markdown:
# Gà
[từ lóng](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_l%C3%B3ng)để nói đến [gái mại dâm](/wiki/G%C3%A1i_m%E1%BA%A1i_d%C3%A2m).
|Gà|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Phân lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp)( *subclass*) [Carinatae](/w/index.php?title=Carinatae&action=edit&redlink=1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Galliformes](/wiki/B%E1%BB%99_G%C3%A0) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Phasianidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C4%A9) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Phasianinae](/w/index.php?title=Phasianinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Gallus](/wiki/G%C3%A0_r%E1%BB%ABng) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) [Gallus gallus](/wiki/G%C3%A0_r%E1%BB%ABng_l%C3%B4ng_%C4%91%E1%BB%8F) [Danh pháp ba phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_ba_ph%E1%BA%A7n) *Gallus gallus domesticus* [L.](/wiki/Carl_von_Linn%C3%A9), [1758](/wiki/1758) **Gà** hay **gà nhà**, **kê** ( [danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n): *Gallus gallus*, *Gallus gallus domesticus*) là một [loài](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%C3%A0i) [chim](/wiki/Chim) đã được [con người](/wiki/Con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [thuần hoá](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%A7n_ho%C3%A1&action=edit&redlink=1) cách đây hàng nghìn năm. Một số ý kiến cho rằng loài này có thuỷ tổ từ loài [chim hoang dã](/w/index.php?title=Chim_hoang_d%C3%A3&action=edit&redlink=1) ở [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) và loài gà rừng lông đỏ nhiệt đới ở vùng [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81). Trong thế giới loài chim, gà là loài vật có số lượng áp đảo nhất với 24 tỉ cá thể (thống kê đến năm 2003). [[1]](#cite_note-1)
Con người thường sử dụng thịt gà, trứng gà và lông gà. Ngoài ra, ngày nay, người ta còn dùng gà để làm các thí nghiệm nghiên cứu khoa học trong các ngành
[sinh học](/wiki/Sinh_h%E1%BB%8Dc), [vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc), [hoá học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc).
## Mục lục
[1 Đặc điểm](#.C4.90.E1.BA.B7c_.C4.91i.E1.BB.83m) [2 Tập tính](#T.E1.BA.ADp_t.C3.ADnh) [3 Phôi học](#Ph.C3.B4i_h.E1.BB.8Dc) [4 Giống gà](#Gi.E1.BB.91ng_g.C3.A0) [5 Bệnh trên gà](#B.E1.BB.87nh_tr.C3.AAn_g.C3.A0) [6 Trong văn hóa](#Trong_v.C4.83n_h.C3.B3a) [7 Trong lịch sử](#Trong_l.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [8 Chăn nuôi gà](#Ch.C4.83n_nu.C3.B4i_g.C3.A0) [9 Gà làm thực phẩm](#G.C3.A0_l.C3.A0m_th.E1.BB.B1c_ph.E1.BA.A9m) [10 Một số giống](#M.E1.BB.99t_s.E1.BB.91_gi.E1.BB.91ng) [11 Trò chơi](#Tr.C3.B2_ch.C6.A1i) [12 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [13 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=1)]
Gà là loài
[ăn tạp](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_%C4%83n_t%E1%BA%A1p). Trong tự nhiên, chúng thường bới đất tìm hạt cây, [côn trùng](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng), [thằn lằn](/wiki/Th%E1%BA%B1n_l%E1%BA%B1n) hoặc [chuột nhắt](/wiki/Chu%E1%BB%99t_nh%E1%BA%AFt) con.
Tuổi thọ của gà có thể từ năm đến mười năm tùy theo
[giống](/wiki/Gi%E1%BB%91ng_v%E1%BA%ADt_nu%C3%B4i). Con gà mái già nhất thế giới sống được 16 năm và được ghi vào [2] [Sách Kỷ lục Guinness](/wiki/S%C3%A1ch_K%E1%BB%B7_l%E1%BB%A5c_Guinness). Gà trống thường trông khác biệt với gà mái bởi bộ lông sặc sỡ, chiếc đuôi dài và bóng, lông nhọn trên cổ và lưng thường sáng và đậm màu hơn. Tuy vậy, ở một số giống gà như giống [[3]](#cite_note-3) [Sebright](/wiki/G%C3%A0_v%E1%BA%A3y_c%C3%A1)thì gà trống có màu giống gà mái, chỉ khác chút ít ở phần lông cổ hơi nhọn. Có thể phân biệt trống - mái dựa trên [mào gà](/w/index.php?title=M%C3%A0o_(gi%E1%BA%A3i_ph%E1%BA%ABu)&action=edit&redlink=1)hoặc sự phát triển của cựa ở chân gà trống. Gà trưởng thành còn có những yếm thịt trên cổ phía dưới mỏ. Cả gà trống và mái đều có mào và yếm thịt, tuy nhiên ở đa số giống gà thì những đặc điểm này chỉ nổi bật ở gà trống. Ở một số giống, xảy ra [đột biến](/wiki/%C4%90%E1%BB%99t_bi%E1%BA%BFn_sinh_h%E1%BB%8Dc)khiến dưới đầu gà có một phần lông trông tựa như [râu ở người](/wiki/R%C3%A2u_(ng%C6%B0%E1%BB%9Di)).
Mặc dù nhìn chung những cá thể gà nhẹ cân có thể bay quãng ngắn, chẳng hạn bay qua hàng rào hoặc bay lên cây, nhưng gà nhà không có khả năng bay xa. Gà thỉnh thoảng bay từng chập khi chúng khám phá khu vực xung quanh nhưng thường chỉ viện đến khả năng bay khi muốn tháo thân khỏi nguy hiểm.
## Tập tính[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=2)]
### Tập tính xã hội[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=3)]
Gà là loài chim
[sống thành đàn](/w/index.php?title=S%E1%BB%91ng_t%E1%BA%ADp_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1). Chúng có cách tiếp cận mang tính cộng đồng đối với việc [ấp trứng](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_%E1%BA%A5p_tr%E1%BB%A9ng_%E1%BB%9F_chim&action=edit&redlink=1) và nuôi gà con. Các cá thể gà trong đàn sẽ giành giật nhau chiếm ưu thế, thiết lập ra cái gọi là " [tôn ti xã hội](/w/index.php?title=T%C3%B4n_ti_x%C3%A3_h%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1)", trong đó những cá thể ưu thế có đặc quyền tiếp cận thức ăn và địa điểm làm tổ. Việc gà trống hoặc gà mái mất khỏi đàn sẽ phá vỡ trật tự này một thời gian ngắn cho đến khi một tôn ti mới được thiết lập. Việc bổ sung gà mái - đặc biệt là gà trẻ - và đàn có sẵn có thể dẫn đến đánh nhau và thương tích. Khi gà trống tìm ra mồi, nó sẽ cục tác, nhặt thức ăn và thả xuống, gọi các gà khác đến ăn trước. Tương tự, có thể quan sát thấy hành vi này ở gà mẹ khi chúng gọi gà con đến ăn.
Gà trống thường gáy to vào buổi sáng. Tiếng gáy của gà trống (thường có âm lượng lớn, thỉnh thoảng gây chói tai) còn là tín hiệu thông báo cho các gà trống khác về lãnh thổ. Tuy nhiên, gà có thể gáy khi bất ngờ bị phá rối. Gà mái cục tác ầm ĩ sau khi đẻ trứng và khi gọi gà con. Gà cũng có "tiếng kêu cảnh báo" âm lượng thấp khi chúng cho rằng có sự xuất hiện của loài ăn thịt.
### Gà mái[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=4)]
Để bắt đầu màn tỏ tình, một số gà trống nhảy vòng tròn xung quanh hoặc gần gà mái, hạ thấp chiếc cánh gần nhất với gà mái (gọi là gù mái).
Sau khi được gà mái đáp lại, cuộc giao phối có thể bắt đầu (gọi là đạp mái). [4]
### Nhảy ổ[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=5)]
Gà mái thường đẻ trứng trong những chiếc tổ đã có sẵn trứng từ trước; ngoài ra, người ta còn quan sát thấy chúng chuyển trứng từ tổ của những con khác sang tổ của mình. Do tập tính này mà một đàn gà chỉ có một số địa điểm đẻ trứng yêu thích thay vì mỗi con có một tổ khác nhau. Gà mái thường tỏ ra thích đẻ trứng có một nơi nhất định. Hai hoặc nhiều gà có thể cố gắng chia sẻ ổ với nhau cùng một lúc. Trong trường hợp ổ quá nhỏ hoặc một con gà quá cương quyết không chịu rời đi thì các gà mái sẽ cố nằm đè lên nhau. Có bằng chứng cho thấy các cá thể gà mái hoặc thích làm tổ một mình hoặc làm tổ tập thể.
Có những người nuôi gà dùng trứng giả làm bằng nhựa hoặc đá để khuyến khích gà đẻ trứng ở nơi mà họ muốn. [5]
### Đòi ấp và úm gà[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=6)]
Trong tự nhiên, đa số gà chỉ đẻ đầy một
[ổ trứng](/w/index.php?title=%E1%BB%94_(tr%E1%BB%A9ng)&action=edit&redlink=1) rồi ngưng và bắt đầu ấp. Hành vi này được gọi là [đòi ấp](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B2i_%E1%BA%A5p&action=edit&redlink=1). Gà đòi ấp sẽ ngưng đẻ để chỉ tập trung vào việc ấp trứng (một ổ khoảng 12 quả). Trong thời gian này, gà ít ra khỏi tổ để ăn hay tắm, đồng thời sẽ mổ nếu bị làm phiền hoặc bị đẩy khỏi ổ. Gà mái duy trì nhiệt độ và độ ẩm trong tổ, đồng thời lật trứng trong giai đoạn đầu.
Hết thời gian ấp (khoảng 21 ngày),
trứng gà sẽ nở. Do trứng chỉ phát triển khi được gà ấp nên tất cả số trứng sẽ nở chỉ trong một hoặc hai ngày, dù cho thời gian gà đẻ trứng có thể trải dài trong hai tuần. Gà mái có khả năng nghe thấy gà con kêu trong vỏ trước khi trứng nở; nó sẽ nhẹ nhàng cục tác để kích thích gà con mổ vỏ chui ra. Gà con mổ một lỗ thở trên vỏ trứng, thường là ở phần trên của quả trứng. Gà con sau đó sẽ nghỉ ngơi trong vài giờ và hấp thu phần lòng đỏ trứng còn lại trước khi tiếp tục mổ cho đến khi lớp vỏ vỡ ra thành một cái nắp. Chúng chui ra khỏi vỏ và bộ lông được làm khô dưới sức ấm của tổ. [4]
Gà mái nằm trong tổ khoảng hai ngày sau khi quả trứng đầu tiên nở. Trong thời gian này, gà mới nở sống nhờ vào dinh dưỡng thu được từ phần lòng đỏ trứng chúng hấp thu khi sắp nở. Gà mái rời ổ, bỏ lại những quả trứng không nở được. Gà con mới nở được gà mẹ ra sức bảo vệ và được ấp để giữ ấm khi cần thiết. Gà mẹ dẫn các con tìm thức ăn và nước uống; nó sẽ gọi con khi tìm thấy thứ gì ăn được nhưng hiếm khi mớm trực tiếp cho gà con. Gà mẹ tiếp tục chăm sóc gà con cho đến khi chúng được vài tuần tuổi, sau đó nó sẽ mất dần hứng thú và lại bắt đầu đẻ trứng mới.
Các giống gà lấy trứng hiện đại hiếm khi đòi ấp trứng. Những con nào còn đòi ấp thì thường bỏ ngang giữa chừng. Tuy vậy, một số giống như
[gà Tam hoàng](/wiki/G%C3%A0_Tam_ho%C3%A0ng), [gà Cornwall](/w/index.php?title=Cornwall_(g%C3%A0)&action=edit&redlink=1) và [gà ác](/wiki/G%C3%A0_%C3%A1c) thường xuyên đòi ấp và là những bà mẹ tuyệt vời, không chỉ ấp trứng gà giỏi mà còn ấp cả các loại trứng nhỏ hơn như trứng [chim cút](/wiki/Chim_c%C3%BAt), [gà lôi](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i), [gà tây](/wiki/H%E1%BB%8D_G%C3%A0_t%C3%A2y) hoặc [ngỗng](/wiki/Ng%E1%BB%97ng). Có khi [vịt](/wiki/V%E1%BB%8Bt) cũng ấp trứng gà.
## Phôi học[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=7)]
Năm 2006, các nhà khoa học nghiên cứu tổ tiên của chim đã "bật" một
[gien lặn](/w/index.php?title=Gien_l%E1%BA%B7n&action=edit&redlink=1) *talpid2* trên gà và khám phá ra sự hình thành hàm răng ở giai đoạn phôi gà, tương tự những gì đã tìm thấy trên các hóa thạch chim cổ. John Fallon - giám sát dự án - cho hay gà có "...giữ lại khả năng tạo răng, dưới các điều kiện nhất định...." [[6]](#cite_note-6)
## Giống gà[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=8)]
### Nguồn gốc[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=9)]
Gà nhà có nguồn gốc là
[gà rừng lông đỏ](/wiki/G%C3%A0_r%E1%BB%ABng_l%C3%B4ng_%C4%91%E1%BB%8F) ( *Gallus gallus*) và được phân loại khoa học vào cùng loài này. Phân tích gien gần đây hé lộ rằng ít nhất gien da vàng ở gà là do lai giống với [7] [gà rừng lông xám](/wiki/G%C3%A0_r%E1%BB%ABng_l%C3%B4ng_x%C3%A1m)( *G. sonneratii*). Quan niệm chăn nuôi gia cầm truyền thống được từ điển bách khoa [[8]](#cite_note-8) *Encyclopædia Britannica*(2007) viết như sau: "Con người lần đầu tiên thuần hóa gà tại [tiểu lục địa Ấn Độ](/wiki/Ti%E1%BB%83u_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)với mục đích để làm gà chọi ở châu Á, châu Phi và châu Âu. Có rất ít sự chú ý chính thức dành cho việc nuôi lấy trứng hay lấy thịt..." Vào thập niên trước, đã có nhiều nghiên cứu về gien. Dựa theo nghiên cứu của một nhóm nhà khoa học người Nhật, một vụ thuần hóa đơn lẻ ở nơi mà ngày nay thuộc [[9]](#cite_note-Poultry_Farming-9) [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan)đã tạo nên loài gà có khác biệt rất ít so với các giống gà hiện đại. Tuy nhiên, nghiên cứu đó về sau bị phát hiện là dựa trên các số liệu không đầy đủ. Các nghiên cứu về sau chỉ ra nhiều nguồn gốc của gà với [[10]](#cite_note-oneMatriarch-10) [nhánh](/wiki/Nh%C3%A1nh)ở châu Mỹ, châu Âu, Trung Đông và châu Phi, đều bắt nguồn từ tiểu lục địa Ấn Độ - nơi có nhiều [haplotype](/wiki/Haplotype)độc đáo. [[11]](#cite_note-11) Người ta công nhận rằng gà rừng, tức "gà tre" trong nhiều ngôn ngữ Đông Nam Á, là một loại [[12]](#cite_note-12) [gà lôi](/wiki/G%C3%A0_l%C3%B4i)đặc biệt đã thích nghi nhằm tận dụng lượng trái cây dồi dào sinh ra trong giai đoạn cuối của vòng sinh trưởng dài 50 năm của cây [tre](/wiki/Tre)nhằm tăng sinh sản. Theo Daniel H. Janzen từ [[13]](#cite_note-13) [Đại học Pennsylvania](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Pennsylvania), trong quá trình thuần hóa gà, con người đã lợi dụng sự mắn đẻ mà gà có được khi chúng có nhiều thức ăn. [[14]](#cite_note-14)
Dựa theo các giả định cổ khí hậu học, có nghiên cứu vào năm 1988 cho rằng gà được thuần hóa ở vùng
[Hoa Nam](/wiki/Hoa_Nam) vào năm 6000 trước Công nguyên. Tuy vậy, một nghiên cứu vào năm 2007 [15] cho rằng "chưa biết liệu những con chim này có đóng góp nhiều cho sự hình thành gà nhà hiện đại hay là không. Gà xuất xứ từ [[16]](#cite_note-16) [Văn minh lưu vực sông Ấn](/wiki/V%C4%83n_minh_l%C6%B0u_v%E1%BB%B1c_s%C3%B4ng_%E1%BA%A4n)(2500-2100 trước Công nguyên), nơi mà ngày nay thuộc [Pakistan](/wiki/Pakistan), có thể là nguồn chính cho sự lan truyền của gà trên toàn thế giới." Một con đường dẫn về phương bắc đã đưa gà đến [lòng chảo Tarim](/wiki/L%C3%B2ng_ch%E1%BA%A3o_Tarim)ở [Trung Á](/wiki/Trung_%C3%81). Gà đến châu Âu (România, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Ukcraina) vào khoảng năm 3000 trước Công nguyên. Tây Âu tiếp xúc với gà muộn hơn, khoảng vào thiên niên kỷ 1 trước Công nguyên. Người [[17]](#cite_note-CHOF-17) [Phoenicia](/wiki/Phoenicia)đã mang gà dọc theo bờ biển [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i)đến [bán đảo Iberia](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Iberia). Việc nuôi gà phát triển dưới thời [Đế quốc La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3)nhưng suy giảm trong thời [Trung Cổ](/wiki/Trung_C%E1%BB%95). Dấu tích của gà ở Trung Đông có từ trên 2000 năm trước Công nguyên tại [[17]](#cite_note-CHOF-17) [Syria](/wiki/Syria). Thiên niên kỷ 1 trước Công nguyên chỉ ghi nhận quá trình nam tiến của gà. Chúng đến [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp)để phục vụ trò [đá gà](/wiki/%C4%90%C3%A1_g%C3%A0)của con người vào khoảng năm 1400 TCN và sau đó được nuôi rộng rãi dưới thời Ai Cập [Ptolemy](/wiki/Claudius_Ptolemaeus)(khoảng năm 300 TCN). Có ít thông tin về việc gà đến châu Phi. Có ba khả năng về việc gà đến châu Phi vào thiên niên kỷ 1 TCN: (1) qua thung lũng [[17]](#cite_note-CHOF-17) [sông Nin](/wiki/S%C3%B4ng_Nin)của Ai Cập, (2) qua giao thương giữa Đông Phi với Hy Lạp-Lã Mã hoặc với Ấn Độ và (3) từ Carthage và [người Berber](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Berber)qua [sa mạc Sahara](/wiki/Sa_m%E1%BA%A1c_Sahara). Dấu vết sớm nhất là từ Mali, Nubia, Bờ biển Đông và [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi)với niên đại là giữa thiên niên kỷ 1 TCN. Câu hỏi rằng liệu gà nhà đã có tại châu Mỹ từ trước khi người châu Âu xâm chiếm châu lục này hay không vẫn đang trong vòng tranh luận, tuy nhiên loại gà đẻ ra trứng màu xanh chỉ có tại châu Mỹ và châu Á; điều này gợi ý rằng châu Á là nguồn gốc của những con gà đầu tiên ở châu Mỹ. [[17]](#cite_note-CHOF-17) [[17]](#cite_note-CHOF-17)
Sự thiếu thốn số liệu từ Thái Lan, Nga, tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á và Hạ Sahara thuộc châu Phi đã gây khó khăn cho việc vạch ra một tấm bản đồ thể hiện sự lan rộng của gà ở những vùng này; các mô tả và nghiên cứu tốt hơn về gien đối với các giống gà bị đe dọa
[tuyệt chủng](/wiki/Tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng) có thể sẽ giúp nghiên cứu về các khu vực này. [[17]](#cite_note-CHOF-17)
#### Nam Mỹ[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=10)]
Một biến thể gà khác thường có nguồn gốc
[Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9) được gọi là [araucana](/w/index.php?title=Araucana&action=edit&redlink=1), được người [Mapuche](/w/index.php?title=Mapuche&action=edit&redlink=1) ở miền nam [Chile](/wiki/Chile) nuôi. Araucana đẻ ra những quả trứng có màu xanh dương pha xanh lá cây. Từ lâu người ta đã cho rằng araucana có mặt ở Nam Mỹ từ trước khi người Tây Ban Nha mang theo gà châu Âu đến châu lục này, đồng thời cho rằng araucana là bằng chứng về mối liên hệ tiền [Colombo](/wiki/Cristoforo_Colombo) xuyên Thái Bình Dương giữa người châu Á và các dân tộc sống ở Thái Bình Dương, đặc biệt là người [Polynesia](/wiki/Polynesia) và Nam Mỹ. Năm 2007, một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế ra báo cáo về các kết quả phân tích xương gà tìm thấy ở [bán đảo Arauco](/w/index.php?title=B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Arauco&action=edit&redlink=1) ( [Nam Trung Bộ Chile](/w/index.php?title=Zona_Sur&action=edit&redlink=1)). Xác định cacbon phóng xạ cho thấy đây là xương của những con gà có từ thời tiền Colombo, và phân tích ADN chỉ ra rằng chúng có liên hệ với gà tiền sử ở Polynesia. Các kết quả này có vẻ đã xác nhận rằng gà đến từ Polynesia và tồn tại mối liên hệ xuyên đại dương giữa Polynesia và Nam Mỹ từ trước khi Cristoforo Colombo đến châu Mỹ. [18] Tuy nhiên, một báo cáo về sau cũng dùng mẫu vật đó để phân tích và đi đến kết luận phủ nhận tuyên bố của nghiên cứu trước. [[19]](#cite_note-19) [[20]](#cite_note-20)
## Bệnh trên gà[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=11)]
Gà dễ mắc các loại
[ký sinh](/wiki/K%C3%BD_sinh), gồm [phthiraptera](/wiki/Phthiraptera), [bét](/w/index.php?title=B%C3%A9t&action=edit&redlink=1), [ve](/wiki/Ve_(k%C3%BD_sinh)), [bọ chét](/wiki/B%E1%BB%8D_ch%C3%A9t) và [giun đũa](/wiki/Giun_%C4%91%C5%A9a) cũng như dễ mắc các bệnh tật khác.
Một số bệnh thường gặp trên gà là:
|
|Tên |
|Tên khác |
|Nguyên nhân
|
|[Cúm gia cầm](/wiki/C%C3%BAm_gia_c%E1%BA%A7m) [Histomoniasis](/w/index.php?title=Histomoniasis&action=edit&redlink=1) [[21]](#cite_note-21) [Botulism](/wiki/Botulism) [Campylobacteriosis](/w/index.php?title=Campylobacteriosis&action=edit&redlink=1) [Coccidiosis](/w/index.php?title=Coccidiosis&action=edit&redlink=1) [cúm](/wiki/C%E1%BA%A3m_l%E1%BA%A1nh_th%C3%B4ng_th%C6%B0%E1%BB%9Dng) [Dermanyssus gallinae](/w/index.php?title=Dermanyssus_gallinae&action=edit&redlink=1) [Chướng trứng](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%E1%BB%9Bng_tr%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1) [Erysipelas](/w/index.php?title=Erysipelas&action=edit&redlink=1) [Hội chứng xuất huyết gan nhiễm mỡ](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A9ng_xu%E1%BA%A5t_huy%E1%BA%BFt_gan_nhi%E1%BB%85m_m%E1%BB%A1&action=edit&redlink=1) [Đậu mùa ở gà](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADu_m%C3%B9a_%E1%BB%9F_g%C3%A0&action=edit&redlink=1) [Gallid herpesvirus 1](/w/index.php?title=Gallid_herpesvirus_1&action=edit&redlink=1) [Giun nĩa](/w/index.php?title=Giun_n%C4%A9a&action=edit&redlink=1) [Bệnh Gumboro ở gà](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_Gumboro_%E1%BB%9F_g%C3%A0&action=edit&redlink=1) [Bệnh Lơ-cô](/w/index.php?title=Virus_m%C3%A1u_tr%E1%BA%AFng_%E1%BB%9F_chim&action=edit&redlink=1) [Bệnh Marek](/wiki/B%E1%BB%87nh_Marek) [Monilia](/w/index.php?title=Monilia&action=edit&redlink=1) [Mycoplasmas](/w/index.php?title=Mycoplasmas&action=edit&redlink=1) [Bệnh Newcastle](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_Newcastle&action=edit&redlink=1) [[22]](#cite_note-22) [Omphalitis](/w/index.php?title=Omphalitis&action=edit&redlink=1) *E.coli* [[23]](#cite_note-23) [Psittacosis](/w/index.php?title=Psittacosis&action=edit&redlink=1) [Salmonella](/wiki/Salmonella) [Salmonella](/wiki/Salmonella) [Bệnh sùng chân](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_s%C3%B9ng_ch%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Ung thư biểu mô gai](/w/index.php?title=Ung_th%C6%B0_bi%E1%BB%83u_m%C3%B4_gai&action=edit&redlink=1) [Bệnh suy sụn xương ống](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_suy_s%E1%BB%A5n_x%C6%B0%C6%A1ng_%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1) [Toxoplasmosis](/w/index.php?title=Toxoplasmosis&action=edit&redlink=1) [Ulcerative pododermatitis](/w/index.php?title=Ulcerative_pododermatitis&action=edit&redlink=1)
## Trong văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=12)]
Từ thời cổ đại, gà đã là một loài vật linh thiêng trong một số nền văn hóa
và gắn chặt với nhiều hệ thống tín ngưỡng và [24] [thờ cúng tôn giáo](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9D_c%C3%BAng_t%C3%B4n_gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1). Người Hy Lạp sau khi tiếp xúc với văn hóa Ba Tư đã dùng thuật ngữ "chim Ba Tư" để chỉ gà trống "do tầm quan trọng to lớn và công năng tôn giáo của gà trống trong xã hội Ba Tư". [[25]](#cite_note-25)
Tại
[Indonesia](/wiki/Indonesia), gà mang ý nghĩa hết sức quan trọng trong nghi lễ [hỏa táng](/wiki/H%E1%BB%8Fa_t%C3%A1ng) của [đạo Hindu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Hindu). Gà ở đây được xem là đường nối cho [linh hồn xấu xa](/w/index.php?title=Linh_h%E1%BB%93n_x%E1%BA%A5u_xa&action=edit&redlink=1). Trong buổi lễ, gà bị thắt chân để bảo đảm rằng mọi linh hồn xấu xuất hiện trong buổi lễ sẽ nhập vào gà thay vì nhập vào các thành viên trong gia đình tại đó. Sau lễ, người ta mang gà về nhà và nó lại tiếp tục cuộc sống bình thường.
Người
[Hy Lạp cổ đại](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) thường không dùng gà để hiến tế, có lẽ là do nó vẫn được xem là loài vật ngoại lai. Nhờ sở hữu tính dũng cảm mà gà trống được cho là tượng trưng của thần [Ares](/wiki/Ares), [Heracles](/wiki/Heracles) và [Athena](/wiki/Athena). [Plato](/wiki/Plato) thuật lại những lời được cho là cuối cùng từ miệng [Socrates](/wiki/Socrates) trước khi ông chết, đó là " [Crito](/w/index.php?title=Crito_c%E1%BB%A7a_Alopece&action=edit&redlink=1), tôi nợ [Asclepius](/w/index.php?title=Asclepius&action=edit&redlink=1) một con gà trống; ông sẽ trả món nợ này hộ tôi chứ?"
Người Hy Lạp tin rằng ngay đến
[sư tử](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD) cũng còn sợ gà trống. Một số [truyện ngụ ngôn Aesop](/wiki/Ng%E1%BB%A5_ng%C3%B4n_Aesop) có đề cập đến tín ngưỡng này. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Persian_Cock.jpg/220px-Persian_Cock.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Persian_Cock.jpg/220px-Persian_Cock.jpg)
[Tòa Thánh](/wiki/T%C3%B2a_Th%C3%A1nh), niên đại là năm 600. Để ý rằng [vầng hào quang](/w/index.php?title=V%E1%BA%A7ng_h%C3%A0o_quang_(bi%E1%BB%83u_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C3%B4n_gi%C3%A1o)&action=edit&redlink=1)thể hiện sự linh thiêng.
Trong kinh
[Tân Ước](/wiki/T%C3%A2n_%C6%AF%E1%BB%9Bc), [Giê-su](/wiki/Gi%C3%AA-su) đã tiên đoán sự phản bội của [Thánh Phêrô](/wiki/Th%C3%A1nh_Ph%C3%AAr%C3%B4): "Thầy bảo thật anh, nội đêm nay, gà chưa kịp gáy, thì anh đã chối Thầy ba lần." ( [Lc](/wiki/Ph%C3%BAc_%C3%82m_Luca) 22:34) Lời tiên tri đó đã thật sự trở thành sự thật (Lc 22:61). Điều này khiến gà trống trở thành biểu tượng của sự cảnh giác và sự phản bội. Trong Phúc Âm Mát-thêu, Phúc âm Máccô và Phúc âm Luca của Tân Ước đều đề cập chuyện gà trống đóng vai trò là hiện thân của Giê-su. Vào thế kỷ 6, [26] [Giáo hoàng Grêgôriô I](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Gr%C3%AAg%C3%B4ri%C3%B4_I)tuyên bố gà trống là biểu tượng của Kitô giáo. Vào thế kỷ 9, [[27]](#cite_note-27) [Giáo hoàng Nicôla I](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Nic%C3%B4la_I) ra lệnh đặt hình gà trống lên tất cả các gác chuông nhà thờ. [[24]](#cite_note-smithsonianmag.com-24) [[28]](#cite_note-28)
Chúa Giê-su so sánh ông với gà mái mẹ khi nói về
[Jerusalem](/wiki/Jerusalem): "Hỡi Jerusalem, Jerusalem, ngươi giết các đấng tiên tri và ném đá những kẻ chịu sai đến cùng ngươi, bao nhiêu lần ta muốn nhóm họp các con ngươi như gà mái túc con mình lại ấp trong cánh, mà các ngươi chẳng hứng." (Mt 23:37; Lc 13:34).
Trong nhiều
[truyện cổ tích](/wiki/Truy%E1%BB%87n_c%E1%BB%95_t%C3%ADch) [Trung Âu](/wiki/Trung_%C3%82u), người ta tin quỷ dữ sẽ chạy trốn khi nghe tiếng gáy đầu tiên của gà trống.
Theo lệ thường, người
[Do Thái giáo chính thống](/w/index.php?title=Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o_ch%C3%ADnh_th%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1) sẽ đu đưa một [động vật ăn kiêng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_%C4%83n_ki%C3%AAng&action=edit&redlink=1) ( *kosher*) quanh đầu mình và xả thịt nó vào buổi chiều trước ngày [Yom Kippur](/wiki/Yom_Kippur) - ngày sám hối linh thiêng của người Do Thái - trong một nghi thức gọi là [kapparos](/w/index.php?title=Kapparos&action=edit&redlink=1). Động vật thường dùng là gà hoặc cá do chúng có sẵn (và có kích cỡ vừa tay cầm). Nghi lễ hiến tế này mang ý nghĩa rằng động vật đó sẽ mang đi mọi tội lỗi của người làm lễ. Thịt của con vật sau đó sẽ được bố thí cho người nghèo. Phụ nữ mang gà mái đến dự lễ trong khi đàn ông mang gà trống. Mặc dù nghi lễ này không thực sự mang ý nghĩa hiến tế như trong kinh thánh nhưng cái chết của vật hiến tế nhắc nhở những kẻ sám hối rằng sinh mạng của họ nằm cả trong tay Thượng đế.
Sách
[Talmud](/wiki/Talmud) có nói đến việc học hỏi "tính lịch thiệp đối với bạn đời" từ gà trống (Eruvin 100b). Như đã nói ở trên, khi gà trống tìm thấy thứ gì ăn được, nó sẽ gọi các gà mái đến ăn trước. Sách Talmud viết "Giả sử nếu chúng ta không có kinh [Torah](/wiki/Torah) thì chúng ta sẽ họ sự nhu mì từ mèo, sự cần cù lao động lương thiện từ kiến, sự trinh bạch từ bồ câu và sự lịch thiệp từ gà trống" - (Jonathan ben Nappaha. Talmud: Erubin 100b) [29]
Gà cũng là một trong
[12 con giáp](/wiki/Can_Chi). Theo tôn giáo dân gian của Trung Quốc thì gà là món dành riêng để kính dâng lên tổ tiên và thờ cúng thành hoàng, trừ những thần thánh [ăn chay](/wiki/%C4%82n_chay) như [Thích-ca-mâu-ni](/wiki/Th%C3%ADch-ca-m%C3%A2u-ni). Theo một số quan sát thì việc cúng gà thường đi kèm với màn cầu khấn "nghiêm túc", trong khi tại các lễ hội vui vẻ thì người ta dùng thịt lợn nướng thay vì thịt gà. Trong các đám cưới [Khổng giáo](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_gi%C3%A1o), gà được dùng làm vật thế thân cho người nào bị bệnh hay vắng mặt (chẳng hạn bị chết bất ngờ) không dự được hôn lễ. Người ta đặt khăn quàng bằng lụa đỏ lên đầu gà, và một người họ hàng gần của cô dâu/chú rể vắng mặt sẽ ôm con gà để tiến hành lễ cưới. Tuy nhiên, ngày nay hiếm có ai còn theo tục này. [Rắn thần](/w/index.php?title=R%E1%BA%AFn_th%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1) được xem là nở ra từ trứng gà trống và sẽ chết khi nghe tiếng kêu của gà trống.
## Trong lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=13)]
Gà chắn hẳn đã sớm được thuần hóa ở
[Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81) do từ ngữ để chỉ gà nhà ( **manuk*) là một phần của [ngôn ngữ Nam Đảo](/wiki/H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Nam_%C4%90%E1%BA%A3o) nguyên thủy. Gà, chó và [lợn](/wiki/L%E1%BB%A3n) là những vật nuôi trong nền văn hóa [Lapita](/w/index.php?title=Lapita&action=edit&redlink=1) - nền văn hóa [30] [thời đồ đá mới](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%C3%A1_m%E1%BB%9Bi)đầu tiên của [châu Đại Dương](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng). Tranh vẽ đầu tiên về gà ở châu Âu được tìm thấy trên món [[31]](#cite_note-31) [đồ gốm](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_g%E1%BB%91m) [Korinthos](/wiki/Korinthos)niên đại thế kỷ 7 trước Công nguyên. [[32]](#cite_note-32) Nhà thơ [[33]](#cite_note-33) [Cratinus](/w/index.php?title=Cratinus&action=edit&redlink=1)gọi gà là "cái chuông cảnh báo của Ba Tư". Vở hài kịch *của* [Những Con Chim](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_Con_Chim_(k%E1%BB%8Bch)&action=edit&redlink=1) [Aristophanes](/wiki/Aristophanes)(414 trước Công nguyên) gọi gà là "chim [Media](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Media)", ý chỉ nguồn gốc của gà là từ phương Đông. Hình ảnh về gà có trên đồ gốm đỏ và đen của Hy Lạp. Ở Hy Lạp cổ đại, gà còn hiếm và là loại thực phẩm khá danh giá trong các [tiệc rượu đêm Hy Lạp](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%87c_r%C6%B0%E1%BB%A3u_%C4%91%C3%AAm_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1). Đảo [Delos](/wiki/Delos)dường như từng có một trung tâm gây giống gà.
Người
[La Mã cổ đại](/wiki/La_M%C3%A3_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) dùng gà trong [thuật bói chim](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%ADt_b%C3%B3i_chim&action=edit&redlink=1) để nhận lời tiên tri. Một người (gọi là *pullarius*) sẽ chăm sóc gà, khi nào cần bói thì ông ta sẽ mở lồng và cho nó hạt đậu hoặc một loại bánh ngọt mềm đặc biệt. Nếu con gà ở nguyên trong lồng và gây ra tiếng động ("occinerent"), đập cánh hoặc bay đi thì đó là điềm xấu; nếu con gà ăn ngấu nghiến thì là điềm tốt. Năm 249 trước Công nguyên, trước [34] [trận chiến Drepana](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Drepana&action=edit&redlink=1), vị tướng La Mã là [Publius Claudius Pulcher](/w/index.php?title=Publius_Claudius_Pulcher&action=edit&redlink=1)đã sai người vứt "những con gà thiêng" xuống biển do chúng từ chối ăn. Ông còn nói "Nếu chúng nó không ăn thì có lẽ chúng muốn uống nước". Ngay lập tức ông bại trận dưới tay người [[35]](#cite_note-35) [Carthago](/wiki/Carthago)và 93 thuyền của La Mã bị đắm. Khi trở về Roma, ông này bị xử tội bất kính và chịu hình phạt nặng nề.
Năm 162 trước Công nguyên, La Mã ra luật Lex Faunia cấm vỗ béo gà mái nhằm để đảm bảo lượng ngũ cốc tích trữ. Do vậy dân La Mã chuyển sang
[thiến gà trống](/wiki/G%C3%A0_tr%E1%BB%91ng_thi%E1%BA%BFn), kết quả là kích cỡ gà tăng gấp đôi, mặc cho luật của La Mã quy định không được phép ăn gà đã vỗ béo. Luật này được sửa đổi nhiều lần, tuy nhiên dường như không thu được thành công. Sách [36] *viết về ẩm thực của La Mã đã liệt kê 17 món ăn làm từ gà, phần nhiều là các món luộc ăn kèm nước sốt. Người chế biến tận dụng mọi phần của con vật:* [Apicius](/w/index.php?title=Apicius&action=edit&redlink=1) [dạ dày](/wiki/D%E1%BA%A1_d%C3%A0y), gan, [tinh hoàn](/wiki/Tinh_ho%C3%A0n)và thậm chí cả phần [xương bánh lái](/w/index.php?title=X%C6%B0%C6%A1ng_b%C3%A1nh_l%C3%A1i&action=edit&redlink=1)béo ngậy của con gà (nơi lông đuôi mọc).
Tác giả người La Mã là
[Columella](/w/index.php?title=Columella&action=edit&redlink=1) có nêu lời khuyên về lai giống gà trong quyển thứ tám của bộ chuyên luận về [nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) của ông. Ông xác định có các giống gà gồm [Tanagra](/wiki/Tanagra), [Rhodes](/wiki/Rhodes), [Chalcidice](/wiki/Chalkidiki) và Media (thường bị nhầm thành Melia) - những giống có bộ dạng ấn tượng, bản tính hung hăng và được dùng trong trò chơi đá gà của người Hy Lạp. Tuy nhiên, trong chăn nuôi thì gà bản địa La Mã hoặc gà lai giữa gà mái bản địa và gà trống Hy Lạp lại được ưa chuộng hơn. Cũng theo Columella, một đàn gà lý tưởng nên có khoảng 200 con, có thể do một người trông coi. Nên tránh nuôi gà trắng do chúng không mắn đẻ và dễ bị đại bằng hay chim ó bắt mất. Tỷ lệ gà trống:gà mái nên là 1:5. Riêng gà trống giống Rhodes và Media do có cơ thể to lớn nên không ham muốn giao phối nhiều, vì thế tỷ lệ trống:mái chỉ là 1:3. Gà mái càng to lớn thì càng ít ấp trứng, do vậy tốt hơn hết là để gà mái bình thường ấp số trứng đó. Một gà mái có thể ấp không quá 15-23 quả trứng - phụ thuộc vào thời điểm trong năm - và chăm lo không quá 30 gà con mới nở. Trứng dài và nhọn thì thường nở ra gà trống trong khi đa số trứng tròn thì nở ra gà mái. Columella cũng cho rằng chuồng gà nên quay mặt về hướng đông nam và đặt gần nhà bếp do khói bếp có lợi cho chúng; ông viết "gia cầm sống khỏe nhất trong hơi ấm và khói". Chuồng gà nên có ba gian và có lò sưởi. Nên cho gà tắm trong bụi khô hoặc tro. Columella khuyên cho gà ăn lúa mạch, đậu xanh, hạt kê và cám làm từ lúa mì nếu chúng rẻ tiền. Không nên cho gà ăn thẳng lúa mì do loại lương thực này có hại cho chúng. Ngoài ra có thể cho ăn rơm rạ đã nấu ( [37] *Lolium*sp.), lá và hạt của [cỏ linh lăng](/wiki/C%E1%BB%8F_linh_l%C4%83ng) *Medicago sativa*L.. Có thể cho gà ăn bã nho, tuy nhiên chỉ nên làm điều này khi gà mái đã ngừng đẻ (tức vào thời điểm giữa tháng 11), bằng không gà sẽ đẻ ít trứng và trứng nhỏ. Khi cho gà ăn bã nho, cần chú ý bổ sung cám. Gà mái bắt đầu đẻ trứng sau [Đông chí](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_ch%C3%AD), khoảng đầu tháng 1 ở những vùng ấm áp và khoảng giữa tháng 2 ở những vùng lạnh hơn. Lúa mạch nấu sơ có tác dụng làm tăng khả năng sinh sản ở gà; nên trộn thứ này với lá và hạt cỏ linh lăng hoặc trộn kèm với đậu tằm hay hạt kê nếu không có cỏ linh lăng. Đối với gà thả vườn, mỗi ngày nên cho chúng ăn hai tách lúa mạch. Columella khuyên nhà nông nên giết thịt gà mái trên 3 tuổi do chúng không còn khả năng đẻ nhiều trứng.
Các nhà đi biển người
[Polynesia](/wiki/Polynesia) đã mang gà phát tán ra nhiều nơi. Gà đến [đảo Phục Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ph%E1%BB%A5c_Sinh) vào thế kỷ 12. Ở đây gần như chúng được xem là loài vật nuôi duy nhất. Dân bản địa nuôi gà trong những cái chuồng xây vững chắc bằng đá. [[38]](#cite_note-38)
## Chăn nuôi gà[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=14)]
Ngành
[công nghiệp gia cầm](/wiki/Ch%C4%83n_nu%C3%B4i_gia_c%E1%BA%A7m) toàn cầu hiện đang tiêu thụ khoảng 50 tỷ con gà hàng năm để làm thực phẩm - trứng và thịt. [[39]](#cite_note-http-39) [[40]](#cite_note-40) [[41]](#cite_note-41)
Đa số gia cầm được nuôi bằng kỹ thuật
[thâm canh](/wiki/Th%C3%A2m_canh). Theo [Viện Worldwatch](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_Worldwatch&action=edit&redlink=1) thì 74% số thịt gia cầm và 68% số trứng được sản xuất theo lối này. Ngoài ra còn có cách nuôi gà [thả vườn](/w/index.php?title=Gia_c%E1%BA%A7m_th%E1%BA%A3_v%C6%B0%E1%BB%9Dn&action=edit&redlink=1).
Sự đối lập giữa hai phương pháp nuôi gà nêu trên đã dẫn đến các vấn đề lâu dài của
[chủ nghĩa tiêu dùng đạo đức](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_ti%C3%AAu_d%C3%B9ng_%C4%91%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1). Phe ủng hộ thâm canh cho rằng phương pháp này giúp tiết kiệm đất đai và thức ăn nhờ tăng năng suất; động vật được chăm sóc với hệ thống thiết bị hiện đại được kiểm soát. Phe phản đối cho rằng nuôi thâm canh gây hại cho môi trường, gây nên các nguy cơ đối với sức khỏe con người và là việc làm vô nhân tính.
### Nuôi lấy thịt[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=15)]
Gà sống khoảng sáu năm hay hơn, tuy nhiên gà nuôi lấy thịt thông thường chỉ mất sáu tuần là đạt được kích cỡ giết thịt.
Gà nuôi thả vườn hay gà nuôi bằng [42] [thực phẩm hữu cơ](/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m_h%E1%BB%AFu_c%C6%A1)thường bị giết mổ khi đạt 14 tuần tuổi.
### Nuôi lấy trứng[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=16)]
Một số giống gà có thể đẻ 300 trứng/năm; sách
*Kỷ lục Guinness 2011* dẫn ra kỷ lục gà đẻ 371 trứng trong 364 ngày. Khả năng đẻ trứng của gà lấy trứng bắt đầu giảm sau 12 tháng. Gà mái - đặc biệt là những con được nuôi trong hệ thống lồng nối tiếp nhau - rụng đáng kể lông và tuổi thọ sụt giảm từ bảy năm xuống dưới hai năm. [43] Tại Anh và châu Âu, gà lấy trứng khi đó sẽ bị giết thịt và dùng trong thực phẩm chế biến sẵn hoặc bán dưới dạng "gà để nấu súp". [[44]](#cite_note-Browne-44) Ở một số quốc gia khác, thay vì bị giết thịt thì gà thỉnh thoảng bị ép rụng lông để bắt chúng đẻ trứng tiếp. Người ta thực hiện việc này bằng cách không cho gà ăn (có khi không cho uống) trong khoảng 7 đến 14 ngày [[44]](#cite_note-Browne-44) hoặc một thời gian đủ dài để làm gà sụt mất 25-35% cân nặng, [[45]](#cite_note-Patwardhan_and_King.2C_.282011.29-45) hoặc tối đa là 28 ngày trong điều kiện thí nghiệm. [[46]](#cite_note-Webster.2C_.282003.29-46) Việc làm này kích thích gà rụng lông và cũng là kích thích gà đẻ trứng tiếp. Năm 2003, có trên 75% số đàn gà ở Mỹ bị ép phải rụng lông. [[47]](#cite_note-Molino_.26_nnk.2C_.282009.29-47) [[48]](#cite_note-Yousaf_and_Chaudhry.2C_.282008.29-48)
Việc ấp trứng có thể diễn ra thành công dưới bàn tay con người thông qua máy móc cung cấp môi trường ấp chuẩn xác và có kiểm soát.
[[49]](#cite_note-49) [[50]](#cite_note-50) [[51]](#cite_note-51) Thời gian ấp trung bình là 21 ngày nhưng có thể phụ thuộc nhiệt độ và độ ẩm trong lò ấp. Việc điều hòa nhiệt độ là yếu tố tối quan trọng để đảm bảo ấp trứng thành công. Chênh lệch quá 1 °C so với nhiệt độ tối ưu 37,5 °C sẽ làm giảm tỷ lệ trứng nở. Độ ẩm cũng có vai trò quan trọng bởi tốc độ bay hơi nước của trứng phụ thuộc độ ẩm tương đối của môi trường xung quanh. [52] [Độ ẩm tương đối](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_%E1%BA%A9m_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i)nên được tăng lên mức khoảng 70% trong vòng ba ngày cuối của kỳ ấp để giữ cho màng trứng không bị khô sau khi gà con mổ nứt vỏ. Độ ẩm thấp cần được duy trì trong 18 ngày đầu tiên nhằm đảm bảo mức bay hơi nước vừa đủ. Vị trí đặt trứng trong lò cũng có thể ảnh hưởng lên tỷ lệ trứng nở. Nhằm đạt kết quả tốt nhất, nên đặt trứng nằm ngược (đầu hướng xuống) và thường xuyên đảo trứng (ít nhất ba lần/ngày) cho đến trước khi trứng nở từ một đến ba ngày. Nếu không lật trứng thì [phôi](/wiki/Ph%C3%B4i)bên trong có thể sẽ bị dính vào vỏ, khiến gà nở ra bị khuyết tật. Ngoài ra, cũng cần thông gió đầy đủ cho trứng để cung cấp đủ khí [ôxy](/wiki/%C3%94xy)cho phôi. Trứng càng nhiều tuổi thì càng cần thông gió nhiều hơn.
Các lò ấp thương mại là những kệ ấp kích cỡ công nghiệp có khả năng chứa đến 10.000 quả trứng cùng một lúc và đảo trứng một cách hoàn toàn tự động. Lò ấp trong gia đình là những cái hộp chứa được từ 6 đến 75 quả. Lò thường chạy bằng điện. Trong quá khứ lò ấp từng dùng dầu hoặc đèn dầu để giữ ấm.
## Gà làm thực phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=17)]
### Thịt gà[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=18)]
Từ lâu, thịt gà là một loại thực phẩm rất được ưa chuộng trên thế giới. Nếu so sánh với thịt heo và thịt bò thì lượng đạm của thịt gà cao hơn rất nhiều lần, trong khi đó lượng mỡ lại thấp hơn. Ngoài ra, thịt gà được chế biến thành nhiều món ăn ngon khác nhau như cơm gà, gà rán, gà nướng, gà hấp, canh gà, gà luộc xé phay,... Thịt gà là một loại
[thức ăn nhanh](/wiki/Th%E1%BB%A9c_%C4%83n_nhanh) chủ yếu ở các cửa hiệu như [McDonald's](/wiki/McDonald%27s) và [KFC](/wiki/KFC).
### Trứng gà[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=19)]
Năm 2009, ước có khoảng 62,1 triệu tấn trứng được sản xuất trên toàn cầu với tổng đàn gà đẻ đạt xấp xỉ 6,4 triệu con. Trứng gà được dùng rộng rãi cho nhiều món ăn khác nhau, trong đó có nhiều loại bánh. Lòng trắng trứng chứa đạm nhưng ít hoặc không có
[chất béo](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A9o) và có thể dùng để chế biến riêng biệt với lòng đỏ. Vỏ trứng có khi được dùng làm [phụ gia thực phẩm](/wiki/Ph%E1%BB%A5_gia_th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m) để bổ sung [canxi](/wiki/Canxi). Gà mái có thể đẻ trứng mà không cần gà trống (gà trống chỉ để thụ tinh cho trứng nếu muốn trứng nở ra gà con).
## Một số giống[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=20)]
Có nhiều loại gà trong nước lẫn ngoài nước:
[Gà Ri](/wiki/G%C3%A0_Ri)(giống nội) [Gà Nòi](/wiki/G%C3%A0_n%C3%B2i)(giống nội) [Gà Tàu vàng](/wiki/G%C3%A0_T%C3%A0u_v%C3%A0ng)(giống nội) [Gà Tò](/wiki/G%C3%A0_T%C3%B2)(giống nội) [Gà Đông Cảo](/wiki/G%C3%A0_%C4%90%C3%B4ng_C%E1%BA%A3o)(giống nội) [Gà chín cựa](/wiki/G%C3%A0_ch%C3%ADn_c%E1%BB%B1a)(giống nội) [Gà Hồ](/wiki/G%C3%A0_H%E1%BB%93)(giống nội) [Gà đồi](/wiki/G%C3%A0_%C4%91%E1%BB%93i)(giống nội) [Gà Tam hoàng](/wiki/G%C3%A0_Tam_ho%C3%A0ng)(giống ngoại) [Gà Liên Minh](/wiki/G%C3%A0_Li%C3%AAn_Minh) [Gà Lương Phượng](/wiki/G%C3%A0_L%C6%B0%C6%A1ng_Ph%C6%B0%E1%BB%A3ng)(giống ngoại) [Gà Trung Quốc](/w/index.php?title=G%C3%A0_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)hay còn gọi là gà thải loại, gà trọc đầu [[53]](#cite_note-53) [Gà Hàn Quốc](/w/index.php?title=G%C3%A0_H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)hay còn gọi là gà thải Hàn Quốc, gà thải loại, gà dai, Gà dai bọng, gà Sla [[54]](#cite_note-54) [Gà Hyline](/wiki/G%C3%A0_Hyline)(Hyline) (giống ngoại) [Gà Hubbard](/wiki/G%C3%A0_Hubbard)(Hu bat)(giống ngoại) [Gà Lơ-go](/wiki/G%C3%A0_L%C6%A1-go)(giống ngoại) [Gà Ai Cập](/wiki/G%C3%A0_Ai_C%E1%BA%ADp)(giống ngoại)
## Trò chơi[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=21)]
Ở một số nền văn hóa có trò chơi
[chọi gà](/wiki/%C4%90%C3%A1_g%C3%A0) ( [đá gà](/wiki/%C4%90%C3%A1_g%C3%A0)).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=22)] **Theo** [^](#cite_ref-1) *Firefly Encyclopedia of Birds*, Ed. Perrins, Christopher. Buffalo, N.Y.: Firefly Books, Ltd., 2003. [^](#cite_ref-2) [“The Poultry Guide - A to Z and FAQs”](http://www.ruleworks.co.uk/cgi-bin/TUfaq.exe?Guide=Poultry&Category=Poultry%20-%20General#q9). Ruleworks.co.uk. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2010. **Smith, Jamon.** [^](#cite_ref-3) [Tuscaloosanews.com "World’s oldest chicken starred in magic shows, was on 'Tonight Show’"](http://www.tuscaloosanews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060806/NEWS/608060400/1007/NEWS02), *Tuscaloosa News*. 6 tháng 8 năm 2006.
- ^
**a** **ă** [Grandin, Temple](/wiki/Temple_Grandin); Johnson, Catherine (2005). *Animals in Translation*. New York, New York: Scribner. tr. 69–71. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7432-4769-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7432-4769-8). **Sherwin, C.M. and Nicol, C.J., (1993). "Factors influencing floor-laying by hens in modified cages".** [^](#cite_ref-5) *Applied Animal Behaviour Science*, 36: 211-222 [^](#cite_ref-6) [Scientists Find Chickens Retain Ancient Ability to Grow Teeth](http://abcnews.go.com/Technology/story?id=1666805)Ammu Kannampilly, [ABC News](/w/index.php?title=ABC_News&action=edit&redlink=1), 2006-02-27. Truy cập 2007-10-01. [^](#cite_ref-nature_7-0) [A genetic variation map for chicken with 2.8 million single-nucleotide polymorphisms](http://www.nature.com.prxy5.ursus.maine.edu/nature/journal/v432/n7018/full/nature03156.html#abs). International Chicken Polymorphism Map Consortium (GK Wong & nnk) 2004. *Nature*432, 717-722| [PMID 15592405](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15592405?dopt=Abstract) **Eriksson J, Larson G, Gunnarsson U, Bed'hom B, Tixier-Boichard M,** [^](#cite_ref-8) *et al.*(2008) *Identification of the Yellow Skin Gene Reveals a Hybrid Origin of the Domestic Chicken.*PLoS Genet ngày 23 tháng 1 năm 2008 [Genetics.plosjournals.org](http://genetics.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371%2Fjournal.pgen.1000010.eor&ct=1) **Garrigus, W. P. (2007),** [^](#cite_ref-Poultry_Farming_9-0) ["Poultry Farming"](http://www.britannica.com/eb/article-9111040), *Encyclopædia Britannica*. **Fumihito, A; Miyake, T; Sumi, S; Takada, M; Ohno, S; Kondo, N (ngày 20 tháng 12 năm 1994), “One subspecies of the red junglefowl (Gallus gallus gallus) suffices as the matriarchic ancestor of all domestic breeds”,** [^](#cite_ref-oneMatriarch_10-0) *PNAS* **91**(26): 12505–12509 **Liu, Yi-Ping; Wu, Gui-Sheng; Yao, Yong-Gang; Miao, Yong-Wang; Luikart, Gordon; Baig, Mumtaz; Beja-Pereira, Albano; Ding, Zhao-Li; Palanichamy, Malliya Gounder; Zhang, Ya-Ping (2006), “Multiple maternal origins of chickens: Out of the Asian jungles”,** [^](#cite_ref-11) *Molecular Phylogenetics and Evolution* **38**(1): 12–19 **Zeder và đồng nghiệp (2006). “Documenting domestication: the intersection of genetics and archaeology”.** [^](#cite_ref-12) *Trends in Genetics* **22**(3): 139–155. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.tig.2006.01.007](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.tig.2006.01.007). **King, Rick (ngày 24 tháng 2 năm 2009),** [^](#cite_ref-13) [“Rat Attack”](http://www.pbs.org/wgbh/nova/nature/rat-attack.html), *NOVA and National Geographic Television* **King, Rick (ngày 1 tháng 2 năm 2009),** [^](#cite_ref-14) [“Plant vs. Predator”](http://www.pbs.org/wgbh/nova/nature/plant-vs-predator.html), *NOVA* **West, B.; Zhou, B.X. (1988). “Did chickens go north? New evidence for domestication”.** [^](#cite_ref-15) *J. Archaeol. Sci.* **14**: 515–533. **Al-Nasser, A. và đồng nghiệp (2007). “Overview of chicken taxonomy and domestication”.** [^](#cite_ref-16) *World's Poultry Science Journal* **63**: 285–300. [doi](/wiki/DOI): [10.1017/S004393390700147X](//dx.doi.org/10.1017%2FS004393390700147X).
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [CHOF:](#cite_ref-CHOF_17-5) **d** *The Cambridge History of Food*, 2000, Cambridge University Press, tập 1, tr. 496-499 [^](#cite_ref-18) [DNA reveals how the chicken crossed the sea](http://www.nature.com/news/2007/070604/full/447620b.html)Brendan Borrell, *Nature*, 5 tháng 6 năm 2007. **A. A. Storey & nnk, "Radiocarbon and DNA evidence for a pre-Columbian introduction of Polynesian chickens to Chile",** [^](#cite_ref-19) *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America*, www.pnas.org/cgi/doi/10.1073/pnas.0703993104; John Noble Wilford, "First Chickens in Americas were Brought from Polynesia, *The New York Times*, 5 tháng 6 năm 2007. [^](#cite_ref-20) *Indo-European and Asian origins for Chilean*and Pacific chickens revealed by mtDNA. *Jaime Gongora, Nicolas J. Rawlence, Victor A. Mobegi, Han Jianlin, Jose A. Alcalde, Jose T. Matus, Olivier Hanotte, Chris Moran, J. Austin, Sean Ulm, Atholl J. Anderson, Greger Larson and Alan Cooper, "Indo-European and Asian origins for Chilean and Pacific chickens revealed by mtDNA" PNAS ngày 29 tháng 7 năm 2008 vol. 105 no 30* [Pnas.org](http://www.pnas.org/content/105/30/10308) [^](#cite_ref-21) [Bệnh HISTOMONIAD ở gà?](http://123.25.71.107:82/hoidap/vi/news/Chan-nuoi/Benh-HISTOMONIAD-o-ga-13914/), Trang Thông tin hỏi đáp khoa học kỹ thuật, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Phúc **Trương Tấn Liêm – Chi cục Thú y tỉnh Bến Tre,** [^](#cite_ref-22) [Bệnh Niu-cát-xơn trên gà (bệnh gà rù)](http://sonongnghiep.bentre.gov.vn/chn-nuoi/phong-tr-dch-bnh/481-bnh-niu-cat-xn-tren-ga-bnh-ga-ru.html), Website Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Bến Tre [^](#cite_ref-23) [Bệnh viêm rốn (Omphalitis) ở gà?](http://123.25.71.107:82/hoidap/vi/news/Chan-nuoi/Benh-viem-ron-Omphalitis-o-ga-13870/), Trang Thông tin hỏi đáp khoa học kỹ thuật, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Phúc
- ^
**a** [How the Chicken Conquered the World - By Jerry Adler and Andrew Lawler - Smithsonian magazine, June 2012](#cite_ref-smithsonianmag.com_24-1) **ă** [[1]](http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/How-the-Chicken-Conquered-the-World.html) **John P. Peters (1913), "The Cock",** [^](#cite_ref-25) *Journal of the American Oriental Society*, American Oriental Society, tập 33, tr. 381 ( [xem](http://books.google.com/books?id=AGUPAAAAYAAJ&pg=PA377&dq=indus+valley,+cock&hl=en&sa=X&ei=6LHUT4vIH4iy8ATrxbi_Aw&ved=0CFAQ6AEwBQ#v=onepage&q=religious%20cockfight&f=false)) **Tân Ước | Mát-thêu 26:34 | Máccô 14:30 | Luca 22:34 | Mát-thêu 26:74-75 | Máccô 14:71-72 | Luca 22:60-61** [^](#cite_ref-26) **The Antiquary: a magazine devoted to the study of the past, tập 17, biên tập bởi Edward Walford, John Charles Cox, George Latimer Apperson, tr. 202** [^](#cite_ref-27) **Pennsylvania Museum of Art,** [^](#cite_ref-28) *The Philadelphia Museum Bulletin*(1906), các tập 1 đến 5, Pennsylvania Museum of Art, tr. 14 **A Treasury of** [^](#cite_ref-29) [Jewish](/w/index.php?title=Jew&action=edit&redlink=1)Quotations By Joseph L. Baron - 1985 **Donald Denoon; Malama Meleisea (2006),** [^](#cite_ref-30) *The Cambridge History of the Pacific Islanders*, Cambridge University Press, tr. 56 ( [[2]](http://books.google.com/books?id=FJ9ULYwX3zgC&pg=PA56&lpg=PA56&dq=Chickens,+together+with+dogs+and+pigs,+were+the+domestic+animals+of+the+Lapita+culture,+the+first+Neolithic+culture+of+Oceania.&source=bl&ots=3e3mOr4AZE&sig=MJjoAwUowJLntgnWNZpz2CQxpOc&hl=en&sa=X&ei=UmVLUPPYD8KO2AWrt4GYAw&ved=0CDEQ6AEwAQ#v=onepage&q=Chickens%2C%20together%20with%20dogs%20and%20pigs%2C%20were%20the%20domestic%20animals%20of%20the%20Lapita%20culture%2C%20the%20first%20Neolithic%20culture%20of%20Oceania.&f=false)xem]) **Michael H. Crawford (2004),** [^](#cite_ref-31) *Anthropological Genetics: Theory, Methods and Applications*, Cambridge University Press, tr. 411 ( [xem](http://books.google.com/books?id=tlSspaBLkhoC&pg=PA411&lpg=PA411&dq=lapita+the+first+Neolithic+culture+of+Oceania&source=bl&ots=WIEGSQMt8O&sig=vH8TP9pGgf2FwZ4upxIjoxfCXbs&hl=en&sa=X&ei=1GVLUIqrIMaI2gW_uYCIBQ&sqi=2&ved=0CEAQ6AEwAw#v=onepage&q=lapita%20the%20first%20Neolithic%20culture%20of%20Oceania&f=false)) **Dean Karayanis; Catherine Karayanis (2008),** [^](#cite_ref-32) *Regional Greek Cooking*, Hippocrene Books, tr. 176 ( [[3]](http://books.google.com/books?id=NrIapgM4LwQC&pg=PA176&lpg=PA176&dq=The+first+chickens+in+Europe+Corinthian+pottery&source=bl&ots=QKS8mcIRQ5&sig=uPYYAlesL7HVPVGsWuZ3Pzz4M2o&hl=en&sa=X&ei=wWdLUInoDojg2gWexYHwBQ&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=The%20first%20chickens%20in%20Europe%20Corinthian%20pottery&f=false)xem]) **Anthony F. Chiffolo; Rayner W. Hesse (2006),** [^](#cite_ref-33) *Cooking With the Bible: Biblical Food, Feasts, And Lore*, Greenwood Publishing Group, tr. 207 ( [[4]](http://books.google.com/books?id=Xwq1lunLkuoC&pg=PA207&lpg=PA207&dq=The+first+chickens+in+Europe+Corinthian+pottery&source=bl&ots=TMOP87B-A0&sig=XeSa3Z8NHUGJ_OCfhgEc7zTSu8I&hl=en&sa=X&ei=n2hLUJ-ZCoPi2gWPjoHABQ&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=The%20first%20chickens%20in%20Europe%20Corinthian%20pottery&f=false)xem]) **W. and R. Chambers,** [^](#cite_ref-34) *Chambers's information for the people*, Chambers W. and R., tr. 458 ( [[5]](http://books.google.com/books?id=PTECAAAAQAAJ&pg=PA458&lpg=PA458&dq=if+they+ate+greedily,+the+omen+was+good&source=bl&ots=py1anUTtz5&sig=HLNcfIBhlBnZ5zo7d3eUv35-8zQ&hl=en&sa=X&ei=dKFLUL3QE9H82gW_lYCICA&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=if%20they%20ate%20greedily%2C%20the%20omen%20was%20good&f=false)xem]) **J. C. McKeown,** [^](#cite_ref-35) *A Cabinet of Roman Curiosities: Strange Tales and Surprising Facts from the World's Greatest Empire*, Oxford University Press, tr. 131 ( [xem](http://books.google.com/books?id=YGYwlMZ3ursC&pg=PA131&lpg=PA131&dq=Publius+Claudius+Pulcher+had+his+chickens+thrown+overboard&source=bl&ots=YZLIDxxMMj&sig=FHEZflqHIBmVLA0SiPh8n4qXKbA&hl=en&sa=X&ei=ZnVLUL2fNMG4yQHL5oHgDw&sqi=2&ved=0CDcQ6AEwAg#v=onepage&q=Publius%20Claudius%20Pulcher%20had%20his%20chickens%20thrown%20overboard&f=false)) **Maguelonne Toussaint-Samat,** [^](#cite_ref-36) *A History of Food*, John Wiley & Sons, tr. 305 ( [xem](http://books.google.com/books?id=QmevzbQ0AsIC&pg=PA305&lpg=PA305&dq=Rome+forbade+the+consumption+of+fattened+chickens&source=bl&ots=oNJ71NY_rm&sig=KgEDxCUwRHAtFHMDRS8t4Uw5jlk&hl=en&sa=X&ei=nndLUJaJHc6ByAHYtoC4DQ&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=Rome%20forbade%20the%20consumption%20of%20fattened%20chickens&f=false)) **Thomas Greene Fessenden (1828),** [^](#cite_ref-37) *The New England Farmer*, Thomas W. Shepard, tập 6, tr. 69 ( [xem](http://books.google.com/books?id=uCVOAAAAYAAJ&pg=PA69&lpg=PA69&dq=Per+Columella,+chicken+coops&source=bl&ots=surOAlOzK9&sig=M7g4WsSKZE0xt-tSoYD8dmPyi8w&hl=en&sa=X&ei=MqJLULLIMarg2wWtpoHYDQ&ved=0CDMQ6AEwAA#v=onepage&q=Per%20Columella%2C%20chicken%20coops&f=false)) **Paul Bahn, John Flenley,** [^](#cite_ref-38) *The Enigmas of Easter Island*, Oxford University Press, tr. 96 ( [xem](http://books.google.com/books?id=W1xCKNncacEC&pg=PA6&lpg=PA6&dq=first+chickens+on+easter+island&source=bl&ots=VKw8YhMpCU&sig=8eRmXh4PLFOn8AK8_25faTE4HjM&hl=en&sa=X&ei=bIBLULfOFuGCyAGg_YHoDg&ved=0CE8Q6AEwBg#v=onepage&q=chickens&f=false)) [^](#cite_ref-http_39-0) [“Compassion in World Farming - Poultry”](http://www.ciwf.org.uk/farm_animals/poultry). Ciwf.org.uk. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2011. **Mackenzie Yang,** [^](#cite_ref-40) [Next, the Turducken: Scientists Say a Duck Has Fathered a Chicken](http://newsfeed.time.com/2013/03/20/next-the-turducken-scientists-successfully-breed-a-duck-inside-a-chicken/), TIME ngày 20 tháng 3 năm 2013 [^](#cite_ref-41) [Animal Death của Jay Johnston, Fiona Probyn-Rapsey](http://books.google.de/books?id=BaGUOm2SRngC&pg=PA152&lpg=PA152&dq=%2250+billion+chickens%22&source=bl&ots=AxUp9xyCxy&sig=xrj9xyJkx3oT8M5V8jGfNKrMZAo&hl=de&sa=X&ei=QMCLU5uyBcOVO8fxgMgN&ved=0CEwQ6AEwAzgK#v=onepage&q=%2250%20billion%20chickens%22&f=false), Sydney University Press, 2013, [ISBN 9781743320235](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781743320235), trang 152] [^](#cite_ref-42) [“Broiler Chickens Fact Sheet // Animals Australia”](http://www.animalsaustralia.org/factsheets/broiler_chickens.php). Animalsaustralia.org. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2010. **Craig Glenday (2011),** [^](#cite_ref-43) *Guinness World Records 2011 (Guinness Book of Records (Mass Market))*, Bantam, [ISBN](/wiki/ISBN) [9780440423102](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780440423102), tr. 286
- ^
**a** [Browne, Anthony (ngày 10 tháng 3 năm 2002).](#cite_ref-Browne_44-1) **ă** [“Ten weeks to live”](http://observer.guardian.co.uk/foodmonthly/story/0,,662799,00.html). *The Guardian*(London). Truy cập ngày 28 tháng 4 năm 2010. **Patwardhan, D. and King, A., (2011). "Review: feed withdrawal and non feed withdrawal moult",** [^](#cite_ref-Patwardhan_and_King.2C_.282011.29_45-0) *World's Poultry Science Journal*, 67: 253-268 **Webster, A.B., (2003). Physiology and behavior of the hen during induced moult. Poultry Science, 82: 992-1002** [^](#cite_ref-Webster.2C_.282003.29_46-0) **Molino, A.B., Garcia, E.A., Berto, D.A., Pelícia, K., Silva, A.P. and Vercese F., (2009), "The Effects of Alternative Forced-Molting Methods on The Performance and Egg Quality of Commercial Layers",** [^](#cite_ref-Molino_.26_nnk.2C_.282009.29_47-0) *Brazilian Journal of Poultry Science*, 11: 109-113 **Yousaf, M. and Chaudhry, A.S., (2008). "History, changing scenarios and future strategies to induce moulting in laying hens".** [^](#cite_ref-Yousaf_and_Chaudhry.2C_.282008.29_48-0) *World's Poultry Science Journal*, 64: 65-75 **Joe G. Berry.** [^](#cite_ref-49) [“Artificial Incubation”](http://pods.dasnr.okstate.edu/docushare/dsweb/Get/Document-2104/ANSI-8100web.pdf)(PDF). Oklahoma Cooperative Extension Service, Oklahoma State University. Truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2010. **Phillip J. Clauer.** [^](#cite_ref-50) [“Incubating Eggs”](http://pubs.ext.vt.edu/2902/2902-1090/2902-1090.pdf)(PDF). Virginia Cooperative Extension Service, Virginia State University. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2010. [^](#cite_ref-51) [“Incubation Handbook”](http://www.brinsea.com/pdffiles/Brinsea_Handbook.pdf)(PDF). Brinsea Products Ltd. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2010. [^](#cite_ref-52) [“How To Hatch Chicken Eggs”](http://www.backyardchickens.com/LC-hatch.html). www.backyardchickens.com. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2010. [^](#cite_ref-53) [http://vietnamnet.vn/vn/kinh-te/89245/ga---tro-c-da-u--trung-quoc-tran-ngap-cho.html](http://vietnamnet.vn/vn/kinh-te/89245/ga---tro-c-da-u--trung-quoc-tran-ngap-cho.html) [^](#cite_ref-54) [http://vietnamnet.vn/vn/kinh-te/89480/ga-thai-han-quoc-thanh-mon-ngon-.html](http://vietnamnet.vn/vn/kinh-te/89480/ga-thai-han-quoc-thanh-mon-ngon-.html)
### Sách[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=23)]
- P. Smith (2000),
*The Chicken Book*, Nhà in Đại học Georgia.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=G%C3%A0&veaction=edit§ion=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=G%C3%A0&action=edit§ion=24)]
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Chickens](http://www.dmoz.org/Science/Agriculture/Animals/Birds/Poultry/Chickens/)tại [DMOZ](/wiki/DMOZ) [Gà](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=9031)tại trang [Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C3%B4ng_tin_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_sinh_h%E1%BB%8Dc_qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3)(NCBI). [tại Encyclopedia of Life](http://www.eol.org/pages/4365277) *Gà*
|
|
|
|
|Tôn giáo, thần thoại
|
và văn hóa
|Bệnh tật
|![]()
![]()

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1068 hit/3, cp1054 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:Album trực tiếp 1961
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Chủ đề Âm nhạc
←
1960
1961
1962
1963
1964
1965
1966
1967
1968
1969
→
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Album_trực_tiếp_1961&oldid=23952191
”
Thể loại
:
Album trực tiếp thập niên 1960
Album trực tiếp theo năm
Album năm 1961
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên lạc
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
English
日本語
Українська
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 15:04 ngày 12 tháng 7 năm 2016.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

WARC-Truncated: length

X-Cache-Status: miss

X-Cache: cp1065 miss, cp1054 miss


markdown:
# Thể loại:Do Thái
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Người Do Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i) *Bài chính thể loại:* [Do Thái giáo](/wiki/Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 7 thể loại con sau, trên tổng số 7 thể loại con.
- ►
[Do Thái giáo](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o) (3 t.l., 29 tr.)
- ►
[Người Do Thái](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i) (9 t.l., 45 tr., 1 t.t.)
### +
- ►
[Người Do Thái và Do Thái giáo theo quốc gia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i_v%C3%A0_Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o_theo_qu%E1%BB%91c_gia) (1 t.l.)
### C
- ►
[Cộng đồng Do Thái](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_Do_Th%C3%A1i) (4 t.l., 7 tr.)
### D
### L
- ►
[Lịch sử Do Thái](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Do_Th%C3%A1i) (2 t.l., 12 tr.)
### V
- ►
[Văn hóa Do Thái](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:V%C4%83n_h%C3%B3a_Do_Th%C3%A1i) (4 t.l., 14 tr.)
## Các trang trong thể loại “Do Thái”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.

X-Cache: cp1067 miss, cp1054 miss


markdown: Nhà bán lẻ tại Anh sẽ độc quyền bán sản phẩm trong vòng ba tháng trước khi được cung cấp rộng rãi vào đầu năm 2014. Nokia Lumia 2520. John Lewis sẽ là hệ thống đầu tiên bán ra mẫu Lumia 2520 từ hôm nay tại thị trường Anh. Nokia cho biết việc chưa bán rộng rãi là do hợp đồng cung cấp độc quyền với chuỗi bán lẻ này. Với khả năng hỗ trợ mạng 4G LTE, nhà sản xuất hứa hẹn máy sẽ được cung cấp bởi nhiều nhà mạng trên toàn thế giới trong quý đầu tiên năm sau. Giá bán cho sản phẩm này là từ 300 bảng Anh, tương đương 13,9 triệu đồng. Giá bán cho bộ bàn phím tích hợp pin sạc Power Keyboard Case là 150 bảng Anh tương đương 5,2 triệu đồng. Giá bán tại thị trường Mỹ là 399 USD và "lên kệ" vào ngày 24 tới đây thông qua nhà mạng AT&T. Lumia 2520 sở hữu màn hình kích thước 10,1 inch độ phân giải Full HD, tầm nền AHIPS với lớp kính cường lực Gorilla Glass 2 cùng độ sáng lên tới 650 nit giúp sử dụng tốt ngoài trời. Máy có cân nặng 615 gram, nặng hơn iPad 2 là 607 gram nhưng nhẹ hơn iPad thế hệ 3 và 4 là 662 gram. Lumia 2520 có 4 tùy chọn về màu sắc bao gồm đỏ và trắng sử dụng chất liệu nhựa bóng trong khi màu đen và xanh lam với chất liệu nhựa xám mờ không bám dính vân tay. [Broken External Image]:http://pixel.quantserve.com/pixel/p-89EKCgBk8MZdE.gif Source Theo: QTM

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=2d013cc799db468e203176ddee46971a; path=/; secure; httponly

Server: cloudflare-nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding


markdown:
### Sách
[Xem tất cả](https://waka.vn/tag/tu-truyen/sach-tME75W.html)
KHÁCH HÀNG NÓI GÌ VỀ
**WAKA**!
Huỳnh Thị Tố Nga
Hai năm với Waka thực sự là trải nghiệm hay, mỗi ngày 1 cuốn sách - một bài học làm người.
Đỗ Thùy Linh
Waka đem tới cho tôi hàng ngàn cuốn sách hay, cho tôi không gian để thỏa sức trải mình.
Nguyễn Đức Thảo
Khi bắt đầu đọc những cuốn sách trên Waka, tôi dường như được tái sinh một cách diệu kỳ.
BÁO CHÍ VIẾT VỀ
**WAKA**!
VnExpress
Waka được biết đến như một thương hiệu uy tín, phân phối sách và tạp chí bản quyền lớn tại Việt Nam.
Tinhte.vn
Đến với Waka, bạn đọc sẽ đến với một không gian sách mở, dễ dàng tìm thấy bất kỳ cuốn sách nào muốn đọc.
Thể thao văn hóa
Với định hướng “Thư viện Ebook lớn nhất Việt Nam”, Waka là điểm đến lý tưởng cho các bạn đam mê đọc sách.
Hỗ trợ
Tài khoản

Server: Vega Stream

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Host,Accept-Encoding


markdown:
Khi đặt phòng theo đoàn với iVIVU.com, bạn sẽ có được khách sạn phù hợp nhất với giá tốt nhất mà không phải tốn thời gian tìm kiếm.
CSKH: 1900 1870
Khác: (08) 3930 8290
Từ 7h30 - 21h hằng ngày
DKKD: 0312788481, Ngày cấp: 21/05/2014, Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hồ Chí Minh
HCM: Lầu 7, Tòa nhà Anh Đăng, 215 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
(Xem bản đồ)
HN: Lầu 9, 70-72 Bà Triệu, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
(Xem bản đồ)

Server: Microsoft IIS 6.0 - Setup and config by duocnt.tech@gmail.com

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: private, no-cache="Set-Cookie"

Access-Control-Allow-Methods: GET, PUT, POST, DELETE, OPTIONS

X-Cache: MISS from DuocNguyen

X-Cache-Lookup: MISS from DuocNguyen:82


markdown:
![ janythuylinh191](https://www.oto-hui.com/styles/xenith/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 11/3/12
- Tham gia ngày:
- 11/3/12
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
[0](members/janythuylinh191.124822/trophies)
- Xăng dự trữ:
-
[400 lít xăng](bank/transfer?to=janythuylinh191&rtn=ref) [$400.00](credits/transfer?receiver=janythuylinh191)
- Sinh nhật:
- 19/1/91 (Tuổi: 26)
### Chia sẻ trang này
# janythuylinh191
Tài xế O-H, 26
- janythuylinh191 được nhìn thấy lần cuối:
- 11/3/12
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Sinh nhật:
- 19/1/91 (Tuổi: 26)
### Tương tác

Set-Cookie: xf_session=6bf03418a9622e6e4f64f28c902245b7; path=/; secure; httponly

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
![ toantv101087](https://www.oto-hui.com/styles/xenith/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 27/12/10
- Tham gia ngày:
- 26/12/10
- Số km:
- 0
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
[0](members/toantv101087.71606/trophies)
- Xăng dự trữ:
-
[249 lít xăng](bank/transfer?to=toantv101087&rtn=ref) [$249.00](credits/transfer?receiver=toantv101087)
### Chia sẻ trang này
# toantv101087
Tài xế O-H
- toantv101087 được nhìn thấy lần cuối:
- 27/12/10
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Tương tác

Set-Cookie: xf_session=d674f3514bf5c48aa3a7e9996129fa5f; path=/; secure; httponly


markdown:
![ trumxi](https://www.oto-hui.com/styles/xenith/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 13/12/10
- Tham gia ngày:
- 11/10/10
- Số km:
- 4
- Được đổ xăng:
- 0
- Mã lực:
[0](members/trumxi.62758/trophies)
- Xăng dự trữ:
-
[323 lít xăng](bank/transfer?to=trumxi&rtn=ref) [$323.00](credits/transfer?receiver=trumxi)
### Chia sẻ trang này
# trumxi
Tài xế O-H
- trumxi được nhìn thấy lần cuối:
- 13/12/10
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Tương tác

Set-Cookie: xf_session=008da49379857818e4119cd7894503fc; path=/; secure; httponly


markdown:
text.skipToContent
text.skipToNavigation
Más de 250.000 piezas de recambios nuevas de la mejor calidad
en Motocicleta
en Motocicleta
en todas las categorías sin restricciones a las marcas de coche
Buscar
0931 815 323
Horario: 7:00 - 22:00
0 productos
Recambios de coche
Aceite
Accesorios
Neumáticos
Neumáticos
Neumáticos de verano
Todas las estaciones
Neumáticos de invierno
Neumáticos para furgonetas
Neumáticos para 4x4
Neumáticos antipinchazo
Neumáticos de carreras
Neumáticos de colección
Ruedas completas
Ruedas completas
Llantas de aluminio con neumáticos de verano
Llantas de aluminio para todas las estaciones
Llantas de aluminio con neumáticos de invierno
Llantas de acero con neumáticos de verano
Llantas de acero con neumáticos para todas las estaciones
Llantas de acero con neumáticos de invierno
Llantas de aluminio
Llantas de acero
Inicio
Recambios de coche
RENAULT
MEGANE I Coach (DA0/1_) Motocicleta
Mi coche
RENAULT
MEGANE I Coach (DA0/1_)
Motor (tipo)
Filtrar
Elegir categoría
Recambios de coche
Motocicleta
Brazo oscilante
Cables y ejes de velocímetros y tacómetros
Cuadros
Embrague/ piezas adicionales
Frenos
Motor
Refrigeración
Sistema de escape
Sistema eléctrico
Suspensión / Amortiguación
Búsqueda avanzada
Elegir posición de montaje
frontal
183
lado de engranaje
144
Eje delantero
12
delante
8
posterior
8
más posiciones de montaje…
Eje delantero
12
Eje delantero, derecha
3
Eje delantero, izquierda
4
Eje trasero
5
Eje trasero izquierda
2
Eje trasero, derecha
2
ambos lados
1
arriba
3
centro
1
debajo
3
del lado de la polea
2
delante
8
eje delantero, ambos lados
1
frontal
183
lado de engranaje
144
posterior
8
menos posiciones de montaje…
Elegir fabricante
ZIMMERMANN
8
BOSCH
134
A.B.S.
29
AS
5
ASHUKI
1
más fabricantes…
A.B.S.
29
AS
5
ASHUKI
1
ASSO
2
ATE
15
BARUM
4
BERU
5
BGA
6
BM CATALYSTS
6
BOGE
2
BOSAL
8
BOSCH
134
BREMBO
14
BREMI
1
BUDWEG CALIPER
1
CORTECO
2
DELCO REMY
8
DENSO
2
EBERSPÄCHER
4
EEC
9
ELRING
359
ERNST
98
EUROBRAKE
1
EXIDE
18
FEBI BILSTEIN
16
FTE
13
GLYCO
12
HELLA
55
HELLA PAGID
6
HERTH+BUSS ELPARTS
1
HJS
37
HUF
34
HÜCO
3
IMASAF
4
KYB
9
LRT
7
LuK
4
METZGER
63
MONROE
3
NARVA
44
NGK
8
NISSENS
1
NRF
3
OSRAM
121
PHILIPS
183
PIERBURG
8
SACHS
6
SNR
1
SPAHN GLÜHLAMPEN
12
TRW
13
VAICO
7
VALEO
5
VDO
5
VEMO
60
VICTOR REINZ
1
ZIMMERMANN
8
menos fabricantes…
Elegir precio
0-49.99 € (985)
50-199.99 € (432)
200-499.99 € (66)
500-999.99 € (4)
category.meta.h1.v2
1.487 Productos
10
20
50
100
Relevancia
Marca ascedente
Marca descedente
Precio ascedente
Precio descedente
Página anterior
1
2
3
4
5
Próxima página
»
OSRAM
Lámpara, Piloto de marcha atrás
PVP*:
6,59 €
5,58 €
Número de artículo:11038891
Número de fabricante.: 2827-02B
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
En stock
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
A.B.S.
Cable de tiro, Mariposa de gases
12,77 €
Número de artículo:10080086
Número de fabricante.: K37210
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
En stock
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
METZGER
COFLE, Cable de tiro, Mariposa de gases
PVP*:
29,71 €
18,46 €
Número de artículo:10031087
Número de fabricante.: 10.0383
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
En stock
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
21,60 €
15,30 €
Número de artículo:10166617
Número de fabricante.: 813.583
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
14,04 €
10,36 €
Número de artículo:10166801
Número de fabricante.: 863.631
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
19,60 €
14,00 €
Número de artículo:10167078
Número de fabricante.: 922.269
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
15,61 €
11,39 €
Número de artículo:10340359
Número de fabricante.: 581.942
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
9,14 €
7,17 €
Número de artículo:10335728
Número de fabricante.: 538.120
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
11,80 €
8,91 €
Número de artículo:10367254
Número de fabricante.: 720.700
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
12,04 €
9,07 €
Número de artículo:10367326
Número de fabricante.: 722.470
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
9,68 €
7,52 €
Número de artículo:10371606
Número de fabricante.: 778.257
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
10,10 €
7,80 €
Número de artículo:10307981
Número de fabricante.: 126.010
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
12,83 €
9,59 €
Número de artículo:10310804
Número de fabricante.: 152.230
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
12,52 €
9,39 €
Número de artículo:10369062
Número de fabricante.: 743.420
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
9,56 €
7,46 €
Número de artículo:10371503
Número de fabricante.: 776.696
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
9,01 €
7,09 €
Número de artículo:10373553
Número de fabricante.: 825.794
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
6,11 €
5,21 €
Número de artículo:10373552
Número de fabricante.: 825.786
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
13,92 €
10,30 €
Número de artículo:10334488
Número de fabricante.: 526.932
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
14,16 €
10,45 €
Número de artículo:10334377
Número de fabricante.: 523.232
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
ELRING
Junta de estanqueidad, Camisa de cilindro
PVP*:
11,19 €
8,51 €
Número de artículo:10335727
Número de fabricante.: 538.090
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
*PVP: Precio de venta al publico
10
20
50
100
Relevancia
Marca ascedente
Marca descedente
Precio ascedente
Precio descedente
Página anterior
1
2
3
4
5
Próxima página
»
Disponibilidad del producto por ubicación de tienda
Cantidad
Ingrese una comunidad/ciudad o código postal:
Buscar tiendas
Encontrar la tienda más cercana
SERVICIO
Contacto
Entrega, pago y devoluciones
Mi pedido
INFORMACION
Boletín informativo
Protección de datos
Fabricante por marcas
Recambios de coches por marcas
Öl Marken
SOBRE NOSOTROS
Aviso legal
Prensa
Términos y condiciones
FORMAS DE PAGO
Un servicio traído a usted por
Feedback
Newsletter

Content-Language: es

Set-Cookie: DELTIBKND=.vmhyshop1; path=/

Server: Apache

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store


markdown:
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Thanh toán
|
Liên Hệ
Giỏ hàng
(0)
Gioi thieu
Hình ảnh hoạt động
Sơ đồ tổ chức
Lịch sử hình thành
Giới thiệu công ty
Danh muc
Vật liệu mài mòn
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ đo chính xác
Thiết bị ngành hàn
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Dụng cụ dùng khí nén
Thiết bị viễn thông
Thiết bị y tế
Xem tất cả
Nha san xuat
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
BDS
Xem tất cả
Tin tuc
Nha san xuat
Dang nhap
Nhà sản xuất
» INDY
Giũa dẹp (3)
Giũa mo (5)
Giũa tam giác (2)
Giũa tròn (4)
Búa cao su, nhựa (2)
Búa gò (7)
Búa nhổ đinh (5)
Búa đầu tròn (3)
Rìu (3)
Mỏ lếch răng (7)
Mỏ lếch thường (3)
Cưa gỗ (7)
Cưa sắt (2)
Dao (6)
Dao cắt ống (1)
Kéo (3)
Lưỡi cưa (3)
Mũi đục gỗ (11)
Mũi đục sắt, bê tông (6)
Bộ đột lỗ (1)
Kiềm bấm cos (1)
Kiềm cắt (7)
Kiềm cộng lực (6)
Kiềm chết (3)
Kiềm mỏ quạ (1)
Kiềm mở phe (1)
Kiềm mũi nhọn (3)
Kiềm rút đinh (2)
Kiềm điện (5)
Mũi vít 2 đầu (1)
Tuốc nơ vít 2 cạnh (2)
Tuốc nơ vít 4 cạnh (6)
Tuốc nơ vít tổ hợp (12)
Súng dán keo (1)
Bật mực (1)
Thước cuộn (6)
Thước vuông (2)
Thước kẹp thường (1)
Nón, mặt nạ (2)
Thùng đựng dụng cụ (2)
Các loại khác (5)
Thước thủy thường (6)
Các loại khác (1)
Bộ mũi khoan (2)
Mảnh dao (4)
Mũi khoan bê tông (15)
Mũi khoét lỗ (1)
CÔNG TY THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP GTG
2/64C Đất Thánh, P.6, Q.Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 08 3868 6666
Fax: 08 3868 6688
Giấy ĐKKD số: 0303059482 tại TP HCM
Chi nhánh:
HÀ NỘI
71 Hoàng Cầu, P. Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa
Điện thoại: 04 3901 6666
Fax: 04 3910 6666
ĐÀ NẴNG
630-632 Ngô Quyền, P. An Hải Bắc, Quận Sơn Trà
Điện thoại: 0511 350 7777
Fax: 0511 350 7788
CẦN THƠ
Điện thoại: 0710 222 0220
Fax: 0710 222 1221
BÌNH DƯƠNG
1080A CMT8, Phường Phú Thọ, TP Thủ Dầu Một
Điện thoại: 0650 3 969 768
Fax: 0650 3 969 769
CHÍNH SÁCH BÁN HÀNG
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Tắt [X]
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :73 - Tổng truy cập : 177,941,091
+ + + + + + + +

Content-Type: text/html


markdown:
## Tin bất động sản cập nhật
-
[Quận 4: Điểm đầu tư bất động sản tiềm năng tại TP.HCM](/tin-tuc/2016/12/quan-4-diem-dau-tu-bat-dong-san-tiem-nang/)
Khu vực Quận 4 TP.HCM được dự báo trong giai đoạn 2016 – 2018 sẽ trở thành điểm nóng của bất động sản Sài Gòn khi thu hút được rất nhiều các ông chủ địa ốc đầu tư vào đây.
**Quận 4, bất động sản trung tâm điểm đầu tư tiềm năng**
Trong ngành bất động sản, yếu tố quan trọng nhất khi xem xét tiềm năng một dự án chính là vị trí mà ai cũng biết. Hiện nay, thành phố Hồ Chí Minh đang quy hoạch Quận 4 như một khu trung tâm mở rộng với nhiều dự án khu đô thị lớn. Vài khu cảng cũ được chuyển đổi công năng sử dụng đất dự kiến sẽ tạo tính lan tỏa rất lớn để các nhà đầu tư bất động sản đổ xô về đây. Quận 4 trở thành điểm đầu tư bất động sản tiềm năng nhất nhì tại TP.HCM.
-
[Nhiều ưu đãi lớn cho thị trường nhà đất dịp cuối năm](/tin-tuc/2016/12/nhieu-uu-dai-lon-cho-thi-truong-nha-dat/) **Thị trường nhà đất sôi động dịp cuối năm**Với thời điểm kinh tế phát triển như hiện nay, tìm kiếm một căn hộ để mua hay thuê lâu dài ổn định để kinh doanh là nhu cầu chung của nhiều người. Nắm bắt được điều đó hàng hoạt các nhà bất động sản, nhà đất lớn nhỏ ào ạt cho ra đời vô số dự án lớn nhỏ nhằm đáp ứng nhu cầu của thị hiếu của con người. Thế nên giờ đây để tìm được một căn hộ để mua hay cho thuê hiệu quả người đầu tư phải cẩn trọng xem xét kỹ lưỡng mọi khía cạnh trước khi xuất tiền. [Bất động sản khu Tây Tp.HCM chuyển dịch dòng sản phẩm](/tin-tuc/2016/12/bat-dong-san-khu-tay-tp-hcm-chuyen-dich-dong-san-pham/)
Sau làn sóng đầu tư vào các
**dự án tại phía Đông và Nam Tp.HCM**, thị trường bất động sản đang có sự dịch chuyển về phía Tây với sự xuất hiện của nhiều dự án nhà ở thuộc phân khúc trung – cao cấp, mức giá trên dưới 2 tỉ đồng.
**Khu Tây Tp.HCM bao gồm các quận 6, 8, Bình Tân và Tân Phú**. Khu vực này tập trung phần lớn đối tượng lao động có mức thu nhập trung bình. Là khu vực vùng ven, xa trung tâm, quỹ đất rộng và giá rẻ, nên ban đầu khu Tây được định vị phát triển các dự án căn hộ bình dân, có thể kể đến Tecco Town, Ehome, HQC Hồ Học Lãm, SGC Nguyễn Văn Luông, chung cư Đông Hưng II, khu dân cư An Sương, dự án 242/16 Bà Hom… Tuy nhiên, trong 2 năm trở lại đây, thị trường phía Tây đã có sự đa dạng hơn về phân khúc sản phẩm. Bên cạnh các dự án nhà bình dân, ngày càng nhiều dự án thuộc phân khúc trung cấp, cao cấp được triển khai xây dựng. Nhiều chủ đầu tư uy tín như Him Lam, Hưng Thịnh, Năm Bảy Bảy hoặc một số nhà đầu tư mới như Novaland và Phúc Khang chọn khu Tây để triển khai những dự án nhà ở trung cấp như: RichStar, Southern Dragon, Melody Residence, Sky Center (Tân Phú), Depot Metro Tower (quận 12), Him Lam Chợ Lớn (quận 6), Diamond Lake View ( quận 8)….

X-XSS-Protection: 1; mode=block

X-Powered-By: Phusion Passenger

Server: nginx + Phusion Passenger

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

Strict-Transport-Security: max-age=31536000; includeSubDomains


markdown:
## Tin bất động sản cập nhật
[Kinh nghiệm tìm thuê chung cư giá rẻ tại TP.HCM](/tin-tuc/2016/12/bi-quyet-tim-thue-chung-cu-gia-re/)
Dân số không ngừng gia tăng kéo theo đó là nhu cầu nhà ở cũng tăng cao. Tại Việt Nam hiện nay, bình quân thu nhập đầu người và giá cả rao bán nhà đất luôn có sự chênh lệch khá lớn, không phải ai cũng đủ khả năng mua nhà. Vì vậy, thuê nhà, thuê chung cư để ở đang là giải pháp chung cho vấn đề xã hội bức thiết này.
[Muôn kiểu lừa đảo phòng trọ sinh viên tại TP.HCM](/tin-tuc/2016/12/muon-kieu-lua-dao-phong-tro-sinh-vien-tai-tphcm/)
Thuê được phòng trọ, nhà trọ giá rẻ là mong ước của tất cả sinh viên xa quê đến thành phố Hồ Chí Minh học tập. Tuy nhiên, để tìm được phòng trọ, nhà trọ tốt, giá cả phải chăng không phải điều đơn giản.
[Nhà trọ sinh viên: 4 bước để thuê căn nhà ưng ý](/tin-tuc/2016/09/nha-tro-sinh-vien-tim-nha-ung-y/)
Một năm học mới lại đến, các bạn tân sinh viên từ khắp các tỉnh thành đổ về những đô thị lớn để chuẩn bị cho năm học Đại học đầu tiên của mình. Bên cạnh những bỡ ngỡ của một cuộc sống tự lập xa gia đình, việc tìm kiếm chỗ trọ an ninh với giá cả hợp lý luôn là một khó khăn lớn với các bạn sinh viên.
**Xác định khu vực ở và giá thuê**/ **Tìm kiếm thông tin**/ **Tìm người ở ghép**