text:
Trang nhà > Khoa học > Ngữ học > Mùi, Vị,*mjei, dê (phần 15)
NGUỒN GỐC VIỆT NAM CỦA TÊN 12 CON GIÁP (phần 15)
Mùi, Vị,*mjei, dê (phần 15)
Chủ Nhật 10, Tháng Năm 2009
Vị 未 là chi thứ 8 trong thập nhị chi hay 12 con giáp. Dân Việt ta thường dùng Mùi thay cho Vị, và chính cách đọc Mùi (âm Thượng Cổ) này là một chìa khoá giải thích nguồn gốc Việt (Nam) cổ đại và cũng phù hợp với hệ thống 12 con giáp đã hiện diện trước khi hệ thống âm thanh Hán Việt/HV nhập vào tiếng Việt thời Đường Tống (Trung Cổ). Mùi được dùng chỉ thời gian như giờ (từ 1 đến 3 giờ chiều), ngày, tháng 6, năm ... và xác định không gian qua hướng SSW (Nam Nam Tây).
Con dê (goat)
Phần này chỉ giới hạn vào các liên hệ ngữ âm lịch sử của Mùi/Vị chứ không bàn về ngũ hành/kinh Dịch hay biểu tượng thời không gian của chi này. Qua các dữ kiện ngôn ngữ ta sẽ thấy tương quan giữa Mùi và dê (tiếng Anh goat, tiếng Pháp bouc/chèvre) của tiếng Việt, loài vật biểu tượng của chi này. Phần sau sẽ đi sâu hơn về các liên hệ này. Người viết sẽ tránh dùng thuật ngữ để người đọc dễ cảm nhận các bài viết này hơn; Thanh điệu của một âm được ghi bằng số hay mẫu tự (như F là Falling tone) và đứng sau chữ đó, so với cách ghi thanh điệu tiếng Việt hay phiên âm (bính âm, pinyin) giọng Bắc Kinh/BK bây giờ. Các dữ kiện như tiếng Thái, Lào, Hán Việt ... sẽ không có trích dẫn nguồn (vì rất dễ kiểm tra lại) so với những bài viết hay tài liệu ngôn ngữ đặc biệt hơn. Không nên lẫn lộn số phụ chú đứng sau một chữ với cách ghi thanh điệu trong bài. Loài dê cừu có những đặc tính như (a) tiếng kêu me .. me hay beee … để cho ra dạng *mje trong ngôn ngữ với nghĩa mở rộng chỉ loài dê (b) mùi từ thân mình phát ra rất đặc biệt (tanh hôi) gọi là thiên 羶 (shan1 BK, zin1/sin1 Quảng Đông) mà tiếng Việt gọi là chiên với nghĩa mở rộng chỉ loài cừu. Chiên còn là một dạng âm Hán Trung Cổ phục nguyên bởi Edwin Pulleyblank (trong cuốn "Lexicon of reconstructed pronunciation in Early Middle Chinese, Late MC and Early Mandarin" - University of British Columbia, 1991). Con than là con chiên - than có thể là một dạng biến âm của thiên/ chiên (c) lông cừu rất ấm - nên áo lông cừu gọi là cừu 裘 (qiu2 BK). Nghĩa nguyên thuỷ (áo da thú, bì y dã - Thuyết Văn) mở rộng để chỉ loài cừu (một dạng biến âm của cừu là trừu). Tự điển Việt Bồ La của Alexandre de Rhodes (1651) chỉ ghi từ dê mà thôi. Phân tích các cách viết/khắc cổ của dương ta thấy là loài dê (có sừng) chứ không phải là cừu - Nhật và Hàn đều vay mượn hệ thống 12 con giáp của TQ nên đều dùng con cừu (chi Mùi – year of the sheep) cho thấy Việt Nam vẫn giữ nghĩa nguyên thuỷ là con dê (year of the goat). Điều này rất phù hợp với biểu tượng nguyên thuỷ của các chi khác như Mão (mèo), Sửu (trâu) ...
1. Giới thiệu tổng quát
Tên Hán Việt/HV của dê là dương 羊 hay chữ kép sơn dương 山羊 (shan1 yang2 giọng Bắc Kinh/BK bây giờ). Hình ảnh loài dê hiện diện rất lâu đời trong văn hoá Trung quốc/TQ phản ánh qua các thành ngữ tục ngữ [1] như :
Dương chất hổ bì : chất (trong) của dê nhưng da (ngoài) lại là hổ, da hổ ruột dê, già trái non hạt - hàm ý bên ngoài mạnh nhưng bên trong lại yếu …
Dương nhập lang quần : con dê lạc vào đàn sói - hàm ý bị (tình trạng) nguy hiểm
Dương lạc hổ khẩu : con dê lạc vào miệng hổ - chỉ trường hợp rất nguy hiểm, vô vọng
Dương mao xuất tại dương thân thượng : lông dê lấy từ mình dê - hàm ý cái gì cũng có một giá phải trả
Dương quần lý đầu xuất lạc đà : khác biệt như là lạc đà trong bầy dê
Dương nhục bất tằng ngật, không nhạ nhất thân chiên : chiên là mùi của thịt dê - không ăn được thịt dê mà chỉ ngứi thấy mùi thịt, hàm ý chẳng được lợi lộc gì mà còn mang hoạ vào thân ...
Dương đào : trái khế (carambola)
Dương xa : xe dê - chỉ việc đưa đón ái ân. Theo Tấn Thư, vua Tấn Võ Đế ban đêm cho dê đi rảo tự do, các phi tần thường lấy lá dâu và nước muối rắc trước của phòng mình. Dê thấy lá dâu và ngửi mùi muối thì thèm ăn cho nên kéo xe vua vào của cung và phi tần nọ được dịp vua ưu ái ... Cung Oán Ngâm Khúc mượn điển tích trên qua câu ’Phải duyên hương lửa cùng nhau, Xe dê lọ rắc lá dâu mới vào’
Thập dương cửu mục : mười con dê và chín người chăn, quan nhiều dân ít ...
Kì lộ vong dương : mất dê nơi lối rẽ - hàm ý mất hướng đi (lạc đường) khi tình hình trở nên phức tạp, hay nói về vấn đề học tập hay làm việc mà không bền chí thì dễ thất bại ...v.v...
…v.v…
Dê rất đa dụng : từ khả năng cung cấp thực phẩm như sữa cho đến thịt dê, lẩu dê ... và quần áo chống lạnh như áo hay chăn lông cừu rất ấm và đắt tiền nên lông cừu còn được gọi là ’vàng mềm’.
Các bộ phận trên cơ thể dê từng được dùng làm thuốc như máu dê (dương huyết) pha với rượu uống cho bổ huyết, thịt dê (dương nhục) trị bệnh ho lao, gầy yếu; Gan dê (dương can) chũa các chứng can phong hư nhiệt, mắt mờ đỏ ... Văn hoá dân gian ở Việt Nam thường dùng dê để chỉ loại đàn ông háo sắc như cách dùng dê cụ, dê xồm, dê già (nay ta thường nói là già dê) - dê còn dùng để làm động từ trong tiếng Việt hàm ý tương tự … Hay các câu nói như bán chó treo dê (chỉ người tham lam) trải qua dấu thỏ đàng dê, máu dê, râu dê, kêu như dê tế đền, thả dê (đi tán gái), ba mươi lăm con dê ... Tính chất tiêu cực về loài dê có khác với văn hoá TQ thường coi dê là tốt. Thời xưa, hai chữ dương 羊 và tường 祥 (tốt) được dùng như một : thí dụ cát dương cũng là cát tường 吉祥 (điềm lành); Ngay cả chữ thiện 善 và mỹ 美 (đẹp) cũng có chữ dương phản ánh rõ nét tư duy cổ đại TQ đối với loài vật này. Bái Công khi xưa làm quan nhỏ, nằm mơ thấy mình rượt theo một con dê và nó rụng mất hai sừng và đuôi - khi xem thầy bói nói rằng ông sẽ trở thành quan đại thần vì chữ Hán dương 羊 khi bỏ hai gạch ở trên (như hai cái sừng) và dấu bên dưới (như cái đuôi) thì thành chữ vương 王 (vua). Quả thật về sau ông trở thành Quận Công. Quan thái thú Sở Tương là Cao Cố một ngày gặp năm con dê ngậm tặng phẩm vật cho ông, do đó Quảng Đông còn được gọi là Ngũ Dương Thành ...v.v... So sánh sự khác biệt giữa thành ngữ tục ngữ TQ (phong phú) và Việt Nam (ít hơn) ta có thể thấy hai nền văn hoá phát triển theo các hướng đặc biệt, để lại dấu tích của truyền thống du mục xứ lạnh so với nông nghiệp xứ nóng. Chủ đề này cần được nghiên cứu sâu xa hơn để soi rõ mảng giao lưu văn hoá rất xưa này. Mùi giọng Bk bây giờ đọc là wèi (theo pinyin/bính âm), giọng QĐ là mei6, Hẹ là mui5, mui6, mui3, vui5, wui5, Ngô là vi6, Minnan (Đài Loan) là bi7 … Xem lại quá trình hình thành chữ Mùi qua giáp cốt văn, kim văn và chữ triện - ta thấy là loại chữ tượng hình; Chữ Mùi cho thấy hình ảnh của một cây với nhiều cành và lá chẳng có liên hệ gì đến loài dê cả. Xem thêm nhiều chi tiết trên mạng của tác giả Richard Sears (cập nhật 2008)
Seal Characters (chữ triện) Vị
- Click vào để phóng to
…v.v…
Khi xem lại quá trình hình thành chữ dương (con dê) thì ta thấy ngay đây là loại chữ tượng hình
Seal Characters (chữ triện) Dương
- Click vào để phóng to
…v.v…
Như vậy Mùi chỉ là một dạng ký âm của một tiếng ’nước ngoài’ nhập vào tiếng Hán Cổ (cũng như các chữ Phật, bát ... ký âm của tiếng Phạn) - các liên hệ ngữ âm sau đây sẽ cho ta thấy rằng tiếng ’nước ngoài’ này chính là tiếng Việt Cổ chỉ con dê. Nếu chữ dương 羊 (con dê HV) được dùng cho chi thứ tám thì không ai đặt vấn đề làm gì, nhưng tại sao lại là 未 Mùi hay Vị?
2. Phụ âm đầu m-v của Mùi và Vị
Vị là âm HV và cũng phù hợp với âm Hán Trung Cổ - theo Khang Hy [唐韻】【集韻】【類篇】【韻會】【正韻】無沸切，音味。【說文】未，味也 ([Đường Vận] [Tập Vận] [Loại Thiên] [Vận Hội] [Chánh Vận] vô phí thiết, âm vị . [Thuyết Văn] vị, vị dã. Tuy nhiên, trước đó thì Vị đọc như là Mùi mà chứng tích chính là cách đọc này vẫn tồn tại trong tiếng Việt hiện nay; Điều này còn thấy trong định nghĩa của Vị thời Đông Hán theo Khang Hy [釋名】未，昧也。日中則昃，向幽昧也 [Thích Danh] (vị, muội dã. Nhật trung tắc trắc, hướng u muội dã). Một điểm đáng chú ý ở đây là dạng âm cổ của vô là mựa trong tiếng Việt (Cổ), bây giờ không còn dùng nữa - như ’mựa nói dối’ (không nói dối, Việt Bồ La 1651). Biến âm m > v có thể thấy rõ khi so sánh các tiếng Phạn nhập vào tiếng Hán qua con đường Phật giáo. Tiếng Phạn (Sanskrit) được dùng làm mẫu so sánh (control sample) vì là tử ngữ (rất ít thay đổi) và có nhiều dữ kiện cho ta phục nguyên âm cổ rất chính xác. Tiếng Phạn (Sanskrit) नमन [nam-ana] là cuối đầu kính lễ, liên hệ đến các dạng namah, namo mà tiếng Hán (Việt) dùng hai chữ Nam Vô 南無 cho thấy rõ ràng chiều biến âm m > v (thành ra có các cách đọc tương đương như Nam Mô, Nam Vô ...). Văn Thù Sư Lợi 文殊師利 (hay tắt là Văn Thù) là ký âm của tiếng Phạn Mañjuśrī là một vị bồ tát : Man- > Văn cho thấy rõ chiều biến âm từ m qua v. Cách ký âm cổ hơn là Man Thù 曼殊 (trong Tây Vực Ký) gần âm Phạn hơn. Tên của Kim Luân Vương Murdha-gata phiên âm là Văn Đà Kiệt 文 陀 竭, cũng cho thấy hiện tượng m > v ...v.v... Chứng tích của âm m cổ (của v) còn thấy trong các tiếng địa phương như Hẹ, Quảng Đông, Hàn, Nhật (còn thêm biến âm b- của m nữa như Việt và Mường) : thí dụ - vô 無 (không) [2] giọng Bắc Kinh bây giờ là wú so với giọng Quảng Đông mou4 mo4, Hẹ wu2 mo2 mau2 vu2 cho thấy giọng Hẹ có đủ các biến âm m-v-w so với giọng Hàn mwu và Nhật mu, bu ... Các giọng địa phương thường có khuynh hướng duy trì vết tích âm cổ hơn kể cả tiếng Hán Việt. Ta hãy so sánh các cặp từ HV và Việt sau đây :
…v.v…
Các dữ kiện trên cho ta xác định rằng phụ âm mũi môi môi (bilabial nasal) m- của Mùi là âm cổ của phụ âm xát môi răng vang (voiced labiodental fricative) v- của Vị.
3. Nguyên âm -ui và -i của Mùi/Vị và thanh điệu
Dựa vào các dạng Quảng Đông, Ngô (Thượng hải), Thái (Thanh Hoá, vé là dê) [4] và Kơho (ve là dê) và Đài Loan (Mân Nam), người viết đề nghị một dạng âm cổ phục nguyên đơn giản của Mùi hay Vị là *mve (giọng Nam) hay *mje. Dạng này cho ra âm Mùi và sau đó là Vị HV (wèi BK) và bi7 Đài Loan. Quá trình ngạc cứng hoá (palatalisation) của *mje cũng cho ra âm dê tiếng Việt bây giờ (giọng Nam), so với tiếng Mường jê và tiếng Munda yê, thành ra ta có cơ sở liên hệ Mùi hay Vị với dê. Để ý thêm cách đọc của giọng Nam (Sài Gòn) : Và đọc như m-dà /m-jaF/, Vị đọc như m-dị (i ngắn, gần âm ê, ây rất khác với giọng Bắc) - đây có thể là tàn tích của phụ âm mv- (hay mj-) của *mve, so với tiếng Thái [5] แพะ páe. Ngoài ra dạng cổ *mje trên có thể giải thích được dạng jêr (tiếng Kuwari), yê (RiangLang), mmê, mbiê (tiếng Môn hiện đại) [6]. Thanh huyền của Mùi cùng âm vực (trọc, trầm) với thanh nặng của Vị cũng cho thấy chúng cùng một gốc - so với bui và duy 惟 (wéi BK) thuộc âm vực bổng (thanh), cũng như các dạng mụ, mợ, bu, mê (mệ - mẹ) và thư, thơ – thi; Các nguyên âm trước (front vowels) i, ê có gốc cổ hơn là các nguyên âm sau (back vowels) u, ơ .
Dạng cổ phục nguyên đơn giản và tự nhiên *mve/*mje còn liên hệ trực tiếp tới âm thanh đặc thù phát ra từ loài dê hay cừu cũng giống như dạng *mjeo (tiếng mèo kêu) là âm cổ phục nguyên của Mão - xem thêm các bài "Nguồn gốc Việt nam của tên 12 con giáp - Mão Mẹo mèo (phần 4)" và "Phần 4A"; Ta thử xem các cách ghi nhận âm thanh này qua ngôn ngữ [7] : maeh (Đan mạch), mè mè (Hà Lan), mah (Phần Lan), bêê bêê (Pháp), maeh h maeh (Đức), maehehe (Hy Lạp), meh meh (Do Thái), mek mek, beee (Hungari), me-e me-e (Nhật), bebe (Việt), baeH baeH (Thái), um-meee (Hàn), me-e-e, be-e-e (Nga), beee (Tây Ban Nha), maak maak, ba ba (Thuỵ Điển), me-e-e, maeh maeh (Thổ Nhĩ Kỳ), meh (Urdu/Ấn Độ), na, ba (Anh), me me (Tiệp), béee (Catalan, mê mê (Afrikaans) ... Rõ ràng cho thấy dạng *mje rất gần với âm thanh từ loài dê hay cừu mà (lỗ) tai con người có thể ghi nhận được.
Tóm lại ta có cơ sở phục hồi một dạng âm cổ của Mùi hay Vị là *mve hay *mje và liên hệ đến dê - cách gọi loài vật này [8] trong tiếng Việt hiện tại. Do đó, Mùi hay Vị là tiếng Hán ký âm của tên loài vật này của tiếng Việt Cổ. Điều này phù hợp với dạng ký âm của các tên con giáp còn lại như Mão Mẹo mèo, Tý chút chuột, Sửu klu/tlu trâu ...v.v...
4. Phụ chú và phê bình thêm
Cách đây khoảng hai ngàn năm, Vương Sung 王充 (27-97) đã từng nhận ra rằng ’... Sửu cầm Ngưu, Vị cầm Dương dã ...’ trong tác phẩm Luận Hành 論衡 (Vật Thế) - trích tự điển Từ Nguyên (Thương Vụ Ấn Thư Quán, Bắc Kinh - 2004). Có thể đây là chứng cớ rõ ràng nhất cho thấy Thập Nhị Chi tương quan đến 12 loài vật cho đến ngày nay. Với khuynh hướng đô thị hoá và xa lần đời sống thiên nhiên, một người (Việt) bình thường ngày nay rất khó phân biệt dê và cừu, không kể đến các loại dê khác hiếm thấy thường ở miền rừng núi. Sau đây là danh pháp khoa học của loài dê - trích từ http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%AA
…v.v…
Các nghiên cứu dựa trên mtDNA (2008) cho thấy dê được thuần hoá từ loài dê hoang
dã vùng Tây Nam Á Châu và Đông Âu - xem thêm wikipedia và bài trích của Naderi et al. (November 18, 2008). "The goat domestication process inferred from large-scale mitochondrial DNA analysis of wild and domestic individuals". PNAS 105 (46): 17659-17664. Bài viết trên mạng. Lông loài cừu (wool) cũng có thể có gốc ở khu Tây Nam Á Châu theo bản báo cáo đăng trên tạp chí Science (số 324, 24/4/2009) - xem thêm Scientists use retroviruses to unravel woolly history of sheep... Tuy nhiên ta cần phải cẩn thận so sánh các mốc thời gian trong các báo cáo trên vì rất khó phục nguyên một cách chính xác các dạng ngôn ngữ khi ta đi ngược dòng thời gian quá xa ...
Có vài điểm nên ghi nhận ở đây là tiếng Hán dùng từ ghép miên dương 綿羊 mían yáng BK để chỉ con dê (goat) hay đơn giản hơn là dương và các loài linh dương 羚羊 líng yáng BK (gazelle, antelope ...).; Còn con cừu (sheep) thì tiếng Hán dùng từ ghép sơn dương 山羊 shan1 yáng Như vậy dương chỉ là một danh từ tổng quát như ngưu (trâu bò) chẳng hạn. Chính vì thế mà thịt cừu (mutton) hay dương nhục 羊肉 có thể là thịt dê (goat meat) như một nhà hàng ở Hải Nam; Xem hình quảng cáo của nhà hàng này bên dưới - hình con dê với chữ nhục hàm ý phục vụ thịt dê nhưng lại bán thịt cừu! Tiếng Việt và TQ không có danh từ riêng chỉ thịt cừu non (tiếng Anh là lamb), thịt bò (beef), thịt dê (mutton), thịt lợn/heo (pork), thịt bò con (thịt bê, veal) ... Đây là một đề tài lý thú cần nghiên cứu thêm để cho thấy các hướng phát triển ngôn ngữ đặc thù theo truyền thống và văn hoá từng vùng.
Xem thêm bài viết trên mạng Year of the Sheep or Year of the Goat?
Nguyễn Cung Thông
Xem online : MÃO, MẸO, MÈO (phần 4)
[1] Thành ngữ TQ dựa theo tác giả Thường Tuấn trong cuốn “Văn Hoá về 12 con giáp” - bản dịch tiếng Việt - NXB Tổng Hợp TP HCM (2005), hay tác giả Trọng Hậu trong cuốn "12 con giáp và đời người" (NXB Hải Phòng - 2008); "12 con giáp" Vũ Ngọc Khánh, Trần Mạnh Thường (chủ biên) - NXB Hội Nhà Văn (Hà Nội, 1998)
[2] biến âm m > v cũng được bàn đến nhiều ở ngoài nước (sđd) như các tác giả Bernhard Karlgren (1957), Edwin Pulleyblank (1991), William Baxter (1992) … và trong nước như trong "Nghiên cứu về chữ Nôm" của GS Lê Văn Quán (NXB Khoa Học Xã Hội - Hà Nội 1981); GS Nguyễn Tài Cẩn trong "Một số vấn đề về chữ Nôm" (NXB Đại Học và Trung Học Chuyên Nghiệp - Hà Nội 1985) - ông còn ghi nhận thêm (từ Khang Hy) ’...theo Ngũ Đại Sử, năm Khai Bình nguyên niên/907 vua nhà Lương đã hạ lệnh bắt đổi mậu thành vũ để tránh phạm
huý. Vì phải theo lệnh đó nên ở TQ từ đấy đến nay, trong hầu hết tất cả mọi phương ngôn mậu đều đọc nghe thành vũ. Nhưng ở Việt Nam thì khác : năm Mậu vẫn tiếp tục giữ được cách đọc cũ. Sở dĩ thế là vì hai năm trước đó Khúc Thừa Dụ đã nổi lên giành quyền độc lập cho đất nước ...’ (trang 22, sđd).
[3] tự điển Thiều Chửu ghi là ’ta quen đọc là miệt’ - thật ra đây là âm cổ hơn còn duy trì trong khẩu ngữ
[4] trích từ bài viết "Lịch của người Thái ở miền núi Thanh Hoá" tác giả Vũ Trường Giang - Văn Hoá Nghệ Thuật online - xem thêm bảng so sánh các cách gọi tên 12 con giáp của những ngôn ngữ vùng Đông Nam Á trong bài "Nguồn gốc Việt Nam của tên 12 con giáp - phần 2"
[5] tiếng Thái còn các dạng khác páe แพะ chỉ con cừu là mêt เมษ và gàe แกะ : dạng mêt và các dạng Moth (tiếng Lào), Mut (Ahom), Met6 (Lu), Vat6 (Pu Yi), Một (tiếng Thái Tây Bắc) (xem chú thích 3) khiến cho một số tác giả phục nguyên âm cổ của Mùi hơi khác. Tác giả Bernhard Karlgren trong "Grammatica serica recensa" (1957) đề nghị dạng *miwơd (để ý phụ âm cuối -d). Tiếng Atayal (thổ ngữ Đài Loan) theo tác giả Jerry Norman có dạng mi:ts (trong bài "A Note on the origin of the Chinese Duoenary cycle" - 1985), nên ông nghĩ rằng có thể dạng cổ của Mùi có phụ âm cuối là phụ âm răng (dental). Theo người viết, phụ âm cuối -t có thể chỉ là tiếng địa phương của các nhánh ngôn ngữ thuộc họ Nam Á (hay Môn Khme). Trường hợp tương tự hiện diện khi ta so sánh cách gọi số một (Việt) : tiếng Mường (Bi) lại có các dạng môch và mờ (như mờ khảng - một tháng), mầ (như mầ năm - một nắm) ... Tiếng tiền Bahna của một là *muơj (Paul Sidwell, "Proto South Bahnaric" – Pacific Linguistics, Canberra - 2000) so với các dạng Mundari là mid (một)... Ngoài ra, ấn của Triệu Văn Vương tìm thấy trong mộ (Quảng Châu) còn ghi là Triệu Mạt (mạt vận, mạt rệp ... nghĩa mạt xấu) mà các nhà Sử Học TQ cho là Triệu Muội 趙昧 (muội - nói cách khiêm nhường). Mạt (bộ nhật 日 + chữ mạt 末, để ý gạch ngang trên dài hơn) và muội 昧 (để ý gạch ngang trên ngắn hơn) có thể dùng lẫn lộn vào thời Đông Hán (theo Thuyết Văn), nên Mạt có thể là cách đọc địa phương của âm muội mà thôi. Tóm lại, ta có cơ sở thành lập dạng *mve hay *mje với khả năng là dạng đọc địa phương có thể là *mjet vào thời Hán. Các âm thanh phát ra tự nhiên của loài vật này cũng cho thấy vài dạng có phụ âm cuốt tắc (t,k).
[6] theo "Tự điển đồng nguyên Việt - Đông Nam Á" tác giả Nguyễn Hy Vọng (California - 2008).
[7] xem thêm các âm thanh ghi nhận từ loài vật trên mạng như Derek Abbott’s Animal Noise Page hay Animal sounds in foreign languages ….v.v…
[8] ngoài hệ thức Mùi-Vị-*mjê-dê trên ra, một tương quan giữa mùi và vị liên hệ đến hai giác quan ngửi (mùi, qua mũi) và nếm (vị, qua lưỡi). Ngoài ra, mùi 味 (chữ Nôm) còn là âm cổ của màu (sắc, tiếp nhận qua mắt) :
’... Thanh mùi núc nác ...’ (Nguyễn Trãi)
’Say sưa mùi đạo dửng dưng bụi hồng’ (Phan Trần truyện)
’Cỏ pha mùi áo nhuộm non da trời’ (Kiều)
…v.v…
Không phải là ngẫu nhiên mà ta thường nói mùi vị, muôn vàn (muôn vạn) ... mà không nghe ai nói vị mùi, vàn muôn cả. Thứ tự chữ (word order) cũng là một cánh cửa hé mở cho ta thấy tương quan ngữ nguyên và thời gian. Như vậy là cùng một gốc *mje mà tiếng Việt đã tạo ra ba chữ khác nhau diễn tả khả năng phân biệt một đối tượng từ đàng xa (qua thị giác, mắt) để cho ra mùi/màu (sắc), lại gần hơn nữa để cho ta nhận ra mùi (khứu giác, mũi) và đến gần xát bên để có thể biết (nếm) được vị của nó (xúc giác, miệng) - và nếu ngon và béo thì bùi miệng (nghĩa mở rộng : bùi tai) . Đây có thể là một tư duy đặc biệt của người Việt Cổ cho thấy khả năng quan sát và kết hợp ngôn ngữ và hình tượng chung quanh (như hiện tượng m : mắt mặt miệng mũi má môi mép mụn ...); Đây cũng có thể là lý do sâu xa hình thành hệ thống 12 con giáp : hình ảnh của ‘mùi đời’ qua các tính chất của 12 loài vật rất gần gũi với con người vào thuở bình minh của văn minh và văn hoá dân tộc. Đây là một chủ đề lớn khác cần được nghiên cứu chi tiết hơn và không nằm trong phạm vi của bài viết nhỏ này. Các ngôn ngữ khác như Thái, Lào, Khme ... đều dùng các từ khác nhau để chỉ màu, mùi và vị - cũng như TQ dùng khí 氣 hay khí vị 氣味 để chỉ mùi, và vị đạo 味道 để chỉ vị (để ý vị TQ có thể là mùi và vị); Màu thì dùng từ sắc 色 (sè BK). Âm cổ hơn của Vị còn thấy trong các cách đọc muội 妺 (em gái), mội 沬 (tên đất) ...
Cách phục nguyên âm cổ *mje trên rất khác với ý kiến trước đây của các học giả Lê Ngọc Trụ ("Tầm Nguyên tự điển Việt Nam", 1993) hay Paul Schneider (“Dictionnaire historique des Ideogrammes vietnamiens” - Nice, 1992) : các tác giả này đều cho dê có gốc từ chữ 羝 đê HV (con dê đực). Chữ Nôm (quá ’trẻ’ so với giai đoạn hình thành tên 12 con giáp) cũng dùng chữ đê 羝 như trong Truyền Kỳ Mạn Lục, Lục Vân Tiên ... Tuy nhiên, dạng *tê/*đê không có mặt trong các ngôn ngữ vùng Đông Nam Á. Tác giả Paul Sidwell (sđd, 2000) đã ghi nhận một số dữ kiện về các cách gọi con cừu như be (Central Mnong), baj (East Mnong), bej (Stiêng), bơbe (Chrau), be (Mạ), be (ve, Kơho) và đưa ra dạng tiền Mnong (proto-Mnong) *be (con cừu, kể luôn các dạng Srê, Rhađê) so với tiền Bahna *babe (Bahna, Sêđăng, Hrê..) : chúng đều có khả năng là các từ tượng thanh (nhái lại tiếng phát ra từ loài dê cừu).
[9] bắt đầu phân biệt chi cừu (Ovis): các cách gọi tên thường khác biệt ở khâu này như Nhật dùng cừu …

markdown:
[Trang nhà](http://dongtac.hncity.org/) > [Khoa học](./?-Khoa-hoc-) > [Ngữ học](./?-Ngu-hoc-) > **Mùi, Vị,*mjei, dê (phần 15)**
NGUỒN GỐC VIỆT NAM CỦA TÊN 12 CON GIÁP (phần 15)
# Mùi, Vị,*mjei, dê (phần 15)
Chủ Nhật 10, Tháng Năm 2009
Vị 未 là chi thứ 8 trong thập nhị chi hay 12 con giáp. Dân Việt ta thường dùng Mùi thay cho Vị, và chính cách đọc Mùi (âm Thượng Cổ) này là một chìa khoá giải thích nguồn gốc Việt (Nam) cổ đại và cũng phù hợp với hệ thống 12 con giáp đã hiện diện trước khi hệ thống âm thanh Hán Việt/HV nhập vào tiếng Việt thời Đường Tống (Trung Cổ). Mùi được dùng chỉ thời gian như giờ (từ 1 đến 3 giờ chiều), ngày, tháng 6, năm ... và xác định không gian qua hướng SSW (Nam Nam Tây).
*Con dê (goat)*
Phần này chỉ giới hạn vào các liên hệ ngữ âm lịch sử của Mùi/Vị chứ không bàn về ngũ hành/kinh Dịch hay biểu tượng thời không gian của chi này. Qua các dữ kiện ngôn ngữ ta sẽ thấy tương quan giữa Mùi và dê (tiếng Anh goat, tiếng Pháp bouc/chèvre) của tiếng Việt, loài vật biểu tượng của chi này. Phần sau sẽ đi sâu hơn về các liên hệ này. Người viết sẽ tránh dùng thuật ngữ để người đọc dễ cảm nhận các bài viết này hơn; Thanh điệu của một âm được ghi bằng số hay mẫu tự (như F là Falling tone) và đứng sau chữ đó, so với cách ghi thanh điệu tiếng Việt hay phiên âm (bính âm, pinyin) giọng Bắc Kinh/BK bây giờ. Các dữ kiện như tiếng Thái, Lào, Hán Việt ... sẽ không có trích dẫn nguồn (vì rất dễ kiểm tra lại) so với những bài viết hay tài liệu ngôn ngữ đặc biệt hơn. Không nên lẫn lộn số phụ chú đứng sau một chữ với cách ghi thanh điệu trong bài. Loài dê cừu có những đặc tính như (a) tiếng kêu me .. me hay beee … để cho ra dạng *mje trong ngôn ngữ với nghĩa mở rộng chỉ loài dê (b) mùi từ thân mình phát ra rất đặc biệt (tanh hôi) gọi là thiên 羶 (shan1 BK, zin1/sin1 Quảng Đông) mà tiếng Việt gọi là chiên với nghĩa mở rộng chỉ loài cừu. Chiên còn là một dạng âm Hán Trung Cổ phục nguyên bởi Edwin Pulleyblank (trong cuốn "Lexicon of reconstructed pronunciation in Early Middle Chinese, Late MC and Early Mandarin" - University of British Columbia, 1991). Con than là con chiên - than có thể là một dạng biến âm của thiên/ chiên (c) lông cừu rất ấm - nên áo lông cừu gọi là cừu 裘 (qiu2 BK). Nghĩa nguyên thuỷ (áo da thú, bì y dã - Thuyết Văn) mở rộng để chỉ loài cừu (một dạng biến âm của cừu là trừu). Tự điển Việt Bồ La của Alexandre de Rhodes (1651) chỉ ghi từ dê mà thôi. Phân tích các cách viết/khắc cổ của dương ta thấy là loài dê (có sừng) chứ không phải là cừu - Nhật và Hàn đều vay mượn hệ thống 12 con giáp của TQ nên đều dùng con cừu (chi Mùi – year of the sheep) cho thấy Việt Nam vẫn giữ nghĩa nguyên thuỷ là con dê (year of the goat). Điều này rất phù hợp với biểu tượng nguyên thuỷ của các chi khác như Mão (mèo), Sửu (trâu) ...
**1. Giới thiệu tổng quát **
Tên Hán Việt/HV của dê là dương 羊 hay chữ kép sơn dương 山羊 (shan1 yang2 giọng Bắc Kinh/BK bây giờ). Hình ảnh loài dê hiện diện rất lâu đời trong văn hoá Trung quốc/TQ phản ánh qua các thành ngữ tục ngữ [
[1](#nb2-1)] như : *Dương chất hổ bì : chất (trong) của dê nhưng da (ngoài) lại là hổ, da hổ ruột dê, già trái non hạt - hàm ý bên ngoài mạnh nhưng bên trong lại yếu …*
Dương nhập lang quần : con dê lạc vào đàn sói - hàm ý bị (tình trạng) nguy hiểm
Dương lạc hổ khẩu : con dê lạc vào miệng hổ - chỉ trường hợp rất nguy hiểm, vô vọng
Dương mao xuất tại dương thân thượng : lông dê lấy từ mình dê - hàm ý cái gì cũng có một giá phải trả
Dương quần lý đầu xuất lạc đà : khác biệt như là lạc đà trong bầy dê
Dương nhục bất tằng ngật, không nhạ nhất thân chiên : chiên là mùi của thịt dê - không ăn được thịt dê mà chỉ ngứi thấy mùi thịt, hàm ý chẳng được lợi lộc gì mà còn mang hoạ vào thân ...
Dương đào : trái khế (carambola)
Dương xa : xe dê - chỉ việc đưa đón ái ân. Theo Tấn Thư, vua Tấn Võ Đế ban đêm cho dê đi rảo tự do, các phi tần thường lấy lá dâu và nước muối rắc trước của phòng mình. Dê thấy lá dâu và ngửi mùi muối thì thèm ăn cho nên kéo xe vua vào của cung và phi tần nọ được dịp vua ưu ái ... Cung Oán Ngâm Khúc mượn điển tích trên qua câu ’Phải duyên hương lửa cùng nhau, Xe dê lọ rắc lá dâu mới vào’
Thập dương cửu mục : mười con dê và chín người chăn, quan nhiều dân ít ...
Kì lộ vong dương : mất dê nơi lối rẽ - hàm ý mất hướng đi (lạc đường) khi tình hình trở nên phức tạp, hay nói về vấn đề học tập hay làm việc mà không bền chí thì dễ thất bại ...v.v...
…v.v…
Dê rất đa dụng : từ khả năng cung cấp thực phẩm như sữa cho đến thịt dê, lẩu dê ... và quần áo chống lạnh như áo hay chăn lông cừu rất ấm và đắt tiền nên lông cừu còn được gọi là ’vàng mềm’.
Các bộ phận trên cơ thể dê từng được dùng làm thuốc như máu dê (dương huyết) pha với rượu uống cho bổ huyết, thịt dê (dương nhục) trị bệnh ho lao, gầy yếu; Gan dê (dương can) chũa các chứng can phong hư nhiệt, mắt mờ đỏ ... Văn hoá dân gian ở Việt Nam thường dùng dê để chỉ loại đàn ông háo sắc như cách dùng dê cụ, dê xồm, dê già (nay ta thường nói là già dê) - dê còn dùng để làm động từ trong tiếng Việt hàm ý tương tự … Hay các câu nói như bán chó treo dê (chỉ người tham lam) trải qua dấu thỏ đàng dê, máu dê, râu dê, kêu như dê tế đền, thả dê (đi tán gái), ba mươi lăm con dê ... Tính chất tiêu cực về loài dê có khác với văn hoá TQ thường coi dê là tốt. Thời xưa, hai chữ dương 羊 và tường 祥 (tốt) được dùng như một : thí dụ cát dương cũng là cát tường 吉祥 (điềm lành); Ngay cả chữ thiện 善 và mỹ 美 (đẹp) cũng có chữ dương phản ánh rõ nét tư duy cổ đại TQ đối với loài vật này. Bái Công khi xưa làm quan nhỏ, nằm mơ thấy mình rượt theo một con dê và nó rụng mất hai sừng và đuôi - khi xem thầy bói nói rằng ông sẽ trở thành quan đại thần vì chữ Hán dương 羊 khi bỏ hai gạch ở trên (như hai cái sừng) và dấu bên dưới (như cái đuôi) thì thành chữ vương 王 (vua). Quả thật về sau ông trở thành Quận Công. Quan thái thú Sở Tương là Cao Cố một ngày gặp năm con dê ngậm tặng phẩm vật cho ông, do đó Quảng Đông còn được gọi là Ngũ Dương Thành ...v.v... So sánh sự khác biệt giữa thành ngữ tục ngữ TQ (phong phú) và Việt Nam (ít hơn) ta có thể thấy hai nền văn hoá phát triển theo các hướng đặc biệt, để lại dấu tích của truyền thống du mục xứ lạnh so với nông nghiệp xứ nóng. Chủ đề này cần được nghiên cứu sâu xa hơn để soi rõ mảng giao lưu văn hoá rất xưa này. Mùi giọng Bk bây giờ đọc là wèi (theo pinyin/bính âm), giọng QĐ là mei6, Hẹ là mui5, mui6, mui3, vui5, wui5, Ngô là vi6, Minnan (Đài Loan) là bi7 … Xem lại quá trình hình thành chữ Mùi qua giáp cốt văn, kim văn và chữ triện - ta thấy là loại chữ tượng hình; Chữ Mùi cho thấy hình ảnh của một cây với nhiều cành và lá chẳng có liên hệ gì đến loài dê cả.
[Xem thêm nhiều chi tiết trên mạng của tác giả Richard Sears (cập nhật 2008)](http://www.chineseetymology.org/CharacterASP/CharacterEtymology.aspx?characterInput=%E6%9C%AA+) *Seal Characters (chữ triện) Vị * **Click vào để phóng to**
…v.v…
Khi xem lại quá trình hình thành chữ dương (con dê) thì ta thấy ngay đây là loại chữ tượng hình
*Seal Characters (chữ triện) Dương * **Click vào để phóng to**
…v.v…
Như vậy Mùi chỉ là một dạng ký âm của một tiếng ’nước ngoài’ nhập vào tiếng Hán Cổ (cũng như các chữ Phật, bát ... ký âm của tiếng Phạn) - các liên hệ ngữ âm sau đây sẽ cho ta thấy rằng tiếng ’nước ngoài’ này chính là tiếng Việt Cổ chỉ con dê. Nếu chữ dương 羊 (con dê HV) được dùng cho chi thứ tám thì không ai đặt vấn đề làm gì, nhưng tại sao lại là 未 Mùi hay Vị?
**2. Phụ âm đầu m-v của Mùi và Vị**
Vị là âm HV và cũng phù hợp với âm Hán Trung Cổ - theo Khang Hy [唐韻】【集韻】【類篇】【韻會】【正韻】無沸切，音味。【說文】未，味也 ([Đường Vận] [Tập Vận] [Loại Thiên] [Vận Hội] [Chánh Vận] vô phí thiết, âm vị . [Thuyết Văn] vị, vị dã. Tuy nhiên, trước đó thì Vị đọc như là Mùi mà chứng tích chính là cách đọc này vẫn tồn tại trong tiếng Việt hiện nay; Điều này còn thấy trong định nghĩa của Vị thời Đông Hán theo Khang Hy [釋名】未，昧也。日中則昃，向幽昧也 [Thích Danh] (vị, muội dã. Nhật trung tắc trắc, hướng u muội dã). Một điểm đáng chú ý ở đây là dạng âm cổ của vô là mựa trong tiếng Việt (Cổ), bây giờ không còn dùng nữa - như ’mựa nói dối’ (không nói dối, Việt Bồ La 1651). Biến âm m > v có thể thấy rõ khi so sánh các tiếng Phạn nhập vào tiếng Hán qua con đường Phật giáo. Tiếng Phạn (Sanskrit) được dùng làm mẫu so sánh (control sample) vì là tử ngữ (rất ít thay đổi) và có nhiều dữ kiện cho ta phục nguyên âm cổ rất chính xác. Tiếng Phạn (Sanskrit) नमन [nam-ana] là cuối đầu kính lễ, liên hệ đến các dạng namah, namo mà tiếng Hán (Việt) dùng hai chữ Nam Vô 南無 cho thấy rõ ràng chiều biến âm m > v (thành ra có các cách đọc tương đương như Nam Mô, Nam Vô ...). Văn Thù Sư Lợi 文殊師利 (hay tắt là Văn Thù) là ký âm của tiếng Phạn Mañjuśrī là một vị bồ tát : Man- > Văn cho thấy rõ chiều biến âm từ m qua v. Cách ký âm cổ hơn là Man Thù 曼殊 (trong Tây Vực Ký) gần âm Phạn hơn. Tên của Kim Luân Vương Murdha-gata phiên âm là Văn Đà Kiệt 文 陀 竭, cũng cho thấy hiện tượng m > v ...v.v... Chứng tích của âm m cổ (của v) còn thấy trong các tiếng địa phương như Hẹ, Quảng Đông, Hàn, Nhật (còn thêm biến âm b- của m nữa như Việt và Mường) : thí dụ - vô 無 (không) [
[2](#nb2-2)] giọng Bắc Kinh bây giờ là wú so với giọng Quảng Đông mou4 mo4, Hẹ wu2 mo2 mau2 vu2 cho thấy giọng Hẹ có đủ các biến âm m-v-w so với giọng Hàn mwu và Nhật mu, bu ... Các giọng địa phương thường có khuynh hướng duy trì vết tích âm cổ hơn kể cả tiếng Hán Việt. Ta hãy so sánh các cặp từ HV và Việt sau đây :
|Vũ||舞||múa|
|Vụ||霧||mù (sương)|
|Vụ||務||mùa (việc, vụ gì)|
|Vụ||騖||mau|
|Vu||巫||mo (đồng cốt)|
|Vô||無||mựa|
|Vọng||望||mong (trông mong)|
|Võng||網||mạng (lưới, chài)|
|Vị||未||Mùi|
|Vạn||萬||muôn, man|
|Văn||聞||mảng, mắng (nghe)|
|Vẫn||吻||mõm (mồm)|
|Vạt||襪||miệt - cái bí tất [|
…v.v…
Các dữ kiện trên cho ta xác định rằng phụ âm mũi môi môi (bilabial nasal) m- của Mùi là âm cổ của phụ âm xát môi răng vang (voiced labiodental fricative) v- của Vị.
**3. Nguyên âm -ui và -i của Mùi/Vị và thanh điệu**
Dựa vào các dạng Quảng Đông, Ngô (Thượng hải), Thái (Thanh Hoá, vé là dê) [
[4](#nb2-4)] và Kơho (ve là dê) và Đài Loan (Mân Nam), người viết đề nghị một dạng âm cổ phục nguyên đơn giản của Mùi hay Vị là *mve (giọng Nam) hay *mje. Dạng này cho ra âm Mùi và sau đó là Vị HV (wèi BK) và bi7 Đài Loan. Quá trình ngạc cứng hoá (palatalisation) của *mje cũng cho ra âm dê tiếng Việt bây giờ (giọng Nam), so với tiếng Mường jê và tiếng Munda yê, thành ra ta có cơ sở liên hệ Mùi hay Vị với dê. Để ý thêm cách đọc của giọng Nam (Sài Gòn) : Và đọc như m-dà /m-jaF/, Vị đọc như m-dị (i ngắn, gần âm ê, ây rất khác với giọng Bắc) - đây có thể là tàn tích của phụ âm mv- (hay mj-) của *mve, so với tiếng Thái [ [5](#nb2-5)] แพะ páe. Ngoài ra dạng cổ *mje trên có thể giải thích được dạng jêr (tiếng Kuwari), yê (RiangLang), mmê, mbiê (tiếng Môn hiện đại) [ [6](#nb2-6)]. Thanh huyền của Mùi cùng âm vực (trọc, trầm) với thanh nặng của Vị cũng cho thấy chúng cùng một gốc - so với bui và duy 惟 (wéi BK) thuộc âm vực bổng (thanh), cũng như các dạng mụ, mợ, bu, mê (mệ - mẹ) và thư, thơ – thi; Các nguyên âm trước (front vowels) i, ê có gốc cổ hơn là các nguyên âm sau (back vowels) u, ơ .
Dạng cổ phục nguyên đơn giản và tự nhiên *mve/*mje còn liên hệ trực tiếp tới âm thanh đặc thù phát ra từ loài dê hay cừu cũng giống như dạng *mjeo (tiếng mèo kêu) là âm cổ phục nguyên của Mão - xem thêm các bài "Nguồn gốc Việt nam của tên 12 con giáp - Mão Mẹo mèo (phần 4)" và "Phần 4A"; Ta thử xem các cách ghi nhận âm thanh này qua ngôn ngữ [
[7](#nb2-7)] : maeh (Đan mạch), mè mè (Hà Lan), mah (Phần Lan), bêê bêê (Pháp), maeh h maeh (Đức), maehehe (Hy Lạp), meh meh (Do Thái), mek mek, beee (Hungari), me-e me-e (Nhật), bebe (Việt), baeH baeH (Thái), um-meee (Hàn), me-e-e, be-e-e (Nga), beee (Tây Ban Nha), maak maak, ba ba (Thuỵ Điển), me-e-e, maeh maeh (Thổ Nhĩ Kỳ), meh (Urdu/Ấn Độ), na, ba (Anh), me me (Tiệp), béee (Catalan, mê mê (Afrikaans) ... Rõ ràng cho thấy dạng *mje rất gần với âm thanh từ loài dê hay cừu mà (lỗ) tai con người có thể ghi nhận được.
Tóm lại ta có cơ sở phục hồi một dạng âm cổ của Mùi hay Vị là *mve hay *mje và liên hệ đến dê - cách gọi loài vật này [
[8](#nb2-8)] trong tiếng Việt hiện tại. Do đó, Mùi hay Vị là tiếng Hán ký âm của tên loài vật này của tiếng Việt Cổ. Điều này phù hợp với dạng ký âm của các tên con giáp còn lại như Mão Mẹo mèo, Tý chút chuột, Sửu klu/tlu trâu ...v.v... **4. Phụ chú và phê bình thêm**
Cách đây khoảng hai ngàn năm, Vương Sung 王充 (27-97) đã từng nhận ra rằng ’... Sửu cầm Ngưu, Vị cầm Dương dã ...’ trong tác phẩm Luận Hành 論衡 (Vật Thế) - trích tự điển Từ Nguyên (Thương Vụ Ấn Thư Quán, Bắc Kinh - 2004). Có thể đây là chứng cớ rõ ràng nhất cho thấy Thập Nhị Chi tương quan đến 12 loài vật cho đến ngày nay. Với khuynh hướng đô thị hoá và xa lần đời sống thiên nhiên, một người (Việt) bình thường ngày nay rất khó phân biệt dê và cừu, không kể đến các loại dê khác hiếm thấy thường ở miền rừng núi. Sau đây là danh pháp khoa học của loài dê - trích từ
[http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%AA](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%AA)
|Giới (regnum)||Animalia|
|Ngành (phylum)||Chordata|
|Lớp (class)||Mammalia|
|Bộ (ordo)||Artiodactyla|
|Họ (familia)||Bovidae|
|Phân họ (subfamilia)||Caprinae|
|Chi (genus)||Capra [|
…v.v…
Các nghiên cứu dựa trên mtDNA (2008) cho thấy dê được thuần hoá từ loài dê hoang
dã vùng Tây Nam Á Châu và Đông Âu - xem thêm wikipedia và bài trích của Naderi et al. (November 18, 2008). "The goat domestication process inferred from large-scale mitochondrial DNA analysis of wild and domestic individuals". PNAS 105 (46): 17659-17664.
[Bài viết trên mạng](http://dx.doi.org/10.1073%2Fpnas.0804782105). Lông loài cừu (wool) cũng có thể có gốc ở khu Tây Nam Á Châu theo bản báo cáo đăng trên tạp chí Science (số 324, 24/4/2009) - xem thêm [Scientists use retroviruses to unravel woolly history of sheep](http://www.physorg.com/news159802675.html)... Tuy nhiên ta cần phải cẩn thận so sánh các mốc thời gian trong các báo cáo trên vì rất khó phục nguyên một cách chính xác các dạng ngôn ngữ khi ta đi ngược dòng thời gian quá xa ...
Có vài điểm nên ghi nhận ở đây là tiếng Hán dùng từ ghép miên dương 綿羊 mían yáng BK để chỉ con dê (goat) hay đơn giản hơn là dương và các loài linh dương 羚羊 líng yáng BK (gazelle, antelope ...).; Còn con cừu (sheep) thì tiếng Hán dùng từ ghép sơn dương 山羊 shan1 yáng Như vậy dương chỉ là một danh từ tổng quát như ngưu (trâu bò) chẳng hạn. Chính vì thế mà thịt cừu (mutton) hay dương nhục 羊肉 có thể là thịt dê (goat meat) như một nhà hàng ở Hải Nam; Xem hình quảng cáo của nhà hàng này bên dưới - hình con dê với chữ nhục hàm ý phục vụ thịt dê nhưng lại bán thịt cừu! Tiếng Việt và TQ không có danh từ riêng chỉ thịt cừu non (tiếng Anh là lamb), thịt bò (beef), thịt dê (mutton), thịt lợn/heo (pork), thịt bò con (thịt bê, veal) ... Đây là một đề tài lý thú cần nghiên cứu thêm để cho thấy các hướng phát triển ngôn ngữ đặc thù theo truyền thống và văn hoá từng vùng.
[Xem thêm bài viết trên mạng Year of the Sheep or Year of the Goat?](http://www.cjvlang.com/Spicks/sheepgoat.html) *Nguyễn Cung Thông*
Xem online :
[MÃO, MẸO, MÈO (phần 4)](./?MAO-MEO-MEO-phan-4)
[
[1](#nh2-1)] Thành ngữ TQ dựa theo tác giả Thường Tuấn trong cuốn “Văn Hoá về 12 con giáp” - bản dịch tiếng Việt - NXB Tổng Hợp TP HCM (2005), hay tác giả Trọng Hậu trong cuốn "12 con giáp và đời người" (NXB Hải Phòng - 2008); "12 con giáp" Vũ Ngọc Khánh, Trần Mạnh Thường (chủ biên) - NXB Hội Nhà Văn (Hà Nội, 1998)
[
[2](#nh2-2)] biến âm m > v cũng được bàn đến nhiều ở ngoài nước (sđd) như các tác giả Bernhard Karlgren (1957), Edwin Pulleyblank (1991), William Baxter (1992) … và trong nước như trong "Nghiên cứu về chữ Nôm" của GS Lê Văn Quán (NXB Khoa Học Xã Hội - Hà Nội 1981); GS Nguyễn Tài Cẩn trong "Một số vấn đề về chữ Nôm" (NXB Đại Học và Trung Học Chuyên Nghiệp - Hà Nội 1985) - ông còn ghi nhận thêm (từ Khang Hy) ’...theo Ngũ Đại Sử, năm Khai Bình nguyên niên/907 vua nhà Lương đã hạ lệnh bắt đổi mậu thành vũ để tránh phạm
huý. Vì phải theo lệnh đó nên ở TQ từ đấy đến nay, trong hầu hết tất cả mọi phương ngôn mậu đều đọc nghe thành vũ. Nhưng ở Việt Nam thì khác : năm Mậu vẫn tiếp tục giữ được cách đọc cũ. Sở dĩ thế là vì hai năm trước đó Khúc Thừa Dụ đã nổi lên giành quyền độc lập cho đất nước ...’ (trang 22, sđd).
[
[3](#nh2-3)] tự điển Thiều Chửu ghi là ’ta quen đọc là miệt’ - thật ra đây là âm cổ hơn còn duy trì trong khẩu ngữ
[
[4](#nh2-4)] trích từ bài viết "Lịch của người Thái ở miền núi Thanh Hoá" tác giả Vũ Trường Giang - Văn Hoá Nghệ Thuật online - xem thêm bảng so sánh các cách gọi tên 12 con giáp của những ngôn ngữ vùng Đông Nam Á trong bài "Nguồn gốc Việt Nam của tên 12 con giáp - phần 2"
[
[5](#nh2-5)] tiếng Thái còn các dạng khác páe แพะ chỉ con cừu là mêt เมษ và gàe แกะ : dạng mêt và các dạng Moth (tiếng Lào), Mut (Ahom), Met6 (Lu), Vat6 (Pu Yi), Một (tiếng Thái Tây Bắc) (xem chú thích 3) khiến cho một số tác giả phục nguyên âm cổ của Mùi hơi khác. Tác giả Bernhard Karlgren trong "Grammatica serica recensa" (1957) đề nghị dạng *miwơd (để ý phụ âm cuối -d). Tiếng Atayal (thổ ngữ Đài Loan) theo tác giả Jerry Norman có dạng mi:ts (trong bài "A Note on the origin of the Chinese Duoenary cycle" - 1985), nên ông nghĩ rằng có thể dạng cổ của Mùi có phụ âm cuối là phụ âm răng (dental). Theo người viết, phụ âm cuối -t có thể chỉ là tiếng địa phương của các nhánh ngôn ngữ thuộc họ Nam Á (hay Môn Khme). Trường hợp tương tự hiện diện khi ta so sánh cách gọi số một (Việt) : tiếng Mường (Bi) lại có các dạng môch và mờ (như mờ khảng - một tháng), mầ (như mầ năm - một nắm) ... Tiếng tiền Bahna của một là *muơj (Paul Sidwell, "Proto South Bahnaric" – Pacific Linguistics, Canberra - 2000) so với các dạng Mundari là mid (một)... Ngoài ra, ấn của Triệu Văn Vương tìm thấy trong mộ (Quảng Châu) còn ghi là Triệu Mạt (mạt vận, mạt rệp ... nghĩa mạt xấu) mà các nhà Sử Học TQ cho là Triệu Muội 趙昧 (muội - nói cách khiêm nhường). Mạt (bộ nhật 日 + chữ mạt 末, để ý gạch ngang trên dài hơn) và muội 昧 (để ý gạch ngang trên ngắn hơn) có thể dùng lẫn lộn vào thời Đông Hán (theo Thuyết Văn), nên Mạt có thể là cách đọc địa phương của âm muội mà thôi. Tóm lại, ta có cơ sở thành lập dạng *mve hay *mje với khả năng là dạng đọc địa phương có thể là *mjet vào thời Hán. Các âm thanh phát ra tự nhiên của loài vật này cũng cho thấy vài dạng có phụ âm cuốt tắc (t,k).
[
[6](#nh2-6)] theo "Tự điển đồng nguyên Việt - Đông Nam Á" tác giả Nguyễn Hy Vọng (California - 2008).
[
[7](#nh2-7)] xem thêm các âm thanh ghi nhận từ loài vật trên mạng như [Derek Abbott’s Animal Noise Page](http://www.eleceng.adelaide.edu.au/personal/dabbott/animal.html) hay [Animal sounds in foreign languages](http://www.lonympics.co.uk/AAAaC.htm) ….v.v…
[
[8](#nh2-8)] ngoài hệ thức Mùi-Vị-*mjê-dê trên ra, một tương quan giữa mùi và vị liên hệ đến hai giác quan ngửi (mùi, qua mũi) và nếm (vị, qua lưỡi). Ngoài ra, mùi 味 (chữ Nôm) còn là âm cổ của màu (sắc, tiếp nhận qua mắt) :
’... Thanh mùi núc nác ...’ (Nguyễn Trãi)
’Say sưa mùi đạo dửng dưng bụi hồng’ (Phan Trần truyện)
’Cỏ pha mùi áo nhuộm non da trời’ (Kiều)
…v.v…
Không phải là ngẫu nhiên mà ta thường nói mùi vị, muôn vàn (muôn vạn) ... mà không nghe ai nói vị mùi, vàn muôn cả. Thứ tự chữ (word order) cũng là một cánh cửa hé mở cho ta thấy tương quan ngữ nguyên và thời gian. Như vậy là cùng một gốc *mje mà tiếng Việt đã tạo ra ba chữ khác nhau diễn tả khả năng phân biệt một đối tượng từ đàng xa (qua thị giác, mắt) để cho ra mùi/màu (sắc), lại gần hơn nữa để cho ta nhận ra mùi (khứu giác, mũi) và đến gần xát bên để có thể biết (nếm) được vị của nó (xúc giác, miệng) - và nếu ngon và béo thì bùi miệng (nghĩa mở rộng : bùi tai) . Đây có thể là một tư duy đặc biệt của người Việt Cổ cho thấy khả năng quan sát và kết hợp ngôn ngữ và hình tượng chung quanh (như hiện tượng m : mắt mặt miệng mũi má môi mép mụn ...); Đây cũng có thể là lý do sâu xa hình thành hệ thống 12 con giáp : hình ảnh của ‘mùi đời’ qua các tính chất của 12 loài vật rất gần gũi với con người vào thuở bình minh của văn minh và văn hoá dân tộc. Đây là một chủ đề lớn khác cần được nghiên cứu chi tiết hơn và không nằm trong phạm vi của bài viết nhỏ này. Các ngôn ngữ khác như Thái, Lào, Khme ... đều dùng các từ khác nhau để chỉ màu, mùi và vị - cũng như TQ dùng khí 氣 hay khí vị 氣味 để chỉ mùi, và vị đạo 味道 để chỉ vị (để ý vị TQ có thể là mùi và vị); Màu thì dùng từ sắc 色 (sè BK). Âm cổ hơn của Vị còn thấy trong các cách đọc muội 妺 (em gái), mội 沬 (tên đất) ...
Cách phục nguyên âm cổ *mje trên rất khác với ý kiến trước đây của các học giả Lê Ngọc Trụ ("Tầm Nguyên tự điển Việt Nam", 1993) hay Paul Schneider (“Dictionnaire historique des Ideogrammes vietnamiens” - Nice, 1992) : các tác giả này đều cho dê có gốc từ chữ 羝 đê HV (con dê đực). Chữ Nôm (quá ’trẻ’ so với giai đoạn hình thành tên 12 con giáp) cũng dùng chữ đê 羝 như trong Truyền Kỳ Mạn Lục, Lục Vân Tiên ... Tuy nhiên, dạng *tê/*đê không có mặt trong các ngôn ngữ vùng Đông Nam Á. Tác giả Paul Sidwell (sđd, 2000) đã ghi nhận một số dữ kiện về các cách gọi con cừu như be (Central Mnong), baj (East Mnong), bej (Stiêng), bơbe (Chrau), be (Mạ), be (ve, Kơho) và đưa ra dạng tiền Mnong (proto-Mnong) *be (con cừu, kể luôn các dạng Srê, Rhađê) so với tiền Bahna *babe (Bahna, Sêđăng, Hrê..) : chúng đều có khả năng là các từ tượng thanh (nhái lại tiếng phát ra từ loài dê cừu).
[
[9](#nh2-9)] bắt đầu phân biệt chi cừu (Ovis): các cách gọi tên thường khác biệt ở khâu này như Nhật dùng cừu …

Vary: Cookie,Accept-Encoding


text:
1. Vẽ nail
Hai đầu của miếng dán urgo có chất dính, vì vậy bạn có thể dễ dàng lột một đầu và dán vào nửa hoặc để chừa 1 phần đầu móng để sơn màu lên đó một cách tuỳ thích.
Kiểu sơn này được áp dụng cho nhiều màu khác nhau và bạn yên tâm là sẽ không bị lem ra ngoài
Một cách dán khác, bạn có thể cắt đôi một đầu urgo và dán tạo hình tam giác trên móng tay
Bạn sẽ có thể sở hữu mỗi móng tay một hoạ tiết nail khác nhau nhờ miếng dán urgo quen thuộc.
2. Kẻ mắt mèo
Ai cũng biết đôi mắt mèo đen huyền bí tạo nên sức cuốn hút thần kỳ cho phụ nữ. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách kẻ mắt mèo sao cho sắc nét và đẹp
Đó là khi bạn cần dùng đến một miếng dán urgo ở phần đuôi mắt để kẻ vẽ tự tin mà tạo hình vẫn đẹp
Việc này sẽ giúp bạn đưa những nét vẽ một cách tự tin hơn.
Và sau khi bỏ miếng dán urgo ra, bạn sẽ được hình dáng nét vẽ mắt mèo hết sức sắc nét và hấp dẫn.
3. Thay miếng dán mí
Bạn sở hữu đôi mắt một mí và muốn có đôi mắt hai mí to tròn nhưng lại không có miếng dán mí hoặc kích mí? Giải pháp thay thế là cắt một phần miếng urgo
Lột ra và dán lên phần mí mắt rồi chỉnh như miếng kích mí thông thường
Kết quả có thể khiến bạn hoàn toàn bất ngờ.

markdown:
**1. Vẽ nail **
Hai đầu của miếng dán urgo có chất dính, vì vậy bạn có thể dễ dàng lột một đầu và dán vào nửa hoặc để chừa 1 phần đầu móng để sơn màu lên đó một cách tuỳ thích.
Kiểu sơn này được áp dụng cho nhiều màu khác nhau và bạn yên tâm là sẽ không bị lem ra ngoài
Một cách dán khác, bạn có thể cắt đôi một đầu urgo và dán tạo hình tam giác trên móng tay
Bạn sẽ có thể sở hữu mỗi móng tay một hoạ tiết nail khác nhau nhờ miếng dán urgo quen thuộc.
**2. Kẻ mắt mèo**
Ai cũng biết đôi mắt mèo đen huyền bí tạo nên sức cuốn hút thần kỳ cho phụ nữ. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách kẻ mắt mèo sao cho sắc nét và đẹp
Đó là khi bạn cần dùng đến một miếng dán urgo ở phần đuôi mắt để kẻ vẽ tự tin mà tạo hình vẫn đẹp
Việc này sẽ giúp bạn đưa những nét vẽ một cách tự tin hơn.
Và sau khi bỏ miếng dán urgo ra, bạn sẽ được hình dáng nét vẽ mắt mèo hết sức sắc nét và hấp dẫn.
**3. Thay miếng dán mí**
Bạn sở hữu đôi mắt một mí và muốn có đôi mắt hai mí to tròn nhưng lại không có miếng dán mí hoặc kích mí? Giải pháp thay thế là cắt một phần miếng urgo
Lột ra và dán lên phần mí mắt rồi chỉnh như miếng kích mí thông thường
Kết quả có thể khiến bạn hoàn toàn bất ngờ.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-CacheDebug-9: quickcache_filewrite wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/38/qcc-3894cbe33425d958ace302e44508da98

X-CacheDebug-7: Writing cached data to storage

X-CacheDebug-8: Starting wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/38/qcc-3894cbe33425d958ace302e44508da98

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-CacheDebug-1: Cache scriptkey is set to /index.php

X-CacheDebug-2: Cache varkey is set to GET=a:2:{s:13:"SERVER_REGION";s:2:"US";s:7:"web_url";s:65:"lam-dep/nhung-tac-dung-lam-dep-khong-ngo-cua-urgo-c58a244699.html";}

X-CacheDebug-5: No (valid) cachedata for 3894cbe33425d958ace302e44508da98

X-CacheDebug-6: Callback happened

X-CacheDebug-3: Cachekey is set to 3894cbe33425d958ace302e44508da98

Content-Type: text/html; charset=Utf-8

X-CacheDebug-4: Data in cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/38/qcc-3894cbe33425d958ace302e44508da98 has expired

X-Cache: QuickCache vv2.1.1rc1 - file

X-CacheDebug-12: Successfully wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/38/qcc-3894cbe33425d958ace302e44508da98

Connection: close

Cache-Control: public

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Ngày hôm qua (10/6), nam ca sĩ Dương Triệu Vũ đã tổ chức buổi giới thiệu DVD ghi hình live show At The Opera House - Kể từ đêm đó và album nhạc xưa Phố vắng em rồi nằm trong dự án Nhạc tình muôn thuở.
Xuất hiện tại sự kiện, sư phụ của Dương Triệu Vũ là Mr Đàm tiếp tục là tâm điểm của sự kiện khi diện trang phục hàng hiệu và nhiều phụ kiện kim cương đắt tiền. Nam ca sĩ cùng "gái hai con" Hồng Ngọc đến để chúc mừng cho học trò Triệu Vũ.
Mr Đàm ôm chặt lấy Hồng Ngọc, là những người bạn lâu năm trong nghề cả hai rất thân thiết khi Hồng Ngọc từ Mỹ trở về
Cặp đôi liên tục thể hiện rõ sự thân thiết với nhau
Hồng Ngọc tặng hoa chúc mừng buổi giới thiệu DVD ghi hình và album nhạc xưa của em trai Dương Triệu Vũ thành công
Để cám ơn đàn chị Hồng Ngọc, Dương Triệu Vũ không ngần ngại hôn vào má nữ ca sĩ để cám ơn
Dương Triệu Vũ cho biết DVD liveshow At The Opera House - Kể từ đêm đó của Dương Triệu Vũ gồm 25 tiết mục với hơn 30 ca khúc được sử dụng xuyên suốt do đạo diễn Trần Vi Mỹ dàn dựng và Đàm Vĩnh Hưng đảm nhận vai trò cố vấn nghệ thuật. Đêm liveshow còn có sự góp mặt của dàn khách mời như: Hồ Ngọc Hà, Phương Uyên, Văn Mai Hương, Vy Oanh, Bảo Thy, Đồng Lan, Đức Quang, Xuân Lan, Hồng Quế...
Cũng tại sự kiện, chia sẻ về vai trò cố vấn đặc biệt của Đàm Vĩnh Hưng trong liveshow, Dương Triệu Vũ cho biết: “Anh Hưng là người đưa ý kiến cho tất cả ý tưởng mà Vũ đã nghĩ ra cho các tiết mục trong liveshow. Sau đó, anh Hưng cùng Vũ ngồi lại bàn bạc cùng đạo diễn Trần Vi Mỹ và cả ekip để đi đến thống nhất. Ngoài ra, anh Hưng còn có một vai trò đặc biệt là đã cho Vũ vay tiền để thực hiện liveshow lần này”.
Mr Đàm là cố vấn đặc biệt của liveshow Dương Triệu Vũ, anh cũng chính là người đã cho nam ca sĩ mượn tiền để thực hiện liveshow
Mr Đàm nổi bật với đồng hồ và nhẫn kim cương tiền tỷ bên cạnh hai học trò cưng Hà Thúy Anh và Đồng Lan
Dương Triệu Vũ đang có những kế hoạch mới sau thành công của Cặp đôi hoàn hảo 2013
Bố mẹ của Dương Triệu Vũ cũng có mặt để cổ vũ và ủng hộ con trai

markdown:
Ngày hôm qua (10/6), nam ca sĩ Dương Triệu Vũ đã tổ chức buổi giới thiệu DVD ghi hình live show
*At The Opera House* - * Kể từ đêm đó* và album nhạc xưa *Phố vắng em *rồi nằm trong dự án *Nhạc tình muôn thuở. *
Xuất hiện tại sự kiện, sư phụ của Dương Triệu Vũ là
**Mr Đàm** tiếp tục là tâm điểm của sự kiện khi diện trang phục hàng hiệu và nhiều phụ kiện kim cương đắt tiền. Nam ca sĩ cùng "gái hai con" Hồng Ngọc đến để chúc mừng cho học trò Triệu Vũ.
Mr Đàm ôm chặt lấy Hồng Ngọc, là những người bạn lâu năm trong nghề cả hai rất thân thiết khi Hồng Ngọc từ Mỹ trở về
Cặp đôi liên tục thể hiện rõ sự thân thiết với nhau
Hồng Ngọc tặng hoa chúc mừng buổi giới thiệu DVD ghi hình và album nhạc xưa của em trai Dương Triệu Vũ thành công
Để cám ơn đàn chị Hồng Ngọc, Dương Triệu Vũ không ngần ngại hôn vào má nữ ca sĩ để cám ơn
Dương Triệu Vũ cho biết DVD liveshow
*At The Opera House - Kể từ đêm đó* của Dương Triệu Vũ gồm 25 tiết mục với hơn 30 ca khúc được sử dụng xuyên suốt do đạo diễn Trần Vi Mỹ dàn dựng và [Đàm Vĩnh Hưng](http://eva.vn/ca-si-dam-vinh-hung-c20e830.html) đảm nhận vai trò cố vấn nghệ thuật. Đêm liveshow còn có sự góp mặt của dàn khách mời như: Hồ Ngọc Hà, Phương Uyên, Văn Mai Hương, Vy Oanh, Bảo Thy, Đồng Lan, Đức Quang, Xuân Lan, Hồng Quế...
Cũng tại sự kiện, chia sẻ về vai trò cố vấn đặc biệt của Đàm Vĩnh Hưng trong liveshow, Dương Triệu Vũ cho biết:
*“Anh Hưng là người đưa ý kiến cho tất cả ý tưởng mà Vũ đã nghĩ ra cho các tiết mục trong liveshow. Sau đó, anh Hưng cùng Vũ ngồi lại bàn bạc cùng đạo diễn Trần Vi Mỹ và cả ekip để đi đến thống nhất. Ngoài ra, anh Hưng còn có một vai trò đặc biệt là đã cho Vũ vay tiền để thực hiện liveshow lần này”.*
Mr Đàm là cố vấn đặc biệt của liveshow Dương Triệu Vũ, anh cũng chính là người đã cho nam ca sĩ mượn tiền để thực hiện liveshow
Mr Đàm nổi bật với đồng hồ và nhẫn kim cương tiền tỷ bên cạnh hai học trò cưng Hà Thúy Anh và Đồng Lan
Dương Triệu Vũ đang có những kế hoạch mới sau thành công của Cặp đôi hoàn hảo 2013
Bố mẹ của
__Dương Triệu Vũ __cũng có mặt để cổ vũ và ủng hộ con trai

X-CacheDebug-7: Starting wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/85/qcc-85e1f53a5ed82dec7e91798a548fbb59

X-CacheDebug-8: quickcache_filewrite wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/85/qcc-85e1f53a5ed82dec7e91798a548fbb59

X-CacheDebug-2: Cache varkey is set to GET=a:2:{s:13:"SERVER_REGION";s:2:"US";s:7:"web_url";s:61:"lang-sao/mr-dam-om-chat-gai-hai-con-hong-ngoc-c20a140885.html";}

X-CacheDebug-5: Callback happened

X-CacheDebug-6: Writing cached data to storage

X-CacheDebug-3: Cachekey is set to 85e1f53a5ed82dec7e91798a548fbb59

X-CacheDebug-4: No (valid) cachedata for 85e1f53a5ed82dec7e91798a548fbb59

X-CacheDebug-10: Successfully wrote cachefile /home/webeva/cache/quickcache/5/85/qcc-85e1f53a5ed82dec7e91798a548fbb59


text: Diệp Anh gái gọi dâm đãng nhất trần duy hưng Em đi qua anh nhanh quá, anh chẳng thể giữ được, chẳng có chỗ chen chân vào cái thế giới của em, mà có khi anh chỉ làm lộn xộn nó hơn thêm thôi * * Hiếm có em nào mình có cảm tình thực lòng như em, quen biết em mà cũng có bao chuyện để nói cả vui cả buồn . Ông anh mình quý, thằng bạn mềnh yêu, thằng em mình có cảm tình và chắc số nhiều chắc cũng có anh em checker nhà mình. * * Em bước chân vào cái thế giới này quả có chút không đáng, anh không giữ được thì thôi cứ tôn trọng quyết định của em vậy. Em đi làm cũng kể mình nghe nhiều chuyện lắm, thế mới biết cuộc sống nhiều điều không thể nghĩ đến hết được. Em nó cảm mến cái bác gặp mà chẳng cần bắt em nó làm gì, ngồi nói chuyện dạy bảo cho bao nhiêu điều khi đi làm cái nghề này, nói chuyện xong đưa cho em 500 k * * Có bác trong lần hẹn đầu, em nó chưa biết cách sắp xếp cho hợp lý giận em nó lắm, nhưng ngày sau lại gặp lại luôn không chấp nhất, rất thông cảm cho em nó . * * Người iu em nó nhiều lắm, mấy anh em nhắn tin toàn thấy em iu ơi, em iu ah, nghe lộn hết cả mề, đưa em nó lên sóng được anh em quý cũng thích đấy mà sao không được sướng lắm * * Chê thì cũng có đấy tránh sao khỏi, nghề làm dâu trăm họ mà, nhất là em nó mới đi làm. Nhưng cũng thay mặt em nó cám ơn tất cả tình cảm của anh em dành cho em nó, cũng như sự hào phóng của anh em mềnh đã giúp em nó. Thật sự là em đang gặp khó khăn về tài chính nên cái nghề chẳng ai muốn làm lại có em! THÔNG TIN CHO AE : Nghệ danh : DIỆP ANH Số điện thoại : 0982212301 Pass : Bạn a Coi Giá : 500k/shoot Khu vực hoạt động : Trần Duy Hưng * * Đánh giá sơ bộ về em * Body: 1m65 làn da mát mịn * Face: xinh thật sự rất xinh đặC biệt là đôi môi Vô Cùng gợi Cảm 9đ * Da dẻ trắng trẻo sạch sẽ: 8đ * (.)(.) : đẹp như gái teen mới lớn chuẩn 8đ * ).( : Dáng chuẩn ngon 8đ * \./ : 9 điểm. sạch sẽ ngon cực * Mông : Sở hữu 1 bờ mông to, Cong Cớn

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: cloudflare-nginx

X-Content-Type-Options: nosniff

Vary: Accept-Encoding

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Cache-control: private, max-age=0


text:
0Phản hồi
Thị trường dầu mỏ đỏng đảnh
Làm sao để biết giá cà phê chính xác nhất, mới nhất của ngày hôm nay?
RẤT ĐƠN GIẢN - Chỉ cần soạn tin nhắn CAFE và gửi tới số 8388
Chứng khoán toàn cầu nhanh chóng tăng mạnh đã đẩy giá dầu giao dịch ở mức cao hơn, thu hồi hầu hết các mức sụt giảm với biên độ lớn ghi nhận ngày thứ Tư.
Dầu thô ngọt nhẹ của Mỹ tăng 3,66 USD (gần 6%), đóng cửa giao dịch phiên 30/7 tại 67,01 USD/thùng, trong khi dầu Brent London lấy thêm 3,68 USD, đạt ngưỡng 70,21 USD.
Phiên ngày thứ Tư, dầu thô ngọt nhẹ của Mỹ sụt 3,88 USD sau khi thông tin về lượng dự trữ dầu của nước tiêu dùng dầu mỏ lớn nhất thế giới này tăng, cho thấy có quá nhiều lượng cung ứng trong mối tương quan với nhu cầu.
Cùng ngày, lòng tin cũng được khôi phục trên nhiều thị trường chứng khoán do hàng loạt các tin hỗ trợ từ nhiều đơn vị sản xuất kinh doanh khiến dầu hồi phục.
Giá dầu dễ biến động
Chỉ số Nikkei của Nhật Bản kết thúc giao dịch tăng 0,5%. Nhiều thị trường lớn ở châu Âu đóng cửa với mức tăng hơn 2%, chỉ số Dow Jones tại Mỹ tăng 1,7% vào giữa buổi chiều, khiến lòng tin của các nhà đầu tư về nhu cầu dầu tương lai quay trở lại.
Song một số nhà phân tích đã bày tỏ lo ngại về tính dễ biến động của giá dầu. Sự phục hồi này thậm chí còn cảm tính hơn các thông tin liên quan đến dầu mỏ.
Nhà phân tích và đầu tư Stephen Schork nói rằng, người đầu cơ phải thực sự lo lắng về một thị trường bán tháo lượng cung ứng rất lớn chỉ trong vòng một ngày, sau đó sự hồi phục lại được ghi nhận ngay sau đó.
Tháng 7 năm ngoái, giá dầu có lúc vươn lên mức kỷ lục 147 USD/thùng trước khi giảm xuống gần 30 USD hồi đầu năm nay do tác động của cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu.
Nguyễn Thịnh
Theo VIT/ Reuters
- Các bài đã đăng
- xem tất cả trong chuyên mục này
- Phát hiện cơ sở sản xuất cà phê bằng đậu nành, hóa chất (22/12/2016)
- Fed muốn hạn chế hoạt động của các ngân hàng trong kinh doanh hàng hóa. Tin vui hay buồn cho người làm cà phê? (25/09/2016)
- (02-06-2016) Giá hàng hóa nguyên liệu vẫn còn khó khăn (02/06/2016)
- (31-05-2016) Đôi điều về giá dầu thô (31/05/2016)
- Giá hàng hóa nguyên liệu: người đoán lên, kẻ nói xuống! (16/05/2016)
- (24-4-2016) Luồng vốn tiền mặt đang chảy vào sàn kỳ hạn hàng hóa ở Trung quốc (24/04/2016)

markdown:
0
[Phản hồi](#comments)
# Thị trường dầu mỏ đỏng đảnh
Làm sao để biết giá cà phê chính xác nhất, mới nhất của ngày hôm nay?
**RẤT ĐƠN GIẢN** - Chỉ cần soạn tin nhắn **CAFE** và gửi tới số **8388**
Chứng khoán toàn cầu nhanh chóng tăng mạnh đã đẩy giá dầu giao dịch ở mức cao hơn, thu hồi hầu hết các mức sụt giảm với biên độ lớn ghi nhận ngày thứ Tư.
Dầu thô ngọt nhẹ của Mỹ tăng 3,66 USD (gần 6%), đóng cửa giao dịch phiên 30/7 tại 67,01 USD/thùng, trong khi dầu Brent London lấy thêm 3,68 USD, đạt ngưỡng 70,21 USD.
Phiên ngày thứ Tư, dầu thô ngọt nhẹ của Mỹ sụt 3,88 USD sau khi thông tin về lượng dự trữ dầu của nước tiêu dùng dầu mỏ lớn nhất thế giới này tăng, cho thấy có quá nhiều lượng cung ứng trong mối tương quan với nhu cầu.
Cùng ngày, lòng tin cũng được khôi phục trên nhiều thị trường chứng khoán do hàng loạt các tin hỗ trợ từ nhiều đơn vị sản xuất kinh doanh khiến dầu hồi phục.
**Giá dầu dễ biến động **
Chỉ số Nikkei của Nhật Bản kết thúc giao dịch tăng 0,5%. Nhiều thị trường lớn ở châu Âu đóng cửa với mức tăng hơn 2%, chỉ số Dow Jones tại Mỹ tăng 1,7% vào giữa buổi chiều, khiến lòng tin của các nhà đầu tư về nhu cầu dầu tương lai quay trở lại.
Song một số nhà phân tích đã bày tỏ lo ngại về tính dễ biến động của giá dầu. Sự phục hồi này thậm chí còn cảm tính hơn các thông tin liên quan đến dầu mỏ.
Nhà phân tích và đầu tư Stephen Schork nói rằng, người đầu cơ phải thực sự lo lắng về một thị trường bán tháo lượng cung ứng rất lớn chỉ trong vòng một ngày, sau đó sự hồi phục lại được ghi nhận ngay sau đó.
Tháng 7 năm ngoái, giá dầu có lúc vươn lên mức kỷ lục 147 USD/thùng trước khi giảm xuống gần 30 USD hồi đầu năm nay do tác động của cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu.
**Nguyễn Thịnh**
*Theo VIT/ Reuters*
- Các bài đã đăng
[xem tất cả trong chuyên mục này](http://giacaphe.com/hang-hoa-nong-san/hang-hoa-nguyen-lieu/) [Phát hiện cơ sở sản xuất cà phê bằng đậu nành, hóa chất](http://giacaphe.com/50971/phat-hien-co-san-xuat-ca-phe-bang-dau-nanh-hoa-chat/)(22/12/2016) [Fed muốn hạn chế hoạt động của các ngân hàng trong kinh doanh hàng hóa. Tin vui hay buồn cho người làm cà phê?](http://giacaphe.com/50080/fed-muon-han-che-hoat-dong-cua-cac-ngan-hang-trong-kinh-doanh-hang-hoa-tin-vui-hay-buon-cho-nguoi-lam-ca-phe/)(25/09/2016) [(02-06-2016) Giá hàng hóa nguyên liệu vẫn còn khó khăn](http://giacaphe.com/49010/01-06-2016-gia-hang-hoa-nguyen-lieu-van-con-kho-khan/)(02/06/2016) [(31-05-2016) Đôi điều về giá dầu thô](http://giacaphe.com/48999/doi-dieu-ve-gia-dau-tho/)(31/05/2016) [Giá hàng hóa nguyên liệu: người đoán lên, kẻ nói xuống!](http://giacaphe.com/48857/gia-hang-hoa-nguyen-lieu-nguoi-doan-len-ke-noi-xuong/)(16/05/2016) [(24-4-2016) Luồng vốn tiền mặt đang chảy vào sàn kỳ hạn hàng hóa ở Trung quốc](http://giacaphe.com/48620/luong-von-tien-mat-dang-chay-vao-san-ky-han-o-trung-quoc/)(24/04/2016)

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
(0)
Thứ 2 - Thứ 7
Sáng 8h - 12h
Chiều 13h30 - 17h30
Đặt hàng online
0935968585- 0985010406
Hỗ trợ đại lý
0243 999 00 22
Tất cả có 9 Sản phẩm
Cây Lưỡi Hổ
Cây Lưỡi hổ hay còn gọi là cây Lưỡi Cọp. Cây có lá dài, mọc thẳng đứng từ gốc tượng trưng cho sức mạnh cá nhân. Là một loại cây cảnh đẹp để bạn trang trí nội thất, bàn làm việc hay dùng l�
Giá: Liên hệ
Cây Dương Sỉ lá nhuyễn
cây dương sỉ lá nhuyễn thuộc loại cây cỏ bụi. Cây có màu xanh lá mạ, lá thuôn dài. Cây dùng làm cảnh để bàn, phòng khách hay văn phòng.
Cây Tùng Thơm
Cây tùng thơm là loại cây cảnh để bàn đẹp. Cây có mùi hương dịu nhẹ, màu xanh lá mạ tươi mát cùng hình dáng đẹp đẽ. Đây là cây bạn nên có trên bàn làm việc của mình. nó sẽ giúp bạn giảm stre
Cây thanh táo
Cỏ lá tre- cỏ lá gừng
Cây Vàng Anh lá kim
Cây Mẫu Đơn Nhật
Cây Tai Tượng - Cây lá màu
Cây bỏng nẻ- cây trồng viền

Set-Cookie: language=vietnamese-utf-8; expires=Sun, 17-Sep-2017 22:08:27 GMT; Max-Age=2592000; path=/index.php


text:
Mùa hè đã đến, có khi nào bạn chạy ra giữ trơi nắng gắt, chỉ tay lên trời và hét lên : Á, nắng chết mất thôi . Quay vào nhà mở máy tính ra, không khí ngột ngạt bao trùm. Đã đến lúc bạn thay hình nền máy tính bằng hình nền máy tính biển mùa hè mát mẻ.
Ngày qua ngày, cái nóng vẫn len lủi chui vào từng kẽ phím … Bạn nghĩ đến bãi biển xanh mướt và hình ảnh các cô gái mặc bikini lượn lờ trước mặt bạn . Tỉnh giấc mới biết đó là giấc mơ, quá phũ cho đội bán mũ …
2tvo.com chia sẻ bộ hình nền biển tuyệt đẹp cho máy tính của bạn để các bạn sẽ cảm thấy cái mát ùa vào từng kẽ áo hay lẽ phím. Nhanh tay ngắm nhìn bộ hình nền máy tính biển này để đánh tan cơn nóng lực của mùa hè nhé bạn
Tìm kiếm bởi người dùng
- hinh nen dep cho may tinh
- hình nền máy vi tính
- hinh nen bien dep cho laptop
- hinh nen bien
- hình nen bien dep
- anh dep cho may tinh
- hình nền hài hước cho máy tính
- tai hinh nen may vi tinh cuc dep
- hinh nen bai bien
- hinh anh dep cho may tinh

markdown:
**Hình nền máy tính biển - Download hình nền máy tính biển độ nét cao, tải hình nền máy tính biển độ nét cao cho máy tính của bạn thêm mát mẻ. Hình nền máy tính biển cho laptop.**
Mùa hè đã đến, có khi nào bạn chạy ra giữ trơi nắng gắt, chỉ tay lên trời và hét lên : Á, nắng chết mất thôi . Quay vào nhà mở máy tính ra, không khí ngột ngạt bao trùm. Đã đến lúc bạn thay
[hình nền máy tính](http://giaitri.2tvo.com/2013/04/hinh-nen-may-tinh-dep-tai-hinh-nen-may-tinh-do-net-cao.html)bằng hình nền máy tính biển mùa hè mát mẻ.
Ngày qua ngày, cái nóng vẫn len lủi chui vào từng kẽ phím … Bạn nghĩ đến bãi biển xanh mướt và hình ảnh các cô gái mặc bikini lượn lờ trước mặt bạn . Tỉnh giấc mới biết đó là giấc mơ, quá phũ cho đội bán mũ …
2tvo.com chia sẻ bộ hình nền biển tuyệt đẹp cho máy tính của bạn để các bạn sẽ cảm thấy cái mát ùa vào từng kẽ áo hay lẽ phím. Nhanh tay ngắm nhìn bộ hình nền máy tính biển này để đánh tan cơn nóng lực của mùa hè nhé bạn
![]()
[hình nền máy tính biển](http://giaitri.2tvo.com/2013/06/hinh-nen-may-tinh-bien-tuyet-dep.html)tuyệt đẹp
![]()
![]()
![]()
**Tìm kiếm bởi người dùng**
- hinh nen dep cho may tinh
- hình nền máy vi tính
- hinh nen bien dep cho laptop
- hinh nen bien
- hình nen bien dep
- anh dep cho may tinh
- hình nền hài hước cho máy tính
- tai hinh nen may vi tinh cuc dep
- hinh nen bai bien
- hinh anh dep cho may tinh

Server: GSE


text:
Tìm kiếm
Keywords
Latest topics
August 2017
Hôm nay: Sat Aug 19, 2017 4:48 am
GÓC SỬ DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Chủ đề
- Trả lời
- Xem
- Bài gửi sau cùng
- No message.
Đang truy cập Diễn Đàn này: Không
Người Điều Hành
Không
Permissions in this forum:
Bạn không có quyền gửi bài viết
Bạn không có quyền trả lời bài viết
Legend
Sat Sep 14, 2013 2:43 pm by jeanvaljean
» Hội Thảo Học Bổng Du Học Singapore Dành Cho Sinh Viên Khu Vực Miền Tây
Wed Aug 21, 2013 10:50 am by worldwide-edu
» Hội Thảo Học Bổng Du Học Singapore Dành Cho Sinh Viên Khu Vực Miền Tây
Wed Aug 21, 2013 10:47 am by worldwide-edu
» Cơ Hội Học Bổng 100% Học Phí Cùng Đại Học Portsmouth
Wed Jun 05, 2013 10:43 am by worldwide-edu
» HỌC BỔNG DU HỌC ANH CỦA 11 TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG ĐẦU
Sat May 11, 2013 10:03 am by worldwide-edu
» Your first subject
Fri Feb 01, 2013 1:57 pm by VanThiem

markdown:
Tìm kiếm
Keywords
Latest topics
**August 2017**
|Mon||Tue||Wed||Thu||Fri||Sat||Sun|
|1||2||3||4||5||6|
|7||8||9||10||11||12||13|
|14||15||16||17||18||19||20|
|21||22||23||24||25||26||27|
|28||29||30||31|
Hôm nay: Sat Aug 19, 2017 4:48 am
[GÓC SỬ DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC](/f4-forum)
- Chủ đề
- Trả lời
- Xem
- Bài gửi sau cùng
**No message.**
Đang truy cập Diễn Đàn này: Không
Người Điều Hành
Không
**Permissions in this forum:**
Bạn
**không có quyền** gửi bài viết
Bạn
**không có quyền** trả lời bài viết
Legend
» Hội Thảo Học Bổng Du Học Singapore Dành Cho Sinh Viên Khu Vực Miền Tây
» Hội Thảo Học Bổng Du Học Singapore Dành Cho Sinh Viên Khu Vực Miền Tây
» Cơ Hội Học Bổng 100% Học Phí Cùng Đại Học Portsmouth
» HỌC BỔNG DU HỌC ANH CỦA 11 TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG ĐẦU
» Your first subject
VanThiem

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"

Cache-Control: no-cache, no-store

Vary: User-Agent

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Tìm kiếm
680.000 đ
700.000 đ
580.000 đ
540.000 VNĐ
820.000 VNĐ
540.000 VNĐ
540.000 VNĐ
530.000 đ
490.000 VNĐ
530.000 đ
490.000 VNĐ
950.000 VNĐ
2.200.000 đ
1.400.000 VNĐ
2.200.000 đ
1.400.000 VNĐ
2.200.000 đ
1.400.000 VNĐ
650.000 VNĐ
580.000 đ
540.000 VNĐ

Server: Vinahost

Cache-Control: no-cache, no-store, max-age=0


text:
Lúc 12:09 Ngày 09-09-2013
Em, là một đóa hoa giữa thung lũng, một vệt mây ở bên trời, lặng lẽ đến, lại lặng lẽ đi. Đôi vai nhỏ gánh đầy tình người, tâm hồn nhỏ nâng đỡ cả gia đình, tuổi còn trẻ như thơ như họa, như tơ như khói, lại đầy gian nan khốn khó vất vả. Em đi rồi, nhẹ như thế, như đám mây bên trời xa, câu chuyện để lại nặng như thế, ân tình cao như núi Thái Sơn...
Hãy cùng đọc và cảm nhận ý nghĩa của câu chuyện!
Ngày 24/8/1998, một đám tang vô cùng đặc biệt được tổ chức tại huyện Gia Tường, tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc). Người chết là một cô gái mới 16 tuổi trên là Thẩm Xuân Linh.
Nhưng cô được nhận những nghi lễ long trọng nhất của làng, những người anh trai của cô mặc tấm áo tang chỉ được mặc khi đưa tang cha đẻ. Anh trai cô quỳ rất lâu trước linh cữu em gái, người trong làng ai cũng đeo băng tang.
Nhưng không ai biết rằng, cô gái mười sáu tuổi này thực ra không hề có máu mủ ruột thịt gì với những người còn sống, cũng như với dân làng này, thậm chí cô chỉ là một đứa con gái riêng của mẹ kế mà ngay cả tên trong sổ hộ khẩu của làng cũng không có.
Tôi là con ruột của gia đình này.
Tháng 6 năm 1994, mẹ của Thái Xuân Linh góa chồng, đem Xuân Linh và đứa em trai từ Long Châu Tập, huyện Phạm Trạch, tỉnh Sơn Đông (TQ) sang huyện Gia Tường với gia đình mới. Bố dượng của Xuân Linh làm nghề thợ mộc, tên là Thẩm Thụ Bình, tính tình hiền lành đôn hậu.
Bố dượng có cha mẹ già 70 tuổi, và bốn đứa con trai còn đang đi học. Trong đó anh con cả Thẩm Kiến Quốc đang học Đại học Giao thông ở Tây An. Ba cậu con trai còn lại học trường phổ thông trong huyện.
Gánh nặng gia đình quá lớn, nhưng bố dượng cô giỏi nghề thợ mộc, trong nhà cũng chỉ chi tiêu dè sẻn, nên cuộc sống gia đình cũng tạm đủ.
Khi ba mẹ con Thái Xuân Linh gia nhập đại gia đình ấy, cả nhà đều vui vẻ chào đón, hay có thể bởi nhà toàn đàn ông, giờ có một cô em gái mới, cả ông bà nội lẫn bố dượng đều rất yêu quý Xuân Linh.
Khi đó, Linh chỉ vì bố mất, nhà nghèo khó, cô đành bỏ học ở nhà. Bố dượng dứt khoát đưa tiền cho cô đi học trở lại. Trong nhà vốn đã bốn đứa con đi học, giờ thêm Xuân Linh, gánh nặng càng lớn. Ông bố dượng chỉ có cách dành thời gian làm thêm lúc nông nhàn mới đủ cho chi tiêu trong gia đình.
Xuân Linh vô cùng trân trọng cơ hội được đi học, ngay học kỳ đầu tiên quay lại trường, cô đứng thứ ba trong khối. Ngoài học tập, cô lo liệu việc nhà, lúc nào rảnh rỗi thì giặt quần áo cho các anh, vác gỗ cho bố dượng, ông bố dượng thường khen ngợi:
- Bố thật là có phúc mới có đứa con gái ngoan ngoãn thế này.
Thời gian hạnh phúc chẳng bao lâu, đầu mùa hạ năm 1995, bố dượng cô trong lúc làm công trình đã ngã từ tầng ba xuống, bị liệt giường. Cột trụ trong gia đình đã gẫy, nguồn kinh tế chính của gia đình bị cắt đứt, và tiền chữa bệnh của bố dượng cô đã mang lại một khoản nợ rất lớn cho gia đình.
Thật đáng tiếc, khi mẹ Xuân Linh được bác sĩ cho biết, bệnh của chồng mới sẽ không bao giờ khỏi, cả đời nằm liệt giường, mẹ cô đã rất đau khổ. Bà không thể chịu đựng nổi sự rủi ro liên tiếp từ hai đời chồng, lại biết không gánh vác được một gánh nặng quá lớn từ gia đình chồng, mất hết hy vọng và niềm tin vào cuộc sống.
Bà ôm đứa con trai nhỏ ra đi, bỏ lại một nhà đầy người già, bệnh tật, trẻ con cho dù Xuân Linh năn nỉ, cầu xin mẹ như thế nào.
Thấy bố như thế, người con trai thứ hai định xin nhập ngũ, ông bố không đồng ý bởi anh thứ hai và thứ ba sắp cùng thi tốt nghiệp phổ thông, thành tích luôn đứng đầu trường.
Người con thứ ba cũng đòi bỏ học, muốn đi làm để gánh vác gia đình.
Vào lúc cả nhà bàn cãi, Xuân Linh đề nghị cho em nghỉ học, thay mẹ chèo chống gia đình này. Bố dượng cô rơi nước mắt, ngay cả ông bà nội cũng khóc. Bố dượng cô đau khổ nói:
- Xuân Linh, bố xin lỗi con! Các anh con đã học chừng đó năm rồi, giờ bỏ đi uổng phí quá, bố biết là làm thế con sẽ thiệt thòi
Ba người anh trai đều nắm chặt tay em gái, cùng thề với bố, cho dù sau này ai thi đỗ đại học, cũng đều nhớ công người em gái.
Mẹ Xuân Linh bỏ đi, nguồn kinh tế của gia đình lại mất hẳn chút hỗ trợ cuối cùng. Ông bà nội đều thở dài, bố dượng gạt nước mắt, các anh trai Xuân Linh cũng lo âu, cả nhà rơi vào tình trạng thấp thỏm bất an, buồn thảm. Những người làng an ủi cô bé:
- Ở đây cháu không có người thân, hay là cháu quay về nhà ông bà ở bên Phạm Trạch đi!
- Không, cháu không đi được, mẹ cháu bỏ đi rồi cháu không thể cũng bỏ đi nốt!
Xuân Linh nói với bố dượng:
- Bố ạ, mẹ con bỏ đi rồi, là mẹ con nhẫn tâm; nhưng con hứa con không bao giờ bỏ nhà đi, con sẽ ở lại đây cùng vượt qua hoạn nạn với mọi người, từ hôm nay con xin được là con đẻ của bố!
Năm đó, Xuân Linh mới 12 tuổi, đổi từ họ Thái sang họ Thẩm.
Làm đồng, việc nhà, chăm sóc người lớn, tất cả mọi việc Xuân Linh đều gánh vác, cô bé làm việc như một phụ nữ thực thụ trong một gia đình nông dân, thức dậy lúc mặt trời mọc, trời tối hẳn mới nghỉ ngơi, cẩn trọng tính toán từng món một trong gia đình để lo liệu qua ngày.
Xuân Linh biết, để gia cảnh đỡ khó, thì sức khỏe của bố phải tốt lên, cho nên vào những lúc nông nhàn, cô bé không quên chăm sóc chu đáo cho bố. Mùa hè năm 1996, thời tiết nóng bức, bệnh tình bố dượng cô nặng lên, Xuân Linh quyết định đưa bố lên nằm viện trên thành phố Tề Ninh.
Thu xếp xong việc nhà, cô kéo bố lên thành phố chữa bệnh. Đường đất 80 km, cô kéo xe hết đúng hai ngày một đêm. Khi đến nơi, chân cô đã lở ra, vai kéo sưng u lên một cục lớn.
Để tiết kiệm tiền, Xuân Linh đã ngủ trong nhà để xe đạp của bệnh viện, người trông xe tưởng cô là ăn mày, đã mấy lần xua cô ra ngoài. Xuân Linh đành kể hết sự tình, ông già trông xe cảm động quá, không chỉ cho cô mang chiếc xe kéo đặt vào tận bên trong nhà xe, còn kiếm cho cô một cái màn chống muỗi.
Dưới sự chăm sóc của con gái nhỏ, bệnh của bố dượng cô dần ổn định hơn, cô lại kéo bố về quê trên chiếc xe ấy.
Vừa về đến quê, là vào vụ thu hoạch lúa mạch, các anh đều đang ở trường, ông bà nội chỉ có thể giúp cô nấu cơm và bó những túm lúa, thế là hơn bảy mẫu đất lúa mạch đang chín, lại một mình Xuân Linh cắt. Để kịp thu hoạch, suốt mấy ngày liên tục cô bé ngủ lại ngoài ruộng lúa, mệt tới mức không chống đỡ nổi nữa thì nằm ngủ luôn trên lúa mạch, ngủ dậy lại cắt tiếp.
Vì quá lo lắng, lại vì lao lực, miệng Xuân Linh nở những mụn nước nhỏ, tay chân xước máu. Thật sự cô bé đã kiệt sức, còn lại hai mẫu lúa mạch nữa.
Đều là lương thực gia đình trông vào đó!
Cô bé bất lực đứng giữa ruộng lúa mạch khóc nức nở không thành tiếng, khóc tới mức hàng xóm chung quanh thấy thương hại quá, bèn tới năm tay mười tay giúp cô gặt nốt mảnh ruộng.
Đợt thu hoạch khó nhọc đó đổi lại được lương thực đủ ăn cho cả gia đình.
Anh thứ hai đã đỗ kết quả rất cao trong kỳ thi tốt nghiệp trung học, nhờ kết quả đó, anh được tuyển vào trường đại học Đồng Tề ở tận Thượng Hải.
Cầm giấy báo nhập học của anh thứ hai, Xuân Linh chạy như bay về nhà quên hết mệt nhọc, nhảy lên vui sướng. Nhìn đứa em gái vừa bé vừa đen, người anh thứ ba là Thẩm Kiến Văn rớt nước mắt tuổi thân vì thi trượt đại học.
Thẩm Kiến Văn buồn rầu nói:
- Anh xin lỗi, em đã vất vả vì cả gia đình, mà anh lại thi trượt!
Vừa nói anh ba vừa khóc. Xuân Linh hốt hoảng nắm lấy tay anh:
- Năm nay thi trượt thì năm sau thi tiếp, anh đừng nản chí như thế!
Thẩm Kiến Văn quyết định không thi đại học nữa, ở nhà kiếm sống giúp em gái. Xuân Linh không đồng tình:
- Em chịu vất vả cũng chỉ vì muốn các anh học lên đại học mà thôi! Anh thất bại là em cũng thất bại!
Ba nghìn Nhân dân tệ học phí là gánh nặng quá lớn với cả gia đình. Vào lúc bất lực ấy, Thẩm Xuân Linh nghĩ đến chuyện đi bán máu.
Lần thứ nhất đến nơi bán máu, vì quá nhỏ tuổi, bác sĩ không đồng ý!
Lần thứ hai, cô nói dối tuổi mình, cuối cùng được bán 200 ml máu. Cầm được 400 tệ tiền bán máu, nỗi buồn bã của cô vẫn không bớt đi. Vì 400 tệ so với 3.000 tệ thì còn quá ít ỏi. Như cốc nước hắt vào đống lửa, chả thấm vào đâu.
Ba ngày sau, cô quay trở lại trạm y tế. Lần này, nói kiểu gì bác sĩ cũng quyết không lấy máu của Xuân Linh. Quá lo lắng, cô đành quỳ xuống cầu xin bác sĩ, và kể cho ông biết lý do.
Bác sĩ trầm ngâm rất lâu, cuối cùng ông thở dài bảo:
- Thôi được, chỉ một lần này thôi nhé! Lần sau cháu đừng đến đây nữa, cháu còn quá nhỏ, cơ thể còn đang phải lớn nữa!
Ông bác sĩ chỉ rút một lượng máu rất nhỏ tượng trưng, rồi móc túi ra đưa cho cô 700 tệ, làm Xuân Linh vô cùng cảm động.
Về nhà, Xuân Linh đưa tiền cho bố dượng, bố vội hỏi tiền ở đâu ra mà nhiều thế này, cô nói dối là đi vay người ta.
Bố cô cầm tay con xem xét, lại móc từ túi cô ra hai tờ giấy bán máu.
Cả nhà cô đều kinh hãi.
Nhưng số tiền đó còn lâu mới đủ được, dù chỉ một nửa học phí cho người anh.
Bố dượng cô quyết định bán đi một phần mảnh đất từ ngôi nhà cũ của họ, ông bà nội cũng bán ba cây dương vốn định dành gỗ để đóng quan tài cho ông bà sau này. Khi bố dượng không đồng ý bán ba cây dương, ông bà nói:
- Máu của Xuân Linh còn không tiếc, chúng tôi còn cần quan tài để làm gì nữa!
Dưới sự nỗ lực của toàn gia đình, tiền học cho anh hai, anh ba cuối cùng đã thu xếp xong. Để anh Thẩm Tiến Quân có thứ để lên trường, suốt mấy tối liền Xuân Linh thức khuya khâu vỏ chăn mới và giầy vải cho anh.
Vào lúc lên đường, Xuân Linh ra bến xe tiễn anh, cô nói:
- Anh ạ, nhà mình tuy nghèo, nhưng khảng khái, anh phải học cho ra học, anh đừng lo lắng chuyện ở nhà, cũng đừng tự khắc nghiệt với bản thân mình quá, anh cần tiền tiêu cứ viết thư về cho nhà nhé, em sẽ lo cho anh!
Thẩm Tiến Quân không nén được, ôm lấy đứa em nhỏ vào lòng, cảm động trào nước mắt.
Có thể bỏ rơi cha, không được phép bỏ rơi em
Những người anh lên đường đi học rồi, Xuân Linh bắt đầu tính toán xem làm cách nào kiếm tiền để chữa bệnh cho bố, lo học phí cho các anh trai. Ban đầu, cô định theo chân các chị trong làng ra ngoài đi làm kiếm tiền, nhưng ở nhà còn hai người già và một người bệnh đều cần chăm sóc, cô chỉ có thể ở lại. Cân nhắc kỹ, cô quyết định trồng bông.
Trồng bông không giống như trồng những cây khác, không chỉ phí sức trồng trọt, ngay khoản phun thuốc sâu cho bông cũng rất nguy hiểm, nhưng Xuân Linh tính nhẩm ra, một năm trồng bông có thể thu lãi được 8-9 nghìn Nhân dân tệ (16-18 triệu VND), cô không trù trừ bắt tay vào làm ngay.
Cô háo hức trồng xuống cây bông, nhưng chẳng mấy lâu, khu vực Lỗ Tây Nam (mấy huyện thuộc Sơn Đông) gặp dịch sâu xanh trên lá bông (Helicoverpa armigera) tràn tới, vụ dịch làm Xuân Linh cuống quýt, cô bé người còn chưa cao bằng ngọn cây bông đã cõng bình xịt thuốc sâu nặng hơn 20kg sau lưng đi dọc ruộng bông để xịt thuốc.
Cô nghe người ta nói, lúc chính ngọ thời tiết nóng nực nhất, là lúc trừ sâu có hiệu quả lớn nhất. Cô liền chọn lúc giữa trưa nắng to đi phun thuốc sâu, mặt trời rát bỏng trút nóng xuống cánh đồng bông hầm hập như một lò hấp khí nóng, làm Xuân Linh không thở nổi. Cô chỉ có thể chạy phun một hàng rồi chạy ra hít thở không khí. Một ngày vào lúc chính ngọ, vì thùng thuốc sâu bị rò chảy, cô trúng độc, ngất đi.
Người làng khiêng Xuân Linh về. Lúc tỉnh lại, cô không để ý đến sự ngăn cản của người bố nằm liệt giường, lại đòi chạy ra ruộng bông luôn. Năm đó, bông được mùa thu hoạch lớn, nhưng vì thế mà giá thu mua bị dìm xuống rất thấp, và Xuân Linh vẫn không thể kiếm được khoản tiền như cô mong muốn.
Đầu óc thông minh của Xuân Linh lại suy tính, cô đang nghĩ có cách nào kiếm được tiền nhanh nhất. Lúc nông nhàn, cô đã từng theo người làng đi thu mua hoa hòe, cành liễu (dùng như sợi bàng, sợi chiếu cói của VN), cũng từng đi bán mũ nan, đậu tương. Sau này, cô nghe người ta nói táo Tứ Thủy ở huyện bên rất rẻ, cô lại cùng ông bác trong làng đi Tứ Thủy buôn táo.
Hàng ngày, sau bữa tối, cô kéo xe kéo lên đường, lúc trời hơi rạng thì tới được vườn táo, chất đầy xe táo rồi quay về ngay. Đàn ông thanh niên kéo một xe, cô cũng kéo một xe. Dọc đường, người ta đều ăn táo giải khát, cô thì chưa từng ăn một quả táo nào, ngay cả những quả dập nát cũng giữ lại phần bố, cho ông bà ăn.
Anh thứ tư Thẩm Kiến Hoa thấy đứa em 14 tuổi vất vả như thế, quá áy náy, quyết định bỏ học và cũng trốn nghĩa vụ quân sự, ở nhà kiếm sống thay em.
Xuân Linh khuyên anh thế này:
- Em hâm mộ nhất trên đời này là quân nhân, anh ở nhà rồi sau này anh sẽ ra sao? Anh cứ đi đi, em vẫn còn chống đỡ gia đình này được.
Ngày anh tư lên đường, Xuân Linh rút từ trong túi ra một ít tiền lẻ nhàu nát dúi vào tay anh trai:
- Đây là 80 tệ, tiền em dành riêng ra, anh giữ lấy để tiêu vặt, vào bộ đội rồi anh nhớ cố gắng.
Thẩm Kiến Hoa mắt rưng rưng.
Mùa xuân năm 1997 là mùa xuân vui sướng hạnh phúc nhất của Xuân Linh. Tết năm đó, ngoài người anh thứ tư đang ở bộ đội, cả ba anh trai đều quay về nhà ăn tết. Và ai cũng mang quà về cho cô em gái. Người anh cả là sinh viên mang tặng em một bộ quần áo mới, người anh thứ hai cũng là sinh viên tặng em một chiếc khăn màu hồng, người anh thứ ba đang ôn thi cũng mua cho em một hộp kem trang điểm.
Xuân Linh ôm tất cả quà vào lòng vui sướng, nhảy lên cười, lúc đó cô bé quay trở lại vẻ ngây thơ con nít vốn có. Bố gọi ba đứa con trai đến bên giường:
- Các con phải báo đáp cho Linh, vì nó đã quá khổ sở rồi. Ngày sau các con trưởng thành, các con có quyền quên bố đi, nhưng không bao giờ được phép quên Xuân Linh.
Tình thân vĩnh viễn
Công việc nhà nông bận rộn, nhưng Xuân Linh không quên bệnh của bố dượng, hễ có hy vọng, ngại gì đường xa núi cao, cô đều kéo bố đi. Trời xanh không phụ người có công, bệnh của bố dượng đã đỡ hơn rất nhiều, đã có lúc ông chống được gậy đứng lên. Những người anh học hành tấn tới. Anh cả Thẩm Kiến Quốc sau khi tốt nghiệp đại học đã thi đỗ để học tiếp Thạc sĩ.
Người anh thứ tư Thẩm Kiến Hoa đã được vào Đảng trong quân ngũ, được đề bạt lên làm trung đội trưởng. Tháng 9/1997, người anh thứ ba Thẩm Kiến Văn cũng thi đỗ cao đẳng, được Học viện Đông y Sơn Đông nhận vào học.
Tháng 3/1998, bà nội bỗng dưng bệnh nặng, lúc lâm chung, bà cụ nắm chặt lấy tay Xuân Linh nói: “Xuân Linh, cả đời bà chẳng có gì tiếc nuối, vì đã có một đứa cháu ngoan như cháu, bà chỉ thương xót cháu thôi!” Nói rồi bà lần từ dưới gối ra một chiếc vòng tay bằng ngọc đưa cho Xuân Linh, Xuân Linh không dám cầm. Ông nội nói: “Xuân Linh, đấy là thứ bà nội định để dành cho cháu dâu đầu, nhưng bà nội nghĩ, cái vòng này nên để dành cho cháu, cháu hãy nhận cho bà mãn nguyện đi!”. Xuân Linh nuốt nước mắt rưng rưng nhận lấy.
Sau khi bà nội mất, người anh thứ tư viết thư về, nói sẽ chuẩn bị thi vào trường quân sự, nhưng khi biết bà nội vừa mất, trong nhà đã lo liệu hết tiền, anh bèn quyết định bỏ cuộc. Xuân Linh đọc thư, lo lắng, cô liền tìm người nhờ gửi thư cho anh trai khuyên ngăn, và gửi kèm theo đó 200 tệ, để anh trai mua sách vở ôn thi. Cô nói: “Anh ạ, thi vào trường quân sự là việc lớn cả đời anh, đừng để khó khăn trước mắt làm ngăn cản việc cả đời”.
Đúng lúc đó, mẹ Xuân Linh đã bỏ đi biệt tăm tích lâu nay, bỗng gửi thư về cho cô, thì ra mấy năm nay, mẹ cô bỏ đi rồi đã làm một tờ giấy li hôn giả mạo với bố dượng, rồi sang huyện Bình Dương ăn ở với một ông có tiệm thực phẩm, cuộc sống khá sung túc. Mẹ cô nghe qua người khác mới biết con gái mình mấy năm nay chịu cực khổ vô vàn, trong lòng bà rất ăn năn. Mẹ cô gửi thư tới muốn bảo con gái bỏ sang huyện Bình Dương, hứa sẽ tìm cho cô một gia đình đàng hoàng để gả chồng.
Đọc lá thư của mẹ, Xuân Linh nước mắt dào dạt, rất muốn được sống một cuộc sống đơn giản vô lo của một cô con gái bên cạnh mẹ. Nhưng cô cũng không thể nào bỏ rơi gia đình này, cái gia đình nghèo khổ hoạn nạn, nhưng cả nhà đều chân tình yêu thương cô!
Bố dượng biết con gái khó xử, khuyên cô:
- Xuân Linh, đi tìm mẹ con đi! Bố không trách con, cả nhà ta đã khổ, kéo theo cả đời con khổ theo thì bố không nỡ lòng nào!
Xuân Linh cắn chặt môi, quỳ xuống trước giường bệnh của bố:
- Bố ạ, khổ sở nữa con cũng chịu được, bố đừng đuổi con đi!
Xuân Linh nhờ người viết thư trả lời mẹ rằng, cô không muốn theo mẹ.
Một ngày tháng 9/1998, vì muốn kiếm tiền cho anh trai thứ tư ôn thi, cô lại nghĩ đến việc đi bán máu. Sau rất nhiều lần cầu xin, cuối cùng bác sĩ đã đồng ý, lấy 300ml máu của cô. Vốn thân thể gầy gò yếu ớt vì thiếu dinh dưỡng, giờ Xuân Linh càng yếu.
Nhưng cô lấy lại tinh thần, đi ra bưu điện gửi mấy trăm tệ đó cho anh. Lúc liêu xiêu qua đường, vì không còn tinh thần để ý kỹ, cô bị một xe tải lớn chở các cuộn sắt gạt ngã, bánh xe lớn nghiến qua người Xuân Linh.
Tin dữ đến, ông nội cô không chịu đựng nổi, đổ bệnh liệt giường, bố dượng Xuân Linh cũng ngất đi nhiều lần. Người anh thứ ba Thẩm Kiến Văn là người đầu tiên biết tin này, anh chạy về nhà, chỉ còn biết khóc bên thi thể em.
Người anh thứ hai Thẩm Kiến Quân nhận được điện báo, suốt hai ngày đi tàu về không ăn không ngủ, khóc từ Thượng Hải về đến Sơn Đông.
Ở tít tận Tây An, người anh cả Thẩm Kiến Quốc đang học thạc sĩ được tin cũng khóc rụng rời, không thể về dự đám tang được, anh điện về nhà: “Em gái yêu quý, em dùng tấm lòng người mẹ để gánh vác cả gia đình này, dùng đôi vai yếu ớt để dựng lên một niềm hy vọng, cả gia đình mãi mãi yêu em.”
Vừa nhận được giấy báo nhập học của Học viện Lục quân Quế Lâm, người anh thứ tư Thẩm Kiến Hoa cũng đồng thời nhận tin em chết, anh ngã ngất đi trên thao trường. Tỉnh dậy liền vội vã về quê.
Nhưng ở quê, những người chết trẻ vị thành niên không được phép tổ chức đám ma, ngay cả nghĩa trang của dòng họ cũng không được phép vào chôn cùng.
Xuân Linh đến đây sống bốn năm, họ tên thì đã đổi, nhưng hộ khẩu thì không có, ngay cả tư cách là dân chúng của địa phương cũng không có, không được coi là người làng. Nhưng những người già trong làng cảm động trước cuộc đời hiếu nghĩa của Xuân Linh. Người già nói, đứa con gái tốt đẹp thế, chết rồi thì tại sao còn phải để nó phải chịu tức tưởi nữa.
Nhà văn Lưu Hồng, người đã từng đến viết bài phỏng vấn Xuân Linh hồi trước cũng đến dự tang lễ, và viết một bài ai điếu cho cô bé:
“Em, là một đóa hoa giữa thung lũng, một vệt mây ở bên trời, lặng lẽ đến, lại lặng lẽ đi.
Đôi vai nhỏ gánh đầy tình người, tâm hồn nhỏ nâng đỡ cả gia đình, tuổi còn trẻ như thơ như họa, như tơ như khói, lại đầy gian nan khốn khó vất vả.
Em đi rồi, nhẹ như thế, như đám mây bên trời xa, câu chuyện để lại nặng như thế, ân tình cao như núi Thái Sơn...”.
Những người con gái đều có những son phấn của riêng mình, có lẽ Xuân Linh cả đời chưa chạm vào son phấn, nhưng cô vẫn là người con gái đẹp nhất.
<Nguồn: giaynangchieucao.com>

markdown:
Lúc 12:09 Ngày 09-09-2013
Em, là một đóa hoa giữa thung lũng, một vệt mây ở bên trời, lặng lẽ đến, lại lặng lẽ đi. Đôi vai nhỏ gánh đầy tình người, tâm hồn nhỏ nâng đỡ cả gia đình, tuổi còn trẻ như thơ như họa, như tơ như khói, lại đầy gian nan khốn khó vất vả. Em đi rồi, nhẹ như thế, như đám mây bên trời xa, câu chuyện để lại nặng như thế, ân tình cao như núi Thái Sơn...
Hãy cùng đọc và cảm nhận ý nghĩa của câu chuyện!
Ngày 24/8/1998, một đám tang vô cùng đặc biệt được tổ chức tại huyện Gia Tường, tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc). Người chết là một cô gái mới 16 tuổi trên là Thẩm Xuân Linh.
Nhưng cô được nhận những nghi lễ long trọng nhất của làng, những người anh trai của cô mặc tấm áo tang chỉ được mặc khi đưa tang cha đẻ. Anh trai cô quỳ rất lâu trước linh cữu em gái, người trong làng ai cũng đeo băng tang.
Nhưng không ai biết rằng, cô gái mười sáu tuổi này thực ra không hề có máu mủ ruột thịt gì với những người còn sống, cũng như với dân làng này, thậm chí cô chỉ là một đứa con gái riêng của mẹ kế mà ngay cả tên trong sổ hộ khẩu của làng cũng không có.
**Tôi là con ruột của gia đình này.**
Tháng 6 năm 1994, mẹ của Thái Xuân Linh góa chồng, đem Xuân Linh và đứa em trai từ Long Châu Tập, huyện Phạm Trạch, tỉnh Sơn Đông (TQ) sang huyện Gia Tường với gia đình mới. Bố dượng của Xuân Linh làm nghề thợ mộc, tên là Thẩm Thụ Bình, tính tình hiền lành đôn hậu.
Bố dượng có cha mẹ già 70 tuổi, và bốn đứa con trai còn đang đi học. Trong đó anh con cả Thẩm Kiến Quốc đang học Đại học Giao thông ở Tây An. Ba cậu con trai còn lại học trường phổ thông trong huyện.
Gánh nặng gia đình quá lớn, nhưng bố dượng cô giỏi nghề thợ mộc, trong nhà cũng chỉ chi tiêu dè sẻn, nên cuộc sống gia đình cũng tạm đủ.
Khi ba mẹ con Thái Xuân Linh gia nhập đại gia đình ấy, cả nhà đều vui vẻ chào đón, hay có thể bởi nhà toàn đàn ông, giờ có một cô em gái mới, cả ông bà nội lẫn bố dượng đều rất yêu quý Xuân Linh.
Khi đó, Linh chỉ vì bố mất, nhà nghèo khó, cô đành bỏ học ở nhà. Bố dượng dứt khoát đưa tiền cho cô đi học trở lại. Trong nhà vốn đã bốn đứa con đi học, giờ thêm Xuân Linh, gánh nặng càng lớn. Ông bố dượng chỉ có cách dành thời gian làm thêm lúc nông nhàn mới đủ cho chi tiêu trong gia đình.
Xuân Linh vô cùng trân trọng cơ hội được đi học, ngay học kỳ đầu tiên quay lại trường, cô đứng thứ ba trong khối. Ngoài học tập, cô lo liệu việc nhà, lúc nào rảnh rỗi thì giặt quần áo cho các anh, vác gỗ cho bố dượng, ông bố dượng thường khen ngợi:
- Bố thật là có phúc mới có đứa con gái ngoan ngoãn thế này.
Thời gian hạnh phúc chẳng bao lâu, đầu mùa hạ năm 1995, bố dượng cô trong lúc làm công trình đã ngã từ tầng ba xuống, bị liệt giường. Cột trụ trong gia đình đã gẫy, nguồn kinh tế chính của gia đình bị cắt đứt, và tiền chữa bệnh của bố dượng cô đã mang lại một khoản nợ rất lớn cho gia đình.
Thật đáng tiếc, khi mẹ Xuân Linh được bác sĩ cho biết, bệnh của chồng mới sẽ không bao giờ khỏi, cả đời nằm liệt giường, mẹ cô đã rất đau khổ. Bà không thể chịu đựng nổi sự rủi ro liên tiếp từ hai đời chồng, lại biết không gánh vác được một gánh nặng quá lớn từ gia đình chồng, mất hết hy vọng và niềm tin vào cuộc sống.
Bà ôm đứa con trai nhỏ ra đi, bỏ lại một nhà đầy người già, bệnh tật, trẻ con cho dù Xuân Linh năn nỉ, cầu xin mẹ như thế nào.
Thấy bố như thế, người con trai thứ hai định xin nhập ngũ, ông bố không đồng ý bởi anh thứ hai và thứ ba sắp cùng thi tốt nghiệp phổ thông, thành tích luôn đứng đầu trường.
Người con thứ ba cũng đòi bỏ học, muốn đi làm để gánh vác gia đình.
Vào lúc cả nhà bàn cãi, Xuân Linh đề nghị cho em nghỉ học, thay mẹ chèo chống gia đình này. Bố dượng cô rơi nước mắt, ngay cả ông bà nội cũng khóc. Bố dượng cô đau khổ nói:
- Xuân Linh, bố xin lỗi con! Các anh con đã học chừng đó năm rồi, giờ bỏ đi uổng phí quá, bố biết là làm thế con sẽ thiệt thòi
Ba người anh trai đều nắm chặt tay em gái, cùng thề với bố, cho dù sau này ai thi đỗ đại học, cũng đều nhớ công người em gái.
Mẹ Xuân Linh bỏ đi, nguồn kinh tế của gia đình lại mất hẳn chút hỗ trợ cuối cùng. Ông bà nội đều thở dài, bố dượng gạt nước mắt, các anh trai Xuân Linh cũng lo âu, cả nhà rơi vào tình trạng thấp thỏm bất an, buồn thảm. Những người làng an ủi cô bé:
- Ở đây cháu không có người thân, hay là cháu quay về nhà ông bà ở bên Phạm Trạch đi!
- Không, cháu không đi được, mẹ cháu bỏ đi rồi cháu không thể cũng bỏ đi nốt!
Xuân Linh nói với bố dượng:
- Bố ạ, mẹ con bỏ đi rồi, là mẹ con nhẫn tâm; nhưng con hứa con không bao giờ bỏ nhà đi, con sẽ ở lại đây cùng vượt qua hoạn nạn với mọi người, từ hôm nay con xin được là con đẻ của bố!
Năm đó, Xuân Linh mới 12 tuổi, đổi từ họ Thái sang họ Thẩm.
Làm đồng, việc nhà, chăm sóc người lớn, tất cả mọi việc Xuân Linh đều gánh vác, cô bé làm việc như một phụ nữ thực thụ trong một gia đình nông dân, thức dậy lúc mặt trời mọc, trời tối hẳn mới nghỉ ngơi, cẩn trọng tính toán từng món một trong gia đình để lo liệu qua ngày.
Xuân Linh biết, để gia cảnh đỡ khó, thì sức khỏe của bố phải tốt lên, cho nên vào những lúc nông nhàn, cô bé không quên chăm sóc chu đáo cho bố. Mùa hè năm 1996, thời tiết nóng bức, bệnh tình bố dượng cô nặng lên, Xuân Linh quyết định đưa bố lên nằm viện trên thành phố Tề Ninh.
Thu xếp xong việc nhà, cô kéo bố lên thành phố chữa bệnh. Đường đất 80 km, cô kéo xe hết đúng hai ngày một đêm. Khi đến nơi, chân cô đã lở ra, vai kéo sưng u lên một cục lớn.
Để tiết kiệm tiền, Xuân Linh đã ngủ trong nhà để xe đạp của bệnh viện, người trông xe tưởng cô là ăn mày, đã mấy lần xua cô ra ngoài. Xuân Linh đành kể hết sự tình, ông già trông xe cảm động quá, không chỉ cho cô mang chiếc xe kéo đặt vào tận bên trong nhà xe, còn kiếm cho cô một cái màn chống muỗi.
Dưới sự chăm sóc của con gái nhỏ, bệnh của bố dượng cô dần ổn định hơn, cô lại kéo bố về quê trên chiếc xe ấy.
Vừa về đến quê, là vào vụ thu hoạch lúa mạch, các anh đều đang ở trường, ông bà nội chỉ có thể giúp cô nấu cơm và bó những túm lúa, thế là hơn bảy mẫu đất lúa mạch đang chín, lại một mình Xuân Linh cắt. Để kịp thu hoạch, suốt mấy ngày liên tục cô bé ngủ lại ngoài ruộng lúa, mệt tới mức không chống đỡ nổi nữa thì nằm ngủ luôn trên lúa mạch, ngủ dậy lại cắt tiếp.
Vì quá lo lắng, lại vì lao lực, miệng Xuân Linh nở những mụn nước nhỏ, tay chân xước máu. Thật sự cô bé đã kiệt sức, còn lại hai mẫu lúa mạch nữa.
Đều là lương thực gia đình trông vào đó!
Cô bé bất lực đứng giữa ruộng lúa mạch khóc nức nở không thành tiếng, khóc tới mức hàng xóm chung quanh thấy thương hại quá, bèn tới năm tay mười tay giúp cô gặt nốt mảnh ruộng.
Đợt thu hoạch khó nhọc đó đổi lại được lương thực đủ ăn cho cả gia đình.
Anh thứ hai đã đỗ kết quả rất cao trong kỳ thi tốt nghiệp trung học, nhờ kết quả đó, anh được tuyển vào trường đại học Đồng Tề ở tận Thượng Hải.
Cầm giấy báo nhập học của anh thứ hai, Xuân Linh chạy như bay về nhà quên hết mệt nhọc, nhảy lên vui sướng. Nhìn đứa em gái vừa bé vừa đen, người anh thứ ba là Thẩm Kiến Văn rớt nước mắt tuổi thân vì thi trượt đại học.
Thẩm Kiến Văn buồn rầu nói:
- Anh xin lỗi, em đã vất vả vì cả gia đình, mà anh lại thi trượt!
Vừa nói anh ba vừa khóc. Xuân Linh hốt hoảng nắm lấy tay anh:
- Năm nay thi trượt thì năm sau thi tiếp, anh đừng nản chí như thế!
Thẩm Kiến Văn quyết định không thi đại học nữa, ở nhà kiếm sống giúp em gái. Xuân Linh không đồng tình:
- Em chịu vất vả cũng chỉ vì muốn các anh học lên đại học mà thôi! Anh thất bại là em cũng thất bại!
Ba nghìn Nhân dân tệ học phí là gánh nặng quá lớn với cả gia đình. Vào lúc bất lực ấy, Thẩm Xuân Linh nghĩ đến chuyện đi bán máu.
Lần thứ nhất đến nơi bán máu, vì quá nhỏ tuổi, bác sĩ không đồng ý!
Lần thứ hai, cô nói dối tuổi mình, cuối cùng được bán 200 ml máu. Cầm được 400 tệ tiền bán máu, nỗi buồn bã của cô vẫn không bớt đi. Vì 400 tệ so với 3.000 tệ thì còn quá ít ỏi. Như cốc nước hắt vào đống lửa, chả thấm vào đâu.
Ba ngày sau, cô quay trở lại trạm y tế. Lần này, nói kiểu gì bác sĩ cũng quyết không lấy máu của Xuân Linh. Quá lo lắng, cô đành quỳ xuống cầu xin bác sĩ, và kể cho ông biết lý do.
Bác sĩ trầm ngâm rất lâu, cuối cùng ông thở dài bảo:
- Thôi được, chỉ một lần này thôi nhé! Lần sau cháu đừng đến đây nữa, cháu còn quá nhỏ, cơ thể còn đang phải lớn nữa!
Ông bác sĩ chỉ rút một lượng máu rất nhỏ tượng trưng, rồi móc túi ra đưa cho cô 700 tệ, làm Xuân Linh vô cùng cảm động.
Về nhà, Xuân Linh đưa tiền cho bố dượng, bố vội hỏi tiền ở đâu ra mà nhiều thế này, cô nói dối là đi vay người ta.
Bố cô cầm tay con xem xét, lại móc từ túi cô ra hai tờ giấy bán máu.
Cả nhà cô đều kinh hãi.
Nhưng số tiền đó còn lâu mới đủ được, dù chỉ một nửa học phí cho người anh.
Bố dượng cô quyết định bán đi một phần mảnh đất từ ngôi nhà cũ của họ, ông bà nội cũng bán ba cây dương vốn định dành gỗ để đóng quan tài cho ông bà sau này. Khi bố dượng không đồng ý bán ba cây dương, ông bà nói:
- Máu của Xuân Linh còn không tiếc, chúng tôi còn cần quan tài để làm gì nữa!
Dưới sự nỗ lực của toàn gia đình, tiền học cho anh hai, anh ba cuối cùng đã thu xếp xong. Để anh Thẩm Tiến Quân có thứ để lên trường, suốt mấy tối liền Xuân Linh thức khuya khâu vỏ chăn mới và giầy vải cho anh.
Vào lúc lên đường, Xuân Linh ra bến xe tiễn anh, cô nói:
- Anh ạ, nhà mình tuy nghèo, nhưng khảng khái, anh phải học cho ra học, anh đừng lo lắng chuyện ở nhà, cũng đừng tự khắc nghiệt với bản thân mình quá, anh cần tiền tiêu cứ viết thư về cho nhà nhé, em sẽ lo cho anh!
Thẩm Tiến Quân không nén được, ôm lấy đứa em nhỏ vào lòng, cảm động trào nước mắt.
**Có thể bỏ rơi cha, không được phép bỏ rơi em**
Những người anh lên đường đi học rồi, Xuân Linh bắt đầu tính toán xem làm cách nào kiếm tiền để chữa bệnh cho bố, lo học phí cho các anh trai. Ban đầu, cô định theo chân các chị trong làng ra ngoài đi làm kiếm tiền, nhưng ở nhà còn hai người già và một người bệnh đều cần chăm sóc, cô chỉ có thể ở lại. Cân nhắc kỹ, cô quyết định trồng bông.
Trồng bông không giống như trồng những cây khác, không chỉ phí sức trồng trọt, ngay khoản phun thuốc sâu cho bông cũng rất nguy hiểm, nhưng Xuân Linh tính nhẩm ra, một năm trồng bông có thể thu lãi được 8-9 nghìn Nhân dân tệ (16-18 triệu VND), cô không trù trừ bắt tay vào làm ngay.
Cô háo hức trồng xuống cây bông, nhưng chẳng mấy lâu, khu vực Lỗ Tây Nam (mấy huyện thuộc Sơn Đông) gặp dịch sâu xanh trên lá bông (Helicoverpa armigera) tràn tới, vụ dịch làm Xuân Linh cuống quýt, cô bé người còn chưa cao bằng ngọn cây bông đã cõng bình xịt thuốc sâu nặng hơn 20kg sau lưng đi dọc ruộng bông để xịt thuốc.
Cô nghe người ta nói, lúc chính ngọ thời tiết nóng nực nhất, là lúc trừ sâu có hiệu quả lớn nhất. Cô liền chọn lúc giữa trưa nắng to đi phun thuốc sâu, mặt trời rát bỏng trút nóng xuống cánh đồng bông hầm hập như một lò hấp khí nóng, làm Xuân Linh không thở nổi. Cô chỉ có thể chạy phun một hàng rồi chạy ra hít thở không khí. Một ngày vào lúc chính ngọ, vì thùng thuốc sâu bị rò chảy, cô trúng độc, ngất đi.
Người làng khiêng Xuân Linh về. Lúc tỉnh lại, cô không để ý đến sự ngăn cản của người bố nằm liệt giường, lại đòi chạy ra ruộng bông luôn. Năm đó, bông được mùa thu hoạch lớn, nhưng vì thế mà giá thu mua bị dìm xuống rất thấp, và Xuân Linh vẫn không thể kiếm được khoản tiền như cô mong muốn.
Đầu óc thông minh của Xuân Linh lại suy tính, cô đang nghĩ có cách nào kiếm được tiền nhanh nhất. Lúc nông nhàn, cô đã từng theo người làng đi thu mua hoa hòe, cành liễu (dùng như sợi bàng, sợi chiếu cói của VN), cũng từng đi bán mũ nan, đậu tương. Sau này, cô nghe người ta nói táo Tứ Thủy ở huyện bên rất rẻ, cô lại cùng ông bác trong làng đi Tứ Thủy buôn táo.
Hàng ngày, sau bữa tối, cô kéo xe kéo lên đường, lúc trời hơi rạng thì tới được vườn táo, chất đầy xe táo rồi quay về ngay. Đàn ông thanh niên kéo một xe, cô cũng kéo một xe. Dọc đường, người ta đều ăn táo giải khát, cô thì chưa từng ăn một quả táo nào, ngay cả những quả dập nát cũng giữ lại phần bố, cho ông bà ăn.
Anh thứ tư Thẩm Kiến Hoa thấy đứa em 14 tuổi vất vả như thế, quá áy náy, quyết định bỏ học và cũng trốn nghĩa vụ quân sự, ở nhà kiếm sống thay em.
Xuân Linh khuyên anh thế này:
- Em hâm mộ nhất trên đời này là quân nhân, anh ở nhà rồi sau này anh sẽ ra sao? Anh cứ đi đi, em vẫn còn chống đỡ gia đình này được.
Ngày anh tư lên đường, Xuân Linh rút từ trong túi ra một ít tiền lẻ nhàu nát dúi vào tay anh trai:
- Đây là 80 tệ, tiền em dành riêng ra, anh giữ lấy để tiêu vặt, vào bộ đội rồi anh nhớ cố gắng.
Thẩm Kiến Hoa mắt rưng rưng.
Mùa xuân năm 1997 là mùa xuân vui sướng hạnh phúc nhất của Xuân Linh. Tết năm đó, ngoài người anh thứ tư đang ở bộ đội, cả ba anh trai đều quay về nhà ăn tết. Và ai cũng mang quà về cho cô em gái. Người anh cả là sinh viên mang tặng em một bộ quần áo mới, người anh thứ hai cũng là sinh viên tặng em một chiếc khăn màu hồng, người anh thứ ba đang ôn thi cũng mua cho em một hộp kem trang điểm.
Xuân Linh ôm tất cả quà vào lòng vui sướng, nhảy lên cười, lúc đó cô bé quay trở lại vẻ ngây thơ con nít vốn có. Bố gọi ba đứa con trai đến bên giường:
- Các con phải báo đáp cho Linh, vì nó đã quá khổ sở rồi. Ngày sau các con trưởng thành, các con có quyền quên bố đi, nhưng không bao giờ được phép quên Xuân Linh.
**Tình thân vĩnh viễn**
Công việc nhà nông bận rộn, nhưng Xuân Linh không quên bệnh của bố dượng, hễ có hy vọng, ngại gì đường xa núi cao, cô đều kéo bố đi. Trời xanh không phụ người có công, bệnh của bố dượng đã đỡ hơn rất nhiều, đã có lúc ông chống được gậy đứng lên. Những người anh học hành tấn tới. Anh cả Thẩm Kiến Quốc sau khi tốt nghiệp đại học đã thi đỗ để học tiếp Thạc sĩ.
Người anh thứ tư Thẩm Kiến Hoa đã được vào Đảng trong quân ngũ, được đề bạt lên làm trung đội trưởng. Tháng 9/1997, người anh thứ ba Thẩm Kiến Văn cũng thi đỗ cao đẳng, được Học viện Đông y Sơn Đông nhận vào học.
Tháng 3/1998, bà nội bỗng dưng bệnh nặng, lúc lâm chung, bà cụ nắm chặt lấy tay Xuân Linh nói: “Xuân Linh, cả đời bà chẳng có gì tiếc nuối, vì đã có một đứa cháu ngoan như cháu, bà chỉ thương xót cháu thôi!” Nói rồi bà lần từ dưới gối ra một chiếc vòng tay bằng ngọc đưa cho Xuân Linh, Xuân Linh không dám cầm. Ông nội nói: “Xuân Linh, đấy là thứ bà nội định để dành cho cháu dâu đầu, nhưng bà nội nghĩ, cái vòng này nên để dành cho cháu, cháu hãy nhận cho bà mãn nguyện đi!”. Xuân Linh nuốt nước mắt rưng rưng nhận lấy.
Sau khi bà nội mất, người anh thứ tư viết thư về, nói sẽ chuẩn bị thi vào trường quân sự, nhưng khi biết bà nội vừa mất, trong nhà đã lo liệu hết tiền, anh bèn quyết định bỏ cuộc. Xuân Linh đọc thư, lo lắng, cô liền tìm người nhờ gửi thư cho anh trai khuyên ngăn, và gửi kèm theo đó 200 tệ, để anh trai mua sách vở ôn thi. Cô nói: “Anh ạ, thi vào trường quân sự là việc lớn cả đời anh, đừng để khó khăn trước mắt làm ngăn cản việc cả đời”.
Đúng lúc đó, mẹ Xuân Linh đã bỏ đi biệt tăm tích lâu nay, bỗng gửi thư về cho cô, thì ra mấy năm nay, mẹ cô bỏ đi rồi đã làm một tờ giấy li hôn giả mạo với bố dượng, rồi sang huyện Bình Dương ăn ở với một ông có tiệm thực phẩm, cuộc sống khá sung túc. Mẹ cô nghe qua người khác mới biết con gái mình mấy năm nay chịu cực khổ vô vàn, trong lòng bà rất ăn năn. Mẹ cô gửi thư tới muốn bảo con gái bỏ sang huyện Bình Dương, hứa sẽ tìm cho cô một gia đình đàng hoàng để gả chồng.
Đọc lá thư của mẹ, Xuân Linh nước mắt dào dạt, rất muốn được sống một cuộc sống đơn giản vô lo của một cô con gái bên cạnh mẹ. Nhưng cô cũng không thể nào bỏ rơi gia đình này, cái gia đình nghèo khổ hoạn nạn, nhưng cả nhà đều chân tình yêu thương cô!
Bố dượng biết con gái khó xử, khuyên cô:
- Xuân Linh, đi tìm mẹ con đi! Bố không trách con, cả nhà ta đã khổ, kéo theo cả đời con khổ theo thì bố không nỡ lòng nào!
Xuân Linh cắn chặt môi, quỳ xuống trước giường bệnh của bố:
- Bố ạ, khổ sở nữa con cũng chịu được, bố đừng đuổi con đi!
Xuân Linh nhờ người viết thư trả lời mẹ rằng, cô không muốn theo mẹ.
Một ngày tháng 9/1998, vì muốn kiếm tiền cho anh trai thứ tư ôn thi, cô lại nghĩ đến việc đi bán máu. Sau rất nhiều lần cầu xin, cuối cùng bác sĩ đã đồng ý, lấy 300ml máu của cô. Vốn thân thể gầy gò yếu ớt vì thiếu dinh dưỡng, giờ Xuân Linh càng yếu.
Nhưng cô lấy lại tinh thần, đi ra bưu điện gửi mấy trăm tệ đó cho anh. Lúc liêu xiêu qua đường, vì không còn tinh thần để ý kỹ, cô bị một xe tải lớn chở các cuộn sắt gạt ngã, bánh xe lớn nghiến qua người Xuân Linh.
Tin dữ đến, ông nội cô không chịu đựng nổi, đổ bệnh liệt giường, bố dượng Xuân Linh cũng ngất đi nhiều lần. Người anh thứ ba Thẩm Kiến Văn là người đầu tiên biết tin này, anh chạy về nhà, chỉ còn biết khóc bên thi thể em.
Người anh thứ hai Thẩm Kiến Quân nhận được điện báo, suốt hai ngày đi tàu về không ăn không ngủ, khóc từ Thượng Hải về đến Sơn Đông.
Ở tít tận Tây An, người anh cả Thẩm Kiến Quốc đang học thạc sĩ được tin cũng khóc rụng rời, không thể về dự đám tang được, anh điện về nhà: “Em gái yêu quý, em dùng tấm lòng người mẹ để gánh vác cả gia đình này, dùng đôi vai yếu ớt để dựng lên một niềm hy vọng, cả gia đình mãi mãi yêu em.”
Vừa nhận được giấy báo nhập học của Học viện Lục quân Quế Lâm, người anh thứ tư Thẩm Kiến Hoa cũng đồng thời nhận tin em chết, anh ngã ngất đi trên thao trường. Tỉnh dậy liền vội vã về quê.
Nhưng ở quê, những người chết trẻ vị thành niên không được phép tổ chức đám ma, ngay cả nghĩa trang của dòng họ cũng không được phép vào chôn cùng.
Xuân Linh đến đây sống bốn năm, họ tên thì đã đổi, nhưng hộ khẩu thì không có, ngay cả tư cách là dân chúng của địa phương cũng không có, không được coi là người làng. Nhưng những người già trong làng cảm động trước cuộc đời hiếu nghĩa của Xuân Linh. Người già nói, đứa con gái tốt đẹp thế, chết rồi thì tại sao còn phải để nó phải chịu tức tưởi nữa.
Nhà văn Lưu Hồng, người đã từng đến viết bài phỏng vấn Xuân Linh hồi trước cũng đến dự tang lễ, và viết một bài ai điếu cho cô bé:
“Em, là một đóa hoa giữa thung lũng, một vệt mây ở bên trời, lặng lẽ đến, lại lặng lẽ đi.
Đôi vai nhỏ gánh đầy tình người, tâm hồn nhỏ nâng đỡ cả gia đình, tuổi còn trẻ như thơ như họa, như tơ như khói, lại đầy gian nan khốn khó vất vả.
Em đi rồi, nhẹ như thế, như đám mây bên trời xa, câu chuyện để lại nặng như thế, ân tình cao như núi Thái Sơn...”.
Những người con gái đều có những son phấn của riêng mình, có lẽ Xuân Linh cả đời chưa chạm vào son phấn, nhưng cô vẫn là người con gái đẹp nhất.
<Nguồn: giaynangchieucao.com>

Server: Apache

Connection: Upgrade, close

Content-Type: text/html