text:
Nguyễn Quyện
Nguyễn Quyện (chữ Hán: 阮勌; 1511-1593) là danh tướng trụ cột của nhà Mạc thời Nam Bắc triều trong lịch sử Việt Nam, tước Văn Phái hầu sau được phong làm Thạch quận công, Chưởng phù Nam vệ, Quốc công, Tả đô đốc Nam đạo, Thái bảo.
Mục lục
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Nguyễn Quyện là con của Thư Quận công, Thượng thư, Trạng nguyên Nguyễn Thiến, quê nội làng Tảo Dương, quê ngoại làng Canh Hoạch, phủ Thanh Oai nay thuộc tỉnh Hà Nội.
Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Theo cha đổi chủ[sửa | sửa mã nguồn]
Nguyễn Quyện là học trò của Nguyễn Bỉnh Khiêm, trước làm tướng của nhà Mạc, cùng các danh tướng Mạc Kính Điển, Mạc Ngọc Liễn quần nhau với những tướng giỏi của nhà Lê là Trịnh Kiểm và Trịnh Tùng trong nhiều năm.
Cha Nguyễn Quyện là Nguyễn Thiến được nhà Mạc trọng dụng phong làm Thượng thư Bộ Lại, Thư quận công. Nhà ông cùng Thái tể Lê Bá Ly là thông gia. Sau khi vua sáng Mạc Đăng Doanh mất (1540), Thượng hoàng Mạc Đăng Dung đau buồn mà qua đời (1541), vua Mạc Phúc Hải cũng chết yểu (1546), nhà Mạc có biến loạn, nội bộ lục đục.
Năm 1550, Thái tể Lê Bá Ly mâu thuẫn với cha con sủng thần Phạm Quỳnh - Phạm Dao và các quan Nguyễn Văn Thái, Đặng Văn Trị,... từ ngấm ngầm đến chia rẽ, đối địch. Thượng thư Nguyễn Thiến đứng về phía Thái tể Bá Ly. Khiêm vương Mạc Kính Điển phụ chính đại thần đang lo đánh dẹp phe phái mạnh của Mạc Chính Trung - Phạm Tử Nghi và có ơn với nhà Phạm Quỳnh[1], nên chưa kịp đứng ra dàn xếp chính sự. Vua Mạc Tuyên Tông còn trẻ lại tin lời xúc xiểm của sủng thần Phạm Quỳnh. Cha con Phạm Quỳnh, Phạm Dao đã bất ngờ đưa quân cấm vệ đến vây dinh Thái tể Lê Bá Ly và Thượng thư Nguyễn Thiến. Hai người trốn thoát ra được đã đem binh Sơn Tây và Kinh Bắc về đánh lại quân của Phạm Quỳnh và Phạm Dao. Vua Mạc Tuyên Tông trốn ra ngoài thành và xuôi thuyền bí mật về Dương Kinh để gặp Mạc Kính Điển. Trong tình thế cấp bách, Lê Bá Ly và Nguyễn Thiến đã không kịp hỏi kế Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm mà vội dẫn gia quyến đi suốt đêm trốn vào ải Thanh Hoa xin hàng nhà Lê. Trong các con đi theo có Nguyễn Quyện và nhiều người đang làm tướng triều Mạc như Phổ quận công Lê Khắc Thận, Nguyễn Miễn... Mỗi người đem hơn trăm quân bản bộ về hàng nhà Lê trong năm đó.
Nhà Mạc bị tổn thất đặc biệt nghiêm trọng trong sự kiện này. Do vậy, tháng 3 năm 1551, Trịnh Kiểm đã đem một vạn quân, cử Lê Bá Ly, Nguyễn Quyện, Lê Khắc Thận làm tiên phong, phối hợp chặt chẽ với Vũ Văn Mật ở Tuyên Quang cùng mang quân đánh kinh thành Thăng Long. Mạc Tuyên Tông tránh sang Kim Thành, Hải Dương để Mạc Kính Điển, Nguyễn Kính ở lại chống giữ. Trịnh Kiểm không đánh chiếm được được kinh thành phải kéo quân về Thanh Hoa.
Danh tướng Bắc triều[sửa | sửa mã nguồn]
Trở về nhà Mạc[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1557, Lê Bá Ly và Nguyễn Thiến cùng mất. Mạc Tuyên Tông biết Nguyễn Quyện là tướng tài, luôn lập được chiến công nên lấy làm lo ngại phải hỏi kế của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Trạng Trình đã xin vua Mạc mang theo một trăm tráng sĩ sai đi phục sẵn ở bờ bắc và gửi thư mời anh em Nguyễn Quyện sang bên thuyền để cùng uống rượu, nói chuyện tâm tình.
Tháng 8 năm 1557, Nguyễn Quyện, Nguyễn Miễn nghe theo lời Nguyễn Bỉnh Khiêm, bèn rủ nhau trốn về với nhà Mạc. Sự trở về của hai anh em Nguyễn Quyện làm Mạc Tuyên Tông và Khiêm Vương Mạc Kính Điển rất vui mừng. Mạc Kính Điển gả con gái Ngọc Tỷ cho Nguyễn Quyện và Ngọc Điểm cho Nguyễn Miễn; Mạc Tuyên Tông phong cho Nguyễn Quyện tước Văn Phái hầu, Nguyễn Miễn làm Phù Hưng hầu.
Thuỷ chiến Giao Thuỷ[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 9 năm đó, Thái sư nhà Lê là Trịnh Kiểm mang quân đánh huyện Giao Thuỷ ở mạn dưới Sơn Nam. Trịnh Kiểm tự mình chỉ huy bộ binh, sai Vũ Lăng hầu Phạm Đức Kỳ làm Tiền Thuỷ đội, tung quân đánh lớn. Mạc Kính Điển không chút nghi ngờ Nguyễn Quyện, sai ngay ông ra chống giữ ở sông Giao Thuỷ. Nguyễn Quyện và Phạm Đức Kỳ đánh nhau to. Kỳ rướn mình nhảy sang mui thuyền của Nguyễn Quyện trước và hạ gục ngay người vệ sĩ của Quyện. Ông cầm gươm chém tới, Kỳ không đỡ kịp nên nhảy xuống sông lặn đi. Ông nhảy sang thuyền của Kỳ, chém được đầu người vệ sĩ và nhanh ý xóc mũi kiếm vào đầu địch thủ, dơ cao lên, hô lớn:
- Đầu Vũ Lăng hầu đây, lũ chúng mày địch sao nổi ta!
Quân Lê Trịnh nghe nói thế, tưởng chủ tướng bị giết nên nao núng, tan vỡ. Quân Mạc thừa thắng đuổi đánh. Trịnh Kiểm phải vội rút quân. Mạc Kính Điển sai tướng đem quân chặn lối về. Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, trận này quân Lê tổn hại quá nửa, chiến tướng bị giết đến vài chục viên, thuyền bè, khí giới phải vứt bỏ rất nhiều, Trịnh Kiểm rút về Thanh Hoa. Nguyễn Quyện được phong là Thạch quận công.
Chiến sự Lê-Mạc giằng co trong nhiều năm. Năm 1561, Mạc Phúc Nguyên lâm bệnh chết, con là Mạc Mậu Hợp mới hai tuổi lên thay. Phụ chính Mạc Kính Điển phong Nguyễn Quyện là Chưởng Phù Nam vệ.
Tiến đánh Nghệ An[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1570, Trịnh Kiểm chết, các con là Trịnh Cối và Trịnh Tùng tranh quyền đánh nhau. Mạc Kính Điển nhân thời cơ bèn khởi 10 vạn quân, 700 chiếc chiến thuyền chia làm năm đội vào đánh Nam triều. Mạc Đôn Nhượng cùng tướng Bắc đạo Mạc Đình Khoa trấn giữ cửa biển Thần Phù, tướng Nam đạo Nguyễn Quyện làm đội thứ 2, tướng Tây đạo Mạc Ngọc Liễn làm đội thứ 3, tướng Đông đạo Hoa Quận công và Kỳ Quận công [2] làm đội thứ 4; đích thân Mạc Kính Điển đốc suất đại quân trung dinh làm đội thứ 5. Trịnh Cối liệu thế không chống nổi bèn đem quân về hàng nhà Mạc. Quân nhà Mạc thừa thắng tràn lên vây a9ánh An Trường, thuộc huyện Thuỷ Nguyên, là nơi vua nhà Lê đóng. Tuy nhiên, Trịnh Tùng thay thế Trịnh Kiểm cũng là tướng có tài, quân Mạc không đánh chiếm được Thanh Hoá, chỉ cướp được nhiều của cải và dân mang về bắc. Một số tướng lĩnh nhà Lê cũng quay sang hàng Mạc.
Tháng 7 năm 1571, Nguyễn Quyện theo Mạc Kính Điển đốc suất quân lính vào đánh các huyện ở Nghệ An. Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, dân Nghệ An sợ uy quân Mạc từ lâu, địa thế lại xa cách, quân Lê Trịnh không thể cứu giúp được, phần nhiều đầu hàng nhà Mạc. Vì thế, từ sông Cả[3] vào Nam đều là đất theo Mạc. Tướng Lê là Nguyễn Bá Quýnh nghe tin quân Mạc đến kinh hãi bỏ chạy. Nguyễn Quyện hợp binh với đạo quân Lê của Hoàng quận công[4] Mạc Đăng Lượng. Tuy nhiên, quân Mạc đi đánh xa, không được tiếp tế kịp thời. Tháng 9 năm đó, Trịnh Tùng chia quân cho hai quận công Trịnh Mô và Phan Công Tích đi cứu Nghệ An. Quân Mạc rút về.
Tháng 8 năm 1572, Do chiến sự bên Mạc có nhiều thuận lợi, Thái phó Vi quận công Lê Khắc Thận - con của Lê Bá Ly trước từng theo cha sang hàng Lê với Nguyễn Quyện- đã bỏ lại vợ con, vượt luỹ về hàng nhà Mạc.
Tháng 6 năm 1574, Nguyễn Quyện lại đem quân đánh Nghệ An. Quân Lê đánh nhau với quân Mạc nhiều lần bất lợi, thấy quân lính nhiều người sợ bỏ trốn, bèn làm vòng sắt khoá chân quân lính vào thuyền. Quân Mạc đuổi đến, quân Lê cũng không chịu giao chiến. Nguyễn Quyện đánh bại quân Lê, đuổi theo bắt sống được tướng Hoành quận công Thái Bá Chiên mang về Thăng Long xử tử.
Tháng 8 năm 1575, Mạc Kính Điển mang quân vào đánh Thanh Hoá, sai Nguyễn Quyện cầm quân đánh Nghệ An. Trịnh Tùng điều quân đánh chặn, cầm chân được quân của Kính Điển ở huyện Yên Định. Trịnh Tùng cử các tướng Lại Thế Khanh, Phan Công Tích, Trịnh Mô đi cứu Nghệ An. Sáng ngày hôm sau Chiến sự giao tranh tại Lèn Hai vai Diễn Châu, Nguyễn Quyện nhìn Lèn Hai vai là núi "Lưỡng Khương" chỉ có Hai vai mà Không có đầu biết là sẽ thắng, đã dùng kỳ binh mai phục, đánh thắng giết chết Phan Công Tích trên lưng Ngựa.
Năm 1576, Mạc Kính Điển một lần nữa mang quân vào đánh Thanh Hoá và lại sai Nguyễn Quyện cầm quân đánh Nghệ An. Nguyễn Quyện đụng với Tấn quận công Trịnh Mô, đánh nhau vài tháng. Sau Trịnh Mô nhiều lần đánh không được, trốn về Thanh Hoa, đến huyện Ngọc Sơn. Nguyễn Quyện nói:
- Trịnh Mô đánh thua chạy về, rút quân không có hiệu lệnh, ta thế nào cũng bắt được nó.
Rồi ông tự đốc quân đuổi tới Ngọc Sơn, bắt được Trịnh Mô ở giữa đường đưa về Thăng Long.
Đại Việt Sử ký Toàn thư của nhà Lê ghi nhận: Từ đấy, oai thanh của Nguyễn Quyện ngày một lừng lẫy, trở thành viên danh tướng của họ Mạc. Các tướng hùng, tôi giỏi cả miền Giang Đông[5] đều cho là không bằng Nguyễn Quyện.
Lão công thần[sửa | sửa mã nguồn]
16 tháng 8 năm 1570 Mạc Kinh Điển đốc xuất các Tướng Tá đem hơn 10 vạn quân đánh Thanh Hóa. Hoàng Quận công (Không rõ Tên theo gia phả họ Hoàng trần Là Mạc Đăng Lượng) làm đội thứ nhất Tiên phong. Nam đạo Thạch quận công Nguyễn Quyện làm đội thứ Hai. Tháng 8 năm 1577, ông theo Mạc Kính Điển đi đánh Thanh Hoá nhưng không giành được thắng lợi. Quân Mạc tổn thất phải rút về.
Năm 1580, Mạc Kính Điển lâm bệnh không ra trận được Tháng 7 năm đó, Kính Điển sai Nguyễn Quyện cùng Mạc Ngọc Liễn đem quân vào đánh Thanh Hoa, cướp lấy tiền của, súc vật của dân cư các huyện dọc sông rồi rút về. Tháng 10 năm 1580, Mạc Kính Điển mất[6]. Mạc Đôn Nhượng được thay làm phụ chính.
Năm 1581, Nguyễn Quyện theo Mạc Đôn Nhượng vào đánh Thanh Hoá nhưng Trịnh Tùng chốt giữ nhưng nơi hiểm yếu nên quân Mạc bại trận phải trở về.
Năm Quý Mùi (1583) sau mười năm giằng co (1573-1583), Trịnh Tùng thấy thế mình đã mạnh bèn cử binh mã ra đánh Sơn Nam, đổi thế thủ thành thế công. Lúc này Mạc Đôn Nhượng làm phụ chính đại thần không có tài như Mạc Kính Điển, vua Mạc Mậu Hợp hèn kém, ít quan tâm chính sự và không nghe lời trung thần. Nguyễn Quyện và Mạc Ngọc Liễn thì đều đã già yếu. Thế Nhà Mạc ngày một suy yếu.
Tháng 10/ 1584, Nhà Mạc phong Giáp Trưng làm Sách Quốc Công, Nguyễn Quyện được phong tước Thường quốc công. Tháng 6 năm 1586, ông được phong làm Nam quân Tả đô đốc, cùng Mạc Ngọc Liễn được phong làm Thái bảo. Hoàng Quận Công Mạc Đăng Lượng phong phủ tả Đô đốc.(theo Đại việt sử ký Toàn Thư) tháng 6 năm 1586 Mạc đăng Lượng được phong Phó Quốc Vương.
Tháng 11 năm 1587, quân Lê ra đánh phía tây nam, đến huyện Mỹ Lương. Nhà Mạc sai tướng Mạc Ngọc Liễn và Nguyễn Quyện ra chống giữ. Khi Nguyễn Quyện đến sông Do Lễ gặp quân Lê tới. Quân Mạc yếu thế, bị thua chạy về Thăng Long.
Liên tiếp trong các năm sau, quân Lê ra đánh, quân Mạc thường bị thua, nhưng khi quân Mạc chạy về kinh, phía quân Lê cũng chưa đủ mạnh để truy kích ra bắc, nên rút về Thanh Hoá.
Lực bất tòng tâm[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 12 năm 1591, Trịnh Tùng huy động đại quân bắc tiến, chia làm 5 đạo để đánh ra Thăng Long. Nhà Mạc cũng dồn hết quân lính khoảng 10 vạn người ra mặt trận, hội ở Quốc Oai để quyết chiến. Mạc Mậu Hợp sai Mạc Ngọc Liễn đốc suất các tướng sĩ binh mã Tây đạo; Nguyễn Quyện đốc suất tướng sĩ binh mã Nam đạo, Mạc Mậu Hợp đích thân đốc suất binh mã của chính dinh.
Ngày 27 tháng chạp, đến địa phận xã Phấn Thượng[7], hai bên đối trận với nhau. Quân Lê Trịnh mạnh mẽ tiến lên đánh bại quân Mạc, thừa thắng đuổi dài đến Giang Cao, chém được hơn 1 vạn quân Mạc. Mạc Mậu Hợp vội xuống thuyền vượt sông mà chạy. Duy có Nguyễn Quyện lánh xa nên được an toàn, chưa đụng quân Lê.
Mạc Mậu Hợp trốn về Thăng Long, chỉnh đốn lại binh mã. Sai Mạc Ngọc Liễn đem quân bản đạo cố thủ từ cửa Bảo Khánh về phía tây đến phường Nhật Chiêu; Bùi Văn Khuê, Trần Bách Niên đem quân bốn vệ giữ cửa Cầu Dừa, qua cửa Cầu Muống đến thẳng cửa Cầu Dền, chia dinh thứ, ngày đêm đóng cửa cố thủ trong thành Đại La để chống giữ; Nguyễn Quyện đem quân giữ từ Mạc Xá trở về đông, ứng cứu quân các đạo. Quân hai đạo Đông và Bắc đều thuộc quyền của Nguyễn Quyện.
Mạc Mậu Hợp tự tay đốc suất thuỷ quân, dàn hơn 100 chiếc thuyền giữ sông Nhị Hà để làm thanh viện. Nguyễn Quyện đem quân đến dinh, đặt quân phục ở ngoài cửa Cầu Dền để đợi, dàn súng lớn Bách Tử[8] và các thứ hoả khí để phòng bị.
Đầu tháng giêng năm 1592, Trịnh Tùng đốc suất quân lính cùng tiến. Bùi Văn Khuê, Trần Bách Niên không chống nổi quân Lê, tan vỡ tháo chạy; Mạc Ngọc Liễn cũng bỏ trốn. Quân Lê thừa thắng đuổi tràn đến tận sông, phóng lửa đốt cung điện và nhà cửa trong thành. Trịnh Tùng thúc voi ngựa và quân lính đánh phá cửa Cầu Dền. Quân Mạc tan vỡ, quân mai phục của Nguyễn Quyện chưa kịp nổi dậy, bị chết hết ở ngoài cửa Cầu Dền. Nguyễn Quyện định liều mạng chạy trốn, nhưng tiến, lui đều không còn đường nào, trong ngoài đều là quân Lê, mà cửa luỹ lại bị lấp. Con ông là Nguyễn Bảo Trung, Nguyễn Nghĩa Trạch và thủ hạ, tinh binh cố sức đánh, đều chết tại trận.
Nguyễn Quyện trí cùng lực kiệt, chạy về bản dinh, bị quân Lê bắt sống đem dâng trước cửa quân. Trịnh Tùng cởi trói cho ông, đãi theo lễ tân khách, tuyên dụ uý lạo, nói tới ân nghĩa thu nạp của Trịnh Kiểm trước kia.
Nguyễn Quyện phục xuống và tự than rằng:
- Tướng thua trận không thể nói mạnh được. Trời đã bỏ họ Mạc thì người anh hùng cũng khó ra sức.
Trịnh Tùng khen ngợi câu nói ấy của ông.
Tận trung với nhà Mạc[sửa | sửa mã nguồn]
Nguyễn Quyện tuy bị bắt nhưng vẫn nhớ nhà Mạc, bèn nghĩ ra kế hoãn binh cho nhà Mạc. Ông nói với Trịnh Tùng san phẳng luỹ đất trong thành Thăng Long. Trịnh Tùng nghe theo, ngày 15 tháng giêng hạ lệnh cho các quân san phẳng luỹ đất đắp thành Đại La dài đến mấy ngàn trượng, phát hết bụi rậm gai góc, cày lấp hào rãnh, phá đến thành đất bằng. Ông muốn nhân thời gian quân Lê mải đi phá luỹ, quân Mạc sẽ có cơ hội tổ chức lại.
Trịnh Tùng tuy thắng trận nhưng liệu sức chưa chiếm hẳn được Thăng Long nên cũng tạm rút quân. Song Mạc Mậu Hợp khi trở về kinh thành lại hưởng lạc như cũ, không lo lắng việc phòng chống quân Nam và tổ chức phản công.
Nguyễn Quyện sinh được hai con gái. Con gái lớn là hoàng hậu Nguyễn Thị của Mạc Mậu Hợp, con gái thứ là Nguyễn Thị Niên là vợ của tướng Bùi Văn Khuê. Tháng 8 năm 1592, Nguyễn Thị Niên vào cung thăm chị, Mạc Mậu Hợp thấy sắc đẹp của Thị Niên nên muốn chiếm đoạt, bèn giữ luôn ở trong cung và dự định triệu Bùi Văn Khuê về kinh để giết. Nguyễn Thị Niên sợ hãi bèn sai người hầu cận mật chạy đi báo cho Bùi Văn Khuê. Văn Khuê biết chuyện, bèn dẫn quân bản bộ về hàng nhà Lê. Sau đó liên tiếp 10 tướng Mạc sang hàng Lê. Mạc Ngọc Liễn một mình chống giữ nhưng bị cô thế, bị bại trận ở Tam Đảo. Mạc Mậu Hợp đại bại bỏ chạy thoát sau ẩn cư trong chùa ở xứ Kinh bắc (không phải bị giết móc mắt bêu đầu đưa về Thanh hóa Hiến hoàng như Đại việt Sử ký toàn thư viết)
Mạc Ngọc Liễn chạy thoát, lập người tông thất là Mạc Kính Cung (con Kính Điển) lên ngôi, tiếp tục chống Lê Trịnh.
Nguyễn Quyện bị giam trong ngục. Các con ông là Nhuệ quận công Nguyễn Tín, Thọ Nham hầu Nguyễn Trù và con của Phù Hưng hầu Nguyễn Miễn- em ông, có sách chép là Nguyễn Phù Hưng hầu- là Đô Mỹ, Văn Bảng, Nam Dương, An Nghĩa, Nhân Trí [9] thấy vua Mạc bị bắt, bèn chịu khuất quy thuận. Tuy nhiên sau đó ông cùng các con, cháu vẫn muốn phò nhà Mạc nên mưu phản, việc bị phát giác.
Ngày mồng 4 tháng 11 nhuận năm 1593, Nguyễn Quyện cùng Nguyễn Tín, Đô Mỹ, Văn Bảng, Nhân Trí đều bị giết trong ngục. Năm đó Nguyễn Quyện đã 82 tuổi.
Con ông là Thọ Nham cùng 2 người cháu là Nam Dương, An Nghĩa trốn thoát đi theo Mạc Kính Cung, họ Mạc cát cứ trên Cao Bằng thêm hơn 80 năm nữa.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Vợ Phạm Quỳnh, mẹ Phạm Dao là nhũ mẫu của Kính Điển
- ^ đều không rõ tên
- ^ Tức sông Lam
- ^ Không rõ tên
- ^ Vùng đất do nhà Mạc kiểm soát
- ^ Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư và Đại Việt thông sử. Còn theo sách Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim viết năm 1919, in lần thứ nhất năm 1923 tái bản năm 1999 nói rằng Mạc Kính Điển mất năm 1579
- ^ nay là xã Ngọc Tảo, huyện Tùng Thiện, tỉnh Hà Tây
- ^ Máy bắn đạn ria
- ^ Sử không chép rõ tên
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Nhà Mạc
- Nam Bắc triều
- Bùi Văn Khuê
- Nguyễn Bỉnh Khiêm
- Nguyễn Thiến
- Mạc Ngọc Liễn
- Mạc Mậu Hợp
- Nguyễn Cảnh Hoan
Tài liệu tham khảo chính[sửa | sửa mã nguồn]
- Đại Việt Sử ký Toàn thư
- Đại Việt thông sử
- Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim viết năm 1919, in lần đầu năm 1921, Nhà Xuất bản Văn hoá Thông tin tái bản năm 1999, Hà Nội. trang 280-350.
- Bạch Vân cư sĩ của Minh Giang 2004, Nhà Xuất bản Thanh niên, Hà Nội, 353 trang
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Nguyễn Quyện trên Bách khoa Toàn thư Việt Nam

markdown:
# Nguyễn Quyện
**Nguyễn Quyện** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 阮勌; [1511-1593](/w/index.php?title=1511-1593&action=edit&redlink=1)) là danh tướng trụ cột của [nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c) thời [Nam Bắc triều](/wiki/Nam-B%E1%BA%AFc_tri%E1%BB%81u_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) trong [lịch sử Việt Nam](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam), tước Văn Phái hầu sau được phong làm Thạch quận công, Chưởng phù Nam vệ, Quốc công, Tả đô đốc Nam đạo, Thái bảo.
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=1)]
Nguyễn Quyện là con của Thư Quận công, Thượng thư, Trạng nguyên
[Nguyễn Thiến](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Thi%E1%BA%BFn), quê nội làng Tảo Dương, quê ngoại làng Canh Hoạch, phủ [Thanh Oai](/wiki/Thanh_Oai) nay thuộc tỉnh [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i).
## Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=2)]
### Theo cha đổi chủ[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=3)]
Nguyễn Quyện là học trò của
[Nguyễn Bỉnh Khiêm](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_B%E1%BB%89nh_Khi%C3%AAm), trước làm tướng của [nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c), cùng các danh tướng [Mạc Kính Điển](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_%C4%90i%E1%BB%83n), [Mạc Ngọc Liễn](/wiki/M%E1%BA%A1c_Ng%E1%BB%8Dc_Li%E1%BB%85n) quần nhau với những tướng giỏi của nhà Lê là [Trịnh Kiểm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ki%E1%BB%83m) và [Trịnh Tùng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%C3%B9ng) trong nhiều năm.
Cha Nguyễn Quyện là
[Nguyễn Thiến](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Thi%E1%BA%BFn) được nhà Mạc trọng dụng phong làm Thượng thư Bộ Lại, Thư quận công. Nhà ông cùng Thái tể Lê Bá Ly là thông gia. Sau khi vua sáng [Mạc Đăng Doanh](/wiki/M%E1%BA%A1c_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng) mất (1540), Thượng hoàng [Mạc Đăng Dung](/wiki/M%E1%BA%A1c_%C4%90%C4%83ng_Dung) đau buồn mà qua đời (1541), vua [Mạc Phúc Hải](/wiki/M%E1%BA%A1c_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%B4ng) cũng chết yểu (1546), nhà Mạc có biến loạn, nội bộ lục đục.
Năm 1550, Thái tể Lê Bá Ly mâu thuẫn với cha con sủng thần Phạm Quỳnh - Phạm Dao và các quan Nguyễn Văn Thái, Đặng Văn Trị,... từ ngấm ngầm đến chia rẽ, đối địch. Thượng thư Nguyễn Thiến đứng về phía Thái tể Bá Ly. Khiêm vương
[Mạc Kính Điển](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_%C4%90i%E1%BB%83n) phụ chính đại thần đang lo đánh dẹp phe phái mạnh của Mạc Chính Trung - Phạm Tử Nghi và có ơn với nhà Phạm Quỳnh , nên chưa kịp đứng ra dàn xếp chính sự. Vua [1] [Mạc Tuyên Tông](/wiki/M%E1%BA%A1c_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng)còn trẻ lại tin lời xúc xiểm của sủng thần Phạm Quỳnh. Cha con Phạm Quỳnh, Phạm Dao đã bất ngờ đưa quân cấm vệ đến vây dinh Thái tể Lê Bá Ly và Thượng thư Nguyễn Thiến. Hai người trốn thoát ra được đã đem binh [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y)và Kinh Bắc về đánh lại quân của Phạm Quỳnh và Phạm Dao. Vua [Mạc Tuyên Tông](/wiki/M%E1%BA%A1c_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng)trốn ra ngoài thành và xuôi thuyền bí mật về [Dương Kinh](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_Kinh)để gặp Mạc Kính Điển. Trong tình thế cấp bách, Lê Bá Ly và Nguyễn Thiến đã không kịp hỏi kế Trạng Trình [Nguyễn Bỉnh Khiêm](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_B%E1%BB%89nh_Khi%C3%AAm)mà vội dẫn gia quyến đi suốt đêm trốn vào ải Thanh Hoa xin hàng [nhà Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1). Trong các con đi theo có Nguyễn Quyện và nhiều người đang làm tướng triều Mạc như Phổ quận công Lê Khắc Thận, Nguyễn Miễn... Mỗi người đem hơn trăm quân bản bộ về hàng nhà Lê trong năm đó.
Nhà Mạc bị tổn thất đặc biệt nghiêm trọng trong sự kiện này. Do vậy, tháng 3 năm 1551, Trịnh Kiểm đã đem một vạn quân, cử Lê Bá Ly, Nguyễn Quyện, Lê Khắc Thận làm tiên phong, phối hợp chặt chẽ với Vũ Văn Mật ở Tuyên Quang cùng mang quân đánh kinh thành Thăng Long. Mạc Tuyên Tông tránh sang Kim Thành, Hải Dương để Mạc Kính Điển, Nguyễn Kính ở lại chống giữ. Trịnh Kiểm không đánh chiếm được được kinh thành phải kéo quân về Thanh Hoa.
### Danh tướng Bắc triều[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=4)]
#### Trở về nhà Mạc[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=5)]
Năm 1557, Lê Bá Ly và Nguyễn Thiến cùng mất.
[Mạc Tuyên Tông](/wiki/M%E1%BA%A1c_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng) biết Nguyễn Quyện là tướng tài, luôn lập được chiến công nên lấy làm lo ngại phải hỏi kế của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Trạng Trình đã xin vua Mạc mang theo một trăm tráng sĩ sai đi phục sẵn ở bờ bắc và gửi thư mời anh em Nguyễn Quyện sang bên thuyền để cùng uống rượu, nói chuyện tâm tình.
Tháng 8 năm 1557, Nguyễn Quyện, Nguyễn Miễn nghe theo lời Nguyễn Bỉnh Khiêm, bèn rủ nhau trốn về với nhà Mạc. Sự trở về của hai anh em Nguyễn Quyện làm Mạc Tuyên Tông và Khiêm Vương Mạc Kính Điển rất vui mừng. Mạc Kính Điển gả con gái Ngọc Tỷ cho Nguyễn Quyện và Ngọc Điểm cho Nguyễn Miễn; Mạc Tuyên Tông phong cho Nguyễn Quyện tước Văn Phái hầu, Nguyễn Miễn làm Phù Hưng hầu.
#### Thuỷ chiến Giao Thuỷ[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=6)]
Tháng 9 năm đó, Thái sư nhà Lê là
[Trịnh Kiểm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ki%E1%BB%83m) mang quân đánh huyện Giao Thuỷ ở mạn dưới Sơn Nam. Trịnh Kiểm tự mình chỉ huy bộ binh, sai Vũ Lăng hầu Phạm Đức Kỳ làm Tiền Thuỷ đội, tung quân đánh lớn. Mạc Kính Điển không chút nghi ngờ Nguyễn Quyện, sai ngay ông ra chống giữ ở sông Giao Thuỷ. Nguyễn Quyện và Phạm Đức Kỳ đánh nhau to. Kỳ rướn mình nhảy sang mui thuyền của Nguyễn Quyện trước và hạ gục ngay người vệ sĩ của Quyện. Ông cầm gươm chém tới, Kỳ không đỡ kịp nên nhảy xuống sông lặn đi. Ông nhảy sang thuyền của Kỳ, chém được đầu người vệ sĩ và nhanh ý xóc mũi kiếm vào đầu địch thủ, dơ cao lên, hô lớn: *Đầu Vũ Lăng hầu đây, lũ chúng mày địch sao nổi ta!*
Quân Lê Trịnh nghe nói thế, tưởng chủ tướng bị giết nên nao núng, tan vỡ. Quân Mạc thừa thắng đuổi đánh. Trịnh Kiểm phải vội rút quân. Mạc Kính Điển sai tướng đem quân chặn lối về. Theo
[Đại Việt Sử ký Toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0), trận này quân Lê tổn hại quá nửa, chiến tướng bị giết đến vài chục viên, thuyền bè, khí giới phải vứt bỏ rất nhiều, Trịnh Kiểm rút về Thanh Hoa. Nguyễn Quyện được phong là Thạch quận công.
Chiến sự Lê-Mạc giằng co trong nhiều năm. Năm 1561, Mạc Phúc Nguyên lâm bệnh chết, con là
[Mạc Mậu Hợp](/wiki/M%E1%BA%A1c_M%E1%BA%ADu_H%E1%BB%A3p) mới hai tuổi lên thay. Phụ chính Mạc Kính Điển phong Nguyễn Quyện là Chưởng Phù Nam vệ.
#### Tiến đánh Nghệ An[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=7)]
Năm 1570, Trịnh Kiểm chết, các con là
[Trịnh Cối](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%E1%BB%91i) và [Trịnh Tùng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%C3%B9ng) tranh quyền đánh nhau. [Mạc Kính Điển](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_%C4%90i%E1%BB%83n) nhân thời cơ bèn khởi 10 vạn quân, 700 chiếc chiến thuyền chia làm năm đội vào đánh Nam triều. Mạc Đôn Nhượng cùng tướng Bắc đạo Mạc Đình Khoa trấn giữ cửa biển Thần Phù, tướng Nam đạo Nguyễn Quyện làm đội thứ 2, tướng Tây đạo [Mạc Ngọc Liễn](/wiki/M%E1%BA%A1c_Ng%E1%BB%8Dc_Li%E1%BB%85n) làm đội thứ 3, tướng Đông đạo Hoa Quận công và Kỳ Quận công làm đội thứ 4; đích thân Mạc Kính Điển đốc suất đại quân trung dinh làm đội thứ 5. Trịnh Cối liệu thế không chống nổi bèn đem quân về hàng nhà Mạc. Quân nhà Mạc thừa thắng tràn lên vây a9ánh An Trường, thuộc huyện Thuỷ Nguyên, là nơi vua nhà Lê đóng. Tuy nhiên, Trịnh Tùng thay thế Trịnh Kiểm cũng là tướng có tài, quân Mạc không đánh chiếm được Thanh Hoá, chỉ cướp được nhiều của cải và dân mang về bắc. Một số tướng lĩnh nhà Lê cũng quay sang hàng Mạc. [2]
Tháng 7 năm 1571, Nguyễn Quyện theo Mạc Kính Điển đốc suất quân lính vào đánh các huyện ở
[Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An). Theo [Đại Việt Sử ký Toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0), dân Nghệ An sợ uy quân Mạc từ lâu, địa thế lại xa cách, quân Lê Trịnh không thể cứu giúp được, phần nhiều đầu hàng nhà Mạc. Vì thế, từ sông Cả vào Nam đều là đất theo Mạc. Tướng Lê là Nguyễn Bá Quýnh nghe tin quân Mạc đến kinh hãi bỏ chạy. Nguyễn Quyện hợp binh với đạo quân Lê của Hoàng quận công [3] Mạc Đăng Lượng. Tuy nhiên, quân Mạc đi đánh xa, không được tiếp tế kịp thời. Tháng 9 năm đó, Trịnh Tùng chia quân cho hai quận công [[4]](#cite_note-4) [Trịnh Mô](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%E1%BA%A3nh_Hoan)và [Phan Công Tích](/w/index.php?title=Phan_C%C3%B4ng_T%C3%ADch&action=edit&redlink=1)đi cứu Nghệ An. Quân Mạc rút về.
Tháng 8 năm 1572, Do chiến sự bên Mạc có nhiều thuận lợi, Thái phó Vi quận công Lê Khắc Thận - con của Lê Bá Ly trước từng theo cha sang hàng Lê với Nguyễn Quyện- đã bỏ lại vợ con, vượt luỹ về hàng nhà Mạc.
Tháng 6 năm 1574, Nguyễn Quyện lại đem quân đánh
[Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An). Quân Lê đánh nhau với quân Mạc nhiều lần bất lợi, thấy quân lính nhiều người sợ bỏ trốn, bèn làm vòng sắt khoá chân quân lính vào thuyền. Quân Mạc đuổi đến, quân Lê cũng không chịu giao chiến. Nguyễn Quyện đánh bại quân Lê, đuổi theo bắt sống được tướng Hoành quận công Thái Bá Chiên mang về Thăng Long xử tử.
Tháng 8 năm 1575, Mạc Kính Điển mang quân vào đánh
[Thanh Hoá](/wiki/Thanh_H%C3%B3a), sai Nguyễn Quyện cầm quân đánh [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An). Trịnh Tùng điều quân đánh chặn, cầm chân được quân của Kính Điển ở huyện Yên Định. Trịnh Tùng cử các tướng Lại Thế Khanh, Phan Công Tích, [Trịnh Mô](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%E1%BA%A3nh_Hoan) đi cứu Nghệ An. Sáng ngày hôm sau Chiến sự giao tranh tại Lèn Hai vai Diễn Châu, Nguyễn Quyện nhìn Lèn Hai vai là núi "Lưỡng Khương" chỉ có Hai vai mà Không có đầu biết là sẽ thắng, đã dùng kỳ binh mai phục, đánh thắng giết chết Phan Công Tích trên lưng Ngựa.
Năm 1576, Mạc Kính Điển một lần nữa mang quân vào đánh Thanh Hoá và lại sai Nguyễn Quyện cầm quân đánh Nghệ An. Nguyễn Quyện đụng với Tấn quận công
[Trịnh Mô](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%E1%BA%A3nh_Hoan), đánh nhau vài tháng. Sau Trịnh Mô nhiều lần đánh không được, trốn về Thanh Hoa, đến huyện Ngọc Sơn. Nguyễn Quyện nói: [Trịnh](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh)Mô đánh thua chạy về, rút quân không có hiệu lệnh, ta thế nào cũng bắt được nó.
Rồi ông tự đốc quân đuổi tới Ngọc Sơn, bắt được
[Trịnh Mô](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%E1%BA%A3nh_Hoan) ở giữa đường đưa về Thăng Long. [Đại Việt Sử ký Toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0) của nhà Lê ghi nhận: *Từ đấy, oai thanh của Nguyễn Quyện ngày một lừng lẫy, trở thành viên danh tướng của họ Mạc. Các tướng hùng, tôi giỏi cả miền Giang Đông*. [[5]](#cite_note-5)đều cho là không bằng Nguyễn Quyện
#### Lão công thần[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=8)]
16 tháng 8 năm 1570 Mạc Kinh Điển đốc xuất các Tướng Tá đem hơn 10 vạn quân đánh Thanh Hóa. Hoàng Quận công (Không rõ Tên theo gia phả họ Hoàng trần Là Mạc Đăng Lượng) làm đội thứ nhất Tiên phong. Nam đạo Thạch quận công Nguyễn Quyện làm đội thứ Hai. Tháng 8 năm 1577, ông theo Mạc Kính Điển đi đánh Thanh Hoá nhưng không giành được thắng lợi. Quân Mạc tổn thất phải rút về.
Năm 1580, Mạc Kính Điển lâm bệnh không ra trận được Tháng 7 năm đó, Kính Điển sai Nguyễn Quyện cùng
[Mạc Ngọc Liễn](/wiki/M%E1%BA%A1c_Ng%E1%BB%8Dc_Li%E1%BB%85n) đem quân vào đánh Thanh Hoa, cướp lấy tiền của, súc vật của dân cư các huyện dọc sông rồi rút về. Tháng 10 năm 1580, [Mạc Kính Điển](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_%C4%90i%E1%BB%83n) mất . Mạc Đôn Nhượng được thay làm phụ chính. [6]
Năm 1581, Nguyễn Quyện theo Mạc Đôn Nhượng vào đánh Thanh Hoá nhưng Trịnh Tùng chốt giữ nhưng nơi hiểm yếu nên quân Mạc bại trận phải trở về.
Năm Quý Mùi (1583) sau mười năm giằng co (1573-1583), Trịnh Tùng thấy thế mình đã mạnh bèn cử binh mã ra đánh Sơn Nam, đổi thế thủ thành thế công. Lúc này Mạc Đôn Nhượng làm phụ chính đại thần không có tài như Mạc Kính Điển, vua
[Mạc Mậu Hợp](/wiki/M%E1%BA%A1c_M%E1%BA%ADu_H%E1%BB%A3p) hèn kém, ít quan tâm chính sự và không nghe lời trung thần. Nguyễn Quyện và [Mạc Ngọc Liễn](/wiki/M%E1%BA%A1c_Ng%E1%BB%8Dc_Li%E1%BB%85n) thì đều đã già yếu. Thế [Nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c) ngày một suy yếu.
Tháng 10/ 1584, Nhà Mạc phong Giáp Trưng làm Sách Quốc Công, Nguyễn Quyện được phong tước Thường quốc công. Tháng 6 năm 1586, ông được phong làm Nam quân Tả đô đốc, cùng Mạc Ngọc Liễn được phong làm Thái bảo. Hoàng Quận Công Mạc Đăng Lượng phong phủ tả Đô đốc.(theo Đại việt sử ký Toàn Thư) tháng 6 năm 1586 Mạc đăng Lượng được phong Phó Quốc Vương.
Tháng 11 năm 1587, quân Lê ra đánh phía tây nam, đến huyện Mỹ Lương. Nhà Mạc sai tướng Mạc Ngọc Liễn và Nguyễn Quyện ra chống giữ. Khi Nguyễn Quyện đến sông Do Lễ gặp quân Lê tới. Quân Mạc yếu thế, bị thua chạy về Thăng Long.
Liên tiếp trong các năm sau, quân Lê ra đánh, quân Mạc thường bị thua, nhưng khi quân Mạc chạy về kinh, phía quân Lê cũng chưa đủ mạnh để truy kích ra bắc, nên rút về Thanh Hoá.
#### Lực bất tòng tâm[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=9)]
Tháng 12 năm 1591, Trịnh Tùng huy động đại quân bắc tiến, chia làm 5 đạo để đánh ra Thăng Long. Nhà Mạc cũng dồn hết quân lính khoảng 10 vạn người ra mặt trận, hội ở Quốc Oai để quyết chiến. Mạc Mậu Hợp sai Mạc Ngọc Liễn đốc suất các tướng sĩ binh mã Tây đạo; Nguyễn Quyện đốc suất tướng sĩ binh mã Nam đạo, Mạc Mậu Hợp đích thân đốc suất binh mã của chính dinh.
Ngày 27 tháng chạp, đến địa phận xã Phấn Thượng
, hai bên đối trận với nhau. Quân Lê Trịnh mạnh mẽ tiến lên đánh bại quân Mạc, thừa thắng đuổi dài đến Giang Cao, chém được hơn 1 vạn quân Mạc. Mạc Mậu Hợp vội xuống thuyền vượt sông mà chạy. Duy có Nguyễn Quyện lánh xa nên được an toàn, chưa đụng quân Lê. [7] [Mạc Mậu Hợp](/wiki/M%E1%BA%A1c_M%E1%BA%ADu_H%E1%BB%A3p) trốn về Thăng Long, chỉnh đốn lại binh mã. Sai [Mạc Ngọc Liễn](/wiki/M%E1%BA%A1c_Ng%E1%BB%8Dc_Li%E1%BB%85n) đem quân bản đạo cố thủ từ cửa Bảo Khánh về phía tây đến phường Nhật Chiêu; [Bùi Văn Khuê](/wiki/B%C3%B9i_V%C4%83n_Khu%C3%AA), Trần Bách Niên đem quân bốn vệ giữ cửa Cầu Dừa, qua cửa Cầu Muống đến thẳng cửa Cầu Dền, chia dinh thứ, ngày đêm đóng cửa cố thủ trong thành Đại La để chống giữ; Nguyễn Quyện đem quân giữ từ Mạc Xá trở về đông, ứng cứu quân các đạo. Quân hai đạo Đông và Bắc đều thuộc quyền của Nguyễn Quyện.
Mạc Mậu Hợp tự tay đốc suất thuỷ quân, dàn hơn 100 chiếc thuyền giữ sông Nhị Hà để làm thanh viện. Nguyễn Quyện đem quân đến dinh, đặt quân phục ở ngoài cửa Cầu Dền để đợi, dàn súng lớn Bách Tử
và các thứ hoả khí để phòng bị. [8]
Đầu tháng giêng năm 1592, Trịnh Tùng đốc suất quân lính cùng tiến.
[Bùi Văn Khuê](/wiki/B%C3%B9i_V%C4%83n_Khu%C3%AA), Trần Bách Niên không chống nổi quân Lê, tan vỡ tháo chạy; Mạc Ngọc Liễn cũng bỏ trốn. Quân Lê thừa thắng đuổi tràn đến tận sông, phóng lửa đốt cung điện và nhà cửa trong thành. Trịnh Tùng thúc voi ngựa và quân lính đánh phá cửa Cầu Dền. Quân Mạc tan vỡ, quân mai phục của Nguyễn Quyện chưa kịp nổi dậy, bị chết hết ở ngoài cửa Cầu Dền. Nguyễn Quyện định liều mạng chạy trốn, nhưng tiến, lui đều không còn đường nào, trong ngoài đều là quân Lê, mà cửa luỹ lại bị lấp. Con ông là Nguyễn Bảo Trung, Nguyễn Nghĩa Trạch và thủ hạ, tinh binh cố sức đánh, đều chết tại trận.
Nguyễn Quyện trí cùng lực kiệt, chạy về bản dinh, bị quân Lê bắt sống đem dâng trước cửa quân. Trịnh Tùng cởi trói cho ông, đãi theo lễ tân khách, tuyên dụ uý lạo, nói tới ân nghĩa thu nạp của Trịnh Kiểm trước kia.
Nguyễn Quyện phục xuống và tự than rằng:
*Tướng thua trận không thể nói mạnh được. Trời đã bỏ họ Mạc thì người anh hùng cũng khó ra sức.*
Trịnh Tùng khen ngợi câu nói ấy của ông.
#### Tận trung với nhà Mạc[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=10)]
Nguyễn Quyện tuy bị bắt nhưng vẫn nhớ nhà Mạc, bèn nghĩ ra kế hoãn binh cho
[nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c). Ông nói với Trịnh Tùng san phẳng luỹ đất trong thành Thăng Long. Trịnh Tùng nghe theo, ngày 15 tháng giêng hạ lệnh cho các quân san phẳng luỹ đất đắp thành [Đại La](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_La) dài đến mấy ngàn trượng, phát hết bụi rậm gai góc, cày lấp hào rãnh, phá đến thành đất bằng. Ông muốn nhân thời gian quân Lê mải đi phá luỹ, quân Mạc sẽ có cơ hội tổ chức lại. [Trịnh Tùng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%C3%B9ng) tuy thắng trận nhưng liệu sức chưa chiếm hẳn được Thăng Long nên cũng tạm rút quân. Song Mạc Mậu Hợp khi trở về kinh thành lại hưởng lạc như cũ, không lo lắng việc phòng chống quân Nam và tổ chức phản công.
Nguyễn Quyện sinh được hai con gái. Con gái lớn là hoàng hậu Nguyễn Thị của
[Mạc Mậu Hợp](/wiki/M%E1%BA%A1c_M%E1%BA%ADu_H%E1%BB%A3p), con gái thứ là [Nguyễn Thị Niên](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Ni%C3%AAn) là vợ của tướng [Bùi Văn Khuê](/wiki/B%C3%B9i_V%C4%83n_Khu%C3%AA). Tháng 8 năm 1592, [Nguyễn Thị Niên](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Ni%C3%AAn) vào cung thăm chị, [Mạc Mậu Hợp](/wiki/M%E1%BA%A1c_M%E1%BA%ADu_H%E1%BB%A3p) thấy sắc đẹp của Thị Niên nên muốn chiếm đoạt, bèn giữ luôn ở trong cung và dự định triệu [Bùi Văn Khuê](/wiki/B%C3%B9i_V%C4%83n_Khu%C3%AA) về kinh để giết. [Nguyễn Thị Niên](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Ni%C3%AAn) sợ hãi bèn sai người hầu cận mật chạy đi báo cho [Bùi Văn Khuê](/wiki/B%C3%B9i_V%C4%83n_Khu%C3%AA). Văn Khuê biết chuyện, bèn dẫn quân bản bộ về hàng nhà Lê. Sau đó liên tiếp 10 tướng Mạc sang hàng Lê. Mạc Ngọc Liễn một mình chống giữ nhưng bị cô thế, bị bại trận ở Tam Đảo. Mạc Mậu Hợp đại bại bỏ chạy thoát sau ẩn cư trong chùa ở xứ Kinh bắc (không phải bị giết móc mắt bêu đầu đưa về Thanh hóa Hiến hoàng như Đại việt Sử ký toàn thư viết) [Mạc Ngọc Liễn](/wiki/M%E1%BA%A1c_Ng%E1%BB%8Dc_Li%E1%BB%85n) chạy thoát, lập người tông thất là [Mạc Kính Cung](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Cung) (con Kính Điển) lên ngôi, tiếp tục chống Lê Trịnh.
Nguyễn Quyện bị giam trong ngục. Các con ông là Nhuệ quận công Nguyễn Tín, Thọ Nham hầu Nguyễn Trù và con của Phù Hưng hầu Nguyễn Miễn- em ông, có sách chép là Nguyễn Phù Hưng hầu- là Đô Mỹ, Văn Bảng, Nam Dương, An Nghĩa, Nhân Trí
thấy vua Mạc bị bắt, bèn chịu khuất quy thuận. Tuy nhiên sau đó ông cùng các con, cháu vẫn muốn phò nhà Mạc nên mưu phản, việc bị phát giác. [9]
Ngày mồng 4 tháng 11 nhuận năm 1593, Nguyễn Quyện cùng Nguyễn Tín, Đô Mỹ, Văn Bảng, Nhân Trí đều bị giết trong ngục. Năm đó Nguyễn Quyện đã 82 tuổi.
Con ông là Thọ Nham cùng 2 người cháu là Nam Dương, An Nghĩa trốn thoát đi theo
[Mạc Kính Cung](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Cung), họ Mạc cát cứ trên [Cao Bằng](/wiki/Cao_B%E1%BA%B1ng) thêm hơn 80 năm nữa.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=11)] **Vợ Phạm Quỳnh, mẹ Phạm Dao là nhũ mẫu của Kính Điển** [^](#cite_ref-1) **đều không rõ tên** [^](#cite_ref-2) **Tức sông Lam** [^](#cite_ref-3) **Không rõ tên** [^](#cite_ref-4) **Vùng đất do nhà Mạc kiểm soát** [^](#cite_ref-5) **Theo** [^](#cite_ref-6) *Đại Việt Sử ký Toàn thư*và *Đại Việt thông sử*. Còn theo sách [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c)của [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim)viết năm 1919, in lần thứ nhất năm 1923 tái bản năm 1999 nói rằng Mạc Kính Điển mất năm 1579 **nay là xã Ngọc Tảo, huyện Tùng Thiện, tỉnh Hà Tây** [^](#cite_ref-7) **Máy bắn đạn ria** [^](#cite_ref-8) **Sử không chép rõ tên** [^](#cite_ref-9)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=12)] [Nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c) [Nam Bắc triều](/wiki/Nam-B%E1%BA%AFc_tri%E1%BB%81u_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [Bùi Văn Khuê](/wiki/B%C3%B9i_V%C4%83n_Khu%C3%AA) [Nguyễn Bỉnh Khiêm](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_B%E1%BB%89nh_Khi%C3%AAm) [Nguyễn Thiến](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Thi%E1%BA%BFn) [Mạc Ngọc Liễn](/wiki/M%E1%BA%A1c_Ng%E1%BB%8Dc_Li%E1%BB%85n) [Mạc Mậu Hợp](/wiki/M%E1%BA%A1c_M%E1%BA%ADu_H%E1%BB%A3p) [Nguyễn Cảnh Hoan](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%E1%BA%A3nh_Hoan)
## Tài liệu tham khảo chính[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=13)]
- Đại Việt Sử ký Toàn thư
- Đại Việt thông sử
- Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim viết năm 1919, in lần đầu năm 1921, Nhà Xuất bản Văn hoá Thông tin tái bản năm 1999, Hà Nội. trang 280-350.
- Bạch Vân cư sĩ của Minh Giang 2004, Nhà Xuất bản Thanh niên, Hà Nội, 353 trang
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n&action=edit§ion=14)] [Nguyễn Quyện](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/)trên Bách khoa Toàn thư Việt Nam

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=29-Aug-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Wed, 30 Sep 2015 12:00:00 GMT


text:
Hotels.com mang đến cho bạn những ưu đãi và khuyến mãi giá phòng khách sạn tuyệt vời tại Atlanta, Mỹ. Đặt phòng khách sạn trực tuyến ngay hôm nay cùng chúng tôi để hưởng giá tốt nhất.
Tại Hotels.com, bạn có thể tìm và so sánh giá phòng khách sạn tại Atlanta để chọn khách sạn hoàn hảo cho chuyến đi của mình. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Atlanta, Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn.
Tại Hotels.com, bạn có thể tìm và so sánh giá phòng khách sạn tại Atlanta để chọn khách sạn hoàn hảo cho chuyến đi của mình. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Atlanta, Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Application-Server

Content-Language: vi-VN

Content-Encoding: gzip

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Pragma: no-cache

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Sun, 28-Aug-2016 16:58:37 GMT; Path=/


text:
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.×

markdown:
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

WARC-Truncated: length

Server: Cowboy

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

Via: 1.1 varnish

X-Cache: MISS


text:
Kết quả 1 đến 1 của 1
Chủ đề: Tìm hiểu về CT scan !!
-
21-06-2010, 11:18 AM #1
Tìm hiểu về CT scan !!
Máy CT Scanner
CT được phát hiện một cách độc lập bởi Sir Godfrey Hounsfield, một kỹ sư người Anh và bác sĩ Alan Cormack và nó trở thành cơ sở chính để chẩn đoán các bệnh trong y học. Hounsfield và Cormack đã nhận được giải Nobel vào năm 1979 cho phát minh của mình.
Máy CT scan lần đầu tiên được lắp đặt vào năm 1974. Ngày nay có khoảng 6.000 máy CT đang được sử dụng tại Hoa Kỳ. Do những tiến bộ của nó, CT scan đã giúp giảm đáng kể những khó chịu của bệnh nhân vì hiện nay chúng đã hoạt động nhanh hơn rất nhiều. Ngoài ra, chất lượng hình ảnh của CT cũng ngày càng tiến bộ với độ phân giải cao hơn giúp nâng cao khả năng chẩn đoán của phương tiện chẩn đoán hình ảnh này. Chẳng hạn như hiện nay CT có thể cho các bác sĩ thấy những nốt hoặc khối u nhỏ mà trên phim X quang không thể nhìn thấy được.
Giới thiệu
* CT scan là cách chụp X quang đặc biệt cho ra những hình ảnh cắt lớp theo chiều ngang của cơ thể bằng cách sử dung tia X và máy vi tính. Những hình ảnh này giúp các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh có thể nhìn vào bên trong cơ thể bệnh nhân theo cách tương tự như khi bạn nhìn vào bên trong ruột của ổ bánh mì sau khi cắt lát chúng. CT có thể chụp từng lát cắt của cơ thể giúp cho bác sĩ có thể nhìn trực tiếp vào khu vực cần thiết. CT thường được dùng để đánh giá não, cổ, cột sống, lồng ngực, bụng, khung chậu và xoang.
* CT bắt đầu trở thành một phương pháp cận lâm sàng thông dụng và có thể được thực hiện không chỉ ở các bệnh viện lớn mà còn ở các cơ sở khám bệnh tư nhân.
* CT đã làm một cuộc cách mạng hóa nền y học hiện đại vì nó cho phép các bác sĩ có thể quan sát những loại bệnh mà trước đây chỉ có thể được phát hiện qua phẫu thuật hoặc tử thiết. CT là một phương tiện chẩn đoán không xâm lấn, an toàn và dễ chịu. Nó cung cấp một hình ảnh có độ chi tiết cao ở nhiều phần khác nhau của cơ thể.
* Khi bạn nhìn vào phim X quang (chẳng hạn như X quang ngực) cũng giống như bạn đang nhìn xuyên qua cơ thể của người được chụp vậy. Nhưng CT và MRI (có hình ảnh tương tự như CT) cho ta những góc nhìn khác của cơ thể so với X quang. CT và MRI cho những hình ảnh cắt lớp theo chiều ngang tương tự như đang "mở" cơ thể của bệnh nhân ra, giúp cho bác sĩ có thể nhìn nó từ bên trong. MRI dùng từ trường và sóng radio để tạo ra hình ảnh còn CT dùng tia X để tạo ra hình ảnh. X quang là một thủ thuật cận lâm sàng không đắt tiền và được thực hiện một cách nhanh chóng, thích hợp dùng để chẩn đoán viêm phổi, viêm khớp và gãy xương. CT và MRI đánh giá các mô mềm tốt hơn, chẳng hạn như não, gan, các cơ quan trong ổ bụng cũng như phát hiện ra những bất thường không rõ ràng và có thể không phát hiện được trên phim X quang thông thường.
* Người ta cũng hay dùng CT để quan sát kỹ hơn những bất thường được phát hiện thấy ở X quang hay siêu âm. CT cũng có thể được dùng để kiểm tra những triệu chứng đặc hiệu như đau hoặc chóng mặt. Các bệnh nhân ung thư cũng có thể dùng CT để kiểm tra mức độ lan rộng của bệnh.
* CT đầu hoặc não để kiểm tra những cấu trúc khác nhau bên trong nhằm tìm các khối, khu vực bị chảy máu, những mạch máu bất thường. Đôi khi nó cũng được dùng để quan sát xương sọ.
* CT cổ dùng để kiểm tra những mô mềm bên trong cổ và thường được dùng để xác định các khối hoặc bướu ở cổ, hoặc tìm cách hạch hay tuyến bị phì đại.
* CT ngực thường được dùng để kiểm tra kỹ hơn những bất thường phát hiện trên phim X quang. Nó cũng được dùng để tìm những hạch bị phì đại.
* CT bụng và khung chậu dùng để quan sát các cấu trúc bên trong ổ bụng và khung chậu (gan, lách, thận, tụy, tuyến thượng thận) và ống tiêu hóa. Chúng được thực hiện để kiểm tra những nguyên nhân gây đau hoặc đôi khi dùng để theo dõi những bất thường phát hiện được trên các phương tiện khác như siêu âm.
* CT xoang dùng để chẩn đoán bệnh của xoang và tìm những chỗ bị hẹp hoặc tắc ở đường ra của xoang.
* CT cột sống thường được dùng để chẩn đoán thoát vị đĩa đệm hoặc hẹp ống tủy sống ở những người bị đau cổ, cánh tay, lưng và/hoặc chân. Nó cũng được dùng để tìm những chỗ gãy hoặc vỡ của cột sống.
CT scan cổ
Hình ảnh CT scan vùng cổ
+ Nguy cơ
CT có nguy cơ rất thấp.
* Bạn phải tiếp xúc với phóng xạ khi chụp CT. Tuy nhiên, chúng ở mức giới hạn an toàn.
* Khả năng nguy cơ lớn nhất là khi bạn cần phải tiêm thuốc cản quang (thuốc nhuộm) để giúp phân biệt những mô bình thường với các mô bất thường. Chúng cũng giúp phân biệt các mạch máu với những cấu trúc khác chẳng hạn như hạch lympho.
* Cũng giống như đối với các loại thuốc khác, một số người có thể phản ứng với thuốc cản quang. Khả năng gây ra những phản ứng nặng nề đối với thuốc cản quang là 1/100.000. Những người có nguy cơ cao hơn bình thường có thể cần phải điều trị trước đó và nên kiểm tra lại ở bệnh viện. Những người có nguy cơ cao hơn bình thường bao gồm những người đã từng bị phản ứng với thuốc cản quang trước đó, hoặc bị phản ứng dị ứng nặng đối với những loại thuốc khác, bị hen hoặc khí phế thũng, hoặc bị bệnh tim nặng, những người này nếu cần thiết phải chụp CT thì nên đến bệnh viện để chụp.
* Bất kỳ lúc nào kim tiêm đưa vào bên trong tĩnh mạch, luôn có nguy cơ thuốc cản quang bị bơm ra ngoài tĩnh mạch và đi vào dưới da. Nếu một lượng lớn thuốc cản quan bị bơm ra ngoài, len vào vùng dưới da, trong một số hiếm trường hợp, có thể làm cho da bị hư hại.
+ Chuẩn bị
Nếu cần phải tiêm thuốc cản quang, bạn không nên ăn hay uống trước khi chụp vài giờ do thuốc có thể làm cho dạ dày bị khó chịu. Để được tiêm thuốc cản quang, bạn sẽ được đưa một kim luồn vào tĩnh mạch ở tay ngay trước thời điểm chụp và thuốc cản quang sẽ đi vào cơ thể của bạn qua đường này.
Trước khi chụp CT vùng bụng và khung chậu trong hầu hết các trường hợp cần phải uống dung dịch cản quang có chứa barium loãng. Dung dịch này giúp bác sĩ có thể xác định được ống tiêu hóa (dạ dày, ruột non, ruột già) để kiểm tra những bất thường của các cơ quan đó và phân biệt chúng với những cấu trúc khác bên trong ổ bụng. Bạn cũng được yêu cầu uống khoảng 1 lít trong vòng 1.5 đến 2 giờ.
Quá trình chụp
Hầu hết các trường hợp thì CT là một thủ thuật chẩn đoán ngoại viện, có nghĩa là sau khi chụp xong, bạn có thể về nhà mà không cần phải nằm lại bệnh viện.
* Máy CT giống như một cái bánh vòng khổng lồ mà ở trung tâm của nó là 1 cái bàn hẹp. Không giống như MRI, bạn phải nằm bên trong một cái ống của máy quét, khi chụp CT, ít khi bạn có cảm giác bị giảm giữ do cấu trúc mở của máy. Thường thì bạn nằm đặt lưng lên bàn và được đưa xuyên qua máy. Bạn được đẩy xuyên qua máy scan bắt đầu từ phía đầu hay từ phía chân trước tùy thuộc vào bộ phận nào của cơ thể cần chụp. Đối với một số trường hợp chụp chẳng hạn như chụp xoang và tai giữa, bạn sẽ cần phải nằm bằng bụng và đưa đầu vào trước.
* Bạn cần phải nằm bất động trong khi chụp, thường kéo dài khoảng vài phút. Quá trình chụp bao gồm chỉnh thông số, quét, kiểm tra hình ảnh, và rút kim tiêm ra nếu cần mất khoảng 15-45 phút tùy thuộc vào phần cơ thể nào được chụp.
o Trong một số trường hợp, bạn cần phải nín thở trong khoảng 20 giây.
o Việc quyết định bạn nên mặc đồ gì khi chụp là còn tùy thuộc vào tính chất của lần chụp. Nếu chụp CT ngực, bụng hoặc khung chậu, thường bạn cần phải mặc áo choàng của bệnh viện. Nếu chụp CT đầu, bạn có thể mặc đồ bình thường.
o Rất ít khi cần phải dùng đến thuốc giảm đau. Vì máy hoạt động rất yên tĩnh nên tất cả những gì bạn nghe thấy trong quá trình chụp là tiếng kêu vo vo nhẹ của máy.
o Kỹ thuật viên ngồi ở phòng bên cạnh và có thể quan sát bạn qua một cửa sổ lớn.
+ Sau khi chụp
Nếu bạn phải tiêm thuốc cản quan thì trước khi ra khỏi bệnh viện, kim tiêm sẽ được lấy ra. Không có tác dụng phụ nào từ quá trình chụp và từ thuốc cản quản. Trong một số trường hợp hiếm gặp, có thể bạn cần phải sử dụng thuốc an thần, bạn sẽ được đưa về nhà khi tỉnh dậy và cần phải được người khác chở.
Hình ảnh CT sẽ được phân tích bởi bác sĩ chẩn đoán hình ảnh được đào tạo qua nhiều khóa học về x-quang. Kết quả sẽ được gửi về cho bác sĩ điều trị của bạn. Thời gian nhận được kết quả trả về tùy thuộc vào nơi chụp.
+ Khi nào cần đến gặp bác sĩ
Phản ứng phụ với thuốc cản quang luôn diễn ra gần như tức thời, do đó rất hiếm có trường hợp bạn bị phản ứng phụ sau khi rời khỏi phòng chụp. Tuy nhiên, nếu bạn nghĩ mình bị phản ứng phụ ở giai đoạn muộn, hãy gọi điện đến nơi bạn đã chụp để được tư vấn.
Những triệu chứng bao gồm ngứa, khó thở hoặc khó nuốt. Nếu thuốc cản quan đi vào dưới da, bạn có thể sẽ bị đỏ, sưng và đau. Thường thì bạn sẽ được yêu cầu quay trở lại vào ngày hôm sau để kiểm tra lại da.
Theo emedicinehealth - Y học NET dịch

markdown:
Kết quả 1 đến 1 của 1
#
Chủ đề:
[Tìm hiểu về CT scan !!](http://forum.bacsi.com/chan-doan-hinh-anh/tim-hieu-ve-ct-scan-18881.html)
-
21-06-2010, 11:18 AM
[#1](http://forum.bacsi.com/chan-doan-hinh-anh/tim-hieu-ve-ct-scan-18881.html#post30493)
Tìm hiểu về CT scan !!
**Máy CT Scanner**
CT được phát hiện một cách độc lập bởi Sir Godfrey Hounsfield, một kỹ sư người Anh và bác sĩ Alan Cormack và nó trở thành cơ sở chính để chẩn đoán các bệnh trong y học. Hounsfield và Cormack đã nhận được giải Nobel vào năm 1979 cho phát minh của mình.
Máy CT scan lần đầu tiên được lắp đặt vào năm 1974. Ngày nay có khoảng 6.000 máy CT đang được sử dụng tại Hoa Kỳ. Do những tiến bộ của nó, CT scan đã giúp giảm đáng kể những khó chịu của bệnh nhân vì hiện nay chúng đã hoạt động nhanh hơn rất nhiều. Ngoài ra, chất lượng hình ảnh của CT cũng ngày càng tiến bộ với độ phân giải cao hơn giúp nâng cao khả năng chẩn đoán của phương tiện chẩn đoán hình ảnh này. Chẳng hạn như hiện nay CT có thể cho các bác sĩ thấy những nốt hoặc khối u nhỏ mà trên phim X quang không thể nhìn thấy được.
Giới thiệu
* CT scan là cách chụp X quang đặc biệt cho ra những hình ảnh cắt lớp theo chiều ngang của cơ thể bằng cách sử dung tia X và máy vi tính. Những hình ảnh này giúp các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh có thể nhìn vào bên trong cơ thể bệnh nhân theo cách tương tự như khi bạn nhìn vào bên trong ruột của ổ bánh mì sau khi cắt lát chúng. CT có thể chụp từng lát cắt của cơ thể giúp cho bác sĩ có thể nhìn trực tiếp vào khu vực cần thiết. CT thường được dùng để đánh giá não, cổ, cột sống, lồng ngực, bụng, khung chậu và xoang.
* CT bắt đầu trở thành một phương pháp cận lâm sàng thông dụng và có thể được thực hiện không chỉ ở các bệnh viện lớn mà còn ở các cơ sở khám bệnh tư nhân.
* CT đã làm một cuộc cách mạng hóa nền y học hiện đại vì nó cho phép các bác sĩ có thể quan sát những loại bệnh mà trước đây chỉ có thể được phát hiện qua phẫu thuật hoặc tử thiết. CT là một phương tiện chẩn đoán không xâm lấn, an toàn và dễ chịu. Nó cung cấp một hình ảnh có độ chi tiết cao ở nhiều phần khác nhau của cơ thể.
* Khi bạn nhìn vào phim X quang (chẳng hạn như X quang ngực) cũng giống như bạn đang nhìn xuyên qua cơ thể của người được chụp vậy. Nhưng CT và MRI (có hình ảnh tương tự như CT) cho ta những góc nhìn khác của cơ thể so với X quang. CT và MRI cho những hình ảnh cắt lớp theo chiều ngang tương tự như đang "mở" cơ thể của bệnh nhân ra, giúp cho bác sĩ có thể nhìn nó từ bên trong. MRI dùng từ trường và sóng radio để tạo ra hình ảnh còn CT dùng tia X để tạo ra hình ảnh. X quang là một thủ thuật cận lâm sàng không đắt tiền và được thực hiện một cách nhanh chóng, thích hợp dùng để chẩn đoán viêm phổi, viêm khớp và gãy xương. CT và MRI đánh giá các mô mềm tốt hơn, chẳng hạn như não, gan, các cơ quan trong ổ bụng cũng như phát hiện ra những bất thường không rõ ràng và có thể không phát hiện được trên phim X quang thông thường.
* Người ta cũng hay dùng CT để quan sát kỹ hơn những bất thường được phát hiện thấy ở X quang hay siêu âm. CT cũng có thể được dùng để kiểm tra những triệu chứng đặc hiệu như đau hoặc chóng mặt. Các bệnh nhân ung thư cũng có thể dùng CT để kiểm tra mức độ lan rộng của bệnh.
* CT đầu hoặc não để kiểm tra những cấu trúc khác nhau bên trong nhằm tìm các khối, khu vực bị chảy máu, những mạch máu bất thường. Đôi khi nó cũng được dùng để quan sát xương sọ.
* CT cổ dùng để kiểm tra những mô mềm bên trong cổ và thường được dùng để xác định các khối hoặc bướu ở cổ, hoặc tìm cách hạch hay tuyến bị phì đại.
* CT ngực thường được dùng để kiểm tra kỹ hơn những bất thường phát hiện trên phim X quang. Nó cũng được dùng để tìm những hạch bị phì đại.
* CT bụng và khung chậu dùng để quan sát các cấu trúc bên trong ổ bụng và khung chậu (gan, lách, thận, tụy, tuyến thượng thận) và ống tiêu hóa. Chúng được thực hiện để kiểm tra những nguyên nhân gây đau hoặc đôi khi dùng để theo dõi những bất thường phát hiện được trên các phương tiện khác như siêu âm.
* CT xoang dùng để chẩn đoán bệnh của xoang và tìm những chỗ bị hẹp hoặc tắc ở đường ra của xoang.
* CT cột sống thường được dùng để chẩn đoán thoát vị đĩa đệm hoặc hẹp ống tủy sống ở những người bị đau cổ, cánh tay, lưng và/hoặc chân. Nó cũng được dùng để tìm những chỗ gãy hoặc vỡ của cột sống.
CT scan cổ
Hình ảnh CT scan vùng cổ
**+ Nguy cơ**
CT có nguy cơ rất thấp.
* Bạn phải tiếp xúc với phóng xạ khi chụp CT. Tuy nhiên, chúng ở mức giới hạn an toàn.
* Khả năng nguy cơ lớn nhất là khi bạn cần phải tiêm thuốc cản quang (thuốc nhuộm) để giúp phân biệt những mô bình thường với các mô bất thường. Chúng cũng giúp phân biệt các mạch máu với những cấu trúc khác chẳng hạn như hạch lympho.
* Cũng giống như đối với các loại thuốc khác, một số người có thể phản ứng với thuốc cản quang. Khả năng gây ra những phản ứng nặng nề đối với thuốc cản quang là 1/100.000. Những người có nguy cơ cao hơn bình thường có thể cần phải điều trị trước đó và nên kiểm tra lại ở bệnh viện. Những người có nguy cơ cao hơn bình thường bao gồm những người đã từng bị phản ứng với thuốc cản quang trước đó, hoặc bị phản ứng dị ứng nặng đối với những loại thuốc khác, bị hen hoặc khí phế thũng, hoặc bị bệnh tim nặng, những người này nếu cần thiết phải chụp CT thì nên đến bệnh viện để chụp.
* Bất kỳ lúc nào kim tiêm đưa vào bên trong tĩnh mạch, luôn có nguy cơ thuốc cản quang bị bơm ra ngoài tĩnh mạch và đi vào dưới da. Nếu một lượng lớn thuốc cản quan bị bơm ra ngoài, len vào vùng dưới da, trong một số hiếm trường hợp, có thể làm cho da bị hư hại.
**+ Chuẩn bị**
Nếu cần phải tiêm thuốc cản quang, bạn không nên ăn hay uống trước khi chụp vài giờ do thuốc có thể làm cho dạ dày bị khó chịu. Để được tiêm thuốc cản quang, bạn sẽ được đưa một kim luồn vào tĩnh mạch ở tay ngay trước thời điểm chụp và thuốc cản quang sẽ đi vào cơ thể của bạn qua đường này.
Trước khi chụp CT vùng bụng và khung chậu trong hầu hết các trường hợp cần phải uống dung dịch cản quang có chứa barium loãng. Dung dịch này giúp bác sĩ có thể xác định được ống tiêu hóa (dạ dày, ruột non, ruột già) để kiểm tra những bất thường của các cơ quan đó và phân biệt chúng với những cấu trúc khác bên trong ổ bụng. Bạn cũng được yêu cầu uống khoảng 1 lít trong vòng 1.5 đến 2 giờ.
Quá trình chụp
Hầu hết các trường hợp thì CT là một thủ thuật chẩn đoán ngoại viện, có nghĩa là sau khi chụp xong, bạn có thể về nhà mà không cần phải nằm lại bệnh viện.
* Máy CT giống như một cái bánh vòng khổng lồ mà ở trung tâm của nó là 1 cái bàn hẹp. Không giống như MRI, bạn phải nằm bên trong một cái ống của máy quét, khi chụp CT, ít khi bạn có cảm giác bị giảm giữ do cấu trúc mở của máy. Thường thì bạn nằm đặt lưng lên bàn và được đưa xuyên qua máy. Bạn được đẩy xuyên qua máy scan bắt đầu từ phía đầu hay từ phía chân trước tùy thuộc vào bộ phận nào của cơ thể cần chụp. Đối với một số trường hợp chụp chẳng hạn như chụp xoang và tai giữa, bạn sẽ cần phải nằm bằng bụng và đưa đầu vào trước.
* Bạn cần phải nằm bất động trong khi chụp, thường kéo dài khoảng vài phút. Quá trình chụp bao gồm chỉnh thông số, quét, kiểm tra hình ảnh, và rút kim tiêm ra nếu cần mất khoảng 15-45 phút tùy thuộc vào phần cơ thể nào được chụp.
o Trong một số trường hợp, bạn cần phải nín thở trong khoảng 20 giây.
o Việc quyết định bạn nên mặc đồ gì khi chụp là còn tùy thuộc vào tính chất của lần chụp. Nếu chụp CT ngực, bụng hoặc khung chậu, thường bạn cần phải mặc áo choàng của bệnh viện. Nếu chụp CT đầu, bạn có thể mặc đồ bình thường.
o Rất ít khi cần phải dùng đến thuốc giảm đau. Vì máy hoạt động rất yên tĩnh nên tất cả những gì bạn nghe thấy trong quá trình chụp là tiếng kêu vo vo nhẹ của máy.
o Kỹ thuật viên ngồi ở phòng bên cạnh và có thể quan sát bạn qua một cửa sổ lớn.
**+ Sau khi chụp**
Nếu bạn phải tiêm thuốc cản quan thì trước khi ra khỏi bệnh viện, kim tiêm sẽ được lấy ra. Không có tác dụng phụ nào từ quá trình chụp và từ thuốc cản quản. Trong một số trường hợp hiếm gặp, có thể bạn cần phải sử dụng thuốc an thần, bạn sẽ được đưa về nhà khi tỉnh dậy và cần phải được người khác chở.
Hình ảnh CT sẽ được phân tích bởi bác sĩ chẩn đoán hình ảnh được đào tạo qua nhiều khóa học về x-quang. Kết quả sẽ được gửi về cho bác sĩ điều trị của bạn. Thời gian nhận được kết quả trả về tùy thuộc vào nơi chụp.
**+ Khi nào cần đến gặp bác sĩ**
Phản ứng phụ với thuốc cản quang luôn diễn ra gần như tức thời, do đó rất hiếm có trường hợp bạn bị phản ứng phụ sau khi rời khỏi phòng chụp. Tuy nhiên, nếu bạn nghĩ mình bị phản ứng phụ ở giai đoạn muộn, hãy gọi điện đến nơi bạn đã chụp để được tư vấn.
Những triệu chứng bao gồm ngứa, khó thở hoặc khó nuốt. Nếu thuốc cản quan đi vào dưới da, bạn có thể sẽ bị đỏ, sưng và đau. Thường thì bạn sẽ được yêu cầu quay trở lại vào ngày hôm sau để kiểm tra lại da.
Theo emedicinehealth - Y học NET dịch

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Set-Cookie: vbseo_loggedin=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: private

Pragma: private

Server: cloudflare-nginx


text:
Theo Trung tâm Khuyến nông-Khuyến ngư Quốc gia thì, hiện nay rất nhiều hộ gia đình, cơ sở nuôi tôm, cá thường dùng cám gạo, cám ngô rắc xuống ao cho tôm cá ăn, tuy nhiên những loại thức ăn trên cũng chưa đủ chất dinh dưỡng để giúp cá, tôm tăng trưởng nhanh và có được sức đề kháng với bệnh tật, thời tiết bất thường.
Vì vậy nên thực hiện chế biến thức ăn hỗn hợp cho cá, tôm ăn. Trung tâm Khuyến nông- Khuyến ngư Quốc gia đã đưa ra công thức để hướng dẫn bà con cách làm này:
Xin giới thiệu sơ đồ sản xuất thức ăn viên hỗn hợp cho cá:
Tìm kiếm nguyên liệu–Làm sạch–Sơ chế, phơi khô–Nghiền thành bột mịn–Phối trộn theo công thức thức ăn–Ép viên–Phơi sấy– Đóng bao.
Nguyên liệu làm thức ăn là ngô, lúa mì, thóc, cám lúa mì, cám gạo, đỗ tương, khô dầu, bột sắn, bột cá, xác mắm, bột thịt, cá tạp…
Một số công thức chế biến thức ăn hỗn hợp thường dùng
Cá rô phi:
Công thức 1: Cám gạo 35%, bột ngô 20%, khô lạc 12%, bột đỗ tương 9,5%, bột cá 8%, sắn 15%, premix 0,5%.
Công thức 2: Sau khi nhào trộn các thành phần thức ăn, bổ sung chất kết dính như bột sắn, bột mì rồi tiếp tục trộn trong 15-20 phút nữa. Nếu thức ăn còn khô (độ ẩm chưa đạt 25-30%) cần bổ sung thêm nước. Cho thức ăn vào máy để ép viên, điều chỉnh cỡ số của mắt sàng để có cỡ viên thức ăn phù hợp với cỡ cá, tôm đang nuôi. Trong nuôi quy mô nông hộ có thể dùng máy đùn thức ăn có công suất 70 kg/giờ, động cơ điện 2,2kW hoặc động cơ nổ =6pH, vòng quay trục chính <500 vòng/phút.
Nguyên lý hoạt động: Đùn ép qua trục trơn, bên trong có rãnh, trong quá trình đùn do ma sát làm nhiệt độ khối thức ăn tăng lên 60-70 độ C, ở nhiệt độ này thức ăn được làm chín. Nhờ sức ép của trục lăn trên xilanh, viên thức ăn được hình thành khi chui qua rãnh của thành xilanh.
Bảo quản: Sau khi tạo viên xong, thức ăn được cho ăn luôn hoặc đem phơi nắng, hoặc sấy khô ở nhiệt độ 60 độ C trong 6-8 giờ. Nếu sấy ở nhiệt độ quá cao, trên 80 độ C sẽ làm mất đi một số vitamin, protein bị biến tính làm cho chất lượng thức ăn giảm sút.
Thức ăn viên khô được đóng bao và bảo quản trong kho. Thường một bao thức ăn đóng từ 15-30kg để dễ vận chuyển. Khi di chuyển từ nơi này đến nơi khác phải cần thận không thức ăn bị vỡ. Khi bảo quản trong kho, thức ăn đóng bao cần được kê cao cách mặt đất 30cm tránh để trong kho ẩm sẽ ảnh hưởng đến thức ăn dễ gây bệnh cho tôm cá.
Đối với cám nổi: Nguyên liệu để sản xuất viên thức ăn cho cá gồm: bột cá (khoảng 60% hàm lượng đạm); bánh dầu đậu nành; lúa mì, cám gạo; và bột khoai mì.

markdown:
Theo Trung tâm Khuyến nông-Khuyến ngư Quốc gia thì, hiện nay rất nhiều hộ gia đình, cơ sở nuôi tôm, cá thường dùng cám gạo, cám ngô rắc xuống ao cho tôm cá ăn, tuy nhiên những loại thức ăn trên cũng chưa đủ chất dinh dưỡng để giúp cá, tôm tăng trưởng nhanh và có được sức đề kháng với bệnh tật, thời tiết bất thường.
Vì vậy nên thực hiện chế biến thức ăn hỗn hợp cho cá, tôm ăn. Trung tâm Khuyến nông- Khuyến ngư Quốc gia đã đưa ra công thức để hướng dẫn bà con cách làm này:
Xin giới thiệu sơ đồ sản xuất thức ăn viên hỗn hợp cho cá:
Tìm kiếm nguyên liệu–Làm sạch–Sơ chế, phơi khô–Nghiền thành bột mịn–Phối trộn theo công thức thức ăn–Ép viên–Phơi sấy– Đóng bao.
Nguyên liệu làm thức ăn là ngô, lúa mì, thóc, cám lúa mì, cám gạo, đỗ tương, khô dầu, bột sắn, bột cá, xác mắm, bột thịt, cá tạp…
Một số công thức chế biến thức ăn hỗn hợp thường dùng
**Cá rô phi: ** ** Cám gạo 35%, bột ngô 20%, khô lạc 12%, bột đỗ tương 9,5%, bột cá 8%, sắn 15%, premix 0,5%. Công thức 1:** **Sau khi nhào trộn các thành phần thức ăn, bổ sung chất kết dính như bột sắn, bột mì rồi tiếp tục trộn trong 15-20 phút nữa. Nếu thức ăn còn khô (độ ẩm chưa đạt 25-30%) cần bổ sung thêm nước. Cho thức ăn vào máy để ép viên, điều chỉnh cỡ số của mắt sàng để có cỡ viên thức ăn phù hợp với cỡ cá, tôm đang nuôi. Trong nuôi quy mô nông hộ có thể dùng máy đùn thức ăn có công suất 70 kg/giờ, động cơ điện 2,2kW hoặc động cơ nổ =6pH, vòng quay trục chính <500 vòng/phút. Công thức 2: ** **Đùn ép qua trục trơn, bên trong có rãnh, trong quá trình đùn do ma sát làm nhiệt độ khối thức ăn tăng lên 60-70 độ C, ở nhiệt độ này thức ăn được làm chín. Nhờ sức ép của trục lăn trên xilanh, viên thức ăn được hình thành khi chui qua rãnh của thành xilanh. Nguyên lý hoạt động: ** **Sau khi tạo viên xong, thức ăn được cho ăn luôn hoặc đem phơi nắng, hoặc sấy khô ở nhiệt độ 60 độ C trong 6-8 giờ. Nếu sấy ở nhiệt độ quá cao, trên 80 độ C sẽ làm mất đi một số vitamin, protein bị biến tính làm cho chất lượng thức ăn giảm sút. Bảo quản: **
Thức ăn viên khô được đóng bao và bảo quản trong kho. Thường một bao thức ăn đóng từ 15-30kg để dễ vận chuyển. Khi di chuyển từ nơi này đến nơi khác phải cần thận không thức ăn bị vỡ. Khi bảo quản trong kho, thức ăn đóng bao cần được kê cao cách mặt đất 30cm tránh để trong kho ẩm sẽ ảnh hưởng đến thức ăn dễ gây bệnh cho tôm cá.
**Đối với cám nổi:** Nguyên liệu để sản xuất viên thức ăn cho cá gồm: bột cá (khoảng 60% hàm lượng đạm); bánh dầu đậu nành; lúa mì, cám gạo; và bột khoai mì.

Server: Apache

X-Pad: avoid browser bug


text:
Click vào đây để tiếp tục
Đang chuyển trang, vui lòng đợi...
Click vào đây nếu đợi quá lâu

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

X-Powered-By: SVIT Engine / 1.1


text:
Một khi hệ thống khởi động được, bạn sẽ thấy dấu nhắc đăng nhập. Hãy đăng nhập, dùng tên đăng nhập cá nhân và mật khẩu bạn đã chọn trong tiến trình cài đặt. Hệ thống của bạn lúc bây giờ sẵn sàng sử dụng.
Nếu bạn là người mới dùng Debian, khuyên bạn đọc tài liệu hướng dẫn có sẵn liên quan đến mỗi bước mới. Hiện thời có vài hệ thống tài liệu, cũng có tiến trình cố gắng hợp nhất những kiểu tài liệu khác nhau. Đây là một số điểm bắt đầu đọc.
Tài liệu hướng dẫn có sẵn với chương trình được cài đặt thì nằm trong
/usr/share/doc/, dưới một thư mục con đặt tên theo gói Debian chứa chương trình đó. Tuy nhiên, tài liệu hướng dẫn rộng rãi hơn thường được đóng gói một cách riêng trong gói tài liệu đặc biệt bình thường không phải được cài đặt theo mặc định. Chẳng hạn, tài liệu hướng dẫn về công cụ quản lý gói apt nằm trong hai gói riêng
apt-doc và
apt-howto.
Hơn nữa, có một số thư mục đặc biệt ở trong phân cấp
/usr/share/doc/. Những tài liệu Linux Thế Nào được cài đặt dạng nén .gz vào thư mục
/usr/share/doc/HOWTO/en-txt/. Sau khi cài đặt gói gói dhelp, bạn sẽ tìm thấy một mục lục tài liệu có khả năng duyệt qua nằm trong
/usr/share/doc/HTML/index.html.
Có thể xem dễ dàng các tài liệu này bằng trình duyệt dựa vào văn bản, bằng cách nhập những lệnh này:
$ cd /usr/share/doc/ $ w3m .
Dấu chấm nằm sau lệnh w3m thì báo nó hiển thị nội dung của thư mục hiện có.
Nếu máy tính có môi trường đồ họa được cài đặt, bạn cũng có khả năng sử dụng trình duyệt Web để xem tài liệu. Hãy khởi chạy trình duyệt Web từ trình đơn ứng dụng, rồi gõ địa chỉ
/usr/share/doc/ vào thanh địa chỉ.
Bạn cũng có thể gõ
info hay
lệnh
man để xem tài liệu hướng dẫn về phần lớn lệnh sẵn sàng ở dấu nhắc lệnh. Việc gõ lệnh
lệnh
help (trợ giúp) sẽ hiển thị trợ giúp về các lệnh trình bao. Hơn nữa, việc gõ lệnh nào với
--help theo sau sẽ thường hiển thị bản tóm tắt ngắn về cách sử dụng lệnh đó. Nếu kết quả của lệnh cuộn qua cạnh trên của màn hình, hãy gõ
| more sau lệnh đó để dùng chương trình
more để gây ra kết quả tạm dừng trước khi cuộn qua cạnh trên của màn hình. Để xem danh sách các lệnh sẵn sàng bắt đầu với một chữ nào đó, hãy gõ chữ đó rồi hai dấu cách kiểu Tab.

markdown:
Một khi hệ thống khởi động được, bạn sẽ thấy dấu nhắc đăng nhập. Hãy đăng nhập, dùng tên đăng nhập cá nhân và mật khẩu bạn đã chọn trong tiến trình cài đặt. Hệ thống của bạn lúc bây giờ sẵn sàng sử dụng.
Nếu bạn là người mới dùng Debian, khuyên bạn đọc tài liệu hướng dẫn có sẵn liên quan đến mỗi bước mới. Hiện thời có vài hệ thống tài liệu, cũng có tiến trình cố gắng hợp nhất những kiểu tài liệu khác nhau. Đây là một số điểm bắt đầu đọc.
Tài liệu hướng dẫn có sẵn với chương trình được cài đặt thì nằm trong
/usr/share/doc/, dưới một thư mục con đặt tên theo gói Debian chứa chương trình đó. Tuy nhiên, tài liệu hướng dẫn rộng rãi hơn thường được đóng gói một cách riêng trong gói tài liệu đặc biệt bình thường không phải được cài đặt theo mặc định. Chẳng hạn, tài liệu hướng dẫn về công cụ quản lý gói
**apt** nằm trong hai gói riêng
apt-doc và
apt-howto.
Hơn nữa, có một số thư mục đặc biệt ở trong phân cấp
/usr/share/doc/. Những tài liệu Linux Thế Nào được cài đặt dạng nén
*.gz* vào thư mục
/usr/share/doc/HOWTO/en-txt/. Sau khi cài đặt gói gói
**dhelp**, bạn sẽ tìm thấy một mục lục tài liệu có khả năng duyệt qua nằm trong
/usr/share/doc/HTML/index.html.
Có thể xem dễ dàng các tài liệu này bằng trình duyệt dựa vào văn bản, bằng cách nhập những lệnh này:
$ cd /usr/share/doc/ $ w3m .
Dấu chấm nằm sau lệnh
**w3m** thì báo nó hiển thị nội dung của thư mục hiện có.
Nếu máy tính có môi trường đồ họa được cài đặt, bạn cũng có khả năng sử dụng trình duyệt Web để xem tài liệu. Hãy khởi chạy trình duyệt Web từ trình đơn ứng dụng, rồi gõ địa chỉ
** vào thanh địa chỉ. /usr/share/doc/**
Bạn cũng có thể gõ
** hay info **
man
lệnh
help
--help
| more
moređể gây ra kết quả tạm dừng trước khi cuộn qua cạnh trên của màn hình. Để xem danh sách các lệnh sẵn sàng bắt đầu với một chữ nào đó, hãy gõ chữ đó rồi hai dấu cách kiểu Tab.

X-Clacks-Overhead: GNU Terry Pratchett

Content-Type: text/html


text:
Album nhac tre hay nhat cua Vo Dang Phong Xem toàn bộ
lượt nghe -Được tổng hợp dựa trên số liệu lượt nghe của người dùng trên cả desktop, mobile và smart TV
Vui lòng chọn cụ thể các mục bên dưới để thông báo cho Zing Mp3 biết vấn dề bạn gặp phải đối với bài hát này.
Để thông báo vi phạm bản quyền, vui lòng click vào đây (To file a copyright infringement notification, please click here)
Bình luận ()

markdown:
Album nhac tre hay nhat cua Vo Dang Phong
[Xem toàn bộ](#) **lượt nghe** -Được tổng hợp dựa trên số liệu lượt nghe của người dùng trên cả desktop, mobile và smart TV
Vui lòng chọn cụ thể các mục bên dưới để thông báo cho Zing Mp3 biết vấn dề bạn gặp phải đối với bài hát này.
Để thông báo vi phạm bản quyền, vui lòng
[click vào đây](http://mp3.zing.vn/copyright/report) (To file a copyright infringement notification, please [click here](http://mp3.zing.vn/copyright/report))
## Bình luận ()

X-Cache: MISS from Cache-MP3-5894


text:
lượt nghe -Được tổng hợp dựa trên số liệu lượt nghe của người dùng trên cả desktop, mobile và smart TV
Vui lòng chọn cụ thể các mục bên dưới để thông báo cho Zing Mp3 biết vấn dề bạn gặp phải đối với bài hát này.
Để thông báo vi phạm bản quyền, vui lòng click vào đây (To file a copyright infringement notification, please click here)
Vui lòng gửi file .LRC (karaoke lyrics) của bài hát này cho chúng tôi. Xem hướng dẫn tạo karaoke lyrics ở đây!Chọn fileGửi
Bình luận ()

markdown:
**lượt nghe** -Được tổng hợp dựa trên số liệu lượt nghe của người dùng trên cả desktop, mobile và smart TV
Vui lòng chọn cụ thể các mục bên dưới để thông báo cho Zing Mp3 biết vấn dề bạn gặp phải đối với bài hát này.
Để thông báo vi phạm bản quyền, vui lòng
[click vào đây](http://mp3.zing.vn/copyright/report) (To file a copyright infringement notification, please [click here](http://mp3.zing.vn/copyright/report))
Vui lòng gửi file .LRC (karaoke lyrics) của bài hát này cho chúng tôi.
[Xem hướng dẫn tạo karaoke lyrics ở đây!](#)
## Bình luận ()

X-Cache: MISS from Cache-MP3-13


text:
Học sinh tố bị cô giáo phạt nhúng đầu vào thùng nước bẩn
Thứ năm, 05/01/2012 | 09:57 GMT+7
Sợ cô giáo, học sinh tự nhúng đầu vào thùng nước bẩn
Từ lá đơn phản ánh của phụ huynh, chúng tôi tìm về Trường Tiểu học Nghi Hoa (huyện Nghi Lộc, Nghệ An) để tìm hiểu vụ việc. Vào giờ ra chơi nên không khó để tiếp cận các em học sinh. Khi chúng tôi vừa đặt câu hỏi, ngay lập tức có khoảng 20 học sinh tranh nhau trả lời về việc bị cô giáo Ngô Thị Phượng phạt nhiều lần. “Không học thuộc bài là bị cô giáo đánh, gõ vào đầu và cả bắt nhúng đầu vào thùng nước trong nhà vệ sinh”, một học sinh cho biết.
“Cháu cũng bị cô giáo phạt nhưng cháu không nhúng đầu vào thùng nước vì nó bẩn quá. Cháu lấy nước sôi tự đổ lên đầu cho ướt. Còn mấy bạn khác thấy nước trong thùng bẩn không dám nhúng đầu vào mà trèo lên trên bể nước trên nhà vệ sinh để nhúng. Thấy các bạn trèo lên đó, cô Phượng ra bảo các bạn xuống”, em Nguyễn Đình Hiếu - lớp 5C cho biết thêm.
Sau khi sự việc xảy ra các em đều không dám nói với bố mẹ vì “cô bảo nếu mách với bố mẹ cô sẽ đánh”. Ngoài ra cô giáo Ngô Thị Phượng còn bị các em học sinh tố hay dùng tay đánh vào đầu và lấy thước đánh vào tay học sinh. “Các bạn không học thuộc bài bị cô giáo bảo là nước đổ đầu vịt, ăn hư cơm cha mẹ”, một học sinh cho biết thêm. Vì quá sợ hãi với lời đe dọa của cô giáo nên các em học sinh đều không dám nói sự việc với bố mẹ. Bởi vậy khi nhận được thông tin từ phóng viên, nhiều phụ huynh đã tỏ ra rất “sốc” và quyết tìm cô giáo để làm rõ vấn đề.
Bà Nguyễn Thị Luyện (xóm Vận Tải, xã Nghi Hoa) - phụ huynh học sinh Võ Văn Hoàng - bức xúc: “Tại sao cô giáo lại có thể nghĩ ra cách phạt học trò phản giáo dục đến thế. Nếu cháu không thuộc bài, không học bài cũ tại sao không thấy nói gì với chúng tôi để phối hợp giáo dục cháu mà lại đề ra hình phạt này. Bắt cô giáo nhúng đầu vào thùng nước bẩn như vậy cô có chịu được không?”.
Anh Nguyễn Văn Hội (xóm 3) chưa hết sốc về chuyện con trai anh là cháu Nguyễn Văn Tuấn bị cô giáo bắt nhúng đầu vào thùng nước bẩn trong nhà vệ sinh. “Cháu nó không nói nên quả thật tôi không hay biết gì. Cháu có phạm lỗi gì thì phải có hình thức giáo dục phù hợp. Bắt học sinh nhúng đầu vào thùng nước dội nhà vệ sinh thì đúng là giáo viên thiếu đạo đức, mất tư cách nhà giáo quá. Đề nghị các cơ quan chức năng có hình thức xử lý thích đáng đối với cô Phượng”.
“Tôi chỉ dọa các em chứ không định làm thật”
Trao đổi với PV, cô giáo Ngô Thị Phượng phủ nhận hoàn toàn phản ánh của các em học sinh. “Trong suốt một tháng trời các em liên tục không thuộc bài cũ. Tôi cũng đã khuyên nhủ, thậm chí bắt các em chép phạt 10 lần nhưng tình hình cũng không tiến triển. Tôi thương bố mẹ các em phải vất vả nuôi con ăn học, thương các em như con của mình nên không có chuyện tôi bắt các em nhúng đầu vào bồn cầu hay thùng nước dội nhà vệ sinh. Tôi chỉ dọa nếu các em tiếp tục không học thuộc bài thì cô sẽ nhúng đầu vào thùng nước trong nhà vệ sinh. Tôi chỉ dọa các em thôi chứ không có ý định làm thật. Còn tại sao các em lại chạy ra nhà vệ sinh và nhúng đầu vào thùng nước thì tôi không biết”.
Cô Phượng cũng cho biết việc các em học sinh lười học và không thuộc bài đã được cô báo cáo với giáo viên chủ nhiệm và BGH nhà trường. Việc báo với phụ huynh để phối hợp giáo dục theo cô Phượng đó là trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm chứ không phải là trách nhiệm của giáo viên bộ môn như cô.
Trao đổi với chúng tôi, cô Hoàng Thị Hằng - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nghi Hoa - cho biết đã được nghe cô giáo chủ nhiệm lớp 5C phản ánh về sự việc này từ hồi trung tuần tháng 9/2011. Ngay sau khi nhận được báo cáo, cô hiệu trưởng cũng đã mời cô Ngô Thị Phượng lên làm việc. “Cô Phượng chỉ dọa các cháu là nếu không thuộc bài nhiều lần thì cô sẽ nhúng đầu vào nước. Cô ấy chỉ dọa thế thôi chứ không bắt các em học sinh làm thế. Đây là vi phạm lần đầu và vi phạm bằng lời nói. Tôi đã cho xác minh, cô Phượng không đưa học sinh ra bể nước.
Tuy nhiên trong vụ việc này cô Phượng cũng có lỗi là thiếu kiềm chế, hình thức xử phạt không phù hợp với giáo dục hiện đại. Chúng tôi cũng đã họp hội đồng kỷ luật của trường, đề xuất ghi vào biên bản và khiển trách trước toàn thể giáo viên. Sự việc này tôi cũng đã báo cáo qua điện thoại với thầy Nguyễn Đức Thịnh - Trưởng phòng GD&ĐT huyện Nghi Lộc cũng như Hội trưởng Hội phụ huynh của trường”, cô Hằng cho biết thêm. Về việc cô Phượng dùng thước đánh học sinh, cô Hằng cũng xác nhận là có nhưng đó là vào năm học 2010-2011 và đã bị BGH phê bình, khiển trách.
Ông Nguyễn Đức Thịnh - Trưởng phòng GD-ĐT Nghi Lộc: "Chúng tôi đang yêu cầu Trường tiểu học Nghi Hoa báo cáo bằng văn bản về việc cô Phượng bắt học sinh nhúng đầu vào thùng nước dội nhà vệ sinh"
Chiều ngày 3/1/2012, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với thầy Nguyễn Đức Thịnh - Trưởng phòng GD&ĐT huyện Nghi Lộc. Ông Thịnh cho biết ông chỉ mới biết đến sự việc này cách đây 1 tuần. “Sau khi nhận được phản ánh, tôi đã yêu cầu Ban giám hiệu Trường tiểu học Nghi Hoa báo cáo cụ thể bằng văn bản. Chúng tôi sẽ xem mức độ vi phạm để có hình thức xử lý thích đáng đối với cô Phượng. Nếu sự việc là có thật thì phải thông báo toàn ngành và rút kinh nghiệm”.
Ông Thịnh cũng cho biết thêm, cô giáo Ngô Thị Phượng từng giữ chức vụ Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học Nghi Diên. Tuy nhiên trong quá trình công tác, do yếu kém và nóng tính nên năm 2004 cô Phượng đã bị điều chuyển về làm giáo viên Trường Tiểu học Nghi Hoa và được phân công làm giáo viên số 2 của lớp 5C, dạy các môn Khoa học, Địa lý và Kỹ thuật.
- Đại gia 29 tuổi Bắc Ninh "ôm" dàn xe của Dũng "mặt sắt"? (29/08)
- Sẽ phạt tài xế đạp nhầm chân ga, tông móp máy bay ở Tân Sơn Nhất (29/08)
- Diễu binh, duyệt binh, diễu hành khác nhau như thế nào? (29/08)
- Link sopcast xem trực tiếp Chelsea vs Crystal Palace tối nay, 21h30 (29/08)
- Lật tẩy chiêu mở cốp xe ga chỉ trong 2 giây (29/08)
- Cầu nghìn tỷ vừa thông xe đã xảy ra tai nạn (29/08)

markdown:
# Học sinh tố bị cô giáo phạt nhúng đầu vào thùng nước bẩn
Thứ năm, 05/01/2012 | 09:57 GMT+7
Sợ cô giáo, học sinh tự nhúng đầu vào thùng nước bẩn
Từ lá đơn phản ánh của phụ huynh, chúng tôi tìm về Trường Tiểu học Nghi Hoa (huyện Nghi Lộc, Nghệ An) để tìm hiểu vụ việc. Vào giờ ra chơi nên không khó để tiếp cận các em học sinh. Khi chúng tôi vừa đặt câu hỏi, ngay lập tức có khoảng 20 học sinh tranh nhau trả lời về việc bị cô giáo Ngô Thị Phượng phạt nhiều lần. “Không học thuộc bài là bị cô giáo đánh, gõ vào đầu và cả bắt nhúng đầu vào thùng nước trong nhà vệ sinh”, một học sinh cho biết.
![Học sinh tố bị cô giáo phạt nhúng đầu vào thùng nước bẩn - ảnh 1 Hình ảnh Học sinh tố bị cô giáo phạt nhúng đầu vào thùng nước bẩn số 1](http://media.tinmoi.vn/2012/01/05/2_7_1325732615_98_nhungdau2_84249.jpg)
“Cháu cũng bị cô giáo phạt nhưng cháu không nhúng đầu vào thùng nước vì nó bẩn quá. Cháu lấy nước sôi tự đổ lên đầu cho ướt. Còn mấy bạn khác thấy nước trong thùng bẩn không dám nhúng đầu vào mà trèo lên trên bể nước trên nhà vệ sinh để nhúng. Thấy các bạn trèo lên đó, cô Phượng ra bảo các bạn xuống”, em Nguyễn Đình Hiếu - lớp 5C cho biết thêm.
![Học sinh tố bị cô giáo phạt nhúng đầu vào thùng nước bẩn - ảnh 2 Hình ảnh Học sinh tố bị cô giáo phạt nhúng đầu vào thùng nước bẩn số 2](http://media.tinmoi.vn/2012/01/05/2_7_1325732617_33_nhungdau4_7f9d8.jpg)
Sau khi sự việc xảy ra các em đều không dám nói với bố mẹ vì “cô bảo nếu mách với bố mẹ cô sẽ đánh”. Ngoài ra cô giáo Ngô Thị Phượng còn bị các em học sinh tố hay dùng tay đánh vào đầu và lấy thước đánh vào tay học sinh. “Các bạn không học thuộc bài bị cô giáo bảo là nước đổ đầu vịt, ăn hư cơm cha mẹ”, một học sinh cho biết thêm. Vì quá sợ hãi với lời đe dọa của cô giáo nên các em học sinh đều không dám nói sự việc với bố mẹ. Bởi vậy khi nhận được thông
[tin](http://www.tinmoi.vn/C/Tin-tuc) từ phóng viên, nhiều phụ huynh đã tỏ ra rất “sốc” và quyết tìm cô giáo để làm rõ vấn đề.
Bà Nguyễn Thị Luyện (xóm Vận Tải, xã Nghi Hoa) - phụ huynh học sinh Võ Văn Hoàng - bức xúc: “Tại sao cô giáo lại có thể nghĩ ra cách phạt học trò phản giáo dục đến thế. Nếu cháu không thuộc bài, không học bài cũ tại
[sao](http://www.tinmoi.vn/C/Ngoi-sao) không thấy nói gì với chúng tôi để phối hợp [giáo dục](http://www.tinmoi.vn/C/Giao-duc) cháu mà lại đề ra hình phạt này. Bắt cô giáo nhúng đầu vào thùng nước bẩn như vậy cô có chịu được không?”.
Anh Nguyễn Văn Hội (xóm 3) chưa hết sốc về chuyện con trai anh là cháu Nguyễn Văn Tuấn bị cô giáo bắt nhúng đầu vào thùng nước bẩn trong nhà vệ sinh. “Cháu nó không nói nên quả thật tôi không hay biết gì. Cháu có phạm lỗi gì thì phải có hình thức giáo dục phù hợp. Bắt học sinh nhúng đầu vào thùng nước dội nhà vệ sinh thì đúng là giáo viên thiếu đạo đức, mất tư cách nhà giáo quá. Đề nghị các cơ quan chức năng có hình thức xử lý thích đáng đối với cô Phượng”.
“Tôi chỉ dọa các em chứ không định làm thật”
Trao đổi với PV, cô giáo Ngô Thị Phượng phủ nhận hoàn toàn phản ánh của các em học sinh. “Trong suốt một tháng trời các em liên tục không thuộc bài cũ. Tôi cũng đã khuyên nhủ, thậm chí bắt các em chép phạt 10 lần nhưng tình hình cũng không tiến triển. Tôi thương bố mẹ các em phải vất vả nuôi con ăn học, thương các em như con của mình nên không có chuyện tôi bắt các em nhúng đầu vào bồn cầu hay thùng nước dội nhà vệ sinh. Tôi chỉ dọa nếu các em tiếp tục không học thuộc bài thì cô sẽ nhúng đầu vào thùng nước trong nhà vệ sinh. Tôi chỉ dọa các em thôi chứ không có ý định làm thật. Còn tại sao các em lại chạy ra nhà vệ sinh và nhúng đầu vào thùng nước thì tôi không biết”.
![Học sinh tố bị cô giáo phạt nhúng đầu vào thùng nước bẩn - ảnh 3 Hình ảnh Học sinh tố bị cô giáo phạt nhúng đầu vào thùng nước bẩn số 3](http://media.tinmoi.vn/2012/01/05/2_7_1325732618_34_nhungdau3_85644.jpg)
Cô Phượng cũng cho biết việc các em học sinh lười học và không thuộc bài đã được cô báo cáo với giáo viên chủ nhiệm và BGH nhà trường. Việc
[báo](http://www.tinmoi.vn) với phụ huynh để phối hợp giáo dục theo cô Phượng đó là trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm chứ không phải là trách nhiệm của giáo viên bộ môn như cô.
Trao đổi với chúng tôi, cô Hoàng Thị Hằng - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nghi Hoa - cho biết đã được nghe cô giáo chủ nhiệm lớp 5C phản ánh về sự việc này từ hồi trung tuần tháng 9/2011. Ngay sau khi nhận được báo cáo, cô hiệu trưởng cũng đã mời cô Ngô Thị Phượng lên làm việc. “Cô Phượng chỉ dọa các cháu là nếu không thuộc bài nhiều lần thì cô sẽ nhúng đầu vào nước. Cô ấy chỉ dọa thế thôi chứ không bắt các em học sinh làm thế. Đây là vi phạm lần đầu và vi phạm bằng lời nói. Tôi đã cho xác minh, cô Phượng không đưa học sinh ra bể nước.
Tuy nhiên trong vụ việc này cô Phượng cũng có lỗi là thiếu kiềm chế, hình thức xử phạt không phù hợp với giáo dục hiện đại. Chúng tôi cũng đã họp hội đồng kỷ luật của trường, đề xuất ghi vào biên bản và khiển trách trước toàn thể giáo viên. Sự việc này tôi cũng đã báo cáo qua điện thoại với thầy Nguyễn Đức Thịnh - Trưởng phòng GD&ĐT huyện Nghi Lộc cũng như Hội trưởng Hội phụ huynh của trường”, cô Hằng cho biết thêm. Về việc cô Phượng dùng thước đánh học sinh, cô Hằng cũng xác nhận là có nhưng đó là vào năm học 2010-2011 và đã bị BGH phê bình, khiển trách.
![Học sinh tố bị cô giáo phạt nhúng đầu vào thùng nước bẩn - ảnh 4 Hình ảnh Học sinh tố bị cô giáo phạt nhúng đầu vào thùng nước bẩn số 4](http://media.tinmoi.vn/2012/01/05/2_7_1325732619_48_nhungdau5_b32a4.jpg)
Ông Nguyễn Đức Thịnh - Trưởng phòng GD-ĐT Nghi Lộc: "Chúng tôi đang yêu cầu Trường tiểu học Nghi Hoa báo cáo bằng văn bản về việc cô Phượng bắt học sinh nhúng đầu vào thùng nước dội nhà vệ sinh"
Chiều ngày 3/1/2012, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với thầy Nguyễn Đức Thịnh - Trưởng phòng GD&ĐT huyện Nghi Lộc. Ông Thịnh cho biết ông chỉ mới biết đến sự việc này cách đây 1 tuần. “Sau khi nhận được phản ánh, tôi đã yêu cầu Ban giám hiệu Trường tiểu học Nghi Hoa báo cáo cụ thể bằng văn bản. Chúng tôi sẽ xem mức độ vi phạm để có hình thức xử lý thích đáng đối với cô Phượng. Nếu sự việc là có thật thì phải thông báo toàn ngành và rút kinh nghiệm”.
Ông Thịnh cũng cho biết thêm, cô giáo Ngô Thị Phượng từng giữ chức vụ Phó Hiệu trưởng Trường tiểu học Nghi Diên. Tuy nhiên trong quá trình công tác, do yếu kém và nóng tính nên năm 2004 cô Phượng đã bị điều chuyển về làm giáo viên Trường Tiểu học Nghi Hoa và được phân công làm giáo viên số 2 của lớp 5C, dạy các môn Khoa học, Địa lý và Kỹ thuật.
[Tin tức](http://www.tinmoi.vn/C/Tin-tuc) [>>Xem thêm](http://www.tinmoi.vn/lienquan/hoc-sinh-to-bi-co-giao-phat-nhung-dau-vao-thung-nuoc-ban-708216.html)
-
[Đại gia 29 tuổi Bắc Ninh "ôm" dàn xe của Dũng "mặt sắt"? (29/08)](http://www.tinmoi.vn/dai-gia-29-tuoi-bac-ninh-om-dan-xe-cua-dung-mat-sat-011373770.html)
-
[Sẽ phạt tài xế đạp nhầm chân ga, tông móp máy bay ở Tân Sơn Nhất (29/08)](http://www.tinmoi.vn/se-phat-tai-xe-dap-nham-chan-ga-tong-mop-may-bay-o-tan-son-nhat-011373768.html)
-
[Diễu binh, duyệt binh, diễu hành khác nhau như thế nào? (29/08)](http://www.tinmoi.vn/dieu-binh-duyet-binh-dieu-hanh-khac-nhau-nhu-the-nao-011373767.html)
-
[Link sopcast xem trực tiếp Chelsea vs Crystal Palace tối nay, 21h30 (29/08)](http://www.tinmoi.vn/link-sopcast-xem-truc-tiep-chelsea-vs-crystal-palace-toi-nay-21h30-011373792.html)
-
[Lật tẩy chiêu mở cốp xe ga chỉ trong 2 giây (29/08)](http://www.tinmoi.vn/lat-tay-chieu-mo-cop-xe-ga-chi-trong-2-giay-011373791.html)
-
[Cầu nghìn tỷ vừa thông xe đã xảy ra tai nạn (29/08)](http://www.tinmoi.vn/cau-nghin-ty-vua-thong-xe-da-xay-ra-tai-nan-011373790.html)

Set-Cookie: SERVERID=; Expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/