text:
Bài mới
- Pancakes sử dụng chảo kẹp/chảo hình thú
- Mỳ Udon
- Bánh Pía
- Bánh mỳ bố đi vắng
- Bánh mỳ Vừng!
- Hướng dẫn tạo hình và nướng Baguette
- Tips nướng bánh mỳ
- Tiramisu
- Bánh đúc lạc
- Bánh bông lan chuối (banana cake) phiên bản dùng bột gạo và dầu dừa
- Quy bơ cắt: Bánh quy các hình dạng không cần khuôn ( Khỉ – rùa – bọ rùa – trái táo – hải ly)
- Hộp quà cuối năm: Bánh quy checkerboard và Pinwheels
- Gingerbread House 2015 (bản vẽ tay thiết kế)
- Pate gan
- Kỷ niệm 9 năm – 9th Blogoversary Bếp Rùa (1.8)
- Thông báo tình hình gửi nhận hàng Gây quỹ T5/2015
- Sữa chua, da-ua (yaourt) và tất cả những gì liên quan
- Flan “trứng”
- Danh sách đặt hàng Tháng 5
- Mua hàng gây quỹ bếp Rùa tháng 5.2015
- Bánh gio/bánh tro
- Sử dụng dầu dừa trong bếp – Bánh chuối dùng dầu dừa
- Trả ơn
- Ngày đặc biệt
- Bữa sáng của trẻ con
- Dâu nhúng chocolate
- Chuyện ở nông trại và “Bánh mì” hay “bánh mỳ”?
- Takoyaki cuối tuần
- Là bánh hay là nho?
- Demo: Chè Con Ong
Chị ơi 😀 Em làm các loại cookies thì khi làm bằng bơ thì nó giòn và làm bánh magarine nó mềm là đúng hay sai hả chị? 😀 Dùng bơ và magarine trong làm cookies có khác gì nhau ko chị? 😀
Chị Tâm/ Anh Chuối ơi, cho em hỏi tẹo nhé, thế còn cái bơ mà mấy hàng bánh mì vẫn phết vào cùng với pa tê và thịt chả các loại đó, bơ đó là bơ gì hả anh? Em mua về để tủ lạnh thấy đông cứng lại. Em thích ăn cái bơ đó lắm vì nó béo mà mua ở siêu thị thì không có, phải ra tiệm bánh mì mới mua được. Đi nước ngoài cũng không thấy ai ăn luôn :))
Bơ của bánh mỳ pa-tê đó mình thấy mùi vị giống Margarine Tường An lắm bạn ạ ! Bạn mà ở nước ngoài thì thử mua Margarine (bơ thực vật) về ăn xem có thích hơn bơ chuẩn (butter) không.
chao chi khai tam!
doc bai viet cua chi e rat thich vi tu truoc den gio e rat thich lam banh kem bo nhung e lai cam thay bo e an o vn ngon hon ma do ngay hon bo o canada. The nen e nghi mai ko biet phai mua bo gi de lam kem trang tri banh gato vi e da tung mua bo o day lam kem nhung an hoi ngan.e ko con o vn nen ko biet phai chon bo gi? chi giup e voi .cam on chi nhieu
Chào bạn. Mình biết chút xíu về cái bạn hỏi nên muốn trả lời hộ.
– Kem phủ bánh gateaux ở VN hình như toàn kem topping – bắt lên bánh rất đứng song thành phần chủ yếu toàn chất hóa học, không “chất” như kem bơ hay kem tươi (whipping) nên có lẽ bạn ăn thấy không quá ngấy.
– Kem phủ lên bánh ở nước ngoài: mình thấy đa số công thức dùng kem whipping (làm từ sữa, thơm ngon, ngậy béo tự nhiên). Kem whipping ở nước ngoài phổ biến nên bạn mua về đánh lên rồi trang trí bánh, sẽ ngon và không quá ngấy như kem bơ (từ bơ, đường và lòng trắng trứng)
Tuy nhiên whipping nhanh chảy, phải giữ tô đánh thật lạnh, kem whipping cũng phải lạnh, hoặc dùng thêm 1 gói bột làm đứng kem để đạt hiệu quả trang trí ưng ý.
cho em hỏi địa chỉ bán các loại này được không ạ?
cô ơi cho con hỏi con vừa mới mua 1 khối bơ 5kg .Mà nhiều quá con ko thể xài hết nhanh được . Nên cô cho con hỏi cách mà cô bảo quản bơ được ko ạ. Con cảm ơn . Con mới 17t à nên con xưng bằng cô nhé ^^
Em xả thành từng khối vừa đủ 1 lần dùng, vd 200g. Rồi bọc kín lại và cho vào ngăn đá. Ăn đến đâu bỏ xuống rã đông. Bảo đảm bơ vẫn thơm ngon.
Cám ơn bài viết rất hữu ích của bạn chuoivuonnha. Thật mình không biết nói gì ngoài 2 từ dành cho chị Khai Tâm và bạn “khâm phục”.
Chúc luôn vui và hạnh phúc nhé.
Chị chờ bài viết của chị ATM nhé, sự ngọt ngào không thể chối từ! 😉 Vui vì đã giúp được chị và mọi người, nhưng khâm phục em không dám nhận đâu, khi nào làm được nhiều bánh ngon và có 1 gia đình như chị Rùa em nhận cũng không muộn 😛
Thôi chứ, cậu định tranh hết cả phần khéo của em dâu chị à? 😉
Phần khéo léo ấy của em dâu chị chứ, em chỉ phụ giúp để có bánh ngon thôi, hí hí!
Biết điều thế là được 😛
Chiên gia cho chị hỏi cái loại váng sữa mà trẻ con hay ăn là cái loại nào trong mấy cái sp chế biến sữa ở trên với 🙂
Không là cái nào cả chị ạ, váng sữa là chế phẩm từ sữa, được chế biến từ cream sau khi đã tách skim milk. Nó cũng có quy trình sản xuất riêng, nhưng không phức tạp như bơ, vì công đoạn chủ yếu là lên men và cô đặc. Váng sữa bổ hơn sữa thường vì độ đậm đặc của protein và chất béo (nhưng cũng đắt hơn), vì thế, trẻ thường thừa năng lượng khi ăn thực phẩm này. Váng sữa tốt nhưng có thể không cần sử dụng, nếu được thì thay món liên tục cho trẻ bằng sữa/sữa chua là được rồi ạ, vì ngoài cung cấp cho trẻ chất dinh dưỡng chúng còn cung cấp nước cho cơ thể nữa, điều này thì váng sữa không thể làm được. Hơn nữa ăn sữa đơn giản và dễ điều chỉnh hơn cho bé, vì khi tương đối lớn, bé sẽ ăn cơm cùng với bố mẹ, sẽ ăn thịt, rau, cá, trứng, dầu ăn và các loại chất béo khác… nếu vẫn duy trì như vậy thì trẻ rất dễ béo (thậm chí béo…quá 😛 ), vì thành phần chất béo trong váng sữa tương tự như bơ.
Eo ơi sau này Chuối nuôi con thì khéo phải biết.
Chị có 2 con gái, phải bảo nó kiếm chàng rể nào khéo thế này để mẹ còn được nhờ, hehe
Gui Khai Tam va cau Chuoi….
Chi cang ngay cang cam phuc cac em ! That dung la ” Thay nao ,Tro day !” .Su hieu biet va kien thuc cua cac em qua la dang de cho moi nguoi hoc tap ! Mong rang tu nay ve sau chi se duoc mo mang dau oc minh qua nhung bai viet cua cac em …..Chi cam on rat nhieu ….Bai viet ve Bo hom nay cua em that chi tiet , cong phu va het long vi moi nguoi ….
Không có gì đâu bác, kiến thức người biết trước biết sau. Cháu nhiều cái cũng không biết lắm, nền tảng để viết bài này là cháu thu từ bếp chị Rùa, mỗi bài một chút, chị Rùa viết rải rác ở nhiều bài nên đây coi như là một công tổng hợp lại ạ! 🙂
Đã nghe tên Chuoivuonnha từ lâu, hôm nay mới được đọc bài. Xin cám ơn bạn đã viết một bài rất chi tiết (riêng đánh máy đã mỏi tay lắm nhỉ?). Chúc bạn ngày càng viết tốt hơn. Xin được làm quen với bạn nhé.
Dạ bài cũng viết rải rác nên không mỏi đâu ạ! 😛
Nhân vụ chế biến bơ bằng cách quay ly tâm sữa tách ra sữa gày & cream, cả nhà có ai biết có thể chế biến ra sữa gày từ sữa tươi nguyên kem tại nhà thế nào không nhỉ. Chả là nhà mình tuyền uống sữa bò lấy từ hộ chăn nuôi mà mình thì cũng sợ béo nên toàn nhường trẻ con uống, trong khi cũng sợ loãng xương. Mình lôi máy đánh trứng ra quay sữa lạnh (cũng quay ly tâm mà) không ăn thua, nó chỉ tạo lắm bọt thôi. Có hôm xem chương trình du lịch trên Tây Tạng, thấy dân họ làm bơ bằng cách cho sữa vào 1 thùng gỗ, có 1 cái nắp có cán (giống như trục ép) rồi cứ ngồi ấn trục ép sữa qua lại cái nắp đấy, cũng ra bơ, trông cũng ly kỳ phết 🙂
Cách làm kiểu đó lâu lắm chị ơi, máy nó quay miết đến bao giờ chất béo mới tách ra, hơn nữa cấu tạo máy li tâm kia kiểu khác ạ. Máy quay thực ra là một thùng kín quay với tốc độ lớn, khi làm như vậy những thành phần nhẹ hơn (như cream) sẽ nổi lên trên, sữa gầy (tương tự như nước, khối lượng riêng lớn) nặng hơn sẽ chìm xuống dưới, người ta tháo sữa gầy qua 1 đường ống. Thường thì sữa được lấy từ bò như vậy người ta sẽ đun nóng (không sôi) và khuấy trộn cho chất béo nổi lên trên, vớt phần đó dùng vào việc khác, phần sữa còn lại có thể uống bình thường.
Ở Tây Tạng không phải họ làm bơ đâu chị , đó là một dạng như pho mát tươi đó, cái thanh gỗ đó được người làm khuấy đến khi sữa ấm và lên men, quy trình phải đảo khoảng 2000 đến 4000 lần làm thành sữa chua, sau đó nếu muốn ăn pho mát thì đổ sữa vào bọc vải và ép. Men cái thường có sẵn trong thùng sữa đó rồi vì họ làm liên tục qua ngày mà.
Túm lại là ở nhà ngoài việc để sữa vào tủ lạnh vớt váng dần thì không thể tự làm sữa gầy được rồi. Cái phim du lịch Tây Tạng đấy chị thấy họ làm ra 1 tảng bơ to màu vàng mà, phomai tươi thì chị còn lạ gì.
VN mình không phải là nước có truyền thống sử dụng sữa nên kiến thức về sữa & các chế phẩm của sữa rất hạn chế nên những bài viết/trao đổi như thế này rất bổ ích. Tiện thể Chuối hoặc các bạn nào đã từng làm thành công phomat mozzarella tại nhà cho mình xin tí kinh nghiệm. Mình làm đến 5 lần theo độ 2-3 phương pháp khác nhau vẫn hỏng, đau khổ 😦
Bơ cũng có thể làm ở nhà mà chị, sau khi đun nóng sữa, khuấy liên tục cho đến khi tách chất béo ra rồi ép là được, cách làm đó từ xưa đến nay vẫn duy trì ở một số nơi. Nhưng dù sao vẫn là lí thuyết, phải có dụng cụ mới được, sữa không tách cream thì tách bơ lâu lắm, em xem 1 clip trên mạng, thấy họ dùng “cách hiện đại” là kitchen aid mà cũng mất đến hơn 10 phút, còn máy cầm tay chắc không được. Sữa cũng lên bọt tùm lùm rồi sau đó tách dần bơ ra đó.
Mozzarella hay các chế phẩm khác em không biết làm tại nhà ra sao, vì một là không có sữa tươi, hai là không có ý định vì để làm pho mát hay các sản phẩm sữa lên men sử dụng nhiều chủng vi khuẩn lắm chị ạ chứ không đơn giản là cho men cái vào đâu. Sản phẩm thương mại, được đầu tư rất nhiều trí tuệ và tiền bạc để có thể tốt và ngon, chuyện nhà làm không thành công là bình thường 😛
À nhân tiện Chuối cho mình hỏi luôn tại sao bơ làm ở nhà màu lại có hơi xanh xanh. Có phải tại chứa nhiều nước không hay còn nguyên nhân nào nhỉ
Bơ làm nhà thường có khoảng 65% chất béo trở lên chị ạ, do lượng nước kết hợp với loại carotene tùy theo loại sữa mà ra các màu vàng ánh xanh (lá cây) nhạt, ánh xanh lam nhạt, ánh da cam nhạt… Vì có độ khúc xạ nên cho mình cảm giác màu như vậy.
Khổ ghê í, mình thì ra sức “quảng sói” với TPham về vụ ngoài cậu ấy ra còn có Chuối là phái mạnh (nhưng mà bị lấn át hơn trong này), còn Chuối thì lại gọi TPham bằng CHỊ !
À há…! 😀
cám ơn bài viết của CVN, rất hữu ích! CVN chịu khó viết nhiều bài vào nhé 🙂
Cám ơn bạn Chuối, bài viết rất chi tiết, mình học thêm được nhiều điều rất bổ ích.Cố gắng tiếp tục phần 2 nha.
Bai hay qua, rat bo ich, cam on ban chuoi..
Cảm ơn bạn Chuối đã dày công viết một bài tổng hợp kĩ càng. Cảm ơn Khai Tâm và nhóm ba người vì những bài viết và sáng kiến giữ lửa cho bếp.
Cảm ơn cả những người đã siêng vào đọc và động viên cổ vũ nữa chứ nhỉ 🙂
Đọc xong bài mà hoa mắt chóng mặt, nổ đom đóm mắt, quá cầu kì và cẩn thẩn nhưng rất hay. Bài viết của anh Chuối đã giúp em hiểu được tất tật về bơ, cứ như vừa được soi sáng ý! Chứ từ xưa đến nay kiến thức về bơ của em cứ gọi là mù mịt, chỉ biết loại nào làm bánh này ngon, loại nào làm bánh kia ngon thôi. Cảm ơn anh Chuối rất nhiều.:D
Nhân tiện cho em hỏi anh Chuối đang học trường đại học nào thế ạ?, tại em tò mò vì thấy lời lẽ anh Chuối viết cứ như là chuyên gia ý. Với cả nghe chị Rùa nói anh hơn em vài tuổi mà vẫn là 9x nên chắc là đang học đại học rồi 🙂
Cái này nói ra ngại lắm 🙂 Viết như chuyên gia nhưng là chuyên gà thôi, chuyên gia thật đang bầu bí nên không tung công lực được!
Cau Chuoi oi, phai tu tin len chu, nga^`n a^’y kien thuc ma khong dem ra de chia se voi cac chi cac em thi that la khong phai nhe’. Dung co run nha, cau Chuoi soan bai ky luong, can than, day du va qua chu dao, giup ich rat nhieu cho cac ba` noi tro day. Dang cho*` xem tiep phan 2 va con nhieu nhieu phan tiep theo nua day. Cam on cau Chuoi va KT cung nhu “be` lu 3 ten” rat la nhieu.
Nguyen
Mọi người mong chờ quá làm em ngại 😉 Bài sau chắc không được quan tâm như bài này đâu ạ 🙂
Da noi la cau Chuoi phai tu tin len ma, cai nay goi la co^? vu~, dong vien, khuyen khich, vay thi phai len tinh than ma lam to*i’ chu*’ , sao lai ngai, hon nua, chu? de^` nay rat dang duoc moi nguoi quan tam den, vay nen, chi nghi ai ai cung dang mong cho*` bai sau, ra’ng len nha.
Đọc bai này xong hoa cà mắt luôn,..hôm nay mới biết cái thật về bơ, Phải nói là phục cậu chuối luôn, giỏi thế hok biết. Cảm ơn chuối nhiều nhé chuối ơi., thương chuối quá! ;).
Em cám ơn 🙂
Em nguong mo chi KT, ban chuoi, SCP… lam lam. Nho moi nguoi ma em co niem dam me nau nuong (du rang van chua nau duoc cai gi ra cai gi ca).
Em khong biet viet co dau bang cach nao nen danh go khong dau. Moi nguoi thong cam cho em voi nhe.
Đôi khi mọi việc bắt đầu từ những niềm đam mê 😉
Wa, vừa đọc vừa gật gù vì vỡ lẽ ra được nhiều thứ.
Thì ra whipping milk và butter milk là một, làm sao có được loại bơ ít chất béo hơn (lâu nay vẫn lựa loại này, hy vọng đỡ béo chút mà không mất ngon nhiều :P). Cảm ơn cậu Chuối nhiều.
Có mẹo vặt nhỏ về vụ chiên xào các món cần dùng bơ. Trước khi cho bơ vào chảo rán, cho 1 ít dầu ăn vào, khả năng chịu nhiệt của hỗn hợp dầu ăn và bơ cao hơn. Nhưng mà như cậu Chuối nói, bạn bơ không ưng nóng. 🙂
Chắc bác đọc nhầm rồi í ạ 😀 Whipping cream là sản phẩm từ cream, còn buttermilk là sản phẩm sau khi li tâm cream, thu được cùng với butter. Bác có thể làm “thí nghiệm” nhỏ nhỏ ở nhà bằng cách đánh whipping cream 1 thời gian lâu thì bác sẽ thấy bơ sẽ tách ra đấy 😀
Đúng rồi ạ, whipping là sản phẩm cream ban đầu, khi sản xuất riêng người ta có thể thêm một số hương liệu. Còn buttermilk là sau khi tách cream, trong buttermilk cũng có chất béo nhưng không thể tách ra thêm được vì chất béo trong bơ đã đạt nồng độ bão hòa (nó không tan ra cũng không nhận thêm từ buttermilk). Chính vì vậy, loại “sữa bơ” này thường để bán cho người tiêu dùng hoặc tái sử dụng trong quy trình sản xuất bơ khép kín.
hoặc để làm buttermilk fried chicken, Chuối nhỉ 😉
Chú cho xin demo buttermilk fried chicken nhé 😉
Giới thiệu với Chuối, TPham là “đồng minh” của em.
Cám ơn Pham va Chuối nhiều lắm nhé, cứ tưởng đọc cẩn thận rồi, hóa ra vẫn trông gà hóa cuốc! hihi
Cũng may là mình nhắc lại điều tưởng-là-hiểu :P, mọi người mới biết sai mà “cứu” cho chứ. 🙂
Cảm ơn chú Chuối đã có bài viết thật bổ ích, không biết chú có blog hay không thì nhân tiện cho chị em xem luôn đi cho khỏi tò mò vì con trai mà giỏi bếp núc thế.
Blog em mới lập, nhưng tuyệt nhiên không có gì, vì mục đích chỉ phục vụ cho công cuộc xây dựng của bè lũ ba tên. Tiếp nữa là em dở máy móc lắm. Cuối cùng, quan trọng nhất là do sự chỉ đạo của sếp Rùa cho tiện công việc 😛
:
Xin chào KT & CVN, mình vốn đọc blog KT từ lâu nhưng chưa bao giờ comment, nhân bài này nói về nguyên vật liệu có liên quan chút ít với nghề của mình nên ngứa tay ngồi gõ
“Với những người bị dị ứng sữa bò, nguyên nhân chủ yếu là do cơ thể không hấp thụ được chất béo có trong sữa”
Theo mình được biết:
– Nếu dị ứng = allergy thì cho đến thời điểm này, các chất gây dị ứng (allergen) trong thực phẩm tìm thấy chỉ là proteins.
– Còn nếu dị ứng = intolerance thì milk intolerance (non-allergic food sensitivity) gây ra do đường lactose. Nếu cơ thể không có khả năng sản xuất (hoặc sản xuất không đủ) men lactase để tiêu hóa đường lactose thì sẽ gây khó cho thân chủ khi uống sữa.
Về vấn đề chất béo động vật hay thực vật cái nào tốt hơn thì theo mình biết yếu tố quyết định là lượng chất béo no (saturated fats). Thường thì chất béo động vật chứa nhiều chất béo no nhưng dầu thực vật cũng có loại chứa nhiều chất béo no (ví dụ như dầu dừa, dầu cọ).
Vài dòng trao đổi trên tinh thần chia sẻ & bàn luận chứ không có ý gì khác. Cảm ơn KT & CVN về những bài viết hay & hữu ích
Chào bác, mừng vì thấy thêm một comments của “chuyên gia”. Mọi bài viết dạng tổng hợp kiến thức như thế này chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, do vậy nếu được sự góp ý/bổ sung từ những người có kiến thức thì thật quý.
Nhân nói thêm về chất béo xuất xứ động vật hay thực vật, loại nào tốt hơn. Quả thực yếu tố quyết định là lượng chất béo no, nhưng nếu cân bằng được lượng omega-3 trong thực đơn hàng ngày thì dùng mỡ động vật hay các loại dầu có chứa chất béo no không phải là vấn đề nữa phải không ạ? Khoa học khám phá ra nhiều điều kỳ diệu, nhưng cơ thể con người cũng là một cỗ máy rất tinh vi và nó có khả năng thay đổi để thích nghi. Mỗi chất thừa đều có hại cho cơ thể, vì thế em nghĩ mình không nhất thiết phải loại bỏ những thứ bị “đóng đinh” cho không tốt (như cholesterol) vì đôi khi những chất đó cũng cần thiết.
Huhu… nói dài nói dai nhưng trong thâm tâm hình như có tí chút “bào chữa” cho lý do thích ăn bơ thay vì margarine của mình 😦
Một lần nữa cảm ơn bác. Mong được đón nhận nhiều comments khác để mở mang kiến thức thêm nữa…
Cảm ơn bác đã góp ý, thực sự đúng là sai sót chứ không phải thiếu sót 🙂 Vì khuôn khổ bài viết đề cập đến bơ nên dĩ nhiên chỉ tính đến trường hợp sử dụng được sữa. Nguyên nhân gây dị ứng ở sữa bò (mà không ở sữa dê) là do thành phần protein (casein S1). Còn dị ứng với đường lactose không đề cập đến vì sữa của bộ móng guốc (trâu, bò, ngựa, hưu, nai, dê, cừu…) đều chứa đường lactose, dị ứng với lactose là dị ứng với tất cả các chế phẩm sữa, nêu ra thì thành bài luận mất rồi ( chưa kể bài viết đã lủng củng ạ 😛 ). Góp ý trân thành luôn được hoan nghênh vì ai cũng muốn mình “đẹp hơn” , đồng thời tránh gây hiểu nhầm lây lan trên diện rộng, cháu sẽ sửa ngay 😀
@ chị Rùa: Không biết phải nói thế nào với chị, vì em cũng chỉ thích ăn bơ động vật thôi! Margarine (của VN) dở lắm. Hơn nữa em thấy cân bằng trong khẩu vị mới quan trọng chị nhỉ, khi ăn mà nghĩ nhiều dễ bị bệnh đường tiêu hóa lắm 😛 Ông bà mình ngày xưa toàn ăn mỡ đấy thôi, nhưng ít thấy ai bệnh tim mạch hay béo quá… Dựa dẫm ăn dầu hay bơ thực vật e không ổn 😉
A, bây giờ thì đã biết rõ hơn vì sao vì sao có loại sữa không lactose.
Xin hỏi bác thêm 1 chút về vụ saturated fat. Dù có cùng 1 lượng chất béo no trong 1 đơn vị bơ thì tiêu thụ bơ động vật vẫn tạo nhiều năng lượng –> dễ gây béo phì hơn là bơ thực vật phải không bác Troublemaker.
+ Khai Tâm: đúng như KT nói, dinh dưỡng hợp lý thật ra là một vấn đề rất phức tạp và mang tính cá nhân vì phụ thuộc vào khả năng hấp thu & xử lý thực phẩm của cơ thể. Bên cạnh đó hầu như chất nào cũng có 2 mặt & cái giới hạn giữa tốt và xấu lại mong manh (& còn phụ thuộc vào “bản lĩnh” của thân chủ nữa). Cũng như KT và CNV đã nói, tốt nhất là ăn uống đa dạng & cân bằng (mà như thế nào là cân bằng nhỉ? :D)
+ CNV: em gọi KT là chị xưng em mà gọi chị là “bác” xưng “cháu” làm chị giật mình không biết cách viết của mình có gì quá lẩm cẩm không :D. Chị cược với em là các cụ nhà mình ngày xưa ít ăn bánh ngọt – nhất là những loại bánh mà KT hay post để chị nhìn mà thèm và ngưỡng mộ mà không nói được tiếng nào í. Chị cũng cược với em là các cụ nhà mình ngày xưa ăn rau quả nhiều hơn thịt cá & nhất là vận động chân tay tiêu tốn năng lượng nhiều hơn :D.
À, mà trong sữa bò thì nhiều người bị dị ứng với b-lg hơn cả
À, mà bây giờ bên cạnh KT, chị lại có thêm em CNV để ngưỡng mộ
+ HD: theo mình được biết thì chất béo no (saturated fats) cung cấp nhiều năng lượng hơn chất béo không no (khi so sánh 2 loại chất béo có cùng số nguyên tố Carbon), nhưng sự khác biệt này không lớn lắm. Vấn đề của chất béo no là ở chỗ nó có “thâm tình” với 1 số bệnh ung thư & tim mạch. Béo phì la do cơ thể nhận quá nhiều năng lượng (cung >> cầu). Năng lượng dư thừa sẽ được lưu trữ trong cơ thể ở dạng mỡ. Như vậy ngay cả khi ăn ít chất béo (mà ăn nhiều chất đường, bột chẳng hạn) vẫn có thể bị béo phì. Nếu bạn/chị có thời gian & thích đọc thêm các thông tin cơ bản về thực phẩm thì có thể vào trang http://food-info.net/ (không phải quảng cáo đâu ạ :D)
Được trao đổi với mọi người thật thú vị. Cảm ơn nhiều lắm!
Cám ơn bác Troublemaker nhiều nhé :).
Í, tại em thấy chị Rùa nói câu mở đầu là “chào bác” mà! Hơn nữa em thấy comment đầu của chị viết rất là cẩn trọng và chu đáo, tưởng người lớn tuổi, hehe. “Bêta” lactoglobulin, siêu, chị làm trong ngành sinh học ạ, chuyên gia đây nữa nhá chị Rùa, hôm nào nhờ vả!!! 🙂 Có một điều em dám…cược với chị, là thế hệ bây giờ ăn nhiều hơn xưa 😛
Ngành Sinh học khó lắm, chị không học được đâu :D. Chị chỉ học ngành nào dễ dễ thôi, ví dụ như ngành Thực phẩm chẳng hạn.
Đúng chuyên môn 🙂
Nói chuyện với bố bọn trẻ tối nay, cùng dân Hoá nên nhiều “cảm xúc, bồi hồi” 😛 Rùa bố bảo, Hoá Sinh là một trong những lựa chọn, lại còn mở ngoặc, “nhưng không nhiều”.
Hai chị em nhà bác lại đang chơi trò đỏ đen đấy ư? Chị “cược”, rồi em cũng “cược”. Hihihi…
Giá mà ở gần thì nhờ KT làm trọng tài kiêm nhà tài trợ 😀
Miễn là không ai chơi “ăn gian”, ở xa vẫn làm trọng tài được chứ ạ 🙂
anh Chuối giỏi thế, con trai mà thế này làm con gái như em mắc cỡ ghê.
Em có thấy những nhà khoa học nghiên cứu về bơ, sữa, pho mát hay các loại thực phẩm khác vẫn cần một người vợ không? Vì phụ nữ có khả năng bẩm sinh trong lĩnh vực bếp núc, như chị Rùa hay em (trong tương lai gần) cũng vậy. Con trai, chỉ được cái miệng là giỏi 😉
À há… (icon gật gù)
Chào em chuối,
Bài này của em hay thật. Rất nhiều thông tin và bổ ích. Chị phục em thật đấy.
à mà cho chị hỏi, cái trang web tragung.wordpress.com của em bị sao thế, chị vào xem thì nó bảo là không tồn tại nữa, buồn thế 😦
Trà Gừng là blog của 2 bạn trẻ khác, 1 trai 1 gái, không phải blog của cậu Chuối đâu. Lâu lâu cũng không thấy các bạn ấy comment, thì ra blog đóng rồi. Buồn nhỉ…
chết thật, thế mà em lại nhầm thành cậu Chuối nhà mình. Chị xin lỗi cậu Chuối nhé, hi vọng cậu không giận 🙂
Nhóc nhà mình thích ăn bánh quy hoặc bánh mì với bơ, cả bơ động vật mặn / nhạt (như bơ President của Pháp) tới bơ thực vật. Bạn nghĩ ăn như vậy thì nên chọn bơ nào tốt nhất trong 3 loại đó?
Nếu lựa chọn tốt cho sức khỏe thì em chọn bơ thực vật, còn để ăn ngon thì bơ động vật. Chị cứ để bé ăn xen kẽ cũng được ạ, không vấn đề gì, vì nhiều khi còn do khả năng vận động nữa, nếu em ấy hay bay nhảy hoạt động thì (năng lượng) một miếng bơ tiêu vèo cái là hết 😛 Riêng bơ mặn thì nên ít dùng hơn vì bơ có muối, mà món ăn hàng ngày và trong các loại bánh trái đã có đủ muối rồi 🙂
Chị có một số bài báo khoa học (báo chả mấy ai thèm đọc) về đề tài này. Nói chung động vật hay thực vật tốt hơn (hay có hại hơn) thì vẫn là vấn đề cần tranh cãi. Bản thân chị thấy dùng bơ động vật loại không muối là tốt nhất. Tất nhiên với các thể loại thức ăn nạp vào cơ thể nói chung, và với chất béo nói riêng, nên dùng trong giới hạn cho phép. Với bơ mặn hay bơ thực vật thì lượng muối hơi khó kiểm soát nên cá nhân chị ít khi mua và dùng trong gia đình. (mở ngoặc thêm tí là ngoài “dùng trong gia đình” ra thì chị cũng chẳng có nơi nào để dùng bơ, nên túm lại là không mấy khi dùng)
Tiến sỹ vẫn là tiến sỹ, đúng ạ! A mà chị có tài liệu, tiếng Anh siêu như tiếng mẹ đẻ, vậy mà không viết, để em bò ra thế này à?!? Thôi nói cũng đã muộn… 🙂
Thôi ạ, vừa viết bài vừa giở tài liệu thì bao giờ mới xong được chứ… Mà dịch ra thì câu cú nó cứ cao siêu thế nào, không có hứng viết nổi hết một bài đâu, chưa kể lại còn phải ghi chú lại phần nào dịch, trích đoạn, v.v. mệt lắm. Cứ thế nhé 😀
iem thấy bên iem thì hay khuyên dùng bơ thực vật với các bác nào béo , thừa cholesterol, hay là có vấn đề tim mạch nên nghĩ rằng bơ thực vật có vẻ thanh đạm hơn. ko bít đúng ko 😀
Thì nó vẫn là vấn đề đang được tranh cãi (các nhà khoa học thật là lắm chuyện 😛 )
Cholesterol có 2 loại, cholesterol có lợi là HDL và có hại là LDL. Trong thành phần mỡ động vật/bơ thì có cả hai, trong khi đó ở dầu thực vật/bơ thực vật thì chỉ có LDL. Nhưng mà chị lại nghĩ (có thể chủ quan), việc khuyên dùng bơ thực vật cho những người có nguy cơ hoặc đang gặp các rắc rối về tim mạch hay cholesterol phần nào cũng là một liệu pháp tâm lý, kết hợp với việc điều trị bệnh bằng thuốc 😀
Một lần nữa, điều độ điều độ điều độ. Vì ở nhà chị cũng thường xuyên dùng bơ động vật, nên trong bữa ăn hàng ngày hay có cá, đặc biệt những loại cá có nhiều mỡ như cá hồi…
Xin phép KT cho cười ké vụ “dùng trong gia đình” 🙂
KT nói chuyện kiểu gì nghe cũng hay và còn đúng thế không biết, chẹp 😀 (chẳng phải nịnh nọt gì đâu đấy!)
Cảm ơn tất cả mọi người nhé, đúng là bơ mặn thì có vẻ ngon miệng hơn thật, nhưng nhân tiện hỏi thêm 1 chút là, bánh mì săng-đuých ở chỗ nhà mình có 3 loại: loại trắng – nhạt, loại trắng -mặn và loại đen – nhạt. Nghe nói bánh mì đen tốt cho sức khỏe, nhưng ăn ngang ngang nên bọn trẻ con nhà mình hầu như không ăn bánh mì đen. Mình muốn hỏi loại bánh mì trắng thì nhạt hay mặn tốt hơn? (Hi hi, hỏi nhiều quá.)
Hì hì hì… Viết xong “dùng trong gia đình” mới chợt nhớ ra, chẳng may ai đó lại hỏi cắc cớ “thế ngoài gia đình thì KT dùng gì?” 😉 nên phải mở đóng ngoặc đấy ạ 😛 Với em thì những chiếc bánh làm ra đều có chủ ý dành cho “người trong gia đình”. Ai là người lạ mà ăn chúng thì cũng thành “người trong gia đình” 😉
ôi bài này viết kì công dã man. ngồi đọc tài liệu nước ngoài rồi dịch ra tiếng việt như thế thật là cao siêu.
bài sau mà nói tới các loại dầu ăn thì cho iêm hỏi là dầu cọ có gì ko tốt trong thành phần mà dân tình tẩy chay thế ạ (quả là nghe dầu cọ cho vào thức ăn cũng thấy ghê ghê, ko bít vì sao :D)
Hí hí, ngoại ngữ của em mà đủ sức dịch thì sung sướng nhất quả đất. Tiếng Việt mình cũng có nhiều sách hay lắm chị ạ, đủ để không thể viết nổi 😛
“Đúng chuyên môn” 😉
Hay lắm Chuối ơi, chúc mừng bài viết của em nhé! Đợi phần sau nữa 🙂
Em cám ơn ạ, thở đánh phào một cái 😛
Chuối ơi có nhận đệ tử thì cho chị nộp đơn trước nhá. Quá choáng, quá nể, quá hâm mộ, đúng là nhân tài ẩn dật .
Danh sách hâm mộ chuối update ở đây luôn nhé. Mình phải lập vội để còn được đứng đầu kẻo sau này khéo chen bẹp LL 😉
Viết xong bài này em càng cảm phục chị và những chủ blog khác biết bao! Lấy đâu ra nhiều những cảm hứng để viết được bài trong… “ngần ấy” năm, lại hay nữa 😀
Chào mừng bài viết của Bác Chuối. Hay quá á! Giờ em đã định hình rõ hơn các loại bơ. Cám ơn bác Chuối nhiều nhiều. Khì khì!
Comment cổ vũ đã, đọc bài sau. Cảm ơn chú Chuối.
Em đăng bài mà cứ run ấy chị ơi! 😦 Có thiếu gì thì bổ sung nhỉ
Ban Chuoi viet bai can than va chi tiet that, rat la huu dung voi nhung ai tap to nuong banh nhu chi. Cam on cau Chuoi nhe va mong cho ky tiep theo.
Không có gì ạ, em cũng mới biết sơ sơ về bánh trái thôi. Tìm hiểu bài này em cũng học hỏi được nhiều 🙂
Thế là nếu có vài chủ đề nữa tự dưng rơi vào đầu thì cũng không kêu ca than phiền gì đâu, nhỉ ? 😀
Cảm hứng ấy à, cứ coi niềm vui của bọn trẻ con nhà người khác là niềm vui của mình, thì viết được hết ấy mà! 😉
Kêu chứ sao lại không, chẳng may ngáp phải ruồi 😛 Mà không có tự dưng đâu nhé, em ngủm đấy 🙂
Nói thế quá là chị rùa đưa ruồi vào miệng cậu Chuối 😛
Yên tâm là chỉ dí những gì liên quan đến “chuyên môn” của cậu thôi, thứ khác không dám hì hì hì…

markdown:
### Bài mới
-
[Pancakes sử dụng chảo kẹp/chảo hình thú](https://khaitam.wordpress.com/2017/01/06/pancakes-su-dung-chao-kepchao-hinh-thu/)
-
[Mỳ Udon](https://khaitam.wordpress.com/2016/09/07/my-udon/)
-
[Bánh Pía](https://khaitam.wordpress.com/2016/09/07/banh-pia-2/)
-
[Bánh mỳ bố đi vắng](https://khaitam.wordpress.com/2016/09/03/banh-my-bo-di-vang/)
-
[Bánh mỳ Vừng!](https://khaitam.wordpress.com/2016/09/03/banh-my-vung/)
-
[Hướng dẫn tạo hình và nướng Baguette](https://khaitam.wordpress.com/2016/08/24/huong-dan-tao-hinh-va-nuong-baguette/)
-
[Tips nướng bánh mỳ](https://khaitam.wordpress.com/2016/08/23/tips-nuong-banh-my/)
-
[Tiramisu](https://khaitam.wordpress.com/2016/03/31/tiramisu-3/)
-
[Bánh đúc lạc](https://khaitam.wordpress.com/2016/03/02/banh-duc-lac/)
-
[Bánh bông lan chuối (banana cake) phiên bản dùng bột gạo và dầu dừa](https://khaitam.wordpress.com/2016/03/02/banh-bong-lan-chuoi-banana-cake-phien-ban-dung-bot-gao-va-dau-dua/)
-
[Quy bơ cắt: Bánh quy các hình dạng không cần khuôn ( Khỉ – rùa – bọ rùa – trái táo – hải ly)](https://khaitam.wordpress.com/2016/01/27/quy-bo-cat-banh-quy-cac-hinh-dang-khong-can-khuon-khi-rua-bo-rua-trai-tao-hai-ly/)
-
[Hộp quà cuối năm: Bánh quy checkerboard và Pinwheels](https://khaitam.wordpress.com/2016/01/15/hop-qua-cuoi-nam-banh-quy-checkerboard-va-pinwheels/)
-
[Gingerbread House 2015 (bản vẽ tay thiết kế)](https://khaitam.wordpress.com/2015/12/11/gingerbread-house-2015-ban-ve-tay-thiet-ke/)
-
[Pate gan](https://khaitam.wordpress.com/2015/11/16/pate-gan/)
-
[Kỷ niệm 9 năm – 9th Blogoversary Bếp Rùa (1.8)](https://khaitam.wordpress.com/2015/08/03/ky-niem-9-nam-9th-blogoversary-bep-rua-1-8/)
-
[Thông báo tình hình gửi nhận hàng Gây quỹ T5/2015](https://khaitam.wordpress.com/2015/06/10/thong-bao-tinh-hinh-gui-nhan-hang-gay-quy-t52015/)
-
[Sữa chua, da-ua (yaourt) và tất cả những gì liên quan](https://khaitam.wordpress.com/2015/06/01/sua-chua-da-ua-yaourt-va-tat-ca-nhung-gi-lien-quan/)
-
[Flan “trứng”](https://khaitam.wordpress.com/2015/05/25/flan-trung/)
-
[Danh sách đặt hàng Tháng 5](https://khaitam.wordpress.com/2015/05/18/danh-sach-dat-hang-thang-5/)
-
[Mua hàng gây quỹ bếp Rùa tháng 5.2015](https://khaitam.wordpress.com/2015/05/15/mua-hang-gay-quy-bep-rua-thang-5-2015/)
-
[Bánh gio/bánh tro](https://khaitam.wordpress.com/2015/05/12/banh-giobanh-tro/)
-
[Sử dụng dầu dừa trong bếp – Bánh chuối dùng dầu dừa](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/20/su-dung-dau-dua-trong-bep-banh-chuoi-dung-dau-dua/)
-
[Trả ơn](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/18/tra-on/)
-
[Ngày đặc biệt](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/14/ngay-dac-biet/)
-
[Bữa sáng của trẻ con](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/12/bua-sang-cua-tre-con/)
-
[Dâu nhúng chocolate](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/06/dau-nhung-chocolate/)
-
[Chuyện ở nông trại và “Bánh mì” hay “bánh mỳ”?](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/03/chuyen-o-nong-trai-va-banh-mi-hay-banh-my/)
-
[Takoyaki cuối tuần](https://khaitam.wordpress.com/2015/03/01/takoyaki-cuoi-tuan/)
-
[Là bánh hay là nho?](https://khaitam.wordpress.com/2015/02/27/la-banh-hay-la-nho/)
-
[Demo: Chè Con Ong](https://khaitam.wordpress.com/2015/02/26/demo-che-con-ong/)
Chị ơi 😀 Em làm các loại cookies thì khi làm bằng bơ thì nó giòn và làm bánh magarine nó mềm là đúng hay sai hả chị? 😀 Dùng bơ và magarine trong làm cookies có khác gì nhau ko chị? 😀
Chị Tâm/ Anh Chuối ơi, cho em hỏi tẹo nhé, thế còn cái bơ mà mấy hàng bánh mì vẫn phết vào cùng với pa tê và thịt chả các loại đó, bơ đó là bơ gì hả anh? Em mua về để tủ lạnh thấy đông cứng lại. Em thích ăn cái bơ đó lắm vì nó béo mà mua ở siêu thị thì không có, phải ra tiệm bánh mì mới mua được. Đi nước ngoài cũng không thấy ai ăn luôn :))
Bơ của bánh mỳ pa-tê đó mình thấy mùi vị giống Margarine Tường An lắm bạn ạ ! Bạn mà ở nước ngoài thì thử mua Margarine (bơ thực vật) về ăn xem có thích hơn bơ chuẩn (butter) không.
chao chi khai tam!
doc bai viet cua chi e rat thich vi tu truoc den gio e rat thich lam banh kem bo nhung e lai cam thay bo e an o vn ngon hon ma do ngay hon bo o canada. The nen e nghi mai ko biet phai mua bo gi de lam kem trang tri banh gato vi e da tung mua bo o day lam kem nhung an hoi ngan.e ko con o vn nen ko biet phai chon bo gi? chi giup e voi .cam on chi nhieu
Chào bạn. Mình biết chút xíu về cái bạn hỏi nên muốn trả lời hộ.
– Kem phủ bánh gateaux ở VN hình như toàn kem topping – bắt lên bánh rất đứng song thành phần chủ yếu toàn chất hóa học, không “chất” như kem bơ hay kem tươi (whipping) nên có lẽ bạn ăn thấy không quá ngấy.
– Kem phủ lên bánh ở nước ngoài: mình thấy đa số công thức dùng kem whipping (làm từ sữa, thơm ngon, ngậy béo tự nhiên). Kem whipping ở nước ngoài phổ biến nên bạn mua về đánh lên rồi trang trí bánh, sẽ ngon và không quá ngấy như kem bơ (từ bơ, đường và lòng trắng trứng)
Tuy nhiên whipping nhanh chảy, phải giữ tô đánh thật lạnh, kem whipping cũng phải lạnh, hoặc dùng thêm 1 gói bột làm đứng kem để đạt hiệu quả trang trí ưng ý.
cho em hỏi địa chỉ bán các loại này được không ạ?
cô ơi cho con hỏi con vừa mới mua 1 khối bơ 5kg .Mà nhiều quá con ko thể xài hết nhanh được . Nên cô cho con hỏi cách mà cô bảo quản bơ được ko ạ. Con cảm ơn . Con mới 17t à nên con xưng bằng cô nhé ^^
Em xả thành từng khối vừa đủ 1 lần dùng, vd 200g. Rồi bọc kín lại và cho vào ngăn đá. Ăn đến đâu bỏ xuống rã đông. Bảo đảm bơ vẫn thơm ngon.
Cám ơn bài viết rất hữu ích của bạn chuoivuonnha. Thật mình không biết nói gì ngoài 2 từ dành cho chị Khai Tâm và bạn “khâm phục”.
Chúc luôn vui và hạnh phúc nhé.
Chị chờ bài viết của chị ATM nhé, sự ngọt ngào không thể chối từ! 😉 Vui vì đã giúp được chị và mọi người, nhưng khâm phục em không dám nhận đâu, khi nào làm được nhiều bánh ngon và có 1 gia đình như chị Rùa em nhận cũng không muộn 😛
Thôi chứ, cậu định tranh hết cả phần khéo của em dâu chị à? 😉
Phần khéo léo ấy của em dâu chị chứ, em chỉ phụ giúp để có bánh ngon thôi, hí hí!
Biết điều thế là được 😛
Chiên gia cho chị hỏi cái loại váng sữa mà trẻ con hay ăn là cái loại nào trong mấy cái sp chế biến sữa ở trên với 🙂
Không là cái nào cả chị ạ, váng sữa là chế phẩm từ sữa, được chế biến từ cream sau khi đã tách skim milk. Nó cũng có quy trình sản xuất riêng, nhưng không phức tạp như bơ, vì công đoạn chủ yếu là lên men và cô đặc. Váng sữa bổ hơn sữa thường vì độ đậm đặc của protein và chất béo (nhưng cũng đắt hơn), vì thế, trẻ thường thừa năng lượng khi ăn thực phẩm này. Váng sữa tốt nhưng có thể không cần sử dụng, nếu được thì thay món liên tục cho trẻ bằng sữa/sữa chua là được rồi ạ, vì ngoài cung cấp cho trẻ chất dinh dưỡng chúng còn cung cấp nước cho cơ thể nữa, điều này thì váng sữa không thể làm được. Hơn nữa ăn sữa đơn giản và dễ điều chỉnh hơn cho bé, vì khi tương đối lớn, bé sẽ ăn cơm cùng với bố mẹ, sẽ ăn thịt, rau, cá, trứng, dầu ăn và các loại chất béo khác… nếu vẫn duy trì như vậy thì trẻ rất dễ béo (thậm chí béo…quá 😛 ), vì thành phần chất béo trong váng sữa tương tự như bơ.
Eo ơi sau này Chuối nuôi con thì khéo phải biết.
Chị có 2 con gái, phải bảo nó kiếm chàng rể nào khéo thế này để mẹ còn được nhờ, hehe
Gui Khai Tam va cau Chuoi….
Chi cang ngay cang cam phuc cac em ! That dung la ” Thay nao ,Tro day !” .Su hieu biet va kien thuc cua cac em qua la dang de cho moi nguoi hoc tap ! Mong rang tu nay ve sau chi se duoc mo mang dau oc minh qua nhung bai viet cua cac em …..Chi cam on rat nhieu ….Bai viet ve Bo hom nay cua em that chi tiet , cong phu va het long vi moi nguoi ….
Không có gì đâu bác, kiến thức người biết trước biết sau. Cháu nhiều cái cũng không biết lắm, nền tảng để viết bài này là cháu thu từ bếp chị Rùa, mỗi bài một chút, chị Rùa viết rải rác ở nhiều bài nên đây coi như là một công tổng hợp lại ạ! 🙂
Đã nghe tên Chuoivuonnha từ lâu, hôm nay mới được đọc bài. Xin cám ơn bạn đã viết một bài rất chi tiết (riêng đánh máy đã mỏi tay lắm nhỉ?). Chúc bạn ngày càng viết tốt hơn. Xin được làm quen với bạn nhé.
Dạ bài cũng viết rải rác nên không mỏi đâu ạ! 😛
Nhân vụ chế biến bơ bằng cách quay ly tâm sữa tách ra sữa gày & cream, cả nhà có ai biết có thể chế biến ra sữa gày từ sữa tươi nguyên kem tại nhà thế nào không nhỉ. Chả là nhà mình tuyền uống sữa bò lấy từ hộ chăn nuôi mà mình thì cũng sợ béo nên toàn nhường trẻ con uống, trong khi cũng sợ loãng xương. Mình lôi máy đánh trứng ra quay sữa lạnh (cũng quay ly tâm mà) không ăn thua, nó chỉ tạo lắm bọt thôi. Có hôm xem chương trình du lịch trên Tây Tạng, thấy dân họ làm bơ bằng cách cho sữa vào 1 thùng gỗ, có 1 cái nắp có cán (giống như trục ép) rồi cứ ngồi ấn trục ép sữa qua lại cái nắp đấy, cũng ra bơ, trông cũng ly kỳ phết 🙂
Cách làm kiểu đó lâu lắm chị ơi, máy nó quay miết đến bao giờ chất béo mới tách ra, hơn nữa cấu tạo máy li tâm kia kiểu khác ạ. Máy quay thực ra là một thùng kín quay với tốc độ lớn, khi làm như vậy những thành phần nhẹ hơn (như cream) sẽ nổi lên trên, sữa gầy (tương tự như nước, khối lượng riêng lớn) nặng hơn sẽ chìm xuống dưới, người ta tháo sữa gầy qua 1 đường ống. Thường thì sữa được lấy từ bò như vậy người ta sẽ đun nóng (không sôi) và khuấy trộn cho chất béo nổi lên trên, vớt phần đó dùng vào việc khác, phần sữa còn lại có thể uống bình thường.
Ở Tây Tạng không phải họ làm bơ đâu chị , đó là một dạng như pho mát tươi đó, cái thanh gỗ đó được người làm khuấy đến khi sữa ấm và lên men, quy trình phải đảo khoảng 2000 đến 4000 lần làm thành sữa chua, sau đó nếu muốn ăn pho mát thì đổ sữa vào bọc vải và ép. Men cái thường có sẵn trong thùng sữa đó rồi vì họ làm liên tục qua ngày mà.
Túm lại là ở nhà ngoài việc để sữa vào tủ lạnh vớt váng dần thì không thể tự làm sữa gầy được rồi. Cái phim du lịch Tây Tạng đấy chị thấy họ làm ra 1 tảng bơ to màu vàng mà, phomai tươi thì chị còn lạ gì.
VN mình không phải là nước có truyền thống sử dụng sữa nên kiến thức về sữa & các chế phẩm của sữa rất hạn chế nên những bài viết/trao đổi như thế này rất bổ ích. Tiện thể Chuối hoặc các bạn nào đã từng làm thành công phomat mozzarella tại nhà cho mình xin tí kinh nghiệm. Mình làm đến 5 lần theo độ 2-3 phương pháp khác nhau vẫn hỏng, đau khổ 😦
Bơ cũng có thể làm ở nhà mà chị, sau khi đun nóng sữa, khuấy liên tục cho đến khi tách chất béo ra rồi ép là được, cách làm đó từ xưa đến nay vẫn duy trì ở một số nơi. Nhưng dù sao vẫn là lí thuyết, phải có dụng cụ mới được, sữa không tách cream thì tách bơ lâu lắm, em xem 1 clip trên mạng, thấy họ dùng “cách hiện đại” là kitchen aid mà cũng mất đến hơn 10 phút, còn máy cầm tay chắc không được. Sữa cũng lên bọt tùm lùm rồi sau đó tách dần bơ ra đó.
Mozzarella hay các chế phẩm khác em không biết làm tại nhà ra sao, vì một là không có sữa tươi, hai là không có ý định vì để làm pho mát hay các sản phẩm sữa lên men sử dụng nhiều chủng vi khuẩn lắm chị ạ chứ không đơn giản là cho men cái vào đâu. Sản phẩm thương mại, được đầu tư rất nhiều trí tuệ và tiền bạc để có thể tốt và ngon, chuyện nhà làm không thành công là bình thường 😛
À nhân tiện Chuối cho mình hỏi luôn tại sao bơ làm ở nhà màu lại có hơi xanh xanh. Có phải tại chứa nhiều nước không hay còn nguyên nhân nào nhỉ
Bơ làm nhà thường có khoảng 65% chất béo trở lên chị ạ, do lượng nước kết hợp với loại carotene tùy theo loại sữa mà ra các màu vàng ánh xanh (lá cây) nhạt, ánh xanh lam nhạt, ánh da cam nhạt… Vì có độ khúc xạ nên cho mình cảm giác màu như vậy.
Khổ ghê í, mình thì ra sức “quảng sói” với TPham về vụ ngoài cậu ấy ra còn có Chuối là phái mạnh (nhưng mà bị lấn át hơn trong này), còn Chuối thì lại gọi TPham bằng CHỊ !
À há…! 😀
cám ơn bài viết của CVN, rất hữu ích! CVN chịu khó viết nhiều bài vào nhé 🙂
Cám ơn bạn Chuối, bài viết rất chi tiết, mình học thêm được nhiều điều rất bổ ích.Cố gắng tiếp tục phần 2 nha.
Bai hay qua, rat bo ich, cam on ban chuoi..
Cảm ơn bạn Chuối đã dày công viết một bài tổng hợp kĩ càng. Cảm ơn Khai Tâm và nhóm ba người vì những bài viết và sáng kiến giữ lửa cho bếp.
Cảm ơn cả những người đã siêng vào đọc và động viên cổ vũ nữa chứ nhỉ 🙂
Đọc xong bài mà hoa mắt chóng mặt, nổ đom đóm mắt, quá cầu kì và cẩn thẩn nhưng rất hay. Bài viết của anh Chuối đã giúp em hiểu được tất tật về bơ, cứ như vừa được soi sáng ý! Chứ từ xưa đến nay kiến thức về bơ của em cứ gọi là mù mịt, chỉ biết loại nào làm bánh này ngon, loại nào làm bánh kia ngon thôi. Cảm ơn anh Chuối rất nhiều.:D
Nhân tiện cho em hỏi anh Chuối đang học trường đại học nào thế ạ?, tại em tò mò vì thấy lời lẽ anh Chuối viết cứ như là chuyên gia ý. Với cả nghe chị Rùa nói anh hơn em vài tuổi mà vẫn là 9x nên chắc là đang học đại học rồi 🙂
Cái này nói ra ngại lắm 🙂 Viết như chuyên gia nhưng là chuyên gà thôi, chuyên gia thật đang bầu bí nên không tung công lực được!
Cau Chuoi oi, phai tu tin len chu, nga^`n a^’y kien thuc ma khong dem ra de chia se voi cac chi cac em thi that la khong phai nhe’. Dung co run nha, cau Chuoi soan bai ky luong, can than, day du va qua chu dao, giup ich rat nhieu cho cac ba` noi tro day. Dang cho*` xem tiep phan 2 va con nhieu nhieu phan tiep theo nua day. Cam on cau Chuoi va KT cung nhu “be` lu 3 ten” rat la nhieu.
Nguyen
Mọi người mong chờ quá làm em ngại 😉 Bài sau chắc không được quan tâm như bài này đâu ạ 🙂
Da noi la cau Chuoi phai tu tin len ma, cai nay goi la co^? vu~, dong vien, khuyen khich, vay thi phai len tinh than ma lam to*i’ chu*’ , sao lai ngai, hon nua, chu? de^` nay rat dang duoc moi nguoi quan tam den, vay nen, chi nghi ai ai cung dang mong cho*` bai sau, ra’ng len nha.
Đọc bai này xong hoa cà mắt luôn,..hôm nay mới biết cái thật về bơ, Phải nói là phục cậu chuối luôn, giỏi thế hok biết. Cảm ơn chuối nhiều nhé chuối ơi., thương chuối quá! ;).
Em cám ơn 🙂
Em nguong mo chi KT, ban chuoi, SCP… lam lam. Nho moi nguoi ma em co niem dam me nau nuong (du rang van chua nau duoc cai gi ra cai gi ca).
Em khong biet viet co dau bang cach nao nen danh go khong dau. Moi nguoi thong cam cho em voi nhe.
Đôi khi mọi việc bắt đầu từ những niềm đam mê 😉
Wa, vừa đọc vừa gật gù vì vỡ lẽ ra được nhiều thứ.
Thì ra whipping milk và butter milk là một, làm sao có được loại bơ ít chất béo hơn (lâu nay vẫn lựa loại này, hy vọng đỡ béo chút mà không mất ngon nhiều :P). Cảm ơn cậu Chuối nhiều.
Có mẹo vặt nhỏ về vụ chiên xào các món cần dùng bơ. Trước khi cho bơ vào chảo rán, cho 1 ít dầu ăn vào, khả năng chịu nhiệt của hỗn hợp dầu ăn và bơ cao hơn. Nhưng mà như cậu Chuối nói, bạn bơ không ưng nóng. 🙂
Chắc bác đọc nhầm rồi í ạ 😀 Whipping cream là sản phẩm từ cream, còn buttermilk là sản phẩm sau khi li tâm cream, thu được cùng với butter. Bác có thể làm “thí nghiệm” nhỏ nhỏ ở nhà bằng cách đánh whipping cream 1 thời gian lâu thì bác sẽ thấy bơ sẽ tách ra đấy 😀
Đúng rồi ạ, whipping là sản phẩm cream ban đầu, khi sản xuất riêng người ta có thể thêm một số hương liệu. Còn buttermilk là sau khi tách cream, trong buttermilk cũng có chất béo nhưng không thể tách ra thêm được vì chất béo trong bơ đã đạt nồng độ bão hòa (nó không tan ra cũng không nhận thêm từ buttermilk). Chính vì vậy, loại “sữa bơ” này thường để bán cho người tiêu dùng hoặc tái sử dụng trong quy trình sản xuất bơ khép kín.
hoặc để làm buttermilk fried chicken, Chuối nhỉ 😉
Chú cho xin demo buttermilk fried chicken nhé 😉
Giới thiệu với Chuối, TPham là “đồng minh” của em.
Cám ơn Pham va Chuối nhiều lắm nhé, cứ tưởng đọc cẩn thận rồi, hóa ra vẫn trông gà hóa cuốc! hihi
Cũng may là mình nhắc lại điều tưởng-là-hiểu :P, mọi người mới biết sai mà “cứu” cho chứ. 🙂
Cảm ơn chú Chuối đã có bài viết thật bổ ích, không biết chú có blog hay không thì nhân tiện cho chị em xem luôn đi cho khỏi tò mò vì con trai mà giỏi bếp núc thế.
Blog em mới lập, nhưng tuyệt nhiên không có gì, vì mục đích chỉ phục vụ cho công cuộc xây dựng của bè lũ ba tên. Tiếp nữa là em dở máy móc lắm. Cuối cùng, quan trọng nhất là do sự chỉ đạo của sếp Rùa cho tiện công việc 😛
:
Xin chào KT & CVN, mình vốn đọc blog KT từ lâu nhưng chưa bao giờ comment, nhân bài này nói về nguyên vật liệu có liên quan chút ít với nghề của mình nên ngứa tay ngồi gõ
“Với những người bị dị ứng sữa bò, nguyên nhân chủ yếu là do cơ thể không hấp thụ được chất béo có trong sữa”
Theo mình được biết:
– Nếu dị ứng = allergy thì cho đến thời điểm này, các chất gây dị ứng (allergen) trong thực phẩm tìm thấy chỉ là proteins.
– Còn nếu dị ứng = intolerance thì milk intolerance (non-allergic food sensitivity) gây ra do đường lactose. Nếu cơ thể không có khả năng sản xuất (hoặc sản xuất không đủ) men lactase để tiêu hóa đường lactose thì sẽ gây khó cho thân chủ khi uống sữa.
Về vấn đề chất béo động vật hay thực vật cái nào tốt hơn thì theo mình biết yếu tố quyết định là lượng chất béo no (saturated fats). Thường thì chất béo động vật chứa nhiều chất béo no nhưng dầu thực vật cũng có loại chứa nhiều chất béo no (ví dụ như dầu dừa, dầu cọ).
Vài dòng trao đổi trên tinh thần chia sẻ & bàn luận chứ không có ý gì khác. Cảm ơn KT & CVN về những bài viết hay & hữu ích
Chào bác, mừng vì thấy thêm một comments của “chuyên gia”. Mọi bài viết dạng tổng hợp kiến thức như thế này chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, do vậy nếu được sự góp ý/bổ sung từ những người có kiến thức thì thật quý.
Nhân nói thêm về chất béo xuất xứ động vật hay thực vật, loại nào tốt hơn. Quả thực yếu tố quyết định là lượng chất béo no, nhưng nếu cân bằng được lượng omega-3 trong thực đơn hàng ngày thì dùng mỡ động vật hay các loại dầu có chứa chất béo no không phải là vấn đề nữa phải không ạ? Khoa học khám phá ra nhiều điều kỳ diệu, nhưng cơ thể con người cũng là một cỗ máy rất tinh vi và nó có khả năng thay đổi để thích nghi. Mỗi chất thừa đều có hại cho cơ thể, vì thế em nghĩ mình không nhất thiết phải loại bỏ những thứ bị “đóng đinh” cho không tốt (như cholesterol) vì đôi khi những chất đó cũng cần thiết.
Huhu… nói dài nói dai nhưng trong thâm tâm hình như có tí chút “bào chữa” cho lý do thích ăn bơ thay vì margarine của mình 😦
Một lần nữa cảm ơn bác. Mong được đón nhận nhiều comments khác để mở mang kiến thức thêm nữa…
Cảm ơn bác đã góp ý, thực sự đúng là sai sót chứ không phải thiếu sót 🙂 Vì khuôn khổ bài viết đề cập đến bơ nên dĩ nhiên chỉ tính đến trường hợp sử dụng được sữa. Nguyên nhân gây dị ứng ở sữa bò (mà không ở sữa dê) là do thành phần protein (casein S1). Còn dị ứng với đường lactose không đề cập đến vì sữa của bộ móng guốc (trâu, bò, ngựa, hưu, nai, dê, cừu…) đều chứa đường lactose, dị ứng với lactose là dị ứng với tất cả các chế phẩm sữa, nêu ra thì thành bài luận mất rồi ( chưa kể bài viết đã lủng củng ạ 😛 ). Góp ý trân thành luôn được hoan nghênh vì ai cũng muốn mình “đẹp hơn” , đồng thời tránh gây hiểu nhầm lây lan trên diện rộng, cháu sẽ sửa ngay 😀
@ chị Rùa: Không biết phải nói thế nào với chị, vì em cũng chỉ thích ăn bơ động vật thôi! Margarine (của VN) dở lắm. Hơn nữa em thấy cân bằng trong khẩu vị mới quan trọng chị nhỉ, khi ăn mà nghĩ nhiều dễ bị bệnh đường tiêu hóa lắm 😛 Ông bà mình ngày xưa toàn ăn mỡ đấy thôi, nhưng ít thấy ai bệnh tim mạch hay béo quá… Dựa dẫm ăn dầu hay bơ thực vật e không ổn 😉
A, bây giờ thì đã biết rõ hơn vì sao vì sao có loại sữa không lactose.
Xin hỏi bác thêm 1 chút về vụ saturated fat. Dù có cùng 1 lượng chất béo no trong 1 đơn vị bơ thì tiêu thụ bơ động vật vẫn tạo nhiều năng lượng –> dễ gây béo phì hơn là bơ thực vật phải không bác Troublemaker.
+ Khai Tâm: đúng như KT nói, dinh dưỡng hợp lý thật ra là một vấn đề rất phức tạp và mang tính cá nhân vì phụ thuộc vào khả năng hấp thu & xử lý thực phẩm của cơ thể. Bên cạnh đó hầu như chất nào cũng có 2 mặt & cái giới hạn giữa tốt và xấu lại mong manh (& còn phụ thuộc vào “bản lĩnh” của thân chủ nữa). Cũng như KT và CNV đã nói, tốt nhất là ăn uống đa dạng & cân bằng (mà như thế nào là cân bằng nhỉ? :D)
+ CNV: em gọi KT là chị xưng em mà gọi chị là “bác” xưng “cháu” làm chị giật mình không biết cách viết của mình có gì quá lẩm cẩm không :D. Chị cược với em là các cụ nhà mình ngày xưa ít ăn bánh ngọt – nhất là những loại bánh mà KT hay post để chị nhìn mà thèm và ngưỡng mộ mà không nói được tiếng nào í. Chị cũng cược với em là các cụ nhà mình ngày xưa ăn rau quả nhiều hơn thịt cá & nhất là vận động chân tay tiêu tốn năng lượng nhiều hơn :D.
À, mà trong sữa bò thì nhiều người bị dị ứng với b-lg hơn cả
À, mà bây giờ bên cạnh KT, chị lại có thêm em CNV để ngưỡng mộ
+ HD: theo mình được biết thì chất béo no (saturated fats) cung cấp nhiều năng lượng hơn chất béo không no (khi so sánh 2 loại chất béo có cùng số nguyên tố Carbon), nhưng sự khác biệt này không lớn lắm. Vấn đề của chất béo no là ở chỗ nó có “thâm tình” với 1 số bệnh ung thư & tim mạch. Béo phì la do cơ thể nhận quá nhiều năng lượng (cung >> cầu). Năng lượng dư thừa sẽ được lưu trữ trong cơ thể ở dạng mỡ. Như vậy ngay cả khi ăn ít chất béo (mà ăn nhiều chất đường, bột chẳng hạn) vẫn có thể bị béo phì. Nếu bạn/chị có thời gian & thích đọc thêm các thông tin cơ bản về thực phẩm thì có thể vào trang http://food-info.net/ (không phải quảng cáo đâu ạ :D)
Được trao đổi với mọi người thật thú vị. Cảm ơn nhiều lắm!
Cám ơn bác Troublemaker nhiều nhé :).
Í, tại em thấy chị Rùa nói câu mở đầu là “chào bác” mà! Hơn nữa em thấy comment đầu của chị viết rất là cẩn trọng và chu đáo, tưởng người lớn tuổi, hehe. “Bêta” lactoglobulin, siêu, chị làm trong ngành sinh học ạ, chuyên gia đây nữa nhá chị Rùa, hôm nào nhờ vả!!! 🙂 Có một điều em dám…cược với chị, là thế hệ bây giờ ăn nhiều hơn xưa 😛
Ngành Sinh học khó lắm, chị không học được đâu :D. Chị chỉ học ngành nào dễ dễ thôi, ví dụ như ngành Thực phẩm chẳng hạn.
Đúng chuyên môn 🙂
Nói chuyện với bố bọn trẻ tối nay, cùng dân Hoá nên nhiều “cảm xúc, bồi hồi” 😛 Rùa bố bảo, Hoá Sinh là một trong những lựa chọn, lại còn mở ngoặc, “nhưng không nhiều”.
Hai chị em nhà bác lại đang chơi trò đỏ đen đấy ư? Chị “cược”, rồi em cũng “cược”. Hihihi…
Giá mà ở gần thì nhờ KT làm trọng tài kiêm nhà tài trợ 😀
Miễn là không ai chơi “ăn gian”, ở xa vẫn làm trọng tài được chứ ạ 🙂
anh Chuối giỏi thế, con trai mà thế này làm con gái như em mắc cỡ ghê.
Em có thấy những nhà khoa học nghiên cứu về bơ, sữa, pho mát hay các loại thực phẩm khác vẫn cần một người vợ không? Vì phụ nữ có khả năng bẩm sinh trong lĩnh vực bếp núc, như chị Rùa hay em (trong tương lai gần) cũng vậy. Con trai, chỉ được cái miệng là giỏi 😉
À há… (icon gật gù)
Chào em chuối,
Bài này của em hay thật. Rất nhiều thông tin và bổ ích. Chị phục em thật đấy.
à mà cho chị hỏi, cái trang web tragung.wordpress.com của em bị sao thế, chị vào xem thì nó bảo là không tồn tại nữa, buồn thế 😦
Trà Gừng là blog của 2 bạn trẻ khác, 1 trai 1 gái, không phải blog của cậu Chuối đâu. Lâu lâu cũng không thấy các bạn ấy comment, thì ra blog đóng rồi. Buồn nhỉ…
chết thật, thế mà em lại nhầm thành cậu Chuối nhà mình. Chị xin lỗi cậu Chuối nhé, hi vọng cậu không giận 🙂
Nhóc nhà mình thích ăn bánh quy hoặc bánh mì với bơ, cả bơ động vật mặn / nhạt (như bơ President của Pháp) tới bơ thực vật. Bạn nghĩ ăn như vậy thì nên chọn bơ nào tốt nhất trong 3 loại đó?
Nếu lựa chọn tốt cho sức khỏe thì em chọn bơ thực vật, còn để ăn ngon thì bơ động vật. Chị cứ để bé ăn xen kẽ cũng được ạ, không vấn đề gì, vì nhiều khi còn do khả năng vận động nữa, nếu em ấy hay bay nhảy hoạt động thì (năng lượng) một miếng bơ tiêu vèo cái là hết 😛 Riêng bơ mặn thì nên ít dùng hơn vì bơ có muối, mà món ăn hàng ngày và trong các loại bánh trái đã có đủ muối rồi 🙂
Chị có một số bài báo khoa học (báo chả mấy ai thèm đọc) về đề tài này. Nói chung động vật hay thực vật tốt hơn (hay có hại hơn) thì vẫn là vấn đề cần tranh cãi. Bản thân chị thấy dùng bơ động vật loại không muối là tốt nhất. Tất nhiên với các thể loại thức ăn nạp vào cơ thể nói chung, và với chất béo nói riêng, nên dùng trong giới hạn cho phép. Với bơ mặn hay bơ thực vật thì lượng muối hơi khó kiểm soát nên cá nhân chị ít khi mua và dùng trong gia đình. (mở ngoặc thêm tí là ngoài “dùng trong gia đình” ra thì chị cũng chẳng có nơi nào để dùng bơ, nên túm lại là không mấy khi dùng)
Tiến sỹ vẫn là tiến sỹ, đúng ạ! A mà chị có tài liệu, tiếng Anh siêu như tiếng mẹ đẻ, vậy mà không viết, để em bò ra thế này à?!? Thôi nói cũng đã muộn… 🙂
Thôi ạ, vừa viết bài vừa giở tài liệu thì bao giờ mới xong được chứ… Mà dịch ra thì câu cú nó cứ cao siêu thế nào, không có hứng viết nổi hết một bài đâu, chưa kể lại còn phải ghi chú lại phần nào dịch, trích đoạn, v.v. mệt lắm. Cứ thế nhé 😀
iem thấy bên iem thì hay khuyên dùng bơ thực vật với các bác nào béo , thừa cholesterol, hay là có vấn đề tim mạch nên nghĩ rằng bơ thực vật có vẻ thanh đạm hơn. ko bít đúng ko 😀
Thì nó vẫn là vấn đề đang được tranh cãi (các nhà khoa học thật là lắm chuyện 😛 )
Cholesterol có 2 loại, cholesterol có lợi là HDL và có hại là LDL. Trong thành phần mỡ động vật/bơ thì có cả hai, trong khi đó ở dầu thực vật/bơ thực vật thì chỉ có LDL. Nhưng mà chị lại nghĩ (có thể chủ quan), việc khuyên dùng bơ thực vật cho những người có nguy cơ hoặc đang gặp các rắc rối về tim mạch hay cholesterol phần nào cũng là một liệu pháp tâm lý, kết hợp với việc điều trị bệnh bằng thuốc 😀
Một lần nữa, điều độ điều độ điều độ. Vì ở nhà chị cũng thường xuyên dùng bơ động vật, nên trong bữa ăn hàng ngày hay có cá, đặc biệt những loại cá có nhiều mỡ như cá hồi…
Xin phép KT cho cười ké vụ “dùng trong gia đình” 🙂
KT nói chuyện kiểu gì nghe cũng hay và còn đúng thế không biết, chẹp 😀 (chẳng phải nịnh nọt gì đâu đấy!)
Cảm ơn tất cả mọi người nhé, đúng là bơ mặn thì có vẻ ngon miệng hơn thật, nhưng nhân tiện hỏi thêm 1 chút là, bánh mì săng-đuých ở chỗ nhà mình có 3 loại: loại trắng – nhạt, loại trắng -mặn và loại đen – nhạt. Nghe nói bánh mì đen tốt cho sức khỏe, nhưng ăn ngang ngang nên bọn trẻ con nhà mình hầu như không ăn bánh mì đen. Mình muốn hỏi loại bánh mì trắng thì nhạt hay mặn tốt hơn? (Hi hi, hỏi nhiều quá.)
Hì hì hì… Viết xong “dùng trong gia đình” mới chợt nhớ ra, chẳng may ai đó lại hỏi cắc cớ “thế ngoài gia đình thì KT dùng gì?” 😉 nên phải mở đóng ngoặc đấy ạ 😛 Với em thì những chiếc bánh làm ra đều có chủ ý dành cho “người trong gia đình”. Ai là người lạ mà ăn chúng thì cũng thành “người trong gia đình” 😉
ôi bài này viết kì công dã man. ngồi đọc tài liệu nước ngoài rồi dịch ra tiếng việt như thế thật là cao siêu.
bài sau mà nói tới các loại dầu ăn thì cho iêm hỏi là dầu cọ có gì ko tốt trong thành phần mà dân tình tẩy chay thế ạ (quả là nghe dầu cọ cho vào thức ăn cũng thấy ghê ghê, ko bít vì sao :D)
Hí hí, ngoại ngữ của em mà đủ sức dịch thì sung sướng nhất quả đất. Tiếng Việt mình cũng có nhiều sách hay lắm chị ạ, đủ để không thể viết nổi 😛
“Đúng chuyên môn” 😉
Hay lắm Chuối ơi, chúc mừng bài viết của em nhé! Đợi phần sau nữa 🙂
Em cám ơn ạ, thở đánh phào một cái 😛
Chuối ơi có nhận đệ tử thì cho chị nộp đơn trước nhá. Quá choáng, quá nể, quá hâm mộ, đúng là nhân tài ẩn dật .
Danh sách hâm mộ chuối update ở đây luôn nhé. Mình phải lập vội để còn được đứng đầu kẻo sau này khéo chen bẹp LL 😉
Viết xong bài này em càng cảm phục chị và những chủ blog khác biết bao! Lấy đâu ra nhiều những cảm hứng để viết được bài trong… “ngần ấy” năm, lại hay nữa 😀
Chào mừng bài viết của Bác Chuối. Hay quá á! Giờ em đã định hình rõ hơn các loại bơ. Cám ơn bác Chuối nhiều nhiều. Khì khì!
Comment cổ vũ đã, đọc bài sau. Cảm ơn chú Chuối.
Em đăng bài mà cứ run ấy chị ơi! 😦 Có thiếu gì thì bổ sung nhỉ
Ban Chuoi viet bai can than va chi tiet that, rat la huu dung voi nhung ai tap to nuong banh nhu chi. Cam on cau Chuoi nhe va mong cho ky tiep theo.
Không có gì ạ, em cũng mới biết sơ sơ về bánh trái thôi. Tìm hiểu bài này em cũng học hỏi được nhiều 🙂
Thế là nếu có vài chủ đề nữa tự dưng rơi vào đầu thì cũng không kêu ca than phiền gì đâu, nhỉ ? 😀
Cảm hứng ấy à, cứ coi niềm vui của bọn trẻ con nhà người khác là niềm vui của mình, thì viết được hết ấy mà! 😉
Kêu chứ sao lại không, chẳng may ngáp phải ruồi 😛 Mà không có tự dưng đâu nhé, em ngủm đấy 🙂
Nói thế quá là chị rùa đưa ruồi vào miệng cậu Chuối 😛
Yên tâm là chỉ dí những gì liên quan đến “chuyên môn” của cậu thôi, thứ khác không dám hì hì hì…

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 1.dca _dca


text:
Lãnh đạo TP Hải Phòng bấm nút khởi công dự án
Với mục tiêu xây dựng khu trung tâm hành chính - chính trị TP.Hải Phòng trở thành đại đô thị năng động và thịnh vượng bậc nhất phía Bắc Việt Nam, Dự án xây dựng Hạ tầng kỹ thuật Khu đô thị mới Bắc sông Cấm là một chủ trương lớn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để triển khai Nghị quyết số 32-NQ/TW ngày 05/8/2003 của Bộ Chính trị, Quyết định 1131/QĐ-TTg ngày 24/6/2016 của Thủ tướng Chính phủ, các Nghị quyết của Thành ủy và HĐND TP Hải Phòng.
Với tổng mức đầu tư hơn 9.899 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách thành phố và các nguồn vốn hỗ trợ hợp pháp khác, dự án được triển khai sẽ tạo ra bước đột phá trong phát triển đô thị Hải Phòng. Thời gian thực hiện dự án là 24 tháng.
Theo Ban quản lý công trình xây dựng phát triển đô thị Hải Phòng - chủ đầu tư dự án, dự án có quy mô gồm 4 hạng mục lớn: xây dựng cầu Hoàng Văn Thụ với chiều dài 1.138m; xây dựng đê tả sông Cấm với chiều dài 2.016m; xây dựng hệ thống giao thông chính Khu đô thị Bắc sông Cấm với tổng chiều dài khoảng 9,958km và hệ thống hạ tầng kỹ thuật Khu đô thị Bắc sông Cấm.
Phát biểu tại lễ khởi công, ông Tạ Viết Đông - Giám đốc Ban quản lý công trình xây dựng phát triển đô thị Hải Phòng cho biết: "Trong số 4 hạng mục trên, công trình cầu Hoàng Văn Thụ đã được khởi công vào tháng 1/2017, dự kiến hoàn thành vào tháng 7/2018. Các công trình hạ tầng kỹ thuật thuộc Dự án gồm: đê, kè sông Cấm, hệ thống giao thông chính, hệ thống hạ tầng kỹ thuật khởi công hôm nay có tổng mức đầu tư 4.700 tỷ đồng và dự kiến năm 2020 sẽ hoàn thành".
Hiện việc giải phóng mặt bằng cơ bản đạt kế hoạch. UBND huyện Thủy Nguyên đã bàn giao 60ha trên tổng số 306ha đất phải thu hồi để thi công. Sở Tài nguyên và Môi trường Hải Phòng và UBND huyện Thủy Nguyên cam kết sẽ tiếp tục bàn giao khoảng 200ha đất nông nghiệp sau khi dự án khởi công được 1 tuần và sẽ bàn giao toàn bộ diện tích còn lại sau khởi công khoảng 2 tháng.
Tại buổi lễ, ông Nguyễn Trọng Khải, Tổng Giám đốc Tổng Cty Xây dựng Bạch Đằng, đại diện cho đơn vị thi công cam kết sẽ tập trung mọi nguồn lực, máy móc hiện đại nhất để thi công các hạng mục kịp tiến độ và đảm bảo chất lượng.
Ông Khải cũng đề nghị chủ đầu tư và chính quyền địa phương sớm bàn giao mặt bằng sạch và đảm bảo an ninh trật tự tại khu vực tiến hành thi công xây dựng.
Đánh giá cao quyết tâm của chủ đầu tư dự án cũng như các nhà thầu, Bí thư Thành ủy Lê Văn Thành khẳng định thêm, sau khi các công trình hạ tầng kỹ thuật này hoàn thành sẽ tạo thành một hệ thống giao thông mới hoàn chỉnh, kết nối giao thông từ khu đô thị trung tâm TP cũ sang trung tâm TP mới, kết nối các chuỗi đô thị vệ tinh đồng thời mở ra hướng xây dựng một hệ thống kỹ thuật hạ tầng đẳng cấp, hiện đại.
Ông Thành yêu cầu, với dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng này, việc đảm bảo tiến độ xây dựng, chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng nguồn vốn là yêu cầu cao nhất./.
Văn Khúc

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Pragma: no-cache


text:
Copyright 2004-2017 Eva.vn, all rights reserved. Cơ quan chủ quản: Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H. Trụ sở: Tầng 12, Tòa nhà Geleximco, 36 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa, TP Hà Nội. Tel: (84-24) 73 00 24 24 hoặc (84-24) 3512 1806 - Fax: (84-24) 3512 1804. Chi nhánh: Tầng 5 – Toà nhà Hải Âu - 39B Trường Sơn, Phường 4, Q.Tân Bình, TP.Hồ Chí Minh. Tel: (84-28) 73 00 24 24 hoặc (84-28) 3848 9845 - Fax: (84-28) 3848 6519. Giấy phép số: 351/GP-TTĐT ngày cấp 5/2/2015. SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG TP HÀ NỘI. Chịu trách nhiệm trang tin: Nguyễn Thị Hồng Yến
HOTLINE: 0903 288 624

X-CacheDebug-7: Starting wrote cachefile /home/meva/cache/quickcache/all/50/qcc-5042a47ffa0336b00de2e217b240ddea

X-CacheDebug-8: quickcache_filewrite wrote cachefile /home/meva/cache/quickcache/all/50/qcc-5042a47ffa0336b00de2e217b240ddea

X-CacheDebug-1: Cache scriptkey is set to /index.php

X-CacheDebug-2: Cache varkey is set to GET=a:3:{s:13:"SERVER_REGION";s:2:"US";s:8:"PROTOCOL";s:5:"https";s:7:"web_url";s:22:"big-bang-p1746c20.html";}

X-CacheDebug-5: Callback happened

X-XSS-Protection: 1; mode=block

X-CacheDebug-6: Writing cached data to storage

X-CacheDebug-3: Cachekey is set to 5042a47ffa0336b00de2e217b240ddea

Content-Type: text/html; charset=Utf-8

X-CacheDebug-4: No (valid) cachedata for 5042a47ffa0336b00de2e217b240ddea

X-Cache: QuickCache vv2.1.1rc1 - file

X-Content-Type-Options: nosniff

X-CacheDebug-10: Successfully wrote cachefile /home/meva/cache/quickcache/all/50/qcc-5042a47ffa0336b00de2e217b240ddea

Cache-Control: public

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Hái chè. Ảnh Internet.
Ở bài trước thử bàn về chữ "giầu" và "trầu" là "trầu cau", trong câu thơ "Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông/ Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào?" trong bài thơ Tương tư của Nguyễn Bính, được các bạn vào bình luận rất rôm rả. Thừa thắng xông lên, tôi thử tán tiếp về một vài phương ngữ bắt gặp khi đọc thơ của Nguyễn Bính, các bạn xem thử và cho biết ý kiến.
Trước hết tôi muốn xem lại chính xác coi chữ phương ngữ sách vở giải nghĩa ra sao? Hơi lạ là nhiều quyển tự điển tiếng Việt xưa nay ở cả hai miền tôi có không có chữ phương ngữ. Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên), giải thích chữ phương ngữ như sau: phương ngữ, d. Biến thể theo địa phương hoặc theo tầng lớp xã hội của một ngôn ngữ. Sách vở giải thích như thế, còn theo cách hiểu nôm na của tôi, phương ngữ là ngôn ngữ hay chữ viết được dùng nơi một miền (chẳng hạn miền Nam, miền Bắc), hay một vùng (chẳng hạn vùng núi, vùng biển, đồng bằng), hoặc một địa phương (như một tỉnh, một huyện...). Bởi tính chất không phổ biến rộng rãi nên nhiều khi phương ngữ bị mai một theo thời gian, khi một tầng lớp người quen dùng không còn nữa...
Với cách hiểu như thế khi đọc thơ Nguyễn Bính tôi thấy ông dùng một số phương ngữ xưa của miền Bắc, mà bây giờ có thể có những bạn ở nơi khác, nhất là những bạn trẻ thấy khó hiểu, hoặc hiểu sai nghĩa khi đọc. Như tôi đã chép nơi bài trước, Nguyễn Bính tên thật là Nguyễn Trọng Bính, sinh năm 1918 mất năm 1966, ông là người miền Bắc, quê của ông ở xóm Trại (trong Tuyển tập Nguyễn Bính, NXB Văn Học - 1986 chép là xóm Trạm), thôn Thiện Vịnh, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, trong một gia đình nhà Nho nghèo. Ông làm thơ từ năm 13 tuổi, năm 1937 (19 tuổi) đã có tập thơ Tâm hồn tôi nhận được Giải thưởng khuyến khích của Tự Lực Văn Đoàn. Trong kháng chiến chống Pháp khoảng cuối những năm 1940 và đầu những năm 1950, ông đã có thời gian sống và hoạt động tại Liên khu miền Tây, và vùng U Minh (lập gia đình tại đây), Đồng Tháp Mười. Thời ở Nam bộ để tránh những rắc rối ông đã lấy tên là Nguyễn Bính Thuyết. Ông tập kết trở ra miền Bắc vào năm 1954. Tôi sẽ chép ra dưới đây, một số phương ngữ miền Bắc trong thơ của ông.
- Tập thơ Lỡ bước sang ngang (1940):
"Sáng giăng chia nửa vườn chè/ Một gian nhà nhỏ đi về có nhau/ Vì tằm tôi phải chạy dâu/ Vì chồng tôi phải qua cầu đắng cay" (Thời trước), giăng = trăng (sáng trăng, trăng sao). Chữ chè cũng là phương ngữ miền Bắc, để chỉ trà (uống trà), chè ở miền Nam là chè để ăn (chè đậu xanh...). Cũng trong bài Thời trước hai câu cuối "Đêm nay mới thật là đêm/ Ai đem trăng giãi lên trên vườn chè". Ở câu trên là chữ giăng nhưng câu kết viết là trăng, chữ bên cạnh là giãi (trải lên) là phương ngữ, có lẽ nhà thơ đã dùng chữ giãi nên không dùng chữ giăng kề bên, nếu viết "Ai đem giăng giãi lên trên vườn chè" nghe có vẻ không thuận tai.
"Có cô thợ ruộm về ăn tết/ Sương gió đường xa rám má hồng" (Không đề), ruộm = nhuộm (nhuộm quần áo), rám = nám (sém ở ngoài vỏ).
"Người đi xây dựng cơ đồ/ Chị về giồng cỏ nấm mồ thanh xuân" (Lỡ bước sang ngang), giồng = trồng (trồng trọt, trồng cấy).
"Em lo gì giời gió/ Em sợ gì giời mưa/ Em buồn gì mùa hạ/ Em tiếc gì mùa thu" (Thoi tơ), giời = trời (trời đất).
"Hỡi cô con gái hái mơ già/ Cô chửa về ư đường còn xa" (Cô hái mơ), chửa = chưa. Những câu cuối trong bài Cô hái mơ "Cô hái mơ ơi/ Chả giả lời nhau lấy một lời/ Cứ lặng rồi đi, rồi khuất bóng/ Rừng mơ hiu hắt lá mơ rơi...". Chả = chẳng, giả lời = trả lời. Câu "Cô chửa về ư đường con xa" (cô chưa về ư đường còn xa) nghe còn đỡ. Trong bài Quan trạng có câu "Từ ngày cô chửa thành hôn/ Từ ngày anh khóa hãy còn hàn vi". Chữ chửa đi cùng với chữ thành hôn, gặp học sinh bây giờ có khi bình luận "Từ ngày cô chửa thành hôn" là "Từ ngày cô gái thành hôn thì... có chửa". Còn từ khóa (anh khóa), có nghĩa là khóa sinh, thày đồ, thày khóa, anh khóa, người còn đang học, chưa đỗ đạt gì.
"Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông/ Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào?" (Tương tư), giầu = trầu, Thôn Đoài = thôn phía Tây, thôn Đông = thôn phía Đông.
"Đừng ôm gối chiếc đêm nay ngủ/ Đừng tắm chiều nay bể lắm người" (Ghen), bể = biển. Người miền Bắc xưa cũng hay nói "dâu biển" = "dâu bể".
- Tập thơ Tâm hồn tôi (1941):
Trong bài thơ Chân quê ở những câu: "Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng/ Áo cài khuy bấm em làm khổ tôi/ Nào đâu cái yếm lụa sồi/ Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân/ Nào đâu cái áo tứ thân?/ Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen?, chúng ta thấy một loạt từ ngữ như lĩnh = hàng dệt bằng tơ nõn mặt bóng mịn, khuy = cúc để cài nơi quần áo, sồi = hàng dệt bằng tơ ươm không đều, mặt vải xù xì, đũi = vải thô dệt bằng sợi tơ gốc và áo nhộng, nái = vải dệt bằng sợi tơ thô. Cũng trong bài Chân quê "Hoa chanh nở giữa vườn chanh/ Thày u mình với chúng mình chân quê". Thày u = bố mẹ, cha mẹ. Một câu khác "Bờ rào cây bưởi không hoa/ Qua bên nhà thấy bên nhà vắng teo", vắng teo = vắng tanh, rất vắng.
"Đồn rằng đám cưới có to/ Nhà giai thuê chín chiếc đò đón dâu" (Giấc mơ anh lái đò), Nhà giai = nhà trai.
- Tập thơ Người con gái ở lầu hoa (1942):
"Nhà gianh thì sẵn đấy/ Vợ xấu có làm sao" (Thanh Đạm), gianh = tranh (cỏ tranh, nhà gianh là nhà được làm bằng cỏ tranh).
"Mong sao tằm tốt tơ già/ May đôi áo nái làm quà cho anh" (Áo anh). Trong bài thơ Chân quê có từ quần nái thì trong bài Áo anh có từ áo nái, cũng có nghĩa là vải may áo được dệt bằng sợi tơ thô. Tục ngữ Việt Nam có câu "Ruộng sâu, trâu nái không bằng con gái đầu lòng", trâu nái, lợn nái, heo nái là từ đồng âm, có nghĩa là con cái (giống đực, giống cái).
Những phương ngữ trong thơ của Nguyễn Bính tôi nhặt ra bên trên chắc chắn vẫn chưa hết, các bạn vào xem xin bổ sung giúp.
Tham khảo:
- Tuyển tập Nguyễn Bính, giới thiệu Tô Hoài, lời bạt Chu Văn, NXB Văn Học tái bản - 1986.
- Từ điển Tiếng Việt, Hoàng Phê chủ biên, Viện Ngôn Ngữ Học, NXB Đà Nẵng in lần thứ năm - 1997.
- Từ điển Tác giả Tác phẩm Văn học Việt Nam, Nguyễn Đăng Mạnh, Bùi Duy Tân, Nguyễn Như Ý, NXB Đại Học Sư Phạm - 2009.
"Chữ chè cũng là phương ngữ miền Bắc, để chỉ trà (uống trà), chè ở miền Nam là chè để ăn (chè đậu xanh...)"Trả lờiXóa
Bu tui mới vào Nam, lại ở nơi toàn dân bắc và trung, ít tiếp xúc với người nam để hiểu ngôn ngữ của họ.
Với câu giải thích trên của bạn PNH thì người nam có gọi dồi chè Bảo Lộc là đồi chè không...hay là đồi trà?
Bác Bu thắc mắc về "đồi chè bảo Lộc" rất thú vị. Chính xác là "đồi chè", chữ "chè" là để chỉ cây "trà", cho dù Bảo Lộc ở miền Nam chứ không phải miền Bắc. Rất đơn giản đây là từ ngữ của những người miền Bắc di cư vào miền Nam lập nghiệp từ năm 1954. Ngày xưa tôi có người bà con di cư vào ở đây, thời ấy Bảo Lộc gọi là Blao, và những người vào đấy nói là Bờ Lao. Vùng bảo Lộc, Phương Lâm, Định Quán, Đức Trọng, Gia Kiệm, Hố Nai... Ngày trước người miền Bắc di cư năm 1954 vào ở rất đông, cho nên nhiều địa danh, tên gọi còn sử dụng và lưu lại phương ngữ miền Bắc.Xóa
Ở Đà Lạt có mấy địa danh như Lệ Minh, Lệ Thanh... là do thời ấy người miền Bắc vào, được cho định cư ở vùng đất mới, đặt tên làng mới, chữ Lệ ở đây là lấy từ chữ Lệ tên của bà Ngô Đình Nhu (Trần Thị Lệ Xuân).
Tôi quên mất, Lệ Minh, Lệ Thanh... là ở Pleiku chứ không phải Đà Lạt.Xóa
Khi nói về ngôn ngữ ở từng địa phương quả thật có nhiều điều phải bàn luận vì ...quá phức tạp anh Hiệp nhỉ ? Chẳng hạn chỉ có nỗi một chữ " trà " mà hai miền Nam Bắc đều mang nghĩa không giống nhau ...hihi ..thật vui và cũng thú vị ...thế thì hỏng biết ở miền Trung , họ gọi thế nào anh Hiệp hén ?Xóa
Hihi, tôi cũng không rõ miền Trung gọi như thế nào. Có lẽ NangTuyet thấy tiếng Việt rắc rối hơn tiếng Tây nhiều phải không? Mình là người Việt mà còn thấy rối thế :-)))Xóa
Dạ ...tiếng Việt mình về nghĩa thì ôi chao vô cùng rắc rối ...chẳng hạn có một " màu đen " thôi ..vậy mà đều mang nghĩa khác nhau giữa các con vật ...còn về cách phát âm ...thì ...khỏi nói nữa rồi ...mình là người Việt mà âm hưởng giữa các miền đều khác nhau , có khi nghe mà hổng hiểu gì hết . Thế nên , đối với người nước ngoài quả thật rất khó cho họ khi học tiếng của mình . Tiếng Tây khó về văn phạm ...còn nói về nghĩa thì ...cũng có nhiều từ ...đau đầu lắm anh Hiệp nhỉ ?Xóa
Đúng rồi NangTuyet, tiếng Việt chỉ "màu đen" thôi là ông Tây nghe cũng đã chạy, nhưng tiếng Tây cũng đâu có kém phải không NangTuyet? Nói chung là "con dân" nước nào thì mình quen với ngôn ngữ và văn hóa nước đó thôi, hihi!Xóa
Bác Phạm thật là kỳ công về chuyện phương ngữ trong thơ NB. Chuyện phương ngữ này cũng vui, ba thứ tô, bát, chén hai miền hiểu khác nhau một trời một vực. Bắc gọi cái tô thì Nam kêu cái bát, Bắc gọi cái bát thì Nam kêu cái chén, Bắc gọi cái chén thì Nam kêu cái tách (gốc từ tasse - tiếng Pháp) uống trà. Cứ đuổi nhau như đèn cù!Trả lờiXóa
Tôi đọc thơ Nguyễn Bính, kể cả Xuân Diệu, Huy Cận, Lưu Trọng Lư... từ thời còn đi học, nhưng thời ấy đọc không để ý gì đến từ ngữ, bây giờ đọc lại mới "phát hiện" ra, cũng thấy rất hay. Thì ra chẳng có cái gì cũ cả cụ Nô :-)))Xóa
Tàn gọi Cụ dzới Bác hèn gì " các Bác chiên gia" chuyện hồi nẵm, chuyện đời xưa ....HihiXóa
Haha, chuyện bây giờ có khi nghe chán quá cho nên phải nói chuyện hồi năm nảo năm nao đỡ buồn đó MTB :-)))Xóa
Vâng, cũng như những bài hát bây giờ Bác Hiệp ha.Xóa
Bài hát bây giờ? Hihi, nghe chẳng hiểu gì :-)))Xóa
Tức là một người Nam bộ chính hiệu sẽ gọi đồi chè là đồi tràTrả lờiXóa
Đúng rồi đó bác Bu, cũng như người miền Bắc thì gọi là "chè Bảo Lộc", còn người miền Nam vẫn kêu là "trà Bảo Lộc".Xóa
Hihi , M hồi nào giờ nói "uống trà" nhưng chưa gọi "đồi trà" bao giờ . Hồi đó thì có nghe nói đồn điền trồng trà , cà phê ...Xóa
Hìhì! Bởi vì vùng trồng trà (chè) lớn nhất ở miền Nam là Bảo Lộc, theo như tôi được biết thì lại do đại đa số người miền Bắc vào từ năm 1954, cả trước đó, và sau này canh tác, cho nên từ "đồi chè" mới phổ biến, chứ không đã gọi là "đồi trà" rồi. Nhưng nếu một người Nam bộ mà gọi là "đồi trà" cũng hợp lý thôi :-)))Xóa
Cũng bởi ta quen thấy thơ văn chép "đồi chè, vườn chè, nương chè", cho nên nói "uống trà, pha trà" không thấy gì, còn nói "đồi trà, vườn trà, hay nương trà" tuy không sai nhưng nghe cũng ngồ ngộ, hihi!Xóa
Tôi coi lại từ điển thấy ngay cả Đại Nam Quấc Âm Tự Vị cũng có từ Chè = Trà (Trà là âm Hán Việt), và tất cả từ điển cũ mới trong Nam ngoài Bắc đều có từ Chè và Trà, nhưng miền Nam phổ biến từ Trà còn miền Bắc phổ biến từ Chè, hơi ngộ hen :-)))
Quê em có làng Giống người dân phát âm khác hẳn các làng xung quanh. Như Chuột gọi Chụt. Học sinh làng đó học cấp 3, khi lớp 10 thường hô trong giờ chào cờ: iêm, chào cờ), phải hiểu là Nghiêm, chào cờ. Đến lớp 12, dùng từ và giọng nói của các em cải thiện nhiều.Vậy, phương ngữ cũng liên quan tới "theo tầng lớp xã hội"Trả lờiXóa
Rất vui khi một loạt vần có phụ âm tr bị biến thành gi của nông dân Bắc Bộ. Nhưng chính miền Bắc (ở xứ Đoài) phụ âm tr thành t, như con tâu tắng/ nằm gốc te túc/ ăn no tùng tục/ như cái tống ton.. (đại loại vậy).
Phương ngữ nó cứ luẩn quẩn như Bu bẩu ở comment trên là đồi trà
Chúc các bác vui.
Đúng là phương ngữ nó rối và ngộ nghĩnh. Người miền Bắc xem ra không uốn lưỡi "r", mà nói thành "d", nhưng rồi cũng có nơi lại nói "d" thành "r" như Phát Riệm (Phát Diệm), nói 'l" thành "n", nhưng đồng thời cũng nói "l" thành "n", tức là vẫn phát âm được "r", "d", "l", "n", nhưng do thói quen từ bé, và cũng như bác VanPham, là "theo tầng lớp xã hội".Xóa
"Con tâu tắng nằm gốc te túc", chắc cũng giống như "bắt con cá gô (rô) bỏ vào gổ (rổ) nhảy gồn gột (rồn rột)" nơi người Nam bộ. Hihi! tiếng Việt rất phong phú.
Bác Hiệp thật công phu.Trả lờiXóa
Nhưng tôi có xem từ điển họ giải thích từ nái:vải dệt bằng sợi tơ thô. Theo tôi, họ thiếu chữ TẰM. Tơ tằm mới dệt thành nái. Còn tơ nói chung hay tơ nhân tạo không dệt thành vải NÁI. Tôi ở Ninh Bình, gọi chè uống ( trà), phân biệt với chè ăn ( Chè kho, chè bưởi, chè đỗ đen).
Bác viết : "nhà gianh là nhà được làm bằng cỏ tranh", có lẽ cần chính xác hơn : nhà được lợp mái bằng cỏ tranh.
Bác Vũ Nho bổ sung thêm những cái trong từ điển hay sách vở không đi vào chi tiết, chẳng hạn như vải NÁI là vải thô dệt bằng tơ tằm. Tôi nghĩ ngày xưa những loại vải như Nái, Đũi, Sồi, Lĩnh... đều dệt bằng tơ tằm chứ không dệt bằng sợi bông hay sợi nhân tạo (sợi tổng hợp) như sau này (cho nên trong sách vở xưa chỉ thấy nói đến nghề trồng dâu, nuôi tằm chứ không thấy có nghề trồng bộng). Từ "tơ" có lẽ "đương nhiên" được hiểu là tơ tằm, nên sách vở mới không nói là "tơ tằm thô".Xóa
Cũng như thế, "chè uống" và "chè ăn" cũng có lẽ sau này người miền Bắc mới nói "rõ ý" như thế, chứ tôi thấy chẳng ai nói "vườn chè uống", hoặc tới chơi nhà người khác, họ "mời bác xơi bát nước chè", "xơi" (từ thường được dùng trong ăn chứ không phải uống), nhưng ai cũng hiểu là mình được mời "uống" bát nước chè xanh. Ngày xưa ở miền Bắc có hiệu chè Chính Thái nổi tiếng, cũng chỉ nói "chè Chính Thái", chứ không thấy nói "chè uống Chính Thái".
Về từ "nhà lợp mái bằng cỏ gianh (cỏ tranh)", thoạt tiên tôi cũng đã viết như ý bác Vũ Nho, nhưng rồi tôi đã sửa lại là "nhà làm bằng cỏ tranh". Bởi vì khi thử tìm xem những hình ảnh về nhà lợp bằng cỏ tranh, hoặc ở miền Nam có từ "nhà lá" (nhà thường lợp bằng lá dừa nước). Tôi thấy tuy đa số hình cho thấy nhà lợp mái bằng cỏ tranh, hay lợp bằng lá dừa nước, nhưng cũng có hình chụp vách nhà được kết cũng bằng cỏ tranh, hoặc lá dừa nước. Cho nên tôi mới viết thế.
Nói chung tiếng Việt ngày xưa của mình tôi thấy tuy có vẻ "hơi rối" nhưng được dùng rất "tinh tế", thường "nói ít hiểu nhiều" hơn là "nói quá rõ" như bây giờ.
Rất mong được trao đổi thường xuyên những chuyện như thế này với bác và các bạn.
Cháu xin trích dẫn đoạn này của bác:Xóa
"Cũng như thế, "chè uống" và "chè ăn" cũng có lẽ sau này người miền Bắc mới nói "rõ ý" như thế, chứ tôi thấy chẳng ai nói "vườn chè uống", hoặc tới chơi nhà người khác, họ "mời bác xơi bát nước chè", "xơi" (từ thường được dùng trong ăn chứ không phải uống), nhưng ai cũng hiểu là mình được mời "uống" bát nước chè xanh. Ngày xưa ở miền Bắc có hiệu chè Chính Thái nổi tiếng, cũng chỉ nói "chè Chính Thái", chứ không thấy nói "chè uống Chính Thái"."
Theo cháu đoạn này bác nói không chính xác lắm. Dựa vào đâu mà bác lại cho rằng "có lẽ sau này người miền bắc mới phân biệt rõ chè uống và chè ăn"? Người ta không nói là "vườn chè uống" vì điều đó là không cần thiết, đã nói là "vườn chè" thì nó chắc chắn phải vườn trồng cây chè chứ các loại chè ngọt để ăn có thể trồng thành vườn được không? Còn khi người ta nhắc tới các loại chè ngọt thì họ sẽ nói rõ là chè đỗ đen, hay chè bưởi, chè nếp cẩm...Trong tiếng Việt có những từ đồng âm khác nghĩa nhưng người ta vẫn có thể dễ dàng phân biệt được khi nó đi cùng những từ khác để hợp thành một cụm từ. Ví dụ như cùng là "câu" nhưng nghĩa của từ "câu" trong "câu cá" với "câu nói"là khác nhau, tương tự như "đường đi" và "đường phèn", "ăn ảnh" và "ăn cơm"...
Bác lấy ví dụ là "xơi từ thường được dùng trong ăn chứ không phải uống" là không chính xác. "xơi nước" hay "xơi cơm" đều được dùng ngang nhau, muốn mời cơm thì nói "mời bác xơi cơm", muốn mời nước thì nói" Mời bác xơi nước", không có chuyện cơm nhiều hơn nước hay cơm có trước nước. Tương tự như thế "chè Chính Thái" nó đã thành thương hiệu về chè rồi, nghe tới là mọi người đều hiểu, chứ không cần nói là chè uống làm gì cả và nói thêm vào nó lại trở thành vô duyên.
Theo cháu thì từ "chè" là từ thuần việt, còn từ "trà" nó là từ hán việt có muộn hơn trong thời gian Bắc thuộc. Người Việt nói sao chè, nước chè... còn Trung, Nhật họ nói là trà đạo, sao trà, thưởng trà...Và cả việt hay trung thì đều không cần thiết phải phân biệt rõ trong câu nói là trà uống hay trà ăn. Như bác đã nói ấy chỉ cần nói ít hiểu nhiều.
Còn về phần "nhà tranh" hay "nhà lợp mái bằng cỏ tranh"
Như bác nói là có nhà vẫn có vách được kết bằng cỏ tranh nhưng tất nhiên là nó rất hiếm, thường thì là "nhà tranh vách đất" . Thế nên không cần thiết phải dùng cái thiểu sổ để nói chung cho tất cả. Nếu gặp TH hiếm hoi đó thì người ta mới cần nói rõ ra là vách đất hay vách bằng lá tranh. Còn thông thường nói "nhà tranh" thì mọi người đều sẽ hiểu là nhà có mái lợp bằng có tranh
Cách gọi mỗi miền mỗi khác nhau như vậy, nếu ai lấy chồng hoặc vợ cũng phải học và biết cách gọi, nếu khg thì chết chắc với những từ thí dụ như cái chén , cái bát ...chẳng hạn Bác Hiệp ui...HihiTrả lờiXóa
Chén, bát, tô, đọi..., lấy vợ lấy chồng mà ở miền quê xa, về quê vợ chơi ông bà già vợ nói chuyện này nghe xọ sang chuyện nọ là chết chắc, hì hì!Xóa
Gớp với bác Hiệp:Trả lờiXóa
Bác bảo "xơi" bát nước chè nghĩa là UỐNG. Nhưng cái chuyện uống, ăn, xơi thì tiếng Việt cũng không đơn giản. Xơi cơm ( ăn cơm), nhưng xơi thuốc ( hút thuốc), xơi trầu ( ăn trầu), xơi rượu ( uống rượu). Tôi phân biệt chè ăn với chè uống là để dễ nhận dạng CHÈ. Ngay ví dụ bác dẫn, nếu bác viết " xơi bát chè" thì người Bắc hiểu là chè đỗ đen. Bác có thấy để phân biệt 2 cái thứ chè ấy, người ta phải thêm chữ NƯỚC không? Mặc dù chè đỗ đen để ĂN cũng có nước. Nhưng "xơi bát nước chè" là UỐNG, còn "xơi bát chè" lại là ĂN. Bác viết " Nhà làm bằng cỏ tranh" dù có thêm thưng vách bằng cỏ tranh cũng thiếu chính xác. Bởi cái nhà có cột, có kèo, có rui, mè, có mái, có vách. Làm sao cỏ tranh làm được hết các bộ phận đó. Bởi vậy tôi góp cho bác. Nếu trước bác đã viết thế mà bỏ, viết lại thì bác đã chuyển từ chỗ CHÍNH XÁC sang THIẾU chính xác rồi. Mong bác trao dổi lại.
Rất vui khi được trao đổi với bác Vũ Nho về vấn đề rất thú vị này:Xóa
1/ Về chữ Chè ăn và Chè uống: khi nói đến chữ Chè của miền Bắc, ta hiểu ngay là bao gồm Chè để ăn và Chè để uống, mà bác Vũ Nho gọi tắt là Chè ăn và Chè uống. Chè để ăn gồm Chè đỗ (đậu) xanh, Chè đỗ đỏ, Chè đỗ đen, Chè hạt sen, Chè hoa cau... Chè để uống gồm Chè lài (nhài), Chè sen, Chè lá, Chè vối, Chè xanh... Khi người Bắc nói "Mời bác bát Chè vối", thì người được mời hiểu ngay là mình được mời "uông" nước Chè, mà Chè ở đây được hãm (pha) bằng nụ vối. Còn khi nghe "Mời bác bát chè đỗ đen", thì người được mời cũng hiểu ngay là mình được mời "ăn" Chè, mà chè ở đây được nấu bằng đỗ đen.
Rõ ràng trong những câu thông thường trên thì chẳng có từ "uống", "ăn" nào trong câu cả, "việc uống", "việc ăn" được xác định bởi "vật liệu" làm nên Chè, chứ không phải từ ngữ "ăn", "uống" kèm theo trong câu nói. Đấy là cái tinh tế của tiếng Việt.
2/ Còn từ Nhà Tranh, làm sao có ai hiểu cột, kèo, rui, mè... làm từ cỏ tranh? nếu ai thắc mắc như thế thì chắc là người nước nào đó mới học tiếng Việt rồi, chẳng thể là người Việt Nam. Còn nếu giải thích Nhà Tranh là nhà "lợp mái bằng cỏ tranh", tôi e cũng thiếu chính xác, khi có ai đó cắc cớ hỏi "Tôi cũng thấy có nhà vách cũng làm bằng cỏ Tranh chứ đâu riêng gì mái nhà?".
Trao đổi với bác cho vui nhà vui cửa.
Thưa bác Hiệp và mọi người!Trả lờiXóa
Nhà gianh là nhà có mái lợp bằng cỏ tranh. Riêng cái "mái gianh" đó đã trở thành một danh từ, phân biệt với "mái ngói" hay "mái rạ". Có một thành ngữ : Nhà gianh ( tranh) vách đất. Đủ biết dân miền Bắc không thưng vách bằng cỏ gianh ( tranh). Hoặc có thì chỉ là ngoại lệ. Mái gianh ơi hỡi mái gianh/ Ngấm bao mưa nắng mà thành quê hương ( Trần Đăng Khoa). Tôi chưa thấy ai nói và viết "vách gianh". Khi nói nhà gianh, nhà ngói ( Tắt đèn, nhà ngói cũng như nhà gianh) thì nếu là một người Việt bản ngữ , sẽ hiểu ngay là cái nhà đó lợp mái bằng tranh ( gianh) hay ngói cũng đều tối thui, không phân biệt được. Dù bác có cho tôi là người nước ngoài thì tôi vẫn cho rằng : Giải thích "nhà gianh" là nhà làm bằng cỏ gianh thật VÔ CÙNG thiếu chính xác. Bác tin hay không thì tùy thôi. Tôi không ép bác được.
Hihi, tôi cũng công nhận khi tôi giải thích "nhà tranh" là nhà "làm bằng cỏ tranh" là "không rõ nghĩa" bằng từ ngữ thường dùng, chẳng hạn "nhà tranh vách đất", thì ai cũng hiểu đó là nhà mái lợp bằng cỏ tranh và vách trát bằng đất bùn (ở câu này có 2 yếu tố chủ yếu làm nên ngôi nhà, đó là mái và vách, mà vách đã được xác định bằng đất rồi, yếu tố còn lại đương nhiên là mái). Nhưng nếu như bác nói "Giải thích "nhà gianh" là nhà làm bằng cỏ gianh thật VÔ CÙNG thiếu chính xác", thì tôi cũng thấy nói như thế "VÔ CÙNG thiếu chính xác". Nếu tôi nói nhà tranh là nhà "cấp bốn, cấp năm thường thấy ở thôn quê" chẳng hạn thì mới thiếu chính xác, sẽ có người nói ngay, bác ơi nói như vậy là không chính xác bởi vì nhà cấp bốn, cấp năm có đến năm bảy loại, chứ không phải chỉ có mỗi nhà tranh.Xóa
Còn nếu tôi bổ túc thêm cho lời giải thích "nhà tranh" là nhà "làm bằng cỏ tranh" thường thấy ở quê, chủ yếu là mái lợp bằng cỏ tranh, đôi khi vách cũng thưng bằng cỏ tranh, chắc là sẽ chính xác?
Ở đây không phải là tôi tin hay không tin (như niềm tin tôn giáo chăng?). Mà chúng ta đang nói về cách giải thích từ ngữ, sao cho dễ hiểu nhất. Tôi cũng xác định lại là cách giải nghĩa ban đầu của tôi về nhà tranh là chưa rõ nghĩa, nhưng hẳn không phải là "VÔ CÙNG thiếu chính xác" như bác nghĩ.

markdown:
Hái chè. Ảnh Internet.
Ở bài trước thử bàn về chữ "giầu" và "trầu" là "trầu cau", trong câu thơ "Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông/ Cau thôn Đoài nhớ giầu không thôn nào?" trong bài thơ Tương tư của Nguyễn Bính, được các bạn vào bình luận rất rôm rả. Thừa thắng xông lên, tôi thử tán tiếp về một vài phương ngữ bắt gặp khi đọc thơ của Nguyễn Bính, các bạn xem thử và cho biết ý kiến.
Trước hết tôi muốn xem lại chính xác coi chữ
*phương ngữ*sách vở giải nghĩa ra sao? Hơi lạ là nhiều quyển tự điển tiếng Việt xưa nay ở cả hai miền tôi có không có chữ phương ngữ. Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên), giải thích chữ *phương ngữ*như sau: **phương ngữ**, d. Biến thể theo địa phương hoặc theo tầng lớp xã hội của một ngôn ngữ. Sách vở giải thích như thế, còn theo cách hiểu nôm na của tôi, *phương ngữ*là ngôn ngữ hay chữ viết được dùng nơi một miền (chẳng hạn miền Nam, miền Bắc), hay một vùng (chẳng hạn vùng núi, vùng biển, đồng bằng), hoặc một địa phương (như một tỉnh, một huyện...). Bởi tính chất không phổ biến rộng rãi nên nhiều khi phương ngữ bị mai một theo thời gian, khi một tầng lớp người quen dùng không còn nữa...
Với cách hiểu như thế khi đọc thơ Nguyễn Bính tôi thấy ông dùng một số phương ngữ xưa của miền Bắc, mà bây giờ có thể có những bạn ở nơi khác, nhất là những bạn trẻ thấy khó hiểu, hoặc hiểu sai nghĩa khi đọc. Như tôi đã chép nơi bài trước, Nguyễn Bính tên thật là Nguyễn Trọng Bính, sinh năm 1918 mất năm 1966, ông là người miền Bắc, quê của ông ở xóm Trại (trong Tuyển tập Nguyễn Bính, NXB Văn Học - 1986 chép là xóm Trạm), thôn Thiện Vịnh, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định, trong một gia đình nhà Nho nghèo. Ông làm thơ từ năm 13 tuổi, năm 1937 (19 tuổi) đã có tập thơ
*Tâm hồn tôi*nhận được Giải thưởng khuyến khích của Tự Lực Văn Đoàn. Trong kháng chiến chống Pháp khoảng cuối những năm 1940 và đầu những năm 1950, ông đã có thời gian sống và hoạt động tại Liên khu miền Tây, và vùng U Minh (lập gia đình tại đây), Đồng Tháp Mười. Thời ở Nam bộ để tránh những rắc rối ông đã lấy tên là Nguyễn Bính Thuyết. Ông tập kết trở ra miền Bắc vào năm 1954. Tôi sẽ chép ra dưới đây, một số phương ngữ miền Bắc trong thơ của ông. **- Tập thơ Lỡ bước sang ngang (1940):**
"Sáng
*giăng*chia nửa vườn *chè*/ Một gian nhà nhỏ đi về có nhau/ Vì tằm tôi phải chạy dâu/ Vì chồng tôi phải qua cầu đắng cay" (Thời trước), *giăng = trăng*(sáng trăng, trăng sao). Chữ *chè*cũng là phương ngữ miền Bắc, để chỉ *trà*(uống trà), chè ở miền Nam là chè để ăn (chè đậu xanh...). Cũng trong bài Thời trước hai câu cuối "Đêm nay mới thật là đêm/ Ai đem trăng *giãi*lên trên vườn chè". Ở câu trên là chữ *giăng*nhưng câu kết viết là *trăng*, chữ bên cạnh là *giãi*(trải lên) là phương ngữ, có lẽ nhà thơ đã dùng chữ *giãi*nên không dùng chữ *giăng*kề bên, nếu viết "Ai đem *giăng giãi*lên trên vườn chè" nghe có vẻ không thuận tai.
"Có cô thợ
*ruộm*về ăn tết/ Sương gió đường xa *rám*má hồng" (Không đề), *ruộm*= *nhuộm*(nhuộm quần áo), *rám = nám*(sém ở ngoài vỏ).
"Người đi xây dựng cơ đồ/ Chị về
*giồng*cỏ nấm mồ thanh xuân" (Lỡ bước sang ngang), *giồng*= *trồng*(trồng trọt, trồng cấy).
"Em lo gì
*giời*gió/ Em sợ gì *giời*mưa/ Em buồn gì mùa hạ/ Em tiếc gì mùa thu" (Thoi tơ) *, giời*= *trời*(trời đất).
"Hỡi cô con gái hái mơ già/ Cô
*chửa*về ư đường còn xa" (Cô hái mơ), *chửa*= *chưa*. Những câu cuối trong bài Cô hái mơ "Cô hái mơ ơi/ *Chả* *giả* *lời*nhau lấy một lời/ Cứ lặng rồi đi, rồi khuất bóng/ Rừng mơ hiu hắt lá mơ rơi...". *Chả*= *chẳng*, *giả lời*= *trả* *lời*. Câu "Cô *chửa*về ư đường con xa" (cô chưa về ư đường còn xa) nghe còn đỡ. Trong bài Quan trạng có câu "Từ ngày cô *chửa*thành hôn/ Từ ngày anh *khóa*hãy còn hàn vi". Chữ *chửa*đi cùng với chữ thành hôn, gặp học sinh bây giờ có khi bình luận "Từ ngày cô *chửa*thành hôn" là "Từ ngày cô gái thành hôn thì... có chửa". Còn từ *khóa*(anh *khóa*), có nghĩa là *khóa* *sinh*, thày đồ, *thày khóa, anh khóa,*người còn đang học, chưa đỗ đạt gì.
"
*Thôn Đoài*ngồi nhớ *thôn Đông*/ Cau thôn Đoài nhớ *giầu*không thôn nào?" (Tương tư), *giầu*= *trầu*, *Thôn Đoài*= *thôn phía Tây, thôn Đông*= *thôn phía Đông*.
"Đừng ôm gối chiếc đêm nay ngủ/ Đừng tắm chiều nay
*bể*lắm người" (Ghen), *bể = biển*. Người miền Bắc xưa cũng hay nói "dâu biển" = "dâu bể". **- Tập thơ Tâm hồn tôi (1941):**
Trong bài thơ Chân quê ở những câu: "Khăn nhung quần
*lĩnh*rộn ràng/ Áo cài *khuy*bấm em làm khổ tôi/ Nào đâu cái yếm lụa *sồi*/ Cái dây lưng *đũi*nhuộm hồi sang xuân/ Nào đâu cái áo tứ thân?/ Cái khăn mỏ quạ, cái quần *nái*đen?, chúng ta thấy một loạt từ ngữ *như* *lĩnh = hàng dệt bằng tơ nõn mặt bóng mịn, khuy = cúc để cài nơi quần áo, sồi = hàng dệt bằng tơ ươm không đều, mặt vải xù xì, đũi = vải thô dệt bằng sợi tơ gốc và áo nhộng, nái*= *vải dệt bằng sợi tơ thô.*Cũng trong bài Chân quê "Hoa chanh nở giữa vườn chanh/ *Thày u*mình với chúng mình chân quê". *Thày u = bố mẹ, cha mẹ*. Một câu khác "Bờ rào cây bưởi không hoa/ Qua bên nhà thấy bên nhà vắng *teo*", vắng *teo = vắng tanh*, *rất vắng*.
"Đồn rằng đám cưới có to/
*Nhà giai*thuê chín chiếc đò đón dâu" (Giấc mơ anh lái đò), *Nhà giai = nhà trai*. **- Tập thơ Người con gái ở lầu hoa (1942):**
"Nhà
*gianh*thì sẵn đấy/ Vợ xấu có làm sao" (Thanh Đạm), *gianh = tranh*(cỏ *tranh*, nhà *gianh*là nhà được làm bằng *cỏ tranh*).
"Mong sao tằm tốt tơ già/ May đôi
*áo* *nái*làm quà cho anh" (Áo anh). Trong bài thơ Chân quê có từ *quần nái*thì trong bài Áo anh có từ *áo nái*, cũng có nghĩa là vải may áo được dệt bằng sợi tơ thô. Tục ngữ Việt Nam có câu "Ruộng sâu, trâu *nái*không bằng con gái đầu lòng", trâu *nái*, lợn *nái*, heo *nái*là từ đồng âm, có nghĩa là con cái (giống đực, giống cái).
Những phương ngữ trong thơ của Nguyễn Bính tôi nhặt ra bên trên chắc chắn vẫn chưa hết, các bạn vào xem xin bổ sung giúp.
Tham khảo:
- Tuyển tập Nguyễn Bính, giới thiệu Tô Hoài, lời bạt Chu Văn, NXB Văn Học tái bản - 1986.
- Từ điển Tiếng Việt, Hoàng Phê chủ biên, Viện Ngôn Ngữ Học, NXB Đà Nẵng in lần thứ năm - 1997.
- Từ điển Tác giả Tác phẩm Văn học Việt Nam, Nguyễn Đăng Mạnh, Bùi Duy Tân, Nguyễn Như Ý, NXB Đại Học Sư Phạm - 2009.
"Chữ chè cũng là phương ngữ miền Bắc, để chỉ trà (uống trà), chè ở miền Nam là chè để ăn (chè đậu xanh...)"Trả lờiXóa
Bu tui mới vào Nam, lại ở nơi toàn dân bắc và trung, ít tiếp xúc với người nam để hiểu ngôn ngữ của họ.
Với câu giải thích trên của bạn PNH thì người nam có gọi dồi chè Bảo Lộc là đồi chè không...hay là đồi trà?
Bác Bu thắc mắc về "đồi chè bảo Lộc" rất thú vị. Chính xác là "đồi chè", chữ "chè" là để chỉ cây "trà", cho dù Bảo Lộc ở miền Nam chứ không phải miền Bắc. Rất đơn giản đây là từ ngữ của những người miền Bắc di cư vào miền Nam lập nghiệp từ năm 1954. Ngày xưa tôi có người bà con di cư vào ở đây, thời ấy Bảo Lộc gọi là Blao, và những người vào đấy nói là Bờ Lao. Vùng bảo Lộc, Phương Lâm, Định Quán, Đức Trọng, Gia Kiệm, Hố Nai... Ngày trước người miền Bắc di cư năm 1954 vào ở rất đông, cho nên nhiều địa danh, tên gọi còn sử dụng và lưu lại phương ngữ miền Bắc.Xóa
Ở Đà Lạt có mấy địa danh như Lệ Minh, Lệ Thanh... là do thời ấy người miền Bắc vào, được cho định cư ở vùng đất mới, đặt tên làng mới, chữ Lệ ở đây là lấy từ chữ Lệ tên của bà Ngô Đình Nhu (Trần Thị Lệ Xuân).
Tôi quên mất, Lệ Minh, Lệ Thanh... là ở Pleiku chứ không phải Đà Lạt.Xóa
Khi nói về ngôn ngữ ở từng địa phương quả thật có nhiều điều phải bàn luận vì ...quá phức tạp anh Hiệp nhỉ ? Chẳng hạn chỉ có nỗi một chữ " trà " mà hai miền Nam Bắc đều mang nghĩa không giống nhau ...hihi ..thật vui và cũng thú vị ...thế thì hỏng biết ở miền Trung , họ gọi thế nào anh Hiệp hén ?Xóa
Hihi, tôi cũng không rõ miền Trung gọi như thế nào. Có lẽ NangTuyet thấy tiếng Việt rắc rối hơn tiếng Tây nhiều phải không? Mình là người Việt mà còn thấy rối thế :-)))Xóa
Dạ ...tiếng Việt mình về nghĩa thì ôi chao vô cùng rắc rối ...chẳng hạn có một " màu đen " thôi ..vậy mà đều mang nghĩa khác nhau giữa các con vật ...còn về cách phát âm ...thì ...khỏi nói nữa rồi ...mình là người Việt mà âm hưởng giữa các miền đều khác nhau , có khi nghe mà hổng hiểu gì hết . Thế nên , đối với người nước ngoài quả thật rất khó cho họ khi học tiếng của mình . Tiếng Tây khó về văn phạm ...còn nói về nghĩa thì ...cũng có nhiều từ ...đau đầu lắm anh Hiệp nhỉ ?Xóa
Đúng rồi NangTuyet, tiếng Việt chỉ "màu đen" thôi là ông Tây nghe cũng đã chạy, nhưng tiếng Tây cũng đâu có kém phải không NangTuyet? Nói chung là "con dân" nước nào thì mình quen với ngôn ngữ và văn hóa nước đó thôi, hihi!Xóa
Bác Phạm thật là kỳ công về chuyện phương ngữ trong thơ NB. Chuyện phương ngữ này cũng vui, ba thứTrả lờiXóa
tô, bát, chénhai miền hiểu khác nhau một trời một vực. Bắc gọi cái tô thì Nam kêu cái bát, Bắc gọi cái bát thì Nam kêu cái chén, Bắc gọi cái chén thì Nam kêu cái tách (gốc từ tasse - tiếng Pháp) uống trà. Cứ đuổi nhau như đèn cù!
Tôi đọc thơ Nguyễn Bính, kể cả Xuân Diệu, Huy Cận, Lưu Trọng Lư... từ thời còn đi học, nhưng thời ấy đọc không để ý gì đến từ ngữ, bây giờ đọc lại mới "phát hiện" ra, cũng thấy rất hay. Thì ra chẳng có cái gì cũ cả cụ Nô :-)))Xóa
Tàn gọi Cụ dzới Bác hèn gì " các Bác chiên gia" chuyện hồi nẵm, chuyện đời xưa ....HihiXóa
Haha, chuyện bây giờ có khi nghe chán quá cho nên phải nói chuyện hồi năm nảo năm nao đỡ buồn đó MTB :-)))Xóa
Vâng, cũng như những bài hát bây giờ Bác Hiệp ha.Xóa
Bài hát bây giờ? Hihi, nghe chẳng hiểu gì :-)))Xóa
Tức là một người Nam bộ chính hiệu sẽ gọi đồi chè là đồi tràTrả lờiXóa
Đúng rồi đó bác Bu, cũng như người miền Bắc thì gọi là "chè Bảo Lộc", còn người miền Nam vẫn kêu là "trà Bảo Lộc".Xóa
Hihi , M hồi nào giờ nói "uống trà" nhưng chưa gọi "đồi trà" bao giờ . Hồi đó thì có nghe nói đồn điền trồng trà , cà phê ...Xóa
Hìhì! Bởi vì vùng trồng trà (chè) lớn nhất ở miền Nam là Bảo Lộc, theo như tôi được biết thì lại do đại đa số người miền Bắc vào từ năm 1954, cả trước đó, và sau này canh tác, cho nên từ "đồi chè" mới phổ biến, chứ không đã gọi là "đồi trà" rồi. Nhưng nếu một người Nam bộ mà gọi là "đồi trà" cũng hợp lý thôi :-)))Xóa
Cũng bởi ta quen thấy thơ văn chép "đồi chè, vườn chè, nương chè", cho nên nói "uống trà, pha trà" không thấy gì, còn nói "đồi trà, vườn trà, hay nương trà" tuy không sai nhưng nghe cũng ngồ ngộ, hihi!Xóa
Tôi coi lại từ điển thấy ngay cả Đại Nam Quấc Âm Tự Vị cũng có từ Chè = Trà (Trà là âm Hán Việt), và tất cả từ điển cũ mới trong Nam ngoài Bắc đều có từ Chè và Trà, nhưng miền Nam phổ biến từ Trà còn miền Bắc phổ biến từ Chè, hơi ngộ hen :-)))
Quê em có làng Giống người dân phát âm khác hẳn các làng xung quanh. Như Chuột gọiTrả lờiXóa
Chụt. Học sinh làng đó học cấp 3, khi lớp 10 thường hô trong giờ chào cờ: iêm, chào cờ), phải hiểu là Nghiêm, chào cờ. Đến lớp 12, dùng từ và giọng nói của các em cải thiện nhiều.Vậy, phương ngữ cũng liên quan tới "theo tầng lớp xã hội"
Rất vui khi một loạt vần có phụ âm
trbị biến thành gicủa nông dân Bắc Bộ. Nhưng chính miền Bắc (ở xứ Đoài) phụ âm trthành t, như con tâu tắng/ nằm gốc te túc/ ăn no tùng tục/ như cái tống ton..(đại loại vậy).
Phương ngữ nó cứ luẩn quẩn như Bu bẩu ở comment trên là
đồi trà
Chúc các bác vui.
Đúng là phương ngữ nó rối và ngộ nghĩnh. Người miền Bắc xem ra không uốn lưỡi "r", mà nói thành "d", nhưng rồi cũng có nơi lại nói "d" thành "r" như Phát Riệm (Phát Diệm), nói 'l" thành "n", nhưng đồng thời cũng nói "l" thành "n", tức là vẫn phát âm được "r", "d", "l", "n", nhưng do thói quen từ bé, và cũng như bác VanPham, là "theo tầng lớp xã hội".Xóa
"Con tâu tắng nằm gốc te túc", chắc cũng giống như "bắt con cá gô (rô) bỏ vào gổ (rổ) nhảy gồn gột (rồn rột)" nơi người Nam bộ. Hihi! tiếng Việt rất phong phú.
Bác Hiệp thật công phu.Trả lờiXóa
Nhưng tôi có xem từ điển họ giải thích từ nái:vải dệt bằng sợi tơ thô. Theo tôi, họ thiếu chữ TẰM. Tơ tằm mới dệt thành nái. Còn tơ nói chung hay tơ nhân tạo không dệt thành vải NÁI. Tôi ở Ninh Bình, gọi chè uống ( trà), phân biệt với chè ăn ( Chè kho, chè bưởi, chè đỗ đen).
Bác viết : "nhà gianh là nhà được làm bằng cỏ tranh", có lẽ cần chính xác hơn : nhà được lợp mái bằng cỏ tranh.
Bác Vũ Nho bổ sung thêm những cái trong từ điển hay sách vở không đi vào chi tiết, chẳng hạn như vải NÁI là vải thô dệt bằng tơ tằm. Tôi nghĩ ngày xưa những loại vải như Nái, Đũi, Sồi, Lĩnh... đều dệt bằng tơ tằm chứ không dệt bằng sợi bông hay sợi nhân tạo (sợi tổng hợp) như sau này (cho nên trong sách vở xưa chỉ thấy nói đến nghề trồng dâu, nuôi tằm chứ không thấy có nghề trồng bộng). Từ "tơ" có lẽ "đương nhiên" được hiểu là tơ tằm, nên sách vở mới không nói là "tơ tằm thô".Xóa
Cũng như thế, "chè uống" và "chè ăn" cũng có lẽ sau này người miền Bắc mới nói "rõ ý" như thế, chứ tôi thấy chẳng ai nói "vườn chè uống", hoặc tới chơi nhà người khác, họ "mời bác xơi bát nước chè", "xơi" (từ thường được dùng trong ăn chứ không phải uống), nhưng ai cũng hiểu là mình được mời "uống" bát nước chè xanh. Ngày xưa ở miền Bắc có hiệu chè Chính Thái nổi tiếng, cũng chỉ nói "chè Chính Thái", chứ không thấy nói "chè uống Chính Thái".
Về từ "nhà lợp mái bằng cỏ gianh (cỏ tranh)", thoạt tiên tôi cũng đã viết như ý bác Vũ Nho, nhưng rồi tôi đã sửa lại là "nhà làm bằng cỏ tranh". Bởi vì khi thử tìm xem những hình ảnh về nhà lợp bằng cỏ tranh, hoặc ở miền Nam có từ "nhà lá" (nhà thường lợp bằng lá dừa nước). Tôi thấy tuy đa số hình cho thấy nhà lợp mái bằng cỏ tranh, hay lợp bằng lá dừa nước, nhưng cũng có hình chụp vách nhà được kết cũng bằng cỏ tranh, hoặc lá dừa nước. Cho nên tôi mới viết thế.
Nói chung tiếng Việt ngày xưa của mình tôi thấy tuy có vẻ "hơi rối" nhưng được dùng rất "tinh tế", thường "nói ít hiểu nhiều" hơn là "nói quá rõ" như bây giờ.
Rất mong được trao đổi thường xuyên những chuyện như thế này với bác và các bạn.
Cháu xin trích dẫn đoạn này của bác:Xóa
"Cũng như thế, "chè uống" và "chè ăn" cũng có lẽ sau này người miền Bắc mới nói "rõ ý" như thế, chứ tôi thấy chẳng ai nói "vườn chè uống", hoặc tới chơi nhà người khác, họ "mời bác xơi bát nước chè", "xơi" (từ thường được dùng trong ăn chứ không phải uống), nhưng ai cũng hiểu là mình được mời "uống" bát nước chè xanh. Ngày xưa ở miền Bắc có hiệu chè Chính Thái nổi tiếng, cũng chỉ nói "chè Chính Thái", chứ không thấy nói "chè uống Chính Thái"."
Theo cháu đoạn này bác nói không chính xác lắm. Dựa vào đâu mà bác lại cho rằng "có lẽ sau này người miền bắc mới phân biệt rõ chè uống và chè ăn"? Người ta không nói là "vườn chè uống" vì điều đó là không cần thiết, đã nói là "vườn chè" thì nó chắc chắn phải vườn trồng cây chè chứ các loại chè ngọt để ăn có thể trồng thành vườn được không? Còn khi người ta nhắc tới các loại chè ngọt thì họ sẽ nói rõ là chè đỗ đen, hay chè bưởi, chè nếp cẩm...Trong tiếng Việt có những từ đồng âm khác nghĩa nhưng người ta vẫn có thể dễ dàng phân biệt được khi nó đi cùng những từ khác để hợp thành một cụm từ. Ví dụ như cùng là "câu" nhưng nghĩa của từ "câu" trong "câu cá" với "câu nói"là khác nhau, tương tự như "đường đi" và "đường phèn", "ăn ảnh" và "ăn cơm"...
Bác lấy ví dụ là "xơi từ thường được dùng trong ăn chứ không phải uống" là không chính xác. "xơi nước" hay "xơi cơm" đều được dùng ngang nhau, muốn mời cơm thì nói "mời bác xơi cơm", muốn mời nước thì nói" Mời bác xơi nước", không có chuyện cơm nhiều hơn nước hay cơm có trước nước. Tương tự như thế "chè Chính Thái" nó đã thành thương hiệu về chè rồi, nghe tới là mọi người đều hiểu, chứ không cần nói là chè uống làm gì cả và nói thêm vào nó lại trở thành vô duyên.
Theo cháu thì từ "chè" là từ thuần việt, còn từ "trà" nó là từ hán việt có muộn hơn trong thời gian Bắc thuộc. Người Việt nói sao chè, nước chè... còn Trung, Nhật họ nói là trà đạo, sao trà, thưởng trà...Và cả việt hay trung thì đều không cần thiết phải phân biệt rõ trong câu nói là trà uống hay trà ăn. Như bác đã nói ấy chỉ cần nói ít hiểu nhiều.
Còn về phần "nhà tranh" hay "nhà lợp mái bằng cỏ tranh"
Như bác nói là có nhà vẫn có vách được kết bằng cỏ tranh nhưng tất nhiên là nó rất hiếm, thường thì là "nhà tranh vách đất" . Thế nên không cần thiết phải dùng cái thiểu sổ để nói chung cho tất cả. Nếu gặp TH hiếm hoi đó thì người ta mới cần nói rõ ra là vách đất hay vách bằng lá tranh. Còn thông thường nói "nhà tranh" thì mọi người đều sẽ hiểu là nhà có mái lợp bằng có tranh
Cách gọi mỗi miền mỗi khác nhau như vậy, nếu ai lấy chồng hoặc vợ cũng phải học và biết cách gọi, nếu khg thì chết chắc với những từ thí dụ như cái chén , cái bát ...chẳng hạn Bác Hiệp ui...HihiTrả lờiXóa
Chén, bát, tô, đọi..., lấy vợ lấy chồng mà ở miền quê xa, về quê vợ chơi ông bà già vợ nói chuyện này nghe xọ sang chuyện nọ là chết chắc, hì hì!Xóa
Gớp với bác Hiệp:Trả lờiXóa
Bác bảo "xơi" bát nước chè nghĩa là UỐNG. Nhưng cái chuyện uống, ăn, xơi thì tiếng Việt cũng không đơn giản. Xơi cơm ( ăn cơm), nhưng xơi thuốc ( hút thuốc), xơi trầu ( ăn trầu), xơi rượu ( uống rượu). Tôi phân biệt chè ăn với chè uống là để dễ nhận dạng CHÈ. Ngay ví dụ bác dẫn, nếu bác viết " xơi bát chè" thì người Bắc hiểu là chè đỗ đen. Bác có thấy để phân biệt 2 cái thứ chè ấy, người ta phải thêm chữ NƯỚC không? Mặc dù chè đỗ đen để ĂN cũng có nước. Nhưng "xơi bát nước chè" là UỐNG, còn "xơi bát chè" lại là ĂN. Bác viết " Nhà làm bằng cỏ tranh" dù có thêm thưng vách bằng cỏ tranh cũng thiếu chính xác. Bởi cái nhà có cột, có kèo, có rui, mè, có mái, có vách. Làm sao cỏ tranh làm được hết các bộ phận đó. Bởi vậy tôi góp cho bác. Nếu trước bác đã viết thế mà bỏ, viết lại thì bác đã chuyển từ chỗ CHÍNH XÁC sang THIẾU chính xác rồi. Mong bác trao dổi lại.
Rất vui khi được trao đổi với bác Vũ Nho về vấn đề rất thú vị này:Xóa
1/ Về chữ Chè ăn và Chè uống: khi nói đến chữ Chè của miền Bắc, ta hiểu ngay là bao gồm Chè để ăn và Chè để uống, mà bác Vũ Nho gọi tắt là Chè ăn và Chè uống. Chè để ăn gồm Chè đỗ (đậu) xanh, Chè đỗ đỏ, Chè đỗ đen, Chè hạt sen, Chè hoa cau... Chè để uống gồm Chè lài (nhài), Chè sen, Chè lá, Chè vối, Chè xanh... Khi người Bắc nói "Mời bác bát Chè vối", thì người được mời hiểu ngay là mình được mời "uông" nước Chè, mà Chè ở đây được hãm (pha) bằng nụ vối. Còn khi nghe "Mời bác bát chè đỗ đen", thì người được mời cũng hiểu ngay là mình được mời "ăn" Chè, mà chè ở đây được nấu bằng đỗ đen.
Rõ ràng trong những câu thông thường trên thì chẳng có từ "uống", "ăn" nào trong câu cả, "việc uống", "việc ăn" được xác định bởi "vật liệu" làm nên Chè, chứ không phải từ ngữ "ăn", "uống" kèm theo trong câu nói. Đấy là cái tinh tế của tiếng Việt.
2/ Còn từ Nhà Tranh, làm sao có ai hiểu cột, kèo, rui, mè... làm từ cỏ tranh? nếu ai thắc mắc như thế thì chắc là người nước nào đó mới học tiếng Việt rồi, chẳng thể là người Việt Nam. Còn nếu giải thích Nhà Tranh là nhà "lợp mái bằng cỏ tranh", tôi e cũng thiếu chính xác, khi có ai đó cắc cớ hỏi "Tôi cũng thấy có nhà vách cũng làm bằng cỏ Tranh chứ đâu riêng gì mái nhà?".
Trao đổi với bác cho vui nhà vui cửa.
Thưa bác Hiệp và mọi người!Trả lờiXóa
Nhà gianh là nhà có mái lợp bằng cỏ tranh. Riêng cái "mái gianh" đó đã trở thành một danh từ, phân biệt với "mái ngói" hay "mái rạ". Có một thành ngữ : Nhà gianh ( tranh) vách đất. Đủ biết dân miền Bắc không thưng vách bằng cỏ gianh ( tranh). Hoặc có thì chỉ là ngoại lệ. Mái gianh ơi hỡi mái gianh/ Ngấm bao mưa nắng mà thành quê hương ( Trần Đăng Khoa). Tôi chưa thấy ai nói và viết "vách gianh". Khi nói nhà gianh, nhà ngói ( Tắt đèn, nhà ngói cũng như nhà gianh) thì nếu là một người Việt bản ngữ , sẽ hiểu ngay là cái nhà đó lợp mái bằng tranh ( gianh) hay ngói cũng đều tối thui, không phân biệt được. Dù bác có cho tôi là người nước ngoài thì tôi vẫn cho rằng : Giải thích "nhà gianh" là nhà làm bằng cỏ gianh thật VÔ CÙNG thiếu chính xác. Bác tin hay không thì tùy thôi. Tôi không ép bác được.
Hihi, tôi cũng công nhận khi tôi giải thích "nhà tranh" là nhà "làm bằng cỏ tranh" là "không rõ nghĩa" bằng từ ngữ thường dùng, chẳng hạn "nhà tranh vách đất", thì ai cũng hiểu đó là nhà mái lợp bằng cỏ tranh và vách trát bằng đất bùn (ở câu này có 2 yếu tố chủ yếu làm nên ngôi nhà, đó là mái và vách, mà vách đã được xác định bằng đất rồi, yếu tố còn lại đương nhiên là mái). Nhưng nếu như bác nói "Giải thích "nhà gianh" là nhà làm bằng cỏ gianh thật VÔ CÙNG thiếu chính xác", thì tôi cũng thấy nói như thế "VÔ CÙNG thiếu chính xác". Nếu tôi nói nhà tranh là nhà "cấp bốn, cấp năm thường thấy ở thôn quê" chẳng hạn thì mới thiếu chính xác, sẽ có người nói ngay, bác ơi nói như vậy là không chính xác bởi vì nhà cấp bốn, cấp năm có đến năm bảy loại, chứ không phải chỉ có mỗi nhà tranh.Xóa
Còn nếu tôi bổ túc thêm cho lời giải thích "nhà tranh" là nhà "làm bằng cỏ tranh" thường thấy ở quê, chủ yếu là mái lợp bằng cỏ tranh, đôi khi vách cũng thưng bằng cỏ tranh, chắc là sẽ chính xác?
Ở đây không phải là tôi tin hay không tin (như niềm tin tôn giáo chăng?). Mà chúng ta đang nói về cách giải thích từ ngữ, sao cho dễ hiểu nhất. Tôi cũng xác định lại là cách giải nghĩa ban đầu của tôi về nhà tranh là chưa rõ nghĩa, nhưng hẳn không phải là "VÔ CÙNG thiếu chính xác" như bác nghĩ.

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0

Content-Type: text/html; charset=UTF-8