markdown:
# Köln
|
|Köln
Cologne
|
|
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Nordrhein-Westfalen](/wiki/Nordrhein-Westfalen) [Vùng hành chính](/wiki/Regierungsbezirk) [Cologne](/w/index.php?title=Cologne_(region)&action=edit&redlink=1) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Lord Mayor](/w/index.php?title=Lord_Mayor&action=edit&redlink=1) [Jürgen Roters](/w/index.php?title=J%C3%BCrgen_Roters&action=edit&redlink=1)( [SPD](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_%C4%90%E1%BB%A9c)) **Số liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31/12/2014)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Thành lập** **Các thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe) [Mã bưu chính](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Porz](/w/index.php?title=Porz&action=edit&redlink=1)) [Website](/wiki/Website) [www.stadt-koeln.de](http://www.stadt-koeln.de) **Köln** hay **Koeln** , còn được viết là [1] **Cologne**, cho đến năm [1919](/wiki/1919)là *Cöln* , dưới thời của người La Mã đầu tiên là [[2]](#cite_note-2) *oppidum ubiorum*, rồi *, là thành phố lớn thứ tư của* [Colonia Claudia Ara Agrippinensium](/w/index.php?title=Colonia_Claudia_Ara_Agrippinensium&action=edit&redlink=1) [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)theo [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)và [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch). Thành phố có lịch sử 2.000 năm, có nhiều di sản [kiến trúc](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc)và [văn hóa](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a), nơi diễn ra nhiều sự kiện quốc tế quan trọng.
Năm
[1850](/wiki/1850), dân số thành phố vượt quá con số 100.000, từ đó Köln trở thành một thành phố lớn theo lối hiểu ngày nay. Giữa năm [2005](/wiki/2005), dân số chính thức (có đăng ký cư trú) của Köln là 975.907. Thế nhưng, nếu tính cả những người đăng ký Köln là nơi cư trú thứ hai, thành phố có tổng cộng 1.022.627 dân cư. Vì thế mà Köln được gọi là thành phố triệu dân, mặc dù về mặt chính thức, Köln chỉ là thành phố triệu dân trong những năm [1975](/wiki/1975) và [1976](/wiki/1976) do sáp nhập hành chính mà sau này lại bị hủy bỏ. Ngày nay Köln là thành phố lớn nhất bang [3] [Nordrhein-Westfalen](/wiki/Nordrhein-Westfalen)với 1.010.269 dân [2011]. [[4]](#cite_note-4)
Köln trở nên quan trọng vì thành phố từ ngày thành lập bởi người La Mã luôn luôn đóng vai trò nổi bật trong lịch sử như là một trung tâm đô thị và trung tâm của quyền lực nhà thờ. Điều này còn được hỗ trợ bởi vị trí của thành phố nằm trên điểm giao nhau của những con đường thương mại quan trọng Đông-Tây cùng với việc chuyển tải hàng hóa trên
[sông](/wiki/S%C3%B4ng) [Rhein](/wiki/Rhine). Vì thế mà Köln trở thành một địa điểm thương mại quan trọng và ngày nay là một trọng điểm giao thông với lưu lượng giao thông đường sắt cao nhất nước Đức. [Cảng](/wiki/C%E1%BA%A3ng) sông Rhein là một trong những cảng lục địa quan trọng nhất [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u). Thành phố trước đây mang nặng dấu ấn của công nghiệp đã trải qua một biến đổi cấu trúc hướng về khu vực dịch vụ trong những thập niên cuối [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20): Ngày nay Köln là một trung tâm của [truyền thông](/wiki/Truy%E1%BB%81n_th%C3%B4ng) đại chúng, [công nghệ](/wiki/C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87) và [khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc). Köln là một trong những thành phố đại học lớn, con số 85.183 sinh viên ghi danh chiếm khoảng 8,5% tỷ lệ dân số. Với tỷ lệ người nước ngoài là 17,2% (175.515 người, thời điểm cuối 2004) Köln là một trong những thành trì đa văn hóa, chứa đựng một trong những cộng đồng người [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) lớn nhất [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Đi kèm theo sự đa dạng về [chủng tộc](/wiki/Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c), tôn giáo và văn hóa, cũng như ở nhiều thành phố lớn tương tự, là tính khoan nhượng và tự do ở mức độ cao trong phần lớn người dân. Vì thế, thành phố cũng được xem là một trung tâm của những người [đồng tính luyến ái](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_t%C3%ADnh_luy%E1%BA%BFn_%C3%A1i), nam cũng như nữ.
## Mục lục
[1 Địa lý](#.C4.90.E1.BB.8Ba_l.C3.BD) [2 Lịch sử](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [3 Tôn giáo](#T.C3.B4n_gi.C3.A1o) [4 Phát triển dân số](#Ph.C3.A1t_tri.E1.BB.83n_d.C3.A2n_s.E1.BB.91) [5 Chính trị](#Ch.C3.ADnh_tr.E1.BB.8B) [6 Văn hóa và thắng cảnh](#V.C4.83n_h.C3.B3a_v.C3.A0_th.E1.BA.AFng_c.E1.BA.A3nh) [6.1 Nhà hát](#Nh.C3.A0_h.C3.A1t) [6.2 Âm nhạc](#.C3.82m_nh.E1.BA.A1c) [6.3 Văn học](#V.C4.83n_h.E1.BB.8Dc) [6.4 Viện bảo tàng](#Vi.E1.BB.87n_b.E1.BA.A3o_t.C3.A0ng) [6.5 Kiến trúc](#Ki.E1.BA.BFn_tr.C3.BAc) [6.6 Công viên và diện tích xanh](#C.C3.B4ng_vi.C3.AAn_v.C3.A0_di.E1.BB.87n_t.C3.ADch_xanh) [6.7 Thể thao](#Th.E1.BB.83_thao) [6.8 Cuộc sống về đêm](#Cu.E1.BB.99c_s.E1.BB.91ng_v.E1.BB.81_.C4.91.C3.AAm) [6.9 Lễ hội hóa trang](#L.E1.BB.85_h.E1.BB.99i_h.C3.B3a_trang) [6.10 Ẩm thực](#.E1.BA.A8m_th.E1.BB.B1c)
-
[7 Kinh tế và hạ tầng cơ sở](#Kinh_t.E1.BA.BF_v.C3.A0_h.E1.BA.A1_t.E1.BA.A7ng_c.C6.A1_s.E1.BB.9F) [8 Truyền thông](#Truy.E1.BB.81n_th.C3.B4ng) [9 Nhân vật nổi tiếng](#Nh.C3.A2n_v.E1.BA.ADt_n.E1.BB.95i_ti.E1.BA.BFng) [10 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [11 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [12 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=1)]
### Vị trí địa lý và khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=2)]
Khu vực thành phố trải dài trên 405,15 km² (tả ngạn sông Rhein 230,25 km², hữu ngạn sông Rhein 174,87 km²). Köln nằm trên 50°5633"
[vĩ độ](/wiki/V%C4%A9_%C4%91%E1%BB%99) bắc và 6°5732" [kinh độ](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99) đông. Điểm cao nhất (trong [Königsforst](/w/index.php?title=K%C3%B6nigsforst&action=edit&redlink=1)) nằm trên mực nước biển 118,04 m, điểm thấp nhất 37,5 m (trong [Worringer Bruch](/w/index.php?title=Worringer_Bruch&action=edit&redlink=1)).
Köln nằm trong
[Vịnh Köln](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1), một quang cảnh thung lũng giữa vùng [Bergisches Land](/w/index.php?title=Bergisches_Land&action=edit&redlink=1) và vùng [Eifel](/w/index.php?title=Eifel&action=edit&redlink=1), ngay sau khi sông Rhein chảy ra khỏi vùng [Rheinisches Schiefergebirge](/w/index.php?title=Rheinisches_Schiefergebirge&action=edit&redlink=1). Vị trí thuận lợi này mang lại cho Köln một khí hậu có nhiều đặc điểm:
- Nhờ vào vùng chắn Eifel, thành phố mà đặc biệt là phần tả ngạn sông Rhein nằm về phía được chắn gió và không có mưa của gió tây.
- Đồng thời, do trao đổi không khí với vùng phụ cận ít nên tạo điều kiện thuận lợi cho bầu không khí ấm áp. Nội thành của Köln là nơi ấm nhất của bang Nordrhein-Westfalen.
- Đi cùng với điều này là độ ẩm cao vì nước sông Rhein bốc hơi nhưng trao đổi không khí lại ít, đặc biệt là trong mùa hè thường mang lại tiết trời nồm ẩm và nhiều cơn mưa giông.
|Dữ liệu khí hậu của
|[Giáng thủy](/wiki/Gi%C3%A1ng_th%E1%BB%A7y)mm (inch)
(2.445)
(2.134)
(2.543)
(2.122)
(2.843)
(3.571)
(3.378)
(2.953)
(2.949)
(2.642)
(2.638)
(2.799)
(33,016)
*Nguồn:* [Deutscher Wetterdienst](/w/index.php?title=Deutscher_Wetterdienst&action=edit&redlink=1) [[5]](#cite_note-5)
Köln nằm trong vùng chuyển tiếp giữa khí hậu biển và khí hậu lục địa với
[mùa đông](/wiki/M%C3%B9a_%C4%91%C3%B4ng) ấm áp (nhiệt độ trung bình tháng 1 là 2,4 °C) và mùa hè mát (nhiệt độ trung bình tháng 7 là 18,3 °C). Lượng mưa trung bình trong năm là 798 mm, nằm trong trung bình của nước [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c).
### Địa chất[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=3)]
Köln nằm trong một khu vực có địa hình bậc thang tăng cao dần từ sông Rhein. Nền đất thuộc về
[Phân đại Đệ tam](/wiki/Ph%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%90%E1%BB%87_tam), một phần chỉ thành hình từ [Phân đại Đệ tứ](/wiki/K%E1%BB%B7_%C4%90%E1%BB%87_t%E1%BB%A9) và bao gồm nhiều tầng trầm tích. Một ngoại lệ là phần cực đông của thành phố, thuộc về nền của vùng *Rheinisches Schiefergebirge*.
Đất trồng chịu nhiều ảnh hưởng của đất màu mỡ từ đồng bằng đất phù sa cạnh sông Rhein và vùng Löß về phía tây cũng như đất không được tốt lắm về phía đông của thành phố (đồng cỏ, rừng), chuyển tiếp sang vùng
*Bergisches Land*.
### Köln và sông Rhein[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=4)]
Sông Rhein, sau khi chảy ra khỏi vùng núi
*Schiefergebirge* ở phía nam của Köln được gọi là Hạ Rhein, chảy vào thành phố tại [Godorf](/w/index.php?title=Godorf&action=edit&redlink=1) và ra khỏi thành phố tại [Worringen](/w/index.php?title=Worringen&action=edit&redlink=1). Sông Rhein đã mang lại cho thành phố thịnh vượng và chất lượng cao cho cuộc sống nhiều như thế nào thì người ta cũng sợ lụt của nó nhiều như thế.
Cơn lụt tồi tệ nhất từng được ghi chép lại xảy ra vào tháng 2 năm
[1784](/wiki/1784), khi nhiệt độ tăng đột ngột sau một mùa đông cực dài và lạnh. Sông Rhein trong thời điểm này đã đóng băng, tuyết tan cũng như băng vỡ ra đã tạo nên mực nước kỷ lục 13,55 m (mực nước thường là 3,48 m). Nước lũ cùng với những tảng băng đá nặng trên đấy đã tàn phá phần lớn các công trình xây dựng bên bờ sông cũng như tất cả tàu thuyền. Đã có 65 người chết. Mülheim nằm hữu ngạn sông Rhein đã bị phá hủy hoàn toàn.
Trong thế kỷ 20, ba đợt "lụt của thế kỷ" vào những năm
[1926](/wiki/1926), [1993](/wiki/1993) và [1995](/wiki/1995) đã đạt mực nước cho đến 10,69 m. Bắt đầu từ [2005](/wiki/2005) một phương án bảo vệ chống lụt bắt đầu được tiến hành, dùng tường di động hay cố định để bảo vệ thành phố cho đến mực nước 11,30 m. Công trình dự định đến cuối năm [2007](/wiki/2007) sẽ hoàn thành.
Thế nhưng nhiều lần sông Rhein cũng đã chỉ mặt ngược lại của nó: nước cạn. Vào ngày
[2 tháng 9](/wiki/2_th%C3%A1ng_9) năm [2003](/wiki/2003) vào lúc 8:00 giờ mực nước sông Rhein xuống đến mức thấp kỷ lục 0,80 m. Thế nhưng mực nước 0,00 m có nghĩa là luồng nước cho tàu chạy rộng 150 m ở giữa sông vẫn còn độ sâu 1 m. Giao thông tàu thủy trên sông đã có nhiều hạn chế lớn nhưng không bị đình chỉ như ở sông [Elbe](/wiki/Elbe).
### Hệ thực vật và động vật[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=5)]
Köln có diện tích xanh lớn mà trong khu vực đông dân cư thường được tạo thành công viên, trong các quận ngoại thành thường là rừng canh tác. Bên cạnh đó còn có nhiều khu bảo tồn tự nhiên thí dụ như
[Worringer Bruch](/w/index.php?title=Worringer_Bruch&action=edit&redlink=1) nằm về phía cực đông tả ngạn sông Rhein, nguyên là một nhánh sông Rhein đã được lấp đất. Đấy là quê hương của nhiều loại thực vật và động vật hiếm cũng như một quang cảnh rừng và đồng ngập nước. Ở hữu ngạn sông Rhein chủ yếu là rừng và đồng cỏ.
Bên cạnh chim
[bồ câu](/wiki/H%E1%BB%8D_B%E1%BB%93_c%C3%A2u) và [chuột](/wiki/Chu%E1%BB%99t), những loài động vật có mặt tại khắp mọi nơi và ở nhiều chỗ đã được cảm nhận như là một tai họa, là cáo đỏ ( *Vulpes vulpes*) vào thành phố với số lượng đáng kể. Ngày nay chúng ở ngay trong nội thành và sử dụng vườn nhỏ cũng như công viên làm khu vực săn bắt.
Ban đầu được mang vào Đức để nuôi trong lồng và sau đó được tự do, nhiều chim két xanh (
*Psittacula krameri*) đã chọn Köln làm quê hương mới và hiện nay đã có nhiều bầy chim két này sinh sống trong thành phố.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=6)]
Köln là thành phố lâu đời nhất trong số các thành phố lớn của Đức: Tên Köln, vào thời người La Mã là
* xuất phát từ hoàng hậu La Mã Colonia Claudia Ara Agrippinensium* [Agrippina](/w/index.php?title=Agrippina_Tr%E1%BA%BB&action=edit&redlink=1). Người vợ của [Claudius](/wiki/Claudius)sanh ra tại Köln và đã nâng nơi này lên trở thành thành phố vào năm 50 sau [Công Nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn). Trong thời kỳ của người La Mã, Köln là nơi ngự trị của thống đốc tỉnh [Germania Inferior](/w/index.php?title=Germania_Inferior&action=edit&redlink=1). Vào khoảng năm 80 Công Nguyên, với kênh đào dẫn nước từ Eifel, Köln đã nhận được một trong những ống dẫn nước La Mã ( *aqueduct*) dài nhất.
Trong thời gian đầu của thời
[Trung cổ](/wiki/Trung_C%E1%BB%95), Köln cũng đã là một thành phố quan trọng. Vào khoảng năm [455](/wiki/455) người Frank chiếm lĩnh thành phố La Mã này. Cho đến đầu [thế kỷ thứ 6](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6) là nơi chính của một vương quốc Frank tự chủ, Köln được sáp nhập vào vương quốc của Chlodwig tiếp theo sau đó nhưng vẫn giữ được tính tự chủ cao. Dân cư người La Mã sống bên cạnh những người Frank đã chiếm lĩnh thành phố một thời gian dài. Trong thời gian từ thế kỷ thứ 6 đến [thế kỷ thứ 8](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_8) đã có sự tiếp biến văn hóa giữa hai phần dân cư thành phố. Người Frank tiếp nhận nhanh chóng những thành tựu văn hóa của dân cư thành phố người La Mã, thí dụ như trong lĩnh vực kỹ thuật xây dựng hay sản xuất [thủy tinh](/wiki/Th%E1%BB%A7y_tinh). Vào cuối thời kỳ của dòng họ Merowinger, Köln là nơi thành phố ngự trị của hoàng đế. Chậm nhất là từ thời dòng họ Karolinger, Giám mục hay tổng Giám mục của Köln là một trong những nhân vật quan trọng nhất trong vương quốc. Dưới [triều đại Otto](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_%C4%91%E1%BA%A1i_Otto&action=edit&redlink=1), Köln đã đóng một vai trò quan trọng trong việc tiếp cận giữa [Thánh chế La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh) dân tộc Đức và [Đế quốc Byzantine](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3). Từ [thế kỷ 10](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_10), dưới sự lãnh đạo của các vị tổng Giám mục có tầm quan trọng và thông thạo về [chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B), Köln đã trở thành trung tâm [tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o) không còn bàn cãi. Qua việc mang di cốt của ba vị vua thánh về thành phố bởi tổng Giám mục [Rainald của Dassel](/w/index.php?title=Rainald_c%E1%BB%A7a_Dassel&action=edit&redlink=1) trong năm [1164](/wiki/1164), Köln đã trở thành một địa danh hành hương hàng đầu. Giữa thời Trung cổ, Köln trở thành thành phố lớn nhất Đức, vì thế mà thành trì cũng phải được mở rộng nhiều lần: Từ năm [1180](/wiki/1180) (theo các văn kiện của ngày [27 tháng 7](/wiki/27_th%C3%A1ng_7) và [18 tháng 8](/wiki/18_th%C3%A1ng_8)) thành trì rộng nhất Đức thời đấy bắt đầu được xây dựng và hoàn thành vào năm [1225](/wiki/1225). 12 cổng thành kết hợp vào thành trì bán nguyệt của thành phố muốn nhắc đến [Jerusalem](/wiki/Jerusalem). [Từ thế kỷ 12](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_12&action=edit&redlink=1), bên cạnh Jerusalem, [Constantinopel](/w/index.php?title=Constantinopel&action=edit&redlink=1) và [Roma](/wiki/Roma), Köln mang thêm từ "Sancta" trong tên của thành phố: *Sancta Colonia Dei Gratia Romanae Ecclesiae Fidelis Filia – Köln thần thánh của ơn trời và người con gái trung thành của nhà thờ La Mã*. Một nhà thờ gây ấn tượng và lớn đến mức không nơi nào có thể sánh bằng được quyết định xây dựng. Lễ đặt viên đá đầu tiên của [Nhà thờ lớn Köln](/wiki/Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_ch%C3%ADnh_t%C3%B2a_K%C3%B6ln) được tiến hành vào năm [1248](/wiki/1248).
Trong năm
[1259](/wiki/1259) người dân thành phố Köln nhận được quyền ưu tiên được phép mua trước tất cả các hàng hóa được chuyên chở trên sông Rhein ( *Stapelrecht*), góp phần vào cuộc sống sung túc của dân cư thành phố. Cuộc chiến nhiều năm giữa các tổng Giám mục Köln và các dòng dõi quý tộc tạm thời chấm dứt vào năm [1288](/wiki/1288) qua [trận Worringen](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Worringen&action=edit&redlink=1), nơi đạo quân của tổng Giám mục đã thất bại trước đạo quân của bá tước von Berg và của dân cư thành phố Köln. Từ đấy thành phố không còn là đất riêng của tổng Giám mục nữa và vị tổng Giám mục chỉ được phép vào thành phố khi tiến hành nghi lễ tôn giáo.
Năm
[1582](/wiki/1582) tổng Giám mục Köln [Gebhard Truchsess von Waldburg](/w/index.php?title=Gebhard_Truchsess_von_Waldburg&action=edit&redlink=1) ly khai nhà thờ [Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) và cưới bà [Agnes von Mansfeld-Eisleben](/w/index.php?title=Agnes_von_Mansfeld-Eisleben&action=edit&redlink=1) là người của đạo [Tin Lành](/wiki/Tin_L%C3%A0nh). Ông đã bị [Giáo hoàng](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng) [Gregor XIII](/w/index.php?title=Gregor_XIII&action=edit&redlink=1) khai trừ ra khỏi đạo và [Ernst của Bayern](/w/index.php?title=Ernst_c%E1%BB%A7a_Bayern&action=edit&redlink=1), một người được tin cậy theo đạo Công giáo được cử làm người kế tục, ngoài những việc khác cũng là vì nếu không thì vị tổng Giám mục Köln đã có thể lật bỏ đa số Công giáo trong hội nghị [tuyển hầu](/w/index.php?title=Tuy%E1%BB%83n_h%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1) bầu hoàng đế của Thánh Chế La Mã ( *Kurfürstenkollegium*). [Chiến tranh Köln](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_K%C3%B6ln) vì thế đã diễn ra từ [1583](/wiki/1583) đến [1588](/wiki/1588), trong đó các thành phố [Deutz](/w/index.php?title=Deutz&action=edit&redlink=1), [Bonn](/wiki/Bonn) và [Neuss](/wiki/Neuss) đã bị tàn phá. Cuộc chiến với sức hủy hoại của nó chỉ là một mường tường trước cho xung đột về tôn giáo kế tiếp theo đó trong nước Đức.
Thành phố Köln không bị tàn phá trong cuộc
[Chiến tranh 30 năm](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Ba_m%C6%B0%C6%A1i_n%C4%83m), một phần cũng vì thành phố đã trả tiền chuộc cho các đạo quân vây hãm và xâm chiếm. Köln thu được lợi nhuận cao trong cuộc chiến tranh này qua sản xuất và buôn bán [vũ khí](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD).
Lịch sử của thành phố "Köln thần thánh" chấm dứt khi quân đội Pháp kéo vào thành phố năm
[1794](/wiki/1794) trong thời gian của cuộc [Cách mạng Pháp](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Ph%C3%A1p). Cũng như toàn bộ vùng đất tả ngạn sông Rhein, thành phố Köln thuộc về nước Cộng hòa Pháp và được sáp nhập vào [Roerdepartement](/w/index.php?title=Roerdepartement&action=edit&redlink=1) có thủ phủ là thành phố [Aachen](/wiki/Aachen). Nhiều người dân Köln đã đón mừng quân đội cách mạng Pháp như là những người giải phóng. Người Do Thái và người theo đạo Tin Lành bị phân biệt đối xử trước đó nay được đặt ngang hàng. Mặc dù thường phải đóng tiền đảm phụ quốc phòng cao người dân Köln vẫn trung thành với đế quốc của [Napoléon](/wiki/Napol%C3%A9on_Bonaparte), người đã đến thăm thành phố vào năm [1804](/wiki/1804). Trong năm [1815](/wiki/1815) thành phố Köln và vùng đất Rheinland bị [Vương quốc Phổ](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Ph%E1%BB%95) thôn tính. Köln trở thành thành phố quan trọng nhất trong nước Phổ sau [Berlin](/wiki/Berlin) không chỉ vì hoạt động của các ngân hàng tại Köln. Trong năm [1880](/wiki/1880) việc xây dựng Nhà thờ lớn Köln được hoàn thành sau 632 năm dưới sự đốc thúc của hoàng đế Phổ - ít nhất là cũng tạm thời hoàn thành vì mãi cho đến ngày hôm nay công việc sửa chữa vẫn cần thiết sau Chiến tranh thế giới thứ hai và vì hư hỏng gạch xây dựng do môi trường. Do việc sửa chữa có lẽ không bao giờ chấm dứt nên nhà thờ lớn còn được gọi là "công trường xây dựng vĩnh cửu".
Cuối
[thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19) thành phố được mở rộng sau khi xây dựng vòng thành phòng thủ ngoài. Công việc định cư "phố mới" đã nối kết thành phố với làng mạc vùng phụ cận đang tăng trưởng nhanh chóng và tạo điều kiện sáp nhập chúng vào thành phố. Sau thành trì cũ đượcc đập bỏ chỉ còn lại một vài công trình xây dựng tiêu biểu nhờ vào can thiệp của Bộ Văn hóa Phổ.
Trong
[Chiến tranh thế giới lần thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) thành phố đã bị tàn phá đến 90% qua các cuộc bỏ bom diện rộng của không quân Anh (vào ban đêm) và Mỹ (vào ban ngày). Từ tháng 1 đến tháng 3 năm 1945 1.800 thành viên của phong trào kháng chiến người Đức và người nước ngoài đã bị Đức Quốc xã giết chết trong [Đợt tội phạm thời cuối chiến tranh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%A3t_t%E1%BB%99i_ph%E1%BA%A1m_th%E1%BB%9Di_cu%E1%BB%91i_chi%E1%BA%BFn_tranh&action=edit&redlink=1).
Mãi đến năm
[1959](/wiki/1959) Köln mới đạt lại được dân số của thời gian trước chiến tranh. Trong năm [1975](/wiki/1975) nhờ vào cải tổ hành chính Köln có dân số hơn 1 triệu người và bên cạnh Berlin, [Hamburg](/wiki/Hamburg) và [München](/wiki/M%C3%BCnchen). Thế nhưng với việc tách [Wesseling](/w/index.php?title=Wesseling&action=edit&redlink=1) vào năm [1976](/wiki/1976) dân số lại giảm dưới ranh giới 1 triệu.
## Tôn giáo[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=7)]
[Kitô giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o)[ [sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=8)]
Trong lịch sử, Köln cũng như vùng sông Rhein chịu nhiều ảnh hưởng của
[Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o), khoảng 14% dân cư theo đạo Công giáo, 20% theo đạo [Tin Lành](/wiki/Tin_L%C3%A0nh), 10% (đa số là người di dân vào) theo [đạo Hồi](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o), 30% còn lại theo các đạo khác hay không có tôn giáo.
Chậm nhất là từ năm
[313](/wiki/313) Köln là nơi ngự trị của tổng Giám mục. Nhà thờ của tổng Giám mục trong thời gian này không được rõ. Từ thời [Gothic](/wiki/Gothic) Nhà thờ chính tòa Köln đã là biểu tượng của thành phố.
Sau việc chuyển những cái được cho là hài cốt của ba vua thánh về thành phố vào ngày
[23 tháng 7](/wiki/23_th%C3%A1ng_7) năm [1164](/wiki/1164), Köln đã nhanh chóng trở thành một trong những nơi hành hương quan trọng nhất trong Thánh Chế La Mã. Chuyến đi du lịch đầu tiên của hoàng đế và hoàng hậu vừa được lên ngôi bao giờ cũng dẫn từ Aachen đến thánh cốt của ba vị vua này. Đoàn người hành hương đã mang nhiều tiền đến thành phố, dẫn đến việc định cư ngày càng nhiều và dân số thành phố đã tăng nhảy vọt. (Trong thời Trung cổ, Köln là thành phố lớn nhất châu Âu). Tổng Giám mục [Philipp I von Heinsberg](/w/index.php?title=Philipp_I_von_Heinsberg&action=edit&redlink=1) đã đặt làm một hòm chứa thánh cốt mạ vàng và người kế thừa ông đã cho xây một nhà thờ chánh tòa mới vào năm [1248](/wiki/1248). Tranh cãi với hội đồng thành phố và việc trục xuất tổng Giám mục sau đó đã làm cho việc xây dựng ngày càng chậm đi và cuối cùng là ngừng hẳn. Không ngại ngùng trong việc buôn bán, Köln đã phát triển thành trung tâm buôn bán di vật vì người thời Trung cổ tin rằng sở hữu một vật thánh hay xương cốt của một vị thánh sẽ mau chóng được giải thoát. Điều này đã mang lại cho thành phố cái tên "Köln thần thánh".
Tầm quan trọng của tôn giáo cũng được nhận thấy trên biểu trưng của thành phố, miêu tả 3 vương miện của ba vị vua thánh và 11 giọt nước mắt của
[thánh Ursula](/w/index.php?title=Th%C3%A1nh_Ursula&action=edit&redlink=1) và các vị đồng hành đã chết vì đạo tại Köln. Cũng cần phải nhắc đến một trong nhiều đỉnh cao của "Köln thần thánh" trong lịch sử Kitô giáo hằng nghìn năm là [Ngày Giới trẻ Thế giới](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%99i_Gi%E1%BB%9Bi_tr%E1%BA%BB_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) lần thứ 20 từ [15 tháng 8](/wiki/15_th%C3%A1ng_8) đến [21 tháng 8](/wiki/21_th%C3%A1ng_8) năm [2005](/wiki/2005). Tròn 26.000 người tình nguyện từ 160 quốc gia đã chào mừng khách đến từ 196 quốc gia tại các thành phố Köln, Bonn và Düsseldorf. [Giáo hoàng](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng) [Benedict XVI](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Bi%E1%BB%83n_%C4%90%E1%BB%A9c_XVI) cũng đến thăm Köln trong dịp này và một lần nữa đã công nhận danh hiệu "Köln thần thánh".
### Đạo Do Thái[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=9)]
Cộng đồng người
[Do Thái](/wiki/Do_Th%C3%A1i) tại Köln là cộng đồng lâu đời nhất ở phía bắc dãy núi [Alpen](/wiki/Anp%C6%A1), đã tồn tại từ năm [321](/wiki/321) dưới thời hoàng đế [Constantine I](/wiki/Constantinus_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF).
Năm
[1183](/wiki/1183) tổng Giám mục chỉ định cho người Do Thái một vùng đất riêng để có thể sống một cách tương đối yên ổn. Khu vực trong phố cổ này có cổng riêng có thể đóng lại và chỉ dành riêng cho người Do Thái. Thế nhưng người Do Thái lại bị đuổi ra khỏi thành phố dần dần và trong thời gian từ [1424](/wiki/1424) cho đến cuối thế kỷ 18 không một người Do Thái nào được phép ở trong thành phố mà không có sự đồng ý của hội đồng thành phố. Sau khi quân đội cách mạng Pháp vào, dân cư người Do Thái – cũng như người theo đạo Tin Lành – được đặt ngang hàng với người dân theo đạo Công giáo. Trong thời gian của [Chủ nghĩa Xã hội Quốc gia](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Qu%E1%BB%91c_x%C3%A3), người Do Thái đã được phép định cư dưới thời thống trị của Phổ lại bị đuổi đi với việc thúc ép di dân ra nước ngoài. Nhiều nhà thờ Do Thái đã bị đốt cháy trong đợt bài trừ người Do Thái tháng 11 năm [1938](/wiki/1938). Những người Do Thái còn lại sau 1941 bị bắt giam trong Fort IX (một pháo đài của quân đội Phổ ở ngoại vi thành phố) và trong khu đất hội chợ Köln, sau đó họ bị chở đi đến các trại tập trung. 8.000 người Do Thái ở Köln đã bị những người Quốc xã giết chết.
Cộng đồng người Do Thái tại Köln ngày nay có trên 4.857 thành viên. Họ có một nghĩa trang riêng, một trường học, nhà trẻ, thư viện, câu lạc bộ thể thao, một quán ăn, trung tâm thanh thiếu niên và một nhà dưỡng lão.
### Đạo Hồi[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=10)]
Vì người di dân từ
[Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) và con cháu của họ có một tỷ lệ cao và cũng vì vị trí trung tâm trong nước Cộng hòa Liên bang Đức cũ, các tổ chức [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o)-Thổ Nhĩ Kỳ quan trọng nhất đều đặt trụ sở tại Köln và vùng lân cận.
### Địa điểm hành hương[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=11)]
Thành phố Köln là một địa điểm hành hương không phải chỉ vì Ba Vua Thánh mà còn vì Thánh
[Albertus Magnus](/wiki/Albertus_Magnus) tại St.Andreas. Thêm vào đó là [Adolph Kolping](/w/index.php?title=Adolph_Kolping&action=edit&redlink=1) của Nhà thờ Minoriten, [Johannes Duns Scotus](/w/index.php?title=Johannes_Duns_Scotus&action=edit&redlink=1), một nhà triết học quan trọng cũng của Nhà thờ Minoriten, [Edith Stein](/wiki/Edith_Stein) (Theresia Benedicta a Cruce) một nữ triết gia và nữ tu sĩ trong thời [Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_x%C3%A3).
## Phát triển dân số[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=12)]
Trong một thời gian ngắn của thập niên 1970, Köln đã là thành phố triệu dân: cùng với lần sát nhập hành chính cuối cùng, vào ngày
[1 tháng 1](/wiki/1_th%C3%A1ng_1) năm [1975](/wiki/1975) dân số đạt đến con số 1 triệu. Thế nhưng sau khi thành phố [Wesseling](/w/index.php?title=Wesseling&action=edit&redlink=1) lại được tách ra từ ngày [1 tháng 7](/wiki/1_th%C3%A1ng_7) năm [1976](/wiki/1976), dân số thành phố lại tụt xuống dưới ranh giới 1 triệu. Vào ngày [10 tháng 6](/wiki/10_th%C3%A1ng_6) năm [2005](/wiki/2005) dân số chính thức của Köln theo Cơ quan Xử lý dữ liệu và Thống kê của bang Nordrhein-Westfalen là 975.907 người.
## Chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=13)]
Trong thời kỳ của người La Mã, đô đốc chỉ huy hạm đội sông Rhein đồng thời cũng là người điều hành hành chính của thành phố. Thời gian sau đấy, vì là trụ sở của địa hạt tổng Giám mục nên vị tổng Giám mục có toàn quyền tại Köln. Trong một thời gian dài Köln đã cố gắng tách rời thành phố ra khỏi quyền hạn của tổng Giám mục, việc mà cuối cùng cũng đã thành công trong
[thế kỷ 13](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_13). Ngay từ năm [1180](/wiki/1180) Köln đã có một hội đồng thành phố, 2 thị trưởng được hội đồng lựa chọn hằng năm. Sau khi thuộc về Vương quốc Phổ năm [1815](/wiki/1815), Köln là một thành phố độc lập và đồng thời cũng là nơi đặt trụ sở của một hội đồng quận chỉ được giải thể trong cuộc cải tổ hành chánh năm [1975](/wiki/1975). Từ năm 1815 đứng đầu thành phố là một thị trưởng, bên cạnh ông là một hội đồng thành phố
Trong thời gian
[Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_x%C3%A3), thị trưởng thành phố là người do đảng [NSDAP](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%C3%B4ng_nh%C3%A2n_%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_gia_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a) chỉ định. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, ủy ban quân quản của vùng do quân đội Anh chiếm đóng chỉ định một thị trưởng mới và áp dụng các luật lệ về hành chánh theo gương Anh. Theo đấy, thành phố có một hội đồng thành phố do người dân bầu, thành viên của hội đồng được gọi là "nghị sĩ thành phố". Ban đầu, hội đồng chọn thị trưởng là người đứng đầu và đại diện thành phố, giữ chức vụ với tính cách danh dự (không có lương). Thêm vào đấy từ năm [1946](/wiki/1946) hội đồng cũng lựa chọn một người chuyên nghiệp điều hành hành chính thành phố ( *Oberstadtdirektor*). Năm [1999](/wiki/1999) hai vị trí song đôi này được bãi bỏ. Từ đấy chỉ còn người thị trưởng chuyên điều hành công việc hành chánh. Thị trưởng là người đứng đầu hội đồng, lãnh đạo hành chánh thành phố và cũng là người đại diện cho thành phố. Từ đấy thị trưởng được bầu trực tiếp từ người dân.
### Truyền thống chính trị và phát triển[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=14)]
Truyền thống lâu đời của một thành phố đế chế tự do, dân cư gần như chỉ chịu ảnh hưởng
[Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) trong một thời gian dài và đối lập kéo dài nhiều thế kỷ giữa nhà thờ và giới trung lưu đã tạo cho Köln một bầu không khí chính trị riêng biệt. Tại Köln đã thành hình nhiều nhóm có lợi ích chung vượt qua ranh giới đảng phái. Các quan hệ đan kết thành hình từ đấy, cái được gọi là [Bè lũ Köln](/w/index.php?title=B%C3%A8_l%C5%A9_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) ( *Kölner Klüngel*), đã liên kết chính trị, kinh tế và văn hóa với nhau trong một hệ thống chiếu cố, cam kết và phụ thuộc lẫn nhau. Việc này thường hay dẫn đến một tỷ lệ phân chia lạ thường trong cơ quan hành chánh thành phố và đôi lúc đã biến chất đến tham nhũng: Qua vụ "scandal rác" về tiền hối lộ và tiền ủng hộ đảng phái trái phép được lật tẩy năm [1999](/wiki/1999), không những nhà doanh nghiệp [Helmut Trienekens](/w/index.php?title=Helmut_Trienekens&action=edit&redlink=1) phải vào tù mà toàn bộ giới lãnh đạo các đảng lớn cũng bị lật đổ.
### Huy hiệu thành phố Köln[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=15)]
Tấm khiên có hai màu đỏ và trắng là màu của Hiệp hội Thương gia Đức (
[Hanse](/wiki/Hanse)) thời Trung cổ. Là trung tâm thương mại quan trọng, Köln không những nằm trong hiệp hội của các thương gia và thành phố thương mại này mà còn cùng với [Lübeck](/wiki/L%C3%BCbeck) là thành phố sáng lập ra hiệp hội và vì thế là một trong những thành phố thuộc hiệp hội lâu đời nhất trong nước Đức.
Ba chiếc vương miện có trên huy hiệu từ
[thế kỷ thứ](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_th%E1%BB%A9&action=edit&redlink=1) 12 muốn nhắc đến Ba Vua Thánh mà hài cốt đã được tổng Giám mục Köln Reinald của Dassel mang từ [Milano](/wiki/Milano) về, được gìn giữ trong một hòm mạ vàng phía sau bàn thờ của Nhà thờ Lớn.
Có trên huy hiệu của thành phố từ
[thế kỷ 16](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_16) là 11 giọt nước mắt hay ngọn lửa nhắc đến Thánh Ursula. Theo truyền thuyết, Ursula là một công chúa vùng [Bretagne](/wiki/Bretagne) ( [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)) đã bị [người Hun](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hung) đang vây hãm thành phố Köln giết chết khi đang trên đường về từ một cuộc hành hương đến [Roma](/wiki/Roma).
Bao bọc lấy huy hiệu của thành phố Köln là con chim đại bàng hai đầu của đế chế, mang thanh kiếm và cây quyền trượng, nhắc đến việc thành phố từ năm
[1475](/wiki/1475) trong thời Trung cổ là một thành phố độc lập thuộc trong Thánh Chế La Mã dân tộc Đức. Chim đại bàng có 2 đầu vì hoàng đế La Mã cũng đồng thời là vua Đức.
### Các thành phố kết nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=16)]
|
||
|
## Văn hóa và thắng cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=17)]
Trong thời
[Trung cổ](/wiki/Trung_C%E1%BB%95), Köln đã trở thành một trung tâm giáo dục, nghệ thuật quan trọng và đồng thời cũng là trung tâm của nhà thờ. Nhà thờ lớn Köln là nhà thờ [Gothic](/wiki/Gothic) lớn nhất trong [Bắc Âu](/wiki/B%E1%BA%AFc_%C3%82u), lưu giữ hòm đựng hài cốt của Ba Vua Thánh. [Nhà thờ lớn Köln](/wiki/Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_ch%C3%ADnh_t%C3%B2a_K%C3%B6ln) – là di sản văn hóa thế giới từ năm [1996](/wiki/1996) – là biểu tượng chính của thành phố. Köln bị tàn phá nặng nề trong [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Ngày nay Köln là một trung tâm văn hóa với nhiều hội chợ về nghệ thuật, phòng triển lãm tranh và viện bảo tàng quan trọng, thành phố cũng có một cuộc sống âm nhạc và nghệ thuật sống động. Ngoài ra, cùng với [Hamburg](/wiki/Hamburg) và [Berlin](/wiki/Berlin), Köln được xem là thành trì của giới đồng tính luyến ái.
### Nhà hát[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=18)]
Köln có rất nhiều nhà hát. Thuộc thành phố là "Sân khấu Thành phố Köln" (
*Bühnen der Stadt Köln*) với sân khấu kịch và nhà hát opera (thành lập năm [1822](/wiki/1822)). Các sân khấu nổi tiếng khác là Nhà hát Arkadas, Nhà hát Nghệ thuật ( *Arttheater*), Nhà hát Atelier, Nhà hát Solana, Nhà hát Casamax, Nhà hát Cassiopeia, Comedia, Nhà hát Freises Werkstatt ( *Freies Werkstatt-Theater*), Nhà hát Gloria, Hänneschen-Theater (Nhà hát múa rối của thành phố), Nhà hát Horizont, Nhà hát Nghệ nhân Köln ( *Kölner Künstler-Theater*), Musical Dome, Nhà hát Piccolo, Nhà hát Múa rối Lapislazuli, Nhà hát Senftöpfchen, Studiobühne Köln, Theater am Dom, Theater am Sachsenring, Nhà hát Der Keller, Theater im Bauturm, Theater im Hof, Theater Tiefrot, Theaterhaus Köln và Nhà hát Nhân dân Millowitsch ( *Volkstheater Millowitsch*).
### Âm nhạc[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=19)]
Köln là quê hương của nhiều dàn nhạc giao hưởng nổi tiếng. Năm
[1857](/wiki/1857) dàn nhạc Gürzenich được thành lập nhân dịp khai trương hội trường hòa nhạc cùng tên. Từ năm 1888 thành phố là người tài trợ của dành nhạc.
Dàn nhạc giao hưởng nổi tiếng thứ hai là WDR-Sinfonie-Orchester được thành lập năm
[1945](/wiki/1945).
Trường
[Đại học Âm nhạc Köln](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) là trường đại học âm nhạc lớn nhất châu Âu và đã góp phần quan trọng vào đời sống âm nhạc của thành phố. Trường Âm nhạc Rhein với nhiều cơ sở tại Köln tổ chức giảng dạy âm nhạc cho thiếu niên và nhi đồng trong khắp thành phố.
### Văn học[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=20)]
Từ
[Goethe](/wiki/Johann_Wolfgang_von_Goethe) qua [Heine](/wiki/Heinrich_Heine) cho đến [Celan](/w/index.php?title=Paul_Celan&action=edit&redlink=1), nhiều nhà văn tiếng Đức đã viết về Köln. Thành phố cũng là quê hương của người đoạt [Giải thưởng Nobel về văn học](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel_V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) [Heinrich Böll](/wiki/Heinrich_B%C3%B6ll). Trong nhà Văn hóa Köln hay nhân dịp lễ hội [lit.cologne](/w/index.php?title=Lit.cologne&action=edit&redlink=1) nhiều nhà văn trong và ngoài nước được mời tham dự trong khi các nhà văn tại Köln xuất hiện trên các khán đài đọc sách tại Quảng trường Brüssel hay trong các buổi gặp gỡ được tổ chức trong các hiệu bán sách, quán cà phê và quán rượu.
### Viện bảo tàng[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=21)]
Trong số lớn các viện bảo tàng ở Köln với nhiều bộ sưu tập có giá trị cao phải kể đến
[Viện bảo tàng Ludwig](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Ludwig&action=edit&redlink=1) (Nghệ thuật Đương đại và Hiện đại), [Viện Bảo tàng Wallraf-Richartz](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Wallraf-Richartz&action=edit&redlink=1) (nghệ thuật từ Trung cổ đến thế kỷ 19) cũng như là [Viện Bảo tàng La Mã-German](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_La_M%C3%A3-German&action=edit&redlink=1) (nghệ thuật, nữ trang và vật dùng hằng ngày từ thời đại La Mã và triều đại Merowing của người Frank).
Các viện bảo tàng khác của Köln là:
[Agfa-Photo-Historama](/w/index.php?title=Agfa-Photo-Historama&action=edit&redlink=1)(Lịch sử nhiếp ảnh) [Viện bảo tàng Thể thao & Opympia Đức](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Th%E1%BB%83_thao_%26_Opympia_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Domschatzkammer Köln](/w/index.php?title=Domschatzkammer_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) [Viện bảo tàng giáo khu tổng Giám mục (Köln)](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_gi%C3%A1o_khu_t%E1%BB%95ng_Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1)( *Erzbischöfliches Diözesanmuseum*)
- Viện bảo tàng lịch sử tiền
[Imhoff-Schokoladenmuseum](/w/index.php?title=Imhoff-Schokoladenmuseum&action=edit&redlink=1)(Viện bảo tàng sôcôla) [Viện bảo tàng Käthe Kollwitz](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_K%C3%A4the_Kollwitz&action=edit&redlink=1)
- Viện bảo tàng lễ hội hóa trang
- Hiệp hội nghệ thuật Köln (Nghệ thuật đương đại)
[Viện bảo tàng thành phố Köln](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) [Viện Bảo tàng Nghệ thuật ứng dụng (Köln)](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_%E1%BB%A9ng_d%E1%BB%A5ng_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1) [Viện bảo tàng Nghệ thuật Đông Á (Köln)](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_%C4%90%C3%B4ng_%C3%81_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1) [Viện bảo tàng Schnütgen](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Schn%C3%BCtgen&action=edit&redlink=1)(Nghệ thuật thờ cúng thời Trung cổ) [Viện bảo tàng Rautenstrauch-Joest](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Rautenstrauch-Joest&action=edit&redlink=1)(Dân tộc học)
### Kiến trúc[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=22)]
Khu phố cổ Köln và khu vực phụ cận đã bị tàn phá phần lớn bởi các cuộc không kích trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong cuộc tái kiến thiết đường đi tuy được xây dựng lại như cũ như việc xây dựng được thực hiện theo phong cách của những năm 1950. Vì thế mà nhiều phần của thành phố chịu ảnh hưởng của kiến trúc sau chiến tranh, bên cạnh đó là vài công trình xây dựng còn tồn tại hay được tái kiến tạo vì có tầm quan trọng.
#### Köln thời La Mã[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=23)]
Nhiều phần còn sót lại của các công trình xây dựng La Mã được tìm thấy khắp trong nội thành, một phần là dưới mặt đất thí dụ như dưới tòa thị chính. Trên mặt đất là những phần còn lại của tường thành La Mã, thí dụ như
[Tháp La Mã Köln](/w/index.php?title=Th%C3%A1p_La_M%C3%A3_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1).
#### Köln thời Trung cổ[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=24)]
Nhiều công trình xây dựng quan trọng thời Trung cổ vẫn còn tồn tại hay được tái kiến thiết thí dụ như tòa thị chính, tòa nhà lễ hội
[Gürzenich](/w/index.php?title=G%C3%BCrzenich&action=edit&redlink=1) hay Overstolzenhaus là căn nhà ở lâu đời nhất thành phố. Nhiều phần của tường thành thời Trung cổ vẫn còn tồn tại, trong đó là nhiều cổng thành như [Eigelsteintor](/w/index.php?title=Eigelsteintor&action=edit&redlink=1) và [Gereonsmühle](/w/index.php?title=Gereonsm%C3%BChle&action=edit&redlink=1).
#### Köln thời Vương quốc Phổ[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=25)]
Vòng đai đồn lũy Köln nằm trong các quận phía bên ngoài của thành phố và đã là thành trì bảo vệ thành phố trong thời kỳ thuộc Vương quốc Phổ. Ngày nay có thể thăm viếng một vài pháo đài nằm trong vòng đai xanh bên ngoài. "Khu phố mới" được xây dựng như một vòng đai bao bọc khu phố cổ lịch sử, trải dài từ thành trì thời Trung cổ đến vòng đai đồn lũy bên trong. Khu phố được xây dựng từ 1880 cho đến khoảng 1920 và đã là khu phố mới lớn nhất trong thời gian đó trong nước Đức. Thời trước trong khu phố này có đủ các phong cách kiến trúc từ
[Trường phái Lịch sử](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) qua phong cách [Nghệ thuật Mới](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_M%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1) đến [Trường phái Biểu hiện](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_Bi%E1%BB%83u_hi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), thế nhưng sau Chiến tranh thế giới thứ hai chỉ còn giữ lại được một phần của vẻ đẹp ngày xưa. Ngày nay khu phố này không còn thuần túy là một khu dân cư nữa mà là trung tâm của nhiều hoạt động doang thương và văn hóa khác nhau. Hình dáng cũ có thể được hồi tưởng lại trên một vài đường phố như Khu phố đại học, một vài căn nhà của giới quý tộc trong Khu phố Bỉ. Ở về phía bắc, nhà thờ [St. Agnes (Köln)](/w/index.php?title=St._Agnes_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1) là một thí dụ điển hình cho trời kỳ Tân Gothic vùng Rhein.
#### Giữa hai cuộc thế chiến[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=26) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=26)]
Dưới thời của nguyên là thị trưởng
[Konrad Adenauer](/wiki/Konrad_Adenauer), một vài công trình xây dựng quan trọng được tiến hành tại Köln trong những năm 1920. Khu hội chợ với [Tháp Hội chợ Köln](/w/index.php?title=Th%C3%A1p_H%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A3_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) nổi bật được kiến tạo theo phong cách của [Trường phái Biểu hiện Gạch nung](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_Bi%E1%BB%83u_hi%E1%BB%87n_G%E1%BA%A1ch_nung&action=edit&redlink=1) (tiếng Đức: *Backsteinexpressionismus*). Cũng có cùng phong cách này là [Hansahochhaus](/w/index.php?title=Hansahochhaus&action=edit&redlink=1), một trong những căn nhà cao tầng đầu tiên của Đức. Vào thời điểm xây dựng năm [1924](/wiki/1924) căn nhà này là căn nhà cao nhất châu Âu. Trường Đại hox được xây dựng theo phong cách của [Hiệp hội Công trình Đức](/wiki/Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_tr%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%A9c)
#### Thời gian sau chiến tranh và phát triển mới[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=27) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=27)]
Năm 1945, sau khi Köln chỉ còn là một đống đổ nát, ban quân quản Mỹ và sau đó là Anh tiến hành những bước đầu tiên tái kiến thiết thành phố. Việc tạo nên chỗ ở có giá rẻ đứng hàng đầu nên quang cảnh thành phố Köln sau chiến tranh chịu nhiều ảnh hưởng của những căn hộ chung cư được xây dựng vội vã và thường là đồng dạng. Mặc dù vậy, nổi bật trong thời gian này là một vài dự án tạo phong cách và định hướng, biến Köln thành
[Mecca](/wiki/Mecca) của phong cách xây dựng thành phố hiện đại. Trong đó phải kể đến việc kiến tạo quảng trường Nhà thờ lớn, khu liên hợp nhà hát opera và nhà hát sân khấu do kiến trúc sư [Wilhelm Riphahn](/w/index.php?title=Wilhelm_Riphahn&action=edit&redlink=1) thiết kế. Năm [1967](/wiki/1967) Hohe Straße (Đường Cao), con đường mua sắm nổi tiếng của Köln, là đường đầu tiên được chuyển thành khu vực dành riêng cho người đi bộ.
Thập niên 1960 và 1970 đã mang lại cho Köln đặc biệt là kiến trúc chỉ từ bê tông, gây thiệt hại không thể sửa đổi lại được cho cảnh quang thành phố. Mãi đến thập niên 1980 người dân thành phố Köln mới nghĩ đến chất lượng. Sau khi xây dựng tháp viễn thông
[Colonius](/w/index.php?title=Colonius&action=edit&redlink=1), nội thành Köln bắt đầu được nâng cao về giá trị. Viện bảo tàng Ludwig, tòa nhà hòa tấu nhạc và đường hầm qua sông Rhein đã kết nối thành phố với sông Rhein từ năm [1986](/wiki/1986) thông qua một đường đi dạo dọc bờ sông rất đẹp; song song với đó, vòng đai giao thông nội thành được giảm áp lực qua việc xây dựng tàu điện ngầm và được tái khánh thành vào năm [1987](/wiki/1987) dưới hình dạng mới. Tiếp nối theo đấy trong thập niên 1990 là căn nhà cao tầng MediaPark cũng như là [Sân vận động Köln](/w/index.php?title=S%C3%A2n_v%E1%BA%ADn_%C4%91%E1%BB%99ng_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) ( *Kölnarena*). [Viện bảo tàng Wallraf Richartz](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Wallraf_Richartz&action=edit&redlink=1) và tòa nhà mua sắm [Weltstadthaus (Köln)](/w/index.php?title=Weltstadthaus_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1) là những thí dụ hiện nay cho việc cải tạo một cách thận trọng bộ mặt của khu vực trung tâm của thành phố Köln.
#### Nhà thờ[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=28) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=28)]
Biểu tượng nổi bật hơn hẳn của Köln là
[Nhà thờ Chánh tòa Köln](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_Ch%C3%A1nh_t%C3%B2a_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) kiểu Gothic, nhà thờ Gothic lớn nhất thế giới.
Cũng quan trọng không kém về lịch sử văn hóa là 12 nhà thờ trong nội thành theo phong cách Kiến trúc Rôman (
[tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Romanesque*): [St. Severin](/w/index.php?title=St._Severin_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1), [St. Maria Lyskirchen](/w/index.php?title=St._Maria_Lyskirchen&action=edit&redlink=1), [Basilika St. Andreas](/w/index.php?title=St._Andreas_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1), [St. Aposteln](/w/index.php?title=St._Aposteln_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1), [St. Gereon](/w/index.php?title=St._Gereon_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1), [St. Ursula](/w/index.php?title=St._Ursula_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1), [St. Pantaleon](/w/index.php?title=St._Pantaleon_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1), [St. Maria im Kapitol](/w/index.php?title=St._Maria_im_Kapitol&action=edit&redlink=1), [Groß St. Martin](/w/index.php?title=Gro%C3%9F_St._Martin&action=edit&redlink=1), [St. Georg](/w/index.php?title=St._Georg_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1), [St. Kunibert](/w/index.php?title=St._Kunibert_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1) va2 [St. Cäcilien](/w/index.php?title=St._C%C3%A4cilien_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1). Phần lớn các nhà thờ này đã hư hại nặng trong chiến tranh, mãi đến năm 1985 việc tái kiến thiết mới hoàn thành.
Trong nội thành còn có các nhà thờ Gothic
[Minoritenkirche](/w/index.php?title=Minoritenkirche_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1) và [St. Peter](/w/index.php?title=St._Peter_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1) cũng như các nhà thời kiểu Baroque [St. Mariä Himmelfahrt](/w/index.php?title=St._Mari%C3%A4_Himmelfahrt_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1), St. Maria trên đường Kupfergasse, St. Maria vom Frieden và Ursulinenkirche St. Corpus Christi. Người theo đạo [Tin Lành](/wiki/Tin_L%C3%A0nh) chỉ được phép hành lễ công khai từ năm [1802](/wiki/1802). Họ được người Pháp chuyển giao nhà thờ Gothic [Antoniterkirche](/w/index.php?title=Antoniterkirche_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1) để dùng cho mục đích này. Tương tự như thế là nhà thờ [Kartäuserkirche](/w/index.php?title=Kart%C3%A4userkirche_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1), thuộc về sở hữu đạo Tin Lành từ năm [1923](/wiki/1923). Nhà thờ Trinitatiskirche là nhà thờ Tin Lành được xây dựng đầu tiên trong vùng tả ngạn sông Rhein của Köln. Trong khu phố Mülheim, thời đấy thuộc về Công quốc Berg, đã có Nhà thờ Hòa Bình đã được xây dựng ngay từ năm 1786. Nhà thờ St. Engelbert trong khu Köln-Riehl là nhà thờ hiện đại đầu tiên của Köln.
#### Cầu sông Rhein[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=29) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=29)]
Köln có tổng cộng 8 chiếc
[cầu](/wiki/C%E1%BA%A7u_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) bắc qua sông Rhein, trong đó là 2 cầu cho xe hỏa. Cầu Hohenzollern ( *Hohenzollernbrücke*) với cấu tạo vòng cung thép là đặc điểm của toàn cảnh nội thành, đây là chiếc cầu dành cho tàu hỏa có lưu lượng giao thông lớn nhất châu Âu. Cầu Nam ( *Südbrücke*) là chiếc cầu giảm áp lực giao thông hàng hóa trên Cầu Hohenzollern.
Cầu xa lộ Rodenkirchen (
*Rodenkirchener Autobahnbrücke*) về phía nam và Cầu xa lộ Köln-Merkenich - Leverkusen là cầu qua sông Rhein của xa lộ vòng đai Köln.
Tổng cộng có 4 chiếc cầu được xây dựng khác nhau dẫn dòng giao thông trog khu vực nội thành qua sông Rhein:
Cầu Severin (
*Severinsbrücke*) đã có thời gian được lắp đặt công trình nghệ thuật từ đèn ống huỳnh quang của nghệ nhân [HA Schult](/w/index.php?title=HA_Schult&action=edit&redlink=1). Đấy là một quả địa cầu có kết cấu dạng lưới theo kinh độ và vĩ độ, trên đó có gắn đèn ống huỳnh quang nhiều màu khác nhau tạo thành hình dáng của các châu lục. Nhô lên từ điểm là thành phố Köln trên quả địa cầu là một hình dáng màu đỏ trong tư thế hân hoan, là chỗ nhô lên duy nhất trên quả địa cầu này. Cầu Bách thú ( *Zoobrücke*) cũng được dùng trong một sự kiện nghệ thuật năm 2000. Cầu Mülheim ( *Mülheimer Brücke*) là một cầu treo trong khi Cầu Deutz ( *Deutzer Brücke*) là một cầu dầm, đã được tái khánh thành ngay từ năm [1947](/wiki/1947) sau khi tất cả các chiếc cầu của Köln bị phá hủy trong chiến tranh.
### Công viên và diện tích xanh[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=30) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=30)]
Về phía tả ngạn sông Rhein, Köln có 2 vòng đai xanh, một vòng trong và một vòng ngoài. Vòng đai xanh bên trong dài 7 km, rộng hằng trăm mét và có diện tích là 120 ha. Vòng đai thành quách bên trong của Köln bị phá hủy sau
[Chiến tranh thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t) trong khuôn khổ của [Hiệp định Versailles](/wiki/H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Versailles), vì thế nên tại đây đã có thể hình thành công viên xanh lớn của thành phố.
Vòng đai xanh bên ngoài cũng thành hình sau khi phá hủy vòng đai thành quách bên ngoài. Trong dự án ban đầu, diện tích xanh lớn nhất của Köln này được quy hoạch bao trùm cả thành phố nhưng không được hiện thực hoàn toàn vì lý do kinh tế. Mặc dầu vậy, 800
[ha](/wiki/Hecta) diện tích xanh cũng đã thành hình trong những năm 1920.
Vườn hoa Thành phố với 5 ha (lúc ban đầu là 11 ha) là công viên lâu đời nhất và chắc chắn cũng là một trong những công viên đẹp nhất của Köln. Công viên lâu đời 175 năm này được xây dựng theo kiểu công viên vườn hoa và từ hơn 100 năm nay cũng có một nhà hàng với vườn bia. Tại đấy cũng có một câu lạc bộ nhạc
[Jazz](/wiki/Jazz).
Trong Công viên Nhân dân đã hơn 100 tuổi là những nơi nướng thịt suốt đêm vào lúc thời tiết ấm áp, thường cũng có nhiều người chơi nhạc đến tham dự. Ngoài ra công viên này cũng là nơi tổ chức nhiều sự kiện văn hóa, thí dụ như ca kịch thường được trình diễn trong vườn cam (tiếng Anh:
*Orangery*).
Khu diện tích xanh nằm trên một vùng đất cao gần cạnh hồ Aachener Weiher là một địa điểm gặp gỡ được ưa thích, đặc biệt là trong giới sinh viên. Ngọn đồi thoai thoải này hình thành từ những đống đổ nát trong chiến tranh được đổ đống lên tại đây. Từ ngày 7 tháng 8 năm 2004, tên mới của công viên tưởng nhớ đến những nạn nhân trong Chiến tranh thế giới thứ hai: Công viên Hiroshima-Nagasaki. Từ năm 1985, Köln là thành viên của liên minh các thành phố quốc tế chống vũ khí nguyên tử, các gọi là "Liên Minh Hiroshima-Nagasaki".
Thuộc vào trong những công viên đẹp của Köln là
[Blücherpark](/w/index.php?title=Bl%C3%BCcherpark&action=edit&redlink=1) trong khu phố Bilderstöckchen và [Vorgebirgspark](/w/index.php?title=Vorgebirgspark&action=edit&redlink=1) trong Raderthal, mặc dù là được tạo dáng rất khác nhau nhưng cùng được kiến tạo vào đầu thế kỷ 20 theo thiết kế của kiến trúc sư [Fritz Encke](/w/index.php?title=Fritz_Encke&action=edit&redlink=1). [Công viên Klettenberg](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_vi%C3%AAn_Klettenberg&action=edit&redlink=1) ( *Klettenbergpark*) trong khu phố cùng tên được kiến tạo giữa 1905 và 1908 từ hào rãnh quân sự.
Cũng đáng được tham quan là
[Vườn bách thú Köln](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_b%C3%A1ch_th%C3%BA_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1), Vườn thực vật Flora, Công viên Rhein (Rheinpark), khu vực triển lãm vườn liên bang năm 1959 tại Deutz.
Về phía Bắc của Köln là khu vực nghỉ ngơi và chơi thể thao
[Hồ Fühling](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_F%C3%BChling&action=edit&redlink=1) ( *Fühlinger See*), bao gồm 7 hồ được kết nối với nhau và một đường đua thuyền. Tại đây có thể tắm, bơi, lặn, câu cá, lướt gió, chèo xuồng canoe và các loại thuyền khác.
### Thể thao[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=31) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=31)] [Bóng đá](/wiki/B%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1): *,* [1. FC Köln](/wiki/1._FC_K%C3%B6ln) *,* [Fortuna Köln](/w/index.php?title=Fortuna_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) *...* [Viktoria Köln](/w/index.php?title=Viktoria_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) [Khúc côn cầu trên băng](/wiki/Kh%C3%BAc_c%C3%B4n_c%E1%BA%A7u_tr%C3%AAn_b%C4%83ng): [Kölner Haie](/w/index.php?title=K%C3%B6lner_Haie&action=edit&redlink=1) [Bóng rổ](/wiki/B%C3%B3ng_r%E1%BB%95): [RheinEnergie Köln](/w/index.php?title=RheinEnergie_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1)
- Đua xe đạp: Adler Köln, PSV Köln
[Bóng ném](/wiki/B%C3%B3ng_n%C3%A9m): [VFL Gummersbach](/w/index.php?title=VFL_Gummersbach&action=edit&redlink=1) [Bóng chày](/wiki/B%C3%B3ng_ch%C3%A0y): *,* [Cologne Cardinals](/w/index.php?title=Cologne_Cardinals&action=edit&redlink=1) *Cologne Dodgers* [American Football](/w/index.php?title=American_Football&action=edit&redlink=1): *,* [Cologne Centurions](/w/index.php?title=Cologne_Centurions&action=edit&redlink=1) *Cologne Chargers*, [Cologne Falcons](/w/index.php?title=Cologne_Falcons&action=edit&redlink=1) [Cầu lông](/wiki/C%E1%BA%A7u_l%C3%B4ng): *BC Schwarz-Weiß Köln* [Khúc côn cầu](/wiki/Kh%C3%BAc_c%C3%B4n_c%E1%BA%A7u): *Blau-Weiß Köln*, *Rot-Weiß Köln*, *Schwarz-Weiß Köln*und Marienburger Sport Club (MSC) [Quần vợt](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t): *Blau-Weiß Köln* [Điền kinh](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81n_kinh): [ASV Köln](/w/index.php?title=ASV_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1)
### Cuộc sống về đêm[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=32) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=32)]
Các điểm đến vào cuối tuần được nhiều người ưa thích là khu phố cổ, khu phố sinh viên
*Kwartier Latäng*, khu phố Friesen cũng như là khu vực phía nam của thành phố chung quanh quảng trường Chlodwid ( *Chlodwigplatz*) và đường Altenburger ( *Altenburger Strasse*). Ngoài ra Köln còn có *Pascha* trong Ehrenfeld là [nhà chứa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_ch%E1%BB%A9a&action=edit&redlink=1) lớn nhất châu Âu.
### Lễ hội hóa trang[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=33) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=33)] [Lễ hội hóa trang Köln](/w/index.php?title=L%E1%BB%85_h%E1%BB%99i_h%C3%B3a_trang_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) – "mùa thứ năm" trong năm – bắt đầu vào ngày [11 tháng 11](/wiki/11_th%C3%A1ng_11) trên [Quảng trường Chợ cũ (Köln)](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A3ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Ch%E1%BB%A3_c%C5%A9_(K%C3%B6ln)&action=edit&redlink=1) ( *Alter Markt (Köln)*). Sau đó lễ hội hóa trang tạm thời ngưng đến khi sang năm mới. Vào năm mới, lễ hội sẽ kéo dài cho đến ngày thứ Tư của Tuần Chay ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Ash Wednesday*).
Đỉnh cao của lễ hội hóa trang tại Köln là các buổi lễ hội hóa trang trên đường phố và trong quán rượu, bắt đầu vào ngày
*Weiberfastnacht*, tức là ngày thứ Năm trước ngày thứ Hai của tuần Chay ( [tiếng Đức](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c): *Rosenmontag*), hầu như đặt thành phố Köln vào một "tình trạng khẩn cấp" trong vòng 6 ngày sau đó, vì công sở, trường học và cửa hàng gần như bị tê liệt hoàn toàn. Trong thời gian này có nhiều cuộc diễu hành hóa trang trên đường phố mà lớn nhất là vào ngày thứ Hai của tuần Chay.
### Ẩm thực[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=34) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=34)]
Köln có một truyền thống ẩm thực lâu đời đã phong phú hóa các nguyên liệu tại chỗ với nhiều nguyên tố được nhập khẩu. Là thành phố có một vị trí nổi bật trong thương mại quốc tế nên ngay từ thời xưa
[cá trích](/wiki/C%C3%A1_tr%C3%ADch), [sò](/wiki/S%C3%B2) và đặc biệt là rất nhiều gia vị đã được sử dụng trong lúc nấu ăn. Trong thời Trung cổ, khi vẫn còn có nhiều trong sông Rhein, [cá hồi](/wiki/C%C3%A1_h%E1%BB%93i) được xem là thức ăn của người nghèo trong khi cá trích lại là niềm hãnh diện cho bếp nấu ăn của người có tiền. Món ăn * với Heringstip* [táo](/wiki/T%C3%A1o), [hành tây](/wiki/H%C3%A0nh_t%C3%A2y)và [kem sữa](/wiki/Whipped_cream)vẫn còn là một chứng minh cho đến hôm nay.
Đất màu mỡ và khí hậu đã mang lại một vai trò nổi bật cho rau cải trong ẩm thực Köln. Món ăn chua ngọt cổ điển của ẩm thực Köln là thịt rán chua ngọt Rhein (
*), lúc ban đầu được chế biến từ thịt ngựa, được cho thêm rất nhiều Rheinischer Sauerbraten* [nho khô](/wiki/Nho_kh%C3%B4). Rau cải theo mùa được ưa thích nhiều nhất là [cải bắp cuốn](/wiki/C%E1%BA%A3i_b%E1%BA%AFp_cu%E1%BB%91n)( *Brassica oleracea*)và [măng tây](/wiki/M%C4%83ng_t%C3%A2y)( *Asparagus*).
Quán bia đóng vai trò quan trọng ở Köln: đầu tiên chỉ là nơi bán
[bia](/wiki/Bia_(%C4%91%E1%BB%93_u%E1%BB%91ng)) của các hãng nấu bia tại Köln, các quán bia dần dần phát triển trở thành nơi chính bán các thức ăn bình dân của Köln. Bên cạnh các món ăn đã được nhắc đến tại đây còn có các món "nặng" như * (thịt rán, trứng và bánh mì), giò heo và Krüstchen* *(bột khoai tây chiên).* [Rievkooche](/w/index.php?title=Rievkooche&action=edit&redlink=1)
## Kinh tế và hạ tầng cơ sở[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=35) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=35)]
Kinh tế Köln mang dấu ấn của
[công nghiệp thực phẩm](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m&action=edit&redlink=1), [công nghiệp chế tạo ô tô](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_ch%E1%BA%BF_t%E1%BA%A1o_%C3%B4_t%C3%B4&action=edit&redlink=1), [công nghiệp hóa](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_h%C3%B3a) và [truyền thông](/wiki/Truy%E1%BB%81n_th%C3%B4ng). Khu vực thứ ba của kinh tế với nghiên cứu, hành chánh, hội chợ, bảo hiểm, ngân hàng và trụ sở chính của những nhà máy lớn cũng đóng vai trò quan trọng. Thêm vào đó là ngành du lịch. Tuy nhiên phải nhắc đến ngành công nghiệp tuy nhỏ, nhưng đã làm cho Köln nổi tiếng khắp thế giới: Nước Hoa Cologne ([Eau de Cologne hay Kölnisch Wasser). Hãng nước hoa 4711 được gia đình Muehlens thành lập từ năm 1792, đã biến tên thành phố Cologne thành khái niệm nước hoa vì nhiều người vẫn quen gọi nước hoa là Eau de Cologne
### Hội chợ[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=36) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=36)]
Các hội chợ được biết đến nhiều nhất trong khuôn khổ của
[Hội chợ Köln](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A3_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) là: [Anuga](/wiki/Anuga): Hội chợ chuyên ngành về thực phẩm và công nghiệp thực phẩm [Photokina](/w/index.php?title=Photokina&action=edit&redlink=1)Hội chợ chuyên ngành quan trọng nhất của công nghiệp ảnh. [ART Cologne](/w/index.php?title=ART_Cologne&action=edit&redlink=1)Hội chợ chuyên ngành về Nghệ thuật Hiện đại [Triển lãm Mô tô và Xe đạp thế giới](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%83n_l%C3%A3m_M%C3%B4_t%C3%B4_v%C3%A0_Xe_%C4%91%E1%BA%A1p_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1)(IFMA)
### Giao thông[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=37) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=37)]
Về phía đông nam của thành phố, trong quận Porz, là
[Cảng hàng không Köln/Bonn](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3ng_h%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_K%C3%B6ln/Bonn&action=edit&redlink=1), một trong những cảng hàng không Đức có khối lượng chuyển tải hàng hóa lớn nhất (hơn 650.000 tấn trong năm [2005](/wiki/2005)). Từ năm [1994](/wiki/1994) cảng có tên là *Cảng hàng không Konrad Adenauer*. Bên cạnh Cảng hàng không Leipzig-Halle, cảng hàng không Köln/Bonn là cảng hàng không Đức duy nhất không có hạn chế bay đêm. Cảng có 139 đường bay đến 38 nước. [Nhà ga chính Köln](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_ga_ch%C3%ADnh_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) là trung tâm phía tây của giao thông đường sắt quốc tế của nước Đức. Từ đây có đường tàu hỏa đi khắp nơi.
Giao thông công cộng bao gồm nhiều đường tàu nhanh (
*S-Bahn*), tàu điện và xe buýt. Köln có tròn 1.200 taxi phục vụ suốt ngày đêm.
Một đặc biệt là
[Tuyến cáp treo Rhein](/w/index.php?title=Tuy%E1%BA%BFn_c%C3%A1p_treo_Rhein&action=edit&redlink=1) ( *Rheinseilbahn*), tuyến cáp treo vượt sông duy nhất trong nước Đức.
### Đại học[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=38) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=38)]
Hiện nay Köln có 11 trường đại học công và tư với nhiều ngành học khác nhau, tạo dấu ấn trên hình ảnh thành phố Köln là một trong ba thành phố đại học lớn nhất Đức. Köln có tiếng là thành phố đa văn hóa cũng nhờ vào 1/10 dân số là sinh viên đến từ khắp nước Đức và khắp nơi trên thế giới.
## Truyền thông[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=39) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=39)]
Với khoảng 30.000 đến 40.000 người làm việc trong lãnh vực truyền thông, Köln là một trong những địa điểm quan trọng của giới truyền thông bên cạnh
[Berlin](/wiki/Berlin), [Hamburg](/wiki/Hamburg) và [München](/wiki/M%C3%BCnchen). Chỉ riêng đài phát thành và truyền hình của tiểu bang, Westdeutscher Rundfunk ( [WDR](/w/index.php?title=WDR&action=edit&redlink=1)), đã có 3.500 nhân viên tại Köln. Trụ sở chính của WDR đặt tại Köln, cũng như trụ sở của đài truyền hình tư nhân [RTL](/w/index.php?title=RTL&action=edit&redlink=1) và nhiều đài phát thanh.
Một số trường học về truyền thông quan trọng tại Köln là Đại học Nghệ thuật cho Truyền thông (
*Kunsthochschule für Medien*) và Trường Phim ảnh Quốc tế Köln ( *Internationale Filmschule Köln*). Đặc biệt là trong khu phố được gọi là "Khu phố Bỉ" có rất nhiều hãng sản xuất phim nhỏ, nhưng thường không tự quay phim mà hỗ trợ dịch vụ và trang bị kỹ thuật cho các hãng sản xuất phim lớn.
Khu vực truyền thông lớn của Köln là
[MediaPark](/w/index.php?title=MediaPark&action=edit&redlink=1), được xây dựng trên một khu nối toa tàu hỏa cũ vào năm [1999](/wiki/1999). Trong các tòa nhà hiện đại của MediaPark, trong đó có [Tháp Köln](/w/index.php?title=Th%C3%A1p_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) cao 148 mét, là trụ sở của khoảng 250 công ty với khoảng 5.000 nhân viên, trong số đó hơn 60% hoạt động trong lĩnh vực truyền thông và thông tin.
Một khu vực truyền thông quan trọng khác là trung tâm truyền thông Mülheim. Trên khu đất của một nhà máy cũ, chung quanh hội trường tổ chức sự kiện
*E-Werk* là trụ sở của nhiều nhà nghệ thuật và văn phòng đại diện. Tại đấy cũng có một vài xưởng phim truyền hình, sản xuất phim cho đài truyền hình tư nhân [Sat.1](/w/index.php?title=Sat.1&action=edit&redlink=1) và các đài khác.
Ngoài ra, nằm về phí tây bắc của thành phố, trên khu đất của một phi trường quân sự cũ là
*Coloneum*, là khu liên hợp xưởng phim lớn nhất châu Âu với diện tích 35 ha và 20 xưởng phim (25.000 m²). Tề phía tây nam thành phố, giữa Köln và Hürth cũng là một khu lien hợp xưởng phim của [endemol](/wiki/Endemol), sản xuất nhiều show cho các đài truyền hình RTL và Sat.1.
## Nhân vật nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=40) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=40)]
Hiện nay Köln có 23 công dân danh dự (xem
[danh sách công dân danh dự Köln](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%B4ng_d%C3%A2n_danh_d%E1%BB%B1_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1)). Các người con nổi tiếng của Köln được liệt kê trong [danh sách các người con của thành phố Köln](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_con_c%E1%BB%A7a_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1) và [danh sách các tổng Giám mục của Köln](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_t%E1%BB%95ng_Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c_c%E1%BB%A7a_K%C3%B6ln&action=edit&redlink=1).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=41) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=41)]
### Sách về thành phố và bản đồ[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=42) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=42)] *Deutscher Städteatlas*; Band II, 2. Im Auftrag des Kuratoriums für vergleichende Städtegeschichte e. V. und mit Unterstützung der Deutschen Forschungsgemeinschaft, hrsg. von Heinz Stoob †, Wilfried Ehbrecht, Jürgen Lafrenz und Peter Johannek. Stadtmappe Köln, Autoren: Hansgerd Hellenkemper, Emil Meynen. Dortmund-Altenbeken, 1979. [ISBN 3-89115-317-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3891153171) *Köln, der historisch- topographische Atlas*, hrsg. von Dorothea Wiktorin u.a.. Emons, Köln 2001, [ISBN 3-89705-229-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3897052296) *Preußens Städte*- Denkschrift zum 100-jährigen Jubiläum der Städteordnung vom 19. tháng 11 năm 1808; hrsg. im Auftrag des Vorstandes des Preußischen Städtetages von Prof. Dr. Heinrich Silbergleit, Berlin, 1908 *Rheinisches Städtebuch*; Band III 3. Teilband aus "Deutsches Städtebuch. Handbuch städtischer Geschichte - Im Auftrage der Arbeitsgemeinschaft der historischen Kommissionen und mit Unterstützung des Deutschen Städtetages, des Deutschen Städtebundes und des Deutschen Gemeindetages, hrsg. von Erich Keyser. Stuttgart 1956.
### Chuyên khảo[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=43) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=43)]
- Curdes, Gerhard; Ulrich, Markus:
*Die Entwicklung des Kölner Stadtraumes - Der Einfluss von Leitbildern und Innovationen auf die Form der Stadt.*Dortmunder Vertrieb für Bau- und Planungsliteratur, Dortmund 1997, [ISBN 3-929797-36-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3929797364)
- Dehio, Georg:
*Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Nordrhein-Westfalen I*. Bearb. von Claudia Euskirchen, Olaf Gisbertz, Ulrich Schäfer u.a. Einl. von Udo Mainzer. München 2005. XXX, 1312 S. mit 150 Grundrissen & Plänen, Glossar, Index, Ln. [ISBN 3-422-03093-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/342203093X)
- Kier, Hiltrud:
*Kleine Kunstgeschichte Kölns*. Beck, München 2001, [ISBN 3-406-47170-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3406471706)
- Martin Rüther:
*Köln im Zweiten Weltkrieg: Alltag und Erfahrungen zwischen 1939 und 1945*, Darstellungen - Bilder - Quellen. Mit Beitr. von Gebhard Aders. - Köln: Emons 2005, 960 S. (=Schriften des NS-Dokumentationszentrums der Stadt Köln, Bd. 12), [ISBN 3-89705-407-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3897054078)
- Schuh, Christian:
*Köln 85 Stadtteile. Geschichte, Daten, Fakten, Namen. Von A wie Altstadt bis Z wie Zündorf*, Köln Bibliothek 10. Emons Verlag 2003, [ISBN 3-89705-278-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3897052784)
- Stelzmann, Arnold; Frohn, Robert:
*Illustrierte Geschichte der Stadt Köln*, 11. verbesserte Auflage. Bachem, Köln 1990 (1. Auflage 1958), [ISBN 3-7616-0973-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3761609736)
- Treeck, Bernhard van:
*Street Art Köln*. Edition Aragon (Deutschland), Moers 1996, [ISBN 3-89535-434-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3895354341)
- Wolff, Gerta:
*Das Römisch-Germanische Köln*- Führer zu Museum und Stadt. Bachem, Köln 2000, [ISBN 3-7616-1370-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3761613709)
### Sách du lịch[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=44) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=44)] *Köln*, Merian Hefte Dezember 1979 und Juli 1988.
- Baedeker Allianz Reiseführer
*Köln*9. Aufl. 1994
### Những điều thú vị về Köln[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=45) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=45)]
- Jürgen Becker:
*Biotop für Bekloppte*- Ein Lesebuch für Immis und Heimathirsche. Kiepenheuer & Witsch, Köln 1995, [ISBN 3-462-02423-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/346202423X).
- Friedhelm Biermann:
*Drei Könige, elftausend Jungfrauen und noch etwas mehr*- Ein unterhaltsamer Streifzug durch die Kölner Jahrhunderte. Emons, Köln 2001, [ISBN 3-89705-228-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3897052288).
- Hanns Dieter Hüsch:
*Köln*. Eulen, Freiburg 1993, [ISBN 3-89102-235-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3891022352).
- Falko Rademacher:
*Köln für Imis*- Ein Leitfaden durch die seltsamste Stadt der Welt. Emons, Köln 2006, [ISBN 3-89705-249-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3897052490). [Thomas R. P. Mielke](/w/index.php?title=Thomas_R._P._Mielke&action=edit&redlink=1): *Colonia, Roman einer Stadt*- Zweitausend Jahre Kölner Geschichte unterhaltsam erzählt. Lübbe, Berg. Gladbach 2003, [ISBN 3-404-14855-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/340414855X)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=46) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=46)] **Trong** [^](#cite_ref-1) [tiếng Đức](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c), ö tương đương với oe. *Đại từ điển Đức-Việt*xuất bản năm 2004 **Berliner Zeitung vom 30. Oktober 2010, Seite S8** [^](#cite_ref-2) **Amt für Statistik, Stadt Köln.** [^](#cite_ref-3) [“số liệu thống kê”](http://www.koeln.de/index.php)(bằng tiếng Đức). Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2011. [^](#cite_ref-4) [Statistisches Bundesamt – Städte nach Fläche und Bevölkerung](http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Aktuell/05__StaedteAktuell) [^](#cite_ref-5) [“Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte”](http://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&veaction=edit&vesection=47) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%C3%B6ln&action=edit§ion=47)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|
|
|

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: hit

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


markdown:
*Kanon* (manga)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bài này viết về một manga của
[Saito Chiho](/w/index.php?title=Saito_Chiho&action=edit&redlink=1). Đối với các định nghĩa khác, xem [Kanon (định hướng)](/wiki/Kanon_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|Kanon|
|
|
Bìa tập đầu tiên của manga
*Kanon*, xuất bản bởi Shogakukan vào ngày 26 tháng 10, 1995
(
*Hana on*) [Âm nhạc](/wiki/%C3%82m_nh%E1%BA%A1c) [Saito Chiho](/w/index.php?title=Saito_Chiho&action=edit&redlink=1) ![ Nhật Bản](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Flag_of_Japan.svg/23px-Flag_of_Japan.svg.png)
![ Nhật Bản](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Flag_of_Japan.svg/23px-Flag_of_Japan.svg.png)
[Shogakukan](/wiki/Shogakukan) [Shōjo](/wiki/Sh%C5%8Djo) [Amici](/w/index.php?title=Amici&action=edit&redlink=1) * (花音 Kanon* *Hana on*, tạm dịch: Âm thanh của loài hoa) là một [manga](/wiki/Manga) [âm nhạc](/wiki/%C3%82m_nh%E1%BA%A1c)được viết và minh họa bởi [Saito Chiho](/w/index.php?title=Saito_Chiho&action=edit&redlink=1). Tác phẩm ra mắt lần đầu trên tạp chí *của* [Amici](/w/index.php?title=Amici&action=edit&redlink=1) [Shogakukan](/wiki/Shogakukan)từ năm 1995 đến 1997 và xuất bản thành sáu [tankōbon](/wiki/Tank%C5%8Dbon), mang nhãn hiệu *Flower Comics*. *Kanon*được trao giải [Shogakukan Manga Award](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_manga_Shogakukan)đối với danh hiệu shōjo manga vào năm 1997 . Manga được cấp phép phát hành ở [[1]](#cite_note-1) [Ý](/wiki/%C3%9D)bằng tiếng địa phương bởi [Star Comics](/w/index.php?title=Star_Comics&action=edit&redlink=1).
Danh sách các tập manga:
|#||Ngày phát hành||ISBN|
|1||26 tháng 10, 1995
||
|[[3]](#cite_note-3) [ISBN 4-09-136702-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/409136702X) [[4]](#cite_note-4) [ISBN 4-09-136703-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/4091367038) [[5]](#cite_note-5) [ISBN 4-09-136704-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/4091367046) [[6]](#cite_note-6) [ISBN 4-09-136705-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/4091367054) [[7]](#cite_note-7) [ISBN 4-09-136706-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/4091367062)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Kanon_(manga)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kanon_(manga)&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“小学館漫画賞：歴代受賞者”](http://comics.shogakukan.co.jp/mangasho/rist.html)(bằng tiếng Nhật). [Shogakukan](/wiki/Shogakukan). Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-2) [“小学館：コミック 『花音―かのん― / 1』”](http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_dtl?isbn=4091367011)(bằng tiếng Nhật). [Shogakukan](/wiki/Shogakukan). Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-3) [“小学館：コミック 『花音―かのん― / 2』”](http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_dtl?isbn=409136702X)(bằng tiếng Nhật). [Shogakukan](/wiki/Shogakukan). Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-4) [“小学館：コミック 『花音―かのん― / 3』”](http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_dtl?isbn=4091367038)(bằng tiếng Nhật). [Shogakukan](/wiki/Shogakukan). Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-5) [“小学館：コミック 『花音―かのん― / 4』”](http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_dtl?isbn=4091367046)(bằng tiếng Nhật). [Shogakukan](/wiki/Shogakukan). Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-6) [“小学館：コミック 『花音―かのん― / 5』”](http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_dtl?isbn=4091367054)(bằng tiếng Nhật). [Shogakukan](/wiki/Shogakukan). Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-7) [“小学館：コミック 『花音―かのん― / 6』”](http://skygarden.shogakukan.co.jp/skygarden/owa/solc_dtl?isbn=4091367062)(bằng tiếng Nhật). [Shogakukan](/wiki/Shogakukan). Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2009.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Kanon_(manga)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kanon_(manga)&action=edit§ion=2)] *(manga) tại Từ điển Bách khoa của* [Kanon (manga)](http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/manga.php?id=6355) [Anime News Network](/wiki/Anime_News_Network) **(tiếng Anh)**

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

X-Cache-Status: miss

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1067 miss, cp1068 miss

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# La Bañeza
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|La Bañeza, Tây Ban Nha|
|
|![]()
|
|![]()
**Cờ hiệu** ![ Ấn chương chính thức của La Bañeza, Tây Ban Nha](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/db/Escudo_La_Baneza.png)
![ Ấn chương chính thức của La Bañeza, Tây Ban Nha](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/db/Escudo_La_Baneza.png)
**Ấn chương** [Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [León](/wiki/Le%C3%B3n_(t%E1%BB%89nh)) [Đô thị](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_Le%C3%B3n) 2(7 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(13,800/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [Mã điện thoại](/w/index.php?title=M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) **La Bañeza** là một đô thị trong tỉnh [León](/wiki/Le%C3%B3n_(t%E1%BB%89nh)), [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2005](/wiki/2005) ( [INE](/w/index.php?title=Instituto_Nacional_de_Estad%C3%ADstica_(T%C3%A2y_Ban_Nha)&action=edit&redlink=1)), đô thị này có dân số là 10.123 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=La_Ba%C3%B1eza&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=La_Ba%C3%B1eza&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1053 miss, cp1068 miss


markdown:
# Ngày của cha
**Ngày Của Cha** là một lễ được dùng để tôn vinh những người làm [cha](/wiki/Cha), tôn vinh cương vị làm cha, mối quan hệ với người cha và ảnh hưởng của người cha trong xã hội. Ngày này được kỷ niệm vào ngày [Chủ nhật](/wiki/Ch%E1%BB%A7_nh%E1%BA%ADt) thứ ba của tháng 6 tại nhiều quốc gia và có thể rơi vào những ngày khác ở một số nơi khác. Ngày này bổ sung cho * - lễ tôn vinh các bà mẹ.* [Ngày của Mẹ](/wiki/Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_M%E1%BA%B9)
Ngoài Ngày của Cha, còn có
[Ngày Quốc tế Nam giới](/wiki/Ng%C3%A0y_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Nam_gi%E1%BB%9Bi) được tổ chức tại nhiều quốc gia vào ngày 19 tháng 11 để dành cho những người đàn ông con trai không phải (hoặc chưa phải) là cha.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_cha&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_cha&action=edit§ion=1)]
Ngày Của Cha được ăn mừng phổ biến từ những năm đầu
[thế kỷ](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7) 20 để bổ sung cho Ngày của Mẹ trong những ngày lễ tôn vinh những bậc làm cha mẹ. Ngày của Cha được cử hành vào nhiều ngày khác nhau trên toàn thế giới và thường liên quan đến việc tặng quà, bữa ăn tối đặc biệt cho cha, mẹ, và các hoạt động mang tính [gia đình](/wiki/Gia_%C4%91%C3%ACnh).
Việc ăn mừng Ngày của Cha sớm nhất được biết đến diễn ra ở
[Fairmont](/w/index.php?title=Fairmont&action=edit&redlink=1), [Tây Virginia](/wiki/T%C3%A2y_Virginia) vào ngày 5 tháng 7 năm 1908. Sự kiện được bà [1] [Grace Golden Clayton](/w/index.php?title=Grace_Golden_Clayton&action=edit&redlink=1)tổ chức, với mong muốn vinh danh cuộc đời của 361 người tử nạn trong tai nạn hầm mỏ của [Thảm họa Hầm mỏ Monongah](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_h%E1%BB%8Da_H%E1%BA%A7m_m%E1%BB%8F_Monongah&action=edit&redlink=1)ở [Monongah](/w/index.php?title=Monongah&action=edit&redlink=1), [Tây Virginia](/wiki/T%C3%A2y_Virginia), vào ngày 06 tháng 12 năm 1907 vài tháng trước, trong số đó có 250 người là cha bị tử thương, để lại khoảng một nghìn trẻ em mồ côi. [[2]](#cite_note-Butler2-2) [[3]](#cite_note-wvah2-3) [[4]](#cite_note-wvah1-4) Có thể Clayton chịu ảnh hưởng bởi việc kỷ niệm Ngày của Mẹ lần đầu tiên trong năm đó, và chỉ cách đó một vài dặm. Clayton đã chọn ngày Chủ nhật gần nhất so với ngày sinh của người cha vừa mới qua đời của bà. Ngày lễ này hiện được tổ chức hàng năm tại nhà thờ Tin Lành [[5]](#cite_note-first-5) [Giám Lý](/wiki/Gi%C3%A1m_L%C3%BD) [Williams Memorial Methodist Episcopal Church](/w/index.php?title=Williams_Memorial_Methodist_Episcopal_Church&action=edit&redlink=1)và Fairmont nay được đề cử là "Quê hương Ngày của Cha đầu tiên".
Tuy nhiên lúc đó, sự kiện này bị lu mờ bởi các sự kiện khác trong thành phố. Tiểu bang Tây Virginia không chính thức công nhận ngày lễ này, và nó không được tổ chức trở lại.
Hai năm sau, cô gái Sonora Dodd tại
[Spokane, Washington](/wiki/Spokane,_Washington) đề xuất lễ kỷ niệm ngày của cha vào năm 1909 và được tổ chức lần đầu tiên vào ngày 19 tháng 6 năm 1910 tại trụ sở [Hiệp hội Thanh niên Cơ Đốc](/wiki/Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_Thanh_ni%C3%AAn_C%C6%A1_%C4%90%E1%BB%91c) (YMCA), trước hết nhằm tôn vinh người cha mình là một nông dân và cựu quân nhân trong cuộc [nội chiến Hoa Kỳ](/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn_Hoa_K%E1%BB%B3), người đã một minh nuôi dưỡng 6 người con sau khi vợ ông mất sớm. [[6]](#cite_note-6) Sau đó, nhiều người tại nhiều nơi khác cũng có sáng kiến tạo 1 ngày để vinh danh người cha. [7]
Một dự luật công nhận Ngày của Cha là ngày lễ quốc gia được đưa lên trình
[Quốc hội Hoa Kỳ](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) vào năm 1913. [[8]](#cite_note-nyt1913-8) Năm 1916, Tổng thống [9] [Woodrow Wilson](/wiki/Woodrow_Wilson)đến Spokane để nói chuyện trong lễ kỷ niệm Ngày của Cha và muốn công nhận nó chính thức, nhưng Quốc hội đã phản đối, vì sợ rằng nó sẽ bị [thương mại hóa](/w/index.php?title=Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1). Tổng thống Mỹ [[10]](#cite_note-myers_186-10) [Calvin Coolidge](/wiki/Calvin_Coolidge)đề nghị vào năm 1924 rằng nên đưa Ngày của Cha vào diện ngày được kỷ niệm toàn quốc, nhưng chưa phát hành một công bố quốc gia. [[10]](#cite_note-myers_186-10)
Năm 1957, Thượng nghị sĩ
[Margaret Chase Smith](/w/index.php?title=Margaret_Chase_Smith&action=edit&redlink=1) viết một kiến nghị buộc tội Quốc hội đã bỏ phớt lờ Ngày của Cha suốt 40 năm, trong khi tôn vinh các bà mẹ, do đó "chỉ tôn vinh 1 trong 2 phụ huynh của chúng ta". Năm 1966, Tổng thống [11] [Lyndon B. Johnson](/wiki/Lyndon_B._Johnson)đã ban hành công bố tổng thống đầu tiên tôn vinh những người cha, và chỉ định dành ngày Chủ nhật thứ ba trong tháng 6 làm Ngày của Cha. Sáu năm sau, ngày này đã được chính thức trở thành ngày nghỉ lễ trên toàn quốc ở Mỹ sau khi Tổng thống [[12]](#cite_note-daily-12) [Richard Nixon](/wiki/Richard_Nixon)ký luật vào năm 1972. [[10]](#cite_note-myers_186-10) [[11]](#cite_note-nashua-11) [[12]](#cite_note-daily-12) [[13]](#cite_note-13)
## Ngày của Cha ở các quốc gia[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_cha&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_cha&action=edit§ion=2)]
Những nơi có ăn mừng Ngày của Cha là: thế giới Arab,
[Argentina](/wiki/Argentina), [Úc](/wiki/%C3%9Ac), [Brazil](/wiki/Brazil), [Canada](/wiki/Canada), [Costa Rica](/wiki/Costa_Rica), [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng), [Ireland](/wiki/Ireland), [Pakistan](/wiki/Pakistan), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c), [Seychelles](/wiki/Seychelles), [Nepal](/wiki/Nepal), [New Zealand](/wiki/New_Zealand), [Philippines](/wiki/Philippines), [Romania](/wiki/Romania), [Singapore](/wiki/Singapore), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha), [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan), [Vương quốc Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Anh), [Mỹ](/wiki/M%E1%BB%B9)... Ngoài ra, Ngày của Cha còn được nhắc đến trong văn hóa [Thiên Chúa giáo](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa_gi%C3%A1o), với việc ăn mừng chung với ngày lễ [Thánh Giuse](/wiki/Th%C3%A1nh_Giuse).
Ngày Chủ nhật thứ ba của tháng 6 là Ngày của Cha tại nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Vương quốc Liên hiệp Anh, Canada, Ấn Độ, Argentina, Hungary, Nam Phi, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Pháp, Philippines, Singapore, Slovakia,...
Ở
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), ngày này chưa được phổ biến rộng, cũng có một vài gia đình tổ chức ngày này để tôn vinh các người cha.
Tại
[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), Ngày của Cha ( *Vatertag*) được tổ chức một cách khác với các nơi khác trên thế giới, và luôn luôn tổ chức vào [14] [Lễ Thăng Thiên](/wiki/L%E1%BB%85_Th%C4%83ng_Thi%C3%AAn)(ngày thứ 40 sau [lễ Phục Sinh](/wiki/L%E1%BB%85_Ph%E1%BB%A5c_Sinh)), và là một ngày lễ liên bang, còn được gọi là Ngày của đàn ông (Männertag) hoặc Ngày quý ông (Herrentag). Theo truyền thống, các nhóm nam giới (già và trẻ, nhưng thường không bao gồm con trai trước [tuổi teen](/wiki/Teen)) để làm một tour đi bộ đường dài với một toa xe nhỏ gọi là *Bollerwagen*, kéo bằng sức người. Trong toa xe là rượu hoặc bia (theo vùng) và thực phẩm truyền thống của vùng (Hausmannskost). Nhiều người đàn ông sử dụng lễ này như một cơ hội để có được dịp say xỉn. Theo Văn phòng thống kê Liên bang Đức, tai nạn giao thông liên quan đến rượu tăng gấp 3 vào ngày này. [[14]](#cite_note-urge-14) Truyền thống của việc say rượu là đặc biệt phổ biến ở [[15]](#cite_note-15) [Đông Đức](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C4%90%E1%BB%A9c). [[14]](#cite_note-urge-14)
Tại
[Ý](/wiki/%C3%9D), Ngày của cha ("Festa del Papa"), tổ chức vào ngày lễ [Thánh Giuse](/wiki/Th%C3%A1nh_Giuse) (19 tháng 3) theo truyền thống Công giáo, như là một kỳ nghỉ của gia đình. Các trẻ nhỏ thực hiện hoặc mua những món quà nhỏ cho người cha, học thuộc những bài thơ hay là thực hiện những vở kịch nhỏ ở trường mẫu giáo và trường học. Các quốc gia [Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha), [Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha), [Bolivia](/wiki/Bolivia), [Croatia](/wiki/Croatia), [Honduras](/wiki/Honduras), [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) (một phần), [Liechtenstein](/wiki/Liechtenstein) cũng kỷ niệm Ngày của Cha vào ngày 19 tháng 3.
Tại Hoa Kỳ, thông thường, các gia đình tụ tập để kỷ niệm vai trò của người cha trong cuộc sống của họ. Trong những năm gần đây, các nhà bán lẻ đã thích nghi với ngày lễ bằng cách thúc đẩy thiệp chúc mừng và quà tặng truyền thống nam tính như thiết bị điện tử và công cụ của thợ sửa chữa. Trường học và các chương trình trẻ em khác thường có các hoạt động để làm quà tặng Ngày của Cha. Vào ngày này, nam giới thường tổ chức các sinh hoạt thể thao hay là cắm trại ngoài trời.
Tại
[Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), Ngày của Cha được thiết lập theo ngày sinh nhật của nhà vua, ngày 05 tháng 12 là ngày sinh của vua hiện tại, [Bhumibol Adulyadej](/wiki/Bhumibol_Adulyadej) (Rama IX). Theo truyền thống, người Thái ăn mừng bằng cách tặng cha hay ông nội của họ một [16] [hoa Canna](/w/index.php?title=Hoa_Canna&action=edit&redlink=1)(ดอก พุทธรักษา) thuộc [Chi Dong riềng](/wiki/Chi_Dong_ri%E1%BB%81ng), được coi là một bông hoa nam tính, tuy nhiên, đây không phải là điều thường được thực hiện ngày hôm nay. Người Thái sẽ mặc màu vàng vào ngày này để tôn trọng nhà vua, bởi vì màu vàng là màu của ngày Thứ Hai, ngày vua Bhumibol Adulyadej ra đời. [[16]](#cite_note-smiles-16)
Tại Trung Quốc, vào thời kỳ
[Trung Hoa Dân Quốc (1912-1949)](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c_(1912-1949)), ngày của cha được tổ chức vào ngày 8 tháng 8, số 8 trong tiếng Hoa đọc âm gần giống như "ba" ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung): 八; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *bā*), và hai số tám đọc thành ba-ba ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung): 爸爸; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *bàba*), âm thanh tương tự như các từ ngữ thông tục cho "cha" (ba-ba, 爸爸). Ngày nay vẫn được tổ chức trong khu vực vẫn còn dưới sự kiểm soát của [Trung Hoa Dân Quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c), bao gồm cả ở [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan).
Tại
[Úc](/wiki/%C3%9Ac), [New Zealand](/wiki/New_Zealand), [Papua New Guinea](/wiki/Papua_New_Guinea) là ngày Chủ nhật đầu tiên trong tháng 9. Tại [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), [Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất](/wiki/C%C3%A1c_Ti%E1%BB%83u_v%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t), [Li-băng](/wiki/Li-b%C4%83ng), [Uganda](/wiki/Uganda), [Syria](/wiki/Syria), [Jordan](/wiki/Jordan) là ngày 21 tháng 6.
Trong truyền thống
[Công giáo La Mã](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_La_M%C3%A3), ngày của cha được cử hành vào ngày lễ [Thánh Giuse](/wiki/Th%C3%A1nh_Giuse), 19 tháng 3, mặc dù ở một số quốc gia, Ngày của Cha đã dần trở thành một ngày lễ kỷ niệm thế tục. Ngày này cũng được phổ biến cho người Công giáo để tôn vinh "người cha tinh thần", thường là linh mục giáo xứ của họ. [17] [[18]](#cite_note-18)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_cha&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_cha&action=edit§ion=3)] **Myers, 1972, trang 185** [^](#cite_ref-myers_185_1-0) **Butler, Joey.** [^](#cite_ref-Butler2_2-0) [“Father’s Day has Methodist ties”](http://www.umc.org/news-and-media/fathers-day-has-methodist-ties). The United Methodist Church. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2014. **Smith, Vicki (ngày 15 tháng 6 năm 2003).** [^](#cite_ref-wvah2_3-0) [“The first Father's Day”](http://www.wvculture.org/HiStory/miscellaneous/fathersday02.html). [The Journal](/w/index.php?title=The_Journal_(West_Virginia_newspaper)&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2006. **Barth, Kelly (ngày 21 tháng 6 năm 1987).** [^](#cite_ref-wvah1_4-0) [“First Father's Day service in 1908”](http://www.wvculture.org/HiStory/miscellaneous/fathersday01.html). Dominion Post (Morgantown, West Virginia). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2006. **Reverend D.D. Meighen (ngày 5 tháng 6 năm 1908).** [^](#cite_ref-first_5-0) [“The First Father's Day Service occurred in Fairmont, West Virginia, on July 5, 1908, at Williams Memorial Methodist Espiscopal Church”](http://www.creedholden.com/sites/fathersday/index_02.htm). Truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2010. [^](#cite_ref-6) [“Father's Day”](http://www.usa.gov/Citizen/Topics/Fathers-Day.shtml). [^](#cite_ref-Father.27s_Day_United_States_7-0) [“Father's Day (United States)”](http://www3.kumc.edu/diversity/other/fathers.html). Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-nyt1913_8-0) [“Father to have his day”](http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9A0DE1DF133FE633A25750C0A9669D946296D6CF). *The New York Times*. Ngày 3 tháng 10 năm 1913. [^](#cite_ref-9) [“H. RES. 1274. Commending Sonora Smart Dodd for her contribution in recognizing the importance of Father's Day and recognizing the important role fathers play in our families.”](http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/z?c110:H.+Res.+1274:). [Library of Congress](/wiki/Library_of_Congress). Ngày 12 tháng 6 năm 2008.
- ^
**a** **ă** [Myers, 1972. trang 186–187](#cite_ref-myers_186_10-2) **â**
- ^
**a** **ă** [“Father Finally Granted A Day”](http://news.google.com/newspapers?nid=2209&dat=19770618&id=c6orAAAAIBAJ&sjid=Mv0FAAAAIBAJ&pg=6971,3560760), *Nashua Telegraph, part of The Telegraph*, Ngày 18 tháng 6 năm 1977
- ^
**a** [Nicholas K. Geranios (Associated Press) (ngày 17 tháng 6 năm 2007),](#cite_ref-daily_12-1) **ă** [“Father's Day – The un-Spokane history of Father's Day”](http://hamptonroads.com/node/283021), *HamptonRoads.com* **Schmidt, 1997. pp. 275–276** [^](#cite_ref-13)
- ^
**a** **ă** [Agence France-Presse.](#cite_ref-urge_14-2) **â** [“German Minister Urges Fathers Not to Get Drunk on Father's Day!”](http://www.medindia.net/news/German-Minister-Urges-Fathers-Not-to-Get-Drunk-on-Fathers-Day-36153-1.htm). [^](#cite_ref-15) [“Der Tag der gefragten Väter”](http://www.tt.com/Tirol/6673231-2/der-tag-der-gefragten-väter.csp), *(bằng tiếng German), Ngày 9 tháng 6 năm 2013* [Tiroler Tageszeitung](/w/index.php?title=Tiroler_Tageszeitung&action=edit&redlink=1)
- ^
**a** [Paul M. Handley (2006).](#cite_ref-smiles_16-1) **ă** *. Yale University Press. tr. 288.* [The King Never Smiles](/w/index.php?title=The_King_Never_Smiles&action=edit&redlink=1): a biography of Thailand's Bhumibol Adulyadej [ISBN](/wiki/ISBN) [9780300106824](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780300106824). ( [online version](http://books.google.com/books?id=d75WYMdp8-0C)) **Kerry Tilby (tháng 6 năm 2007).** [^](#cite_ref-17) [“Father's Day”](http://www.kiwifamilies.co.nz/Topics/Festivals/Fathers+Day.html). Kiwi Families. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-18) [“Catholics Come Home to launch organization to encourage priests”](http://www.catholicnewsagency.com/news/catholics_come_home_to_launch_organization_to_encourage_priests/). Catholic News Agency. Tháng 4 năm 2010. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2010.
### Nguồn[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_cha&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_cha&action=edit§ion=4)]
- Myers, Robert J.; the editors of Hallmark Cards (1972).
*Celebrations: The Complete Book of American Holidays*. Doubleday & Company. tr. 184–187. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-385-07677-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-385-07677-0).
- Schmidt, Leigh Eric (1997).
[. Princeton University Press. tr. 275–292.](http://books.google.com/books?id=maF8mTPsJqsC) *Consumer Rites: The Buying and Selling of American Holidays* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-691-01721-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-691-01721-2).
- Larossa, Ralph (1997).
[. University of Chicago Press. tr. 90, 170–192.](http://books.google.com/books?id=rkkIKQVu26cC&pg=PA90-IA3&vq=mother's+day&dq=%22Ann+Jarvis%22+OR+%22Anna+Jarvis%22+%22mother's+day%22) *The Modernization of Fatherhood: A Social and Political History* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-226-46904-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-226-46904-2).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_cha&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_c%E1%BB%A7a_cha&action=edit§ion=5)] [Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Sáu](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_v%C3%A0_Ng%C3%A0y_H%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99ng_trong_th%C3%A1ng_S%C3%A1u) [Gia đình](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gia_%C4%91%C3%ACnh) [Cha](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Cha&action=edit&redlink=1) [Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Ba](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_v%C3%A0_Ng%C3%A0y_H%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99ng_trong_th%C3%A1ng_Ba) [Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Năm](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_v%C3%A0_Ng%C3%A0y_H%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99ng_trong_th%C3%A1ng_N%C4%83m) [Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Chín](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_v%C3%A0_Ng%C3%A0y_H%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99ng_trong_th%C3%A1ng_Ch%C3%ADn) [Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Tám](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_v%C3%A0_Ng%C3%A0y_H%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99ng_trong_th%C3%A1ng_T%C3%A1m) [Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười Hai](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_v%C3%A0_Ng%C3%A0y_H%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99ng_trong_th%C3%A1ng_M%C6%B0%E1%BB%9Di_Hai) [Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười Một](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_v%C3%A0_Ng%C3%A0y_H%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99ng_trong_th%C3%A1ng_M%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%99t) [Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C3%A0y_l%E1%BB%85_v%C3%A0_Ng%C3%A0y_H%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99ng_trong_th%C3%A1ng_M%C6%B0%E1%BB%9Di)


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:Luật năm 1888
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Luật_năm_1888&oldid=23838055
”
Thể loại
:
Năm 1888
Luật thế kỷ 19
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
العربية
Bân-lâm-gú
English
فارسی
Français
한국어
日本語
Português
Svenska
Türkçe
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 14:20 ngày 22 tháng 6 năm 2016.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động


markdown:
# brokk
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Na Uy[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-nor-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|Xác định||Bất định|
|Số ít||
|brokk |
|**brokk** gđt
#### Từ dẫn xuất[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-drv-&action=edit§ion=T-1)]
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
|Xác định||Bất định|
|Số ít||
|brokk |
|**brokk** gđt

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1055 miss, cp1068 miss