text:
Luận văn tốt nghiệp: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp
Chia sẻ: Minh Tam | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:77
lượt xem 399
download
Luận văn tốt nghiệp: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp
Luận văn tốt nghiệp: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp trình bày lý luận chung về huy động vốn dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ, thực trạng và giải pháp hoàn thiện công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội.
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Luận văn tốt nghiệp: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp
- Luận văn tốt nghiệp: “Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp”
- 1 LờI Mở ĐầU Quá tŕnh đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đ̣i hỏi phải huy động nhiều nguồn lực (lao động- khoa học công nghệ- vốn - tài nguyên thiên nhiên), trong đó vốn là một trong những nguồn lực cơ bản để phát triển. Trong điều kiện đất nước c̣n nhiều khó khăn, nguồn vốn của Nhà nước tích luỹ từ nội bộ nền kinh tế cho đầu tư phát triển c̣n hết sức hạn chế, để có nguồn vốn đáp ứng cho nhu cầu phát triển của đất nước, ngoài các nguồn vốn đầu tư trong nước (bao gồm tiết kiệm của Ngân sách Nhà nước (NSNN), của doanh nghiệp, tiết kiệm của dân cư), các nguồn vốn đầu tư nước ngoài (trực tiếp và gián tiếp) th́ việc Nhà nước huy động (dưới h́nh thức đi vay trong nước, nước ngoài) và sử dụng (đầu tư) vốn đúng mục đích có hiệu quả là một yêu cầu hết sức cần thiết và cấp bách. Những năm vừa qua Nhà nước ta đă có nhiều chính sách huy động vốn để đáp ứng nhu cầu chi tiêu (c̣n thiếu hụt) của Chính phủ, kiềm chế được lạm phát đồng thời có nguồn vốn đáp ứng cho đầu tư phát triển đất nước. V́ vậy, vấn đề huy động vốn cho Ngân sách Nhà nước là vấn đề hết sức quan trọng và đặc biệt quan tâm của các nhà quản lư tài chính trong giai đoạn hiện nay. Với tư cách là một sinh viên thực tập, nhận thức thực tế về công tác huy động vốn chưa nhiều, nhưng được sự giúp đỡ tận t́nh của các thầy giáo, cô giáo trong Học viện Ngân hàng, đồng nghiệp trong hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN) Hà Nội, cùng với kiến thức đă được học tập trong Học viện và tham khảo tài liệu tạp chí của ngành, tôi chọn đề tài: “Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp” làm Khoá luận tốt nghiệp học viện Ngân hàng, nhằm nâng cao nhận thức lư luận và kinh nghiệm thực tế cho bản thân, góp phần nhất định trong việc hoàn thiện công tác huy động vốn cho NSNN thông qua việc phát hành trái phiếu Chính phủ ở hệ thống Kho bạc Nhà nước nói chung và đối với thành phố Hà Nội nói riêng. Mục đích, nhiệm vụ của Khoá luận là làm rơ một số vấn đề cơ bản về huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ ở Kho bạc Nhà nước Hà Nội , từ đó đề xuất kiến nghị để hoàn thiện công tác huy động vốn dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ ở Kho bạc Nhà nước Hà Nội. Nội dung của chuyên đề: Đi sâu nghiên cứu việc huy động vốn thông qua
- 2 phát hành tín phiếu, công trái, trái phiếu Chính phủ. Kết cấu của khoá luận: Ngoài phần mở đầu và kết luận, khoá luận gồm 3 chương: Chương 1: Lư luận chung về huy động vốn dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ Chương 2: Thực trạng huy động vốn dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ ở Kho bạc nhà nước Hà Nội Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác huy động vốn dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ ở Kho bạc nhà nước Hà Nội
- 3 1 LƯ LUậN CHUNG Về HUY ĐộNG VốN DƯớI H́NH THứC TRÁI PHIếU CHÍNH PHủ 1.1 Kho bạc nhà nước và vấn đề huy động vốn nhằm phát triển kinh tế - xó hội 1.1.1Khái niệm về Ngân sách nhà nước NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước đă được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm dể đảm bảo thực hiện các chức năng , nhiệm vụ của Nhà nước. Thu NSNN bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí; các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước các khoản đóng góp của các tổ chức và cá nhân; các khoản viện trợ; các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xă hội, bảo đảm quốc pḥng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước; chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. NSNN được quản lư thống nhất theo nguyên tắc tập trung, dân chủ, công khai, minh bạch, có phân công, phân cấp quản lư, gắn quyền hạn với trách nhiệm. Quốc hội quyết định dự toán NSNN, phân bổ Ngân sách Trung ương, phê chuẩn quyết toán NSNN. NSNN bao gồm: NSTW và NSĐP. NSĐP bao gồm: Ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân. Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và quan hệ giữa Ngân sách các cấp được thực hiện theo các nguyên tắc sau: + Ngân sách Trung ương và Ngân sách mỗi cấp chính quyền địa phương được phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể. + Ngân sách Trung ương giữ vai tṛ chủ đạo, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chiến lược quan trọng của quốc gia và hỗ trợ những địa phương chưa cân đối được thu, chi Ngân sách. + Ngân sách địa phương được phân cấp nguồn thu bảo đảm chủ động trong thực hiện những nhiệm vụ được giao; tăng cường nguồn lực cho Ngân sách
- 4 xă. Hội đồng nhân dân tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa Ngân sách các cấp chính quyền địa phương phù hợp với phân cấp quản lư kinh tế - xă hội, Quốc pḥng, an ninh và tŕnh độ quản lư của mỗi cấp trên địa bàn. + Nhiệm vụ chi thuộc Ngân sách cấp nào do Ngân sách cấp đó bảo đảm đảm; việc ban hành và thực hiện chính sách, chế độ mới làm tăng chi Ngân sách phải có giải pháp bảo đảm nguồn tài chính phù hợp với khả năng cân đối của Ngân sách từng cấp. + Trường hợp cơ quan quản lư Nhà nước cấp trên uỷ quyền cho cơ quan quản lư Nhà nước cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi của ḿnh, th́ phải chuyển kinh phí từ Ngân sách cấp trên cho cấp dưới để thực hiện nhiệm vụ đó. + Thực hiện phân chia tỷ lệ % đối với các khoản thu phân chia giữa Ngân sách các cấp và bổ sung từ Ngân sách cấp trên cho Ngân sách cấp dưới để đảm bảo công bằng, phát triển cân đối giữa các vùng, các điạ phương. Tỷ lệ % phân chia các khoản thu và bổ sung cân đối từ Ngân sách cấp trên cho Ngân sách cấp dưới ổn định từ 3 - 5 năm. Số bổ sung từ Ngân sách cấp trên là khoản thu của Ngân sách cấp dưới. + Trong thời kỳ ổn định Ngân sách, các địa phương được sử dụng nguồn tăng thu hàng năm mà Ngân sách địa phương được hưởng, để phát triển kinh tế - xă hội trên địa bàn; Sau thời kỳ ổn định Ngân sách, phải tăng khả năng tự cân đối phát triển Ngân sách địa phương, thực hiện giảm dần số bổ sung từ Ngân sách cấp trên hoặc tỷ lệ % điều tiết số thu nộp về Ngân sách cấp trên. Để thực hiện tốt chức năng của ḿnh là quản lư kinh tế - xă hội, th́ Nhà nước ngày càng cần một lượng vốn lớn hơn để đầu tư nhiều hơn cho các chương tŕnh dự án, nhằm đạt tới một xă hội ưu việt hơn xă hội đang có, nhưng nguồn lực th́ luôn có hạn; v́ thế Nhà nước luôn gặp không ít khó khăn về vốn, trong khi đó một lượng vốn lớn c̣n nằm rải rác trong dân chúng, họ có vốn mà không thể sử dụng chúng như một ṿng quay vốn dể sinh lời. Làm thế nào để Nhà nước có thể sử dụng lượng vốn này theo mục đích của ḿnh ? Tín dụng Nhà nước ra đời đă giải quyết được vấn đề khó khăn đó. Tín dụng Nhà nước là quan hệ tín dụng mà nhà nước là chủ thể đi vay, để đảm bảo các khoản chi tiêu của NSNN đồng thời
- 5 là chủ thể cho vay để thực hiện chức năng, nhiệm vụ kinh tế - chính trị - xă hội của Nhà nước. Trong lịch sử hoạt động tài chính của Nhà nước, bội chi ngân sách là hiện tượng khó tránh khỏi, để bù đắp bội chi ngân sách, Nhà nước phải chọn một trong hai giải pháp: - Phát hành thêm tiền giấy: Giải pháp này tuy nhanh giải quyết dễ dàng nhất để cân đối ngân sách, xong nó không gắn với lưu thông hàng hoá và là một nguyên nhân dẫn đến lạm phát, làm ảnh hưởng không tốt đến nền kinh tế- xă hội. - Vay nợ: Nếu làm tốt công tác này th́ đây sẽ là giải pháp hữu hiệu nhất, không những giải quyết được vấn đề tập trung vốn nhằm cân đối ngân sách mà c̣n hạn chế, khắc phục t́nh trạng lạm phát và tác động tích cực đến phát triển kinh tế quốc dân. ở các nước có nền kinh tế thị trường, người ta chú trọng nhiều đến việc phát triển các h́nh thức vay nợ để cân đối ngân sách. ở nước ta trong thời kỳ bao cấp để bù đắp bội chi ngân sách, Nhà nước chủ yếu dựa vào phát hành tiền, c̣n nguồn vốn vay th́ chiếm tỷ trọng rất nhỏ. - Cùng với các kênh huy động vốn của các Ngân hàng Thương mại, trái phiếu chính phủ đă mở ra một kênh huy động vốn mới trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước. Trái phiếu được đảm bảo thanh toán bằng Ngân sách Quốc gia nó được coi là công cụ đầu tư an toàn, ít rủi ro nhất, ngày càng khẳng định ưu thế vượt trội trên thị trường tài chính, cơ chế phát hành , thanh toán không ngừng được cải tiến và hoàn thiện, có khả năng đáp ứng được các yêu cầu giao dịch, trao đổi trên thị trường chứng khoán. H́nh thức trái phiếu tương đối đa dạng, phương thức phát hành, thanh toán phong phú, không ngừng được cải tiến. Trước đây chúng ta hiểu rằng chỉ khi nào bội chi NSNN mới tiến hành các biện pháp đi vay để bù đắp phần thiếu hụt. Trong điều kiện mới của nền kinh tế, ngay cả khi ngân sách bội thu nhà nước cũng cần phải vay dân, đó là khi nhà nước cần đầu tư một số lượng vốn khá lớn cho các công tŕnh trọng điểm, các mục tiêu kinh tế ở tầm vĩ mô. Mặt khác Nhà nước cần có chính sách huy động
- 6 các nguồn tài chính nhàn rỗi của các tổ chức, cá nhân (trong và ngoài nước) dưới nhiều h́nh thức, thông qua nhiều kênh tín dụng, đồng thời với quá tŕnh phát triển kinh tế, ổn định xă hội, Nhà nước sử dụng nguồn vốn vay để đầu tư cho các tổ chức kinh tế vay, nhằm thực hiện mục tiêu đă định. Thực chất đó là tín dụng nhà nước, là quan hệ tin cậy giữa Nhà nước và các chủ thể khác khi Nhà nước đi vay và cho vay. Tín dụng Nhà nước là một yêu cầu khách quan của nền kinh tế, là do mâu thuẫn giữa thừa và thiếu nguồn tài chính cho nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và khả năng đáp ứng nhu cầu đó bằng các khoản thu của Nhà nước (chủ yếu là thuế). ở nước ta, nhu cầu chi tiêu của Nhà nước thường lớn hơn khả năng thu của ngân sách, do đó Nhà nước buộc phải sử dụng công cụ tín dụng để huy động các nguồn vốn nhàn rỗi của các tổ chức kinh tế trong nước, vốn nhàn rỗi trong cộng đồng dân cư, cả các biện pháp vay nợ nước ngoài để bù đắp những thiếu hụt trong cấn đối thu – chi ngân sách. Tín dụng Nhà nước càng trở lên tất yếu từ khi Nhà nước thực hiện chức năng, điều tiết các quan hệ kinh tế xă hội, điều chỉnh nhịp độ tăng trưởng kinh tế và giải quyết các vấn đề xă hội. Ngày nay, đi đôi với sự phát triển của kinh tế thị trường, sự đa dạng, phong phú các các quan hệ hàng hoá - tiền tệ ở hầu khắp các nước trên thế giới, tín dụng Nhà nước đă được sử dụng hết sức rộng răi. Có thể nói rằng, tín dụng Nhà nước là một phương thức huy động và sử dụng vốn của Nhà nước trên nguyên tắc vay trả, để bù đắp thiếu hụt ngân sách và giải quyết các nhiệm vụ cấp thiết khác, mà tài chính Nhà nước phải đảm bảo. Để có nguồn tài chính thực hiện các chức năng đó, ngoài biện pháp động viên bắt buộc theo luật định, cần thiết phải sử dụng biện pháp động viên bằng h́nh thức tín dụng nhà nước thông qua việc phát hành trái phiếu KBNN. Tín dụng Nhà nước là biện pháp điều tiết quan trọng của Nhà nước trong quản lư nền kinh tế , tác dụng điều tiết của tín dụng nhà nước thể hiện ở các mặt chủ yếu sau đây: + Điều tiết tỷ lệ giữa tích luỹ và tiêu dùng, Nhà nước thu hút nguồn vốn cơ động trong xă hội dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ, tập trung một phần quỹ
- 7 tiêu dùng để phân phối lại, chuyển thành quỹ phục vụ cho việc đầu tư phát triển kinh tế. + Điều tiết lượng lưu thông và hướng lưu thông tiền tệ trên thị trường. + Kiểm soát quy mô đầu tư, điều tiết cơ cấu đầu tư, bố trí hợp lư cơ cấu ngành nghề. + Điều tiết quan hệ cung cầu hàng hoá trên thị trường. Huy động vốn góp phần tăng cường tiềm lực cho NSNN để thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới của Đảng. Trong công tác quản lư và điều hành NSNN cũng đă có những chuyển biến tích cực, từng bước thích ứng với nền kinh tế thị trường. Tỷ lệ thiếu hụt ngân sách so với GDP ngày càng thu hẹp, việc phát hành tiền để bù đắp thiếu hụt ngân sách được từng bước hạn chế và đi đến chấm dứt. Từ năm 1992, nguồn bù đắp chủ yếu là nhà nước đi vay, trong đó vay trong nước càng chiếm tỷ trọng lớn thể hiện qua các năm: năm 1991 là 7,6 %; năm 1992 là 51,1%; năm 1995 là 64,7%; năm 1998-1999 là 79,4%... Ngay từ những năm 1980 Nhà nước ta đă có chủ trương huy động các nguồn vốn nhàn rỗi trong nước, chủ yếu là vốn nhàn rỗi trong các tầng lớp dân cư dưới h́nh thức phát hành công trái xây dựng tổ quốc, tuy nhiên do lăi suất rất thấp chỉ từ 2 - 3 %/ năm mà tỷ lệ lạm phát đang trong thời kỳ phí mă, do vậy kết quả phát hành công trái đạt tỷ lệ rất thấp. Bước sang thập kỷ 90, công tác huy động vốn cho NSNN đă có những xu hướng đổi mới và chuyển biến tích cực. Sau khi thành lập hệ thống KBNN trực thuộc Bộ Tài chính, KBNN đă tổ chức thí điểm và sau đó mở rộng phát hành các loại tín phiếu, trái phiếu kho bạc với kỳ hạn và lăi suất khác nhau, nhằm huy động các nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu vốn cho NSNN, góp phần tăng cường tiềm lực NSNN phục vụ công cuộc đổi mới kinh tế của Đảng và Nhà nước thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ, hàng năm nhà nước huy động được hàng ngàn tỷ đồng tiền vốn để bù đắp thiếu hụt NSNN và bổ sung nguồn vốn đầu tư phát triển. Nhờ đẩy mạnh công tác huy động vốn, nên đă góp phần cải tiến và từng bước tạo thế chủ động cho công tác xây dựng kế hoạch điều hành ngân sách, đặc biệt trong việc cân đối và bố trí nguồn vốn NSNN cho mục đích đầu tư phát
- 8 triển, việc huy động vốn vay trong nước thông qua h́nh thức phát hành trái phiếu đă góp phần giảm tương đối vay nợ nước ngoài của nước ta, nó c̣n có ư nghĩa quan trọng về mặt kinh tế đối ngoại vừa đảm bảo sử dụng mọi tiềm lực sẵn có trong nền kinh tế và tránh được sức ép của bên ngoài, tăng cường khả năng tự chủ của nền kinh tế. Huy động vốn phục vụ chiến lược phát triển kinh tế - xă hội của kế hoạch 5 năm 2001-2005: Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 9 Đảng ta đă vạch rơ nhiệm vụ tổng quát của chiến lược phát triển kinh tế - xă hội giai đoạn đầu của thế kỷ 21 là tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, tạo chuyển biến mạnh về giáo dục và đào tạo, tăng cường cơ sở vật chất xă hội, bảo vệ an ninh quốc gia. Huy động vốn góp phần tích cực ổn định tiền tệ và kiềm chế lạm phát, trong thời kỳ chuyển nền kinh tế từ nền kinh tế quan liêu bao cấp, kế hoạch hoá tập trung cao độ sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xă hội chủ nghĩa th́ việc ổn định tiền tệ và kiềm chế lạm phát là nhiệm vụ hết sức quan trọng, để góp phần ổn định tiền tệ và kiềm chế lạm phát. Nhà nước sử dụng nhiều giải pháp trong đó giải pháp đă được nhiều nước sử dụng có hiệu quả là công tác huy động vốn mà vai tṛ của nó được thể hiện qua các mặt sau: + Huy động vốn là một trong những giải pháp hữu hiệu góp phần điều hoà khối lượng tiền mặt trong lưu thông, thông qua việc phát hành các công cụ huy động vốn như tín phiếu, trái phiếu kho bạc, kỳ phiếu ngân hàng... nó sẽ góp phần rút bớt khối lượng tiền mặt trong lưu thông và ngược lại, việc mua lại, chiết khấu, tái chiết khấu là một kênh phát hành thêm tiền mặt vào lưu thông tuỳ theo t́nh h́nh mà nhà nước sử dụng linh hoạt công cụ vốn để bơm hoặc hút tiền nhằm ổn định tiền tệ. + Huy động vốn là một trong những giải pháp chủ yếu để kiềm chế lạm phát, thông qua huy động vốn góp phần giảm phát hành tiền để bù đắp thiếu hụt NSNN. + Huy động vốn góp phần ổn định đời sống xă hội và phát triển cân đối nền kinh tế quốc dân. + Huy động vốn góp phần bảo tồn và sinh lợi các nguồn tài chính Nhà nước, thúc đẩy công cuộc đầu tư và phát triển.
- 9 + Huy động vốn góp phần xây dựng và phát triển thị trường tài chính mà trọng tâm là thị trường vốn trung và dài hạn nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.. 1.1.2Nhu cầu về vốn đầu tư phát triển kinh tế xă hội giai đoạn 2001-2005 Xuất phát từ nhu cầu bức xúc về vốn nhằm thúc đẩy nền kinh tế phát triển với tốc độ cao, ổn định và bền vững, trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, việc huy động vốn cần khai thác tối đa nguồn vốn trong và ngoài nước nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu đầu tư của NSNN và các thành phần kinh tế. Mục tiêu tổng quát của chiến lược ổn định và phát triển kinh tế xă hội giai đoạn 1990-2000 là ra khỏi khủng hoảng-ổn định t́nh h́nh xă hội, vượt qua t́nh trạng của một nước nghèo và kém phát triển. Để đạt được mục tiêu quan trọng trên, nhiệm vụ của Việt Nam là đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện, tiếp tục phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, đảm bảo tăng trưởng cao và ổn định ở mức 8-9% (trong đó công nghiệp tăng 14% /năm ). Đến năm 2002 GDP b́nh quân đầu người tăng gấp đôi so với năm 1990 tức là khoảng 400- 450$/người/năm. Tuy nhiên, do một số khó khăn khách quan và chủ quan nảy sinh mà chủ yếu nhất phải kể đến là cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ đă làm giảm nhịp độ phát triển của nước ta trong năm 1999 và năm 2000. Do đó, tính hết năm 2000, GDP b́nh quân đầu người của ta chỉ đạt 360$ và đến hết năm 2002 chỉ đạt 400$ tức là khoảng 1,8 lần GDP năm 1990. Theo viện nghiên cứu chiến lược phát triển th́ mục tiêu của Việt Nam là đến hết năm 2005 phải đạt GDP b́nh quân đầu người là 600$, gấp 1.5 lần so với con số hiện nay. Đây là một mục tiêu rất khó khăn, muốn đạt được điều này Việt Nam cần đạt mức tăng trưởng b́nh quân năm là 7.5% trong 5 năm tới (trong khi mức tăng trưởng trung b́nh của giai đoạn 1996-2000 là 6.8%). Để cho mục tiêu này thành hiện thực, Việt Nam cần phải thực hiện được một lượng vốn đầu tư là 58 tỷ $ trong 5 năm tới, tăng khoảng 45% so với giai đoạn 1996-2000. Trong nguồn vốn này nguồn vốn trong nước sẽ chiếm khoảng 60%, c̣n lại 40% sẽ được huy động từ các nguồn vốn nước ngoài. Phấn đấu đạt mức huy động trái phiếu Chính phủ hàng năm tối thiểu 5% GDP hàng năm (khoảng 15.000-20.000 tỷ đồng/năm).
- 10 Trong những năm tới, để đáp ứng được nhu cầu vốn cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vốn cho các chương tŕnh mục tiêu th́ nhiệm vụ huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc vẫn là một trọng trách. Thực hiện tốt nhiệm vụ huy động vốn nói trên cần quán triệt nguyên tắc: Vốn trong nước là quyết định, vốn nước ngoài là quan trọng. Cần xử lư linh hoạt mối quan hệ giữa vốn trong nước và vốn ngoài nước nhằm đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế – xă hội. 1.1.3Vai tṛ quyết định của vốn trong nước - Tạo ra các điều kiện cần thiết để hấp thụ và khai thác có hiệu quả nguồn vốn đầu tư nước ngoài. - H́nh thành và tạo lập sức mạnh nội sinh của nền kinh tế, hạn chế những tiêu cực phát sinh về kinh tế - xă hội do đầu tư nước ngoài gây nên. Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là sự nghiệp của toàn dân, khai thác triệt để tiềm năng vốn trong dân mới tạo ra sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Phải coi trọng sức mạnh của vốn đang tiềm ẩn trong dân cư và các doanh nghiệp, coi đó là kho tài nguyên quí hiếm phải được khai thác, sử dụng có hiệu quả. 1.1.4Sự cần thiết khách quan của công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ Ở bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới, các nguồn thu của NSNN nhiều khi không đảm bảo thoả măn nhu cầu chi tiêu để phát triển kinh tế, văn hoá, y tế, giáo dục, quản lư nhà nước, giữ vững an ninh, củng cố quốc pḥng.... V́ vậy, Nhà nước phải thực hiện vay vốn từ các thành phần kinh tế, các tầng lớp dân cư trong nước và vay nước ngoài để bù đắp sự thiếu hụt đó. Đa số các nước trên thế giới, các nguồn thu mà Tài chính huy động được dưói h́nh thức thu NSNN như: Thuế, lệ phí không đủ để đầu tư phát triển kinh tế nên đ̣i hỏi phải có nguồn Tài chính bổ sung. Một trong những nguồn đó là khoản Nhà nước vay dân, đây chính là nguồn tiền nhàn rỗi trong các tầng lớp dân cư thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ. Nhà nước sử dụng nguồn vốn này để đầu tư cho nền kinh tế, tạo ra khả năng nguồn thu cho NSNN.
- 11 Việt Nam do t́nh h́nh Tài chính - Ngân sách luôn ở trong t́nh trạng mất cân đối và không ổn định, đây là nguyên nhân và hậu quả của nền kinh tế chưa phát triển. Trong khi nhà nước không đủ vốn cung ứng cho nền kinh tế, th́ trong xă hội vẫn c̣n đọng vốn, và sử dụng vốn lăng phí, kém hiệu. Vốn NSNN cấp ra với tính chất không hoàn lại đă bị trải rộng quá nhiều, nhu cầu của nền kinh tế luôn thiếu so với nhu cầu ngày càng tăng mang tính bao cấp, kém hiệu quả kinh tế. Sang nền kinh tế thị trường, nền kinh tế đ̣i hỏi một lượng vốn lớn mà nguồn thu của NSNN ta chủ yếu là từ thuế, chiếm 23% GDP nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu chi tiêu của ngân sách. Trong khi đó nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư rất lớn. Do vậy, để khai thác được tối đa nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư nhất thiết phải tăng cường phát hành trái phiếu Chính phủ qua hệ thống KBNN. Việc huy động vốn nhàn rỗi trong nước có ư nghĩa vô cùng quan trọng đối với đất nước ta trong giai đoạn hiện nay. Cụ thể: 1.1.4.1 Huy động vốn trong nước góp phần bù đắp thiếu hụt NSNN Đất nước ta bước sang một thời kỳ mới, nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường có sự quản lư của Nhà nước, nhu cầu chi của NSNN ngày càng cao, trong khi đó nguồn thu của chúng ta c̣n hạn chế, chủ yếu là từ thuế, thiếu hụt ngân sách là t́nh trạng luôn xảy ra. Trong thời gian qua, nền tài chính quốc gia đă có phần cải thiện và bắt đầu đi vào ổn định, tỷ lệ lạm phát hạ thấp, giá cả ổn định. Song trong điều kiện bội chi ngân sách vẫn c̣n, lạm phát luôn là căn bệnh bùng nổ bất kỳ lúc nào, v́ vậy việc huy động vốn nhàn rỗi trong nước có ư nghĩa sống c̣n đối với nền tài chính quốc gia. Khai thác nguồn vốn nhàn rỗi trong nước trước hết nhằm mục đích chi trả cho NSNN một cách kịp thời, đảm bảo sự ổn định trước mắt của nền tài chính quốc gia, hơn nữa góp phần hạn chế việc phát hành tiền chi tiêu cho NSNN v́ vậy việc này là một trong những nguyên nhân gây ra sự rối loạn lưu thông tiền tệ, kích thích tốc độ lạm phát tăng nhanh. V́ vậy, huy động vốn nhàn rỗi trong nước vừa có tác dụng bù đắp sự thiếu hụt NSNN, vừa góp phần điều hoà lưu thông tiền tệ, kiềm chế và đẩy lùi lạm phát. Huy động vốn nhàn rỗi trong nước giúp ngân sách giảm dần sự thiếu hụt bằng chính sách tăng trưởng kinh tế là một xu hướng đang được áp dụng rộng răi trên toàn thế giới.
- 12 1.1.4.2 Huy động vốn nhàn rỗi trong nước góp phần cho đầu tư phát triển kinh tế Trong điều kiện nước ta cơ sở vật chất kỹ thuật c̣n nghèo nàn, lạc hậu, cơ sở hạ tầng thấp kém, chưa đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển kinh tế nhất là việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài c̣n chưa đạt hiệu quả cao. V́ vậy cần tăng cường huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong nước để đầu tư cho các công tŕnh trọng điểm- then chốt, các công tŕnh cơ sở hạ tầng huyết mạch của nền kinh tế. Nhờ các khoản đầu tư này của Nhà nước mà bộ mặt nền kinh tế đất nước sẽ thay đổi nhanh chóng, tạo điều kiện tiền đề cho các doanh nghiệp, cá nhân có vốn đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh, tăng năng suất lao động, cải tiến kỹ thuật. 1.1.4.3 Thụng qua huy động vốn nhàn rỗi trong nước, góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường vốn, thị trường chứng khoán Việc phát triển thị trường vốn có ư nghĩa rất quan trọng, trước hết nó là cơ chế giúp cho việc chuyển các nguồn vốn của các tác nhân kinh tế từ nơi thừa sang nơi thiếu một cách dễ dàng, thuận tiện, thúc đẩy thực hiện chính sách huy động vốn trong và ngoài nước. Ngược lại, huy động vốn cho phát triển kinh tế là điều kiện để thúc đẩy nhanh sự phát triển của thị trường chứng khoán. Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu, cổ phiếu, tín phiếu tạo vốn hàng hoá cho thị trường vốn, thị trường tài chính. Theo nguyên lư th́ hàng hoá chủ yếu trên thị trường chứng khoán phải là cổ phiếu nhưng đối với chúng ta, trái phiếu Chính phủ đặc biệt là trái phiếu Kho bạc lại có tầm quan trọng với vị trí ngày càng nổi bật. Từ chỗ chưa cho phép chuyển nhượng, đến nay, trái phiếu Kho bạc đă được đấu thầu ở Ngân hàng nhà nước và không chỉ trở thành công cụ vay vốn của Nhà nước mà c̣n là công cụ của chính sách Tài chính –Tiền tệ trong nền kinh tế thị trường, đồng thời là công cụ đầu tiên của nghiệp vụ kinh doanh thị trường mở của Ngân hàng. Đây chính là Ỏhàng hoáƠ chủ yếu của thị trường vốn, thị trường chứng khoán hoạt động công khai và mở rộng ở Việt Nam. Bộ tài chính cùng với Ngân hàng nhà nước, các bộ, các ngành có liên quan nghiên cứu chuẩn bị điều kiện, các yếu tố cần thiết cho sự phát triển của thị trường chứng khoán. Trong điều kiện nền kinh tế nước ta c̣n chưa phát triển, trái phiếu, cổ phiếu doanh nghiệp chưa phong phú, v́ vậy trước mắt trái phiếu Chính phủ phải
- 13 đóng vai tṛ là Ỏhàng hoáƠ chủ yếu trên thị trường, là những hàng hoá đầu tiên cho thị trường chứng khoán hoạt động ở Việt Nam. Việc đẩy mạnh công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ là hết sức cần thiết. Chúng ta cần đa dạng hoá các loại trái phiếu Chính phủ để bù đắp thiếu hụt NSNN, đầu tư phát triển kinh tế, kiềm chế lạm phát, điều hoà vốn lưu thông tiền tệ và làm cơ sở cho việc phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán ở nước ta. 1.1.5Vai tṛ của huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ Việc huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu chính phủ đă huy động được một khối lượng vốn lớn cho NSNN và cho đầu tư phát triển, nguồn vốn trong nước này đă góp phần đáp ứng nhu cầu chi của Ngân sách. Với tốc độ phát triển thời kỳ 1991-1995 nguồn vốn vay của Nhà nước qua trái phiếu Chính phủ là 1,3% GDP, chiếm 29% tổng số bội chi NSNN; thời kỳ 1996-2000là 1,4% GDP, chiếm 33% tổng số bội chi NSNN; thời kỳ 2001-2003 vay bằng trái phiếu Chính phủ cao hơn, chiếm 53% tổng số bội chi NSNN. Kết quả đó cho thấy tín dụng Nhà nước đặc biệt là huy động vốn trong nước có vai tṛ rất quan trọng đối với phát triển kinh tế-xă hội của đất nước. Để thực hiện thắng lợi chiến lược phát triển kinh tế xă hội đến năm 2010 và đẩy nhanh quá tŕnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đến năm 2020, một trong những nhiệm vụ trọng tâm cấp bách là phải mở rộng quy mô và đẩy nhanh tốc độ huy động vốn. Xuất phát từ cấu trúc địa h́nh và đặc điểm phức tạp của khí hậu nước ta, giao thông và thuỷ lợi là một trong những lĩnh vực trọng điểm được nhà nước ưu tiên đầu tư, nhằm tạo ra những điều kiện tiền đề để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giảm dần sự cách biệt giữa miền núi và miền xuôi, góp phần nâng cao dân trí xoá đối giảm nghèo, bảo đảm an ninh quuốc pḥng của Tổ quốc. Theo tính toán của các ngành chức năng, trong giai đoạn từ nay đến năm 2010, mỗi năm chúng ta cần khoảng 250 ngàn tỷ đồng cho đầu tư phát triển, riêng lĩnh vực giao thông, thuỷ lợi nhu cầu vốn bổ xung cho các công tŕnh trọng điểm mỗi năm trên 15 ngàn tỷ đồng. Được Nhà nước và các ngành, địa phương quan tâm, việc xây dưng các công tŕnh giao thông thuỷ lợi đạt tốc độ tương đối nhanh. Chính v́ vậy nhu cầu về vốn đầu tư cũng trở lên cấp bách.
- 14 Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ (số 182/2003/QĐ-TTg ngày 05/9/2003) nhu cầu vốn cho đầu tư các công tŕnh giao thông thuỷ lợi giai đoạn 2003-2010 sẽ được huy động dưới h́nh thức phát hành trái phiếu Chính phủ là 63 ngàn tỷ đồng. Số vốn này được đầu tư cho 38 công tŕnh –dự án trọng điểm, trong đó có 20 công tŕnh giao thông với tổng số vốn 41.500 tỷ đồng, bao gồm dự án đường Hồ chí Minh, các quốc lộ 6, 70, 14C, 22B; vành đai biên giới phía Bắc, các quốc lộ Đồng bằng Sông Cửu Long; có 16 công tŕnh thuỷ lợi tổng số vốn gần 14.000 tỷ đồng tập trung ở khu vực miền Trung và Tây nguyên; hai dự án tái định cư của thuỷ điện Sơn La và Tuyên Quang với tổng số vốn đầu tư là 8.800 tỷ đồng. Số vốn nói trên chưa bao gồm các tuyến đường Đông Trường Sơn và miền Tây Thanh Hoá, Nghệ An. Toàn bộ các công tŕnh nói trên sau khi hoàn thành đưa vào khai thác sẽ h́nh thành một hệ thống kết cấu hạ tầng và được nâng cấp và xây dựng mới khá hoàn chỉnh, tạo thế và lực để khai thác các nguồn tài nguyên tiềm năng, đẩy mạnh thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài, tạo đà để hợp tác và hội nhập quốc tế. Thực hiện thông tư số 56/1999/TT-BTC ngày 12/5/1999 của Bộ tài chính về việc phát hành công trái xây dựng tổ quốc năm 1999 với tổng mức vốn huy động là 4.000 tỷ đồng. Thực hiện chỉ thị số 07/2003/CT-TTg ngày 3/4/2003 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức triển khai phát hành công trái giáo dục năm 2003 và hướng dẫn của Bộ Tài Chính tại thông tư số 30/2003/TT-BTC ngày 15/4/2003, công trái giáo dục được phát hành trong phạm vi cả nước với tổng mức huy động vốn là 2.000 tỷ đồng, nhằm huy động nguồn vốn để đầu tư phát triển kinh tế –xă hội hỗ trợ các tỉnh miền núi Tây Nguyên và các tỉnh có nhiều khó khăn để thực hiện mục tiêu không c̣n pḥng học 3 ca vào cuối năm 2003, không c̣n pḥng học tạm thời tranh, tre, nứa, lá vào năm 2005. Công trái góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển sự nghiệp giáo dục. 1.2 Các nguồn vốn huy động cho đầu tư phát triển KT-XH 1.2.1Huy động vốn trong nước Trong những năm tới, cần tăng nhanh tỉ lệ tiết kiệm dành cho đầu tư, coi tiết kiệm là quốc sách, có những biện pháp tiết kiệm trong sản xuất và tiêu dùng ở tất cả các khu vực Nhà nước, doanh nghiệp, hộ gia đ́nh để dồn vốn cho phát
- 15 triển sản xuất. Đa dạng hoá các h́nh thức huy động vốn, nhất là h́nh thức phát hành trái phiếu Chính phủ, mở rộng và phát triển các tổ chức tài chính trung gian như: Hệ thống các công ty tài chính , các doanh nghiệp bảo hiểm. Song song với việc huy động vốn ngắn hạn, cần tăng tỉ trọng huy động vốn trung- dài hạn. Mục tiêu phấn đấu là phải huy động được trên 60% tổng nhu cầu vốn đầu tư từ các nguồn trong nước. Cụ thể là: - Nguồn vốn đầu tư Chính phủ: Hàng năm ngân sách Nhà nước dành ra khoảng 10-15% vốn cho đầu tư phát triển. Dự kiến tổng thu NSNN giai đoạn 2001-2003 là 20-22% GDP, trong đó thu thuế, phí khoảng 17-18% GDP. Tổng chi NSNN khoảng 26-28% GDP trong đó chi cho đầu tư phát triển là 10% GDP và bằng 26% tổng chi NSNN. Bội chi NSNN không vượt quá 5% GDP giải quyết bằng cách khai thác triệt để các nguồn thu và đẩy mạnh chính sách vay nợ của Chính phủ thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ. -Nguồn vốn đầu tư từ nguồn khấu hao cơ bản và lợi nhuận để lại từ các doanh nghiệp: Khoảng 15-16 tỉ $ trong những năm qua b́nh quân các doanh nghiệp đă đầu tư bổ xung từ 100-150 triệu $, dự kiến vốn doanh nghiệp chiếm 28% trong cơ cấu vốn đầu tư trong nước, đây là nguồn vốn đầu tư quan trọng trong tương lai. - Nguồn vốn đầu tư từ các tổ chức tài chính: Đây là nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng, công ty tài chính, ngân hàng và phi ngân hàng, nguồn này được tính khoảng 3-4 tỉ $. - Nguồn vốn đầu tư các hộ gia đ́nh: Cả nước có trên 10 triệu hộ giai đ́nh, trong đó có khoảng 2 triệu hộ đủ vốn kinh doanh và tích luỹ hàng năm để phát triển kinh tế gia đ́nh. Dự kiến mỗi hộ tích kiệm cho đầu tư phát triển trung b́nh từ 1.000 đến 1.500 $/năm, tổng số tích luỹ khoảng 2-3 tỉ $ chiếm 33% cơ cấu vốn đầu tư trong nước. 1.2.2Huy động vốn nước ngoài Trong các nguốn vốn đầu tư nước ngoài, tập trung thu hút vốn đầu tư trực tiếp (FDI) v́ nó không chỉ tạo vốn phát triển kinh tế mà c̣n tạo cơ hội để trực tiếp đưa kỹ thuật, công nghệ từ bên ngoài vào, giải quyết công ăn việc làm cho cho lao động trong nước, tạo ra sản phẩm cho tiêu dùng và cho xuất khẩu. Cần tập
- 16 trung vào khai thác các khoản viện trợ phát triển chính thức (ODA), nhưng cần hoàn tất sớm các công việc chuẩn bị để tiếp nhận nhanh nguồn vốn này. Việc phát hành trái phiếu quốc tế cần cân nhắc kỹ các điều kiện vay và khả năng trả nợ. Không vay thương mại để đầu tư cho cơ sở hạ tầng và những công tŕnh không mang lại lợi nhuận. 1.2.2.1 Nguồn vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài Từ khi Quốc hội ban hành luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam ngày 29/12/1987 đến hết ngày 31/12/1999,trên địa bàn cả nước đă có 3.398 dự án đầu tư được cấp giấy phép với tổng số đăng kư đạt 42.341 triệu $ (kể cả vốn xin tăng thêm của dự án). Trong đó số dự án c̣n đang hoạt động là 2.895 dự án với số vốn là 36.566 triệu $ và có 503 dự án đă chấm dứt thời kỳ hoạt động hoặc bị rút giấy phép với tổng số vốn là 5.775 triệu $. Với việc tiếp tục chính sách kinh tế mở cửa, khuyến khích, hấp dẫn, tạo cơ sở pháp lư để hướng dẫn các nhà đầu tư Quốc tế có khả năng huy động vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài vào Việt Nam, ước tính năm 2003 vốn thực hiện khoảng 19-21 tỉ $, tăng 12,5 %-13 % so với năm 2002. Trong đó vốn nước ngoài 15-16 tỉ $ trong tổng số vốn thực hiện. Nguồn vốn FDI ước 6 tháng đầu năm 2004 theo số đăng kư đạt 346 triệu $, giảm 43% so với cùng kỳ, số thực hiện đạt khoảng 600 triệu $, giảm 7% so với cùng kỳ. Nguồn vốn ODA, tài trợ đa phương của các tổ chức tài trợ Quốc tế (IMF, ADB, WB ) cũng có vai tṛ rất quan trọng. Vốn ODA trong thời kỳ 1991-1995 có thể đạt 2-2,5 tỷ $. Trong năm 1993-1994 hội nghị tài trợ phát triển cho Việt Nam tại PARI, cộng đồng tài chính Quốc Tế đă cam kết dành cho Việt Nam nguồn tài trợ chính thức tới 3.8 tỷ $. Ta đă vay từ IMF khoảng 230 triệu $, với WB và ADB số tiền 740 triệu $, kư hiệp định vay ODA song phương với Nhật trị giá 52.3 tỷ yên (tháng 1/1994), với Pháp trị giá 420 triệu Fr (7/1/1994). Mục tiêu đặt ra: Trong ṿng 10 năm chúng ta phải đẩy mạnh huy động vốn từ 6-8 tỷ $ từ nguồn ODA và nguồn tài trợ đa phương của các tổ chức Quốc tế. Nguồn vốn ODA 6 tháng đầu năm 2000 được chính thức hoá bằng các hiệp định kư kết với các nhà tài trợ đạt 1.068,8 triệu $ (gồm 906 triệu $ vốn vay và 104,8 triệu $ vốn viện trợ không hoàn lại). Số vốn giải ngân ước đạt 785 triệu $, đạt 46,3% kế hoạch năm (trong đó vốn vay 655 triệu $, vốn viện trợ không hoàn lại 130 triệu $).
- 17 1.2.2.2 Nguồn viện trợ nước ngoài Từ năm 1990 viện trợ của các tổ chức Liên hiệp quốc cho Việt Nam khoảng 50-60 triệu $/năm. 1.2.2.3 Các nguồn vốn khác Phát hành trái phiếu Chính phủ ra thị trường kinh tế để huy động vốn đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài là một giải pháp cần thiết thúc đẩy phát triển kinh tế. Dự kiến trong 5 năm 1998-2002 b́nh quân mỗi năm huy động 300- 500 triệu $ th́ tổng số huy động vốn có thể đạt 2-2,5 tỷ $. Trong thời gian qua chúng ta đă có chính sách, cơ chế huy động vốn thích hợp, góp phần tạo điều kiện khai thác những nguồn vốn trong nước và nước ngoài một cách có hiệu quả. Nhờ đó chúng ta đă huy động được một lượng vốn lớn để bù đắp thiếu hụt NSNN và để đầu tư phát triển kinh tế, góp phần ổn định lưu thông tiền tệ, kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đạt được th́ trong thời gian qua công tác huy động vốn của ta c̣n nhiều hạn chế. Để khắc phục những tồn tại và nâng cao hiệu quả huy động vốn, cần có những chính sách, giải pháp hữu hiệu hợp lư hơn. 1.2.3Các kênh thu hút nguồn vốn Để tăng cường công tác huy động vốn cho đầu tư phát triển, phục vụ sự công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế cần chú trọng một số giải pháp sau: 1.2.3.1 Huy động vốn từ nội bộ nền kinh tế quốc dân Hiện nay, tiềm năng vốn trong nước của ta c̣n rất lớn. Vấn đề đặt ra là cần t́m giải pháp để biến tiềm năng thành hiện thực, huy động triệt để vốn trong nước phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Huy động qua kênh NSNN Sẽ là điều kiện quan trọng để giải quyết nhu cầu thu chi của Nhà nước về tiêu dùng thường xuyên, chi đầu tư phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Việc huy động qua kênh NSNN phải dựa vào thuế, phí, lệ phí, phát huy tiềm năng vốn từ các nguồn tài nguyên quốc gia, từ vay nợ Ặ.trong đó thu thuế và phí vẫn là nguồn thu quan trọng nhất. - Huy động vốn qua thuế, phí , lệ phí: Để tăng cường hơn nữa hiệu quả huy động vốn qua thuế, phí, lệ phí cần phải mở rộng diện thu thuế, quy định mức
- 18 thuế suất ở mức vừa phải, hợp lư nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp, dân cư mở rộng đầu tư, mở rộng diện thu thuế thu nhập cá nhân đánh thuế thu nhập với khoản lợi tức thu từ vốn, chuyển hẳn sang cơ chế đối tượng nộp thuế tự khai và nộp trực tiếp vào KBNN. - Mở rộng phát hành trái phiếu Chính phủ để tạo nguồn vốn cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế. Vay nợ dân tạo nguồn vốn cho đầu tư là hiện tượng b́nh thường của mọi nhà nước. Vay nợ dân tạo nguồn vốn cho đầu tư phát triển có hai điểm lợi: +Tăng tiết kiệm xă hội, tạo thói quen tiết kiệm, tiêu dùng hợp lư cho người dân. + Nhà nước có nguồn vốn để đầu tư phát triển kinh tế mà không phải phát hành tiền, tránh được lạm phát. Muốn tăng hiệu quả vay nợ dân, cần chú trọng vào những vấn đề sau: + Đa dạng hoá các h́nh thức huy động vốn như: Tín phiếu, trái phiếu, phát hành các loại trái phiếu vô danh có thể chuyển đổi tự do, trái phiếu công tŕnh có thể chuyển đổi thành cổ phiếu, đảm bảo việc lấy lăi dễ dàng, nhanh gọn. +Đa dạng hoá các thời hạn vay vốn qua trái phiếu, chủ yếu tập trung huy động vốn bằng các loại trái phiếu trung và dài hạn, hạn chế và đi tới chấm dứt vay ngắn hạn với lăi suất cao để bù đắp bội chi Ngân sách. - Bộ tài chính phát hành trái phiếu, Ngân hàng nhà nước đứng ra tổ chức đấu thầu mua trái phiếu (đấu thầu cả về lăi suất, khối lượng mua và thời hạn), xác định mức lăi suất vay hợp lư, đảm bảo có lợi cho cả chủ sở hữu lẫn người vay vốn. Xúc tiến nhanh việc phát triển thị trường chứng khoán: Phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán là một trong nghững yếu tố quyết định phát triển kinh tế của một quốc gia trong đIều kiện nền kinh tế hoạt động theo cơ chế thị trường. Việc hoàn thiện thị trường vốn, thị trường chứng khoán sẽ tạo ra cơ chế thông thoáng giữa người có nhu cầu vốn đầu tư với các nhà đầu tư, góp phần huy động tối đa các nguồn vốn nhàn rỗi trong xă hội cho đầu tư phát triển kinh tế. Đặc biệt việc phát triển thị trường chứng khoán sẽ
- 19 tạo điều kiện cho các giao dịch về chứng khoán và chuyển đổi từ chứng khoán sang tiền mặt được nhanh gọn và thuận tiện. Huy động vốn qua các tổ chức Tài chính-Tín dụng Trong những năm trước mắt và cả về lâu dài, các tổ chức Tài chính-Tín dụng vẫn là trung gian vốn lớn nhất trong nền kinh tế, bởi vậy phải coi trọng và tăng cường hiệu quả huy động vốn qua các tổ chức này. Giải pháp đó là: - Mở rộng h́nh thức tiết kiệm qua bưu điện, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân có thể gửi tiền tiết kiệm bất kỳ lúc nào, ở đâu với số tiền nhiều hay ít. - Mở rộng các h́nh thức huy động vốn tiết kiệm như: Tiết kiệm xây dựng nhà ở, tiết kiệm tuổi già, tín dụng tiêu dùng. - Khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thiết lập các quỹ đầu tư, các công ty bảo hiểm, công ty tài chính Ặđể thu hút có hiệu quả các nguồn vốn, phát triển mạnh mẽ hơn nữa hệ thống các Ngân hàng, các tổ chức tài chính, các quỹ tín dụng nhân dân. - Cho phép phát hành kỳ phiếu thu ngoại tệ, phát hành kỳ phiếu, trái phiếu để huy động vốn ngắn hạn và trung hạn. - Có chính sách lăi suất hợp lư, khuyến khích và có biện pháp bắt buộc các tổ chức tín dụng phải có cơ cấu dư nợ hợp lư giữa dư nợ cho vay ngắn hạn và dư nợ cho vay dài hạn, trung hạn, nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp huy động vốn cho đầu tư chiều sâu, mở rộng quá tŕnh kinh doanh. Thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tư Khai thác triệt để các nguồn vốn trong các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế- chính trị-xă hội tự bỏ vốn đầu tư phát triển sản xuất. - Kích thích, khuyến khích các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế-chính trị-xă hội tự bỏ vốn đầu tư phát triển sản xuất: + Khuyến khích các doanh nghiệp nâng cao khả năng tích tụ và tập trung vốn, mở rộng vốn từ kết quả sản xuất kinh doanh của ḿnh + Khai thác và sử dụng có hiệu quả mọi tiềm năng vốn hiện có trong doanh nghiệp, cho phép các doanh nghiệp sử dụng linh hoạt các nguồn vốn, các
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Báo cáo tốt nghiệp: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính Phủ tại kho bạc nhà nước Hà Nội - Thực trạng và giải pháp
80 p | 321 | 144
-
Luận văn - Một số giải pháp huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ ở KBNN Hà Tây
66 p | 200 | 76
-
Luận văn: Thực trạng công tác huy động vốn và một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ kho bạc nhà nước Hà Tây
65 p | 177 | 61
-
Thực trạng huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu chính phủ tại Kho bạc Hà Nội - 7
14 p | 109 | 32
-
Luận văn: Một số giải pháp huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ ở kho bạc nhà nước Hà Tây
62 p | 71 | 24
-
Luận văn: Thực trạng huy động vốn và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác huy động vốn dưới hình thức trái phiếu Chính phủ ở Kho bạc nhà nước Hà Nội
81 p | 62 | 21
-
Luận văn: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp
80 p | 73 | 15
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 7
9 p | 51 | 14
-
Thực trạng huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu chính phủ tại Kho bạc Hà Nội - 6
14 p | 86 | 12
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 2
9 p | 57 | 11
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 3
9 p | 44 | 9
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 8
8 p | 38 | 9
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 6
9 p | 42 | 9
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 5
9 p | 42 | 9
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 4://www.simpopdf.com-Công tác huy động
9 p | 44 | 8
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 1
9 p | 36 | 7
-
Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp
80 p | 33 | 5

markdown:
# Luận văn tốt nghiệp: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp
Chia sẻ: Minh Tam | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:77
lượt xem 399
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20090708/minhtam/80x100/7801345687198.jpg)
##
Luận văn tốt nghiệp: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Luận văn tốt nghiệp: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp trình bày lý luận chung về huy động vốn dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ, thực trạng và giải pháp hoàn thiện công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội.
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Luận văn tốt nghiệp: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp
- Luận văn tốt nghiệp: “Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp”
- 1 LờI Mở ĐầU Quá tŕnh đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đ̣i hỏi phải huy động nhiều nguồn lực (lao động- khoa học công nghệ- vốn - tài nguyên thiên nhiên), trong đó vốn là một trong những nguồn lực cơ bản để phát triển. Trong điều kiện đất nước c̣n nhiều khó khăn, nguồn vốn của Nhà nước tích luỹ từ nội bộ nền kinh tế cho đầu tư phát triển c̣n hết sức hạn chế, để có nguồn vốn đáp ứng cho nhu cầu phát triển của đất nước, ngoài các nguồn vốn đầu tư trong nước (bao gồm tiết kiệm của Ngân sách Nhà nước (NSNN), của doanh nghiệp, tiết kiệm của dân cư), các nguồn vốn đầu tư nước ngoài (trực tiếp và gián tiếp) th́ việc Nhà nước huy động (dưới h́nh thức đi vay trong nước, nước ngoài) và sử dụng (đầu tư) vốn đúng mục đích có hiệu quả là một yêu cầu hết sức cần thiết và cấp bách. Những năm vừa qua Nhà nước ta đă có nhiều chính sách huy động vốn để đáp ứng nhu cầu chi tiêu (c̣n thiếu hụt) của Chính phủ, kiềm chế được lạm phát đồng thời có nguồn vốn đáp ứng cho đầu tư phát triển đất nước. V́ vậy, vấn đề huy động vốn cho Ngân sách Nhà nước là vấn đề hết sức quan trọng và đặc biệt quan tâm của các nhà quản lư tài chính trong giai đoạn hiện nay. Với tư cách là một sinh viên thực tập, nhận thức thực tế về công tác huy động vốn chưa nhiều, nhưng được sự giúp đỡ tận t́nh của các thầy giáo, cô giáo trong Học viện Ngân hàng, đồng nghiệp trong hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN) Hà Nội, cùng với kiến thức đă được học tập trong Học viện và tham khảo tài liệu tạp chí của ngành, tôi chọn đề tài: “Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp” làm Khoá luận tốt nghiệp học viện Ngân hàng, nhằm nâng cao nhận thức lư luận và kinh nghiệm thực tế cho bản thân, góp phần nhất định trong việc hoàn thiện công tác huy động vốn cho NSNN thông qua việc phát hành trái phiếu Chính phủ ở hệ thống Kho bạc Nhà nước nói chung và đối với thành phố Hà Nội nói riêng. Mục đích, nhiệm vụ của Khoá luận là làm rơ một số vấn đề cơ bản về huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ ở Kho bạc Nhà nước Hà Nội , từ đó đề xuất kiến nghị để hoàn thiện công tác huy động vốn dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ ở Kho bạc Nhà nước Hà Nội. Nội dung của chuyên đề: Đi sâu nghiên cứu việc huy động vốn thông qua
- 2 phát hành tín phiếu, công trái, trái phiếu Chính phủ. Kết cấu của khoá luận: Ngoài phần mở đầu và kết luận, khoá luận gồm 3 chương: Chương 1: Lư luận chung về huy động vốn dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ Chương 2: Thực trạng huy động vốn dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ ở Kho bạc nhà nước Hà Nội Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác huy động vốn dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ ở Kho bạc nhà nước Hà Nội
- 3 1 LƯ LUậN CHUNG Về HUY ĐộNG VốN DƯớI H́NH THứC TRÁI PHIếU CHÍNH PHủ 1.1 Kho bạc nhà nước và vấn đề huy động vốn nhằm phát triển kinh tế - xó hội 1.1.1Khái niệm về Ngân sách nhà nước NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước đă được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm dể đảm bảo thực hiện các chức năng , nhiệm vụ của Nhà nước. Thu NSNN bao gồm các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí; các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước các khoản đóng góp của các tổ chức và cá nhân; các khoản viện trợ; các khoản thu khác theo quy định của pháp luật. Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xă hội, bảo đảm quốc pḥng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy Nhà nước; chi trả nợ của Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. NSNN được quản lư thống nhất theo nguyên tắc tập trung, dân chủ, công khai, minh bạch, có phân công, phân cấp quản lư, gắn quyền hạn với trách nhiệm. Quốc hội quyết định dự toán NSNN, phân bổ Ngân sách Trung ương, phê chuẩn quyết toán NSNN. NSNN bao gồm: NSTW và NSĐP. NSĐP bao gồm: Ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân. Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và quan hệ giữa Ngân sách các cấp được thực hiện theo các nguyên tắc sau: + Ngân sách Trung ương và Ngân sách mỗi cấp chính quyền địa phương được phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể. + Ngân sách Trung ương giữ vai tṛ chủ đạo, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chiến lược quan trọng của quốc gia và hỗ trợ những địa phương chưa cân đối được thu, chi Ngân sách. + Ngân sách địa phương được phân cấp nguồn thu bảo đảm chủ động trong thực hiện những nhiệm vụ được giao; tăng cường nguồn lực cho Ngân sách
- 4 xă. Hội đồng nhân dân tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa Ngân sách các cấp chính quyền địa phương phù hợp với phân cấp quản lư kinh tế - xă hội, Quốc pḥng, an ninh và tŕnh độ quản lư của mỗi cấp trên địa bàn. + Nhiệm vụ chi thuộc Ngân sách cấp nào do Ngân sách cấp đó bảo đảm đảm; việc ban hành và thực hiện chính sách, chế độ mới làm tăng chi Ngân sách phải có giải pháp bảo đảm nguồn tài chính phù hợp với khả năng cân đối của Ngân sách từng cấp. + Trường hợp cơ quan quản lư Nhà nước cấp trên uỷ quyền cho cơ quan quản lư Nhà nước cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi của ḿnh, th́ phải chuyển kinh phí từ Ngân sách cấp trên cho cấp dưới để thực hiện nhiệm vụ đó. + Thực hiện phân chia tỷ lệ % đối với các khoản thu phân chia giữa Ngân sách các cấp và bổ sung từ Ngân sách cấp trên cho Ngân sách cấp dưới để đảm bảo công bằng, phát triển cân đối giữa các vùng, các điạ phương. Tỷ lệ % phân chia các khoản thu và bổ sung cân đối từ Ngân sách cấp trên cho Ngân sách cấp dưới ổn định từ 3 - 5 năm. Số bổ sung từ Ngân sách cấp trên là khoản thu của Ngân sách cấp dưới. + Trong thời kỳ ổn định Ngân sách, các địa phương được sử dụng nguồn tăng thu hàng năm mà Ngân sách địa phương được hưởng, để phát triển kinh tế - xă hội trên địa bàn; Sau thời kỳ ổn định Ngân sách, phải tăng khả năng tự cân đối phát triển Ngân sách địa phương, thực hiện giảm dần số bổ sung từ Ngân sách cấp trên hoặc tỷ lệ % điều tiết số thu nộp về Ngân sách cấp trên. Để thực hiện tốt chức năng của ḿnh là quản lư kinh tế - xă hội, th́ Nhà nước ngày càng cần một lượng vốn lớn hơn để đầu tư nhiều hơn cho các chương tŕnh dự án, nhằm đạt tới một xă hội ưu việt hơn xă hội đang có, nhưng nguồn lực th́ luôn có hạn; v́ thế Nhà nước luôn gặp không ít khó khăn về vốn, trong khi đó một lượng vốn lớn c̣n nằm rải rác trong dân chúng, họ có vốn mà không thể sử dụng chúng như một ṿng quay vốn dể sinh lời. Làm thế nào để Nhà nước có thể sử dụng lượng vốn này theo mục đích của ḿnh ? Tín dụng Nhà nước ra đời đă giải quyết được vấn đề khó khăn đó. Tín dụng Nhà nước là quan hệ tín dụng mà nhà nước là chủ thể đi vay, để đảm bảo các khoản chi tiêu của NSNN đồng thời
- 5 là chủ thể cho vay để thực hiện chức năng, nhiệm vụ kinh tế - chính trị - xă hội của Nhà nước. Trong lịch sử hoạt động tài chính của Nhà nước, bội chi ngân sách là hiện tượng khó tránh khỏi, để bù đắp bội chi ngân sách, Nhà nước phải chọn một trong hai giải pháp: - Phát hành thêm tiền giấy: Giải pháp này tuy nhanh giải quyết dễ dàng nhất để cân đối ngân sách, xong nó không gắn với lưu thông hàng hoá và là một nguyên nhân dẫn đến lạm phát, làm ảnh hưởng không tốt đến nền kinh tế- xă hội. - Vay nợ: Nếu làm tốt công tác này th́ đây sẽ là giải pháp hữu hiệu nhất, không những giải quyết được vấn đề tập trung vốn nhằm cân đối ngân sách mà c̣n hạn chế, khắc phục t́nh trạng lạm phát và tác động tích cực đến phát triển kinh tế quốc dân. ở các nước có nền kinh tế thị trường, người ta chú trọng nhiều đến việc phát triển các h́nh thức vay nợ để cân đối ngân sách. ở nước ta trong thời kỳ bao cấp để bù đắp bội chi ngân sách, Nhà nước chủ yếu dựa vào phát hành tiền, c̣n nguồn vốn vay th́ chiếm tỷ trọng rất nhỏ. - Cùng với các kênh huy động vốn của các Ngân hàng Thương mại, trái phiếu chính phủ đă mở ra một kênh huy động vốn mới trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước. Trái phiếu được đảm bảo thanh toán bằng Ngân sách Quốc gia nó được coi là công cụ đầu tư an toàn, ít rủi ro nhất, ngày càng khẳng định ưu thế vượt trội trên thị trường tài chính, cơ chế phát hành , thanh toán không ngừng được cải tiến và hoàn thiện, có khả năng đáp ứng được các yêu cầu giao dịch, trao đổi trên thị trường chứng khoán. H́nh thức trái phiếu tương đối đa dạng, phương thức phát hành, thanh toán phong phú, không ngừng được cải tiến. Trước đây chúng ta hiểu rằng chỉ khi nào bội chi NSNN mới tiến hành các biện pháp đi vay để bù đắp phần thiếu hụt. Trong điều kiện mới của nền kinh tế, ngay cả khi ngân sách bội thu nhà nước cũng cần phải vay dân, đó là khi nhà nước cần đầu tư một số lượng vốn khá lớn cho các công tŕnh trọng điểm, các mục tiêu kinh tế ở tầm vĩ mô. Mặt khác Nhà nước cần có chính sách huy động
- 6 các nguồn tài chính nhàn rỗi của các tổ chức, cá nhân (trong và ngoài nước) dưới nhiều h́nh thức, thông qua nhiều kênh tín dụng, đồng thời với quá tŕnh phát triển kinh tế, ổn định xă hội, Nhà nước sử dụng nguồn vốn vay để đầu tư cho các tổ chức kinh tế vay, nhằm thực hiện mục tiêu đă định. Thực chất đó là tín dụng nhà nước, là quan hệ tin cậy giữa Nhà nước và các chủ thể khác khi Nhà nước đi vay và cho vay. Tín dụng Nhà nước là một yêu cầu khách quan của nền kinh tế, là do mâu thuẫn giữa thừa và thiếu nguồn tài chính cho nhu cầu chi tiêu của Nhà nước và khả năng đáp ứng nhu cầu đó bằng các khoản thu của Nhà nước (chủ yếu là thuế). ở nước ta, nhu cầu chi tiêu của Nhà nước thường lớn hơn khả năng thu của ngân sách, do đó Nhà nước buộc phải sử dụng công cụ tín dụng để huy động các nguồn vốn nhàn rỗi của các tổ chức kinh tế trong nước, vốn nhàn rỗi trong cộng đồng dân cư, cả các biện pháp vay nợ nước ngoài để bù đắp những thiếu hụt trong cấn đối thu – chi ngân sách. Tín dụng Nhà nước càng trở lên tất yếu từ khi Nhà nước thực hiện chức năng, điều tiết các quan hệ kinh tế xă hội, điều chỉnh nhịp độ tăng trưởng kinh tế và giải quyết các vấn đề xă hội. Ngày nay, đi đôi với sự phát triển của kinh tế thị trường, sự đa dạng, phong phú các các quan hệ hàng hoá - tiền tệ ở hầu khắp các nước trên thế giới, tín dụng Nhà nước đă được sử dụng hết sức rộng răi. Có thể nói rằng, tín dụng Nhà nước là một phương thức huy động và sử dụng vốn của Nhà nước trên nguyên tắc vay trả, để bù đắp thiếu hụt ngân sách và giải quyết các nhiệm vụ cấp thiết khác, mà tài chính Nhà nước phải đảm bảo. Để có nguồn tài chính thực hiện các chức năng đó, ngoài biện pháp động viên bắt buộc theo luật định, cần thiết phải sử dụng biện pháp động viên bằng h́nh thức tín dụng nhà nước thông qua việc phát hành trái phiếu KBNN. Tín dụng Nhà nước là biện pháp điều tiết quan trọng của Nhà nước trong quản lư nền kinh tế , tác dụng điều tiết của tín dụng nhà nước thể hiện ở các mặt chủ yếu sau đây: + Điều tiết tỷ lệ giữa tích luỹ và tiêu dùng, Nhà nước thu hút nguồn vốn cơ động trong xă hội dưới h́nh thức trái phiếu Chính phủ, tập trung một phần quỹ
- 7 tiêu dùng để phân phối lại, chuyển thành quỹ phục vụ cho việc đầu tư phát triển kinh tế. + Điều tiết lượng lưu thông và hướng lưu thông tiền tệ trên thị trường. + Kiểm soát quy mô đầu tư, điều tiết cơ cấu đầu tư, bố trí hợp lư cơ cấu ngành nghề. + Điều tiết quan hệ cung cầu hàng hoá trên thị trường. Huy động vốn góp phần tăng cường tiềm lực cho NSNN để thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới của Đảng. Trong công tác quản lư và điều hành NSNN cũng đă có những chuyển biến tích cực, từng bước thích ứng với nền kinh tế thị trường. Tỷ lệ thiếu hụt ngân sách so với GDP ngày càng thu hẹp, việc phát hành tiền để bù đắp thiếu hụt ngân sách được từng bước hạn chế và đi đến chấm dứt. Từ năm 1992, nguồn bù đắp chủ yếu là nhà nước đi vay, trong đó vay trong nước càng chiếm tỷ trọng lớn thể hiện qua các năm: năm 1991 là 7,6 %; năm 1992 là 51,1%; năm 1995 là 64,7%; năm 1998-1999 là 79,4%... Ngay từ những năm 1980 Nhà nước ta đă có chủ trương huy động các nguồn vốn nhàn rỗi trong nước, chủ yếu là vốn nhàn rỗi trong các tầng lớp dân cư dưới h́nh thức phát hành công trái xây dựng tổ quốc, tuy nhiên do lăi suất rất thấp chỉ từ 2 - 3 %/ năm mà tỷ lệ lạm phát đang trong thời kỳ phí mă, do vậy kết quả phát hành công trái đạt tỷ lệ rất thấp. Bước sang thập kỷ 90, công tác huy động vốn cho NSNN đă có những xu hướng đổi mới và chuyển biến tích cực. Sau khi thành lập hệ thống KBNN trực thuộc Bộ Tài chính, KBNN đă tổ chức thí điểm và sau đó mở rộng phát hành các loại tín phiếu, trái phiếu kho bạc với kỳ hạn và lăi suất khác nhau, nhằm huy động các nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu vốn cho NSNN, góp phần tăng cường tiềm lực NSNN phục vụ công cuộc đổi mới kinh tế của Đảng và Nhà nước thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ, hàng năm nhà nước huy động được hàng ngàn tỷ đồng tiền vốn để bù đắp thiếu hụt NSNN và bổ sung nguồn vốn đầu tư phát triển. Nhờ đẩy mạnh công tác huy động vốn, nên đă góp phần cải tiến và từng bước tạo thế chủ động cho công tác xây dựng kế hoạch điều hành ngân sách, đặc biệt trong việc cân đối và bố trí nguồn vốn NSNN cho mục đích đầu tư phát
- 8 triển, việc huy động vốn vay trong nước thông qua h́nh thức phát hành trái phiếu đă góp phần giảm tương đối vay nợ nước ngoài của nước ta, nó c̣n có ư nghĩa quan trọng về mặt kinh tế đối ngoại vừa đảm bảo sử dụng mọi tiềm lực sẵn có trong nền kinh tế và tránh được sức ép của bên ngoài, tăng cường khả năng tự chủ của nền kinh tế. Huy động vốn phục vụ chiến lược phát triển kinh tế - xă hội của kế hoạch 5 năm 2001-2005: Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 9 Đảng ta đă vạch rơ nhiệm vụ tổng quát của chiến lược phát triển kinh tế - xă hội giai đoạn đầu của thế kỷ 21 là tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững, tạo chuyển biến mạnh về giáo dục và đào tạo, tăng cường cơ sở vật chất xă hội, bảo vệ an ninh quốc gia. Huy động vốn góp phần tích cực ổn định tiền tệ và kiềm chế lạm phát, trong thời kỳ chuyển nền kinh tế từ nền kinh tế quan liêu bao cấp, kế hoạch hoá tập trung cao độ sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xă hội chủ nghĩa th́ việc ổn định tiền tệ và kiềm chế lạm phát là nhiệm vụ hết sức quan trọng, để góp phần ổn định tiền tệ và kiềm chế lạm phát. Nhà nước sử dụng nhiều giải pháp trong đó giải pháp đă được nhiều nước sử dụng có hiệu quả là công tác huy động vốn mà vai tṛ của nó được thể hiện qua các mặt sau: + Huy động vốn là một trong những giải pháp hữu hiệu góp phần điều hoà khối lượng tiền mặt trong lưu thông, thông qua việc phát hành các công cụ huy động vốn như tín phiếu, trái phiếu kho bạc, kỳ phiếu ngân hàng... nó sẽ góp phần rút bớt khối lượng tiền mặt trong lưu thông và ngược lại, việc mua lại, chiết khấu, tái chiết khấu là một kênh phát hành thêm tiền mặt vào lưu thông tuỳ theo t́nh h́nh mà nhà nước sử dụng linh hoạt công cụ vốn để bơm hoặc hút tiền nhằm ổn định tiền tệ. + Huy động vốn là một trong những giải pháp chủ yếu để kiềm chế lạm phát, thông qua huy động vốn góp phần giảm phát hành tiền để bù đắp thiếu hụt NSNN. + Huy động vốn góp phần ổn định đời sống xă hội và phát triển cân đối nền kinh tế quốc dân. + Huy động vốn góp phần bảo tồn và sinh lợi các nguồn tài chính Nhà nước, thúc đẩy công cuộc đầu tư và phát triển.
- 9 + Huy động vốn góp phần xây dựng và phát triển thị trường tài chính mà trọng tâm là thị trường vốn trung và dài hạn nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.. 1.1.2Nhu cầu về vốn đầu tư phát triển kinh tế xă hội giai đoạn 2001-2005 Xuất phát từ nhu cầu bức xúc về vốn nhằm thúc đẩy nền kinh tế phát triển với tốc độ cao, ổn định và bền vững, trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, việc huy động vốn cần khai thác tối đa nguồn vốn trong và ngoài nước nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu đầu tư của NSNN và các thành phần kinh tế. Mục tiêu tổng quát của chiến lược ổn định và phát triển kinh tế xă hội giai đoạn 1990-2000 là ra khỏi khủng hoảng-ổn định t́nh h́nh xă hội, vượt qua t́nh trạng của một nước nghèo và kém phát triển. Để đạt được mục tiêu quan trọng trên, nhiệm vụ của Việt Nam là đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện, tiếp tục phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, đảm bảo tăng trưởng cao và ổn định ở mức 8-9% (trong đó công nghiệp tăng 14% /năm ). Đến năm 2002 GDP b́nh quân đầu người tăng gấp đôi so với năm 1990 tức là khoảng 400- 450$/người/năm. Tuy nhiên, do một số khó khăn khách quan và chủ quan nảy sinh mà chủ yếu nhất phải kể đến là cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ đă làm giảm nhịp độ phát triển của nước ta trong năm 1999 và năm 2000. Do đó, tính hết năm 2000, GDP b́nh quân đầu người của ta chỉ đạt 360$ và đến hết năm 2002 chỉ đạt 400$ tức là khoảng 1,8 lần GDP năm 1990. Theo viện nghiên cứu chiến lược phát triển th́ mục tiêu của Việt Nam là đến hết năm 2005 phải đạt GDP b́nh quân đầu người là 600$, gấp 1.5 lần so với con số hiện nay. Đây là một mục tiêu rất khó khăn, muốn đạt được điều này Việt Nam cần đạt mức tăng trưởng b́nh quân năm là 7.5% trong 5 năm tới (trong khi mức tăng trưởng trung b́nh của giai đoạn 1996-2000 là 6.8%). Để cho mục tiêu này thành hiện thực, Việt Nam cần phải thực hiện được một lượng vốn đầu tư là 58 tỷ $ trong 5 năm tới, tăng khoảng 45% so với giai đoạn 1996-2000. Trong nguồn vốn này nguồn vốn trong nước sẽ chiếm khoảng 60%, c̣n lại 40% sẽ được huy động từ các nguồn vốn nước ngoài. Phấn đấu đạt mức huy động trái phiếu Chính phủ hàng năm tối thiểu 5% GDP hàng năm (khoảng 15.000-20.000 tỷ đồng/năm).
- 10 Trong những năm tới, để đáp ứng được nhu cầu vốn cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vốn cho các chương tŕnh mục tiêu th́ nhiệm vụ huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc vẫn là một trọng trách. Thực hiện tốt nhiệm vụ huy động vốn nói trên cần quán triệt nguyên tắc: Vốn trong nước là quyết định, vốn nước ngoài là quan trọng. Cần xử lư linh hoạt mối quan hệ giữa vốn trong nước và vốn ngoài nước nhằm đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế – xă hội. 1.1.3Vai tṛ quyết định của vốn trong nước - Tạo ra các điều kiện cần thiết để hấp thụ và khai thác có hiệu quả nguồn vốn đầu tư nước ngoài. - H́nh thành và tạo lập sức mạnh nội sinh của nền kinh tế, hạn chế những tiêu cực phát sinh về kinh tế - xă hội do đầu tư nước ngoài gây nên. Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là sự nghiệp của toàn dân, khai thác triệt để tiềm năng vốn trong dân mới tạo ra sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Phải coi trọng sức mạnh của vốn đang tiềm ẩn trong dân cư và các doanh nghiệp, coi đó là kho tài nguyên quí hiếm phải được khai thác, sử dụng có hiệu quả. 1.1.4Sự cần thiết khách quan của công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ Ở bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới, các nguồn thu của NSNN nhiều khi không đảm bảo thoả măn nhu cầu chi tiêu để phát triển kinh tế, văn hoá, y tế, giáo dục, quản lư nhà nước, giữ vững an ninh, củng cố quốc pḥng.... V́ vậy, Nhà nước phải thực hiện vay vốn từ các thành phần kinh tế, các tầng lớp dân cư trong nước và vay nước ngoài để bù đắp sự thiếu hụt đó. Đa số các nước trên thế giới, các nguồn thu mà Tài chính huy động được dưói h́nh thức thu NSNN như: Thuế, lệ phí không đủ để đầu tư phát triển kinh tế nên đ̣i hỏi phải có nguồn Tài chính bổ sung. Một trong những nguồn đó là khoản Nhà nước vay dân, đây chính là nguồn tiền nhàn rỗi trong các tầng lớp dân cư thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ. Nhà nước sử dụng nguồn vốn này để đầu tư cho nền kinh tế, tạo ra khả năng nguồn thu cho NSNN.
- 11 Việt Nam do t́nh h́nh Tài chính - Ngân sách luôn ở trong t́nh trạng mất cân đối và không ổn định, đây là nguyên nhân và hậu quả của nền kinh tế chưa phát triển. Trong khi nhà nước không đủ vốn cung ứng cho nền kinh tế, th́ trong xă hội vẫn c̣n đọng vốn, và sử dụng vốn lăng phí, kém hiệu. Vốn NSNN cấp ra với tính chất không hoàn lại đă bị trải rộng quá nhiều, nhu cầu của nền kinh tế luôn thiếu so với nhu cầu ngày càng tăng mang tính bao cấp, kém hiệu quả kinh tế. Sang nền kinh tế thị trường, nền kinh tế đ̣i hỏi một lượng vốn lớn mà nguồn thu của NSNN ta chủ yếu là từ thuế, chiếm 23% GDP nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu chi tiêu của ngân sách. Trong khi đó nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư rất lớn. Do vậy, để khai thác được tối đa nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư nhất thiết phải tăng cường phát hành trái phiếu Chính phủ qua hệ thống KBNN. Việc huy động vốn nhàn rỗi trong nước có ư nghĩa vô cùng quan trọng đối với đất nước ta trong giai đoạn hiện nay. Cụ thể: 1.1.4.1 Huy động vốn trong nước góp phần bù đắp thiếu hụt NSNN Đất nước ta bước sang một thời kỳ mới, nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường có sự quản lư của Nhà nước, nhu cầu chi của NSNN ngày càng cao, trong khi đó nguồn thu của chúng ta c̣n hạn chế, chủ yếu là từ thuế, thiếu hụt ngân sách là t́nh trạng luôn xảy ra. Trong thời gian qua, nền tài chính quốc gia đă có phần cải thiện và bắt đầu đi vào ổn định, tỷ lệ lạm phát hạ thấp, giá cả ổn định. Song trong điều kiện bội chi ngân sách vẫn c̣n, lạm phát luôn là căn bệnh bùng nổ bất kỳ lúc nào, v́ vậy việc huy động vốn nhàn rỗi trong nước có ư nghĩa sống c̣n đối với nền tài chính quốc gia. Khai thác nguồn vốn nhàn rỗi trong nước trước hết nhằm mục đích chi trả cho NSNN một cách kịp thời, đảm bảo sự ổn định trước mắt của nền tài chính quốc gia, hơn nữa góp phần hạn chế việc phát hành tiền chi tiêu cho NSNN v́ vậy việc này là một trong những nguyên nhân gây ra sự rối loạn lưu thông tiền tệ, kích thích tốc độ lạm phát tăng nhanh. V́ vậy, huy động vốn nhàn rỗi trong nước vừa có tác dụng bù đắp sự thiếu hụt NSNN, vừa góp phần điều hoà lưu thông tiền tệ, kiềm chế và đẩy lùi lạm phát. Huy động vốn nhàn rỗi trong nước giúp ngân sách giảm dần sự thiếu hụt bằng chính sách tăng trưởng kinh tế là một xu hướng đang được áp dụng rộng răi trên toàn thế giới.
- 12 1.1.4.2 Huy động vốn nhàn rỗi trong nước góp phần cho đầu tư phát triển kinh tế Trong điều kiện nước ta cơ sở vật chất kỹ thuật c̣n nghèo nàn, lạc hậu, cơ sở hạ tầng thấp kém, chưa đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển kinh tế nhất là việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài c̣n chưa đạt hiệu quả cao. V́ vậy cần tăng cường huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong nước để đầu tư cho các công tŕnh trọng điểm- then chốt, các công tŕnh cơ sở hạ tầng huyết mạch của nền kinh tế. Nhờ các khoản đầu tư này của Nhà nước mà bộ mặt nền kinh tế đất nước sẽ thay đổi nhanh chóng, tạo điều kiện tiền đề cho các doanh nghiệp, cá nhân có vốn đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh, tăng năng suất lao động, cải tiến kỹ thuật. 1.1.4.3 Thụng qua huy động vốn nhàn rỗi trong nước, góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường vốn, thị trường chứng khoán Việc phát triển thị trường vốn có ư nghĩa rất quan trọng, trước hết nó là cơ chế giúp cho việc chuyển các nguồn vốn của các tác nhân kinh tế từ nơi thừa sang nơi thiếu một cách dễ dàng, thuận tiện, thúc đẩy thực hiện chính sách huy động vốn trong và ngoài nước. Ngược lại, huy động vốn cho phát triển kinh tế là điều kiện để thúc đẩy nhanh sự phát triển của thị trường chứng khoán. Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu, cổ phiếu, tín phiếu tạo vốn hàng hoá cho thị trường vốn, thị trường tài chính. Theo nguyên lư th́ hàng hoá chủ yếu trên thị trường chứng khoán phải là cổ phiếu nhưng đối với chúng ta, trái phiếu Chính phủ đặc biệt là trái phiếu Kho bạc lại có tầm quan trọng với vị trí ngày càng nổi bật. Từ chỗ chưa cho phép chuyển nhượng, đến nay, trái phiếu Kho bạc đă được đấu thầu ở Ngân hàng nhà nước và không chỉ trở thành công cụ vay vốn của Nhà nước mà c̣n là công cụ của chính sách Tài chính –Tiền tệ trong nền kinh tế thị trường, đồng thời là công cụ đầu tiên của nghiệp vụ kinh doanh thị trường mở của Ngân hàng. Đây chính là Ỏhàng hoáƠ chủ yếu của thị trường vốn, thị trường chứng khoán hoạt động công khai và mở rộng ở Việt Nam. Bộ tài chính cùng với Ngân hàng nhà nước, các bộ, các ngành có liên quan nghiên cứu chuẩn bị điều kiện, các yếu tố cần thiết cho sự phát triển của thị trường chứng khoán. Trong điều kiện nền kinh tế nước ta c̣n chưa phát triển, trái phiếu, cổ phiếu doanh nghiệp chưa phong phú, v́ vậy trước mắt trái phiếu Chính phủ phải
- 13 đóng vai tṛ là Ỏhàng hoáƠ chủ yếu trên thị trường, là những hàng hoá đầu tiên cho thị trường chứng khoán hoạt động ở Việt Nam. Việc đẩy mạnh công tác huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ là hết sức cần thiết. Chúng ta cần đa dạng hoá các loại trái phiếu Chính phủ để bù đắp thiếu hụt NSNN, đầu tư phát triển kinh tế, kiềm chế lạm phát, điều hoà vốn lưu thông tiền tệ và làm cơ sở cho việc phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán ở nước ta. 1.1.5Vai tṛ của huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ Việc huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu chính phủ đă huy động được một khối lượng vốn lớn cho NSNN và cho đầu tư phát triển, nguồn vốn trong nước này đă góp phần đáp ứng nhu cầu chi của Ngân sách. Với tốc độ phát triển thời kỳ 1991-1995 nguồn vốn vay của Nhà nước qua trái phiếu Chính phủ là 1,3% GDP, chiếm 29% tổng số bội chi NSNN; thời kỳ 1996-2000là 1,4% GDP, chiếm 33% tổng số bội chi NSNN; thời kỳ 2001-2003 vay bằng trái phiếu Chính phủ cao hơn, chiếm 53% tổng số bội chi NSNN. Kết quả đó cho thấy tín dụng Nhà nước đặc biệt là huy động vốn trong nước có vai tṛ rất quan trọng đối với phát triển kinh tế-xă hội của đất nước. Để thực hiện thắng lợi chiến lược phát triển kinh tế xă hội đến năm 2010 và đẩy nhanh quá tŕnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đến năm 2020, một trong những nhiệm vụ trọng tâm cấp bách là phải mở rộng quy mô và đẩy nhanh tốc độ huy động vốn. Xuất phát từ cấu trúc địa h́nh và đặc điểm phức tạp của khí hậu nước ta, giao thông và thuỷ lợi là một trong những lĩnh vực trọng điểm được nhà nước ưu tiên đầu tư, nhằm tạo ra những điều kiện tiền đề để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giảm dần sự cách biệt giữa miền núi và miền xuôi, góp phần nâng cao dân trí xoá đối giảm nghèo, bảo đảm an ninh quuốc pḥng của Tổ quốc. Theo tính toán của các ngành chức năng, trong giai đoạn từ nay đến năm 2010, mỗi năm chúng ta cần khoảng 250 ngàn tỷ đồng cho đầu tư phát triển, riêng lĩnh vực giao thông, thuỷ lợi nhu cầu vốn bổ xung cho các công tŕnh trọng điểm mỗi năm trên 15 ngàn tỷ đồng. Được Nhà nước và các ngành, địa phương quan tâm, việc xây dưng các công tŕnh giao thông thuỷ lợi đạt tốc độ tương đối nhanh. Chính v́ vậy nhu cầu về vốn đầu tư cũng trở lên cấp bách.
- 14 Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ (số 182/2003/QĐ-TTg ngày 05/9/2003) nhu cầu vốn cho đầu tư các công tŕnh giao thông thuỷ lợi giai đoạn 2003-2010 sẽ được huy động dưới h́nh thức phát hành trái phiếu Chính phủ là 63 ngàn tỷ đồng. Số vốn này được đầu tư cho 38 công tŕnh –dự án trọng điểm, trong đó có 20 công tŕnh giao thông với tổng số vốn 41.500 tỷ đồng, bao gồm dự án đường Hồ chí Minh, các quốc lộ 6, 70, 14C, 22B; vành đai biên giới phía Bắc, các quốc lộ Đồng bằng Sông Cửu Long; có 16 công tŕnh thuỷ lợi tổng số vốn gần 14.000 tỷ đồng tập trung ở khu vực miền Trung và Tây nguyên; hai dự án tái định cư của thuỷ điện Sơn La và Tuyên Quang với tổng số vốn đầu tư là 8.800 tỷ đồng. Số vốn nói trên chưa bao gồm các tuyến đường Đông Trường Sơn và miền Tây Thanh Hoá, Nghệ An. Toàn bộ các công tŕnh nói trên sau khi hoàn thành đưa vào khai thác sẽ h́nh thành một hệ thống kết cấu hạ tầng và được nâng cấp và xây dựng mới khá hoàn chỉnh, tạo thế và lực để khai thác các nguồn tài nguyên tiềm năng, đẩy mạnh thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài, tạo đà để hợp tác và hội nhập quốc tế. Thực hiện thông tư số 56/1999/TT-BTC ngày 12/5/1999 của Bộ tài chính về việc phát hành công trái xây dựng tổ quốc năm 1999 với tổng mức vốn huy động là 4.000 tỷ đồng. Thực hiện chỉ thị số 07/2003/CT-TTg ngày 3/4/2003 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức triển khai phát hành công trái giáo dục năm 2003 và hướng dẫn của Bộ Tài Chính tại thông tư số 30/2003/TT-BTC ngày 15/4/2003, công trái giáo dục được phát hành trong phạm vi cả nước với tổng mức huy động vốn là 2.000 tỷ đồng, nhằm huy động nguồn vốn để đầu tư phát triển kinh tế –xă hội hỗ trợ các tỉnh miền núi Tây Nguyên và các tỉnh có nhiều khó khăn để thực hiện mục tiêu không c̣n pḥng học 3 ca vào cuối năm 2003, không c̣n pḥng học tạm thời tranh, tre, nứa, lá vào năm 2005. Công trái góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển sự nghiệp giáo dục. 1.2 Các nguồn vốn huy động cho đầu tư phát triển KT-XH 1.2.1Huy động vốn trong nước Trong những năm tới, cần tăng nhanh tỉ lệ tiết kiệm dành cho đầu tư, coi tiết kiệm là quốc sách, có những biện pháp tiết kiệm trong sản xuất và tiêu dùng ở tất cả các khu vực Nhà nước, doanh nghiệp, hộ gia đ́nh để dồn vốn cho phát
- 15 triển sản xuất. Đa dạng hoá các h́nh thức huy động vốn, nhất là h́nh thức phát hành trái phiếu Chính phủ, mở rộng và phát triển các tổ chức tài chính trung gian như: Hệ thống các công ty tài chính , các doanh nghiệp bảo hiểm. Song song với việc huy động vốn ngắn hạn, cần tăng tỉ trọng huy động vốn trung- dài hạn. Mục tiêu phấn đấu là phải huy động được trên 60% tổng nhu cầu vốn đầu tư từ các nguồn trong nước. Cụ thể là: - Nguồn vốn đầu tư Chính phủ: Hàng năm ngân sách Nhà nước dành ra khoảng 10-15% vốn cho đầu tư phát triển. Dự kiến tổng thu NSNN giai đoạn 2001-2003 là 20-22% GDP, trong đó thu thuế, phí khoảng 17-18% GDP. Tổng chi NSNN khoảng 26-28% GDP trong đó chi cho đầu tư phát triển là 10% GDP và bằng 26% tổng chi NSNN. Bội chi NSNN không vượt quá 5% GDP giải quyết bằng cách khai thác triệt để các nguồn thu và đẩy mạnh chính sách vay nợ của Chính phủ thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ. -Nguồn vốn đầu tư từ nguồn khấu hao cơ bản và lợi nhuận để lại từ các doanh nghiệp: Khoảng 15-16 tỉ $ trong những năm qua b́nh quân các doanh nghiệp đă đầu tư bổ xung từ 100-150 triệu $, dự kiến vốn doanh nghiệp chiếm 28% trong cơ cấu vốn đầu tư trong nước, đây là nguồn vốn đầu tư quan trọng trong tương lai. - Nguồn vốn đầu tư từ các tổ chức tài chính: Đây là nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng, công ty tài chính, ngân hàng và phi ngân hàng, nguồn này được tính khoảng 3-4 tỉ $. - Nguồn vốn đầu tư các hộ gia đ́nh: Cả nước có trên 10 triệu hộ giai đ́nh, trong đó có khoảng 2 triệu hộ đủ vốn kinh doanh và tích luỹ hàng năm để phát triển kinh tế gia đ́nh. Dự kiến mỗi hộ tích kiệm cho đầu tư phát triển trung b́nh từ 1.000 đến 1.500 $/năm, tổng số tích luỹ khoảng 2-3 tỉ $ chiếm 33% cơ cấu vốn đầu tư trong nước. 1.2.2Huy động vốn nước ngoài Trong các nguốn vốn đầu tư nước ngoài, tập trung thu hút vốn đầu tư trực tiếp (FDI) v́ nó không chỉ tạo vốn phát triển kinh tế mà c̣n tạo cơ hội để trực tiếp đưa kỹ thuật, công nghệ từ bên ngoài vào, giải quyết công ăn việc làm cho cho lao động trong nước, tạo ra sản phẩm cho tiêu dùng và cho xuất khẩu. Cần tập
- 16 trung vào khai thác các khoản viện trợ phát triển chính thức (ODA), nhưng cần hoàn tất sớm các công việc chuẩn bị để tiếp nhận nhanh nguồn vốn này. Việc phát hành trái phiếu quốc tế cần cân nhắc kỹ các điều kiện vay và khả năng trả nợ. Không vay thương mại để đầu tư cho cơ sở hạ tầng và những công tŕnh không mang lại lợi nhuận. 1.2.2.1 Nguồn vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài Từ khi Quốc hội ban hành luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam ngày 29/12/1987 đến hết ngày 31/12/1999,trên địa bàn cả nước đă có 3.398 dự án đầu tư được cấp giấy phép với tổng số đăng kư đạt 42.341 triệu $ (kể cả vốn xin tăng thêm của dự án). Trong đó số dự án c̣n đang hoạt động là 2.895 dự án với số vốn là 36.566 triệu $ và có 503 dự án đă chấm dứt thời kỳ hoạt động hoặc bị rút giấy phép với tổng số vốn là 5.775 triệu $. Với việc tiếp tục chính sách kinh tế mở cửa, khuyến khích, hấp dẫn, tạo cơ sở pháp lư để hướng dẫn các nhà đầu tư Quốc tế có khả năng huy động vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài vào Việt Nam, ước tính năm 2003 vốn thực hiện khoảng 19-21 tỉ $, tăng 12,5 %-13 % so với năm 2002. Trong đó vốn nước ngoài 15-16 tỉ $ trong tổng số vốn thực hiện. Nguồn vốn FDI ước 6 tháng đầu năm 2004 theo số đăng kư đạt 346 triệu $, giảm 43% so với cùng kỳ, số thực hiện đạt khoảng 600 triệu $, giảm 7% so với cùng kỳ. Nguồn vốn ODA, tài trợ đa phương của các tổ chức tài trợ Quốc tế (IMF, ADB, WB ) cũng có vai tṛ rất quan trọng. Vốn ODA trong thời kỳ 1991-1995 có thể đạt 2-2,5 tỷ $. Trong năm 1993-1994 hội nghị tài trợ phát triển cho Việt Nam tại PARI, cộng đồng tài chính Quốc Tế đă cam kết dành cho Việt Nam nguồn tài trợ chính thức tới 3.8 tỷ $. Ta đă vay từ IMF khoảng 230 triệu $, với WB và ADB số tiền 740 triệu $, kư hiệp định vay ODA song phương với Nhật trị giá 52.3 tỷ yên (tháng 1/1994), với Pháp trị giá 420 triệu Fr (7/1/1994). Mục tiêu đặt ra: Trong ṿng 10 năm chúng ta phải đẩy mạnh huy động vốn từ 6-8 tỷ $ từ nguồn ODA và nguồn tài trợ đa phương của các tổ chức Quốc tế. Nguồn vốn ODA 6 tháng đầu năm 2000 được chính thức hoá bằng các hiệp định kư kết với các nhà tài trợ đạt 1.068,8 triệu $ (gồm 906 triệu $ vốn vay và 104,8 triệu $ vốn viện trợ không hoàn lại). Số vốn giải ngân ước đạt 785 triệu $, đạt 46,3% kế hoạch năm (trong đó vốn vay 655 triệu $, vốn viện trợ không hoàn lại 130 triệu $).
- 17 1.2.2.2 Nguồn viện trợ nước ngoài Từ năm 1990 viện trợ của các tổ chức Liên hiệp quốc cho Việt Nam khoảng 50-60 triệu $/năm. 1.2.2.3 Các nguồn vốn khác Phát hành trái phiếu Chính phủ ra thị trường kinh tế để huy động vốn đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài là một giải pháp cần thiết thúc đẩy phát triển kinh tế. Dự kiến trong 5 năm 1998-2002 b́nh quân mỗi năm huy động 300- 500 triệu $ th́ tổng số huy động vốn có thể đạt 2-2,5 tỷ $. Trong thời gian qua chúng ta đă có chính sách, cơ chế huy động vốn thích hợp, góp phần tạo điều kiện khai thác những nguồn vốn trong nước và nước ngoài một cách có hiệu quả. Nhờ đó chúng ta đă huy động được một lượng vốn lớn để bù đắp thiếu hụt NSNN và để đầu tư phát triển kinh tế, góp phần ổn định lưu thông tiền tệ, kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đạt được th́ trong thời gian qua công tác huy động vốn của ta c̣n nhiều hạn chế. Để khắc phục những tồn tại và nâng cao hiệu quả huy động vốn, cần có những chính sách, giải pháp hữu hiệu hợp lư hơn. 1.2.3Các kênh thu hút nguồn vốn Để tăng cường công tác huy động vốn cho đầu tư phát triển, phục vụ sự công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế cần chú trọng một số giải pháp sau: 1.2.3.1 Huy động vốn từ nội bộ nền kinh tế quốc dân Hiện nay, tiềm năng vốn trong nước của ta c̣n rất lớn. Vấn đề đặt ra là cần t́m giải pháp để biến tiềm năng thành hiện thực, huy động triệt để vốn trong nước phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Huy động qua kênh NSNN Sẽ là điều kiện quan trọng để giải quyết nhu cầu thu chi của Nhà nước về tiêu dùng thường xuyên, chi đầu tư phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Việc huy động qua kênh NSNN phải dựa vào thuế, phí, lệ phí, phát huy tiềm năng vốn từ các nguồn tài nguyên quốc gia, từ vay nợ Ặ.trong đó thu thuế và phí vẫn là nguồn thu quan trọng nhất. - Huy động vốn qua thuế, phí , lệ phí: Để tăng cường hơn nữa hiệu quả huy động vốn qua thuế, phí, lệ phí cần phải mở rộng diện thu thuế, quy định mức
- 18 thuế suất ở mức vừa phải, hợp lư nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp, dân cư mở rộng đầu tư, mở rộng diện thu thuế thu nhập cá nhân đánh thuế thu nhập với khoản lợi tức thu từ vốn, chuyển hẳn sang cơ chế đối tượng nộp thuế tự khai và nộp trực tiếp vào KBNN. - Mở rộng phát hành trái phiếu Chính phủ để tạo nguồn vốn cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế. Vay nợ dân tạo nguồn vốn cho đầu tư là hiện tượng b́nh thường của mọi nhà nước. Vay nợ dân tạo nguồn vốn cho đầu tư phát triển có hai điểm lợi: +Tăng tiết kiệm xă hội, tạo thói quen tiết kiệm, tiêu dùng hợp lư cho người dân. + Nhà nước có nguồn vốn để đầu tư phát triển kinh tế mà không phải phát hành tiền, tránh được lạm phát. Muốn tăng hiệu quả vay nợ dân, cần chú trọng vào những vấn đề sau: + Đa dạng hoá các h́nh thức huy động vốn như: Tín phiếu, trái phiếu, phát hành các loại trái phiếu vô danh có thể chuyển đổi tự do, trái phiếu công tŕnh có thể chuyển đổi thành cổ phiếu, đảm bảo việc lấy lăi dễ dàng, nhanh gọn. +Đa dạng hoá các thời hạn vay vốn qua trái phiếu, chủ yếu tập trung huy động vốn bằng các loại trái phiếu trung và dài hạn, hạn chế và đi tới chấm dứt vay ngắn hạn với lăi suất cao để bù đắp bội chi Ngân sách. - Bộ tài chính phát hành trái phiếu, Ngân hàng nhà nước đứng ra tổ chức đấu thầu mua trái phiếu (đấu thầu cả về lăi suất, khối lượng mua và thời hạn), xác định mức lăi suất vay hợp lư, đảm bảo có lợi cho cả chủ sở hữu lẫn người vay vốn. Xúc tiến nhanh việc phát triển thị trường chứng khoán: Phát triển thị trường vốn, thị trường chứng khoán là một trong nghững yếu tố quyết định phát triển kinh tế của một quốc gia trong đIều kiện nền kinh tế hoạt động theo cơ chế thị trường. Việc hoàn thiện thị trường vốn, thị trường chứng khoán sẽ tạo ra cơ chế thông thoáng giữa người có nhu cầu vốn đầu tư với các nhà đầu tư, góp phần huy động tối đa các nguồn vốn nhàn rỗi trong xă hội cho đầu tư phát triển kinh tế. Đặc biệt việc phát triển thị trường chứng khoán sẽ
- 19 tạo điều kiện cho các giao dịch về chứng khoán và chuyển đổi từ chứng khoán sang tiền mặt được nhanh gọn và thuận tiện. Huy động vốn qua các tổ chức Tài chính-Tín dụng Trong những năm trước mắt và cả về lâu dài, các tổ chức Tài chính-Tín dụng vẫn là trung gian vốn lớn nhất trong nền kinh tế, bởi vậy phải coi trọng và tăng cường hiệu quả huy động vốn qua các tổ chức này. Giải pháp đó là: - Mở rộng h́nh thức tiết kiệm qua bưu điện, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân có thể gửi tiền tiết kiệm bất kỳ lúc nào, ở đâu với số tiền nhiều hay ít. - Mở rộng các h́nh thức huy động vốn tiết kiệm như: Tiết kiệm xây dựng nhà ở, tiết kiệm tuổi già, tín dụng tiêu dùng. - Khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thiết lập các quỹ đầu tư, các công ty bảo hiểm, công ty tài chính Ặđể thu hút có hiệu quả các nguồn vốn, phát triển mạnh mẽ hơn nữa hệ thống các Ngân hàng, các tổ chức tài chính, các quỹ tín dụng nhân dân. - Cho phép phát hành kỳ phiếu thu ngoại tệ, phát hành kỳ phiếu, trái phiếu để huy động vốn ngắn hạn và trung hạn. - Có chính sách lăi suất hợp lư, khuyến khích và có biện pháp bắt buộc các tổ chức tín dụng phải có cơ cấu dư nợ hợp lư giữa dư nợ cho vay ngắn hạn và dư nợ cho vay dài hạn, trung hạn, nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp huy động vốn cho đầu tư chiều sâu, mở rộng quá tŕnh kinh doanh. Thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tư Khai thác triệt để các nguồn vốn trong các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế- chính trị-xă hội tự bỏ vốn đầu tư phát triển sản xuất. - Kích thích, khuyến khích các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế-chính trị-xă hội tự bỏ vốn đầu tư phát triển sản xuất: + Khuyến khích các doanh nghiệp nâng cao khả năng tích tụ và tập trung vốn, mở rộng vốn từ kết quả sản xuất kinh doanh của ḿnh + Khai thác và sử dụng có hiệu quả mọi tiềm năng vốn hiện có trong doanh nghiệp, cho phép các doanh nghiệp sử dụng linh hoạt các nguồn vốn, các
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Báo cáo tốt nghiệp: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính Phủ tại kho bạc nhà nước Hà Nội - Thực trạng và giải pháp
80 p |
321 |
144
-
Luận văn - Một số giải pháp huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ ở KBNN Hà Tây
66 p |
200 |
76
-
Luận văn: Thực trạng công tác huy động vốn và một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ kho bạc nhà nước Hà Tây
65 p |
177 |
61
-
Thực trạng huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu chính phủ tại Kho bạc Hà Nội - 7
14 p |
109 |
32
-
Luận văn: Một số giải pháp huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ ở kho bạc nhà nước Hà Tây
62 p |
71 |
24
-
Luận văn: Thực trạng huy động vốn và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác huy động vốn dưới hình thức trái phiếu Chính phủ ở Kho bạc nhà nước Hà Nội
81 p |
62 |
21
-
Luận văn: Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp
80 p |
73 |
15
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 7
9 p |
51 |
14
-
Thực trạng huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu chính phủ tại Kho bạc Hà Nội - 6
14 p |
86 |
12
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 2
9 p |
57 |
11
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 3
9 p |
44 |
9
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 8
8 p |
38 |
9
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 6
9 p |
42 |
9
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 5
9 p |
42 |
9
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 4://www.simpopdf.com-Công tác huy động
9 p |
44 |
8
-
Huy động vốn thông qua phát hành Trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc nhà nước Hà Tây - 1
9 p |
36 |
7
-
Huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội – Thực trạng và Giải pháp
80 p |
33 |
5

Set-Cookie: TLDEVNamespace=0i7o2adrokq3e5vp8djc10jg52; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly