1956) ông gia nhập đảng Cần Lao.
Sau khi gia nhập đảng Cần Lao, ông phụ trách tổ quân sự, giữ nhiệm vụ nghiên cứu về chiến lược và chiến thuật quân sự và huấn luyện quân sự cho các đảng viên đảng Cần Lao. Tháng 1 năm 1957 Phạm Ngọc Thảo tham gia biên tập bán nguyệt san Bách Khoa - tạp chí của một nhóm trí thức đảng Cần Lao. Tờ Bách Khoa qua nhiều thăng trầm nhưng vẫn tồn tại cho đến năm 1975.[3]
Hoạt động trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa[sửa | sửa mã nguồn]
Ban đầu, Diệm – Nhu chưa thấy được tài năng của Thảo nên chỉ giao cho anh những chức vụ "hữu danh vô thực" như Tỉnh đoàn trưởng bảo an đoàn, tuyên huấn đảng Cần lao nhân vị...[cần dẫn nguồn] Nhưng Thảo đã biết cách "bộc lộ" mình bằng cách viết báo[cần dẫn nguồn]. Đại tá Trần Hậu Tưởng, bạn học trường võ bị của ông kể: Lúc học ở Sơn Tây, chúng tôi có phong trào làm báo tường rất mạnh, đại đội nào cũng làm một tờ báo, anh em tập viết báo rất sôi nổi. Có lẽ đó cũng là một "vốn" quý cho Thảo sau này.
Thảo còn biết "khai thác" vốn binh pháp Tôn Tử mà thầy Hoàng Đạo Thúy từng dạy để viết báo. Thời gian này, ông cộng tác với tạp chí Bách khoa. Chỉ trong hơn một năm, ông đã viết 20 bài báo nói về các vấn đề chiến lược, chiến thuật, nghệ thuật chỉ huy, huấn luyện quân sự, phân tích binh pháp Tôn Tử, Trần Hưng Đạo.... Những bài báo đó đã được giới quân sự chú ý và Diệm – Nhu đề cao "tầm" của ông. Năm 1957, ông được điều về làm việc tại Phòng Nghiên cứu chính trị của Phủ tổng thống với hàm thiếu tá. Từ đó, ông lần lượt giữ các chức vụ Tỉnh đoàn trưởng Bảo an tỉnh Vĩnh Long, rồi Tỉnh đoàn trưởng Bảo an tỉnh Bình Dương.
Năm 1960, sau khi học một khóa chỉ huy và tham mưu ở Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt, Phạm Ngọc Thảo được cử làm Thanh tra Khu Trù Mật[4]
Biết Phạm Ngọc Thảo từng là chỉ huy quân sự Việt Minh, đầu năm 1961 Ngô Đình Diệm đã quyết định thăng ông lên trung tá và cử làm tỉnh trưởng tỉnh Kiến Hòa (tức Bến Tre) để trắc nghiệm Chương trình Bình định. Trước khi nhận nhiệm vụ mới, ông đề nghị trực tiếp với Ngô Đình Diệm 3 yêu cầu:
- Một là ổn định tình hình Bến Tre không phải bằng bạo lực mà là chính trị, vì ông không thể hành động như những quân nhân võ biền khác. Mục đích của ông là không phải đàn áp phong trào đấu tranh của Bến Tre đang lên cao độ.
- Hai, nếu bắt được Việt Cộng, có đủ bằng chứng, cho lập phiên tòa xét xử. Với yêu cầu này, Phạm Ngọc Thảo sẽ có cớ để trừng trị bọn đầu hàng, chỉ điểm.
- Ba, Tỉnh trưởng Bến Tre được đặc cách chỉ báo cáo với Tổng thống, không qua một ban, bộ nào. Như vậy, Phạm Ngọc Thảo sẽ tránh được những kẻ gièm pha, ton hót.
Ngô Đình Diệm đã chấp thuận cả 3 yêu cầu đó. Về làm Tỉnh trưởng Bến Tre một thời gian, ông đã ký quyết định thả 2.000 tù nhân chính trị đang bị giam giữ, (trong đó có ông Võ Viết Thanh, sau này là Chủ tịch UBND TPHCM), liên lạc với bà Nguyễn Thị Định, tạo điều kiện cho khởi nghĩa Bến Tre bùng nổ và lập tòa án trừng trị bọn phản bội, đầu hàng. Chính sách không cho binh lính đàn áp dân chúng tùy tiện của Phạm Ngọc Thảo đã "bật đèn xanh" cho phong trào "đồng khởi" sau này.
Nhiều phản ứng của phía chính quyền và quân đội Sài Gòn đều được Phạm Ngọc Thảo bác bỏ, rằng Ngô Tổng thống đang thí nghiệm một luận thuyết mới: Luận thuyết thân dân, phải có thì giờ để kiểm nghiệm.[5] Do có nhiều tố cáo nghi ngờ ông là cán bộ cộng sản nằm vùng, anh em Ngô Đình Diệm - Ngô Đình Nhu đã ngưng chức tỉnh trưởng Kiến Hòa và cho ông sang Hoa Kỳ học một khóa về chỉ huy và tham mưu. Năm 1962, Phạm Ngọc Thảo được bổ nhiệm làm Thanh tra Ấp chiến lược, trực thuộc Phủ Tổng thống.[6]
Làm tỉnh trưởng, bị ám sát nhầm[5][sửa | sửa mã nguồn]
Nhân ngày Quốc khánh Việt Nam cộng hòa 26-10-1961, một cuộc mít-tinh lớn biểu dương lực lượng được tổ chức tại Quảng trường An Hội (khu Vườn Hoa 3 con chim câu bây giờ).
Ông Hai Trung, Tỉnh ủy viên phụ trách Thị ủy, đã giao nhiệm vụ trực tiếp cho ông Thiều phá cuộc mít-tinh này với 5 trái lựu đạn, 3 trái nội hóa, 2 trái MK2 của Mỹ. Ông Thiều giao nhiệm vụ lại cho ông Tư Tuấn tức ông Đặng Quốc Tuấn (sau này là Tỉnh ủy viên, Bí thư Tỉnh đoàn, rồi làm Giám đốc Đài phát thanh - truyền hình tỉnh Bến Tre), lúc đó 17 tuổi, đang học đệ tam (lớp 10). Mỗi ông cầm 1 trái lựu đạn MK2, 3 trái kia để ở nhà ông Thiều.
Ông Thiều đứng tại vị trí ngay trụ sở Báo Đồng Khởi ngày nay, còn ông Tư Tuấn đứng cách 10m. Theo bàn bạc, ông Thiều ném lựu đạn trước, ông Tư Tuấn ném tiếp theo, xong chạy về tập kết tại nhà ông Thiều ở thị xã.
Ông Tư Tuấn kể: “Sau khi ông Thảo đọc diễn văn, lúc đó khoảng 8 giờ 30, tới phần diễu hành, tất cả quan khách đứng lên. Ông Thiều liệng 1 trái lựu đạn rơi cách ông Thảo 1 mét rưỡi, không thấy nổ. Tôi liệng tiếp 1 trái cách ông Thảo 5 mét rồi bỏ chạy, cũng không nổ luôn. Tôi chưa biết ông Thiều bị bắt tại chỗ, nên chạy về nhà ông Thiều định lấy tiếp 3 trái còn lại. Rủi cho tôi, tại nhà ông Thiều đã có mật báo dẫn người lên ém. Tôi đến bọn chúng giữ lại, chưa bắt ngay. Chúng vô nhà xét, lấy 3 trái lựu đạn và chiếc cặp da đi học tôi để ở nhà ông Thiều. Vì cái cặp da có giấu cây súng trước đây tôi để trong cặp, nên tôi bị bắt, bị đánh tại chỗ".
Một tuần sau khi hai ông bị bắt, ông Thảo có đến gặp ông Tuấn và ông Thiều. Lần đó, một cố vấn Mỹ thẩm vấn, ông Thảo làm phiên dịch. Hỏi: “Tại sao là học sinh mà đi ám sát Tỉnh trưởng ngay tại ngày Quốc khánh? Có phải Cộng sản giao việc không? Ai là người giao việc?”. Trả lời: “Do chính quyền độc ác, đàn áp ức hiếp giết hại dân. Chúng tôi học tập gương của Phạm Hồng Thái, Nguyễn Thái Học đứng lên đấu tranh, không liên quan gì tới Cộng sản, không có ai giao việc cả”. Ông Thảo dịch như thế nào ông Tư Tuấn không biết, ông Thảo chỉ nói với hai ông: “Các em còn nhỏ, phải lo chuyện học hành, chính trị là chuyện của người lớn, sau này lớn lên muốn làm gì thì làm”. Lần thứ hai, ông Thảo đến hỏi thăm trước khi cả hai bị đưa về Chí Hòa. Hai ông bị kết án mỗi người 20 năm tù, sau đó đưa ra Côn Đảo. Ông Thiều được trao trả năm 1973, thoát ly lên chiến khu, sau giải phóng làm cán bộ Ban Tổ chức Thành ủy TPHCM, qua đời năm 1984 vì bệnh. Còn ông Tư Tuấn đến ngày giải phóng mới về.
Những năm 1988 - 1989 bà Phạm Thị Nhiệm, phu nhân ông Thảo định cư ở Mỹ, có về thăm tỉnh Bến Tre và An Giang. Ông Dương Văn Ẩn(Mười Ẩn) - nguyên Chủ tịch HĐND tỉnh (cùng chung Tiểu đoàn 410 lừng danh của Phạm Ngọc Thảo những năm 1948 - 1949, lúc hoạt động ở Đồng Tháp Mười) đã đưa bà Nhiệm đi thăm Dinh Tỉnh trưởng, nơi ông làm việc ngày trước và một số người thân quen. Bà hỏi chú em chọi lựu đạn ám sát ông Thảo ngày đó bây giờ ra sao? Ông Mười Ẩn liền cho gọi Tư Tuấn (Đặng Quốc Tuấn) lại Dinh Tỉnh trưởng gặp bà. Bà Nhiệm thăm hỏi Tư Tuấn trong niềm vui vô hạn, rồi bảo anh gửi cho bà tấm ảnh khi còn là học sinh Kiến Hòa, để về treo bên cạnh ảnh ông Thảo làm kỷ niệm. Bà kể: “Hồi đó, ông Thảo vẫn thường nhắc chúng mầy”. Bà còn kể lúc bị ném lựu đạn ông Thảo chụp trái lựu đạn đang xì khói, lúng túng không biết xử lý làm sao. Nếu liệng ra bên ngoài thì chết dân, liệng bên phải bên trái thì chết dàn thiếu nhi nhà thờ. Đang không biết làm sao thì thấy khói dần dần mỏng ra, ổng biết lựu đạn lép, nên nắm chặt luôn.
Tham gia các cuộc đảo chính[sửa | sửa mã nguồn]
Trong những năm 1962 - 1963, giữa lúc phong trào Đồng khởi lan rộng, chính trường miền Nam Việt Nam trở nên rối ren. Gia đình họ Ngô vừa cai trị độc tài, vừa muốn thoát khỏi sự can thiệp của người Mỹ. Biết trước sau gì gia đình họ Ngô cũng bị người Mỹ lật đổ để dựng lên một chính quyền nguy hiểm hơn, Phạm Ngọc Thảo cùng với Trần Kim Tuyến và Huỳnh Văn Lang lên một kế hoạch đảo chính với mục tiêu đổi chế độ nhằm vô hiệu hóa ý đồ của người Mỹ.
Lần thứ nhất[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 09/1963 Bác sĩ Trần Kim Tuyến nguyên Giám đốc Sở Nghiên cứu chính trị (thực chất là trùm mật vụ) và Phạm Ngọc Thảo âm mưu một cuộc đảo chính. Theo kế hoạch này, lực lượng đảo chính sẽ vẫn giữ Ngô Đình Diệm làm tổng thống, chỉ buộc Ngô Đình Nhu ra nước ngoài. Tuy nhiên, kế hoạch bị lộ, Trần Kim Tuyến bị đưa đi làm lãnh sự ở Ai Cập.. Để chấm dứt âm mưu đảo chính này, ngày 06/09/1963, Tổng thống Diệm đã cử Trần Kim Tuyến đi làm Tổng lãnh sự tại Ai Cập. Ngô Đình Nhu không tin Phạm Ngọc Thảo tham gia kế hoạch này, thứ nhất là ông Nhu không tin Thảo phản bội, thứ hai là Thảo “không có quân”. Thực ra lúc đó Phạm Ngọc Thảo đã kêu gọi được một số đơn vị như Quân đoàn 3, Quân đoàn 4, Biệt động quân, Bảo an... hậu thuẫn. Cuộc đảo chính không thành chủ yếu do thành phần đảo chính không phải là những người mà người Mỹ có thể nắm được.
Ngày 01/11/1963, chính quyền Ngô Đình Diệm bị lật đổ bởi một nhóm tướng lĩnh do Mỹ bật đèn xanh. Hội đồng Quân nhân Cách mạng do tướng Dương Văn Minh đứng đầu lên cầm quyền. Phạm Ngọc Thảo dù không chủ động tham gia cuộc đảo chính này nhưng vẫn được lên chức đại tá, làm tùy viên báo chí trong Hội đồng Quân nhân Cách mạng sau đó được cử sang Mỹ tu nghiệp. Một thời gian sau, ông được cử làm tùy viên văn hóa của Tòa đại sứ Việt Nam tại Mỹ.[6] Sau đó ông được tướng Nguyễn Khánh mời làm phát ngôn viên báo chí trong “Hội đồng quân nhân Cách mạng”.
Tháng 10.1964, khi Trần Thiện Khiêm được bổ nhiệm làm Đại sứ Việt Nam Cộng Hòa tại Mỹ, ông được cử làm tùy viên báo chí và quân sự của Sứ quán Việt Nam Cộng Hòa.[5] Ông đưa luôn vợ con sang (họ định cư ở Mỹ cho đến ngày nay).[6]
Lần thứ hai[sửa | sửa mã nguồn]
Đầu năm 1965, Phạm Ngọc Thảo bị gọi về nước vì chính quyền Sài Gòn đã nghi ngờ, muốn bắt ông. Nguyễn Khánh ra lệnh triệu hồi Phạm Ngọc Thảo về nước, với ý đồ sẽ bắt ông tại sân bay Tân Sơn Nhất. Phạm Ngọc Thảo đã khôn khéo không về đúng giờ bay dự định nên thoát.[6]
Vì vậy, ông đã đào nhiệm và bí mật liên lạc với các lực lượng đối lập khác để tổ chức đảo chính ở Sài Gòn vì một lí do vô cùng quan trọng. Theo một tài liệu mà ông nắm được, Mỹ và Nguyễn Khánh đã thỏa thuận sẽ ném bom xuống miền Bắc vào 20/2/1965, vì vậy cuộc đảo chính sẽ tiến hành đúng ngày 19/2 với tên gọi Chiến dịch Nguyễn Huệ[5]
Ngày 19 tháng 2 năm 1965, Phạm Ngọc Thảo cùng thiếu tướng Lâm Văn Phát,đại tá Bùi Dzinh và trung tá Lê Hoàng Thao đem quân (gồm các đơn vị thiết giáp với 45 xe tăng và thiết giáp, các đơn vị địa phương quân, lực lượng của Trường bộ binh Thủ Đức và chủ lực là trung đoàn 46 thuộc Sư đoàn 25 bộ binh)[6] và xe tăng vào chiếm trại Lê Văn Duyệt, đài phát thanh Sài Gòn, bến Bạch Đằng và sân bay Tân Sơn Nhất. Tướng Nguyễn Khánh được Nguyễn Cao Kỳ cứu thoát bằng máy bay ra Vũng Tàu[6]. Mục tiêu quan trọng hàng đầu là bắt sống Nguyễn Khánh đã không thực hiện được. Trong tờ Việt Tiến (in ronéo, phát bí mật) với bút hiệu Lê Minh, đại tá Phạm Ngọc Thảo đã viết: “Chúng tôi vì không muốn đổ máu mà hơn nữa ngay từ phút đầu đã thấy có sự chia rẽ và tranh giành nhau, nên tôi đã cho lệnh chấm dứt cuộc chính biến vào lúc 20 giờ ngày 19 tháng 2 và coi như 20 giờ làm chủ thủ đô đã chấm dứt”.[5]
Ngày 20 tháng 2, Nguyễn Văn Thiệu, Nguyễn Cao Kỳ và một số tướng lãnh được sự hậu thuẫn của người Mỹ đã tổ chức hội đồng các tướng lĩnh họp ở Biên Hòa. Các tướng cử Nguyễn Chánh Thi làm chỉ huy chống đảo chính và ra lệnh cho Phạm Ngọc Thảo, Lâm Văn Phát và 13 sĩ quan khác phải ra trình diện trong 24 giờ. Phạm Ngọc Thảo, Lâm Văn Phát, Lê Hoàng Thao (Trung đoàn trưởng Trung đoàn 46) bỏ trốn.[6]
Ngày 21 tháng 2 năm 1965, các tướng tiếp tục họp tại Biên Hòa, quyết định giải nhiệm Nguyễn Khánh cử tướng Trần Văn Minh làm Tổng Tư lệnh Quân lực Việt Nam Cộng Hòa.
Ngày 22 tháng 2 năm 1965, Quốc trưởng Phan Khắc Sửu ký sắc lệnh bổ nhiệm tướng Nguyễn Khánh làm Đại sứ lưu động (một hình thức trục xuất khỏi nước cho đi lưu vong). Ngày 25 tháng 2 năm 1965, Nguyễn Khánh rời khỏi Việt Nam.
Bị bắt và qua đời[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày 11 tháng 6 năm 1965, Quốc trưởng Phan Khắc Sửu và Thủ tướng Phan Huy Quát tuyên bố trả lại quyền lãnh đạo quốc gia cho quân đội.
Ngày 14 tháng 6 năm 1965, Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia đã được thành lập do tướng Nguyễn Văn Thiệu làm Chủ tịch (tương đương quốc trưởng), tướng Nguyễn Cao Kỳ làm Chủ tịch Ủy ban hành pháp trung ương (tương đương thủ tướng)[6]
Sau đó, Phạm Ngọc Thảo phải rút vào hoạt động bí mật, lẩn tránh sự truy bắt của chính quyền, nhưng vẫn còn nắm được 1 tiểu đoàn[6]. Ông tiếp tục chuẩn bị tư tưởng cho các hoạt động cách mạng bằng cách xuất bản tờ báo "Việt Tiến", mỗi ngày phát hành trên 50.000 tờ, tuyên truyền tinh thần yêu nước, chống Mỹ – VNCH. Ông có cả một hàng rào bảo vệ rộng lớn từ các xứ đạo Biên Hòa tới Hố Nai, Thủ Đức, Sài Gòn; có nhiều linh mục giúp đỡ in ấn, phát hành tờ Việt Tiến. Lúc này, ông bị chính quyền Kỳ – Thiệu kết án tử hình và treo giải 3 triệu đồng cho ai bắt được nhưng vẫn liên lạc với cơ sở cách mạng trực tiếp là Sáu Dân (bí danh của Võ Văn Kiệt) để hoạt động tiếp.
Ông Võ Văn Kiệt kể lại: "tôi thấy Phạm Ngọc Thảo quá khó khăn nên đi tìm anh để đưa về chiến khu. Nhưng anh bảo vẫn còn khả năng đảo chính thành công quyết tâm ngăn chặn bàn tay đế quốc Mỹ định đưa quân viễn chinh vào miền Nam, cản trở kế hoạch ồ ạt đổ quân vào Đà Nẵng cuối tháng 5/1965...".
Đại sứ quán Mỹ cũng đề nghị đưa ông ra nước ngoài an toàn nhưng ông từ chối.
Sau khi nhậm chức, tướng Thiệu quyết định tìm bắt và giết Phạm Ngọc Thảo để trừ hậu họa.[6] Tướng Lâm Văn Phát đã ra trình diện và chỉ bị cách chức, nhưng đại tá Phạm Ngọc Thảo phải trốn nhiều nơi, cuối cùng đến trốn trong Đan viện Phước Lý ở xã Vĩnh Thanh, huyện Nhơn Trạch, Biên Hòa.
Cuối cùng nơi trú ẩn này cũng bị lộ. Lúc 3 giờ sáng ngày 16 tháng 7 năm 1965, khi ông vừa ra khỏi Đan viện Phước Lý thì bị an ninh quân đội mai phục sẵn bắt rồi đưa về một suối nhỏ gần Tam Hiệp, Biên Hòa, định thủ tiêu.
Tuy nhiên Phạm Ngọc Thảo không chết mà chỉ bị ngất vì viên đạn chỉ trúng cằm. Tỉnh dậy, ông cố lết về một nhà thờ. Ông được linh mục Cường, cha tuyên úy của Dòng Nữ tu Đa Minh, Tam Hiệp cứu chữa. Sau đó ông chủ động xin chuyển tới chỗ khác phòng khi An ninh quân đội tới truy tìm, nhưng bị phát giác và ông lại bị an ninh quân đội bắt về Cục an ninh quân đội, đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, Sài Gòn. Ông bị Nguyễn Ngọc Loan và thuộc hạ tra tấn dã man và bóp hạ bộ[7] ông cho đến chết [8] vào đêm 17 tháng 7 năm 1965[1]. Khi đó ông mới 43 tuổi.
Về cái chết của ông và nghi ngờ ông bị Nguyễn Ngọc Loan sát hại. Linh mục Nguyễn Quang Lãm (chủ bút Báo Xây dựng, người có tình cảm đặc biệt đối với Phạm Ngọc Thảo. Ông che chở, giữ liên lạc và làm tất cả những gì có thể làm được để giúp Phạm Ngọc Thảo). Sau khi Phạm Ngọc Thảo bị giết hại, Báo Xây dựng của cha Lãm đã đăng loạt bài điều tra 40 kỳ về cái chết của ông. Chưa hết, gần 10 năm sau, vào năm 1974, cha Lãm còn viết một loạt bài nhiều kỳ đăng trên Báo Hòa Bình, lại đề cập đến việc ai đã giết Phạm Ngọc Thảo, ai đã bán đứng Phạm Ngọc Thảo. Chính cha Lãm đã trực tiếp gặp Nguyễn Ngọc Loan để hỏi cho ra nhẽ. Tướng Loan chối, bảo rằng không có chuyện đó, rằng ông Thảo chết là do bị thương quá nặng, mình không liên quan đến chuyện bắt bớ ông Thảo. Linh mục Nguyễn Quang Lãm đem lời tướng Loan kể lại cho đàn em và bạn bè Phạm Ngọc Thảo, nhưng không ai tin, “người ta sẵn sàng tin là tướng Loan nói thật, nhưng đó là sự thật ghi trên các phúc trình, báo cáo, biên bản của bác sĩ”. Vị linh mục còn viết tiếp: “Tôi biết chắc những người có dụng ý loại trừ Thảo không muốn chuyện bắt bớ kéo dài kéo theo nhiều chuyện lôi thôi. Bởi họ không thể không biết đại tá Phạm Ngọc Thảo rất được cảm tình và sự che chở của nhiều chức sắc cao cấp Công giáo. Nếu Phạm Ngọc Thảo bị giải về Sài Gòn, chờ ngày ra tòa lãnh án thì tất nhiên sẽ có nhiều tiếng nói can thiệp, nhiều áp lực ngay cả do phía tòa đại sứ Mỹ. Vì vậy biện pháp áp dụng là thủ tiêu ngay”. Năm 2012, trong một lần trả lời phỏng vấn của báo Thanh Niên trước câu hỏi: "Hồi đó mọi người đều nói tướng Nguyễn Ngọc Loan tự tay giết chết Phạm Ngọc Thảo. Mà tướng Loan từng là người thân cận của ông?”. Nguyễn Cao Kỳ đã trả lời: “Tôi không biết ông Loan có giết ông Thảo hay không, nhưng mọi quyết định đều do ông Thiệu”.[7]
Di sản[sửa | sửa mã nguồn]
Những năm ấy, rất ít người biết Phạm Ngọc Thảo là một nhà tình báo, người ta chỉ biết ông là một sĩ quan có khả năng chính trị và ngoại giao. Sau ngày Việt Nam thống nhất, nhiều đồng đội đã vô cùng chua xót khi thấy mộ ông vẫn chỉ là nấm mồ vô danh. Họ đã sưu tầm tư liệu, đề nghị Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân... Rất nhiều nước mắt xúc động, cảm thương của những người chiến binh già đã rơi khi kể lại câu chuyện về ông. Năm 1987, Nhà nước Việt Nam truy tặng ông danh hiệu liệt sĩ, với quân hàm đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam, danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Hiện nay, mộ Phạm Ngọc Thảo được đưa về nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh, trên đồi Lạc Cảnh (quận Thủ Đức). Mộ ông nằm cạnh mộ những tên tuổi nổi tiếng như Lưu Hữu Phước, Phạm Ngọc Thạch, Can Trường... Tên ông được đặt tên cho một con đường tại thành phố Hồ Chí Minh.
Vì sao mãi tới 12 năm sau ngày hòa bình Nhà nước Việt Nam mới chính thức công nhận liệt sĩ và phong anh hùng cho Phạm Ngọc Thảo? Ông Mười Hương đã nói: “Phong anh hùng 10 lần cho Phạm Ngọc Thảo cũng xứng đáng, nhưng chưa thể được, vì vợ con Thảo đang ở Mỹ. Khi chiếu phim Ván bài lật ngửa, tôi gọi cho ông Trần Độ (lúc ấy làm Trưởng ban Văn hóa Văn nghệ Trung ương) bảo hãy cấm cái phim đó đi, đừng làm hại vợ con Phạm Ngọc Thảo”. Ông Phạm Xuân Ẩn cũng từng nói sau khi Phạm Ngọc Thảo bị giết chết, chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã đề nghị chính quyền Mỹ trục xuất vợ con ông Thảo, lúc đó ở Mỹ có một cuộc vận động bảo vệ vợ con ông Thảo, ngay cả những nhà báo Mỹ chống cộng cũng phản đối sự trục xuất này, vì vậy mà vợ con ông Thảo vẫn bình an vô sự cho đến bây giờ.[9]
Ngày 28-8-2015, Tỉnh ủy Bến Tre tổ chức trọng thể lễ công bố quyết định của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch về xếp hạng di tích quốc gia, đối với nơi ở và hoạt động của đại tá tình báo Phạm Ngọc Thảo (dinh tỉnh trưởng cũ, sau là nhà bảo tàng tỉnh), tọa lạc tại số 146 Hùng Vương, phường 3, Thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre.[5]
Phạm Ngọc Thảo được coi là một trong 4 tình báo viên xuất sắc nhất của Quân đội Nhân dân Việt Nam (3 người kia là Phạm Xuân Ẩn, Vũ Ngọc Nhạ và Lê Hữu Thúy[cần dẫn nguồn]). Một số người còn cho ông là điệp viên xuất sắc nhất[10] bởi 3 đặc điểm chính:
- Phạm Ngọc Thảo là tình báo viên hoạt động đơn tuyến, không có đồng đội trực tiếp hỗ trợ, chỉ chịu sự chỉ đạo về chiến lược của Lê Duẩn. Nhiệm vụ của ông không phải là đưa tin mà là tác động đến sự "thay đổi chế độ". Có thể nói, với nhiệm vụ này, tầm quan trọng của Phạm Ngọc Thảo ngang với sức mạnh của một đạo quân.
- So với các tình báo viên khác, Phạm Ngọc Thảo là người có thể tác động trực tiếp đến chính quyền và quân đội. Là sĩ quan cao cấp trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa, ông có tác động, thậm chí trực tiếp đạo diễn và tham gia chỉ đạo hàng loạt vụ đảo chính làm rung chuyển gây mất ổn định chính quyền Nam Việt Nam những năm 1964-1965.
- Trong cuộc tranh giành quyền lực giữa các phe phái quân đội, Phạm Ngọc Thảo bị xem là đối tượng nguy hiểm và bị đe dọa tính mạng bất cứ lúc nào. Dù vậy, ông vẫn tiếp tục nhiệm vụ mà không trốn chạy để bảo toàn mạng sống. Thậm chí, cả khi bị bắt và tra tấn đến chết, Phạm Ngọc Thảo vẫn không lộ tung tích của mình. Mãi sau này, khi ông được truy phong, người ta mới biết ông là tình báo viên.
Hai ông bà Phạm Ngọc Thảo và Phạm Thị Nhiệm có 7 người con. Vợ ông từng đi dạy học. Vợ và con ông hiện đang ở Hoa Kỳ. Tất cả các con của ông đều học hành thành tài (có người là bác sĩ, đang ở Quận Cam).
Trong dòng đề tựa trong cuốn Ván bài lật ngửa, nhà văn Nguyễn Trương Thiên Lý đã trân trọng viết "Tưởng nhớ anh Chín T. và những người đã chiến đấu hy sinh thầm lặng". Ông đã sử dụng chính hình tượng của Phạm Ngọc Thảo để xây dựng nhân vật Nguyễn Thành Luân trong tiểu thuyết của mình. Tiểu thuyết này sau được dựng thành phim rất ăn khách (vai Nguyễn Thành Luân do diễn viên Nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Chánh Tín đảm nhiệm).
Ông Trần Bạch Đằng, nguyên Phó ban tuyên huấn Trung ương cục miền Nam nhận xét: "các nhà tình báo thông thường có nhiệm vụ giấu mình, thu thập, khai thác tin tức chuyển về trung tâm. Riêng Phạm Ngọc Thảo đi thẳng vào hàng ngũ kẻ thù, tung hoành hoạt động vì Tổ quốc cho tới tận lúc hy sinh, trường kỳ mai phục và độc lập tác chiến. Anh là người tình báo đặc biệt có một không hai". Nguyên thủ tướng Võ Văn Kiệt nói: "anh Phạm Ngọc Thảo đã nhận một nhiệm vụ đặc biệt, chưa từng có tiền lệ trong công tác cách mạng của chúng ta"
Vinh danh[sửa | sửa mã nguồn]
Tên ông được đặt cho các con đường ở Quận 8, Tân Phú(Thành phố Hồ Chí Minh), Đồng Xoài (tỉnh Bình Phước), Thành phố Bến tre (tỉnh Bến Tre), Tân Biên (tỉnh Tây Ninh).
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â Phạm Ngọc Thảo (1922 - 1965)
- ^ a ă “Gia thế”.
- ^ a ă â “Lật ngửa bài để tàng hình”.
- ^ “"Vua đảo chính"ở Sài Gòn”.
- ^ a ă â b c d “Anh hùng tình báo Phạm Ngọc Thảo: Chìm nổi một cuộc đời”.
- ^ a ă â b c d đ e ê g “Suýt làm Thủ tướng Việt Nam cộng hòa”.
- ^ a ă “Cái chết bi thảm và sứ mệnh hoàn hảo”.
- ^ Theo Larry Berman trong cuốn "PERFECT SPY"
- ^ “Những giọt nước mắt của ông Mười Hương”.
- ^ Trong Điệp viên hoàn hảo, nhà sử học Larry Berman đã dẫn lời điệp viên Phạm Xuân Ẩn: "Nhiệm vụ được giao cho Phạm Ngọc Thảo khác với nhiệm vụ của tôi. Ông ấy có nhiệm vụ làm mất ổn định của chế độ Diệm và vạch âm mưu đảo chính, còn tôi là một nhà tình báo chiến lược. Nhiệm vụ của ông Phạm Ngọc Thảo nguy hiểm hơn nhiệm vụ của tôi rất nhiều"
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Báo Quân đội nhân dân
- Nhân vật tình báo huyền thoại
- Loạt bài Nhà tình báo Phạm Ngọc Thảo
- Goscha, Christopher E. (1999). Thailand and the Southeast Asian Networks of the Vietnamese Revolution, 1885–1954. Routledge. ISBN 0-700-70622-4.
- Halberstam, David; Singal, Daniel J. (2008). The Making of a Quagmire: America and Vietnam during the Kennedy Era. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ISBN 0-7425-6007-4.
- Hammer, Ellen J. (1987). A Death in November. New York City, New York: E. P. Dutton. ISBN 0-525-24210-4.
- Jacobs, Seth (2006). Cold War Mandarin: Ngo Dinh Diem and the Origins of America's War in Vietnam, 1950–1963. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 0-7425-4447-8.
- Hickey, Gerald Cannon (2002). Window on a War: An Anthropologist in the Vietnam Conflict. Lubbock, Texas: Texas Tech University Press. ISBN 0896724905.
- Jones, Howard (2003). Death of a Generation. New York City, New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-505286-2.
- Kahin, George McT. (1979). “Political Polarization in South Vietnam: U.S. Policy in the Post-Diem Period Author(s)”. Pacific Affairs (Vancouver, British Columbia) 52 (4): 647–673.
- Karnow, Stanley (1997). Vietnam: A history. New York City, New York: Penguin Books. ISBN 0-670-84218-4.
- Langguth, A. J. (2000). Our Vietnam. New York City, New York: Simon and Schuster. ISBN 0-684-81202-9.
- Moyar, Mark (2006). Triumph Forsaken: The Vietnam War, 1954–1965. New York City, New York: Cambridge University Press. ISBN 0521869110.
- Prochnau, William (1995). Once upon a Distant War. New York City, New York: Vintage. ISBN 0-812-92633-1.
- Shaplen, Robert (1965). The Lost Revolution: Vietnam 1945–1965. London: Andre Deutsch.
- Truong Nhu Tang (1986). Journal of a Vietcong. Cape. ISBN 0224028197.
- VanDeMark, Brian (1995). Into the Quagmire: Lyndon Johnson and the Escalation of the Vietnam War. Oxford University Press. ISBN 0195096509.
- Winters, Francis X. (1997). The year of the hare: America in Vietnam, ngày 25 tháng 1 năm 1963 – ngày 15 tháng 2 năm 1964. University of Georgia Press. ISBN 0-8203-1874-4.
- Cần nguồn tham khảo
- Sinh 1922
- Mất năm 1965
- Điệp viên Việt Nam
- Sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa
- Binh biến ở Việt Nam Cộng hòa
- Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
- Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
- Tổng cục Tình báo Quân đội Nhân dân Việt Nam
- Đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam
- Người Cộng sản Việt Nam
- Cựu học sinh Collège Chasseloup-Laubat

markdown:
# Phạm Ngọc Thảo
|Phạm Ngọc Thảo|
|
|![]()
**Phạm Ngọc Thảo**
Albert Thảo,
Chín Thảo
[14 tháng 2](/wiki/14_th%C3%A1ng_2)năm [1922](/wiki/1922)
Sài Gòn
Sài Gòn
![ Flag of the People's Army of Vietnam.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Flag_of_the_People%27s_Army_of_Vietnam.svg/30px-Flag_of_the_People%27s_Army_of_Vietnam.svg.png)
![ Flag of the People's Army of Vietnam.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Flag_of_the_People%27s_Army_of_Vietnam.svg/30px-Flag_of_the_People%27s_Army_of_Vietnam.svg.png)
[Quân đội Nhân dân Việt Nam](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) ![ Vietnam People's Army Senior Colonel.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Vietnam_People%27s_Army_Senior_Colonel.jpg/22px-Vietnam_People%27s_Army_Senior_Colonel.jpg)
![ Vietnam People's Army Senior Colonel.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Vietnam_People%27s_Army_Senior_Colonel.jpg/22px-Vietnam_People%27s_Army_Senior_Colonel.jpg)
[Đại tá](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1)
Tiểu đoàn 410
(tương đương Trung đoàn trưởng
|
|![]()
|
|Bài viết này có nhiều yêu cầu
Xin giúp
**Phạm Ngọc Thảo** ( [1922](/wiki/1922)– [1965](/wiki/1965)) là một [tình báo viên](/w/index.php?title=T%C3%ACnh_b%C3%A1o_vi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) bí ẩn trong suốt [Chiến tranh Việt Nam](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam). Ông là [đại tá](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) của hai quân đội đối nghịch trong cuộc chiến này: [Quân đội Nhân dân Việt Nam](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) và [Quân lực Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a). Ông là người có nhiều ảnh hưởng chính trị và cũng là một thành viên chủ chốt trong 2 cuộc đảo chính bất thành ở [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) vào những năm [1964](/wiki/1964)– [1965](/wiki/1965).
## Mục lục
## Thân thế gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=1)]
Ông sinh ngày
[14 tháng 2](/wiki/14_th%C3%A1ng_2) năm 1922 tại [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), nguyên quán [Vĩnh Long](/wiki/V%C4%A9nh_Long), (có tài liệu là [Bến Tre](/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre) ) trong một gia đình [1] [Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o)toàn tòng. Cha ông là Adrian Phạm Ngọc Thuần một địa chủ lớn có quốc tịch [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Ông Adrian Phạm Ngọc Thuần có tới hơn 4000 mẫu đất và gần 1000 căn nhà rải rác ở khắp các tỉnh Cần Thơ, Châu Đốc, Long Xuyên, Rạch Giá, Sa Đéc, Vĩnh Long. Ông Thuần có quốc tịch Pháp nên các con đều được sang Pháp học.
Phạm Ngọc Thảo còn có tên là
**Albert Phạm Ngọc Thảo**, còn gọi là **Albert Thảo**. Mọi người thường gọi là **Chín Thảo** vì ông được sinh thứ 8 trong gia đình.
Lúc nhỏ ông học một
[trường tư thục](/wiki/T%C6%B0_th%E1%BB%A5c) Công giáo nổi tiếng ở [Sài gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) đó là trường [Lasan Taberd](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Trung_h%E1%BB%8Dc_Lasan_Taberd) (Có tài liệu nói học trường [1] [Chasseloup Laubat](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Trung_h%E1%BB%8Dc_ph%E1%BB%95_th%C3%B4ng_L%C3%AA_Qu%C3%BD_%C4%90%C3%B4n,_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)- ngày nay là trường [THPT Lê Quý Đôn](/w/index.php?title=THPT_L%C3%AA_Qu%C3%BD_%C4%90%C3%B4n&action=edit&redlink=1)). Khi học xong tú tài, khác với các anh em khác, ông không sang Pháp du học (do [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)xảy ra) mà ra [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)theo học trường Kỹ sư Công chính Hà Nội.
## Tham gia Việt Minh[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=2)]
Khi
[Cách mạng tháng Tám](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_th%C3%A1ng_T%C3%A1m) bùng nổ, anh cả của ông là Gaston [Phạm Ngọc Thuần](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Thu%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1) tham gia [Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) ở Vĩnh Long và được cử giữ chức Phó Chủ tịch Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ. Khi Luật sư Phạm Văn Bạch ra miền Bắc, ông Thuần làm Chủ tịch Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ kiêm Chính ủy Bộ Tư lệnh Nam Bộ (trong những năm 60 làm đại sứ [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) tại Cộng hòa Dân chủ Đức). Anh trai thứ bảy Phạm Ngọc Hùng học ở Pháp, lấy vợ Pháp rồi về Việt Nam ra chiến khu chiến đấu, làm Uỷ viên Hội đồng Chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam. Tốt nghiệp trường Kỹ sư công chánh ở Hà Nội, khi Pháp bội ước quay lại xâm chiếm Việt Nam, ông Phạm Ngọc Thảo tuyên bố huỷ bỏ quốc tịch Pháp và quyết định trở về Vĩnh Long theo anh tham gia kháng chiến, làm việc ở Văn phòng Uỷ ban kháng chiến hành chính Nam Bộ. Trên đường về, ông bị dân quân Việt Minh bắt hai lần và suýt bị giết chết .
Năm
[1946](/wiki/1946), [trường Võ bị Trần Quốc Tuấn](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_Tu%E1%BA%A5n) khai giảng. Ông cùng 12 chiến sĩ Nam Bộ khác được cử ra [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y,_H%C3%A0_N%E1%BB%99i) học tập. Tốt nghiệp khoá I, ông được điều về [Phú Yên](/wiki/Ph%C3%BA_Y%C3%AAn) nhận nhiệm vụ làm giao liên. Một lần, ông được giao nhiệm vụ đưa một cán bộ về Nam Bộ. Đó chính là [Lê Duẩn](/wiki/L%C3%AA_Du%E1%BA%A9n), người có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động tình báo của ông sau này.
Sau khi trở về Nam Bộ, ông được giao nhiệm vụ Trưởng phòng mật vụ Ban quân sự Nam Bộ – tổ chức tình báo đầu tiên của cách mạng ở Nam Bộ, rồi được bổ nhiệm làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 410, Quân khu 9 (có tài liệu nói là tiểu đoàn 404 hoặc tiểu đoàn 307). Trong thời gian này ông hướng dẫn về chiến tranh du kích cho các học viên
[Trần Văn Đôn](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_%C4%90%C3%B4n), [Nguyễn Khánh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Kh%C3%A1nh), [Lê Văn Kim](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Kim)... những người sau này trở thành các tướng lĩnh trong [Quân lực Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a).
Năm 1949, Phạm Ngọc Thảo kết hôn với bà Phạm Thị Nhiệm, cũng là một trí thức tham gia kháng chiến (bà Nhiệm là em ruột giáo sư
[Phạm Thiều](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Thi%E1%BB%81u)) [[2]](#cite_note-:1-2)
Những năm 1952-1953, ông là sĩ quan tham mưu trong một số đơn vị chủ lực của
[Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) tại miền Tây Nam Bộ.
## Giai đoạn bắt đầu hoạt động[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=3)]
Sau
[Hiệp định Genève](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Gen%C3%A8ve,_1954), các cán bộ của [Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) (cả dân sự lẫn quân sự) đều được tập kết ra Bắc. Cũng có nhiều cán bộ Việt Minh đã bí mật ở lại hoạt động. Riêng trường hợp của Phạm Ngọc Thảo, chính Tổng Bí thư [Lê Duẩn](/wiki/L%C3%AA_Du%E1%BA%A9n) đã chỉ thị cho ông không tập kết ra Bắc mà ở lại miền Nam để hình thành "lực lượng thứ ba". Về việc này, nguyên Thủ tướng [Võ Văn Kiệt](/wiki/V%C3%B5_V%C4%83n_Ki%E1%BB%87t) nói: "anh Ba Duẩn rất tin cậy Phạm Ngọc Thảo và đã giao cho đồng chí Thảo một nhiệm vụ đặc biệt".
Lê Duẩn giới thiệu Phạm Ngọc Thảo với
[Mai Chí Thọ](/wiki/Mai_Ch%C3%AD_Th%E1%BB%8D), lúc ấy là người phụ trách Ban Đặc tình Xứ ủy và Hai người khác trong Ban Đặc tình Xứ ủy là [Mười Hương](/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C6%B0%C6%A1ng) và [Cao Đăng Chiếm](/wiki/Cao_%C4%90%C4%83ng_Chi%E1%BA%BFm).
Tuy ở lại hoạt động ở miền Nam nhưng Đảng không cho phép
[Mai Chí Thọ](/wiki/Mai_Ch%C3%AD_Th%E1%BB%8D) và [Cao Đăng Chiếm](/wiki/Cao_%C4%90%C4%83ng_Chi%E1%BA%BFm) vào sống ở [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n), chỉ có [Mười Hương](/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C6%B0%C6%A1ng) là có thể vào [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) sống hợp pháp vì ông là cán bộ từ ngoài Bắc vào, không ai biết. Do đó, [Mười Hương](/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C6%B0%C6%A1ng) đã bàn bạc cụ thể với Phạm Ngọc Thảo về phương thức hoạt động và trực tiếp liên lạc với Phạm Ngọc Thảo ngay tại [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n). Ông [Mười Hương](/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C6%B0%C6%A1ng) trở thành “người chỉ huy” Phạm Ngọc Thảo trong thời kỳ đầu, tuy nhiên thời gian này rất ngắn, vì sau đó [Mười Hương](/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C6%B0%C6%A1ng) bị chính quyền [Ngô Đình Diệm](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m) bắt giam ở [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF). [[2]](#cite_note-:1-2)
Phạm Ngọc Thảo trở lại Sài Gòn giữa lúc tình hình rất khó khăn: lực lượng
[Bình Xuyên](/wiki/B%C3%ACnh_Xuy%C3%AAn) gây rối khắp nơi. Vì không chịu ký tên vào giấy "hồi chánh" theo quy định của chính quyền miền Nam Việt Nam đối với những người đã đi theo [Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) không tập kết ra Bắc, ông bị đại tá [Mai Hữu Xuân](/wiki/Mai_H%E1%BB%AFu_Xu%C3%A2n), Giám đốc An ninh Quân đội lùng bắt nhiều lần nhưng đều trốn thoát. Vì vậy, ông không vội tiếp cận với gia đình họ Ngô mà đi dạy học. Vợ ông cũng vậy [[3]](#cite_note-:2-3)
Sau cùng, ông về Vĩnh Long dạy học. Vùng này thuộc giáo phận của
[Giám mục](/wiki/Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c) Phêrô [Ngô Đình Thục](/wiki/Ph%C3%AAr%C3%B4_M%C3%A1ctin%C3%B4_Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Th%E1%BB%A5c), vốn quen biết gia đình ông từ lâu. Gia đình anh theo Thiên chúa giáo lâu đời, rất thân thiết với Giám mục Ngô Đình Thục. Giám mục Ngô Đình Thục rất quý mến Thảo vì đã từng làm lễ rửa tội cho anh và coi anh như con nuôi. Trong kháng chiến chống Pháp, Phạm Ngọc Thảo từng mời [Giám mục](/wiki/Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c) Phêrô [Ngô Đình Thục](/wiki/Ph%C3%AAr%C3%B4_M%C3%A1ctin%C3%B4_Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Th%E1%BB%A5c) vào chiến khu để tranh thủ đồng bào Công giáo ủng hộ kháng chiến. Vì vậy, Giám mục Thục đã bảo lãnh cho ông vào dạy học ở trường [3] [Nguyễn Trường Tộ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_T%E1%BB%99). Sau này, cũng chính Giám mục Thục đã giới thiệu ông với [Ngô Đình Nhu](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Nhu)và ông được sắp xếp vào làm việc ở [Sở Tài chánh Nam Việt](/w/index.php?title=S%E1%BB%9F_T%C3%A0i_ch%C3%A1nh_Nam_Vi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1).
Nhờ chính sách "đả thực bài phong", khuyến khích những người theo kháng chiến cũ về với "chính nghĩa quốc gia" của
[Ngô Đình Diệm](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m), ông khôn khéo công khai hết nguồn gốc của mình, kể cả chức tiểu đoàn trưởng cũ, chỉ trừ một điều: mình là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Năm 1956, ông được phép đưa vợ con ra Sài Gòn sinh sống, làm việc tại ngân hàng quốc gia; rồi được chuyển ngạch quân sự, mang hàm [Đại úy "đồng hóa"](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_%C3%BAy_%22%C4%91%E1%BB%93ng_h%C3%B3a%22&action=edit&redlink=1).
Tháng 5 năm
[1956](/wiki/1956) được sự giới thiệu của ông [Huỳnh Văn Lang](/w/index.php?title=Hu%E1%BB%B3nh_V%C4%83n_Lang&action=edit&redlink=1), Tổng giám đốc Viện Hối đoái và Bí thư Liên kỳ bộ Nam Bắc Việt của [đảng Cần Lao](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BA%A7n_lao_Nh%C3%A2n_v%E1%BB%8B), Phạm Ngọc Thảo được cử đi học khóa huấn luyện tại trung tâm Nhân vị tại Vĩnh Long. Và sau đó (tháng 10 năm [1956](/wiki/1956)) ông gia nhập [đảng Cần Lao](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BA%A7n_lao_Nh%C3%A2n_v%E1%BB%8B).
Sau khi gia nhập
[đảng Cần Lao](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BA%A7n_lao_Nh%C3%A2n_v%E1%BB%8B), ông phụ trách tổ quân sự, giữ nhiệm vụ nghiên cứu về chiến lược và chiến thuật quân sự và huấn luyện quân sự cho các đảng viên [đảng Cần Lao](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BA%A7n_lao_Nh%C3%A2n_v%E1%BB%8B). Tháng 1 năm [1957](/wiki/1957) Phạm Ngọc Thảo tham gia biên tập bán nguyệt san *Bách Khoa* - tạp chí của một nhóm trí thức [đảng Cần Lao](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BA%A7n_lao_Nh%C3%A2n_v%E1%BB%8B). Tờ *Bách Khoa* qua nhiều thăng trầm nhưng vẫn tồn tại cho đến năm 1975. [[3]](#cite_note-:2-3)
## Hoạt động trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=4)]
Ban đầu, Diệm – Nhu chưa thấy được tài năng của Thảo nên chỉ giao cho anh những chức vụ "hữu danh vô thực" như Tỉnh đoàn trưởng bảo an đoàn, tuyên huấn đảng Cần lao nhân vị...Nhưng Thảo đã biết cách "bộc lộ" mình bằng cách viết báo . Đại tá Trần Hậu Tưởng, bạn học trường võ bị của ông kể: Lúc học ở Sơn Tây, chúng tôi có phong trào làm báo tường rất mạnh, đại đội nào cũng làm một tờ báo, anh em tập viết báo rất sôi nổi. Có lẽ đó cũng là một "vốn" quý cho Thảo sau này.
Thảo còn biết "khai thác" vốn binh pháp Tôn Tử mà thầy
[Hoàng Đạo Thúy](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%90%E1%BA%A1o_Th%C3%BAy) từng dạy để viết báo. Thời gian này, ông cộng tác với tạp chí Bách khoa. Chỉ trong hơn một năm, ông đã viết 20 bài báo nói về các vấn đề chiến lược, chiến thuật, nghệ thuật chỉ huy, huấn luyện quân sự, phân tích binh pháp Tôn Tử, Trần Hưng Đạo.... Những bài báo đó đã được giới quân sự chú ý và Diệm – Nhu đề cao "tầm" của ông. Năm 1957, ông được điều về làm việc tại Phòng Nghiên cứu chính trị của Phủ tổng thống với hàm thiếu tá. Từ đó, ông lần lượt giữ các chức vụ Tỉnh đoàn trưởng Bảo an tỉnh Vĩnh Long, rồi Tỉnh đoàn trưởng Bảo an tỉnh [Bình Dương](/wiki/B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng).
Năm
[1960](/wiki/1960), sau khi học một khóa chỉ huy và tham mưu ở [Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_V%C3%B5_b%E1%BB%8B_Qu%E1%BB%91c_gia_%C4%90%C3%A0_L%E1%BA%A1t), Phạm Ngọc Thảo được cử làm Thanh tra [Khu Trù Mật](/w/index.php?title=Khu_Tr%C3%B9_M%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) [[4]](#cite_note-4)
Biết Phạm Ngọc Thảo từng là chỉ huy quân sự Việt Minh, đầu năm
[1961](/wiki/1961) [Ngô Đình Diệm](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m) đã quyết định thăng ông lên [trung tá](/wiki/Trung_t%C3%A1) và cử làm [tỉnh trưởng](/wiki/T%E1%BB%89nh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) tỉnh [Kiến Hòa](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_H%C3%B2a) (tức [Bến Tre](/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre)) để trắc nghiệm [Chương trình Bình định](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_B%C3%ACnh_%C4%91%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1). Trước khi nhận nhiệm vụ mới, ông đề nghị trực tiếp với [Ngô Đình Diệm](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m) 3 yêu cầu: *- Một là ổn định tình hình Bến Tre không phải bằng bạo lực mà là chính trị, vì ông không thể hành động như những quân nhân võ biền khác. Mục đích của ông là không phải đàn áp phong trào đấu tranh của Bến Tre đang lên cao độ.* *- Hai, nếu bắt được Việt Cộng, có đủ bằng chứng, cho lập phiên tòa xét xử. Với yêu cầu này, Phạm Ngọc Thảo sẽ có cớ để trừng trị bọn đầu hàng, chỉ điểm.* *- Ba, Tỉnh trưởng Bến Tre được đặc cách chỉ báo cáo với Tổng thống, không qua một ban, bộ nào. Như vậy, Phạm Ngọc Thảo sẽ tránh được những kẻ gièm pha, ton hót.*
Ngô Đình Diệm đã chấp thuận cả 3 yêu cầu đó. Về làm Tỉnh trưởng Bến Tre một thời gian, ông đã ký quyết định thả 2.000 tù nhân chính trị đang bị giam giữ, (trong đó có ông
[Võ Viết Thanh](/wiki/V%C3%B5_Vi%E1%BA%BFt_Thanh), sau này là Chủ tịch UBND TPHCM), liên lạc với bà [Nguyễn Thị Định](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_%C4%90%E1%BB%8Bnh), tạo điều kiện cho khởi nghĩa Bến Tre bùng nổ và lập tòa án trừng trị bọn phản bội, đầu hàng. Chính sách không cho binh lính đàn áp dân chúng tùy tiện của Phạm Ngọc Thảo đã "bật đèn xanh" cho phong trào " [đồng khởi](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_kh%E1%BB%9Fi)" sau này.
Nhiều phản ứng của phía chính quyền và quân đội Sài Gòn đều được Phạm Ngọc Thảo bác bỏ, rằng Ngô Tổng thống đang thí nghiệm một luận thuyết mới: Luận thuyết thân dân, phải có thì giờ để kiểm nghiệm.
Do có nhiều tố cáo nghi ngờ ông là cán bộ [5] [cộng sản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n)nằm vùng, anh em [Ngô Đình Diệm](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m)- [Ngô Đình Nhu](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Nhu)đã ngưng chức [tỉnh trưởng Kiến Hòa](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ki%E1%BA%BFn_H%C3%B2a&action=edit&redlink=1)và cho ông sang [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)học một khóa về chỉ huy và tham mưu. Năm 1962, Phạm Ngọc Thảo được bổ nhiệm làm Thanh tra Ấp chiến lược, trực thuộc Phủ Tổng thống. [[6]](#cite_note-:3-6)
### Làm tỉnh trưởng, bị ám sát nhầm
[ [[5]](#cite_note-:0-5) [sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=5)] [[5]](#cite_note-:0-5)
Nhân ngày Quốc khánh
[Việt Nam cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_c%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) 26-10-1961, một cuộc mít-tinh lớn biểu dương lực lượng được tổ chức tại [Quảng trường An Hội](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A3ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_An_H%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1) (khu Vườn Hoa 3 con chim câu bây giờ).
Ông
[Hai Trung](/w/index.php?title=Hai_Trung&action=edit&redlink=1), Tỉnh ủy viên phụ trách Thị ủy, đã giao nhiệm vụ trực tiếp cho ông Thiều phá cuộc mít-tinh này với 5 trái lựu đạn, 3 trái nội hóa, 2 trái MK2 của Mỹ. Ông Thiều giao nhiệm vụ lại cho ông Tư Tuấn tức ông [Đặng Quốc Tuấn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_Qu%E1%BB%91c_Tu%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1) (sau này là [Tỉnh ủy viên](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_%E1%BB%A7y_vi%C3%AAn&action=edit&redlink=1), [Bí thư Tỉnh đoàn](/w/index.php?title=B%C3%AD_th%C6%B0_T%E1%BB%89nh_%C4%91o%C3%A0n&action=edit&redlink=1), rồi làm Giám đốc Đài phát thanh - truyền hình tỉnh Bến Tre), lúc đó 17 tuổi, đang học đệ tam (lớp 10). Mỗi ông cầm 1 trái lựu đạn MK2, 3 trái kia để ở nhà ông Thiều.
Ông Thiều đứng tại vị trí ngay trụ sở
[Báo Đồng Khởi](/w/index.php?title=B%C3%A1o_%C4%90%E1%BB%93ng_Kh%E1%BB%9Fi&action=edit&redlink=1) ngày nay, còn ông Tư Tuấn đứng cách 10m. Theo bàn bạc, ông Thiều ném lựu đạn trước, ông Tư Tuấn ném tiếp theo, xong chạy về tập kết tại nhà ông Thiều ở thị xã.
Ông Tư Tuấn kể: “
*Sau khi ông Thảo đọc diễn văn, lúc đó khoảng 8 giờ 30, tới phần diễu hành, tất cả quan khách đứng lên. Ông Thiều liệng 1 trái lựu đạn rơi cách ông Thảo 1 mét rưỡi, không thấy nổ. Tôi liệng tiếp 1 trái cách ông Thảo 5 mét rồi bỏ chạy, cũng không nổ luôn. Tôi chưa biết ông Thiều bị bắt tại chỗ, nên chạy về nhà ông Thiều định lấy tiếp 3 trái còn lại. Rủi cho tôi, tại nhà ông Thiều đã có mật báo dẫn người lên ém. Tôi đến bọn chúng giữ lại, chưa bắt ngay. Chúng vô nhà xét, lấy 3 trái lựu đạn và chiếc cặp da đi học tôi để ở nhà ông Thiều. Vì cái cặp da có giấu cây súng trước đây tôi để trong cặp, nên tôi bị bắt, bị đánh tại chỗ*".
Một tuần sau khi hai ông bị bắt, ông Thảo có đến gặp ông Tuấn và ông Thiều. Lần đó, một cố vấn Mỹ thẩm vấn, ông Thảo làm phiên dịch. Hỏi: “
*Tại sao là học sinh mà đi ám sát Tỉnh trưởng ngay tại ngày Quốc khánh? Có phải Cộng sản giao việc không? Ai là người giao việc?*”. Trả lời: “ *Do chính quyền độc ác, đàn áp ức hiếp giết hại dân. Chúng tôi học tập gương của Phạm Hồng Thái, Nguyễn Thái Học đứng lên đấu tranh, không liên quan gì tới Cộng sản, không có ai giao việc cả*”. Ông Thảo dịch như thế nào ông Tư Tuấn không biết, ông Thảo chỉ nói với hai ông: “Các em còn nhỏ, phải lo chuyện học hành, chính trị là chuyện của người lớn, sau này lớn lên muốn làm gì thì làm”. Lần thứ hai, ông Thảo đến hỏi thăm trước khi cả hai bị đưa về Chí Hòa. Hai ông bị kết án mỗi người 20 năm tù, sau đó đưa ra [Côn Đảo](/wiki/C%C3%B4n_%C4%90%E1%BA%A3o). Ông Thiều được trao trả năm 1973, thoát ly lên chiến khu, sau giải phóng làm cán bộ [Ban Tổ chức Thành ủy](/w/index.php?title=Ban_T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Th%C3%A0nh_%E1%BB%A7y&action=edit&redlink=1)TPHCM, qua đời năm 1984 vì bệnh. Còn ông Tư Tuấn đến ngày giải phóng mới về.
Những năm 1988 - 1989 bà
[Phạm Thị Nhiệm](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Th%E1%BB%8B_Nhi%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1), phu nhân ông Thảo định cư ở Mỹ, có về thăm tỉnh [Bến Tre](/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre) và [An Giang](/wiki/An_Giang). Ông [Dương Văn Ẩn](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%83n_%E1%BA%A8n&action=edit&redlink=1)(Mười Ẩn) - nguyên Chủ tịch HĐND tỉnh (cùng chung [Tiểu đoàn 410](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_%C4%91o%C3%A0n_410&action=edit&redlink=1) lừng danh của Phạm Ngọc Thảo những năm 1948 - 1949, lúc hoạt động ở [Đồng Tháp Mười](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Th%C3%A1p_M%C6%B0%E1%BB%9Di)) đã đưa bà Nhiệm đi thăm [Dinh Tỉnh trưởng](/w/index.php?title=Dinh_T%E1%BB%89nh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1), nơi ông làm việc ngày trước và một số người thân quen. Bà hỏi chú em chọi lựu đạn ám sát ông Thảo ngày đó bây giờ ra sao? Ông Mười Ẩn liền cho gọi Tư Tuấn (Đặng Quốc Tuấn) lại Dinh Tỉnh trưởng gặp bà. Bà Nhiệm thăm hỏi Tư Tuấn trong niềm vui vô hạn, rồi bảo anh gửi cho bà tấm ảnh khi còn là học sinh [Kiến Hòa](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_H%C3%B2a), để về treo bên cạnh ảnh ông Thảo làm kỷ niệm. Bà kể: “ *Hồi đó, ông Thảo vẫn thường nhắc chúng mầy*”. Bà còn kể lúc bị ném lựu đạn ông Thảo chụp trái lựu đạn đang xì khói, lúng túng không biết xử lý làm sao. Nếu liệng ra bên ngoài thì chết dân, liệng bên phải bên trái thì chết dàn thiếu nhi nhà thờ. Đang không biết làm sao thì thấy khói dần dần mỏng ra, ổng biết lựu đạn lép, nên nắm chặt luôn.
## Tham gia các cuộc đảo chính[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=6)]
Trong những năm 1962 - 1963, giữa lúc phong trào
[Đồng khởi](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_kh%E1%BB%9Fi) lan rộng, chính trường miền Nam Việt Nam trở nên rối ren. Gia đình họ Ngô vừa cai trị độc tài, vừa muốn thoát khỏi sự can thiệp của người Mỹ. Biết trước sau gì gia đình họ Ngô cũng bị người Mỹ lật đổ để dựng lên một chính quyền nguy hiểm hơn, Phạm Ngọc Thảo cùng với [Trần Kim Tuyến](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Kim_Tuy%E1%BA%BFn) và [Huỳnh Văn Lang](/w/index.php?title=Hu%E1%BB%B3nh_V%C4%83n_Lang&action=edit&redlink=1) lên một kế hoạch đảo chính với mục tiêu đổi chế độ nhằm vô hiệu hóa ý đồ của người Mỹ.
### Lần thứ nhất[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=7)]
Tháng 09/
[1963](/wiki/1963) Bác sĩ [Trần Kim Tuyến](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Kim_Tuy%E1%BA%BFn) nguyên Giám đốc Sở Nghiên cứu chính trị (thực chất là trùm mật vụ) và Phạm Ngọc Thảo âm mưu một cuộc [đảo chính](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_ch%C3%ADnh). Theo kế hoạch này, lực lượng đảo chính sẽ vẫn giữ Ngô Đình Diệm làm tổng thống, chỉ buộc Ngô Đình Nhu ra nước ngoài. Tuy nhiên, kế hoạch bị lộ, Trần Kim Tuyến bị đưa đi làm lãnh sự ở Ai Cập.. Để chấm dứt âm mưu đảo chính này, ngày 06/09/1963, Tổng thống Diệm đã cử [Trần Kim Tuyến](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Kim_Tuy%E1%BA%BFn) đi làm Tổng lãnh sự tại [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp). [Ngô Đình Nhu](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Nhu) không tin Phạm Ngọc Thảo tham gia kế hoạch này, thứ nhất là ông Nhu không tin Thảo phản bội, thứ hai là Thảo “không có quân”. Thực ra lúc đó Phạm Ngọc Thảo đã kêu gọi được một số đơn vị như Quân đoàn 3, Quân đoàn 4, Biệt động quân, Bảo an... hậu thuẫn. Cuộc đảo chính không thành chủ yếu do thành phần đảo chính không phải là những người mà người Mỹ có thể nắm được.
Ngày 01/11/1963, chính quyền
[Ngô Đình Diệm](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m) bị lật đổ bởi một nhóm tướng lĩnh do Mỹ bật đèn xanh. [Hội đồng Quân nhân Cách mạng](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Qu%C3%A2n_nh%C3%A2n_C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng&action=edit&redlink=1) do tướng [Dương Văn Minh](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%83n_Minh) đứng đầu lên cầm quyền. Phạm Ngọc Thảo dù không chủ động tham gia cuộc đảo chính này nhưng vẫn được lên chức [đại tá](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1), làm tùy viên báo chí trong [Hội đồng Quân nhân Cách mạng](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Qu%C3%A2n_nh%C3%A2n_C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng&action=edit&redlink=1) sau đó được cử sang Mỹ tu nghiệp. Một thời gian sau, ông được cử làm tùy viên văn hóa của Tòa đại sứ [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) tại [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Sau đó ông được tướng [6] [Nguyễn Khánh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Kh%C3%A1nh)mời làm phát ngôn viên báo chí trong [“Hội đồng quân nhân Cách mạng”](/w/index.php?title=%E2%80%9CH%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_qu%C3%A2n_nh%C3%A2n_C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng%E2%80%9D&action=edit&redlink=1).
Tháng 10.1964, khi
[Trần Thiện Khiêm](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Thi%E1%BB%87n_Khi%C3%AAm) được bổ nhiệm làm Đại sứ Việt Nam Cộng Hòa tại Mỹ, ông được cử làm tùy viên báo chí và quân sự của Sứ quán Việt Nam Cộng Hòa. Ông đưa luôn vợ con sang (họ định cư ở Mỹ cho đến ngày nay). [5] [[6]](#cite_note-:3-6)
### Lần thứ hai[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=8)]
Đầu năm 1965, Phạm Ngọc Thảo bị gọi về nước vì chính quyền Sài Gòn đã nghi ngờ, muốn bắt ông.
[Nguyễn Khánh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Kh%C3%A1nh) ra lệnh triệu hồi Phạm Ngọc Thảo về nước, với ý đồ sẽ bắt ông tại sân bay Tân Sơn Nhất. Phạm Ngọc Thảo đã khôn khéo không về đúng giờ bay dự định nên thoát. [[6]](#cite_note-:3-6)
Vì vậy, ông đã đào nhiệm và bí mật liên lạc với các lực lượng đối lập khác để tổ chức đảo chính ở Sài Gòn vì một lí do vô cùng quan trọng. Theo một tài liệu mà ông nắm được,
[Mỹ](/wiki/M%E1%BB%B9) và [Nguyễn Khánh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Kh%C3%A1nh) đã thỏa thuận sẽ ném bom xuống miền Bắc vào 20/2/1965, vì vậy cuộc đảo chính sẽ tiến hành đúng ngày 19/2 với tên gọi Chiến dịch Nguyễn Huệ [[5]](#cite_note-:0-5)
Ngày
[19 tháng 2](/wiki/19_th%C3%A1ng_2) năm [1965](/wiki/1965), Phạm Ngọc Thảo cùng thiếu tướng [Lâm Văn Phát](/wiki/L%C3%A2m_V%C4%83n_Ph%C3%A1t),đại tá [Bùi Dzinh](/wiki/B%C3%B9i_Dzinh) và trung tá [Lê Hoàng Thao](/w/index.php?title=L%C3%AA_Ho%C3%A0ng_Thao&action=edit&redlink=1) đem quân (gồm các đơn vị thiết giáp với 45 xe tăng và thiết giáp, các đơn vị địa phương quân, lực lượng của Trường bộ binh Thủ Đức và chủ lực là trung đoàn 46 thuộc Sư đoàn 25 bộ binh) và [6] [xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng)vào chiếm trại Lê Văn Duyệt, [đài phát thanh](/wiki/%C4%90%C3%A0i_ph%C3%A1t_thanh)Sài Gòn, [bến Bạch Đằng](/w/index.php?title=B%E1%BA%BFn_B%E1%BA%A1ch_%C4%90%E1%BA%B1ng&action=edit&redlink=1)và [sân bay Tân Sơn Nhất](/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_T%C3%A2n_S%C6%A1n_Nh%E1%BA%A5t). Tướng [Nguyễn Khánh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Kh%C3%A1nh)được [Nguyễn Cao Kỳ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Cao_K%E1%BB%B3)cứu thoát bằng máy bay ra [Vũng Tàu](/wiki/V%C5%A9ng_T%C3%A0u) . Mục tiêu quan trọng hàng đầu là bắt sống [[6]](#cite_note-:3-6) [Nguyễn Khánh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Kh%C3%A1nh)đã không thực hiện được. Trong tờ [Việt Tiến](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Ti%E1%BA%BFn)(in ronéo, phát bí mật) với bút hiệu [Lê Minh](/wiki/L%C3%AA_Minh), đại tá Phạm Ngọc Thảo đã viết: “Chúng tôi vì không muốn đổ máu mà hơn nữa ngay từ phút đầu đã thấy có sự chia rẽ và tranh giành nhau, nên tôi đã cho lệnh chấm dứt cuộc chính biến vào lúc 20 giờ ngày 19 tháng 2 và coi như 20 giờ làm chủ thủ đô đã chấm dứt”. [[5]](#cite_note-:0-5)
Ngày
[20 tháng 2](/wiki/20_th%C3%A1ng_2), [Nguyễn Văn Thiệu](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Thi%E1%BB%87u), [Nguyễn Cao Kỳ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Cao_K%E1%BB%B3) và một số tướng lãnh được sự hậu thuẫn của người Mỹ đã tổ chức hội đồng các tướng lĩnh họp ở [Biên Hòa](/wiki/Bi%C3%AAn_H%C3%B2a). Các tướng cử [Nguyễn Chánh Thi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ch%C3%A1nh_Thi) làm chỉ huy chống đảo chính và ra lệnh cho Phạm Ngọc Thảo, [Lâm Văn Phát](/wiki/L%C3%A2m_V%C4%83n_Ph%C3%A1t) và 13 sĩ quan khác phải ra trình diện trong 24 giờ. Phạm Ngọc Thảo, [Lâm Văn Phát](/wiki/L%C3%A2m_V%C4%83n_Ph%C3%A1t), [Lê Hoàng Thao](/w/index.php?title=L%C3%AA_Ho%C3%A0ng_Thao&action=edit&redlink=1) (Trung đoàn trưởng Trung đoàn 46) bỏ trốn. [[6]](#cite_note-:3-6)
Ngày
[21 tháng 2](/wiki/21_th%C3%A1ng_2) năm 1965, các tướng tiếp tục họp tại [Biên Hòa](/wiki/Bi%C3%AAn_H%C3%B2a), quyết định giải nhiệm Nguyễn Khánh cử tướng [Trần Văn Minh](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_Minh) làm Tổng Tư lệnh Quân lực Việt Nam Cộng Hòa.
Ngày
[22 tháng 2](/wiki/22_th%C3%A1ng_2) năm 1965, Quốc trưởng [Phan Khắc Sửu](/wiki/Phan_Kh%E1%BA%AFc_S%E1%BB%ADu) ký sắc lệnh bổ nhiệm tướng [Nguyễn Khánh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Kh%C3%A1nh) làm Đại sứ lưu động (một hình thức trục xuất khỏi nước cho đi lưu vong). Ngày [25 tháng 2](/wiki/25_th%C3%A1ng_2) năm 1965, [Nguyễn Khánh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Kh%C3%A1nh) rời khỏi Việt Nam.
## Bị bắt và qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=9)]
Ngày 11 tháng 6 năm 1965, Quốc trưởng
[Phan Khắc Sửu](/wiki/Phan_Kh%E1%BA%AFc_S%E1%BB%ADu) và Thủ tướng [Phan Huy Quát](/wiki/Phan_Huy_Qu%C3%A1t) tuyên bố trả lại quyền lãnh đạo quốc gia cho quân đội.
Ngày 14 tháng 6 năm 1965, Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia đã được thành lập do tướng
[Nguyễn Văn Thiệu](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Thi%E1%BB%87u) làm Chủ tịch (tương đương quốc trưởng), tướng [Nguyễn Cao Kỳ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Cao_K%E1%BB%B3) làm Chủ tịch Ủy ban hành pháp trung ương (tương đương thủ tướng) [[6]](#cite_note-:3-6)
Sau đó, Phạm Ngọc Thảo phải rút vào hoạt động bí mật, lẩn tránh sự truy bắt của chính quyền, nhưng vẫn còn nắm được 1 tiểu đoàn
. Ông tiếp tục chuẩn bị tư tưởng cho các hoạt động cách mạng bằng cách xuất bản tờ báo "Việt Tiến", mỗi ngày phát hành trên 50.000 tờ, tuyên truyền tinh thần yêu nước, chống Mỹ – VNCH. Ông có cả một hàng rào bảo vệ rộng lớn từ các xứ đạo Biên Hòa tới Hố Nai, Thủ Đức, Sài Gòn; có nhiều linh mục giúp đỡ in ấn, phát hành tờ Việt Tiến. Lúc này, ông bị chính quyền Kỳ – Thiệu kết án tử hình và treo giải 3 triệu đồng cho ai bắt được nhưng vẫn liên lạc với cơ sở cách mạng trực tiếp là Sáu Dân (bí danh của [6] [Võ Văn Kiệt](/wiki/V%C3%B5_V%C4%83n_Ki%E1%BB%87t)) để hoạt động tiếp.
Ông
[Võ Văn Kiệt](/wiki/V%C3%B5_V%C4%83n_Ki%E1%BB%87t) kể lại: "tôi thấy Phạm Ngọc Thảo quá khó khăn nên đi tìm anh để đưa về chiến khu. Nhưng anh bảo vẫn còn khả năng đảo chính thành công quyết tâm ngăn chặn bàn tay đế quốc Mỹ định đưa quân viễn chinh vào miền Nam, cản trở kế hoạch ồ ạt đổ quân vào Đà Nẵng cuối tháng 5/1965...".
Đại sứ quán Mỹ cũng đề nghị đưa ông ra nước ngoài an toàn nhưng ông từ chối.
Sau khi nhậm chức, tướng Thiệu quyết định tìm bắt và giết Phạm Ngọc Thảo để trừ hậu họa.
Tướng [6] [Lâm Văn Phát](/wiki/L%C3%A2m_V%C4%83n_Ph%C3%A1t)đã ra trình diện và chỉ bị cách chức, nhưng đại tá Phạm Ngọc Thảo phải trốn nhiều nơi, cuối cùng đến trốn trong Đan viện Phước Lý ở xã Vĩnh Thanh, huyện Nhơn Trạch, [Biên Hòa](/wiki/Bi%C3%AAn_H%C3%B2a).
Cuối cùng nơi trú ẩn này cũng bị lộ. Lúc 3 giờ sáng ngày
[16 tháng 7](/wiki/16_th%C3%A1ng_7) năm [1965](/wiki/1965), khi ông vừa ra khỏi Đan viện Phước Lý thì bị an ninh quân đội mai phục sẵn bắt rồi đưa về một suối nhỏ gần Tam Hiệp, Biên Hòa, định thủ tiêu.
Tuy nhiên Phạm Ngọc Thảo không chết mà chỉ bị ngất vì viên đạn chỉ trúng cằm. Tỉnh dậy, ông cố lết về một nhà thờ. Ông được linh mục Cường, cha tuyên úy của Dòng Nữ tu Đa Minh, Tam Hiệp cứu chữa. Sau đó ông chủ động xin chuyển tới chỗ khác phòng khi An ninh quân đội tới truy tìm, nhưng bị phát giác và ông lại bị an ninh quân đội bắt về Cục an ninh quân đội, đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, Sài Gòn. Ông bị
[Nguyễn Ngọc Loan](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ng%E1%BB%8Dc_Loan) và thuộc hạ tra tấn dã man và bóp hạ bộ ông cho đến chết [7] vào đêm 17 tháng 7 năm 1965 [[8]](#cite_note-8) . Khi đó ông mới 43 tuổi. [[1]](#cite_note-B.E1.BA.BFn_Tre-1)
Về cái chết của ông và nghi ngờ ông bị
[Nguyễn Ngọc Loan](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ng%E1%BB%8Dc_Loan) sát hại. Linh mục [Nguyễn Quang Lãm](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quang_L%C3%A3m&action=edit&redlink=1) (chủ bút [Báo Xây dựng](/w/index.php?title=B%C3%A1o_X%C3%A2y_d%E1%BB%B1ng&action=edit&redlink=1), người có tình cảm đặc biệt đối với Phạm Ngọc Thảo. Ông che chở, giữ liên lạc và làm tất cả những gì có thể làm được để giúp Phạm Ngọc Thảo). Sau khi Phạm Ngọc Thảo bị giết hại, [Báo Xây dựng](/w/index.php?title=B%C3%A1o_X%C3%A2y_d%E1%BB%B1ng&action=edit&redlink=1) của cha Lãm đã đăng loạt bài điều tra 40 kỳ về cái chết của ông. Chưa hết, gần 10 năm sau, vào năm 1974, cha Lãm còn viết một loạt bài nhiều kỳ đăng trên [Báo Hòa Bình](/w/index.php?title=B%C3%A1o_H%C3%B2a_B%C3%ACnh&action=edit&redlink=1), lại đề cập đến việc ai đã giết Phạm Ngọc Thảo, ai đã bán đứng Phạm Ngọc Thảo. Chính cha Lãm đã trực tiếp gặp [Nguyễn Ngọc Loan](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ng%E1%BB%8Dc_Loan) để hỏi cho ra nhẽ. Tướng Loan chối, bảo rằng không có chuyện đó, rằng ông Thảo chết là do bị thương quá nặng, mình không liên quan đến chuyện bắt bớ ông Thảo. Linh mục [Nguyễn Quang Lãm](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quang_L%C3%A3m&action=edit&redlink=1) đem lời tướng Loan kể lại cho đàn em và bạn bè Phạm Ngọc Thảo, nhưng không ai tin, “n *gười ta sẵn sàng tin là tướng Loan nói thật, nhưng đó là sự thật ghi trên các phúc trình, báo cáo, biên bản của bác sĩ*”. Vị linh mục còn viết tiếp: “ *Tôi biết chắc những người có dụng ý loại trừ Thảo không muốn chuyện bắt bớ kéo dài kéo theo nhiều chuyện lôi thôi. Bởi họ không thể không biết đại tá Phạm Ngọc Thảo rất được cảm tình và sự che chở của nhiều chức sắc cao cấp Công giáo. Nếu Phạm Ngọc Thảo bị giải về Sài Gòn, chờ ngày ra tòa lãnh án thì tất nhiên sẽ có nhiều tiếng nói can thiệp, nhiều áp lực ngay cả do phía tòa đại sứ Mỹ. Vì vậy biện pháp áp dụng là thủ tiêu ngay*”. Năm 2012, trong một lần trả lời phỏng vấn của [báo Thanh Niên](/wiki/Thanh_Ni%C3%AAn_(b%C3%A1o)) trước câu hỏi: " *Hồi đó mọi người đều nói tướng Nguyễn Ngọc Loan tự tay giết chết Phạm Ngọc Thảo. Mà tướng Loan từng là người thân cận của ông*?”. [Nguyễn Cao Kỳ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Cao_K%E1%BB%B3)đã trả lời: “ *Tôi không biết ông Loan có giết ông Thảo hay không, nhưng mọi quyết định đều do ông Thiệu*”. [[7]](#cite_note-:4-7)
## Di sản[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=10)]
Những năm ấy, rất ít người biết Phạm Ngọc Thảo là một nhà
[tình báo](/wiki/T%C3%ACnh_b%C3%A1o), người ta chỉ biết ông là một sĩ quan có khả năng [chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B) và [ngoại giao](/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_giao). Sau ngày Việt Nam thống nhất, nhiều đồng đội đã vô cùng chua xót khi thấy mộ ông vẫn chỉ là nấm mồ vô danh. Họ đã sưu tầm tư liệu, đề nghị Nhà nước truy tặng ông danh hiệu [Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân](/w/index.php?title=Anh_h%C3%B9ng_l%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C5%A9_trang_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n&action=edit&redlink=1)... Rất nhiều nước mắt xúc động, cảm thương của những người chiến binh già đã rơi khi kể lại câu chuyện về ông. Năm 1987, Nhà nước Việt Nam truy tặng ông danh hiệu [liệt sĩ](/w/index.php?title=Li%E1%BB%87t_s%C4%A9&action=edit&redlink=1), với quân hàm [đại tá](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) [Quân đội Nhân dân Việt Nam](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam), danh hiệu [Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân](/wiki/Anh_h%C3%B9ng_l%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C5%A9_trang_nh%C3%A2n_d%C3%A2n). Hiện nay, mộ Phạm Ngọc Thảo được đưa về nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh, trên [đồi Lạc Cảnh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93i_L%E1%BA%A1c_C%E1%BA%A3nh&action=edit&redlink=1) ( [quận Thủ Đức](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Th%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c)). Mộ ông nằm cạnh mộ những tên tuổi nổi tiếng như [Lưu Hữu Phước](/wiki/L%C6%B0u_H%E1%BB%AFu_Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc), [Phạm Ngọc Thạch](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A1ch), [Can Trường](/wiki/Can_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng)... Tên ông được đặt tên cho một con đường tại [thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh).
Vì sao mãi tới 12 năm sau ngày hòa bình Nhà nước Việt Nam mới chính thức công nhận liệt sĩ và phong anh hùng cho Phạm Ngọc Thảo? Ông
[Mười Hương](/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C6%B0%C6%A1ng) đã nói: “ *Phong anh hùng 10 lần cho Phạm Ngọc Thảo cũng xứng đáng, nhưng chưa thể được, vì vợ con Thảo đang ở Mỹ. Khi chiếu phim Ván bài lật ngửa, tôi gọi cho ông Trần Độ (lúc ấy làm Trưởng ban Văn hóa Văn nghệ Trung ương) bảo hãy cấm cái phim đó đi, đừng làm hại vợ con Phạm Ngọc Thảo*”. Ông [Phạm Xuân Ẩn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Xu%C3%A2n_%E1%BA%A8n)cũng từng nói sau khi Phạm Ngọc Thảo bị giết chết, chính quyền [Nguyễn Văn Thiệu](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Thi%E1%BB%87u)đã đề nghị chính quyền Mỹ trục xuất vợ con ông Thảo, lúc đó ở Mỹ có một cuộc vận động bảo vệ vợ con ông Thảo, ngay cả những nhà báo Mỹ chống cộng cũng phản đối sự trục xuất này, vì vậy mà vợ con ông Thảo vẫn bình an vô sự cho đến bây giờ. [[9]](#cite_note-9)
Ngày 28-8-2015, Tỉnh ủy
[Bến Tre](/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre) tổ chức trọng thể lễ công bố quyết định của [Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch](/wiki/B%E1%BB%99_V%C4%83n_h%C3%B3a_-_Th%E1%BB%83_thao_v%C3%A0_Du_l%E1%BB%8Bch) về xếp hạng di tích quốc gia, đối với nơi ở và hoạt động của đại tá tình báo Phạm Ngọc Thảo (dinh tỉnh trưởng cũ, sau là nhà bảo tàng tỉnh), tọa lạc tại số 146 Hùng Vương, phường 3, Thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre. [[5]](#cite_note-:0-5)
Phạm Ngọc Thảo được coi là một trong 4 tình báo viên xuất sắc nhất của Quân đội Nhân dân Việt Nam (3 người kia là
[Phạm Xuân Ẩn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Xu%C3%A2n_%E1%BA%A8n), [Vũ Ngọc Nhạ](/wiki/V%C5%A9_Ng%E1%BB%8Dc_Nh%E1%BA%A1) và [Lê Hữu Thúy](/wiki/L%C3%AA_H%E1%BB%AFu_Th%C3%BAy)). Một số người còn cho ông là điệp viên xuất sắc nhất bởi 3 đặc điểm chính: [10]
- Phạm Ngọc Thảo là tình báo viên hoạt động đơn tuyến, không có đồng đội trực tiếp hỗ trợ, chỉ chịu sự chỉ đạo về chiến lược của
[Lê Duẩn](/wiki/L%C3%AA_Du%E1%BA%A9n). Nhiệm vụ của ông không phải là đưa tin mà là tác động đến sự "thay đổi chế độ". Có thể nói, với nhiệm vụ này, tầm quan trọng của Phạm Ngọc Thảo ngang với sức mạnh của một đạo quân.
- So với các tình báo viên khác, Phạm Ngọc Thảo là người có thể tác động trực tiếp đến chính quyền và quân đội. Là sĩ quan cao cấp trong
[Quân lực Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a), ông có tác động, thậm chí trực tiếp đạo diễn và tham gia chỉ đạo hàng loạt vụ đảo chính làm rung chuyển gây mất ổn định chính quyền Nam Việt Nam những năm 1964-1965.
- Trong cuộc tranh giành quyền lực giữa các phe phái quân đội, Phạm Ngọc Thảo bị xem là đối tượng nguy hiểm và bị đe dọa tính mạng bất cứ lúc nào. Dù vậy, ông vẫn tiếp tục nhiệm vụ mà không trốn chạy để bảo toàn mạng sống. Thậm chí, cả khi bị bắt và tra tấn đến chết, Phạm Ngọc Thảo vẫn không lộ tung tích của mình. Mãi sau này, khi ông được truy phong, người ta mới biết ông là tình báo viên.
Hai ông bà Phạm Ngọc Thảo và Phạm Thị Nhiệm có 7 người con. Vợ ông từng đi dạy học. Vợ và con ông hiện đang ở
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Tất cả các con của ông đều học hành thành tài (có người là [bác sĩ](/wiki/B%C3%A1c_s%C4%A9), đang ở [Quận Cam](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Cam_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))).
Trong dòng đề tựa trong cuốn
*, nhà văn Ván bài lật ngửa* [Nguyễn Trương Thiên Lý](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_B%E1%BA%A1ch_%C4%90%E1%BA%B1ng)đã trân trọng viết "Tưởng nhớ anh Chín T. và những người đã chiến đấu hy sinh thầm lặng". Ông đã sử dụng chính hình tượng của Phạm Ngọc Thảo để xây dựng nhân vật Nguyễn Thành Luân trong tiểu thuyết của mình. Tiểu thuyết này sau được dựng thành phim rất ăn khách (vai Nguyễn Thành Luân do diễn viên Nghệ sĩ ưu tú [Nguyễn Chánh Tín](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ch%C3%A1nh_T%C3%ADn)đảm nhiệm).
Ông
[Trần Bạch Đằng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_B%E1%BA%A1ch_%C4%90%E1%BA%B1ng), nguyên Phó ban tuyên huấn Trung ương cục miền Nam nhận xét: " *các nhà tình báo thông thường có nhiệm vụ giấu mình, thu thập, khai thác tin tức chuyển về trung tâm. Riêng Phạm Ngọc Thảo đi thẳng vào hàng ngũ kẻ thù, tung hoành hoạt động vì Tổ quốc cho tới tận lúc hy sinh, trường kỳ mai phục và độc lập tác chiến. Anh là người tình báo đặc biệt có một không hai*". Nguyên thủ tướng [Võ Văn Kiệt](/wiki/V%C3%B5_V%C4%83n_Ki%E1%BB%87t) nói: " *anh Phạm Ngọc Thảo đã nhận một nhiệm vụ đặc biệt, chưa từng có tiền lệ trong công tác cách mạng của chúng ta*"
## Vinh danh[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=11)]
Tên ông được đặt cho các con đường ở
[Quận 8](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_8,_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [Tân Phú](/wiki/T%C3%A2n_Ph%C3%BA)( [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)), [Đồng Xoài](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Xo%C3%A0i) (tỉnh [Bình Phước](/wiki/B%C3%ACnh_Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc)), [Thành phố Bến tre](/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)) (tỉnh [Bến Tre](/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre)), [Tân Biên](/wiki/T%C3%A2n_Bi%C3%AAn) (tỉnh [Tây Ninh](/wiki/T%C3%A2y_Ninh)).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=12)]
- ^
**a** **ă** **â** [Phạm Ngọc Thảo (1922 - 1965)](http://www.bentre.gov.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=248&Itemid=47)
- ^
**a** **ă** [“Gia thế”](http://www.thanhnien.com.vn/chinh-tri-xa-hoi/gia-the-478417.html).
- ^
**a** **ă** **â** [“Lật ngửa bài để tàng hình”](http://www.thanhnien.com.vn/chinh-tri-xa-hoi/phong-su/lat-ngua-bai-de-tang-hinh-289608.html). [^](#cite_ref-4) [“"Vua đảo chính"ở Sài Gòn”](http://baophapluat.vn/ho-so-tu-lieu/tieu-thu-do-thanh-va-cuoc-gap-dinh-menh-voi-pham-ngoc-thao-228246.html).
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** [“Anh hùng tình báo Phạm Ngọc Thảo: Chìm nổi một cuộc đời”](http://congan.com.vn/tin-chinh/anh-hung-tinh-bao-pham-ngoc-thao-chim-noi-mot-cuoc-doi_6665.html).
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** [“Suýt làm Thủ tướng Việt Nam cộng hòa”](http://www.thanhnien.com.vn/chinh-tri-xa-hoi/phong-su/suyt-lam-thu-tuong-viet-nam-cong-hoa-289590.html).
- ^
**a** **ă** [“Cái chết bi thảm và sứ mệnh hoàn hảo”](http://www.thanhnien.com.vn/chinh-tri-xa-hoi/phong-su/cai-chet-bi-tham-va-su-menh-hoan-hao-289585.html). **Theo Larry Berman trong cuốn "PERFECT SPY"** [^](#cite_ref-8) [^](#cite_ref-9) [“Những giọt nước mắt của ông Mười Hương”](http://www.thanhnien.com.vn/chinh-tri-xa-hoi/phong-su/nhung-giot-nuoc-mat-cua-ong-muoi-huong-289614.html). **Trong Điệp viên hoàn hảo, nhà sử học Larry Berman đã dẫn lời điệp viên Phạm Xuân Ẩn:** [^](#cite_ref-10) *"Nhiệm vụ được giao cho Phạm Ngọc Thảo khác với nhiệm vụ của tôi. Ông ấy có nhiệm vụ làm mất ổn định của chế độ Diệm và vạch âm mưu đảo chính, còn tôi là một nhà tình báo chiến lược. Nhiệm vụ của ông Phạm Ngọc Thảo nguy hiểm hơn nhiệm vụ của tôi rất nhiều"*
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A3o&action=edit§ion=13)] [Báo Quân đội nhân dân](http://www.quandoinhandan.org.vn/60nam/So4/437.htm) [Nhân vật tình báo huyền thoại](http://wap.cand.com.vn/Story.aspx?SiteID=VNCA&ID=49769)
- Loạt bài
[Nhà tình báo Phạm Ngọc Thảo](http://hoibihay.free.fr/modules.php?name=News&file=article&sid=204)
- Goscha, Christopher E. (1999).
*Thailand and the Southeast Asian Networks of the Vietnamese Revolution, 1885–1954*. [Routledge](/w/index.php?title=Routledge&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [0-700-70622-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-700-70622-4). [Halberstam, David](/wiki/David_Halberstam); Singal, Daniel J. (2008). *The Making of a Quagmire: America and Vietnam during the Kennedy Era*. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7425-6007-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7425-6007-4). [Hammer, Ellen J.](/w/index.php?title=Ellen_Hammer&action=edit&redlink=1)(1987). *A Death in November*. New York City, New York: [E. P. Dutton](/w/index.php?title=E._P._Dutton&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [0-525-24210-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-525-24210-4).
- Jacobs, Seth (2006).
*Cold War Mandarin: Ngo Dinh Diem and the Origins of America's War in Vietnam, 1950–1963*. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield Publishers. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7425-4447-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7425-4447-8).
- Hickey, Gerald Cannon (2002).
*Window on a War: An Anthropologist in the Vietnam Conflict*. Lubbock, Texas: Texas Tech University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0896724905](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0896724905).
- Jones, Howard (2003).
*Death of a Generation*. New York City, New York: [Oxford University Press](/wiki/Oxford_University_Press). [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19-505286-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19-505286-2). [Kahin, George McT.](/w/index.php?title=George_McTurnan_Kahin&action=edit&redlink=1)(1979). “Political Polarization in South Vietnam: U.S. Policy in the Post-Diem Period Author(s)”. *(Vancouver, British Columbia)* [Pacific Affairs](/w/index.php?title=Pacific_Affairs&action=edit&redlink=1) **52**(4): 647–673. [Karnow, Stanley](/wiki/Stanley_Karnow)(1997). *Vietnam: A history*. New York City, New York: Penguin Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-670-84218-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-670-84218-4).
- Langguth, A. J. (2000).
*Our Vietnam*. New York City, New York: [Simon and Schuster](/w/index.php?title=Simon_and_Schuster&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [0-684-81202-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-684-81202-9). [Moyar, Mark](/w/index.php?title=Mark_Moyar&action=edit&redlink=1)(2006). *Triumph Forsaken: The Vietnam War, 1954–1965*. New York City, New York: Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0521869110](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521869110). [Prochnau, William](/w/index.php?title=William_Prochnau&action=edit&redlink=1)(1995). *Once upon a Distant War*. New York City, New York: [Vintage](/w/index.php?title=Vintage&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [0-812-92633-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-812-92633-1).
- Shaplen, Robert (1965).
*The Lost Revolution: Vietnam 1945–1965*. London: [Andre Deutsch](/w/index.php?title=Andre_Deutsch&action=edit&redlink=1). [Truong Nhu Tang](/w/index.php?title=Truong_Nhu_Tang&action=edit&redlink=1)(1986). *Journal of a Vietcong*. Cape. [ISBN](/wiki/ISBN) [0224028197](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0224028197).
- VanDeMark, Brian (1995).
*Into the Quagmire: Lyndon Johnson and the Escalation of the Vietnam War*. Oxford University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0195096509](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0195096509).
- Winters, Francis X. (1997).
*The year of the hare: America in Vietnam, ngày 25 tháng 1 năm 1963 – ngày 15 tháng 2 năm 1964*. University of Georgia Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8203-1874-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8203-1874-4).
|
|
[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Cần nguồn tham khảo](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BA%A7n_ngu%E1%BB%93n_tham_kh%E1%BA%A3o) [Sinh 1922](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1922) [Mất năm 1965](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_n%C4%83m_1965) [Điệp viên Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90i%E1%BB%87p_vi%C3%AAn_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C4%A9_quan_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Binh biến ở Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Binh_bi%E1%BA%BFn_%E1%BB%9F_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anh_h%C3%B9ng_L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C5%A9_trang_nh%C3%A2n_d%C3%A2n) [Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A3ng_vi%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Tổng cục Tình báo Quân đội Nhân dân Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A5c_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Người Cộng sản Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Cựu học sinh Collège Chasseloup-Laubat](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_h%E1%BB%8Dc_sinh_Coll%C3%A8ge_Chasseloup-Laubat)

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1053 hit/3, cp1065 miss


text:
buste
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Pháp
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Pháp
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/byst/
Danh từ
[
sửa
]
Số ít
Số nhiều
buste
/byst/
bustes
/byst/
buste
gđ
/byst/
Nửa
thân
trên
(của người).
Tượng
nửa
người
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=buste&oldid=1775390
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Pháp
Danh từ
Danh từ tiếng Pháp
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
Čeština
Ελληνικά
English
Esperanto
Eesti
Suomi
Français
Galego
Magyar
Ido
Italiano
한국어
Lietuvių
Malagasy
Nederlands
Polski
Română
Русский
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 09:07 ngày 19 tháng 2 năm 2017.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# buste
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|buste |
|**buste** gđ [/byst/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|buste |
|**buste** gđ [/byst/](/wiki/Wiktionary:IPA)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 miss, cp1054 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Phần IV sửa tính người mà không làm cho họ phật ý
Chương Tám
Hãy khuyến khích người
Một ông bạn của tôi, đã bốn chục cái xuân xanh, gần đây mới đính hôn cùng một cô, và vị hôn thê của ông khuyên ông học khiêu vũ – kể cũng hơi trễ!
Sau ông kể lể tâm sự với tôi:
“Trời biết cho rằng tôi nhảy dở hết chỗ nói. Tôi khiêu vũ theo một lối cổ từ hai chục năm về trước. Cô giáo dạy tôi, nói thẳng cho tôi biết rằng phải quên hết những điều cũ đi để bắt đầu học lại từ đầu. Cô làm tôi hoàn toàn thất vọng. Tôi xin thôi.
Lại học một cô khác. Cô này lấy lòng tôi, có lẽ quá khen tôi một chút, nhưng tôi thích như vậy. Với một giọng tự nhiên, cô nói rằng điệu bộ của tôi có lẽ hơi xưa, nhưng nguyên tắc thì đúng, và muốn học những điệu mới không khó khăn chi hết.
Cô thứ nhất chê tôi mà làm tôi hết muốn học. Cô thứ nhì, trái lại, làm bộ như không thấy những lỗi lầm của tôi mà không ngớt khen những tiến bộ của tôi. Cô nói: “Trời phú cho ông cái giác quan về tiết điệu; ông thiệt là người trời sinh ra để mà khiêu vũ”.
Lương tri của tôi bảo tôi rằng trước cũng vậy mà sau này cũng còn như vậy, tôi suốt đời sẽ chỉ là một “thằng” khiêu vũ dở thôi. Nhưng trong thâm tâm tôi, tôi thích tin rằng không biết chừng lời cô đó đúng cũng nên.
Thì cô ta ăn tiền của tôi, phải khen tôi là sự dĩ nhiên… Nhưng nghĩ tới điều đó làm quái gì?
Dù sao đi nữa, từ bữa cô ta cho tôi tin rằng tôi có “giác quan về tiết điệu” thì tôi khiêu vũ khá hơn trước nhiều. Lời đó đã phấn phát tôi, làm cho tôi hy vọng và gắng sức tập tành cho khá thêm lên”.
Chê một đứa nhỏ, một đức lang quân hay một người làm công rằng họ đần độn, không có một chút tài năng gì, rằng họ “đầy bị thịt”, “đoảng vị”, chẳng được việc gì, không hiểu chút chi hết, tức là diệt hết ý muốn tự cải của họ đi.
Nên thử phương pháp ngược lại. Khuyến khích họ nhiều vào; nói rằng công việc dễ làm lắm. Tỏ ra rằng ta tin nơi tài năng họ, rằng họ có tài mà họ không ngờ… và bạn sẽ thấy họ thức suốt đêm để tập tành cho hoàn hảo.
Đó là phương pháp của nhà diễn thuyết Lowell Thomas. Ông đó thực có khiếu, có thiên tài dẫn đạo người. Ông làm cho bạn tự tin. Ông truyền cho bạn lòng tin chắc, sự bạo dạn, sức mạnh, làm cho bạn thay đổi thành một người khác. Mới rồi, tôi đi nghỉ cuối tuần với ông bà Thomas. Trong khi củi cháy lách tách trong lò sưởi, người ta mời tôi đánh bài bridge. Đánh bài “Bridge”? Không! Không, không, không. Tôi không biết đánh! Không biết chút chi hết. Không thể được!
Ông Thomas bảo tôi: “Này anh Dale. Đánh bridge dễ lắm mà. Chỉ cần có trí nhớ và biết suy xét. Anh đã nghiên cứu về trí nhớ. Đó là sở trường của anh. Anh thử chơi đi, anh sẽ mau biết lắm”.
Và, tức thì, không kịp nghĩ ngợi gì hết, tôi đã thấy tôi ngồi vào hội, lần đó là lần thứ nhất trong đời tôi. Ông Thomas chỉ bảo tôi rằng tôi có thiên tư về bài, và đánh bài dễ lắm, là tôi liều chơi liền.
Ely Culbertson là vua bài bridge. Những sách ông viết về nó được hoan nghênh nhiệt liệt và dịch ra mười hai thứ tiếng. Mà ông thú với tôi rằng sở dĩ thành một nhà chuyên môn như vậy chỉ nhờ một người đàn bà khuyến khích.
Ông đã thử đủ nghề nhưng chưa bao giờ có ý dạy đánh bài hết. Không những ông đánh bài thấp mà còn ương ngạnh tới nỗi không ai muốn đánh bài với ông.
Hồi đó ông gặp cô Josephine Dillon, trẻ đẹp, làm giáo sư dạy đánh bài “bridge”. Ông thương cô và cưới cô. Cô nhận thấy ông phân tích giá trị từng quân bài kỹ lắm, và biểu ông rằng ông có thiên tư kỳ dị và bất ngờ về lối chơi đó. Đó chỉ là lời khen, không hơn không kém, nhưng lời khen đó đã xoay hẳn cục diện đời ông.
Vậy muốn thay đổi thái độ của một người mà không làm cho người ấy phật ý, giận dữ, bạn phải:
“Khuyến khích họ, tức thì lỗi lầm gì cũng dễ sửa, việc khó khăn gì cũng dễ làm”.
Đó là quy tắc thứ tám.
Filed under: Đắc Nhân Tâm | Tagged: Đắc Nhân Tâm |
Gửi phản hồi

markdown:
Phần IV sửa tính người mà không làm cho họ phật ý
**Chương Tám**
Hãy khuyến khích người
Một ông bạn của tôi, đã bốn chục cái xuân xanh, gần đây mới đính hôn cùng một cô, và vị hôn thê của ông khuyên ông học khiêu vũ – kể cũng hơi trễ!
Sau ông kể lể tâm sự với tôi:
“Trời biết cho rằng tôi nhảy dở hết chỗ nói. Tôi khiêu vũ theo một lối cổ từ hai chục năm về trước. Cô giáo dạy tôi, nói thẳng cho tôi biết rằng phải quên hết những điều cũ đi để bắt đầu học lại từ đầu. Cô làm tôi hoàn toàn thất vọng. Tôi xin thôi.
Lại học một cô khác. Cô này lấy lòng tôi, có lẽ quá khen tôi một chút, nhưng tôi thích như vậy. Với một giọng tự nhiên, cô nói rằng điệu bộ của tôi có lẽ hơi xưa, nhưng nguyên tắc thì đúng, và muốn học những điệu mới không khó khăn chi hết.
Cô thứ nhất chê tôi mà làm tôi hết muốn học. Cô thứ nhì, trái lại, làm bộ như không thấy những lỗi lầm của tôi mà không ngớt khen những tiến bộ của tôi. Cô nói: “Trời phú cho ông cái giác quan về tiết điệu; ông thiệt là người trời sinh ra để mà khiêu vũ”.
Lương tri của tôi bảo tôi rằng trước cũng vậy mà sau này cũng còn như vậy, tôi suốt đời sẽ chỉ là một “thằng” khiêu vũ dở thôi. Nhưng trong thâm tâm tôi, tôi thích tin rằng không biết chừng lời cô đó đúng cũng nên.
Thì cô ta ăn tiền của tôi, phải khen tôi là sự dĩ nhiên… Nhưng nghĩ tới điều đó làm quái gì?
Dù sao đi nữa, từ bữa cô ta cho tôi tin rằng tôi có “giác quan về tiết điệu” thì tôi khiêu vũ khá hơn trước nhiều. Lời đó đã phấn phát tôi, làm cho tôi hy vọng và gắng sức tập tành cho khá thêm lên”.
Chê một đứa nhỏ, một đức lang quân hay một người làm công rằng họ đần độn, không có một chút tài năng gì, rằng họ “đầy bị thịt”, “đoảng vị”, chẳng được việc gì, không hiểu chút chi hết, tức là diệt hết ý muốn tự cải của họ đi.
Nên thử phương pháp ngược lại. Khuyến khích họ nhiều vào; nói rằng công việc dễ làm lắm. Tỏ ra rằng ta tin nơi tài năng họ, rằng họ có tài mà họ không ngờ… và bạn sẽ thấy họ thức suốt đêm để tập tành cho hoàn hảo.
Đó là phương pháp của nhà diễn thuyết Lowell Thomas. Ông đó thực có khiếu, có thiên tài dẫn đạo người. Ông làm cho bạn tự tin. Ông truyền cho bạn lòng tin chắc, sự bạo dạn, sức mạnh, làm cho bạn thay đổi thành một người khác. Mới rồi, tôi đi nghỉ cuối tuần với ông bà Thomas. Trong khi củi cháy lách tách trong lò sưởi, người ta mời tôi đánh bài bridge. Đánh bài “Bridge”? Không! Không, không, không. Tôi không biết đánh! Không biết chút chi hết. Không thể được!
Ông Thomas bảo tôi: “Này anh Dale. Đánh bridge dễ lắm mà. Chỉ cần có trí nhớ và biết suy xét. Anh đã nghiên cứu về trí nhớ. Đó là sở trường của anh. Anh thử chơi đi, anh sẽ mau biết lắm”.
Và, tức thì, không kịp nghĩ ngợi gì hết, tôi đã thấy tôi ngồi vào hội, lần đó là lần thứ nhất trong đời tôi. Ông Thomas chỉ bảo tôi rằng tôi có thiên tư về bài, và đánh bài dễ lắm, là tôi liều chơi liền.
Ely Culbertson là vua bài bridge. Những sách ông viết về nó được hoan nghênh nhiệt liệt và dịch ra mười hai thứ tiếng. Mà ông thú với tôi rằng sở dĩ thành một nhà chuyên môn như vậy chỉ nhờ một người đàn bà khuyến khích.
Ông đã thử đủ nghề nhưng chưa bao giờ có ý dạy đánh bài hết. Không những ông đánh bài thấp mà còn ương ngạnh tới nỗi không ai muốn đánh bài với ông.
Hồi đó ông gặp cô Josephine Dillon, trẻ đẹp, làm giáo sư dạy đánh bài “bridge”. Ông thương cô và cưới cô. Cô nhận thấy ông phân tích giá trị từng quân bài kỹ lắm, và biểu ông rằng ông có thiên tư kỳ dị và bất ngờ về lối chơi đó. Đó chỉ là lời khen, không hơn không kém, nhưng lời khen đó đã xoay hẳn cục diện đời ông.
Vậy muốn thay đổi thái độ của một người mà không làm cho người ấy phật ý, giận dữ, bạn phải:
“Khuyến khích họ, tức thì lỗi lầm gì cũng dễ sửa, việc khó khăn gì cũng dễ làm”.
Đó là quy tắc thứ tám.
Filed under:
[Đắc Nhân Tâm](https://vnitcenter.wordpress.com/category/d%e1%ba%afc-nhan-tam/) | Tagged: [Đắc Nhân Tâm](https://vnitcenter.wordpress.com/tag/d%e1%ba%afc-nhan-tam/) |
## Gửi phản hồi Hủy trả lời

X-ac: 5.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Server: nginx

Link: <http://wp.me/p9qbR-2q>; rel=shortlink

Vary: Cookie


text:
Số 72 Lê Thánh Tôn, Phường Bến Nghé, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
Tầng B1, Vincom Mega Mall Thảo Điền, 159-161 Xa Lộ Hà Nội, Phường Thảo Điền, Quận 2, Thành Phố Hồ Chí Minh.
Tower 2, Times City, 458 Minh Khai, Phường Vĩnh Tuy, Quận Hai Bà Trưng, Thành Phố Hà Nội.
Điện thoại: HN - (04) 39759568, HCM - (08) 39759568. Email: cskh@adayroi.com.
Mã số doanh nghiệp: 0104918404 do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP. Hà Nội cấp lần đầu ngày 20/09/2010. Đăng ký thay đổi lần thứ 30 do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh ngày 15/01/2016. Đăng ký thay đổi lần thứ 31 do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh ngày 28/09/2016.

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-XSS-Protection: 1; mode=block


text:
Hỗ trợ trực tuyến
Hotline: 0942 119 119
Điện thoại: 08 3536 8888
Fax: 08 3536 8866
Đăng nhập
Username:
Password:
Nhớ mật khẩu |
Quên mật khẩu
Đăng ký
Giỏ hàng
(0)
Trang chủ
Danh sách sản phẩm
Dụng cụ dùng khí nén
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ cầm tay
Vật liệu mài mòn
Thiết bị ngành hàn
Dụng cụ đo chính xác
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Thiết bị ngành nước
Ống, phụ kiên kim loại
Xem tất cả
Nhà sản xuất
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
Bellota
Xem tất cả
Hướng dẫn
Quên mật khẩu
Đăng nhập
Hướng dẫn lựa chọn máy khoan vặn vít dùng pin
Nên chọn máy khoan Bosch hay Makita?
Ưu nhược điểm của máy khoan Bosch và Makita
Sử dụng máy cân bằng laser của hãng nào tốt
Thước thủy đo nghiêng nhập khẩu từ Nhật
Các phân biệt các loại thước thủy
Sử dụng kìm rút đinh (ri vê) như thế nào
Hướng dẫn sử dụng đồng hồ vạn năng Kyoritsu
Ampe kìm và đồng hồ vạn năng Kyoritsu giá cả cạnh tranh
Hướng dẫn sử dụng máy khoan bê tông Bosch
Hỗ trợ trực tuyến
Quảng cáo
Chợ thiết bị
»
Liên hệ
*
Thông tin cần phải nhập
LIÊN HỆ NHANH
Họ và tên:
*
Email:
*
Công ty:
*
Địa chỉ:
*
Điện thoại:
*
Nội dung:
*
Mã an toàn:
*
Công Ty Cổ Phần Thiết Bị Việt
55/2 Phan Đình Phùng, Phường Tân Thành, Quận Tân Phú, TP HCM
Điện thoại: 08 22 118 118 hoặc 08 22 119 119
Fax: 08 38 101 301
Email:
info@chothietbi.com
Gọi điện trực tiếp để chúng tôi có thể phục vụ bạn một cách tốt nhất!
Đường dây nóng
: 0942 119 119
CÔNG TY CỔ PHẦN THIẾT BỊ VIỆT
157 - 159 Xuân Hồng, Phường 12, Quận Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 08 3536 8888 | Fax: 08 3536 8866
Giấy ĐKKD số: 4103011129 tại TP HCM
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :90 - Tổng truy cập : 132,295,375
+

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


text:
Thông tin Việc Làm Khách Sạn lương cao
Loa Bluetooth TEXET BSC-02 chính hãng Anh Quốc Giá 379.000đ
Thảo luận trong 'Rao vặt linh tinh'
-
27/3/14
-
nguyenkhanhnm
-
27/3/14
-
nguyenkhanhnm
-
0
-
514
-
0
-
Thông tin Việc Làm Khách Sạn lương cao
Thảo luận trong 'Rao vặt linh tinh'

markdown:
Thông tin
[ lương cao Việc Làm Khách Sạn](https://hotelcareers.vn/)
# Loa Bluetooth TEXET BSC-02 chính hãng Anh Quốc Giá 379.000đ
Thảo luận trong '
[Rao vặt linh tinh](forums/rao-vat-linh-tinh.736.html)'
-
#### 27/3/14
-
[nguyenkhanhnm](members/nguyenkhanhnm.51177.html)
-
[27/3/14]
-
[nguyenkhanhnm](members/nguyenkhanhnm.51177.html)
-
#### 0
-
#### 514
-
#### 0
-

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=816eee32b42e20c9ed2af471db009150; path=/; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text:
Thông tin Việc Làm Khách Sạn lương cao
Vinhomes Ba Son - Nơi định cư lý tưởng cho gia đình
Thảo luận trong 'Rao vặt linh tinh'
-
26/2/16
-
seosgnl001
-
26/2/16
-
seosgnl001
-
0
-
83
-
0
-
Thông tin Việc Làm Khách Sạn lương cao
Thảo luận trong 'Rao vặt linh tinh'

markdown:
Thông tin
[ lương cao Việc Làm Khách Sạn](https://hotelcareers.vn/)
# Vinhomes Ba Son - Nơi định cư lý tưởng cho gia đình
Thảo luận trong '
[Rao vặt linh tinh](forums/rao-vat-linh-tinh.736.html)'
-
#### 26/2/16
-
[seosgnl001](members/seosgnl001.54737.html)
-
[26/2/16]
-
[seosgnl001](members/seosgnl001.54737.html)
-
#### 0
-
#### 83
-
#### 0
-
Thông tin
[ lương cao Việc Làm Khách Sạn](https://hotelcareers.vn/)
Thảo luận trong '
[Rao vặt linh tinh](forums/rao-vat-linh-tinh.736.html)'

Set-Cookie: xf_session=01f86862be82b729134ec4093b2554e7; path=/; secure; httponly


text:
Khi đặt phòng theo đoàn với iVIVU.com, bạn sẽ có được khách sạn phù hợp nhất với giá tốt nhất mà không phải tốn thời gian tìm kiếm.
CSKH: 1900 1870
Khác: (08) 3930 8290
Từ 7h30 - 21h hằng ngày
DKKD: 0312788481, Ngày cấp: 21/05/2014, Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hồ Chí Minh
HCM: Lầu 7, Tòa nhà Anh Đăng, 215 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
(Xem bản đồ)
HN: Lầu 9, 70-72 Bà Triệu, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
(Xem bản đồ)

Server: Microsoft IIS 6.0 - Setup and config by duocnt.tech@gmail.com

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: private, no-cache="Set-Cookie"

Access-Control-Allow-Methods: GET, PUT, POST, DELETE, OPTIONS

X-Cache: MISS from DuocNguyen

X-Cache-Lookup: MISS from DuocNguyen:82


text:
- Hoạt động cuối:
- 6/12/09
- Tham gia ngày:
- 6/12/09
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
- 0
- Xăng dự trữ:
- 114 lít xăng
Chia sẻ trang này
dangchung
Tài xế O-H
- dangchung được nhìn thấy lần cuối:
- 6/12/09
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
Tương tác
Tài xế O-H

markdown:
![ dangchung](https://www.oto-hui.com/styles/xenith/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 6/12/09
- Tham gia ngày:
- 6/12/09
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
[0](members/dangchung.20234/trophies)
- Xăng dự trữ:
-
[114 lít xăng](bank/transfer?to=dangchung&rtn=ref) [$114.00](credits/transfer?receiver=dangchung)
### Chia sẻ trang này
# dangchung
Tài xế O-H
- dangchung được nhìn thấy lần cuối:
- 6/12/09
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Tương tác

Set-Cookie: xf_session=8cc3e0ee5943de7cd48f7f86b1ec5bbd; path=/; secure; httponly


text:
- Hoạt động cuối:
- 2/4/13
- Tham gia ngày:
- 14/5/12
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
- 0
- Xăng dự trữ:
- 314 lít xăng
- Sinh nhật:
- 5/10/87 (Tuổi: 29)
Chia sẻ trang này
tranminhtu1983
Tài xế O-H, 29
- tranminhtu1983 được nhìn thấy lần cuối:
- 2/4/13
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
Giới thiệu
- Sinh nhật:
- 5/10/87 (Tuổi: 29)
Tương tác

markdown:
![ tranminhtu1983](https://www.oto-hui.com/styles/xenith/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 2/4/13
- Tham gia ngày:
- 14/5/12
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
[0](members/tranminhtu1983.137655/trophies)
- Xăng dự trữ:
-
[314 lít xăng](bank/transfer?to=tranminhtu1983&rtn=ref) [$314.00](credits/transfer?receiver=tranminhtu1983)
- Sinh nhật:
- 5/10/87 (Tuổi: 29)
### Chia sẻ trang này
# tranminhtu1983
Tài xế O-H, 29
- tranminhtu1983 được nhìn thấy lần cuối:
- 2/4/13
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Sinh nhật:
- 5/10/87 (Tuổi: 29)
### Tương tác

Set-Cookie: xf_session=b27d9b9947c02b5d3cfae21f9c3cac4c; path=/; secure; httponly