text:
Liên hệ quảng cáo: 04.3719.1456
Sự nuông chiều dành cho Neymar có thể sẽ khiến Paris Saint Germain phải hối tiếc ở giai đoạn quan trọng của mùa giải…
Real Madrid đã không thắng theo cách mà nhiều người trông đợi ở một đội bóng có vị thế lẫn sự chênh lệch lớn về đẳng cấp so với đối thủ. Kền kền được cứu nguy bởi một cầu thủ mới bình phục chấn thương.
Đánh bại Brighton, Tottenham có chiến thắng thứ 3 liên tiếp trong sự thăng hoa của tiền đạo Son Heung-Min, đây cũng là trận đấu nổ súng thứ 4 liên tiếp của chân sút người Hàn.
Sau trận hòa Southampton, Arsenal tiếp tục gây thất vọng khi chỉ giành được 1 điểm ở trận derby với West Ham. Kết quả này khiến Pháo thủ rơi xuống vị trí thứ 7 trên BXH sau vòng 17...
CR7 lôi kéo đàn em tới Bernabeu; Iniesta ủng hộ Barca mua Coutinho; Newcastle sắp đổi chủ; Liverpool theo đuổi hậu vệ Atletico; Willian cam kết với Chelsea,… là những nội dung chính trong bản tin 0h của BĐS.
Bayern gặp Cologne là cặp đấu chênh lệch nhất Bundesliga và cuộc đối đầu giữa đỉnh cao với vực sâu khiến hai đội nhập cuộc cùng tâm lý người không muốn đá cũng thắng còn kẻ chưa đá đã biết thua…
Tin từ Tây Ban Nha cho biết Arsenal đã đạt thỏa thuận chiêu mộ tiền vệ cao kều của Sevilla, Steven N'Zonzi vào tháng 1 tới.
Cho dù được chơi trên sân nhà và có lực lượng mạnh hơn hẳn, Man Utd vẫn bị Bournemouth dồn ép một cách khó tin.
Đêm qua, Man City đã vùi dập Swansea với tỷ số 4-0, qua đó thiết lập kỷ lục vĩ đại ở Premier League...
Angel Gomes đã hứng chịu sự chỉ trích sau khi “like” bức ảnh ủng hộ Man City trên mạng xã hội Instagram.
Tiền đạo người Thụy Điển, Ibrahimovic một lần nữa chỉ trích HLV cũ Pep Guardiola.
Mục tiêu của Man Utd và PSG, tiền vệ người Brazil Fabinho mới đây đã xác nhận anh chắc chắn sẽ rời đội bóng xứ Công quốc vào kì chuyển nhượng mùa hè tới đây.
Được chơi trận thứ 2 liên tiếp trên sân nhà và chỉ phải gặp đối thủ đã không biết đến mùi chiến thắng kể từ tháng 8 nhưng Liverpool bỗng thể hiện một lối chơi bạc nhược khiến họ tiếp tục đánh rơi 2 điểm và đánh mất vị trí trong Top 4…
Với trận thắng liên tiếp thứ 15 ở Premier League với Man City, Pep không chỉ giúp nửa xanh thành Manchester đi vào lịch sử giải đấu mà còn tự thiết lập kỉ lục đáng tự hào của riêng mình.
Arsenal không thể giành trọn 3 điểm ở trận derby với West Ham nhưng Jack Wilshere vẫn đáng được vinh danh với trận đá chính đầu tiên ở Premier League mùa này...
Liverpool đánh rơi 2 điểm đánh tiếc trong ngày Mohamed Salah im tiếng nhưng bên kia chiến tuyến đồng hương của anh, Ahmed Hegazi lại tỏa sáng rực rỡ.
Với việc ghi bàn vào lưới Al Jazira, Ronaldo đã lập kỷ lục mới ở FIFA Club World Cup (cúp thế giới các CLB)…
David Silva chính là gương mặt nổi bật nhất của Man City trong trận đấu với Swansea đêm qua, khi đóng góp cú đúp.
Nhà cầm quân người Bồ, Jose Mourinho cho hay, rất có thể Eric Bailly phải phẫu thuật.
Pep đã thiết lập kỉ lục toàn thắng ở Premier League nhưng ông muốn hướng tới mục tiêu thực tế hơn ở mùa giải này.
Trên mạng xã hội, Marcos Rojo đã đăng tải bức ảnh chấn thương rợn người của mình.
HLV Wenger đã thể hiện sự bức tức với hàng công Arsenal sau khi không thể chọc thủng lưới Wenger.
Tiền đạo Romelu Lukaku đã không ăn mừng pha làm bàn duy nhất của anh cho Man United ở trận thắng Bournemouth 1-0.
Không quá nổi bật nhưng Wayne Rooney đã có 9 bàn thắng cho Everton ở Premier League mùa này.
Ngôi sao người Bồ không giấu nổi vẻ tức giận khi CĐV UAE gọi tên Lionel Messi ở trận bán kết FIFA Club World Cup đêm qua.
Trong khi các cầu thủ tấn công của Tottenham đều có dấu hiệu xuống sức thì Son Heung-Min lại cho thấy tinh thần chiến đấu tuyệt vời. Nụ cười ăn mừng khi ghi bàn ấn định chiến thắng 2-0 của tiền đạo người Hàn như mang lại ánh nắng và sức sống giúp Spurs vượt qua giai đoạn "hành xác" này.
Thời Wenger ở Arsenal đã hết; Salah được Pele khen; Mourinho không bỏ cuộc; Sánchez Martínez bắt trận El Clasico; Mou khen nhưng không đảm bảo cho Shaw..., là những nội dung chính trong bản tin sáng nay của BĐS.
Theo nguồn tin từ báo giới Tây Ban Nha, Ronaldo đang yêu cầu các luật sư “giúp” mình hạ điều khoản giải phóng hợp đồng để được ra đi…
Cựu trung vệ Arsenal, Martin Keown ngấm ngầm cho rằng HLV Wenger nên rời Arsenal sau màn khởi đầu thất vọng ở mùa giải này.
Cho dù được tiếp một đối thủ yếu hơn hẳn trên sân nhà nhưng Man Utd vẫn phải nhờ đến tài năng của De Gea để giành chiến thắng.
Sự nghiệp của Bale trong 2 mùa gần đây đang đi xuống rõ rệt bởi các chấn thương liên miên của anh. Cùng nhìn lại quá khứ huy hoàng của ngôi sao người xứ Wales
Mùa giải trước, Arsenal bị đánh bật khỏi Top 4 lần đầu tiên sau 20 năm với nguyên nhân không nhỏ là khả năng thi đấu yếu kém khi xa nhà và mùa này Pháo thủ vẫn chưa thoát khỏi sự yếu bóng vía ấy…
Theo Telegraph, đội chủ sân Stamford Bridge sẽ sử dụng 2 cầu thủ Michy Batshuayi và Charly Musonda làm một phần trong hợp đồng chiêu mộ Thomas Lemar của Monaco.
Ousmane Dembele, tân binh trị giá 145 triệu euro của Barca vừa vinh dự nhận giải Tân binh xuất sắc nhất Bundesliga mùa 2016/17.
Giáng sinh chưa đến nhưng đôi lúc các cầu thủ chỉ ước gì khung thành cao hơn một chút, rộng hơn một chút… Hoặc chỉ đơn giản là không phải ra sân nhằm ngày 13!
Thủ môn của Milan, Gianluigi Donnarumma đã ôm mặt khóc rưng rức trong phòng thay đồ sau trận thắng Hellas Verona 3-0 đêm qua.
Đội hình tiêu biểu vòng 17 Premier League giữa tuần này có sự góp mặt của khá nhiều cầu thủ đang khoác trên mình những màu áo xanh.
HLV Jose Mourinho đã nói thẳng sau trận thắng 1-0 trước Bournemouth rằng, Mkhitaryan không xứng đáng được đăng kí cho danh sách dự bị của Man United.
Đêm nay Lazio sẽ tiếp đón một đội bóng từ Serie B tại cup QG Ý. Tuy nhiên đây là đối thủ đang có phong độ cao và hứa hẹn sẽ gây nhiều khó khăn cho đội chủ nhà.
Một CĐV Brazil đã mang súng AK-47 đến sân để cổ vũ đội nhà.
Trận hòa thất vọng trước đội bóng đứng áp chót BXH, West Ham đã khiến Arsenal có 3 cầu thủ trên hàng công góp mặt ở đội hình thất vọng vòng 17 Premier League.
Phát biểu trước báo giới, Xabi Alonso tiết lộ về phương án khắc chế Messi của HLV Mourinho...
Jose Mourinho đã xác định tương lai của mình sau khi Premier League kết thúc.
70 triệu bảng cho Van Dijk; Rio Ferdinand chỉ trích Wenger; David Silva không đếm xỉa đến kỷ lục; Aubameyang không ra đi vào tháng 1; 3 đội bóng Thái muốn chiêu mộ Lương Xuân Trường… là những nội dung chính trong Bản tin tối của Bóng đá số.
© Copyright 2006-2014 www.bongdaso.com

markdown:
|
|
## BẢN TIN TỐI 14/12: 70 triệu bảng cho Van Dijk
|
|
Thứ năm, 14/12/2017 19:42
|
|
## 70 triệu bảng cho Van Dijk; Rio Ferdinand chỉ trích Wenger; David Silva không đếm xỉa đến kỷ lục; Aubameyang không ra đi vào tháng 1; 3 đội bóng Thái muốn chiêu mộ Lương Xuân Trường… là những nội dung chính trong Bản tin tối của Bóng đá số.
|
|70 triệu bảng cho Van Dijk. Theo nguồn tin từ báo giới Anh, HLV Pep Guardiola rất muốn có sự phục vụ của trung vệ Van Dijk trong kỳ chuyển nhượng mùa Đông. Thậm chí, Man City sẵn sàng chi 70 triệu bảng chiêu mộ cầu thủ người Hà Lan. ![]()
Rio Ferdinand chỉ trích Wenger. Chia sẻ trước báo giới, cựu cầu thủ Rio Ferdinand cho rằng lối chơi của Arsenal trong nhiều năm qua vẫn… giậm chân tại chỗ và không có nhiều đổi mới. Anh thấy khó hiểu khi BLĐ Arsenal quyết định gia hạn hợp đồng với HLV Wenger. Chelsea tính tái hợp với “thương binh” Sturridge. Nguồn tin từ tờ Daily Mail cho hay, Chelsea đang cân nhắc đàm phán với Liverpool về các vấn đề chuyển nhượng của Daniel Sturridge trong tháng 1/2018. Họ cần bổ sung thêm hàng công trong bối cảnh muốn “tống khứ” Batshuayi. David Silva không đếm xỉa đến kỷ lục. Dù Man City vừa lập kỷ lục giành 15 chiến thắng ở Premier League nhưng tiền vệ David Silva khẳng định không quan tâm. Anh chỉ hài lòng về việc toàn đội thi đấu tự tin và thể hiện tinh thần chiến đấu cao. Aubameyang không ra đi vào tháng 1. Theo nguồn tin từ tờ Bild, Dortmund khẳng định không bán tiền đạo Aubameyang trong kỳ chuyển nhượng mùa Đông. Chelsea, Liverpool được cho là quan tâm tới cầu thủ này. ![]()
3 đội bóng Thái muốn chiêu mộ Lương Xuân Trường. Theo báo giới Thái Lan, 3 CLB ở đất nước này (chưa rõ tên) muốn đàm phán chiêu mộ Xuân Trường. LĐBĐ Thái Lan (FAT) cũng đang liên hệ thực hiện cuộc phỏng vấn riêng với tiền vệ người Việt Nam. Sanchez vẫn được Wenger bảo vệ. Dù Sanchez đã thi đấu khá tệ trong trận đấu với West Ham nhưng HLV Wenger vẫn lên tiếng bảo vệ cầu thủ này, khi cho rằng không nên tập trung chỉ trích một cầu thủ. Hazard có thể tỏa sáng ở mọi vị trí. Theo Pedro, Eden Hazard là mẫu cầu thủ có thể tỏa sáng ở mọi vị trí, tiền vệ cánh, “số 10” hay tiền đạo. Pedro cũng khẳng định tiền vệ người Bỉ là một trong những cầu thủ tấn công tốt nhất châu Âu ở thời điểm này.
|BÌNH LUẬN: Sáng mắt chưa, PSG?|
|
|
Xuất bản: 13 giờ trước
|
|![]()
|
|
Sự nuông chiều dành cho Neymar có thể sẽ khiến Paris Saint Germain phải hối tiếc ở giai đoạn quan trọng của mùa giải…
|Al Jazira 1-2 Real Madrid: VAR và Bale cứu nguy|
|
|
Xuất bản: 12 giờ trước
|
|![]()
|
|
Real Madrid đã không thắng theo cách mà nhiều người trông đợi ở một đội bóng có vị thế lẫn sự chênh lệch lớn về đẳng cấp so với đối thủ. Kền kền được cứu nguy bởi một cầu thủ mới bình phục chấn thương.
|Tottenham 2-0 Brighton: Sao Hàn thăng hoa|
|
|
Xuất bản: 12 giờ trước
|
|![]()
|
|
Đánh bại Brighton, Tottenham có chiến thắng thứ 3 liên tiếp trong sự thăng hoa của tiền đạo Son Heung-Min, đây cũng là trận đấu nổ súng thứ 4 liên tiếp của chân sút người Hàn.
|Gây thất vọng, Arsenal bị đánh bật khỏi top 6|
|
|
Xuất bản: 12 giờ trước
|
|![]()
|
|
Sau trận hòa Southampton, Arsenal tiếp tục gây thất vọng khi chỉ giành được 1 điểm ở trận derby với West Ham. Kết quả này khiến Pháo thủ rơi xuống vị trí thứ 7 trên BXH sau vòng 17...
|BẢN TIN 0H 14/12: CR7 lôi kéo đàn em tới Bernabeu|
|
|
Xuất bản: 15 giờ trước
|
|![]()
|
|
CR7 lôi kéo đàn em tới Bernabeu; Iniesta ủng hộ Barca mua Coutinho; Newcastle sắp đổi chủ; Liverpool theo đuổi hậu vệ Atletico; Willian cam kết với Chelsea,… là những nội dung chính trong bản tin 0h của BĐS.
|Bayern 1-0 Cologne: 33 lần sút cầu môn, 1 bàn thắng|
|
|
Xuất bản: 12 giờ trước
|
|
Bayern gặp Cologne là cặp đấu chênh lệch nhất Bundesliga và cuộc đối đầu giữa đỉnh cao với vực sâu khiến hai đội nhập cuộc cùng tâm lý người không muốn đá cũng thắng còn kẻ chưa đá đã biết thua…
|Arsenal đón “tòa tháp” của Sevilla vào tháng 1|
|
|
Xuất bản: 12 giờ trước
|
|![]()
|
|
Tin từ Tây Ban Nha cho biết Arsenal đã đạt thỏa thuận chiêu mộ tiền vệ cao kều của Sevilla, Steven N'Zonzi vào tháng 1 tới.
|Man Utd 1-0 Bournemouth: Khó tin|
|
|
Xuất bản: 11 giờ trước
|
|![]()
|
|
Cho dù được chơi trên sân nhà và có lực lượng mạnh hơn hẳn, Man Utd vẫn bị Bournemouth dồn ép một cách khó tin.
|Swansea 0-4 Man City: Kỷ lục vĩ đại|
|
|
Xuất bản: 11 giờ trước
|
|![]()
|
|
Đêm qua, Man City đã vùi dập Swansea với tỷ số 4-0, qua đó thiết lập kỷ lục vĩ đại ở Premier League...
|Sao trẻ M.U gặp họa vì hành động dại dột|
|
|
Xuất bản: 12 giờ trước
|
|
Angel Gomes đã hứng chịu sự chỉ trích sau khi “like” bức ảnh ủng hộ Man City trên mạng xã hội Instagram.
|Ibrahimovic: “Pep là HLV trẻ con nhất tôi từng có”|
|
|
Xuất bản: 13 giờ trước
|
|![]()
|
|
Tiền đạo người Thụy Điển, Ibrahimovic một lần nữa chỉ trích HLV cũ Pep Guardiola.
|Mục tiêu của M.U xác nhận 100% rời Monaco|
|
|
Xuất bản: 13 giờ trước
|
|![]()
|
|
Mục tiêu của Man Utd và PSG, tiền vệ người Brazil Fabinho mới đây đã xác nhận anh chắc chắn sẽ rời đội bóng xứ Công quốc vào kì chuyển nhượng mùa hè tới đây.
|Thi đấu bạc nhược, Liverpool trả giá đắt|
|
|
Xuất bản: 13 giờ trước
|
|![]()
|
|
Được chơi trận thứ 2 liên tiếp trên sân nhà và chỉ phải gặp đối thủ đã không biết đến mùi chiến thắng kể từ tháng 8 nhưng Liverpool bỗng thể hiện một lối chơi bạc nhược khiến họ tiếp tục đánh rơi 2 điểm và đánh mất vị trí trong Top 4…
|Pep đi vào lịch sử với thành tích vô tiền khoáng hậu|
|
|
Xuất bản: 12 giờ trước
|
|![]()
|
|
Với trận thắng liên tiếp thứ 15 ở Premier League với Man City, Pep không chỉ giúp nửa xanh thành Manchester đi vào lịch sử giải đấu mà còn tự thiết lập kỉ lục đáng tự hào của riêng mình.
|Chấm điểm West Ham - Arsenal: Điểm cộng cho Wilshere|
|
|
Xuất bản: 10 giờ trước
|
|![]()
|
|
Arsenal không thể giành trọn 3 điểm ở trận derby với West Ham nhưng Jack Wilshere vẫn đáng được vinh danh với trận đá chính đầu tiên ở Premier League mùa này...
|Chấm điểm Liverpool - West Brom: Show của sao Ai Cập|
|
|
Xuất bản: 10 giờ trước
|
|![]()
|
|
Liverpool đánh rơi 2 điểm đánh tiếc trong ngày Mohamed Salah im tiếng nhưng bên kia chiến tuyến đồng hương của anh, Ahmed Hegazi lại tỏa sáng rực rỡ.
|Vượt Messi, C.Ronaldo thiết lập kỷ lục mới|
|
|
Xuất bản: 5 giờ trước
|
|
Với việc ghi bàn vào lưới Al Jazira, Ronaldo đã lập kỷ lục mới ở FIFA Club World Cup (cúp thế giới các CLB)…
|Chấm điểm Swansea - Man City: Chàng David của Pep|
|
|
Xuất bản: 5 giờ trước
|
|![]()
|
|
David Silva chính là gương mặt nổi bật nhất của Man City trong trận đấu với Swansea đêm qua, khi đóng góp cú đúp.
|Mourinho xác nhận tin không thể xấu hơn về Bailly|
|
|
Xuất bản: 5 giờ trước
|
|![]()
|
|
Nhà cầm quân người Bồ, Jose Mourinho cho hay, rất có thể Eric Bailly phải phẫu thuật.
|Pep: Kỉ lục là vô nghĩa nếu...|
|
|
Xuất bản: 5 giờ trước
|
|![]()
|
|
Pep đã thiết lập kỉ lục toàn thắng ở Premier League nhưng ông muốn hướng tới mục tiêu thực tế hơn ở mùa giải này.
|Rùng mình vì chấn thương của sao Man United|
|
|
Xuất bản: 5 giờ trước
|
|![]()
|
|
Trên mạng xã hội, Marcos Rojo đã đăng tải bức ảnh chấn thương rợn người của mình.
|Hàng công quên cách ghi bàn, HLV Wenger “nổi điên”|
|
|
Xuất bản: 10 giờ trước
|
|![]()
|
|
HLV Wenger đã thể hiện sự bức tức với hàng công Arsenal sau khi không thể chọc thủng lưới Wenger.
|Lukaku buồn rười rượi, lạnh lùng không ăn mừng bàn thắng|
|
|
Xuất bản: 10 giờ trước
|
|![]()
|
|
Tiền đạo Romelu Lukaku đã không ăn mừng pha làm bàn duy nhất của anh cho Man United ở trận thắng Bournemouth 1-0.
|Cuộc đua vua phá lưới EPL: Rooney bứt tốc đáng sợ|
|
|
Xuất bản: 5 giờ trước
|
|![]()
|
|
Không quá nổi bật nhưng Wayne Rooney đã có 9 bàn thắng cho Everton ở Premier League mùa này.
|Cris Ronaldo sôi tiết vì NHM gọi tên... Messi|
|
|
Xuất bản: 10 giờ trước
|
|![]()
|
|
Ngôi sao người Bồ không giấu nổi vẻ tức giận khi CĐV UAE gọi tên Lionel Messi ở trận bán kết FIFA Club World Cup đêm qua.
|Chấm điểm Tottenham - Brighton: Nụ cười sao Hàn|
|
|
Xuất bản: 10 giờ trước
|
|![]()
|
|
Trong khi các cầu thủ tấn công của Tottenham đều có dấu hiệu xuống sức thì Son Heung-Min lại cho thấy tinh thần chiến đấu tuyệt vời. Nụ cười ăn mừng khi ghi bàn ấn định chiến thắng 2-0 của tiền đạo người Hàn như mang lại ánh nắng và sức sống giúp Spurs vượt qua giai đoạn "hành xác" này.
|BẢN TIN SÁNG 14/12: Chọn Mou, Ozil nhận lương khủng|
|
|
Xuất bản: 10 giờ trước
|
|![]()
|
|
Thời Wenger ở Arsenal đã hết; Salah được Pele khen; Mourinho không bỏ cuộc; Sánchez Martínez bắt trận El Clasico; Mou khen nhưng không đảm bảo cho Shaw..., là những nội dung chính trong bản tin sáng nay của BĐS.
|C.Ronaldo muốn tự hạ giá để… ra đi|
|
|
Xuất bản: 5 giờ trước
|
|![]()
|
|
Theo nguồn tin từ báo giới Tây Ban Nha, Ronaldo đang yêu cầu các luật sư “giúp” mình hạ điều khoản giải phóng hợp đồng để được ra đi…
|Thất vọng tràn trề, trò cưng “đuổi khéo” Wenger|
|
|
Xuất bản: 5 giờ trước
|
|![]()
|
|
Cựu trung vệ Arsenal, Martin Keown ngấm ngầm cho rằng HLV Wenger nên rời Arsenal sau màn khởi đầu thất vọng ở mùa giải này.
|Chấm điểm M.U - Bournemouth: De Gea vẫn ‘gánh team’|
|
|
Xuất bản: 4 giờ trước
|
|![]()
|
|
Cho dù được tiếp một đối thủ yếu hơn hẳn trên sân nhà nhưng Man Utd vẫn phải nhờ đến tài năng của De Gea để giành chiến thắng.
|Ngày ấy nay còn đâu Bale?|
|
|
Xuất bản: 9 giờ trước
|
|![]()
|
|
Sự nghiệp của Bale trong 2 mùa gần đây đang đi xuống rõ rệt bởi các chấn thương liên miên của anh. Cùng nhìn lại quá khứ huy hoàng của ngôi sao người xứ Wales
|BÌNH LUẬN: Arsenal, nhớ nhà, xa Top 4|
|
|
Xuất bản: 4 giờ trước
|
|![]()
|
|
Mùa giải trước, Arsenal bị đánh bật khỏi Top 4 lần đầu tiên sau 20 năm với nguyên nhân không nhỏ là khả năng thi đấu yếu kém khi xa nhà và mùa này Pháo thủ vẫn chưa thoát khỏi sự yếu bóng vía ấy…
|Chelsea tung chiêu quyết định giành Lemar|
|
|
Xuất bản: 4 giờ trước
|
|![]()
|
|
Theo Telegraph, đội chủ sân Stamford Bridge sẽ sử dụng 2 cầu thủ Michy Batshuayi và Charly Musonda làm một phần trong hợp đồng chiêu mộ Thomas Lemar của Monaco.
|Dembele nhận giải Tân binh xuất sắc nhất năm|
|
|
Xuất bản: 4 giờ trước
|
|![]()
|
|
Ousmane Dembele, tân binh trị giá 145 triệu euro của Barca vừa vinh dự nhận giải Tân binh xuất sắc nhất Bundesliga mùa 2016/17.
|BÌNH LUẬN: Điều ước trong ngày 13!|
|
|
Xuất bản: 7 giờ trước
|
|![]()
|
|
Giáng sinh chưa đến nhưng đôi lúc các cầu thủ chỉ ước gì khung thành cao hơn một chút, rộng hơn một chút… Hoặc chỉ đơn giản là không phải ra sân nhằm ngày 13!
|Bị chửi suốt trận, sao Milan ôm mặt khóc rưng rức|
|
|
Xuất bản: 4 giờ trước
|
|![]()
|
|
Thủ môn của Milan, Gianluigi Donnarumma đã ôm mặt khóc rưng rức trong phòng thay đồ sau trận thắng Hellas Verona 3-0 đêm qua.
|ĐHTB vòng 17 Premier League: Màu xanh lên ngôi|
|
|
Xuất bản: 2 giờ trước
|
|![]()
|
|
Đội hình tiêu biểu vòng 17 Premier League giữa tuần này có sự góp mặt của khá nhiều cầu thủ đang khoác trên mình những màu áo xanh.
|Mourinho nói phũ: Mkhitaryan không xứng đáng đá dự bị|
|
|
Xuất bản: 2 giờ trước
|
|![]()
|
|
HLV Jose Mourinho đã nói thẳng sau trận thắng 1-0 trước Bournemouth rằng, Mkhitaryan không xứng đáng được đăng kí cho danh sách dự bị của Man United.
|SOI KÈO ngày 14/12: Lazio gặp khó|
|
|
Xuất bản: 4 giờ trước
|
|![]()
|
|
Đêm nay Lazio sẽ tiếp đón một đội bóng từ Serie B tại cup QG Ý. Tuy nhiên đây là đối thủ đang có phong độ cao và hứa hẹn sẽ gây nhiều khó khăn cho đội chủ nhà.
|CĐV dùng súng AK doạ đối thủ, bắn ăn mừng bàn thắng|
|
|
Xuất bản: 2 giờ trước
|
|
Một CĐV Brazil đã mang súng AK-47 đến sân để cổ vũ đội nhà.
|ĐH thất vọng vòng 17 EPL: Hàng công là của Arsenal|
|
|
Xuất bản: 4 giờ trước
|
|
Trận hòa thất vọng trước đội bóng đứng áp chót BXH, West Ham đã khiến Arsenal có 3 cầu thủ trên hàng công góp mặt ở đội hình thất vọng vòng 17 Premier League.
|Trò cũ tiết lộ chiêu “bắt” Messi của Mourinho|
|
|
Xuất bản: 4 giờ trước
|
|![]()
|
|
Phát biểu trước báo giới, Xabi Alonso tiết lộ về phương án khắc chế Messi của HLV Mourinho...
|Mourinho xác định tương lai sau khi mùa giải kết thúc|
|
|
Xuất bản: 2 giờ trước
|
|![]()
|
|
Jose Mourinho đã xác định tương lai của mình sau khi Premier League kết thúc.
|BẢN TIN TỐI 14/12: 70 triệu bảng cho Van Dijk|
|
|
Xuất bản: 48 phút trước
|
|![]()
|
|
70 triệu bảng cho Van Dijk; Rio Ferdinand chỉ trích Wenger; David Silva không đếm xỉa đến kỷ lục; Aubameyang không ra đi vào tháng 1; 3 đội bóng Thái muốn chiêu mộ Lương Xuân Trường… là những nội dung chính trong Bản tin tối của Bóng đá số.


text:
Cao su chịu lực là những tấm cao su, cuộn cao su được sản xuất trên tiêu chuẩn và máy móc hiện đại, đáp ứng được những đặt tính tốt của cao su. Sản phẩm Cao su chịu lực của chúng tôi được sử dụng nhiều trong các nhà kho, xưởng có nhiều xăng dầu hóa chất, đảm bảo tốt các yêu cầu kỹ thuật của khách hàng đặt ra.
CAO SU CHỊU LỰC LÀ LOẠI CAO SU MÀ TÂM THIÊN PHÚ SẢN XUẤT NHỮNG CHẤT LIỆU TỪ CAO SU THIÊN NHIÊN, QUA QUY TRÌNH SẢN XUẤT HIỆN ĐẠI TÂM THIÊN PHÚ ĐÃ TẠO RA SẢN PHẨM ĐẠT YÊU CẦU KỸ THUẬT CAO. ĐỂ BIẾT THÊM THÔNG SỐ KỸ THUẬT HOẶC CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM QUÝ KHÁCH VUI LÒNG LIÊN HỆ VỚI CHÚNG TÔI ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN CỤ THỂ. CAO SU CHỊU LỰC LÀ LOẠI CAO SU DÙNG ĐỂ LÓT SÀN NHÀ XƯỞNG, CHỐNG CHỊU ĐƯỢC LỰC KHÔNG GÂY RA HƯ HẠI ĐẾN NỀN NHÀ XƯỞNG, CHÚNG TA CÓ THỂ ĐỂ MÁY MÓC THIẾT BỊ LÊN NỀN NHÀ MÀ KHÔNG PHẢI LO HƯ NỀN NHÀ XƯỞNG NỮA. Ngoài ra công ty chúng tôi còn sản xuât đệm chống va nhà xưởng, đệm chống va nhà kho, đẹm chống va chữ i. Cao su bảo vệ cột là loại cao su được tâm thiên phú sản xuất chuyên dùng để bảo vệ cột, tầng hầm nhà giữ xe, khu chung cư.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Set-Cookie: currency=USD; expires=Sat, 13-Jan-2018 13:19:58 GMT; Max-Age=2592000; path=/; domain=caosulotsan.vn

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Tấm cao su lót sàn 1mm, tấm cao
su lót sàn 2mm, tấm cao su lót sàn 3mm, tấm cao su lót sàn 3mm, tấm cao su lót
sàn 5mm, tấm cao su lót sàn 8mm, tấm cao su lót sàn 10mm, tấm cao su lót sàn
15mm, tấm cao su lót sàn 20mm, tấm cao su lót sàn 25mm, tấm cao su lót sàn
30mm, tấm cao su lót sàn 40mm, cao su lót sàn 50mm.
Cao su đặc 1mm,
cao su đặc 2mm, cao su đặc 3mm, cao su đặc 5mm, cao su đặc 8mm, cao su đặc
10mm, cao su đặc 15mm, cao su đặc 20mm, cao su đặc 25mm, cao su đặc 30mm, cao
su đặc 40mm, cao su đặc 50mm.
Cao su đặc 1ly,
cao su đặc 2ly, cao su đặc 3ly, cao su đặc 5ly, cao su đặc 8ly, cao su đặc
10ly, cao su đặc 15ly, cao su đặc 20ly, cao su đặc 25ly, cao su đặc 30ly, cao
su đặc 40ly, cao su đặc 50ly.
Cao su tấm 0901 434 919 – 0972 76 76 06 – CAO SU TÂM THIÊN
PHÚ.
Cao su tấm, cao su cuộn, cao su lót sàn , cao su chống rung, cao su giảm chấn,
cao su chịu lực, tấm cao su lót sàn, tấm
cao su chịu lực, tấm cao su chống rung, tấm cao su lót sàn
trang trại, tấm cao su lót sàn nhà
xưởng, tấm cao su lót sàn nhà kho đồng nai, bình dương, vũng tàu, bình
phước, bình chánh, hóc môn, củ chi, nhà bè, long an.

Set-Cookie: currency=USD; expires=Sat, 13-Jan-2018 13:20:02 GMT; Max-Age=2592000; path=/; domain=caosulotsan.vn


text:
So sánh sản phẩm (0)
Đệm cao su chống va
Cao su chịu lực
Cao su cuộn
Cuộn cao su
Cao su tấm
Cao su cầu đường
Cao su kỹ thuật

Set-Cookie: currency=USD; expires=Sat, 13-Jan-2018 13:19:54 GMT; Max-Age=2592000; path=/; domain=caosulotsan.vn


markdown:
## Job Description
- Phân tích và đưa ra quy trình phát triển sản phẩm phù hợp với yêu cầu của dự án;
- Đưa ra những tài liệu, biểu mẫu, hướng dẫn để đảm bảo chất lượng sản phẩm
- Kiểm tra, audit việc thực thi quy trình
- Nhắc nhở, điều chỉnh và thay đổi quy trình của sản phẩm
Yêu cầu:
- Có kiến thức tốt về CNTT, hiểu được thiết kế kỹ thuật;
- Khả năng giao tiếp hiệu quả với nhóm nội bộ và khách hàng bên ngoài để thu thập và trao đổi các yêu cầu nghiệp vụ/chức năng;
- Có khả năng phân tích yêu cầu và viết các tài liệu đặc tả yêu cầu;
- Có kinh nghiệm phân tích nghiệp vụ các sản phẩm về thanh toán , thương mại điện tử là một lợi thế.
- Có kiến thức về các hệ thống quản lý chất lượng như: ISO9001, CMMI,… và các quy trình sản xuất phần mềm.
- Có khả năng kiểm tra chất lượng các dự án chuyên môn theo các quy trình ISO, CMMI,…
- Giao tiếp tốt, cẩn thận, có trách nhiệm và chịu được áp lực công việc cao

Server: cloudflare-nginx

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
[Tháng Mười Hai 6, 2017, 3:16 chiều](http://chatroulette.video/tim-ban-bon-phuong-tphcm-trong-do-thi-los-angeles-hoa-ky/)By [Goodsite](http://chatroulette.video/author/goodsite/)
tim ban bon phuong tphcm là cấu nối giữa người bán hàng và
Tạo ra một nhóm tim ban bon phuong tphcm trong Los Angeles (Hoa Kỳ) của chúng ta khá đơn giản. Bạn chỉ cần lựa chọn từ danh sách các địa chỉ chia sẻ của người mà bạn muốn nói chuyện, nhấp vào dòng chữ “tạo ra group mới”, bấm mỗi địa chỉ một lần trên toàn bộ những người được chọn, nhấn “Gọi”. Nếu như tất cả các người dùng trong nhóm đều mở lên camera thì bạn sẽ được ngắm nhìn người ấy ngay tức thì. Khi camera chưa được bật lên thì cuộc gọi này giống như một cuộc gọi thoại thông thường. Bạn cũng có khả năng gọi video để thấy ngay đối tượng trò chuyện.
Dùng tim ban bon phuong tphcm trong Los Angeles (Hoa Kỳ) để tìm việc liệu có khả thi? Vì nhờ nó, bạn có dịp thể hiện bản thân ở những điểm mạnh nhất và rất có dịp sẽ tìm ra việc làm như ý muốn.

Link: <http://chatroulette.video/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://chatroulette.video/?p=4279>; rel=shortlink


text:
Lễ hội “Sen Trời Nam 2015” được khai mạc vào ngày 26/6/2015 tại khu vực Hồ Bán Nguyệt (khu đô thị Phú Mỹ Hưng, quận 7, TP. HCM)
Sự góp mặt của đoàn văn công Đồng Tháp với nhiều điệu múa lời ca đậm chất sông nước Nam bộ, mang lại cho khán giả những giây phút thật lắng đọng. Nghệ sĩ múa Thi Tịnh Văn chinh phục khán giả bằng điệu múa tiên sen. Nữ ca sĩ Phi Nhung và nam ca sĩ Bùi Caroon làm vỡ òa sân khấu với những ca khúc trữ tình mượt mà…
Lễ hội Sen trời nam còn chào đón du khách bằng việc tạo dựng một không gian làng quê yên bình với hình ảnh cây sen gắn với đời sống con người Nam bộ.
Dòng du khách tấp nập đổ về lễ hội trong đêm khai mạc rất thích thú khi có cơ hội chiêm ngưỡng hoa sen, khám phá các sản vật từ sen của Đồng Tháp, như các món ăn từ sen, các đồ thủ công mỹ nghệ từ sen…
ALTA MEDIA HÂN HẠNH GÓP MẶT VỚI DỊCH VỤ CHO THUÊ MÀN HÌNH LED
Mọi thông tin về việc thuê màn hình Led xin liên hệ:
Alta Media Co.,Ltd.
86/33 Âu Cơ, Phường 9, Quận Tân Bình,TP.Hồ Chí Minh (Vào Hẻm 220/54 Âu Cơ)
Phone: (08)2243 6888.
Cellphone: 0933.80.24.08 (Mr. Tài)
Email:tai.hoang@alta.com.vn

markdown:
Lễ hội “Sen Trời Nam 2015” được khai mạc vào ngày 26/6/2015 tại khu vực Hồ Bán Nguyệt (khu đô thị Phú Mỹ Hưng, quận 7, TP. HCM)
Sự góp mặt của đoàn văn công Đồng Tháp với nhiều điệu múa lời ca đậm chất sông nước Nam bộ, mang lại cho khán giả những giây phút thật lắng đọng. Nghệ sĩ múa Thi Tịnh Văn chinh phục khán giả bằng điệu múa tiên sen. Nữ ca sĩ Phi Nhung và nam ca sĩ Bùi Caroon làm vỡ òa sân khấu với những ca khúc trữ tình mượt mà…
Lễ hội Sen trời nam còn chào đón du khách bằng việc tạo dựng một không gian làng quê yên bình với hình ảnh cây sen gắn với đời sống con người Nam bộ.
Dòng du khách tấp nập đổ về lễ hội trong đêm khai mạc rất thích thú khi có cơ hội chiêm ngưỡng hoa sen, khám phá các sản vật từ sen của Đồng Tháp, như các món ăn từ sen, các đồ thủ công mỹ nghệ từ sen…
[ HÂN HẠNH GÓP MẶT VỚI DỊCH VỤ ALTA MEDIA](http://chothuemanhinhled.net/index.php) **CHO THUÊ MÀN HÌNH LED** *M* *ọ* *i th* *ô* *ng tin v* *ề* *vi* *ệ* *c thu* *ê* * m* *à* *n h* *ì* *nh Led xin li* *ê* *n h* *ệ* *:* **Alta Media Co.,Ltd.
** **86/33 Âu C**
Phone: (08)2243 6888.
Cellphone: 0933.80.24.08 (Mr. Tài)
**ơ** **, Ph** **ườ** **ng 9, Qu** **ậ** **n T** **â** **n B** **ì** **nh,TP.H** **ồ** **** **Ch** **í** **Minh (Vào Hẻm 220/54 Âu Cơ)**
Phone: (08)2243 6888.
Cellphone: 0933.80.24.08 (Mr. Tài)
**Email:tai.hoang@alta.com.vn**

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
- Hoạt động cuối:
- 20/3/16
- Tham gia:
- 7/3/16
- Bài viết:
- 0
- Được thích:
- 0
- Tín dụng:
- 0
- Giới tính:
- Nữ
- Sinh nhật:
- 4/2/92 (Tuổi: 25)
binhsky002
Thành Viên Mới, Nữ, 25
- binhsky002 được nhìn thấy lần cuối:
- 20/3/16
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
Giới thiệu
- Giới tính:
- Nữ
- Sinh nhật:
- 4/2/92 (Tuổi: 25)
Tương tác

markdown:
![ binhsky002](http://chothuongmai.vn/forum/styles/metro/xenforo/avatars/avatar_female_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 20/3/16
- Tham gia:
- 7/3/16
- Bài viết:
- 0
- Được thích:
- 0
- Tín dụng:
[0](members/binhsky002.56779/trophies)
- Giới tính:
- Nữ
- Sinh nhật:
- 4/2/92 (Tuổi: 25)
# binhsky002
Thành Viên Mới, Nữ, 25
- binhsky002 được nhìn thấy lần cuối:
- 20/3/16
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Giới tính:
- Nữ
- Sinh nhật:
- 4/2/92 (Tuổi: 25)
### Tương tác

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-Control: private, max-age=0


text:
Nạp tiền nhận liền phút gọi của VienLien247.net
Thảo luận trong 'Trò chuyện linh tinh' bắt đầu bởi nvchikien, 18/11/13.
Lượt xem: 148
Similar Threads: Nạp tiền
Thảo luận trong 'Trò chuyện linh tinh' bắt đầu bởi nvchikien, 18/11/13.
Lượt xem: 148

markdown:
# Nạp tiền nhận liền phút gọi của VienLien247.net
Thảo luận trong '
[Trò chuyện linh tinh](forums/tro-chuyen-linh-tinh.248/)' bắt đầu bởi [nvchikien](members/nvchikien.20183/), [18/11/13](threads/nap-tien-nhan-lien-phut-goi-cua-vienlien247-net.21615/).
Lượt xem: 148
Similar Threads: Nạp tiền
|Diễn đàn||Tiêu đề||Date|
|Trò chuyện linh tinh||
|
Thảo luận trong '
[Trò chuyện linh tinh](forums/tro-chuyen-linh-tinh.248/)' bắt đầu bởi [nvchikien](members/nvchikien.20183/), [18/11/13](threads/nap-tien-nhan-lien-phut-goi-cua-vienlien247-net.21615/).
Lượt xem: 148
|Diễn đàn||Tiêu đề||Date|
|Trò chuyện linh tinh||
|


text: Học tiếng Anh miễn phí Nếu bạn muốn nói được nói tiếng Anh thành thạo và chưa biết bắt đầu từ đâu. Hãy bắt đầu từ khóa học MIỄN PHÍ của chúng tôi tổ chức định kỳ liên tục vào sáng T7 và CN từ 9h30 đến 11. Lợi ích: Thay đổi tư duy về việc học tiếng Anh Bí quyết luyện nói tiếng Anh thành thạo Hệ thống hóa các yếu tố cơ bản để nói tốt tiếng Anh Chuẩn hóa phát âm: English sounds, Ending sounds, Sounds linkings... 100% miễn phí Tư vấn và miến phí tài liệu tự học (bản mềm) ví dụ: Bộ effortless English (trọn bộ); Business result series; giáo trình luyện thi ielts, toeic... Hình thức: Hàng tuần ISET sẽ có các lớp đào miễn phí theo một vòng khép kín liên tục, tương đương một chương trình đào tạo mini. Người tham gia bố trí thời gian đến học theo lich thông báo (Thường là cuối tuần) Nội dung khóa học: - Giới thiệu phương pháp phát triển phản xạ nói trong tiếng Anh và thực hành trong các bài học miễn phí - Ngữ pháp tiếng Anh đơn giản hóa trong 5 buổi học vô cùng dễ nắm bắt và đặc biệt áp dụng đúng và tự nhiên khi nói - Phát triển từ vựng và cấu trúc cơ bản nhất để có thể giao tiếp trong tình huống đơn giản để lấy tự tin - Chuẩn hóa phát âm tiếng Anh theo phương pháp 3 Ps

markdown:
# Toàn Quốc Nói tiếng Anh lưu loát - Bắt đầu với 0 đồng
Thảo luận trong '
[Mua Bán Tổng Hợp](forums/mua-ban-tong-hop.319/)' bắt đầu bởi [VN27455An2](members/vn27455an2.48470/), [19/4/14](threads/noi-tieng-anh-luu-loat-bat-dau-voi-0-dong.44129/).
Lượt xem: 105
Similar Threads: Nói tiếng
|Diễn đàn||Tiêu đề||Date|
|Mua Bán Tổng Hợp||
|
Thảo luận trong '
[Mua Bán Tổng Hợp](forums/mua-ban-tong-hop.319/)' bắt đầu bởi [VN27455An2](members/vn27455an2.48470/), [19/4/14](threads/noi-tieng-anh-luu-loat-bat-dau-voi-0-dong.44129/).
Lượt xem: 105
|Diễn đàn||Tiêu đề||Date|
|Mua Bán Tổng Hợp||
|


text:
Tổng cộng 0 đ
Xem giỏ hàng
Thanh toán
"TRUNG TÂM CUUMAYTINH.NET LÀM VIỆC TẤT CẢ CÁC NGÀY - KỂ CẢ THỨ 7, CHỦ NHẬT VÀ NGOÀI GIỜ"
© 2005. Thế Giới Phẳng Co., Ltd
BỆNH VIỆN MÁY TÍNH ĐÀ NẴNG
Chuyên sửa chữa máy tính, laptop, máy in, cứu dữ liệu
Phân phối, bán lẻ linh kiện máy tính, máy in chính hãng
Sửa chữa Apple uy tín: Macbook, iMac, iPad, Mac mini
Website: www.cuumaytinh.net - www.applecare.com.vn
LINH KIỆN MÁY TÍNH CHÍNH HÃNG
56 Phan Đăng Lưu, Hòa Cường, Hải Châu, Đà Nẵng
ĐT: 02363.783.783 - DĐ: 0888.43.34.43 / 0911.235.333
Email: benhvienmaytinh@zcare.com.vn
Giấy phép số 0401777604
Do Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Đà Nẵng cấp phép
Sửa Laptop Lấy Liền Đà Nẵng | Sửa Mabook Uy Tín Đà Nẵng
trên Google+
Website đã tiến hành thông báo với Bộ Công Thương, đáp ứng đầy đủ cơ sở pháp lý về cung cấp dịch vụ trực tuyến, nội dung số. Vì vậy, Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên trang www.cuumaytinh.net phải có sự đồng ý bằng văn bản của Thế Giới Phẳng Computer. Các hành vi xâm nhập, truy cập trái phép làm thay đỗi cấu trúc cơ sở dữ liệu của trang đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật Việt Nam.
THẾ GIỚI PHẲNG CO.,LTD ...:: Cung cấp dịch vụ Sửa PC - Sửa Laptop - Sửa Macbook - Cứu Dữ Liệu - Thay Thế Linh Kiện Laptop

Cache-Control: private

Set-Cookie: LangAdm=dmkF=; expires=Sat, 13-Jan-2018 13:14:52 GMT; path=/; HttpOnly


text:
Chủ đề từ 1 đến 30 của 532
Diễn đàn: Máy Bay _ Gái Gọi giá rẻ SG
Nơi quy tụ của các em máy bay thương mại và hàng giá rẻ , bình dân
Diễn đàn: Máy Bay _ Gái Gọi giá rẻ SG
Chọn nhanh Máy Bay _ Gái Gọi giá rẻ SG Lên trên
- Khu vực riêng
- Tài khoản
- Tin nhắn riêng
- Các theo dõi
- Đang trực tuyến
- Tìm diễn đàn
- Trang chính
- Diễn đàn
- Dân chơi Việt Nam - diễn đàn dân chơi
- Thông Báo - Anouncements
- Ý Kiến - Hỏi Đáp - Hướng Dẫn Sử Dụng
- Tin Tức - Thời Sự - Dư Luận - Bình Luận - Văn hóa
- CLB MASSAGE VIP HN
- Diễn đàn dân chơi Việt Nam ăn chơi lành mạnh
- Trung Tâm Giải Trí Miền Bắc
- Gái Gọi Hà Nội
- Trung Tâm Giải Trí Miền Nam - Miền Đông Tây
- Gái Gọi Sài Gòn
- Gái Gọi Quận 1
- Gái Gọi Quận 2
- Gái Gọi Quận 3
- Gái Gọi Quận 4
- Gái Gọi Quận 5
- Gái Gọi Quận 6
- Gái Gọi Quận 7
- Gái Gọi Quận 8
- Gái Gọi Quận 9
- Gái Gọi Quận 10
- Gái Gọi Quận 11
- Gái Gọi Quận 12
- Gái Gọi Quận Gò Vấp
- Gái Gọi Quận Tân Bình
- Gái Gọi Quận Tân Phú
- Gái Gọi Quận Bình Thạnh
- Gái Gọi Quận Phú Nhuận
- Gái Gọi Quận Thủ Đức
- Gái Gọi Quận Bình Tân
- Gái Gọi Các huyện
- Trung Tâm Giải Trí Miền Trung
- Trung tâm thương mại và CLB
- Các CLB massage mới
- CLB massage quận 1
- CLB massage quận 3
- CLB massage quận 5
- CLB massage quận 6
- CLB massage quận 10
- CLB massage Tân Bình
- CLB dân chơi Miền Bắc
- CLB dân chơi Miền Nam
- Dân chơi sưu tầm Ảnh , Phim , Nhạc , Truyện hot
- DÂN CHƠI PHOTO
- Thế Giới Truyện online
- DÂN CHƠI VIDEO
- DÂN CHƠI MUSIC
Thành viên đang xem diễn đàn này
Đang có 12 người xem diễn đàn này. (0 thành viên & 12 khách)

markdown:
Chủ đề từ 1 đến 30 của 532
# Diễn đàn: Máy Bay _ Gái Gọi giá rẻ SG
Nơi quy tụ của các em máy bay thương mại và hàng giá rẻ , bình dân
## Diễn đàn: Máy Bay _ Gái Gọi giá rẻ SG
Chọn nhanh
[Máy Bay _ Gái Gọi giá rẻ SG](http://danchoi.xxx/255-bay-_-gai-goi-gia-re-sg/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Lên trên](http://danchoi.xxx/255-bay-_-gai-goi-gia-re-sg/#top)
- Khu vực riêng
[Tài khoản](http://danchoi.xxx/usercp.php?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Tin nhắn riêng](http://danchoi.xxx/private.php?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Các theo dõi](http://danchoi.xxx/subscription.php?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Đang trực tuyến](http://danchoi.xxx/online.php?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Tìm diễn đàn](http://danchoi.xxx/search.php?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Trang chính](http://danchoi.xxx/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e)
- Diễn đàn
[Dân chơi Việt Nam - diễn đàn dân chơi](http://danchoi.xxx/1-dan-choi-viet-nam-dien-dan-dan-choi/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Thông Báo - Anouncements](http://danchoi.xxx/2-thong-bao-anouncements/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Ý Kiến - Hỏi Đáp - Hướng Dẫn Sử Dụng](http://danchoi.xxx/6-kien-hoi-dap-huong-dan-su-dung/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Tin Tức - Thời Sự - Dư Luận - Bình Luận - Văn hóa](http://danchoi.xxx/223-tin-tuc-thoi-su-du-luan-binh-luan-van-hoa/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e)
-
[CLB MASSAGE VIP HN](http://danchoi.xxx/379-clb-massage-vip-hn/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Diễn đàn dân chơi Việt Nam ăn chơi lành mạnh](http://danchoi.xxx/10-dien-dan-dan-choi-viet-nam-choi-lanh-manh/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Trung Tâm Giải Trí Miền Bắc](http://danchoi.xxx/11-trung-tam-giai-tri-mien-bac/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Hà Nội](http://danchoi.xxx/344-gai-goi-ha-noi/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Trung Tâm Giải Trí Miền Nam - Miền Đông Tây](http://danchoi.xxx/18-trung-tam-giai-tri-mien-nam-mien-dong-tay/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Sài Gòn](http://danchoi.xxx/23-gai-goi-sai-gon/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 1](http://danchoi.xxx/324-gai-goi-quan-1-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 2](http://danchoi.xxx/325-gai-goi-quan-2-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 3](http://danchoi.xxx/326-gai-goi-quan-3-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 4](http://danchoi.xxx/327-gai-goi-quan-4-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 5](http://danchoi.xxx/328-gai-goi-quan-5-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 6](http://danchoi.xxx/329-gai-goi-quan-6-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 7](http://danchoi.xxx/330-gai-goi-quan-7-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 8](http://danchoi.xxx/331-gai-goi-quan-8-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 9](http://danchoi.xxx/332-gai-goi-quan-9-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 10](http://danchoi.xxx/333-gai-goi-quan-10-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 11](http://danchoi.xxx/334-gai-goi-quan-11-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận 12](http://danchoi.xxx/335-gai-goi-quan-12-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận Gò Vấp](http://danchoi.xxx/336-gai-goi-quan-vap/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận Tân Bình](http://danchoi.xxx/337-gai-goi-quan-tan-binh/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận Tân Phú](http://danchoi.xxx/338-gai-goi-quan-tan-phu/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận Bình Thạnh](http://danchoi.xxx/339-gai-goi-quan-binh-thanh/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận Phú Nhuận](http://danchoi.xxx/340-gai-goi-quan-phu-nhuan/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận Thủ Đức](http://danchoi.xxx/341-gai-goi-quan-thu-duc/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Quận Bình Tân](http://danchoi.xxx/342-gai-goi-quan-binh-tan/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Gái Gọi Các huyện](http://danchoi.xxx/343-gai-goi-cac-huyen/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e)
-
[Trung Tâm Giải Trí Miền Trung](http://danchoi.xxx/365-trung-tam-giai-tri-mien-trung/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e)
-
[Trung tâm thương mại và CLB](http://danchoi.xxx/93-trung-tam-thuong-mai-va-clb/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Các CLB massage mới](http://danchoi.xxx/305-cac-clb-massage-moi/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [CLB massage quận 1](http://danchoi.xxx/232-clb-massage-quan-1-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [CLB massage quận 3](http://danchoi.xxx/276-clb-massage-quan-3-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [CLB massage quận 5](http://danchoi.xxx/279-clb-massage-quan-5-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [CLB massage quận 6](http://danchoi.xxx/289-clb-massage-quan-6-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [CLB massage quận 10](http://danchoi.xxx/291-clb-massage-quan-10-a/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [CLB massage Tân Bình](http://danchoi.xxx/300-clb-massage-tan-binh/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [CLB dân chơi Miền Bắc](http://danchoi.xxx/98-clb-dan-choi-mien-bac/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [CLB dân chơi Miền Nam](http://danchoi.xxx/99-clb-dan-choi-mien-nam/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e)
-
[Dân chơi sưu tầm Ảnh , Phim , Nhạc , Truyện hot](http://danchoi.xxx/31-dan-choi-suu-tam-anh-phim-nhac-truyen-hot/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [DÂN CHƠI PHOTO](http://danchoi.xxx/111-dan-choi-photo/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [Thế Giới Truyện online](http://danchoi.xxx/257-gioi-truyen-online/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [DÂN CHƠI VIDEO](http://danchoi.xxx/48-dan-choi-video/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e) [DÂN CHƠI MUSIC](http://danchoi.xxx/56-dan-choi-music/?s=877fed89c24d7e5c1383458e16436b0e)
-
##### Thành viên đang xem diễn đàn này
Đang có
[12 người xem diễn đàn này](http://danchoi.xxx/online.php). (0 thành viên & 12 khách)

Pragma: private

Vary: User-Agent


text:
Đạo Công giáo truyền bá và bước đầu đứng chân ở Việt
Nam vào thế kỷ XVII. Đây là thời kỳ nhà Lê Trung hưng, kế
tục thời kỳ trước, nhà Lê vẫn sử dụng Nho giáo làm hệ
tư tưởng trị nước. Các tôn giáo khác như Phật giáo, Đạo
giáo vẫn thịnh hành trong nhân gian và cũng có những ảnh
hưởng nhất định trong đường lối trị nước của nhà Lê.
Sự xuất hiện của Công giáo ở Việt Nam ngay từ buổi đầu
đã là sự kiện tôn giáo đặc thù. Đó là việc truyền bá
một tôn giáo hoàn toàn xa lạ với các tôn giáo truyền thống.
Chẳng những thế tôn giáo này đã không thừa nhận các tôn
giáo đang hiện diện, coi tất cả là tà giáo là đạo dối.
Các giáo sĩ Công giáo dựa vào tín lý, giáo lý Công giáo tấn
công vào hệ tư tưởng Nho giáo, hệ tư tưởng trị nước
thời bấy giờ.
Về phía Nho giáo để bảo vệ nền tảng tư tưởng của mình
các nhà Nho mà đại biểu của nó là nhà Vua, là các Nho thần,
tất nhiên cũng tấn công lại một cách mạnh mẽ những tư
tưởng của Công giáo. Từ đó hình thành nên cuộc đấu tranh
trên lĩnh vực tư tưởng mang tính học thuật.
Song cùng với thời gian, nhất là từ sau khi nhà Nguyễn bãi bỏ
lệnh cấm đạo (1874) giữa Nho giáo và Công giáo dần dần hình
thành nên mối tương giao và hoà hợp.
Bài viết này tập trung vào hai nội dung chính trong mối quan hệ
giữa Nho giáo với Công giáo ở Việt Nam là xung đột và dung
hợp.
Xung đột
Xung đột mà bài viết này đề cập là xung đột trên lĩnh
vực tư tưởng có tính học thuật được thể hiện qua các
văn kiện và các tác phẩm.
Về văn kiện là các đạo dụ, điều lệ của Vua, Chúa, hịch
của phong trào Văn Thân, là các Thư chung và một số văn kiện
khác của Giáo hội Công giáo.
Về tác phẩm là các trước tác của nhà vua, nhà nho và các
giáo sĩ.
Trước hết xin bắt đầu từ phía Công giáo.Do khuôn khổ bài
viết, về văn kiện chúng tôi chỉ đề cập đến thư chung,
về tác phẩm là hai trước tác của giáo sĩ Alexandre de Rhodes
và cuốn Hội đồng tứ giáo.
Thư chung: Thư chung là loại hình văn bản của giám mục soạn
gửi cho cộng đồng tín hữu, hàng giáo phẩm vào tu sĩ thuộc
giáo phận mà giám mục đó cai quản. Nội dung thư chung rất đa
dạng trong đó có một số thư chung giám mục đề cập đến
Nho giáo để rồi ngăn cấm không được tham dự các nghi lễ
của Nho giáo. Thư chung được đọc công khai trong nhà thờ.
Một trong những thư chung theo chúng tôi là tiêu biểu về việc
đề cập đến Nho giáo là thư chung của Giám mục Phêrô Maria
Đông giám mục giáo phận Tây Đàng Ngoài đề năm ? (1895). Thư
chung được tập hợp trong cuốn: Sách thuật lại các thư chung
địa phận tây Đàng Ngoài in tại Kẻ Sở 1908 với tựa đề:
Về các việc dối trá. Nội dung: "Cắt nghĩa bốn điều sau
này: Một là những sự không nên thờ; hai là những sự không
nên làm về đàng phụng sự; ba là những sự không nên bàn về
đàng hiếu sự; bốn là những việc dối trá không nên tin
không nên kiêng". Phần: Điều thứ I -Những sự không nên
thờviết: "Vậy trong những cách lỗi nhân đức thờ phượng,
kẻ có đạo năng dịp mắc phải hơn thì có ba sự này: một
là thờ Thần Phật, hai là thờ Khổng Tử, ba là thờ ông bà
bà ông vải". "Thờ Khổng Tử – Ông Khổng cũng là người
thế gian như Bụt đã nói trên này, là quân tử nước Ngô đã
làm thày đồ dạy những chữ nghĩa, song chẳng biết cội rễ
và cũng sau hết mình là làm sao, nên không làm thày dạy dỗ
thiên hạ được. Cho rằng là người khôn ngoan lý sự phần
đời hơn nhiều người khác, nhưng mà nó dạy điều gì có
lập công, gì trước mặt Đức Chúa Lời đáng thờ lạy đáng
tế lễ đáng cầu khấn ru?
Mà bây giờ dù Thần dù Phật dù Khổng Tử cũng đã chết cả
rồi, còn có quyền thế cứu giúp phù hộ người ta làm sao?
Hẳn thật ai tin nó thờ nó là thờ dối trá và làm tôi ma
quỉ"(1).
Phần: Điều thứ II - Những sự không được làm về đàng
phụng sự viết: "Trong nước này kẻ vô đạo thờ Khổng Tử
như đấng thánh có phép phù hộ, cùng xin người giúp sức cho
mình được sáng dạ, được thi đỗ đơm tế mời về hưởng
cỗ bàn vân vân, ấy là những điều dối trá tỏ tường kẻ
có đạo chẳng nên thông công sự ấy, khi làm ở nhà thày
đồ, hay là trong dịp thi cử nơi văn miếu văn chỉ; Cũng không
nên lạy thần vị bàn án đã lập mà thờ ông Khổng bao
giờ".
Hai tác phẩm của giáo sĩ Alexandre de Rhodes.Trước hết là cuốn
Phép giảng tám ngày. Đây là sách giáo lý đầu tiên bằng chữ
quốc ngữ dùng cho cộng đồng tín đồ Công giáo ở Việt Nam
lúc bấy giờ và còn ảnh hưởng lâu dài đến tận sau
này."Phép giảng tám ngày… là sách giáo lý trình bày trong
mầu sắc minh giáo"(2).Sở dĩ tác giả Nguyễn Khắc Xuyên gọi
như vậy là vì trong Phép giảng tám ngày, Rhodes dành một phần
nội dung chỉ trích những tôn giáo, tín ngưỡng truyền thống
Việt Nam trong đó có Nho giáo, cho đó là đạo tà, đạo giả,
dị đoan. Cuốn sách viết: "Trong Đại Minh còn giáo thứ ba,
gọi là Đạo Nho, những kẻ hay chữ thì theo đấy, mà thờ ông
Khổng vì sự ấy trong Đại Minh thì lấy ông Khổng làm nhất
mà gọi Thánh hiền, là Thánh và hiền nhất vậy. Song le nói
thể ấy chẳng phải lẽ đâu, vì chưng hay là ông Khổng Tử
ấy biết đức Chúa cả làm nên mọi sự, là cội rễ mọi sự
thánh, mọi sự lành, hay là chẳng biết. Ví bằng đã biết, mà
làm thầy, thì phải dạy đầy tớ cho biết cùng, mà thờ đấy
cho nên. Song le ông Khổng chẳng có làm sự ấy, vì vậy chẳng
phải hiền, chẳng phải thánh, thật là độc dữ"(3).
So với tác phẩm: Phép giảng tám ngày, thì tác phẩm: Lịch sử
vương quốc Đàng Ngoài viết về Nho giáo và Khổng Tử có
phần kĩ hơn: "Giáo phái thứ nhất và thời danh hơn cả là
đạo Nho. Người khai sáng đạo này là một người Tầu tên là
Khổng Tử, sinh sống ở nước Tàu, theo sử liệu vào cùng
thời với Aristote bên Hi Lạp, nghĩa là vào khoảng ba trăm năm
trước Thiên chúa giáng sinh. Người Đàng Ngoài tôn ông là
thánh nhân, nhưng vô lý và trái lẽ, như tôi đã có lần
thuyết phục họ.Bởi vì, theo tôi, nếu ngài được gọi là
thánh nhân, thì ngài phải biết có một đức chúa Trời dựng
nên trời và đất, nếu ngài không biết thì sao có thể là
thánh được; không biết đấy là cội nguồn và là nguyên nhân
mọi sự thánh, ngài chỉ thông truyền cho loài có lý trí bằng
sự hiểu biết và yêu mến Thiên chúa cao cả. Nếu ông nhận
biết, vì ông tự xưng là bậc tiến sĩ và tôn sư thì ông
phải giảng dạy sự hiểu biết cần thiết cho sự cứu rỗi,
đàng này ông không dạy rõ ràng trong kinh sách của ông, ông
không đề cập tới Thiên Chúa nguyên lý mọi sự, thì sao có
thể gọi ông là thánh(4).
Một trong những tác phẩm của Công giáo đề cập đến Nho
giáo cần phải kể để là cuốn: Hội đồng tứ giáo (còn
gọi là Hội đồng tứ giáo danh sư). Nội dung tác phẩm mang
tính minh đạo. Thông qua một hội đồng mang tính giả định
với tên gọi "Hội đồng tứ giáo" gồm 4 người đại
diện cho 4 tôn giáo thời bấy giờ là Phật giáo, Nho giáo,
Đạo giáo và Công giáo, gồm Nho sĩ (Nho giáo), Thượng Tọa
(Phật giáo), Đạo giáo (Pháp sư), Tây Sĩ (Công giáo). Bốn vị
đại diện "ngồi với nhau", tranh luận về ba vấn đề:
Nguồn gốc con người.
Sống phải làm gì?
Chết rồi đi về đâu?
Trong tranh luận Nho sĩ luôn là người bắt đầu, Tây Sĩ là
người sau cùng để kết luận vấn đề và tất nhiên là bác
lại ý kiến của đại diện 3 tôn giáo. Ví dụ:
Để trả lời vấn đề thứ hai (Sống ở đời làm gì), Nho sĩ
(…) lấy lời Đức Khổng mà giảng rằng: Sống ở đời
người ta phải tu ngũ đức: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, và giữ
ngũ luân: Quân thần, phụ tử, phu phụ, huynh đệ, bằng hữu.
Thầy pháp sư đưa ra câu của đức thánh Lão tử: Vật vi, vật
ý, vật biện (chớ làm gì, chớ có ý gì, chớ phân biệt). Vị
Hòa thượng thì nhắc lại người ta phải tu ngũ đức: Thí
của, giữ chay, chịu nhục, tu đức, giữ lòng thật. Lại cấm
5 điều: một là cấm sát sinh, hai là cấm trộn cướp, ba là
cấm tà dâm, bốn là cấm nói dối, năm là cấm uống rượu.
Tây sĩ cũng dựa vào Thánh kinh Công giáo: Người ta phải giữ
Thập giới (10 điều răn), phải giữ Thất qui (7 phép bí
tích)(5).
Với ba vấn đề tranh luận trên, Công giáo đã trực diện đi
vào ba vấn đề căn cốt mà các tôn giáo phải lý giải. Về
hình thức là tranh luận là đối thoại nhưng thực chất là
độc thoại với chủ ý là đánh đổ các tín lý của Nho,
Phật, Đạo, đề cao, xác lập tín lý Công giáo.
Hội đồng tứ giáo là cuốn sách có kỷ lục về lần xuất
bản. Có tác giả cho rằng nhà in Tân Định (Sài Gòn) đã tái
bản cuốn sách này tới 15 lần. Một bản in tại nhà in Thái
Bình, tới 12 lần(6).
Việc cuốn sách được tái bản nhiều lần ở hai miền Nam,
Bắc cho thấy hẳn cuốn sách đã có tác dụng rất lớn không
chỉ trong việc minh đạo mà còn thể hiện trong đấu tranh về
tín lý của Công giáo ở Việt Nam với Nho giáo, Phật giáo,
Đạo giáo.
Xung đột từ phía Nho giáo
Bắt đầu từ thời Lê(7), Nho giáo được dùng làm hệ tư
tưởng trị nước. Nhà Vua đồng thời là nhà Nho, các bậc
đại thần cũng đều là là Nho sĩ. Họ bước vào chốn quan
trường qua thi cử Nho học. Vì vậy cuộc đấu tranh trên lĩnh
vực tư tưởng của Nho giáo với Công giáo khá đa dạng và sinh
động. Trước hết là cách nhìn nhận, phê phán của vua, chúa
nhà Lê và tiếp theo là các vua Nguyễn qua các đạo dụ, qua các
trước tác của nhà vua… Một quan điểm xuyên suốt cho đến
khi nhà Nguyễn bãi bỏ lệnh cấm đạo (1874, Công giáo được
xem là Tà đạo đối lập với Chính đạo – Nho học / giáo).
Thời Lê, năm Cảnh Trị thứ nhất (1663) đời vua Lê Huyền
Tông, tháng 10, mùa đông. Nhắc rõ lai lịch cấm người theo tà
đạo Gia Tô.
Trước đây có người Tây Dương gọi là Hoa Lang Di, vào nước
ta, đem đạo dị đoan của Gia Tô lừa dối, dụ dỗ làm ngu
muội dân chúng, những người quê mùa nông nổi phần nhiều
tín mộ đạo ấy, họ lập tòa giảng, nghe giảng đạo, sự mê
hoặc đắm đuối mỗi ngày càng rộng. Trước đã hạ lệnh
đuổi người truyền đạo ấy đi, nhưng còn bọn tiểu nhân
thấm sâu vào tập tục ấy chưa thay đổi được"(8).
Nhâm Thìn, năm thứ 8 (1712), tháng 3, mùa xuân, lại hạ lệnh
cấm tà đạo Gia Tô.Triều đình đã nhiều lần ra điều lệnh
cấm tà đạo Gia Tô nhưng quân và dân sở tại tham của đút
lót của họ, che giấu lẫn nhau, nên đạo ấy lan ra làm người
ta mê hoặc mỗi ngày một sâu rộng(9).
Năm 1754, tháng 9, mùa hạ. Lại cấm tà đạo Hòa Lan… Đạo
Thiên chúa cũng gọi là "Thập tự giáo". Giáo lý này dùng
Thiên đường, địa ngục để phân biệt báo ứng về điều
thiện, điều ác, cũng giống như đạo Phật, có thêm vào
thuyết xưng tội, rửa tội nữa"(10).
Phong trào Tây Sơn nhìn nhận Công giáo là "Một tôn giáo không
nhìn nhận cha, không nhìn nhận vua, không thờ kính thần
linh"(11). Nhà Tây Sơn thực sự lo ngại ảnh hưởng tiêu cực
của Công giáo tới Nho giáo "Từ khi các nước phương Tây lén
lút đưa đạo của họ vào trong vương quốc này, ta biết rằng
sự tôn thờ Đức Khổng Tử mỗi ngày một giảm và hầu như
hoàn toàn bị bỏ rơi"(12).
Do tính chất phức tạp của Công giáo dưới triều Nguyễn nên
các văn bản của triều Nguyễn khi đề cập đến Công giáo là
gay gắt. Trong Điều lệ hương đảng, ban hành năm Giáp Tý
(1804) thời vua Gia Long viết: "Lại như đạo Gia Tô là tôn
giáo nước khác truyền vào nước ta, bịa đặt ra thuyết thiên
đường, địa ngục khiến kẻ ngu phu, ngu phụ chạy vạy như
điên, tiêm nhiễm thành quen mê mà không biết"(13).
Thời vua Minh Mạng, năm 1834 ban hành Thập huấn điều giáo dục
dân chúng trên nền tảng Nho giáo và do vậy cũng đồng thời
đả kích Công giáo, coi Công giáo là Tà đạo "làm cho bại
hoại luân lý, hư hỏng giáo hóa, không thể tin được"
(Điều 7 – Sùng Chính học)(14).
Năm Minh Mệnh thứ 13 (1832), nhân việc tha tội cho dân ở
phường Nam Dương Tây, tỉnh Quảng Trị vốn theo Công giáo nay
xin bỏ, vua Minh Mệnh dụ Bộ Hình rằng: Đạo Gia Tô nguyên từ
người Tây Dương đem vào truyền bá đã lâu, dân ngu phần
nhiều bị mê hoặc mà không biết hối. Thử nghĩ : Cái thuyết
thiên đường, tóm lại chỉ đều là chuyện hoang đường,
không có bằng chứng. Hơn nữa không kính thần minh, chẳng thờ
tiên tổ, rất trái với chính đạo. Thậm chí lập riêng nhà
giảng, tụ tập nhiều người, cám dỗ dâm ô phụ nữ, lừa
gạt lấy mắt người ốm. Những việc trái luân lý, hại phong
hóa, điều ấy kể ra còn nhiều, thực đã phạm đến pháp
luật"(15).
Những nội dung trên về cơ bản được nhắc lại vào năm Minh
Mệnh thứ 20 (1839) qua việc vua bảo Bộ Hình: "Thử nghĩ cái
việc Thập ác, Giêsu, tóm lại chẳng có đạo lý gì, mà cái
thuyết thiên đường, nước phép lại là vô lí. Thậm chí thác
việc cầu hồn để lừa khoét con ngươi người (chết), mượn
danh đồng trinh để dâm ô vợ con người ta, thương tổn phong
hoá"(16).
Nhìn nhận Công giáo là tà đạo, không thờ tổ tiên, không
kính quỉ thần đặt ra thuyết thiên đường, nước phép…
cũng được các vua Thiệu Trị, Tự Đức nhắc trong các dụ.
Về trước tác đáng kể là tác phẩm Đạo biện (biện luận
về đạo) trong Ngự chế văn tập của Tự Đức. Đạo biện ra
đời có thể trước năm 1862. Trên cơ sở luận về đạo để
rồi Tự Đức phê phán tín lý Công giáo: "Họ bảo Thiên Chúa
tức là Thượng đế, Thượng đế là chúa tể của trời, tức
là sáng tạo ra trời đất, vạn vật. Họ lại nói Thiên chúa
không phải là trời, không phải là đất, không phải là lý,
không phải là đạo, không phải là khí, không phải là tính,
không phải là người, không phải là vật, không phải là quỉ,
không phải là thần, đó là đầu mối của vạn vật, mà chính
mình không bắt đầu từ đâu cả… đem so với Lão Tử khi nói
"Vô danh là bắt đầu của trời vật, Đạo sinh ra một, một
sinh ra hai" mới thấy thuyết của Gia Tô lại càng xuyên tạc
thô sơ, họ chỉ biết mượn Thiên Chúa để che giấu cái dấu
tích Gia Tô, và để làm văn hoa cho sự lầm lỗi vì đã thờ
phụng xằng mà không kể gì đến gốc tích nữa"(17). Ở một
đoạn khác Tự Đức phê phán: "Họ lại muốn người ta không
được lễ tổ tiên, cha mẹ, thánh hiền, bảo rằng Thiên Chúa
là gốc của nhân, vật, thần thánh, thì chỉ chuyên kính lễ
Thiên chúa. Như thế họ lại càng sai lầm lớn lắm"(18).
Cách nhìn nhận, phê phán Công giáo của vua, chúa mà chúng tôi
dẫn ra ở trên là do đứng trên quan điểm Nho giáo. Mặt khác
có thể nói các vua, chúa, ngay cả vua Tự Đức một ông vua
để tâm nghiên cứu Công giáo thì sự hiểu biết về Công giáo
còn quá sơ sài. Thậm chí còn hiểu sai.
Bậc quân vương thì như vậy, các Nho thần hiểu biết về Công
giáo thậm chí còn kém hơn, sai lạc hơn. Năm Minh Mệnh thứ 16
(1835) nhân nhà vua định rõ điều lệ cấm chỉ tà giáo Tây
Dương, Tả phó đô ngự sử viện Đô sát Phan Bá Đạt tâu
nói: "Tà giáo Tây Dương làm say đắm lòng người, thực là
một đạo kiệt hiệt hơn hết trong các đạo dị đoan…Mã Song
khai rằng thầy thuốc nước hắn, nhân người sắp chết, khoét
lấy mắt phơi khô, hợp với hai vị a nguỵ và nhũ hương, tán
nhỏ chế thuốc, trị bệnh ho đờm. Lại tục truyền tà giáo
Tây Dương thường khoét mắt người, và cho 1 trai 1 gái, ở
chung một nhà có tường ngăn cách, lâu ngày động tình dục,
nhân đấy rập cho chết bẹp, lấy nước (xác chết đó) hoà
thành bánh (thánh) mỗi khi giảng đạo cho mọi người ăn,
khiến cho mê đạo không bỏ được. Cả đến người theo đạo
khi trai gái lấy vợ chồng, thì đạo trưởng đem người con
gái vào nhà kín, lấy danh nghĩa là để giảng đạo, thực ra
là để dâm ô"(19).
Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng của Nho giáo với
Công giáo còn được thể hiện qua tác phẩmTây Dương Gia Tô
bí lục (Ghi chép những chuyện kín của đạo Gia Tô Tây
Dương). Về tác giả, tác phẩm và văn bản đã được đề
cập trong Lời giới thiệu của cuốn sách(20). Do khuôn khổ
của bài viết chúng tôi không thể phân tích sâu những ý kiến
của mình khi cho rằng tác phẩm Tây Dương Gia Tô bí lục là
cuốn sách do các nhà Nho viết ra nhằm mục đích phê phán Công
giáo. Đây là công trình của nhiều người mặc dù trên đầu
sách có tên tác giả.
Nội dung cuốn sách đề cập có nhiều phần sai lạc và phóng
tác bởi sự hiểu biết hạn chế và còn bởi chủ đích của
cuốn sách. Cách hành văn nhiều chỗ thô thiển, đôi khi thô
lỗ. Bởi vì chủ đích của cuốn sách là thông qua việc đề
cập đến lai lịch, hành trạng chúa Giêsu và việc truyền bá
Công giáo vào Việt Nam, Trung Quốc để "đánh đổ" tôn giáo
này về mặt học thuật. Điểm tựa để phê phán Công giáo là
tín ngưỡng cổ truyền đặc biệt là hệ tư tưởng Nho giáo.
Qua đó cũng chính là để xác lập tư tưởng Nho giáo.
Với độ dày hơn 300 trang cho thấy sự dày công của những nhà
Nho khi soạn tác phẩm này. Vì vậy đây là cuốn sách dày nhất
cho đến hết thời kỳ phong kiến mang nội dung đấu tranh trên
lĩnh vực tư tưởng của Nho giáo với Công giáo. Chỉ riêng
điều này thôi đã cho thấy tính quyết liệt của cuộc đấu
tranh.
Khi nhà Nguyễn từng bước đầu hàng thực dân Pháp thì trong
nước nổi lên phong trào Văn thân đánh Pháp. Khẩu hiệu của
phong trào là: Bình Tây, sát tả" với lời hịch:
Than ôi, đạo dối Giêsu đã xâm nhập vào nước ta, lời cầu
nguyện của họ chỉ tin vào chúa Trời và Thánh Thần.
Giáo lý của họ dạy rằng trên trái đất này chẳng có vua,
chẳng có cha mẹ.
Lập luận của họ vừa vô lý vừa ngược đời:
Tư cách của họ đầy rẫy sự kiêu ngạo. Họ cướp đoạt
đất đai phì nhiêu để xây dựng nhà thờ cho đạo dối.
Về mặt đạo lý họ tìm cách làm băng hoại nước ta để
biến nước ta thành Công giáo. Họ làm nhục đạo lý Khổng
Mạnh.
Dung hợp
Nếu như xung đột chỉ diễn ra trên bình diện tư tưởng thì
dung hợp giữa Nho giáo và Công giáo diễn ra đa diện.
Về bình diện tư tưởng: Bên trên là việc trình bày về xung
đột, tuy nhiên các giáo sĩ Công giáo không thể không thừa
nhận cái hay cái tốt của Nho giáo mặc dù còn hạn hẹp và
chỉ dưới góc độ tìm hiểu. Alexandre de Rhodes có những nhận
xét sau về Khổng Tử: "Thực ra Khổng Tử nhà hiền triết
này, trong những sách ông để lại, có nhiều giáo huấn về
thuần phong mỹ tục: như khi ông nói, trước hết hãy sửa mình
mà muốn thế thì xét mình mỗi ngày ba lần để sửa điều
lầm lỗi. Sau đó mới đem tâm trí và chuyên cần xếp đặt,
điều khiển gia đình. Và sau khi đã cẩn thận chu toàn chức
vụ đầu tiên này chứ không trước khi đó, thì bấy giờ mới
lo dìu dắt và cai trị quốc gia.
Ông còn luận về nhiều điều liên hệ tới pháp lý dân chính,
về xét xử các vụ kiện và thi hành công lý, do đó các tiến
sĩ Đàng Ngoài nghiên cứu kinh sách của ông một cách chuyên
cần như chúng ta khảo sát hiến pháp hay bộ luật. Ông còn
trình bày và phân giải những châm ngôn về chính trị và luật
pháp tự nhiên. Vì thế ông không nói trái với những nguyên lí
của Kitô giáo và cũng không nói những gì phải bác bỏ hay bị
kẻ tin theo lên án"(21).
F.Buzômi, giáo sĩ người Italia xuất hiện ở Đàng Trong ngày
18-1-1615 nhận xét về vai trò của Nho giáo như sau: "Nhờ
Khổng giáo, xã hội và gia đình Việt Nam đã có một tổ chức
rất cao, người dân Việt Nam có những đức tính, phong tục
rất đáng khâm phục nó đã giúp rất nhiều vào công cuộc
truyền giáo"(22).
Thuyết "tam phụ" hay thần học "tam phụ": Thiên chúa là
Cha do Alexandre de Rhodes khởi xướng là sự ảnh hưởng của tư
tưởng tam cương: quân thần, phụ tử, phu phụ của Nho giáo.
Trong tam cương – ba giềng mối trong xã hội – Khổng Tử đã
đề cập đến hai cha: Phụ tử – con đối với cha mẹ, quân
thần – vua là cha mẹ dân để rồi A.Rhodes thêm một phụ/cha,
với quan niệm Thiên chúa là Thượng phụ.
Trong phép giảng tám ngày A.Rhodes viết: "Bây giờ ta phải có
ba đấng bề trên gọi là ba cha, ta phải thờ, ở đấng nào cho
nên đấng ấy. Đấng dưới là cha mẹ sinh thân xác cho ta;
đấng giữa là vua chúa trị nước; đấng trên tức đức chúa
trời đất, làm chúa thật trên hết mọi sự. Có ba đấng này
ta mới được sống, được ở. Vì chúng ta có cha mẹ, thì
mới được thân xác thịt này sinh ra mà chớ… Vua Chúa cũng
gọi là cha cả và nước cùng các dân. Chẳng có vua chúa, thì
nước ở an lành chẳng được… Ắt thật thượng phụ là cha
cả, chúa cả trên hết mọi sự, có thưởng có phạt
trọng"(23).
Tư tưởng tam cương, ngũ thường còn được Công giáo vận
dụng để hướng dẫn tín đồ sống đạo theo tín lý trong đó
có việc hôn nhân. Công giáo đề cao hôn nhân một vợ một
chồng gọi là "phép nhất phu, nhất phụ". Thư của giám
mục Hermosilla (Liêm) coi phép nhất phu nhất phụ thuộc về
"cương" phu, phụ trong tam cương. Thư viết: "Các quân tử
cứ lẽ tự nhiên đã suy đến sự ấy đã kể phép nhất phu,
nhất phụ trong ba giềng mối can hệ nhất trong thiên hạ quen
gọi là tam cương… Ví bằng người ta cẩn thận giữ cho phải
mlễ trong việc nhất phu, nhất phụ thì các việc khác liền
được an"(24).
Công giáo dù tạo ra chữ quốc ngữ nhưng một thời gian dài cho
đến tận đầu thế kỷ XX kinh, bổn, giáo lý… lại soạn, in
bằng Hán – Nôm mà dân gian quen gọi là chữ Nho. Tín đồ
được xem là có hiểu biết trong xứ, họ đạo, làng Công giáo
cho đến trước cách mạng Tháng Tám năm 1945 là những người
biết "chữ Nho", những người "Nho học". Họ học chữ
"Thánh hiền" bởi các "thầy đồ" ở làng lương. Họ
được phép mang đồ lễ tặng thầày đồ, chỉ không được
thờ cúng, bái lạy KhổngTử.Vì sợ tín đồ học "chữ Nho"
với lương dân có thể bị chế nhạo, bị lôi kéo, nên với
các xứ, họ đạo, làng Công giáo nào có "thầy đồ" là
người Công giáo thì giáo dân phải học họ không được học
thầy đồ là lương dân. Một trong những họ (hội đoàn) ra
đời sớm là hội Nho gia tập hợp những thầy đồ là tín
đồ Công giáo(25).
Chính vì vậy mà Công giáo đã để lại cho dân tộc một di
sản Hán – Nôm quen gọi là Nôm đạo khá đồ sộ.
Tư tưởng Nho giáo thể hiện ở một số công trình kiến trúc
Công giáo và cả trong những câu đối ở nhà thờ Công giáo.
Nhà thờ chính toà Phát Diệm (Kim Sơn – Ninh Bình) mặt bằng
kiến trúc theo hướng Bắc – Nam. Giữa ao hồ dựng tượng
chúa Giêsu làm vua nhìn về hướng Nam, hai tay giang rộng. Hướng
Nam là hướng của Thánh nhân theo quan niệm: Thánh nhân nam diện
nhi thính thiên hạ. Thánh nhân nhìn về hướng nam nghe thiên hạ
giãi bày. Nhà thờ đá trong khu quần thể nhà thờ chính toà
tạc biểu tượng lưỡng nghi/âm dương phía mặt sau hình sư
tử và phượng hoàng. Chấn song phương đình là hình thân trúc.
Trúc là biểu hiện tính ngay thẳng của người quân tử.
Nhà thờ xứ An Vân (Huế) có đôi câu đối.
Đạo sở cộng do chính tại càn khôn sắc bàng bạc
Nhân viết dư tri, cái vu tạo hóa tố uyên nguyên.
Dịch:
Đạo là con đường ai cũng phải đi, chính vì khắp càn khôn
dáng của Thiên chúa luôn bàng bạc.
Người ta nói rằng: tôi biết (có Thiên Chúa) thấy công trình
tạo hóa, ta phải truy tầm nguồn gốc.
"Đạo sở cộng do" là lấy lời của Khổng Tử trong câu:
Đạo lộ dã, nhân sở cộng do.Hà nhân xuất bất do hộ.
Về phía Nho giáo, đại biểu của nó là tầng lớp Nho sĩ trên
thực tế ít thấy có sự dung hợp với Công giáo. Điều này
thật dễ hiểu bởi tư tưởng trung quân cũng có nghĩa là trung
thành với hệ tư tưởng Nho giáo mà nhà vua sử dụng làm hệ
tư tưởng chính thống. Khi nhà Nguyễn bãi bỏ lệnh cấm đạo
thay đổi cách nhìn với Công giáo thì triều đại này dần
dần mất vai trò trên chính vương quốc của họ.Nho giáo theo
đó cũng tàn lụi dần để rồi chỉ còn là lớp trầm tích
trong văn hóa Việt.
Tuy nhiên chính vào lúc Nho giáo tàn lụi người ta lại thấy
lóe sáng tư tưởng của các nhà Nho cuối mùa của phong trào
Đông Kinh nghĩa thục hồi đầu thế kỷ XX đề cao chữ quốc
ngữ. Coi đây là một trong sáu đường mở mang dân trí. Việc
các nhà Nho bỏ chữ thánh hiền dùng chữ quốc ngữ do các giáo
sĩ Công giáo tạo ra rõ ràng là một "đột phá khẩu" về
canh tân.
Con đường đầu tiên được đặt ra là: Dùng văn tự nước
nhà "Phàm người trong nước đi học nên lấy chữ quốc ngữ
làm phương tiện đầu tiên, để trong thời gian vài tháng đàn
bà, trẻ con cũng đều biết chữ; và người ta có thể dùng
quốc ngữ để ghi việc đời xưa, chép việc đời nay, và thư
từ thì có thể chuốt lời và đạt ý. Đó thực là bước
đầu tiên trong việc mở mang trí khôn vậy"(26).
Chú thích:
1. Sách thuật lại các thư chung địa phận Tây Đàng Ngoài, In
tại Kẻ Sở 1908, tr.602-603.
2. Alexandre de Rhodes: Phép giảng tám ngày. Tủ sách Đại Kết.
1993 tr.XXIII.
3. Phép giảng tám ngày. Sđd, tr.112-113.
4. Alexandre de Rhodes: Lịch sử Vương quốc Đàng Ngoài. Tủ sách
Đại Kết 1994, tr.39-40.
5. Linh mục Nguyễn Hưng: Sơ thảo thư mục Hán Nôm Công giáo,
Lưu hành nội bộ, 2000, tr.187.
6 Sơ thảo thư mục Hán Nôm Công giáo, đd, tr.81.
7. Đây là nhận định của tác giả, song thực chất thì ngay
từ thời Lý đã dựa theo Nho giáo để tổ chức Nhà nước và
sang thời Trần thì bộc lộ rõ ràng hơn việc sử dụng Nho
giáo làm hệ tư tưởng trị nước (BT)
8. Khâm định Việt sử thông giám Cương mục. Tập II, Nxb. Giáo
dục, H. 1998, tr.300-301.
9. Khâm định Việt sử thông giám Cương mục, Sđd, tr 140.
10.Khâm định Việt sử thông giám Cương mục, Sđd, tr 627.
11. Launay A. Histoire de la Mission de Cochinchine. Vol III, tr.117 Dẫn
theo Trương Bá Cần: Công giáo Đàng Ngoài thời Giám mục Pigneau
(1771-1799). Tp. Hồ Chí Minh 1992.
12. Louvet E.L.Lacochinchine religieuse, tome I, tr.517. Dẫn theo Nguyễn
Quang Hưng: Công giáo Việt Nam thời kỳ triều Nguyễn (1802-1883),
Nxb. Tôn giáo, 2007, tr.159.
13. Đại Nam thực lục chính biên.T3, Đệ nhất kỉ, Nxb. KHXH, H.
1963, tr.168.
14. Đại Nam thực lục chính biên, T4 (Tái bản lần 2), Nxb. Giáo
dục, H. 2004, tr.235.
15. Đại Nam thực lục chính biên, T11, Nxb. KHXH, H. 1964, tr.236.
16. Đại Nam thực lục chính biên, T21, Nxb. KHXH, H. 1969, tr.100.
17. Tự Đức: Đạo biện trongTự Đức ngự chế văn tập. Tư
liệu Viện Triết học, tr.44.
18. Tự Đức: Đạo biện, Sđd, tr.46.
19.Đại Nam thực lục chính biên, T17, Nxb. KHXH, H. 1966, tr.243.
20. Phạm Ngộ Hiên, Nguyễn Hoà Đường…Tây Dương Gia Tô bí
lục, Nxb. KHXH, H. 1981, tr.111-25.
21. Lịch sử Vương quốc Đàng Ngoài, Sđd, tr.39-40.
22. Dẫn theo Nguyễn Hồng: Lịch sử truyền giáo ở Việt Nam. T1
Hiện Tại, Sài Gòn 1959, tr.57.
23. Phép giảng tám ngày. Sđd, tr.17-24.
24. Những thư chọn trong các thư chung các đấng Vicariô
Apôstôlicô và Vicariô Prôvinciale về dòng ông thánh Du Mingô đã
làm tự năm 1849, Quyển thứ 2. In tại Kẻ Sặt 1903, tr.63.
25. Xem: Sách thuật lại các thư chung địa phận Tây Đàng Ngoài
In tại Kẻ Sở, 1908, tr.209-210; 228-229.
26. Đặng Thai Mai:Văn thơ cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX
Nxb. Văn học, H. 1974, tr.216./.

Nguồn: Thông báo Hán Nôm học 2008;
tr.196-211

***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://www.danluan.org/tin-tuc/20140718/moi-quan-he-giua-nho-giao-va-cong-giao-trong-lich-su-viet-nam),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
Nam vào thế kỷ XVII. Đây là thời kỳ nhà Lê Trung hưng, kế
tục thời kỳ trước, nhà Lê vẫn sử dụng Nho giáo làm hệ
tư tưởng trị nước. Các tôn giáo khác như Phật giáo, Đạo
giáo vẫn thịnh hành trong nhân gian và cũng có những ảnh
hưởng nhất định trong đường lối trị nước của nhà Lê.
Sự xuất hiện của Công giáo ở Việt Nam ngay từ buổi đầu
đã là sự kiện tôn giáo đặc thù. Đó là việc truyền bá
một tôn giáo hoàn toàn xa lạ với các tôn giáo truyền thống.
Chẳng những thế tôn giáo này đã không thừa nhận các tôn
giáo đang hiện diện, coi tất cả là tà giáo là đạo dối.
Các giáo sĩ Công giáo dựa vào tín lý, giáo lý Công giáo tấn
công vào hệ tư tưởng Nho giáo, hệ tư tưởng trị nước
thời bấy giờ.
Về phía Nho giáo để bảo vệ nền tảng tư tưởng của mình
các nhà Nho mà đại biểu của nó là nhà Vua, là các Nho thần,
tất nhiên cũng tấn công lại một cách mạnh mẽ những tư
tưởng của Công giáo. Từ đó hình thành nên cuộc đấu tranh
trên lĩnh vực tư tưởng mang tính học thuật.
Song cùng với thời gian, nhất là từ sau khi nhà Nguyễn bãi bỏ
lệnh cấm đạo (1874) giữa Nho giáo và Công giáo dần dần hình
thành nên mối tương giao và hoà hợp.
Bài viết này tập trung vào hai nội dung chính trong mối quan hệ
giữa Nho giáo với Công giáo ở Việt Nam là xung đột và dung
hợp.
Xung đột
Xung đột mà bài viết này đề cập là xung đột trên lĩnh
vực tư tưởng có tính học thuật được thể hiện qua các
văn kiện và các tác phẩm.
Về văn kiện là các đạo dụ, điều lệ của Vua, Chúa, hịch
của phong trào Văn Thân, là các Thư chung và một số văn kiện
khác của Giáo hội Công giáo.
Về tác phẩm là các trước tác của nhà vua, nhà nho và các
giáo sĩ.
Trước hết xin bắt đầu từ phía Công giáo.Do khuôn khổ bài
viết, về văn kiện chúng tôi chỉ đề cập đến thư chung,
về tác phẩm là hai trước tác của giáo sĩ Alexandre de Rhodes
và cuốn Hội đồng tứ giáo.
Thư chung: Thư chung là loại hình văn bản của giám mục soạn
gửi cho cộng đồng tín hữu, hàng giáo phẩm vào tu sĩ thuộc
giáo phận mà giám mục đó cai quản. Nội dung thư chung rất đa
dạng trong đó có một số thư chung giám mục đề cập đến
Nho giáo để rồi ngăn cấm không được tham dự các nghi lễ
của Nho giáo. Thư chung được đọc công khai trong nhà thờ.
Một trong những thư chung theo chúng tôi là tiêu biểu về việc
đề cập đến Nho giáo là thư chung của Giám mục Phêrô Maria
Đông giám mục giáo phận Tây Đàng Ngoài đề năm ? (1895). Thư
chung được tập hợp trong cuốn: Sách thuật lại các thư chung
địa phận tây Đàng Ngoài in tại Kẻ Sở 1908 với tựa đề:
Về các việc dối trá. Nội dung: "Cắt nghĩa bốn điều sau
này: Một là những sự không nên thờ; hai là những sự không
nên làm về đàng phụng sự; ba là những sự không nên bàn về
đàng hiếu sự; bốn là những việc dối trá không nên tin
không nên kiêng". Phần: Điều thứ I -Những sự không nên
thờviết: "Vậy trong những cách lỗi nhân đức thờ phượng,
kẻ có đạo năng dịp mắc phải hơn thì có ba sự này: một
là thờ Thần Phật, hai là thờ Khổng Tử, ba là thờ ông bà
bà ông vải". "Thờ Khổng Tử – Ông Khổng cũng là người
thế gian như Bụt đã nói trên này, là quân tử nước Ngô đã
làm thày đồ dạy những chữ nghĩa, song chẳng biết cội rễ
và cũng sau hết mình là làm sao, nên không làm thày dạy dỗ
thiên hạ được. Cho rằng là người khôn ngoan lý sự phần
đời hơn nhiều người khác, nhưng mà nó dạy điều gì có
lập công, gì trước mặt Đức Chúa Lời đáng thờ lạy đáng
tế lễ đáng cầu khấn ru?
Mà bây giờ dù Thần dù Phật dù Khổng Tử cũng đã chết cả
rồi, còn có quyền thế cứu giúp phù hộ người ta làm sao?
Hẳn thật ai tin nó thờ nó là thờ dối trá và làm tôi ma
quỉ"(1).
Phần: Điều thứ II - Những sự không được làm về đàng
phụng sự viết: "Trong nước này kẻ vô đạo thờ Khổng Tử
như đấng thánh có phép phù hộ, cùng xin người giúp sức cho
mình được sáng dạ, được thi đỗ đơm tế mời về hưởng
cỗ bàn vân vân, ấy là những điều dối trá tỏ tường kẻ
có đạo chẳng nên thông công sự ấy, khi làm ở nhà thày
đồ, hay là trong dịp thi cử nơi văn miếu văn chỉ; Cũng không
nên lạy thần vị bàn án đã lập mà thờ ông Khổng bao
giờ".
Hai tác phẩm của giáo sĩ Alexandre de Rhodes.Trước hết là cuốn
Phép giảng tám ngày. Đây là sách giáo lý đầu tiên bằng chữ
quốc ngữ dùng cho cộng đồng tín đồ Công giáo ở Việt Nam
lúc bấy giờ và còn ảnh hưởng lâu dài đến tận sau
này."Phép giảng tám ngày… là sách giáo lý trình bày trong
mầu sắc minh giáo"(2).Sở dĩ tác giả Nguyễn Khắc Xuyên gọi
như vậy là vì trong Phép giảng tám ngày, Rhodes dành một phần
nội dung chỉ trích những tôn giáo, tín ngưỡng truyền thống
Việt Nam trong đó có Nho giáo, cho đó là đạo tà, đạo giả,
dị đoan. Cuốn sách viết: "Trong Đại Minh còn giáo thứ ba,
gọi là Đạo Nho, những kẻ hay chữ thì theo đấy, mà thờ ông
Khổng vì sự ấy trong Đại Minh thì lấy ông Khổng làm nhất
mà gọi Thánh hiền, là Thánh và hiền nhất vậy. Song le nói
thể ấy chẳng phải lẽ đâu, vì chưng hay là ông Khổng Tử
ấy biết đức Chúa cả làm nên mọi sự, là cội rễ mọi sự
thánh, mọi sự lành, hay là chẳng biết. Ví bằng đã biết, mà
làm thầy, thì phải dạy đầy tớ cho biết cùng, mà thờ đấy
cho nên. Song le ông Khổng chẳng có làm sự ấy, vì vậy chẳng
phải hiền, chẳng phải thánh, thật là độc dữ"(3).
So với tác phẩm: Phép giảng tám ngày, thì tác phẩm: Lịch sử
vương quốc Đàng Ngoài viết về Nho giáo và Khổng Tử có
phần kĩ hơn: "Giáo phái thứ nhất và thời danh hơn cả là
đạo Nho. Người khai sáng đạo này là một người Tầu tên là
Khổng Tử, sinh sống ở nước Tàu, theo sử liệu vào cùng
thời với Aristote bên Hi Lạp, nghĩa là vào khoảng ba trăm năm
trước Thiên chúa giáng sinh. Người Đàng Ngoài tôn ông là
thánh nhân, nhưng vô lý và trái lẽ, như tôi đã có lần
thuyết phục họ.Bởi vì, theo tôi, nếu ngài được gọi là
thánh nhân, thì ngài phải biết có một đức chúa Trời dựng
nên trời và đất, nếu ngài không biết thì sao có thể là
thánh được; không biết đấy là cội nguồn và là nguyên nhân
mọi sự thánh, ngài chỉ thông truyền cho loài có lý trí bằng
sự hiểu biết và yêu mến Thiên chúa cao cả. Nếu ông nhận
biết, vì ông tự xưng là bậc tiến sĩ và tôn sư thì ông
phải giảng dạy sự hiểu biết cần thiết cho sự cứu rỗi,
đàng này ông không dạy rõ ràng trong kinh sách của ông, ông
không đề cập tới Thiên Chúa nguyên lý mọi sự, thì sao có
thể gọi ông là thánh(4).
Một trong những tác phẩm của Công giáo đề cập đến Nho
giáo cần phải kể để là cuốn: Hội đồng tứ giáo (còn
gọi là Hội đồng tứ giáo danh sư). Nội dung tác phẩm mang
tính minh đạo. Thông qua một hội đồng mang tính giả định
với tên gọi "Hội đồng tứ giáo" gồm 4 người đại
diện cho 4 tôn giáo thời bấy giờ là Phật giáo, Nho giáo,
Đạo giáo và Công giáo, gồm Nho sĩ (Nho giáo), Thượng Tọa
(Phật giáo), Đạo giáo (Pháp sư), Tây Sĩ (Công giáo). Bốn vị
đại diện "ngồi với nhau", tranh luận về ba vấn đề:
Nguồn gốc con người.
Sống phải làm gì?
Chết rồi đi về đâu?
Trong tranh luận Nho sĩ luôn là người bắt đầu, Tây Sĩ là
người sau cùng để kết luận vấn đề và tất nhiên là bác
lại ý kiến của đại diện 3 tôn giáo. Ví dụ:
Để trả lời vấn đề thứ hai (Sống ở đời làm gì), Nho sĩ
(…) lấy lời Đức Khổng mà giảng rằng: Sống ở đời
người ta phải tu ngũ đức: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, và giữ
ngũ luân: Quân thần, phụ tử, phu phụ, huynh đệ, bằng hữu.
Thầy pháp sư đưa ra câu của đức thánh Lão tử: Vật vi, vật
ý, vật biện (chớ làm gì, chớ có ý gì, chớ phân biệt). Vị
Hòa thượng thì nhắc lại người ta phải tu ngũ đức: Thí
của, giữ chay, chịu nhục, tu đức, giữ lòng thật. Lại cấm
5 điều: một là cấm sát sinh, hai là cấm trộn cướp, ba là
cấm tà dâm, bốn là cấm nói dối, năm là cấm uống rượu.
Tây sĩ cũng dựa vào Thánh kinh Công giáo: Người ta phải giữ
Thập giới (10 điều răn), phải giữ Thất qui (7 phép bí
tích)(5).
Với ba vấn đề tranh luận trên, Công giáo đã trực diện đi
vào ba vấn đề căn cốt mà các tôn giáo phải lý giải. Về
hình thức là tranh luận là đối thoại nhưng thực chất là
độc thoại với chủ ý là đánh đổ các tín lý của Nho,
Phật, Đạo, đề cao, xác lập tín lý Công giáo.
Hội đồng tứ giáo là cuốn sách có kỷ lục về lần xuất
bản. Có tác giả cho rằng nhà in Tân Định (Sài Gòn) đã tái
bản cuốn sách này tới 15 lần. Một bản in tại nhà in Thái
Bình, tới 12 lần(6).
Việc cuốn sách được tái bản nhiều lần ở hai miền Nam,
Bắc cho thấy hẳn cuốn sách đã có tác dụng rất lớn không
chỉ trong việc minh đạo mà còn thể hiện trong đấu tranh về
tín lý của Công giáo ở Việt Nam với Nho giáo, Phật giáo,
Đạo giáo.
Xung đột từ phía Nho giáo
Bắt đầu từ thời Lê(7), Nho giáo được dùng làm hệ tư
tưởng trị nước. Nhà Vua đồng thời là nhà Nho, các bậc
đại thần cũng đều là là Nho sĩ. Họ bước vào chốn quan
trường qua thi cử Nho học. Vì vậy cuộc đấu tranh trên lĩnh
vực tư tưởng của Nho giáo với Công giáo khá đa dạng và sinh
động. Trước hết là cách nhìn nhận, phê phán của vua, chúa
nhà Lê và tiếp theo là các vua Nguyễn qua các đạo dụ, qua các
trước tác của nhà vua… Một quan điểm xuyên suốt cho đến
khi nhà Nguyễn bãi bỏ lệnh cấm đạo (1874, Công giáo được
xem là Tà đạo đối lập với Chính đạo – Nho học / giáo).
Thời Lê, năm Cảnh Trị thứ nhất (1663) đời vua Lê Huyền
Tông, tháng 10, mùa đông. Nhắc rõ lai lịch cấm người theo tà
đạo Gia Tô.
Trước đây có người Tây Dương gọi là Hoa Lang Di, vào nước
ta, đem đạo dị đoan của Gia Tô lừa dối, dụ dỗ làm ngu
muội dân chúng, những người quê mùa nông nổi phần nhiều
tín mộ đạo ấy, họ lập tòa giảng, nghe giảng đạo, sự mê
hoặc đắm đuối mỗi ngày càng rộng. Trước đã hạ lệnh
đuổi người truyền đạo ấy đi, nhưng còn bọn tiểu nhân
thấm sâu vào tập tục ấy chưa thay đổi được"(8).
Nhâm Thìn, năm thứ 8 (1712), tháng 3, mùa xuân, lại hạ lệnh
cấm tà đạo Gia Tô.Triều đình đã nhiều lần ra điều lệnh
cấm tà đạo Gia Tô nhưng quân và dân sở tại tham của đút
lót của họ, che giấu lẫn nhau, nên đạo ấy lan ra làm người
ta mê hoặc mỗi ngày một sâu rộng(9).
Năm 1754, tháng 9, mùa hạ. Lại cấm tà đạo Hòa Lan… Đạo
Thiên chúa cũng gọi là "Thập tự giáo". Giáo lý này dùng
Thiên đường, địa ngục để phân biệt báo ứng về điều
thiện, điều ác, cũng giống như đạo Phật, có thêm vào
thuyết xưng tội, rửa tội nữa"(10).
Phong trào Tây Sơn nhìn nhận Công giáo là "Một tôn giáo không
nhìn nhận cha, không nhìn nhận vua, không thờ kính thần
linh"(11). Nhà Tây Sơn thực sự lo ngại ảnh hưởng tiêu cực
của Công giáo tới Nho giáo "Từ khi các nước phương Tây lén
lút đưa đạo của họ vào trong vương quốc này, ta biết rằng
sự tôn thờ Đức Khổng Tử mỗi ngày một giảm và hầu như
hoàn toàn bị bỏ rơi"(12).
Do tính chất phức tạp của Công giáo dưới triều Nguyễn nên
các văn bản của triều Nguyễn khi đề cập đến Công giáo là
gay gắt. Trong Điều lệ hương đảng, ban hành năm Giáp Tý
(1804) thời vua Gia Long viết: "Lại như đạo Gia Tô là tôn
giáo nước khác truyền vào nước ta, bịa đặt ra thuyết thiên
đường, địa ngục khiến kẻ ngu phu, ngu phụ chạy vạy như
điên, tiêm nhiễm thành quen mê mà không biết"(13).
Thời vua Minh Mạng, năm 1834 ban hành Thập huấn điều giáo dục
dân chúng trên nền tảng Nho giáo và do vậy cũng đồng thời
đả kích Công giáo, coi Công giáo là Tà đạo "làm cho bại
hoại luân lý, hư hỏng giáo hóa, không thể tin được"
(Điều 7 – Sùng Chính học)(14).
Năm Minh Mệnh thứ 13 (1832), nhân việc tha tội cho dân ở
phường Nam Dương Tây, tỉnh Quảng Trị vốn theo Công giáo nay
xin bỏ, vua Minh Mệnh dụ Bộ Hình rằng: Đạo Gia Tô nguyên từ
người Tây Dương đem vào truyền bá đã lâu, dân ngu phần
nhiều bị mê hoặc mà không biết hối. Thử nghĩ : Cái thuyết
thiên đường, tóm lại chỉ đều là chuyện hoang đường,
không có bằng chứng. Hơn nữa không kính thần minh, chẳng thờ
tiên tổ, rất trái với chính đạo. Thậm chí lập riêng nhà
giảng, tụ tập nhiều người, cám dỗ dâm ô phụ nữ, lừa
gạt lấy mắt người ốm. Những việc trái luân lý, hại phong
hóa, điều ấy kể ra còn nhiều, thực đã phạm đến pháp
luật"(15).
Những nội dung trên về cơ bản được nhắc lại vào năm Minh
Mệnh thứ 20 (1839) qua việc vua bảo Bộ Hình: "Thử nghĩ cái
việc Thập ác, Giêsu, tóm lại chẳng có đạo lý gì, mà cái
thuyết thiên đường, nước phép lại là vô lí. Thậm chí thác
việc cầu hồn để lừa khoét con ngươi người (chết), mượn
danh đồng trinh để dâm ô vợ con người ta, thương tổn phong
hoá"(16).
Nhìn nhận Công giáo là tà đạo, không thờ tổ tiên, không
kính quỉ thần đặt ra thuyết thiên đường, nước phép…
cũng được các vua Thiệu Trị, Tự Đức nhắc trong các dụ.
Về trước tác đáng kể là tác phẩm Đạo biện (biện luận
về đạo) trong Ngự chế văn tập của Tự Đức. Đạo biện ra
đời có thể trước năm 1862. Trên cơ sở luận về đạo để
rồi Tự Đức phê phán tín lý Công giáo: "Họ bảo Thiên Chúa
tức là Thượng đế, Thượng đế là chúa tể của trời, tức
là sáng tạo ra trời đất, vạn vật. Họ lại nói Thiên chúa
không phải là trời, không phải là đất, không phải là lý,
không phải là đạo, không phải là khí, không phải là tính,
không phải là người, không phải là vật, không phải là quỉ,
không phải là thần, đó là đầu mối của vạn vật, mà chính
mình không bắt đầu từ đâu cả… đem so với Lão Tử khi nói
"Vô danh là bắt đầu của trời vật, Đạo sinh ra một, một
sinh ra hai" mới thấy thuyết của Gia Tô lại càng xuyên tạc
thô sơ, họ chỉ biết mượn Thiên Chúa để che giấu cái dấu
tích Gia Tô, và để làm văn hoa cho sự lầm lỗi vì đã thờ
phụng xằng mà không kể gì đến gốc tích nữa"(17). Ở một
đoạn khác Tự Đức phê phán: "Họ lại muốn người ta không
được lễ tổ tiên, cha mẹ, thánh hiền, bảo rằng Thiên Chúa
là gốc của nhân, vật, thần thánh, thì chỉ chuyên kính lễ
Thiên chúa. Như thế họ lại càng sai lầm lớn lắm"(18).
Cách nhìn nhận, phê phán Công giáo của vua, chúa mà chúng tôi
dẫn ra ở trên là do đứng trên quan điểm Nho giáo. Mặt khác
có thể nói các vua, chúa, ngay cả vua Tự Đức một ông vua
để tâm nghiên cứu Công giáo thì sự hiểu biết về Công giáo
còn quá sơ sài. Thậm chí còn hiểu sai.
Bậc quân vương thì như vậy, các Nho thần hiểu biết về Công
giáo thậm chí còn kém hơn, sai lạc hơn. Năm Minh Mệnh thứ 16
(1835) nhân nhà vua định rõ điều lệ cấm chỉ tà giáo Tây
Dương, Tả phó đô ngự sử viện Đô sát Phan Bá Đạt tâu
nói: "Tà giáo Tây Dương làm say đắm lòng người, thực là
một đạo kiệt hiệt hơn hết trong các đạo dị đoan…Mã Song
khai rằng thầy thuốc nước hắn, nhân người sắp chết, khoét
lấy mắt phơi khô, hợp với hai vị a nguỵ và nhũ hương, tán
nhỏ chế thuốc, trị bệnh ho đờm. Lại tục truyền tà giáo
Tây Dương thường khoét mắt người, và cho 1 trai 1 gái, ở
chung một nhà có tường ngăn cách, lâu ngày động tình dục,
nhân đấy rập cho chết bẹp, lấy nước (xác chết đó) hoà
thành bánh (thánh) mỗi khi giảng đạo cho mọi người ăn,
khiến cho mê đạo không bỏ được. Cả đến người theo đạo
khi trai gái lấy vợ chồng, thì đạo trưởng đem người con
gái vào nhà kín, lấy danh nghĩa là để giảng đạo, thực ra
là để dâm ô"(19).
Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng của Nho giáo với
Công giáo còn được thể hiện qua tác phẩmTây Dương Gia Tô
bí lục (Ghi chép những chuyện kín của đạo Gia Tô Tây
Dương). Về tác giả, tác phẩm và văn bản đã được đề
cập trong Lời giới thiệu của cuốn sách(20). Do khuôn khổ
của bài viết chúng tôi không thể phân tích sâu những ý kiến
của mình khi cho rằng tác phẩm Tây Dương Gia Tô bí lục là
cuốn sách do các nhà Nho viết ra nhằm mục đích phê phán Công
giáo. Đây là công trình của nhiều người mặc dù trên đầu
sách có tên tác giả.
Nội dung cuốn sách đề cập có nhiều phần sai lạc và phóng
tác bởi sự hiểu biết hạn chế và còn bởi chủ đích của
cuốn sách. Cách hành văn nhiều chỗ thô thiển, đôi khi thô
lỗ. Bởi vì chủ đích của cuốn sách là thông qua việc đề
cập đến lai lịch, hành trạng chúa Giêsu và việc truyền bá
Công giáo vào Việt Nam, Trung Quốc để "đánh đổ" tôn giáo
này về mặt học thuật. Điểm tựa để phê phán Công giáo là
tín ngưỡng cổ truyền đặc biệt là hệ tư tưởng Nho giáo.
Qua đó cũng chính là để xác lập tư tưởng Nho giáo.
Với độ dày hơn 300 trang cho thấy sự dày công của những nhà
Nho khi soạn tác phẩm này. Vì vậy đây là cuốn sách dày nhất
cho đến hết thời kỳ phong kiến mang nội dung đấu tranh trên
lĩnh vực tư tưởng của Nho giáo với Công giáo. Chỉ riêng
điều này thôi đã cho thấy tính quyết liệt của cuộc đấu
tranh.
Khi nhà Nguyễn từng bước đầu hàng thực dân Pháp thì trong
nước nổi lên phong trào Văn thân đánh Pháp. Khẩu hiệu của
phong trào là: Bình Tây, sát tả" với lời hịch:
Than ôi, đạo dối Giêsu đã xâm nhập vào nước ta, lời cầu
nguyện của họ chỉ tin vào chúa Trời và Thánh Thần.
Giáo lý của họ dạy rằng trên trái đất này chẳng có vua,
chẳng có cha mẹ.
Lập luận của họ vừa vô lý vừa ngược đời:
Tư cách của họ đầy rẫy sự kiêu ngạo. Họ cướp đoạt
đất đai phì nhiêu để xây dựng nhà thờ cho đạo dối.
Về mặt đạo lý họ tìm cách làm băng hoại nước ta để
biến nước ta thành Công giáo. Họ làm nhục đạo lý Khổng
Mạnh.
Dung hợp
Nếu như xung đột chỉ diễn ra trên bình diện tư tưởng thì
dung hợp giữa Nho giáo và Công giáo diễn ra đa diện.
Về bình diện tư tưởng: Bên trên là việc trình bày về xung
đột, tuy nhiên các giáo sĩ Công giáo không thể không thừa
nhận cái hay cái tốt của Nho giáo mặc dù còn hạn hẹp và
chỉ dưới góc độ tìm hiểu. Alexandre de Rhodes có những nhận
xét sau về Khổng Tử: "Thực ra Khổng Tử nhà hiền triết
này, trong những sách ông để lại, có nhiều giáo huấn về
thuần phong mỹ tục: như khi ông nói, trước hết hãy sửa mình
mà muốn thế thì xét mình mỗi ngày ba lần để sửa điều
lầm lỗi. Sau đó mới đem tâm trí và chuyên cần xếp đặt,
điều khiển gia đình. Và sau khi đã cẩn thận chu toàn chức
vụ đầu tiên này chứ không trước khi đó, thì bấy giờ mới
lo dìu dắt và cai trị quốc gia.
Ông còn luận về nhiều điều liên hệ tới pháp lý dân chính,
về xét xử các vụ kiện và thi hành công lý, do đó các tiến
sĩ Đàng Ngoài nghiên cứu kinh sách của ông một cách chuyên
cần như chúng ta khảo sát hiến pháp hay bộ luật. Ông còn
trình bày và phân giải những châm ngôn về chính trị và luật
pháp tự nhiên. Vì thế ông không nói trái với những nguyên lí
của Kitô giáo và cũng không nói những gì phải bác bỏ hay bị
kẻ tin theo lên án"(21).
F.Buzômi, giáo sĩ người Italia xuất hiện ở Đàng Trong ngày
18-1-1615 nhận xét về vai trò của Nho giáo như sau: "Nhờ
Khổng giáo, xã hội và gia đình Việt Nam đã có một tổ chức
rất cao, người dân Việt Nam có những đức tính, phong tục
rất đáng khâm phục nó đã giúp rất nhiều vào công cuộc
truyền giáo"(22).
Thuyết "tam phụ" hay thần học "tam phụ": Thiên chúa là
Cha do Alexandre de Rhodes khởi xướng là sự ảnh hưởng của tư
tưởng tam cương: quân thần, phụ tử, phu phụ của Nho giáo.
Trong tam cương – ba giềng mối trong xã hội – Khổng Tử đã
đề cập đến hai cha: Phụ tử – con đối với cha mẹ, quân
thần – vua là cha mẹ dân để rồi A.Rhodes thêm một phụ/cha,
với quan niệm Thiên chúa là Thượng phụ.
Trong phép giảng tám ngày A.Rhodes viết: "Bây giờ ta phải có
ba đấng bề trên gọi là ba cha, ta phải thờ, ở đấng nào cho
nên đấng ấy. Đấng dưới là cha mẹ sinh thân xác cho ta;
đấng giữa là vua chúa trị nước; đấng trên tức đức chúa
trời đất, làm chúa thật trên hết mọi sự. Có ba đấng này
ta mới được sống, được ở. Vì chúng ta có cha mẹ, thì
mới được thân xác thịt này sinh ra mà chớ… Vua Chúa cũng
gọi là cha cả và nước cùng các dân. Chẳng có vua chúa, thì
nước ở an lành chẳng được… Ắt thật thượng phụ là cha
cả, chúa cả trên hết mọi sự, có thưởng có phạt
trọng"(23).
Tư tưởng tam cương, ngũ thường còn được Công giáo vận
dụng để hướng dẫn tín đồ sống đạo theo tín lý trong đó
có việc hôn nhân. Công giáo đề cao hôn nhân một vợ một
chồng gọi là "phép nhất phu, nhất phụ". Thư của giám
mục Hermosilla (Liêm) coi phép nhất phu nhất phụ thuộc về
"cương" phu, phụ trong tam cương. Thư viết: "Các quân tử
cứ lẽ tự nhiên đã suy đến sự ấy đã kể phép nhất phu,
nhất phụ trong ba giềng mối can hệ nhất trong thiên hạ quen
gọi là tam cương… Ví bằng người ta cẩn thận giữ cho phải
mlễ trong việc nhất phu, nhất phụ thì các việc khác liền
được an"(24).
Công giáo dù tạo ra chữ quốc ngữ nhưng một thời gian dài cho
đến tận đầu thế kỷ XX kinh, bổn, giáo lý… lại soạn, in
bằng Hán – Nôm mà dân gian quen gọi là chữ Nho. Tín đồ
được xem là có hiểu biết trong xứ, họ đạo, làng Công giáo
cho đến trước cách mạng Tháng Tám năm 1945 là những người
biết "chữ Nho", những người "Nho học". Họ học chữ
"Thánh hiền" bởi các "thầy đồ" ở làng lương. Họ
được phép mang đồ lễ tặng thầày đồ, chỉ không được
thờ cúng, bái lạy KhổngTử.Vì sợ tín đồ học "chữ Nho"
với lương dân có thể bị chế nhạo, bị lôi kéo, nên với
các xứ, họ đạo, làng Công giáo nào có "thầy đồ" là
người Công giáo thì giáo dân phải học họ không được học
thầy đồ là lương dân. Một trong những họ (hội đoàn) ra
đời sớm là hội Nho gia tập hợp những thầy đồ là tín
đồ Công giáo(25).
Chính vì vậy mà Công giáo đã để lại cho dân tộc một di
sản Hán – Nôm quen gọi là Nôm đạo khá đồ sộ.
Tư tưởng Nho giáo thể hiện ở một số công trình kiến trúc
Công giáo và cả trong những câu đối ở nhà thờ Công giáo.
Nhà thờ chính toà Phát Diệm (Kim Sơn – Ninh Bình) mặt bằng
kiến trúc theo hướng Bắc – Nam. Giữa ao hồ dựng tượng
chúa Giêsu làm vua nhìn về hướng Nam, hai tay giang rộng. Hướng
Nam là hướng của Thánh nhân theo quan niệm: Thánh nhân nam diện
nhi thính thiên hạ. Thánh nhân nhìn về hướng nam nghe thiên hạ
giãi bày. Nhà thờ đá trong khu quần thể nhà thờ chính toà
tạc biểu tượng lưỡng nghi/âm dương phía mặt sau hình sư
tử và phượng hoàng. Chấn song phương đình là hình thân trúc.
Trúc là biểu hiện tính ngay thẳng của người quân tử.
Nhà thờ xứ An Vân (Huế) có đôi câu đối.
Đạo sở cộng do chính tại càn khôn sắc bàng bạc
Nhân viết dư tri, cái vu tạo hóa tố uyên nguyên.
Dịch:
Đạo là con đường ai cũng phải đi, chính vì khắp càn khôn
dáng của Thiên chúa luôn bàng bạc.
Người ta nói rằng: tôi biết (có Thiên Chúa) thấy công trình
tạo hóa, ta phải truy tầm nguồn gốc.
"Đạo sở cộng do" là lấy lời của Khổng Tử trong câu:
Đạo lộ dã, nhân sở cộng do.Hà nhân xuất bất do hộ.
Về phía Nho giáo, đại biểu của nó là tầng lớp Nho sĩ trên
thực tế ít thấy có sự dung hợp với Công giáo. Điều này
thật dễ hiểu bởi tư tưởng trung quân cũng có nghĩa là trung
thành với hệ tư tưởng Nho giáo mà nhà vua sử dụng làm hệ
tư tưởng chính thống. Khi nhà Nguyễn bãi bỏ lệnh cấm đạo
thay đổi cách nhìn với Công giáo thì triều đại này dần
dần mất vai trò trên chính vương quốc của họ.Nho giáo theo
đó cũng tàn lụi dần để rồi chỉ còn là lớp trầm tích
trong văn hóa Việt.
Tuy nhiên chính vào lúc Nho giáo tàn lụi người ta lại thấy
lóe sáng tư tưởng của các nhà Nho cuối mùa của phong trào
Đông Kinh nghĩa thục hồi đầu thế kỷ XX đề cao chữ quốc
ngữ. Coi đây là một trong sáu đường mở mang dân trí. Việc
các nhà Nho bỏ chữ thánh hiền dùng chữ quốc ngữ do các giáo
sĩ Công giáo tạo ra rõ ràng là một "đột phá khẩu" về
canh tân.
Con đường đầu tiên được đặt ra là: Dùng văn tự nước
nhà "Phàm người trong nước đi học nên lấy chữ quốc ngữ
làm phương tiện đầu tiên, để trong thời gian vài tháng đàn
bà, trẻ con cũng đều biết chữ; và người ta có thể dùng
quốc ngữ để ghi việc đời xưa, chép việc đời nay, và thư
từ thì có thể chuốt lời và đạt ý. Đó thực là bước
đầu tiên trong việc mở mang trí khôn vậy"(26).
Chú thích:
1. Sách thuật lại các thư chung địa phận Tây Đàng Ngoài, In
tại Kẻ Sở 1908, tr.602-603.
2. Alexandre de Rhodes: Phép giảng tám ngày. Tủ sách Đại Kết.
1993 tr.XXIII.
3. Phép giảng tám ngày. Sđd, tr.112-113.
4. Alexandre de Rhodes: Lịch sử Vương quốc Đàng Ngoài. Tủ sách
Đại Kết 1994, tr.39-40.
5. Linh mục Nguyễn Hưng: Sơ thảo thư mục Hán Nôm Công giáo,
Lưu hành nội bộ, 2000, tr.187.
6 Sơ thảo thư mục Hán Nôm Công giáo, đd, tr.81.
7. Đây là nhận định của tác giả, song thực chất thì ngay
từ thời Lý đã dựa theo Nho giáo để tổ chức Nhà nước và
sang thời Trần thì bộc lộ rõ ràng hơn việc sử dụng Nho
giáo làm hệ tư tưởng trị nước (BT)
8. Khâm định Việt sử thông giám Cương mục. Tập II, Nxb. Giáo
dục, H. 1998, tr.300-301.
9. Khâm định Việt sử thông giám Cương mục, Sđd, tr 140.
10.Khâm định Việt sử thông giám Cương mục, Sđd, tr 627.
11. Launay A. Histoire de la Mission de Cochinchine. Vol III, tr.117 Dẫn
theo Trương Bá Cần: Công giáo Đàng Ngoài thời Giám mục Pigneau
(1771-1799). Tp. Hồ Chí Minh 1992.
12. Louvet E.L.Lacochinchine religieuse, tome I, tr.517. Dẫn theo Nguyễn
Quang Hưng: Công giáo Việt Nam thời kỳ triều Nguyễn (1802-1883),
Nxb. Tôn giáo, 2007, tr.159.
13. Đại Nam thực lục chính biên.T3, Đệ nhất kỉ, Nxb. KHXH, H.
1963, tr.168.
14. Đại Nam thực lục chính biên, T4 (Tái bản lần 2), Nxb. Giáo
dục, H. 2004, tr.235.
15. Đại Nam thực lục chính biên, T11, Nxb. KHXH, H. 1964, tr.236.
16. Đại Nam thực lục chính biên, T21, Nxb. KHXH, H. 1969, tr.100.
17. Tự Đức: Đạo biện trongTự Đức ngự chế văn tập. Tư
liệu Viện Triết học, tr.44.
18. Tự Đức: Đạo biện, Sđd, tr.46.
19.Đại Nam thực lục chính biên, T17, Nxb. KHXH, H. 1966, tr.243.
20. Phạm Ngộ Hiên, Nguyễn Hoà Đường…Tây Dương Gia Tô bí
lục, Nxb. KHXH, H. 1981, tr.111-25.
21. Lịch sử Vương quốc Đàng Ngoài, Sđd, tr.39-40.
22. Dẫn theo Nguyễn Hồng: Lịch sử truyền giáo ở Việt Nam. T1
Hiện Tại, Sài Gòn 1959, tr.57.
23. Phép giảng tám ngày. Sđd, tr.17-24.
24. Những thư chọn trong các thư chung các đấng Vicariô
Apôstôlicô và Vicariô Prôvinciale về dòng ông thánh Du Mingô đã
làm tự năm 1849, Quyển thứ 2. In tại Kẻ Sặt 1903, tr.63.
25. Xem: Sách thuật lại các thư chung địa phận Tây Đàng Ngoài
In tại Kẻ Sở, 1908, tr.209-210; 228-229.
26. Đặng Thai Mai:Văn thơ cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX
Nxb. Văn học, H. 1974, tr.216./.

Nguồn: Thông báo Hán Nôm học 2008;
tr.196-211

***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(
[https://www.danluan.org/tin-tuc/20140718/moi-quan-he-giua-nho-giao-va-cong-giao-trong-lich-su-viet-nam](https://www.danluan.org/tin-tuc/20140718/moi-quan-he-giua-nho-giao-va-cong-giao-trong-lich-su-viet-nam)),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(
[http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm](http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm)) hoặc ở đây
(
[http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en](http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en))
hoặc ở đây (
[http://danluan.org/node/244](http://danluan.org/node/244)).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(
[http://danluan.wordpress.com](http://danluan.wordpress.com)) và Blogspot ( [http://danluanvn.blogspot.com](http://danluanvn.blogspot.com)),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)
[danluan.org](http://danluan.org)để
gửi bài viết cho Dân Luận!
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block