markdown:
VĂN BẢN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
**Bài 1:**
KHÁI NIỆM, CÔNG DỤNG, Ý NGHĨA
CỦA VĂN BẢN VÀ VĂN BẢN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
**I. Khái niệm:** ** có nhiều cách hiểu khác nhau: 1. Văn bản:**
– Theo nghĩa rộng: Văn bản chính là vật mang tin và nó phải được ghi bằng ký hiệu ngôn ngữ (vật đó có thể là bất kỳ như giấy, gỗ, đồng, đá…, nhưng tin thì không phải là một ký hiệu bất kỳ. Trong sử liệu học thì vật mang tin đó chính là kênh thông tin, ký hiệu ngôn ngữ là dùng để tái hiện lại lời nói, do đó mỗi dân tộc, mỗi quốc gia có các ký hiệu khác nhau, cho nên khi nghiên cứu theo KN này thì nó rất rộng).
– Theo nghĩa hẹp: Văn bản là các công văn giấy tờ hình thành trong quá trình quản lý của các cơ quan, tổ chức, đoàn thể (có giới hạn về chủ thể và đối tượng).
+ Công văn: Là những văn bản trình bày về việc công.
+ Giấy tờ: Là những văn bản không theo một khuôn mẫu nhất định, nhưng nó lại phục vụ cho hoạt động quản lý của cơ quan (VD: lý lịch cá nhân, đơn thư trình bày, sổ ghi chép nội dung làm việc, các chứng từ, giấy biên nhận, giấy công tác…; giấy tờ có thể thay đổi hoặc không thay đổi).
*2. Văn bản quản lý nhà nước:*
– Văn bản quản lý nhà nước là các công văn, giấy tờ hình thành trong hoạt động quản lý của các cơ quan trong bộ máy nhà nước, bao gồm 3 hệ cơ quan là: lập pháp, hành pháp và tư pháp theo một hình thức, thủ tục và thẩm quyền do luật pháp quy định.
– Trong KN này cần lưu ý:
+ Thể thức (mẫu các loại văn bản) nếu không đúng thì không có giá trị và nó là yêu cầu mang tính bắt buộc.
+ Thủ tục: tuỳ loại văn bản khác nhau mà khi ban hành phải theo trình tự nhất định (VD: muốn ban hành một NĐ của Chính phủ thì cơ quan liên quan đến vấn đề nêu trong văn bản phải soạn thảo văn bản, cần lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan sau đó mới trình ký ban hành, nếu không làm đúng các quy trình trên thì tính hợp pháp cũng không có giá trị.
+ Thẩm quyền: là giới hạn quyền hạn của chủ thể (VD: Hiến pháp và Luật chỉ do QH ban hành; Pháp lệnh chỉ do UBTVQH ban hành, NĐ chỉ do Chính phủ ban hành…).
Nếu hiểu như trên thì VBQLNN bao gồm: Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh, Lệnh, NQ, NĐ, QĐ, CT, Thông tư, Điều lệ, Kế hoạch, Báo cáo, Biên bản, Tờ trình, Thông báo, Thông cáo, Công văn, Công điện…).
– Ngoài ra, còn một KN hẹp hơn: VBQLNN là những văn bản hình thành trong hoạt động quản lý của các cơ quan hành chính, hành pháp, bao gồm: Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các cấp, các sở, ban, ngành chuyên môn thuộc UBND và cũng tuân theo thể thức, thủ tục, thẩm quyền quy định (KN này đã giới hạn lại văn bản chỉ ở cơ quan hành pháp mà thôi. Như vậy, loại này được hiểu là loại văn bản quản lý hành chính).
Chú ý: Cơ quan hành pháp khi ban hành văn bản thì đều phải tuân theo quy định của cơ quan lập pháp, được cơ quan lập pháp uỷ quyền thực hiện và cơ quan tư pháp giám sát. Do đó, mối quan hệ của 3 cơ quan này rất chặt chẽ, không tách rời được và chúng ta tìm hiểu VBQLNN phải theo nghĩa rộng.
**II. Chức năng của VBQLNN:** *1. Chức năng thông tin:*
Chức năng này là loại hình phổ biến của các loại văn bản. Chức năng này gắn liền với sự ra đời của chữ viết, khi chữ viết ra đời, con người đã biết ghi chép lại tình cảm, nguyện vọng, mong muốn của bản thân, ghi chép các sự kiện đã xảy ra trong quá khứ. Việc lưu giữ thông tin chữ viết (văn bản) có ưu điểm lớn là lưu giữ được lâu dài, chính xác, truyền đạt đến những khoảng cách xa mà không thay đổi về nội dung thông tin. (Thời tiền sử người ta có cách thông tin như dùng lửa, trống… nhưng những thông tin này còn phụ thuộc vào các yếu tố như gió, mưa, trình độ người nhận… do đó đã làm sai lệch thông tin. Do đó, khi chữ viết ra đời thì người ta đã biết nắm lấy và sử dụng nó như một công cụ đắc lực phục vụ cho hoạt động của mình).
*2. Chức năng quản lý:*
– Đây là chức năng riêng, mà chỉ VBQLNN mới có. Các cơ quan nhà nước hiện nay thường áp dụng 2 hình thức: quyết định miệng và quyết định bằng văn bản:
+ Quyết định miệng là người thủ trưởng giao việc cho nhân viên, hình thức này không phải trường hợp nào cũng dùng được.
+ Quyết định bằng văn bản thì chi tiết và chính xác hơn, mang tính quy phạm hơn. Do đó nó được ban hành theo thủ tục quy định với nhiều khâu: soạn thảo (gồm: thu thập thông tin, sàng lọc thông tin, soạn văn bản, trình duyệt, ban hành. Với khâu thu thập thông tin: có thể bằng các văn bản, bằng thực tế, với thực tế có những sai lệch do ý chủ quan của người được thu thập thông tin, do mối quan hệ hoặc do những nguyên nhân khác… Tất cả các quá trình trên là một vòng quay vô tận, liên quan với nhau).
– Sở dĩ nói văn bản có chức năng quản lý thì khâu quan trong nhất là ra quyết định quản lý, với 2 hình thức quyết định miệng và quyết định bằng văn bản là quan trọng, vì nó là cơ sở để chỉ đạo, điều hành hoạt động của cơ quan, đơn vị, kiểm tra, đánh giá hoạt động của đơn vị, cơ quan.
– Trong hoạt động quản lý, để phản ánh kết quả thực hiện quản lý, người ta cũng phải sử dụng văn bản. Những văn bản này có độ chân thực cao và có người chịu trách nhiệm về tính chân thực và tính pháp lý của các thông tin đó. Do đó nó được coi trọng hơn các hình thức thông tin khác. Bản thân các văn bản này là cơ sở để các cơ quan thu thập và xử lý thông tin để ra các quyết định quản lý mới. Chu trình này luôn lặp đi lặp lại trong quá trình hoạt động của cơ quan, khi sử dụng văn bản, người ta gọi là văn bản quản lý.
*3. Chức năng pháp lý:*
Chức năng này chỉ có ở văn bản quản lý, nó thể hiện trên các khía cạnh sau:
– Các cơ quan sử dụng văn bản để ghi chép luật pháp, ghi chép quy định làm cơ sở pháp lý điều hành hoạt động của cơ quan (bất kỳ cơ quan nào cũng phải dựa trên cơ sở pháp lý này).
– Trên văn bản có những yếu tố thông tin đảm bảo tính chân thực và giá trị pháp lý trong văn bản (chữ ký, con dấu…).
**Bài 2**
CÁC LOẠI VĂN BẢN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
**I. Phân loại văn bản:**
Phân loại văn bản là áp dụng phương pháp khoa học để giúp cho mọi người có thể đi sâu nhận biết một cách đầy đủ, cụ thể về các loại hình văn bản hình thành trong hoạt động của các cơ quan, đơn vị. Để phân loại văn bản, người ta dựa theo các tiêu chí:
– Phân loại theo chủ thể ban hành văn bản, người ta chia ra:
+ Chia theo hệ cơ quan ban hành văn bản (VD: hệ thống văn bản của cơ quan lập pháp, hệ thống văn bản của cơ quan hành pháp, hệ thống văn bản của cơ quan tư pháp…). Chia ra như vậy sẽ dễ dàng cho việc tìm kiếm văn bản theo hệ cơ quan.
+ Chia theo các cơ quan cụ thể (hệ thống văn bản hình thành trong hoạt động của 1 cơ quan).
+ Kết hợp với mối quan hệ giữa các cơ quan trong hoạt động quản lý, với loại này có thể chia làm 3 nhóm:
. Văn bản của cơ quan cấp trên ban hành
. Văn bản do chính cơ quan ban hành
. Văn bản do cơ quan cấp dưới ban hành
– Phân loại theo nguồn gốc xuất xứ của văn bản: Xem văn bản này từ đâu ra, từ đâu đến, thường áp dụng cho phân loại văn bản của 1 cơ quan, thông thường chia làm 3 loại:
+ Công văn đi
+ Công văn đến
+ Công văn lưu hành nội bộ
– Phân loại theo hình thức văn bản:
+ Văn bản có tên gọi (gắn liền với công dụng và thẩm quyền ban hành văn bản).
+ Văn bản không có tên gọi (hay còn gọi là công văn hành chính).
Phân loại theo dạng này thường được thể hiện rõ tại khâu trình bày văn bản, nó thể hiện được thẩm quyền ban hành văn bản (nếu là loại có tên gọi).
– Phân loại theo tên gọi của văn bản (VD: QĐ, CT, BC, TT, Hợp đồng…). Cách thức này hay được sử dụng, dễ tra tìm, nghiên cứu chuyên đề nào dó, đáp ứng cho yêu cầu soạn thảo, ban hành văn bản, thuận lợi cho lập hồ sơ và công tác văn thư…
– Phân loại theo mức độ chính xác của văn bản. Phân loại theo cách này, thường người ta chia văn bản thành:
+ Bản chính
+ Bản sao (có giá trị như bản chính và bản phô tô).
+ Bản gốc (bản có chữ ký tươi của thủ trưởng cơ quan).
+ Trước đây còn có thêm khái niệm bản thảo (với văn thư và lưu trữ thì loại này không có giá trị, nhưng đối với những người soạn thảo nó thì nó có giá trị để so sánh). Những bản chính có độ chân thực cao (thông tin cấp 1), là nguồn sử liệu có giá trị nhất.
– Phân loại theo kỹ thuật chế tác văn bản: Hình thức này thường được các kho lưu trữ quan tâm để có cách thức tổ chức bảo quản phù hợp, còn ở các cơ quan, đơn vị thì ít được chú ý). Có thể chia thành các nhóm:
+ Nhóm đánh máy (bản chữ ruy-băng có độ nét cao, có giá trị lưu trữ lâu dài).
+ Nhóm in rô-nê-ô
+ Nhóm viết tay (chủ yếu là bản thảo, biên bản…)
+ Nhóm in vi tính (có in kim, in la-ze…)
– Phân loại theo mục đích soạn thảo, ban hành văn bản: Người ta chia thành nhóm văn bản trình bày, đề nghị; nhóm văn bản hỏi, chất vấn; nhóm văn bản trao đổi; nhóm văn bản thống kê; nhóm văn bản mệnh lệnh… (chủ yếu áp dụng ở khâu đặt yêu cầu soạn thảo văn bản).
– Phân loại theo giá trị pháp lý của văn bản: Người ta căn cứ vào phạm vi hiệu lực về không gian hay thời gian để chia thành các nhóm: Nhóm văn bản QPPL, nhóm văn bản áp dụng pháp luật, nhóm văn bản hành chính. Trong 3 nhóm này, 2 nhóm đầu người ta thường ghép vào gọi là văn bản pháp luật vì nó có giá trị pháp lý cao, còn nhóm văn bản hành chính chủ yếu mang tính chất trao đổi thông tin…
– Phân loại văn bản theo tính chất nội dung. Với cách phân loại này, người ta chia ra làm 4 nhóm:
+ Văn bản QPPL
+ Văn bản hành chính
+ Văn bản chuyên môn (các văn bản hướng dẫn các thao tác nghiệp vụ… như sổ sách, biểu mẫu…).
+ Văn bản kỹ thuật (các bản vẽ, các số liệu kỹ thuật, các đề tài…).
Trong lưu trữ, 3 nhóm đầu người ta xếp vào làm một gọi là tài liệu hành chính, và nhóm thứ 4 gọi là tài liệu khoa học kỹ thuật.
**II. Văn bản QPPL:**
1.
**: Văn bản QPPL được xác định trong Điều 1 của Luật ban hành văn bản QPPL ban hành năm 1996 và sửa đổi năm 2001 như sau: “Văn bản QPPL là loại văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, trong đó có chứa đựng các quy tắc xử sự chung được nhà nước đảm bảo thực hiện nhằm điều chỉnh các mối quan hệ trong XH theo định hướng XHCN”. KN**
Từ KN trên, ta thấy toát lên mấy vấn đề:
– Văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền (bị giới hạn), được Hiến pháp và nhà nước quy định, được trình bày theo thể thức quy định. Nó được ban hành theo trình tự nhất định (do Luật ban hành văn bản QPPL xác định), nếu vi phạm các bước thì nó không còn giá trị nữa.
– Văn bản được nhà nước đảm bảo thực hiện: có nghĩa là các cá nhân, đối tượng được điều chỉnh mà không thực hiện thống nhất thì nhà nước có biện pháp cưỡng chế.
– Điều chỉnh theo định hướng XHCN – đây là yêu cầu thực tế của đất nước ta.
*2. Vai trò của văn bản QPPL:*
– Cụ thể hoá các chủ trương, chính sách của Đảng, trong đó Đảng lãnh đạo nhà nước về chủ trương, đường lối, thể hiện thông qua nghị quyết của các cấp bộ đảng và Đảng không trực tiếp tham gia vào hoạt động quản lý nhà nước, nhà nước trực tiếp và giữ vai trò chủ yếu trong hoạt động quản lý XH và là người thực hiện ý chí, nguyện vọng của nhân dân, nên phải tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng. Một trong những nguyên tắc quản lý nhà nước hiện nay là quản lý nhà nước bằng pháp luật và theo pháp luật. Vì vậy, nhà nước phải ban hành các văn bản QPPL để cụ thể hoá, thể chế hoá các đường lối, chủ trương của Đảng.
– Hệ thống văn bản QPPL có vai trò tác động thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của XH nếu nóp phù hợp hoặc không phù hợp với thực tế. Hệ thống văn bản này tác động đến toàn bộ đời sống XH và điều chỉnh mọi mối quan hệ trong XH. Vì vậy, khi ban hành hệ thống văn bản QPPL, cần chú ý đến tính khách quan, khoa học để có thể thực hiện tốt các chính sách của Đảng.
*3. Đặc điểm của văn bản QPPL:*
– Văn bản QPPL có tính mệnh lệnh cưỡng chế thi hành. Mọi đối tượng có trách nhiệm thi hành, nếu không thi hành thì nhà nước có biện pháp cưỡng chế như xử phạt bằng các hình thức cho dù văn bản đó có thể không có tính khả thi nhưng vẫn phải thực hiện… do đó nó chỉ có tính một chiều, bắt buộc.
– Có hiệu lực thường xuyên và tương đối lâu dài (KN tương đối lâu dài còn tuỳ thuộc vào nội dung hợp lý hay không hợp lý, nội dung đề cập rộng hay hẹp mà thời gian có thể dài hay ngắn; có quy phạm khi ban hành ra tới khi có hiệu lực phải qua một thời gian, do đó nếu thời gian tồn tại ngắn thì nó ảnh hưởng đến việc điều chỉnh XH). Văn bản luôn luôn được áp dụng cho nhiều người, nhiều đối tượng khác nhau, luôn luôn điều chỉnh mối quan hệ XH mà nó đề cập, chỉ khi nào có văn bản khác thay thế.
– Văn bản QPPL có đối tượng thi hành rộng (thông thường thì văn bản không chỉ áp dụng đối với 1 đối tượng, mà là tác động tới 1 nhóm đối tượng). Mọi cá nhân, cơ quan chịu sự tác động của văn bản phải có trách nhiệm thi hành.
(Căn cứ vào các đặc điểm trên để liên hệ tới công tác của cơ quan mình. Lưu ý các quy phạm trong quyết định và chỉ thị thì cần cân nhắc xem nó là QPPL hay chỉ là quy phạm hành chính, cần căn cứ vào 3 đặc điểm trên để phân biệt).
*4. Thẩm quyền ban hành văn bản QPPL:*
Theo Hiến pháp, theo Luật ban hành văn bản QPPL và các đạo luật về tổ chức bộ máy nhà nước thì thẩm quyền ban hành văn bản QPPL có các cơ quan sau:
– Quốc hội: Làm và sửa đổi Hiến pháp, Luật; ban hành nghị quyết.
– UBTVQH: Làm và sửa đổi Pháp lệnh; ban hành nghị quyết.
– Chủ tịch nước: Ban hành Lệnh, quyết định
– Chính phủ: Ban hành NQ, Nghị định.
– Thủ tướng Chính phủ: Ban hành quyết định, chỉ thị
– Bộ trưởng, thủ trưởng CQ ngang bộ: ban hành quyết định, chỉ thị, thông tư
– Hội đồng thẩm phán TANDTC: ban hành nghị quyết (trong đó bao hàm tổng hợp các văn bản cấp bộ).
– Chánh án TANDTC, Viện trưởng VKSNDTC: ban hành quyết định, chỉ thị, thông tư.
– HĐND các cấp: ban hành nghị quyết
– UBND các cấp: ban hành quyết định (có 2 loại: TM và chức danh thì văn bản TM là văn bản QPPL), chỉ thị.
*5. Thời điểm có hiệu lực và hết hiệu lực của văn bản QPPL:*
– Về thời điểm có hiệu lực của văn bản QPPL: Văn bản QPPL do các cơ quan có thẩm quyền khác nhau ban hành thì thời điểm có hiệu lực sẽ khác nhau, trong đó:
+ Văn bản QPPL được QH và UBTVQH ban hành sẽ có hiệu lực kể từ ngày chủ tịch nước ký lệnh công bố.
+ Văn bản QPPL do chủ tịch nước ban hành có hiệu lực sau 15 ngày kể từ ngày đăng công báo.
+ Văn bản QPPL do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, hội đồng thẩm phán TANDTC, chánh án TANDTC, viện trưởng VKSNDTC ban hành có hiệu lực sau 15 ngày kể từ ngày đăng công báo.
+ Văn bản QPPL do HĐND, UBND các cấp ban hành thường có hiệu lực sau 15 ngày kể từ ngày ký.
Tất cả các văn bản này đều có thể có hiệu lực khác quy định chung tuỳ thuộc vào thời gian mà văn bản ghi rõ trong phần nội dung của nó.
Lưu ý: Có loại văn bản có cả hiệu lực trong quá khứ (hồi tố), thông thường thì nó có lợi cho người áp dụng.
– Thời điểm hết hiệu lực: Văn bản QPPL có thể hết hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong các trường hợp sau:
+ Nó được thay thế, sửa đổi, bổ sung bằng một QPPL mới (văn bản QPPL mới có hiệu lực thì các văn bản QPPL cũ hết hiệu lực); hoặc trong nội dung của văn bản mới phải nói rõ thay thế, bổ sung, sửa đổi… khoản nào, điểm nào của văn bản nào.
+ Nó hết hiệu lực đã được quy định trong chính văn bản (người ta xác định ngay thời điểm có hiệu lực và hết hiệu lực ngay trong văn bản, cho nên không cần phải có văn bản khác thay thế hoặc bãi bỏ).
+ Nó hết hiệu lực toàn bộ hoặc một phần khi nó bị đình chỉ, bãi bỏ hoặc huỷ bỏ bằng một văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (đình chỉ-tức là tạm dừng thi hành văn bản, trong thời gian đình chỉ thì văn bản không có hiệu lực, nếu sau thời gian đình chỉ mà không có văn bản khác quy định thì nó lại tiếp tục có hiệu lực; huỷ bỏ khác bãi bỏ ở chỗ, bãi bỏ là dừng hiệu lực lại, nhưng công nhận hiệu lực của nó trong quá khứ, còn bãi bỏ là không công nhận hiệu lực quá khứ).
**III. Các loại văn bản quản lý nhà nước:** *1. Hiến pháp:*
– Hiến pháp là đạo luật
*cơ bản* của quốc gia. Hiến pháp quy định các vấn đề *cơ bản* về chế độ chính trị, kinh tế, văn hoá-xã hội, quyền lợi và nghĩa vụ của công dân. Hiến pháp quy định các nguyên tắc *cơ bản* về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước.
– QH là cơ quan duy nhất có quyền làm và sửa đổi hiến pháp. Trong quá trình xây dựng hiến pháp, dự thảo hiến pháp phải được đăng tải rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để toàn dân góp ý kiến và sau đó QH biểu quyết thông qua. Sau khi QH thông qua, hiến pháp phải được chủ tịch nước ký lệnh công bố. Việc sửa đổi hiến pháp phải được sự nhất trí tán thành của quá 2/3 tổng số đại biểu QH. Nước ta từ khi thành lập đến nay có 4 hiến pháp: 1946, 1960, 1980, 1992 và bổ sung sửa đổi 2001.
*2. Luật:*
– Luật là văn bản dùng để thế chế hoá các quy định của hiến pháp về các vấn đề cơ bản, vấn đề quan trọng thuộc các lĩnh vực đối nội, đối ngoại, về quốc phòng-an ninh, về nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, về các mối quan hệ xã hội và hoạt động của công dân.
– QH là cơ quan duy nhất có quyền làm và sửa đổi luật. Việc thông qua dự thảo luật phải được sự nhất trí của quá 1/2 tổng số đại biểu QH tán hành. Sau khi thông qua, được chủ tịch nước ký lệnh công bố chậm nhất là 15 ngày kể từ ngày thông qua. Luật là văn bản cao nhất của nhà nước để điều hành hoạt động quản lý của nhà nước.
*3. Pháp lệnh:*
– Pháp lệnh là văn bản được ban hành để quy định các vấn đề về chế độ quản lý nhà nước, về các chính sách, biện pháp quản lý khi chưa ban hành luật.
– Pháp lệnh thuộc thẩm quyền ban hành của UBTVQH. Dự thảo pháp lệnh được đưa ra thảo luận trước UBTVQH và phải được quá 1/2 tổng số thành viên UBTVQH biểu quyết thông qua và được chủ tịch nước ký lệnh công bố chậm nhất 15 ngày kể từ ngày thông qua. Trong thủ tục ban hành pháp lệnh, chủ tịch nước có quyền cho ý kiến đóng góp về nội dung dự thảo pháp lệnh để UBTVQH xem xét, sửa đổi; sau khi xem xét sửa đổi và thông qua, chủ tịch nước sẽ công bố chậm nhất 10 ngày kể từ ngày được sửa đổi thông qua. Nếu trong trường hợp UBTVQH không nhất trí với ý kiến đóng góp của chủ tịch nước thì dự thảo pháp lệnh phải được trình lên QH vào phiên họp gần nhất để QH cho ý kiến, sau đó chủ tịch nước ký lệnh công bố chậm nhất 10 ngày kể từ ngày được QH thông qua.
*4. Lệnh:*
– Lệnh là văn bản thuộc thẩm quyền của chủ tịch nước dùng để công bố hiến pháp, luật (nghị quyết), của QH; pháp lệnh của UBTVQH thực hiện cá quyền về quản lý nhà nước của chủ tịch nước.
*5. Nghị quyết:*
– Nghị quyết để thể hiện kết luận hoặc quyết định được tập thể thông qua trong một cuộc họp. Với công dụng này, nghị quyết thuộc thẩm quyền của nhiều cơ quan trong bộ máy nhà nước với tư cách là văn bản chủ đạo của các co quan nhà nước thì nghị quyết thuộc thẩm quyền ban hành của cá cơ quan làm việc theo chế độ tập thể (QH, UBTVQH, Chính phủ, HĐND các cấp, HĐ thẩm phán TANDTC). Ngoài ra còn có nghị quyết liên tịch (do nhiều cơ quan phối hợp với nhau ban hành), có thể giữa cơ quan nhà nước với các tổ chức chính trị-xã hội… để thoả thuận giải quyết công việc, nghị quyết không đặt ra một quy phạm cụ thể.
*6. Nghị định:*
– Thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ, được dùng để:
+ Quy định chi tiết thi hành các luật, đạo luật, nghị quyết của QH; pháp lệnh, nghị quyết của UBTVQH.
+ Dùng để cụ thể hoá việc thi hành hiến pháp, luật, nghị quyết của QH; pháp lệnh, nghị quyết của UBTVQH.
+ Dùng để thành lập, sáp nhập, giải thể cá cơ quan thuộc Chính phủ; quy định chức năng, nhiệm vụ của cơ quan bộ, ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ.
+ Dùng để thành lập, sáp nhập, giải thể, điều chỉnh địa giới, đơn vị hành chính dưới cấp tỉnh (được QH uỷ quyền).
+ Dùng ban hành điều lệ, thể lệ và thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ.
*7. Quyết định:*
– Quyết định thường được dùng để ban hành các quy định, quyết định về ché độ công tác, về biện pháp, thể lệ, ban hành các chủ trương, chính sách, các vấn đề về tổ chức – cán bộ và các vấn đề khác thuộc chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan.
– Thẩm quyền ban hành: QĐ thuộc thẩm quyền ban hành của nhiều cơ quan, được dùng để đưa ra các QĐ quản lý. Trong hệ thống văn bản QPPL, QĐ thuộc thẩm quyền ban hành của một số cơ quan cụ thể sau: Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chánh án TANDTC, viện trưởng VKSNDTC, UBND các cấp.
Căn cứ nội dung QĐ, người ta chia QĐ thành 3 loại:
+ QĐ về tổ chức bộ máy
+ QĐ về nhân sự (điều động, bổ nhiệm, thuyên chuyển cán bộ…)
+ QĐ về các vấn đề khác thuộc chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan (ban hành các quy chế, chế độ, chính sách…).
*8. Chỉ thị:*
– Chỉ thị là loại văn bản được sử dụng để truyền đạt, ban hành các biện pháp thực hiện các mặt công tác, các chủ trương, chính sách quản lý; dùng để chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện các mặt công tác đối với các cơ quan, đơn vị cấp dưới.
– Thẩm quyền ban hành: Chỉ thị do các cơ quan có quyền ban hành văn bản QPPL (Thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chánh án TANDTC, viện trưởng VKSNDTC, UBND các cấp).
*9. Thông tư:*
– Thông tư dùng để giải thích, hướng dẫn các nghị quyết, nghị định của Chính phủ; quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ.
– Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chánh án TANDTC, viện trưởng VKSNDTC được ban hành thông tư.
* Thông tư liên tịch: là thông tư do 2 hay nhiều bộ phối hợp với nhau hoặc giữa 1 bộ với 1 cơ quan ở cấp TW của tổ chức đoàn thể ban hành dùng để giải thích, hướng dẫn các văn bản QPPL của các cơ quan cấp trên.
(Lập bảng so sánh)
*10. Điều lệ:*
– Điều lệ là văn bản dùng để quy định thống nhất các nguyên tắc, các chế độ, thể lệ, các tiêu chuẩn, định mức nhằm điều chỉnh hoạt động trong một lĩnh vực công tác. Với cơ quan nhà nước thì điều lệ không phải là một văn bản độc lập, nó thường được ban hành bằng văn bản có hiệu lực pháp lý cao như NĐ, QĐ và hiệu lực pháp lý của điều lệ chính là hiệu lực của văn bản ban hành ra nó, hay nói cách khác, điều lệ là bộ phận cấu thành không thể tách rời của văn bản quy phạm ban hành ra điều lệ (ngày nay nó thường được các cơ quan cấp bộ ban hành, nó không có giá trị độc lập, nó là loại văn bản lưỡng tính giữa QPPL và hành chính).
*11. Kế hoạch:*
– KH là loại văn bản hành chính được dùng để xác định phương hướng, nhiệm vụ, chỉ tiêu, các biện pháp thực hiện một nhiệm vụ công tác hoặc một lĩnh vực hoạt động trong cơ quan, đơn vị hoặc cá nhân (chú ý, KH chỉ xây dựng trong một thời gian nhất định, chỉ tiêu phải cụ thể, nội dung biện pháp thực hiện phải cụ thể). Loại văn bản này rất có ý nghĩa với hoạt động của các cơ quan. Có các loại KH sau:
+ KH dài hạn (trên 5 năm), nó có tính bao quát.
+ KH trung hạn (2-3 năm)
+ KH ngắn hạn (1 năm trở lại, quý, tháng, tuần…), đòi hỏi loại này phải chi tiết, cụ thể.
*12. Báo cáo:*
– Báo cáo thường được sử dụng để tổng kết, sơ kết việc thực hiện KH công tác hoặc được dùng để phản ánh tình hình lên cấp trên hoặc với tập thể về việc thực hiện một nhiệm vụ công tác, một vấn đề hoặc một sự việc. Nó là thông tin ngược chiều lên cấp trên. Người ta chia báo cáo thành 3 cặp:
+ BC tổng kết và BC sơ kết: BC tổng kết khi thực hiện xong 1 sự việc, 1 vấn đề, có tính khái quát cao. BC sơ kết khi hoàn thành 1 giai đoạn hoặc 1 phần KH đặt ra; báo cáo này mang tính chi tiết, tỉ mỉ, dựa trên kết quả báo cáo sơ kết để lập nên báo cáo tổng kết, đồng thời thông qua báo cáo sơ kết có thể điều chỉnh Kh phù hợp với thực tế.
+ BC tổng hợp và BC chuyên đề: BC tổng hợp là loại BC đề cập đến nhiều vấn đề, nhiều sự việc, nhiều nội dung công tác; dạng BC này mang tính khái quát. BC chuyên đề chỉ đề cập đến 1 vấn đề, 1 nhiệm vụ công tác; nó mang tính tỉ mỉ, chi tiết, cụ thể. Sự phân biệt BC tổng hợp và BC chuyên đề còn tuỳ thuộc vào góc độ cơ quan quản lý.
+ BC định kỳ và BC đột xuất: BC định kỳ phải lập theo mốc thời gian xác định trong năm (VD: BC tháng, BC quý, BC năm…), đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin thường kỳ trong hoạt động quản lý. BC đột xuất được lập khi có những biến động đột xuất xảy ra trong hoạt động quản lý cần phải phản ánh thông tin kịp thời để có hương hướng điều chỉnh phù hợp.
*13. Biên bản:*
– Là dạng văn bản dùng để ghi chép tại chỗ về một sự việc đã diễn ra hoặc đang diễn ra có chữ ký xác nhận của người có thẩm quyền hoặc có trách nhiệm. BB là loại phản ánh sự việc một cách chính xác, khách quan; người ghi BB không được thêm ý kiến, bình luận vào trong đó; sau khi ghi BB xong phải được đọc lại cho những người có liên quan nghe và ký tên.
– Để BB có giá trị pháp lý và tính chân thực thì phải có đầy đủ chữ ký của người có liên quan. Trong một số BB có thể chấp nhận chữ ký thay thế, nếu có tang chứng thì phải được kèm theo.
– BB không có giá trị pháp lý để thi hành, mà chủ yếu dùng làm chứng cứ pháp lý minh chứng cho sự việc đã, đang diễn ra hoặc để cung cấp thông tin phục vụ ban hành quyết định quản lý.
*14. Thông báo:*
– Thông báo thường được sử dụng để truyền đạt, phổ biến, báo tin cho các cơ quan, đơn vị hoặc cá nhân biết, hoặc để thực hiện. Cá thông tin này thường là các thông tin để quản lý hoặc các vấn đề, các sự việc khác của cơ quan (thông tin trong thông báo không có tính pháp lý, chỉ có tính truyền đạt).
– Căn cứ vào tính chất, nội dung của thông tin trong thông báo, người ta chia thông báo ra làm 2 loại:
+ Thông báo nội bộ: Chỉ phổ biến trong nội bộ một cơ quan, một đơn vị; mức độ phổ biến thông tin có giới hạn, mặc dù các thông tin này không phải là thông tin mật.
+ Thông báo thường: Không giới hạn đối tượng tiếp cận thông tin, có thể phổ biến rộng rãi.
*15. Thông cáo:*
– Thông cáo là loại văn bản dùng để truyền đạt, phổ biến hoặc công bố với quần chúng nhân dân về một sự kiện quan trọng về đối nội hoặc đối ngoại.
– Các cơ quan từ cấp bộ trở lên mới có quyền ra thông cáo (VD: Bộ Ngoại giao, Văn phòng Chính phủ, Văn phòng QH…); còn có loại thông cáo báo chí (dùng để theer hiện một quan điểm của quốc gia về một vấn đề nào đó).
*16. Công văn hành chính:*
Công văn hành chính là loại văn bản không có tên gọi cụ thể, được sử dụng để làm phương tiện giao tiếp chính thức giữa các cơ quan hoặc với công dân và dùng với nhiều mục đích khác nhau như hỏi, đề nghị, trả lời, hướng dẫn, chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra… Ngoài ra người ta còn gọi công văn bằng một tên khác là công văn trao đổi. Hiệu lực pháp lý của công văn không mang tính triệt để.
*17. Tờ trình:*
– Tờ trình là văn bản do cơ quan cấp dưới gửi lên cấp trên trình bày về một chủ trương, chính sách, một đề án công tác, các định mức, tiêu chuẩn, sửa đổi, bổ sung chế độ, chính sách… và đề nghị cấp trên phê duyệt.
– Tất cả các vấn đề trong tờ trình đều vượt ngoài thẩm quyền quản lý của cơ quan và khi thực hiện phải có sự nhất trí của cơ quan cấp trên.
– Các cơ quan cấp trên khi duyệt tờ trình phải thông tin lại cho cơ quan cấp dưới bằng công văn để làm căn cứ thực hiện và thể hiện trách nhiệm pháp lý.
**Bài 4**
THỂ THỨC VĂN BẢN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
**I. Khái niệm, mục đích, ý nghĩa:** ** TTVB là các yếu tố thông tin cần thể hiện trên một loại văn bản theo quy định của cơ quan có thẩm quyền. 1. KN:**
Trong KN này lưu ý 2 yếu tố:
– CQ có thẩm quyền: Tuỳ thuộc vào loại văn bản (đảng, chính quyền) thì cơ quan có thẩm quyền cũng là khác nhau.
– Các yếu tố thông tin thể hiện: Cần lưu ý với một số KN như: TTVB là các yếu tố thông tin được các cơ quan có thẩm quyền quy định (KN cũ).
*2. Mục đích, ý nghĩa của TTVB:*
Trong hoạt động quản lý nhà nước thì các cơ quan QLNN khi ban hành văn bản phải trình bày đúng TTVB theo quy định của luật pháp về TTVB sẽ đảm bảo tính kỷ cương, nghiêm túc trong hoạt động quản lý:
– TTVB đảm bảo tính chân thực và hiệu lực pháp lý cho văn bản.
– TTVB đảm bảo tinh thần trách nhiệm và thể hiện tính quyền uy của cơ quan ban hành văn bản.
– Thể hiện phép lịch sử trong giao tiếp giữa các cơ quan có quan hệ trao đổi văn bản.
– Tạo thuận lợi cho công tác quản lý văn bản và lưu trữ.
**II. Ý nghĩa và cách thể hiện các yếu tố trên TTVB:** *1. Quốc hiệu:*
– Là tên nước và chế độ chính trị của một quốc gia.
– Các trình bày: Theo TCVN-5700:2002 (sửa đổi từ TCVN-5700:1992) thì vị trí được viết ở chính giữa trang đầu, phía trên văn bản. Dòng thứ nhất (Cộng hoà…) bằng chữ in hoa; dòng thứ 2 (Độc lập…) bằng chữ thường, giữa các cụm từ có gạch nối đơn; phía dưới phần quốc hiệu có gạch chân.
VD:
**CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM** **Độc lập – Tự do – Hạnh phúc** *2. Tác giả văn bản:*
– Là tên cơ quan ban hành văn bản. Dùng để chỉ vị trí của cơ quan ban hành văn bản và nó thuộc vào hệ thống cơ quan nào.
– Cách trình bày:
+ Với cơ quan không ghi (hoặc không có) cơ quan cấp trên chủ quản thì phần tác giả chỉ ghi tên cơ quan trực tiếp ban hành văn bản.
VD: Quốc hội, Chính phủ, Đại học quốc gia…, UBND tỉnh… (huyện, xã)…
+ Với cơ quan có cấp trên chủ quản thì tác giả văn bản gồm tên cơ quan cấp trên chủ quản trực tiếp và tên cơ quan ban hành văn bản
VD: BỘ QUỐC PHÒNG
VĂN PHÒNG
+ TGVB được ghi bằng chữ in hoa gở góc trên, bên trái, trang đầu văn bản ngang phần quốc hiệu. Trong trường hợp TGVB quá dài thì có thể được phép viết tắt tên cơ quan chủ quản; nếu văn bản chỉ lưu hành trong nội bộ cơ quan thì có thể viết tắt tên cơ quan ban hành văn bản theo quy ước; có thể được cắt tên cơ quan xuống dòng nếu quá dài, nhưng lưu ý phải hợp lý và mọi người đều phải hiểu được chính xác.
+ Dưới TGVB sử dụng gạch chân (có thể sử dụng gạch chân bất kỳ), khoảng bằng một nửa của cả phần tác giả, trình bày cân đối.
VD: BỘ QUỐC PHÒNG
**VĂN PHÒNG** *3. Số, ký hiệu VB:*
– Số, ký hiệu thông tin của VB là ký hiệu ghép giữa phần số+ký hiệu. Trong đó:
+ Số của VB: là số thứ tự. Có nhiều cách đánh STT khác nhau: đánh theo năm, theo nhiệm kỳ công tác hoặc theo học kỳ…
+ Ký hiệu VB: là chữ viết tắt của tên loại VB và chữ viết tắt tên cơ quan ban hành VB. Đối với các cơ quan QLNN thông thường người ta phải ghi đầy đủ (VD: Số…./BNNPTNT, Số…./BQP…); còn đối với các cơ quan sự nghiệp thì ghi theo quy ước của từng khối cơ quan..
– Công dụng: phục vụ mục đích tra tìm, trích dẫn VB khi cần thiết, giúp cho quản lý, thống kê VB trong các cơ quan.
– Vị trí, cách ghi: Số, ký hiệu VB được viết ở góc trên, bên trái, dưới phần TGVB. Đối với VBHC yếu tố thông tin này bao gồm chữ số, dấu :, phần kê STT văn bản, gạch chéo, tên loại VB, gạch đơn và tên CQ ban hành VB.
VD: Số 115/BC-BQP
+ Đối với một số cơ quan có yêu cầu quản lý một số VB đặc biệt thì có thể thêm một số ký hiệu phụ, VD: Số: 17/04/03/HĐN-XD3 (trong đó 04/03 là phần quy ước về tháng/năm của CQ đó); hoặc Số: 17/03/HĐN-XD3 (phần thêm vào là năm), hoặc thêm ký hiệu cơ quan soạn thảo VB (VD: Số: 125/CV-BQP-TCCB (lưu ý phần thêm này ở nơi nhận phải được ghi là cơ quan lưu VB).
+ Có 2 loại không đánh số chung với các loại văn bản khác trong 1 cơ quan, đó là giấy giới thiệu và giấy công tác (giấy đi đường).
+ Đối với VBQPPL: yếu tố thông tin gồm có: chữ “Số”, dấu hai chấm, số thứ tự, dấu gạch chéo thuận, năm ban hành VB, dấu gạch chéo thuận, tên loại VB, dấy gạch ngang và tên CQ ban hành VB. Cách ghi này được thực hiện khi Luật Ban hành VBQPPL có hiệu lực (1997). Sở dĩ người ta ghi thêm năm là để xác định tính hiệu lực của VB. Đối với loại VB này không thể thêm bất kỳ một yếu tố nào vào phần số, ký hiệu VB vì nó phải tuân thủ theo quy định của Luật.
VD: Số 110/2004/NĐ-CP
*4. Địa danh, ngày tháng VB:*
– Địa danh VB: Là tên của đơn vị hành chính mà CQ đóng trụ sở. Mục đích dùng để biết nơi CQ đóng trụ sở và cấp quản lý của cơ quan đó ở TW hay địa phương. Với các CQTW thì địa danh là tên tỉnh hoặc Tp thuộc TW; với CQ địa phương thì ghi tên của đơn vị hành chính cấp mình (VD: cấp tỉnh (Tp) thuộc TƯ, cấp huyện (quận), cấp xã (phường)); thông thường cấp xã (phường), huyện (quận) phải ghi chính xác mới phân biệt được đối tượng làm VB ở cấp nào, tránh nhầm lẫn (các phường, quận thuộc Tp thì có thể không tuân theo quy tắc ghi rõ).
– Ngày tháng VB: là ngày tháng năm vào sổ đăng ký, đóng dấu vào VB. VB phải ghi ngày tháng năm để xác định thời gian có hiệu lực của VB và trách nhiệm pháp lý của VB, và nó cũng xác định tính chân thực cho VB; ngoài ra nó còn phục vụ cho việc tra cứu, tìm kiếm VB… (VD: có thời kỳ VB không ghi địa danh, hoặc địa danh thay đổi… thì có thể xem xét để xác định tính chân thực của VB…).
– Vị trí trình bày: Địa danh, ngày tháng năm được ghi ở góc trên, bên phải, dưới phần quốc hiệu của VB. Giữa địa danh và ngày tháng năm của VB được ngăn cách bằng dấu phẩy; tên của địa danh được viết hoa theo quy định của chính tả Tiếng Việt; phần ngày tháng VB không được viết tắt, nếu ngày từ 1-9, tháng là 1, 2 thì phải thêm chữ số không ở đằng trước.
VD: Hà Nội, ngày 15 tháng 01 năm 2005
*5. Tên loại và trích yếu nội dung VB:*
– Tên loại VB: là tên gọi chính thức của VB, dùng để xác định tính chất và tầm quan trọng của VB (VD: Báo cáo, Chỉ thị, Thông tư, Hướng dẫn…).
– Trích yếu nội dung: là mệnh đề ngắn gọn tóm tắt nội dung của VB.
– Biết được nội dung khái quát của VB, giúp cho việc đăng ký, quản lý VB được thuận lợi, tra tìm, trích dẫn VB khi cần thiết.
+ Đối với VB có tên gọi: Vị trí của trích yếu và TLVB được trình bày chính giữa, phía trên, dưới phần số, ký hiệu VB.
VD: QUYẾT ĐỊNH
Nâng lương cho ông Nguyễn Văn X
Lưu ý: trong trường hợp ban hành một VB quản lý (VD: QĐ, CT, TT…) thì không nên ghi v/v ở phần trích yếu vì nó giảm mức độ của mệnh đề pháp lý; còn đối với VB áp dụng quy phạm và VBHC thì có thể ghi v/v.
+ Đối với loại VB không có tên gọi, trích yếu nội dung được viết ở phía trên, trang đầu, bên trái, dưới phần số, ký hiệu và được bắt đầu bằng chữ v/v…
VD: Số: 17/CV-XHNV
v/v thi học kỳ I năm học 2004-2005
Lưu ý: bắt đầu trích yếu không viết chữ hoa và kết thúc không dùng dấu chấm câu hoặc bất kỳ một loại ký tự tương tự nào khác (như chấm phẩy, phẩy, ba chấm…); cũng không đưa trích yếu vào trong các loại ngoặc sẽ sai chính tả và ngữ pháp tiếng Việt.
*6. Chữ ký:*
– Về thẩm quyền ký: Bất kỳ VB nào ban hành ra đều phải có chữ ký có thẩm quyền (gồm thủ trưởng CQ và người được thủ trưởng CQ uỷ quyền). Thủ trưởng CQ là người chịu trách nhiệm đầu tiên trong việc ký, ban hành VB. Trong trường hợp được thủ trưởng CQ uỷ quyền thì những người khác cũng có thể có quyền ký VB (gồm các phó thủ trưởng, các trưởng, phó phòng, ban…).
– Chế độ ký VB: Hiện nay trong các CQNN có 2 chế độ ký VB, tương ứng với 2 chế độ làm việc:
+ Với CQ làm việc theo chế độ thủ trưởng: Thủ trưởng CQ ký VB (chế độ ký trực tiếp), VB phải ghi rõ chức vụ người ký. Chế độ uỷ quyền thường xuyên thì đối tượng đầu tiên là các phó thủ trưởng, khi ký phải ghi thêm chế độ độ ký thay (KT) và ghi chức vụ của người ký VB. Trường hợp uỷ quyền cho thủ trưởng dưới thủ trưởng CQ một cấp thì trường hợp này người ký VB theo chế độ thừa lệnh thủ trưởng CQ để ký VB, do đó khi ký phải ghi chế độ ký thừa lệnh (TL); ngoài ra còn có trường hợp uỷ quyền đột xuất trong những trường hợp đặc biệt, thủ trưởng CQ có thể uỷ quyền đột xuất cho cán bộ ký VB, trong trường hợp này phải có VB uỷ quyền đính kèm VB được ký uỷ quyền và chỉ uỷ quyền ký 1 VB về 1 vấn đề cụ thể và trong 1 thời gian xác định (VD: trường hợp ký hợp đồng mà quyền ký thuộc giám đốc…), chế độ ký này là ký thừa uỷ quyền (TUQ) và khi ký, người ký không cần ghi chức vụ (vì đã có VB uỷ quyền kèm theo). Ngoài ra còn có chế độ ký quyền thủ trưởng cơ quan khi 1 người được giao quyền thủ trưởng.
+ Với CQ làm việc theo chế độ tập thể: người ký VB là người đại diện tập thể. Vì thế, trong VB phải ghi rõ chế độ ký thay mặt (TM). Theo quy định của pháp luật Việt Nam, trong các CQ làm việc theo chế độ lãnh đạo tập thể chỉ có người đứng đầu hoặc cấp phó mới được ký quyền thay mặt tập thể để ban hành VB. Vì vậy sẽ có 2 chế độ ký: ký trực tiếp của người đứng đầu tập thể và ký thay người đứng đầu của cấp phó.
– Vị trí, cách trình bày: Phần thẩm quyền ký và chữ ký được trình bày ở góc dưới, bên phải, dưới phần nội dung của VB. Trong đó ghi rõ chế độ ký và chức vụ người ký, sau đó ghi rõ họ tên người ký VB. Trong thể thức đề ký thì chức vụ được viết bằng chữ in hoa, tên người ký được viết bằng chữ thường.
VD: THỦ TRƯỞNG CƠ QUAN A
Nguyễn Văn A
hoặc: THỦ TRƯỞNG
Nguyễn Văn A
Đối với những CQ nghiên cứu KHKT thì thường người ta ghi thêm học hàm, học vị vào một số VB để tăng giá trị cho VB về tính khoa học, chính xác. Còn đối với các CQQLNN thì những người ký có học hàm, học vị cũng không được ghi kèm họ tên người ký VB.
*7. Con dấu:*
– VB sau khi có chữ ký của người có thẩm quyền thì phải được đóng dấu của CQ, không đóng dấu vào VB ký trái thẩm quyền.
– ý nghĩa con dấu: nó đảm bảo tính chân thực và pháp lý của VB vì con dấu biểu thị cho tính quyền lực của CQ.
– Vị trí: Dấu được đóng trùm lên khoảng 1/3 chữ ký về bên trái, không đóng dấu nhoè, dấu ngược.
*8. Nơi nhận:*
– Là CQ hoặc cá nhân tiếp nhận VB. Nhìn vào nơi nhận cho ta biết những CQ, cá nhân nào được nhận VB và trách nhiệm của CQ, cá nhân đó trong giải quyết VB.
– Có 2 cách trình bày:
+ Với VB có tên gọi thì nơi nhận được viết tập trung ở góc dưới, bên trái, dưới phần nội dung VB; sau chữ “Nơi nhận” có dấu hai chấm và xuống dòng có các gạch đầu dòng để liệt kê, mỗi gạch đầu dòng viết trong 1 nơi nhận hoặc 1 loại nơi nhận, hết 1 gạch đầu dòng sử dụng dấu chấm phẩy, kết thúc nơi nhận cuối cùng dùng dấu chấm. Khi liệt kê các nơi nhận cần sắp xếp theo một trật tự nhất định: CQ cấp trên, CQ quan trọng hơn thì viết trước, CQ cấp dưới, ít quan trọng thì viết sau; nơi nhận cuối cùng là nơi nhận bản lưu.
+ Đối với VB không có tên gọi, nơi nhận được viết ở 2 vị trí: VT1: trước phần nội dung VB, bắt đầu bằng chữ “Kính gửi:”; VT2: Tương tự như VB có tên gọi, nhưng trong phần liệt kê nơi nhận đầu tiên được ghi là “như trên”. Ngoài ra, người ta còn có thể chú giải mục đích của nơi nhận (để BC, để thực hiện).
*9. Dấu chỉ độ mật, khẩn:*
…
** Sưu tầm Trần Vũ Thành**

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/pA3Hl-1P>; rel=shortlink

Vary: Cookie


markdown:
# [Thủ thuật] Khắc phục các vấn đề thường gặp trên Android
Thảo luận trong '
[[Android] Cẩm nang](forums/android-cam-nang.290/)' bắt đầu bởi [Duy Luân](members/duy-luan.39792/), [8/7/10](threads/thu-thuat-khac-phuc-cac-van-de-thuong-gap-tren-android.437184/).
Trả lời: 325, Xem: 228160.
Trang 13 / 17
Trang 13 / 17
Đang tải...
Thảo luận trong '
[[Android] Cẩm nang](forums/android-cam-nang.290/)' bắt đầu bởi [Duy Luân](members/duy-luan.39792/), [8/7/10](threads/thu-thuat-khac-phuc-cac-van-de-thuong-gap-tren-android.437184/).
Trả lời: 325, Xem: 228160.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: tt_session=2558fe8f28826f5e7caebf7c7a2d97d0; path=/; domain=.tinhte.vn; secure; httponly

Connection: close

Server: nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Đừng làm việc Chỉ vì tiền – Thượng tọa Abhinyana Tôi đánh máy bài thứ hai trong cuốn “Phá chấp… Hóa thân” gởi đến độc giả. Cũng như bài trước, tôi lại muốn gởi bài nầy cho ... [Xem tiếp]
## Bình luận

WARC-Truncated: length

X-ac: 3.dca _dca


markdown:
# Ashikaga, Tochigi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này
|cần thêm .
|Ashikaga
|
足利市
|— Thành phố —|
|
|
|
|![]()
**Cờ hiệu** ![ Vị trí của Ashikaga ở Tochigi](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Ashikaga_in_Tochigi_Prefecture_Ja.svg/250px-Ashikaga_in_Tochigi_Prefecture_Ja.svg.png)
![ Vị trí của Ashikaga ở Tochigi](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Ashikaga_in_Tochigi_Prefecture_Ja.svg/250px-Ashikaga_in_Tochigi_Prefecture_Ja.svg.png)
Vị trí của Ashikaga ở
[Tochigi](/wiki/Tochigi) [36°20′B 139°27′Đ / 36,333°B 139,45°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ashikaga%2C_Tochigi¶ms=36_20_N_139_27_E_type:city(154449)_region:JP) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [36°20′B 139°27′Đ / 36,333°B 139,45°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ashikaga%2C_Tochigi¶ms=36_20_N_139_27_E_type:city(154449)_region:JP) [Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Vùng](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Kantō](/wiki/Kant%C5%8D) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Tochigi](/wiki/Tochigi) 2(6,866 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(2,250/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [Giờ chuẩn Nhật Bản](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)( [UTC+9](/wiki/UTC%2B9)) [phong](/wiki/Chi_Phong) [Azalea](/wiki/Chi_%C4%90%E1%BB%97_quy%C3%AAn)
326-8601
[Thành phố Ashikaga](http://www.city.ashikaga.tochigi.jp/002english/) **Ashikaga** (足利市 *Túc Lợi thị*) là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)) [Tochigi](/wiki/Tochigi), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ashikaga,_Tochigi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ashikaga,_Tochigi&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ashikaga,_Tochigi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ashikaga,_Tochigi&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Ashikaga, Tochigi](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ashikaga,_Tochigi)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
|
|![]()
|
|
|
|

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 miss, cp1054 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


markdown:
# Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, 2008
|
|![]()
|
|4 tháng 11, 2008
|
|
|538 thành viên
|
270 electoral để đắc cử
[[1]](#cite_note-1) ![ tăng](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/11px-Increase2.svg.png)
[Barack Obama](/wiki/Barack_Obama) [John McCain](/wiki/John_McCain){{{nominee3}}} ![ Obama portrait crop.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Obama_portrait_crop.jpg/142px-Obama_portrait_crop.jpg)
![ Obama portrait crop.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Obama_portrait_crop.jpg/142px-Obama_portrait_crop.jpg)
![ John McCain official portrait 2009.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/John_McCain_official_portrait_2009.jpg/151px-John_McCain_official_portrait_2009.jpg)
![ John McCain official portrait 2009.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/John_McCain_official_portrait_2009.jpg/151px-John_McCain_official_portrait_2009.jpg)
[Barack Obama](/wiki/Barack_Obama) [John McCain](/wiki/John_McCain) [Dân chủ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_(Hoa_K%E1%BB%B3)) [Cộng hòa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_(Hoa_K%E1%BB%B3)) [Illinois](/wiki/Illinois) [Arizona](/wiki/Arizona) [Joe Biden](/wiki/Joe_Biden) [Sarah Palin](/wiki/Sarah_Palin) **365** **28 +** [DC](/wiki/Washington,_D.C.)+ [NE-02](/w/index.php?title=Nebraska%27s_2nd_congressional_district&action=edit&redlink=1) **69,498,516** **52.9%** [cử tri đoàn](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_c%E1%BB%AD_tri_%C4%91o%C3%A0n_(Hoa_K%E1%BB%B3))phân bổ cho từng bang
|
|Tổng thống trước bầu cử |
|Tổng thống sau bầu cử
Cuộc
**bầu cử tổng thống Hoa Kỳ** năm 2008 diễn ra vào ngày [thứ ba](/wiki/Th%E1%BB%A9_Ba), [4 tháng 11](/wiki/4_th%C3%A1ng_11), là cuộc [bầu cử tổng thống](/wiki/B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) thứ 56 liên tục trong [lịch sử Hoa Kỳ](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3). Cuộc bầu cử này bầu chọn một [tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) và [phó tổng thống](/wiki/Ph%C3%B3_T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3).
Cuộc bầu cử diễn ra cùng ngày với các cuộc bầu cử
[quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) (35 ghế [thượng viện](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) và tất cả 435 ghế [hạ viện](/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3)) và địa phương (11 chức vụ thống đốc và vô số cuộc trưng cầu dân ý) trong cuộc [tổng tuyển cử Hoa Kỳ, 2008](/wiki/T%E1%BB%95ng_tuy%E1%BB%83n_c%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008). Người thắng cử nhậm chức vào ngày [20 tháng 1](/wiki/20_th%C3%A1ng_1) năm [2009](/wiki/2009).
Như
[cuộc bầu cử năm 2004](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2004&action=edit&redlink=1), số cử tri trong [đại cử tri đoàn](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_c%E1%BB%AD_tri_%C4%91o%C3%A0n_(Hoa_K%E1%BB%B3)) cho mỗi [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) được phân chia theo cuộc điều tra dân số năm 2000. [Đảng Dân chủ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_(Hoa_K%E1%BB%B3)) đã đề cử [Barack Obama](/wiki/Barack_Obama), thượng nghị sĩ từ [Illinois](/wiki/Illinois), làm ứng cử viên đại diện cho đảng. [Đảng Cộng hòa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_(Hoa_K%E1%BB%B3)) đã đề cử [John McCain](/wiki/John_McCain), thượng nghị sĩ thâm niên từ [Arizona](/wiki/Arizona), làm người đại diện.
Ứng cử viên
[Barack Obama](/wiki/Barack_Obama) thắng cử tổng thống với số phiếu đại cử tri đoàn là 365 , trở thành [2] [người Mỹ gốc Phi](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Phi)đầu tiên thắng cử chức vụ này. Ông nhậm chức vào ngày 20 tháng 1 năm 2009, trở thành tổng thống thứ 44 của Hoa Kỳ.
## Mục lục
[1 Đặc điểm](#.C4.90.E1.BA.B7c_.C4.91i.E1.BB.83m) [2 Ứng cử viên](#.E1.BB.A8ng_c.E1.BB.AD_vi.C3.AAn) [3 Vận động tranh cử](#V.E1.BA.ADn_.C4.91.E1.BB.99ng_tranh_c.E1.BB.AD) [4 Các vấn đề](#C.C3.A1c_v.E1.BA.A5n_.C4.91.E1.BB.81) [5 Kết quả](#K.E1.BA.BFt_qu.E1.BA.A3) [6 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i) [7 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch)
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=1)]
Cuộc bầu cử năm 2008 là lần đầu tiên từ
[cuộc bầu cử năm 1928](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_1928&action=edit&redlink=1) mà cả hai nhân vật đương nhiệm tổng thống và phó tổng thống không tham gia tranh cử làm ứng cử viên của đảng mình và cũng là lần đầu tiên từ [3] [cuộc bầu cử năm 1952](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_1952&action=edit&redlink=1)cả hai nhân vật này đều không phải là ứng cử viên trong cuộc tổng tuyển cử. Tổng thống đương nhiệm, [George W. Bush](/wiki/George_W._Bush), đang tại chức nhiệm kỳ thứ nhì, và không thể ứng cử vì giới hạn trong tu chính án thứ 22 trong [Hiến pháp Hoa Kỳ](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Hoa_K%E1%BB%B3).
Trong cả ba lần tổng thống hai nhiệm kỳ gần đây nhất (
[Dwight D. Eisenhower](/wiki/Dwight_D._Eisenhower), [Ronald Reagan](/wiki/Ronald_Reagan), và [Bill Clinton](/wiki/Bill_Clinton)), phó tổng thống đương nhiệm đã ứng cử tổng thống ngay sau khi nhiệm kỳ của tổng thống kết thúc. ( [Richard Nixon](/wiki/Richard_Nixon) thua [cuộc bầu cử năm 1960](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_1960&action=edit&redlink=1), [George H. W. Bush](/wiki/George_H._W._Bush) thắng [năm 1988](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_1988&action=edit&redlink=1), và [Al Gore](/wiki/Al_Gore) thua [năm 2000](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2000&action=edit&redlink=1).) [[4]](#cite_note-historicalresults-4) Kể từ năm 2001, phó tổng thống [5] [Dick Cheney](/wiki/Dick_Cheney)đã liên tục khẳng định ông sẽ không bao giờ ứng cử tổng thống: "Tôi sẽ nói một cách mạnh nhất mà tôi có thể nói... [Nếu được đề cử, tôi sẽ không tranh cử; nếu được bầu, tôi sẽ không phục vụ](/w/index.php?title=L%E1%BB%9Di_n%C3%B3i_ki%E1%BB%83u_Sherman&action=edit&redlink=1)." [[6]](#cite_note-6)
Cả hai ứng cử viên tranh cử cho đảng lớn đều là Thượng nghị sĩ tại vị: Ứng cử viên
[Cộng hòa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_(Hoa_K%E1%BB%B3)) [John McCain](/wiki/John_McCain) (từ [Arizona](/wiki/Arizona)) và ứng cử viên [Dân chủ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_(Hoa_K%E1%BB%B3)) [Barack Obama](/wiki/Barack_Obama) ( [Illinois](/wiki/Illinois)). Vì thế, người thắng cử sẽ chắc chắn là một Thượng nghị sĩ đương nhiệm, lần đầu tiên kể từ khi [John F. Kennedy](/wiki/John_F._Kennedy) thắng cử vào [năm 1960](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_1960&action=edit&redlink=1).
## Ứng cử viên[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=2)]
Kể từ đầu năm 2007, nhiều nhân vật đã tuyên bố ứng cử để được các chính đảng đề cử. Trải qua nhiều cuộc
[bầu cử sơ bộ](/wiki/B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_s%C6%A1_b%E1%BB%99_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3), các ứng cử viên không nhận đủ sự ủng hộ từ đảng của họ đã dần dần bỏ cuộc. Đến cuộc bầu cử sơ bộ cuối cùng vào ngày 3 tháng 6 năm 2008, đảng Dân chủ vẫn còn 2 người tranh cử là [Barack Obama](/wiki/Barack_Obama) và [Hillary Clinton](/wiki/Hillary_Clinton), sau hôm đó Obama đã giành đủ phiếu để được đề cử; trong khi Đảng Cộng hòa cũng còn 2 là [John McCain](/wiki/John_McCain) và [Ron Paul](/w/index.php?title=Ron_Paul&action=edit&redlink=1), tuy nhiên John McCain đã giành đủ phiếu để được đảng Cộng hòa đề cử.
### Đảng Dân chủ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=3)]
Đảng Dân chủ chính thức đề cử
[Barack Obama](/wiki/Barack_Obama) tại Đại hội Đảng Dân chủ Toàn quốc tại [Denver, Colorado](/wiki/Denver) vào ngày 25 đến [28 tháng 8](/wiki/28_th%C3%A1ng_8) với 4234 phiếu đại biểu (3409 phiếu đại biểu được bầu và 825 phiếu [7] [siêu đại biểu](/wiki/Si%C3%AAu_%C4%91%E1%BA%A1i_bi%E1%BB%83u)) . Người được chọn làm ứng cử viên Đảng Dân chủ phải nhận trên nửa số phiếu của các đại biểu tham dự. Đến ngày 3 tháng 6, Barack Obama đã nhận đủ phiếu ủng hộ để được đảng Dân chủ đề cử. [[8]](#cite_note-8) Đối thủ cuối cùng của ông, [[9]](#cite_note-9) [Hillary Clinton](/wiki/Hillary_Clinton), rút lui sau đó vào ngày 7 tháng 6.
Barack Obama đang là Thượng nghị sĩ trong nhiệm kỳ đầu tiên từ
[Illinois](/wiki/Illinois). Ông được bầu vào chức vụ này từ năm 2004. Ông là ứng cử viên [người Mỹ gốc Phi](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Phi) đầu tiên được một trong hai đảng lớn đề cử cho chức vụ tổng thống.
Ngoài Obama, có 8 người khác đã từng tranh cử nhưng đã bỏ cuộc sau khi họ cảm thấy không nhận đủ sự ủng hộ:
[Joe Biden](/wiki/Joe_Biden), thượng nghị sĩ, rút lui sau ngày [3 tháng 1](/wiki/3_th%C3%A1ng_1); [Chris Dodd](/w/index.php?title=Chris_Dodd&action=edit&redlink=1), thượng nghị sĩ, rút lui sau ngày 3 tháng 1 và ủng hộ Obama; [John Edwards](/w/index.php?title=John_Edwards&action=edit&redlink=1), cựu thượng nghị sĩ, rút lui sau ngày [30 tháng 1](/wiki/30_th%C3%A1ng_1) và ủng hộ Obama ngày 14 tháng 5; [Mike Gravel](/w/index.php?title=Mike_Gravel&action=edit&redlink=1), cựu thượng nghị sĩ, liên tục nhận ít hơn 1% số phiếu, rút lui vào tháng 3 và gia nhập [Đảng Tự do](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_T%E1%BB%B1_do_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) ( *Libertarian Party*); [Dennis Kucinich](/w/index.php?title=Dennis_Kucinich&action=edit&redlink=1), dân biểu, liên tục nhận ít hơn 2% số phiếu, rút lui ngày [25 tháng 1](/wiki/25_th%C3%A1ng_1) để tái ứng cử ghế trong Hạ nghị viện; [Bill Richardson](/w/index.php?title=Bill_Richardson&action=edit&redlink=1), thống đốc [New Mexico](/wiki/New_Mexico), rút lui ngày [9 tháng 1](/wiki/9_th%C3%A1ng_1) và ủng hộ Obama; [Tom Vilsack](/w/index.php?title=Tom_Vilsack&action=edit&redlink=1), cựu thống đốc [Iowa](/wiki/Iowa), rút lui ngày [23 tháng 2](/wiki/23_th%C3%A1ng_2) năm 2007 vì không đủ tiền, rồi ủng hộ Clinton. [Hillary Clinton](/wiki/Hillary_Clinton), thượng nghị sĩ và cựu đệ nhất phu nhân, giành số phiếu xấp xỉ với Obama trong suốt cuộc bầu cử sơ bộ, và không chịu rút lui và ủng hộ Obama cho đến ngày 7 tháng 6, sau khi các cuộc bầu cử đã chấm dứt.
Ngày 22 tháng 8, Obama chọn
[Joe Biden](/wiki/Joe_Biden), một thượng nghị sĩ từ [Delaware](/wiki/Delaware), làm ứng cử viên phó tổng thống. [[10]](#cite_note-10)
### Đảng Cộng hòa[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=4)]
Đảng Cộng hòa đề cử
[John McCain](/wiki/John_McCain) tại Đại hội Đảng Cộng hòa vào ngày 1 đến [4 tháng 9](/wiki/4_th%C3%A1ng_9) tại [Saint Paul, Minnesota](/wiki/Saint_Paul,_Minnesota). Người được đề cử phải nhận đủ tối thiểu 1191 số phiếu từ các đại biểu tham dự. Sau cuộc bầu cử sơ bộ vào ngày [11] [4 tháng 3](/wiki/4_th%C3%A1ng_3), [John McCain](/wiki/John_McCain)đã nhận đủ số phiếu đại biểu để được Đảng Cộng hòa đề cử. Tất cả các ứng cử viên khác đã rút lui trước đó. [[12]](#cite_note-12)
John McCain là một thượng nghị sĩ từ
[Arizona](/wiki/Arizona). Ông là một cựu quân nhân trong [chiến tranh Việt Nam](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam), từng bị chính phủ [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) bắt giữ tại [Hỏa Lò](/wiki/H%E1%BB%8Fa_L%C3%B2) và tra tấn. McCain là ứng cử viên lớn tuổi nhất trở thành tổng thống nếu ông thắng cử ( [Ronald Reagan](/wiki/Ronald_Reagan) cao tuổi hơn McCain khi nhậm chức lần thứ nhì, nhưng vào thời điểm trở thành [Tổng thống Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3), Reagan trẻ hơn McCain). [[13]](#cite_note-13)
Ngoài McCain, 10 ứng cử viên khác đã rút lui. Các ứng cử viên này gồm có:
[Rudy Giuliani](/w/index.php?title=Rudy_Giuliani&action=edit&redlink=1), cựu thị trưởng [thành phố New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York), rút lui ngày [29 tháng 1](/wiki/29_th%C3%A1ng_1) sau khi đứng ở vị trí thứ 3 trong cuộc bầu cử sơ bộ tại [Florida](/wiki/Florida), ủng hộ McCain; [Sam Brownback](/wiki/Sam_Brownback), thượng nghị sĩ từ [Kansas](/wiki/Kansas), rút lui ngày [17 tháng 10](/wiki/17_th%C3%A1ng_10) năm 2007 và ủng hộ McCain; [Jim Gilmore](/w/index.php?title=Jim_Gilmore&action=edit&redlink=1), cựu thống đốc [Virginia](/wiki/Virginia), rút lui ngày [14 tháng 7](/wiki/14_th%C3%A1ng_7) năm 2007 vì không đủ tiền, ủng hộ McCain; [Duncan Hunter](/w/index.php?title=Duncan_Hunter&action=edit&redlink=1), dân biểu từ [California](/wiki/California), rút lui ngày [19 tháng 1](/wiki/19_th%C3%A1ng_1), ủng hộ [Mike Huckabee](/w/index.php?title=Mike_Huckabee&action=edit&redlink=1); [Mike Huckabee](/w/index.php?title=Mike_Huckabee&action=edit&redlink=1), cựu thống đốc [Arkansas](/wiki/Arkansas), rút lui ngày [4 tháng 3](/wiki/4_th%C3%A1ng_3) và ủng hộ McCain; [Mitt Romney](/wiki/Mitt_Romney), cựu thống đốc [Massachusetts](/wiki/Massachusetts), rút lui ngày [7 tháng 2](/wiki/7_th%C3%A1ng_2) và ủng hộ McCain; [Tom Tancredo](/w/index.php?title=Tom_Tancredo&action=edit&redlink=1), dân biểu từ [Colorado](/wiki/Colorado), rút lui ngày [20 tháng 12](/wiki/20_th%C3%A1ng_12) năm 2007 và ủng hộ Romney, sau khi Romney rút lui ông ủng hộ McCain; [Fred Thompson](/w/index.php?title=Fred_Thompson&action=edit&redlink=1), cựu thượng nghị sĩ từ [Tennessee](/wiki/Tennessee) và diễn viên truyền hình, rút lui ngày [22 tháng 1](/wiki/22_th%C3%A1ng_1) và ủng hộ McCain; [Tommy Thompson](/w/index.php?title=Tommy_Thompson&action=edit&redlink=1), cựu thống đốc [Wisconsin](/wiki/Wisconsin), rút lui ngày [12 tháng 8](/wiki/12_th%C3%A1ng_8) năm 2007 và ủng hộ Giuliani, sau khi Giuliani rút lui, ông ủng hộ McCain; và [Ron Paul](/w/index.php?title=Ron_Paul&action=edit&redlink=1), dân biểu từ [Texas](/wiki/Texas), tuy được nhận nhiều ủng hộ trên [Internet](/wiki/Internet), trong các cuộc bầu cử sơ bộ ông không nhận được nhiều phiếu ủng hộ, ông đã rút lui vào ngày 12 tháng 6.
Ngày 29 tháng 8, John McCain chọn
[Sarah Palin](/wiki/Sarah_Palin), đương kim thống đốc [Alaska](/wiki/Alaska), làm người liên danh ứng cử phó tổng thống. Palin là ứng cử viên phó tổng thống phụ nữ thứ nhì từ một đảng chính, sau ứng cử viên Dân chủ [14] [Geraldine Ferraro](/wiki/Geraldine_Ferraro)năm 1984.
### Các đảng khác[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=5)]
Lịch sử cho thấy các ứng cử viên từ các đảng thứ ba ít khi nhận phiếu đại cử tri cho nên cơ hội một ứng cử viên từ một đảng thứ ba thắng cử tổng thống là rất thấp. Trong các đảng phái này, chỉ có ba đảng có hơn 100.000 đảng viên:
[Đảng Lập hiến](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_L%E1%BA%ADp_hi%E1%BA%BFn_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) ( *Constitution Party*), [Đảng Tự do](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_T%E1%BB%B1_do_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) ( *Libertarian Party*), và [Đảng Xanh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_Xanh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) ( *Green Party*).
Đảng Lập hiến đã đề cử
[Chuck Baldwin](/w/index.php?title=Chuck_Baldwin&action=edit&redlink=1) làm ứng cử viên tổng thống và Darrell Castle làm ứng cử viên phó tổng thống tại Đại hội Đảng toàn quốc tại [Thành phố Kansas, Missouri](/wiki/Kansas_City,_Missouri) vào ngày 26 tháng 4. Đảng Tự do đề cử [Bob Parr](/w/index.php?title=Bob_Parr&action=edit&redlink=1) làm ứng cử viên tổng thống và [Wayne Allyn Root](/w/index.php?title=Wayne_Allyn_Root&action=edit&redlink=1) làm ứng cử viên phó tổng thống vào ngày 25 tháng 5 tại Denver. Đảng Xanh đề cử cựu dân biểu từ [Georgia](/wiki/Georgia,_Hoa_K%E1%BB%B3) [Cynthia McKinney](/w/index.php?title=Cynthia_McKinney&action=edit&redlink=1) là ứng cử viên tổng thống và Rosa Clemente làm ứng cử viên phó tổng thống vào ngày 12 tháng 7. [Ralph Nader](/w/index.php?title=Ralph_Nader&action=edit&redlink=1) từ [Connecticut](/wiki/Connecticut), ứng cử viên nhận số phiếu nhiều thứ ba trong hai cuộc bầu cử trước, đang tranh cử với tư cách là một ứng cử viên độc lập. Nhà hoạt động chính trị từ California [Matt Gonzalez](/w/index.php?title=Matt_Gonzalez&action=edit&redlink=1) cùng ông tranh cử chức phó tổng thống.
## Vận động tranh cử[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=6)]
### Trước bầu cử sơ bộ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=7)]
Địa vị "người đứng đầu" thường tùy thuộc vào thông tấn xã đưa tin, nhưng đến tháng 10 năm 2007, dường như khoảng 6 nhân vật đã được cho là đứng dẫn đầu. Ví du, CNN liệt kê
[Hillary Clinton](/wiki/Hillary_Clinton), [John Edwards](/w/index.php?title=John_Edwards&action=edit&redlink=1), [Rudolph Giuliani](/w/index.php?title=Rudolph_Giuliani&action=edit&redlink=1), [Barack Obama](/wiki/Barack_Obama), [Fred Thompson](/w/index.php?title=Fred_Thompson&action=edit&redlink=1), và [Mitt Romney](/wiki/Mitt_Romney) là những người dẫn đầu. * liệt kê Clinton, Edwards và Obama như những người dẫn đầu, "đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò ý kiến và tiền gây quỹ, hơn xa các ứng cử viên đứng đầu khác". The Washington Post* Chuck Todd của MSNBC's Chuck Todd cho rằng Giuliani và [[15]](#cite_note-15) [John McCain](/wiki/John_McCain)là những người dẫn đầu sau cuộc tranh luận giữa các ứng cử viên Cộng hòa lần thứ nhì. [[16]](#cite_note-16)
Ba ứng cử viên Clinton, Obama, và Romney đã gây quỹ trên $20 triệu trong ba tháng đầu năm 2007, và ba ứng cử viên khác là Edwards, Giuliani, và McCain đã gây quỹ trên $12 triệu; ứng cử viên kế tiếp là
[Bill Richardson](/w/index.php?title=Bill_Richardson&action=edit&redlink=1), đã vận động trên $6 triệu. Trong quý ba năm 2007, 4 ứng cử viên Cộng hòa dẫn đầu là Romney, Giuliani, Thompson, và [17] [Ron Paul](/w/index.php?title=Ron_Paul&action=edit&redlink=1). Paul set the GOP record for the largest online single day fund raising on 5 tháng 11 năm 2007. [[18]](#cite_note-18) Hillary Clinton đoạt kỷ lục gây quỹ nhiều nhất trong một ngày cho một ứng cử viên Đảng Dân chủ vào ngày 30 tháng 6 năm 2007. [[19]](#cite_note-19) [[20]](#cite_note-20)
### Các cuộc bầu cử sơ bộ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=8)]
Mặc dù cuộc tranh cử chọn ứng cử viên cho hai đảng chính tiếp diễn cho đến tháng 6 theo luật, trong các cuộc trước đến tháng 3 các ứng cử viên đã được chọn. Năm 2008, thông lệ này tiếp tục trong cuộc tranh cử của đảng Cộng hòa, với John McCain giành được chiến thắng sau cuộc bầu cử sơ bộ tại Texas và Ohio vào ngày 4 tháng 3, nhưng Barack Obama không giành được chiến thắng mãi đến ngày 3 tháng 6, sau một cuộc tranh cử dài lâu chống Hillary Clinton. Mặc dù Obama dẫn đầu với số tiểu bang đã thắng, cuộc bầu cử sơ bộ cho đảng Dân chủ dựa vào tỷ lệ phiếu từ năm 1976.
Clinton cho rằng bà dẫn đầu số phiếu phổ thông, nhưng thông tấn xã [21] [Associated Press](/wiki/Associated_Press)cho rằng các con số bà đưa ra chỉ chính xác trong một số trường hợp rất hạn hẹp. [[22]](#cite_note-22)
Cuối năm 2007, cả hai đảng đã thực hiện một số điều lệ nhằm ngăn chận các tiểu bang tổ chức ngày bầu cử sơ bộ của mình sớm hơn. Đảng Cộng hòa cắt nửa số đại biểu cho những tiểu bang làm việc này. Đảng Dân chủ chỉ cho phép 4 tiểu bang tổ chức bầu cử sơ bộ trước ngày 5 tháng 2 năm 2008. Lúc đầu ban lãnh đạo đảng Dân chủ nói rằng họ sẽ rút hết số đại biểu từ tiểu bang
[Florida](/wiki/Florida) và [Michigan](/wiki/Michigan) vì sẽ tổ chức cuộc bầu cử sơ bộ vào tháng 1. Tất cả các ứng cử viên lớn đều đồng ý không vận động tại Florida hay Michigan, và Edwards và Obama đã rút tên ra khỏi lá phiếu tại Michigan. Clinton thắng cử đa số đại biểu từ hai tiểu bang (mặc dù 40% bầu "không ủy nhiệm ai") và cuối cùng đã đòi hỏi phải cho phép các đại biểu từ Florida và Michigan tham dự. [[23]](#cite_note-23)
Nhà quan sát Christopher Weber cho rằng mặc dù đây là một hành động tự làm lợi cho mình, Clinton còn làm một việc có ý nghĩa thự tiễn vì Florida và Michigan có nguy cơ không bầu cho đảng Dân chủ trong cuộc tổng tuyển cử vì đảng Dân chủ không công nhận các đại biểu cho hai tiểu bang này.
Việc này đã làm người ta nghĩ rằng cuộc tranh cử sẽ diễn ra đến đại hội đảng vào tháng 8. Tuy nhiên vào ngày 31 tháng 5 năm 2008, hai bên đã thỏa thuận cho các đại biểu từ Michigan và Florida mỗi người nửa phiếu. [24] [[25]](#cite_note-25)
### Đại hội đảng[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=9)]
- 23-26 tháng 4, 2008: Đảng Lập hiến tại
[Kansas City, Missouri](/wiki/Kansas_City,_Missouri).
- 23-26 tháng 5, 2008: Đảng Tự do tại
[Denver, Colorado](/wiki/Denver).
- 10-13 tháng 7, 2008: Đảng Xanh tại
[Chicago](/wiki/Chicago), [Illinois](/wiki/Illinois).
- 18-20 tháng 7, 2008: Đảng Cải cách tại
[Dallas, Texas](/wiki/Dallas,_Texas).
- 25-28 tháng 8, 2008: Đảng Dân chủ tại
[Denver, Colorado](/wiki/Denver).
- 1-4 tháng 9, 2008: Đảng Cộng hòa tại
[Saint Paul, Minnesota](/wiki/Saint_Paul,_Minnesota).
### Các cuộc tranh luận[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=10)]
Hội đồng ủy ban về Tranh luận Tổng thống (
*Commission on Presidential Debates*) đã công báo 4 cuộc tranh luận , chỉ các ứng cử viên cho hai đảng chính mới được mời tham dự. [26]
- 26 tháng 9: Cuộc tranh luận tổng thống thứ nhất diễn ra tại
[Đại học Mississippi](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Mississippi&action=edit&redlink=1). Cuộc tranh luận xoay quanh vấn đề chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia. Cuộc tranh luận được chi ra thành 9 đoạn, mỗi đoạn dài 9 phú, và người dẫn chương trình [Jim Lehrer](/w/index.php?title=Jim_Lehrer&action=edit&redlink=1)giới thiệu các chủ đề. [[27]](#cite_note-autogenerated1-27)
- 2 tháng 10: Cuộc tranh luận phó tổng thống được diễn ra tại
[Đại học Washington tại St. Louis](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Washington_t%E1%BA%A1i_St._Louis), và được dẫn bởi [Gwen Ifill](/w/index.php?title=Gwen_Ifill&action=edit&redlink=1)từ hệ thống truyền hình [PBS](/wiki/PBS).
- 7 tháng 10: Cuộc tranh luận tổng thống thứ nhì diễn ra tại
[Đại học Belmont](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Belmont&action=edit&redlink=1). Nó theo thể mít tinh và được dẫn bởi [Tom Brokaw](/w/index.php?title=Tom_Brokaw&action=edit&redlink=1)từ [NBC News](/w/index.php?title=NBC_News&action=edit&redlink=1), và nói về các vấn đề được khán giả đưa lên, chủ yếu là về cuộc khủng hoảng kinh tế đang diễn ra.
- 15 tháng 10: Cuộc tranh luận thứ ba và cuối cùng diễn ra tại
[Đại học Hofstra](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Hofstra&action=edit&redlink=1). Nó xoay quanh vấn đề chính sách trong nước và kinh tế. Như trong cuộc tranh luận đầu tiên, nó được chia ra nhiều đoạn, và người dẫn chương trình [Bob Schieffer](/w/index.php?title=Bob_Schieffer&action=edit&redlink=1)giới thiệu các chủ đề.
Một cuộc tranh luận khác được liên hiệp chính trị tại
[Đại học Columbia](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Columbia) tổ chức diễn ra vào ngày 19 tháng 10. Tất cả các ứng cử viên có cơ hội thắng 270 phiếu đại cử tri đoàn trên lý thuyết đều được mời, và [Ralph Nader](/w/index.php?title=Ralph_Nader&action=edit&redlink=1), [Cynthia McKinney](/w/index.php?title=Cynthia_McKinney&action=edit&redlink=1), và [Chuck Baldwin](/w/index.php?title=Chuck_Baldwin&action=edit&redlink=1) đã tham gia. [Amy Goodman](/w/index.php?title=Amy_Goodman&action=edit&redlink=1), người dẫn chương trình *, dẫn cuộc tranh luận này. Democracy Now!*
### Chi phí vận động[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=11)]
Chi phí vận động tổng thống đã tăng cao đáng kể trong những năm gần đây. Một nguồn báo cáo rằng nếu chi phí cho cuộc vận động cho hai đảng được cộng lại (cho các cuộc vận động sơ bộ, đại hội, và tổng tuyển cử), chi phí đã tăng gấp hai trong vòng 8 năm ($448,9 triệu trong năm 1996, $649,5 triệu trong năm 2000, và $1,01 tỷ trong năm 2004).
Trong tháng 1 năm 2007, chủ tịch Ủy ban Bầu cử Liên bang ( [28] *Federal Election Commission*) [Michael E. Toner](/w/index.php?title=Michael_E._Toner&action=edit&redlink=1)ước tính cuộc tranh cử năm 2008 sẽ tốn $1 tỷ, và nếu muốn được xem là ứng cử viên có cơ hội thắng cử, một ứng cử viên phải gây quỹ ít nhất là $100 triệu tính đến cuối năm 2007. [[29]](#cite_note-1_billion_election-29)
### Chỉ trích về sự tường thuật của báo chí[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=12)]
Trong cuộc tranh cử này nhiều cơ quan báo chí bị chỉ trích trong việc tường thuật. Khi
[ABC News](/w/index.php?title=ABC_News&action=edit&redlink=1) tổ chức một cuộc tranh luận tại [Philadelphia, Pennsylvania](/wiki/Philadelphia) vào ngày April 16, hai người dẫn chương trình [Charles Gibson](/w/index.php?title=Charles_Gibson&action=edit&redlink=1) và [George Stephanopoulos](/w/index.php?title=George_Stephanopoulos&action=edit&redlink=1) đã bị chỉ trích bởi khán giả, các blogger, và các nhà phê bình báo chí vì các câu hỏi bị xem là thiếu chất lượng. [[30]](#cite_note-Who_Lost-30) Một số câu hỏi mà khán giả cho rằng không thích đáng khi so với tình trạng kinh tế đang thời kỳ khủng hoảng và chiến tranh tại Iraq như tại sao Thượng Nghị sĩ Barack Obama không đeo huy chương quốc kỳ Hoa Kỳ trên ve áo, về những lời nói kích động của linh mục cũ của Obama, hay về việc Thượng Nghị sĩ Hillary Rodham Clinton cho rằng bà phải tránh đạn bắn tỉa khi bà thăm [31] [Bosnia](/wiki/Bosna_v%C3%A0_Hercegovina)trên một thập niên về trước. Những câu hỏi mà những người dẫn đưa ra được cho là quá chú trọng vào những sai lầm trong cuộc vận động và thường liên quan đến Obama, [[30]](#cite_note-Who_Lost-30) và Stephanopoulos đã biện hộ rằng "TNS Obama là người đứng đầu" và các câu hỏi "không phải không thích hợp và không thích đáng tí nào". [[31]](#cite_note-Backlash_Against_ABC-31) [[30]](#cite_note-Who_Lost-30) [[31]](#cite_note-Backlash_Against_ABC-31)
Một việc tương tự diễn ra trước đó trong một cuộc tranh luận vào tháng 2 khi
[Tim Russert](/w/index.php?title=Tim_Russert&action=edit&redlink=1) của [NBC News](/w/index.php?title=NBC_News&action=edit&redlink=1) bị chỉ trích vì bị cho là đưa nhiều câu hỏi hóc búa cho Clinton. Trong những câu hỏi mà Russert đã hỏi Clinton nhưng không hỏi Obama, là hỏi tên của tân [30] [tổng thống Nga](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Nga)( [Dmitry Medvedev](/wiki/Dmitry_Anatolyevich_Medvedev)), một sự kiện sau đó đã bị chương trình [[30]](#cite_note-Who_Lost-30) *chế giễu. Trong tháng 10 năm 2007, các nhà bình luận cánh tả đã buộc tội Russert rằng ông đã quấy rầy Clinton trong vấn đề bằng lái cho người nhập cư trái phép và một số vấn đề khác.* [Saturday Night Live](/wiki/Saturday_Night_Live) [[31]](#cite_note-Backlash_Against_ABC-31)
Tổ chức
[Project for Excellence in Journalism](/w/index.php?title=Project_for_Excellence_in_Journalism&action=edit&redlink=1) và [Joan Shorenstein Center on the Press, Politics and Public Policy](/w/index.php?title=Joan_Shorenstein_Center_on_the_Press,_Politics_and_Public_Policy&action=edit&redlink=1) của [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard) đã nghiên cứu 5.374 tường thuật và các sự khẳng định về các ứng cử viên trên báo chí từ ngày 1 tháng 1 năm 2008 đến ngày 9 tháng 3 năm 2008. Cuộc nghiên cứu cho thấy Obama và Clinton nhận được 69 và 67% tường thuật có lợi, so với chỉ 43% cho McCain. Trong ngày 22 tháng 10, một cuộc thăm dò ý kiến bởi Trung tâm Nghiên cứu Pew cho thấy 70% trong số các cử tri tin rằng các nhà báo muốn Barack Obama thắng cử, so với 9% cho John McCain. [32] [[33]](#cite_note-33)
## Các vấn đề[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=13)]
Theo cuộc khảo sát ý kiến, người Mỹ lo lắng nhất về vấn đề kinh tế trong năm 2008.
Sau cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới vào tháng 9, vấn đế kinh tế trở thành cực kỳ quan trọng. Chiến tranh tại Iraq, bảo hiểm y tế, và sự thay đổi khí hậu cũng là những đề tài được đề cập. Thêm vào đó, các vấn đề xã hội trong nước như phá thai, hôn nhân đồng tính, nghiên cứu tế bào gốc, ít được chú ý hơn như lần bầu cử trước. [34] Trong lĩnh vực ngoại giao, quan hệ với [[35]](#cite_note-35) [Iran](/wiki/Iran), [CHDCND Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn), và các tổ chức có hiềm khích với Hoa Kỳ cũng được đề cập.
### Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=14)]
Các cuộc thăm dò ý kiến trong những tháng cuối cùng của cuộc tranh cử tổng thống cũng như trong ngày bầu cử cho thấy kinh tế là mối lo âu hàng đầu của cử tri.
[[36]](#cite_note-36) Trong mùa thu năm 2008, nhiều nguồn tin tức đưa tin là kinh tế đang trải qua một cuộc xuống dốc trầm trọng nhất kể từ thời [37] [Đại khủng hoảng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng). Trong thời điểm này, triển vọng thắng cử của John McCain bị thấp dần sau khi ông có những lời nói về kinh tế bị xem là tai hại. [[38]](#cite_note-38)
Ngày 20 tháng 8, John McCain nói trong một cuộc phỏng vấn với tờ báo Politico rằng ông không rõ lắm số nhà cửa mà ông và vợ mình sở hữu.
Trong diễn thuyết và trong vận động quảng cáo "Seven", Obama dùng lời nói này để miêu tả McCain như một người không thể cảm thông với những lo âu của người Mỹ bình thường. Hình ảnh này được tô đậm hơn vào ngày 15 tháng 9, tại một cuộc mít-tinh buổi sáng ở Jacksonville, Florida, khi McCain tuyên bố "cơ sở nền kinh tế của chúng ta đang lành mạnh" mặc dù đã gặp phải "náo động dữ dội trong thị trường tài chính của chúng ta và trong Phố Wall." [39] Trong lúc cử tri có nhận thức ngược lại, những lời nói này đã gây tai hại chính trị cho McCain. [[40]](#cite_note-40)
Ngày 24 tháng 9, sau khi cuộc
[khủng hoảng tài chính năm 2008](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng_t%C3%A0i_ch%C3%ADnh_2007%E2%80%93nay&action=edit&redlink=1) đã bắt đầu, McCain tuyên bố ông hoãn lại vận động để trở về Washington để giúp phác thảo đạo luật đưa $700 tỷ để cứu vớt ngành tài chính, và ông nói ông sẽ không tranh luận với Obama cho đến khi Quốc hội thông qua đạo luật này. Mặc dù đã quyết định như thế, McCain vẫn được xem như không đóng vai trò quan trọng gì trong việc thương lượng cho phiên bản đầu tiên của đạo luật, và nó cũng không thông qua được Hạ viện. Ông quyết định tham gia cuộc tranh luận đầu tiên vào ngày 26 tháng 9 mặc dù đạo luật chưa đi đến đâu. Sự thiếu hiệu quả trong thương lượng và sự thay đổi quyết định về việc tham gia tranh luận được đối thủ nắm lấy để cho rằng ông có phản ứng thất thường trong vấn đề kinh tế. Vài ngày sau, phiên bản thứ nhì của đạo luật cứu vớt được thông qua Quốc hội, và Obama, ứng cử viên phó tổng thống liên danh Joe Biden, và McCain đều biểu quyết thuận. [41]
Tất cả những lời nói và vấn đề vận động tranh cử nói trên đã làm tổn hại địa vị của McCain đối với cử tri. Tất cả đều xảy ra sau cuộc khủng hoảng kinh tế và sau khi sự ủng hộ cho McCain đã bắt đầu hạ xuống. Mặc dù các lời nói và "bước đi sai" này được lặp đi lặp lại nhiều lần trên truyền hình, các nhà quan sát và phân tích đồng ý rằng chính cuộc khủng hoảng tài chính và tình hình kinh tế đã khiến sự ủng hộ cho McCain bị thấp xuống vào giữa tháng 9 và đã gây tổn hại đến cuộc vận động của ông.
[[42]](#cite_note-42) [[43]](#cite_note-43)
### Chiến tranh tại Iraq[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=15)]
Cuộc chiến không được ủng hộ tại Iraq là một đề tài then chốt trong cuộc vận động trước cuộc khủng hoảng kinh tế. John McCain ủng hộ cuộc chiến trong khi Barack Obama phản đối nó từ đầu. Chính quyền Bush đem quân vào Iraq dựa vào mối liên hệ giữa Al Qaeda và Iraq, cho rằng cần phải tấn công Iraq trước khi Iraq đưa
[vũ khí hủy diệt hàng loạt](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BB%A7y_di%E1%BB%87t_h%C3%A0ng_lo%E1%BA%A1t) cho [Al Qaeda](/wiki/Al-Qaeda). [[44]](#cite_note-44) Khi McCain nói rằng Hoa Kỳ có thể sẽ ở lại Iraq trong 50 đến 100 năm đến, ông muốn nó đến sự đóng quân trong thời chiến tương tự như tại [45] [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c)và [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)sau [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), , lời nói của ông đã bị Obama dùng để liên hệ McCain với tổng thống Bush, vốn đang có sự ủng hộ rất thấp từ cử tri. [[46]](#cite_note-Dallas_Morning_News-46)
Sự ủng hộ của McCain cho sự tăng quân số thành công, được thực hiện bởi tướng
[David Petraeus](/wiki/David_Petraeus), được xem là một trong những yếu tố đem lại tăng cường an ninh tại Iraq, có thể đã tăng uy tín của McCain dưới mắt cử tri. McCain, người đã ủng hộ cuộc chiến từ đầu, biện luận rằng sự ủng hộ cho sự tăng quân cho thấy ông có suy xét cao hơn, trong khi Obama, người chống đối tăng quân, biện luận rằng việc chống đối từ đầu của ông chứng tỏ suy xét của mình. Obama cũng nhắc nhở với cử tri rằng nếu không có cuộc chiến thì se không cần tăng quân, và vì thế ông đặt câu hỏi về sự suy xét của McCain.
### George W. Bush[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=16)]
Đầu năm 2008, George W. Bush có sự ủng hộ rất thấp từ người dân, và thăm dò ý kiến cho thấy số người ủng hộ cho ông chỉ khoảng 20-30%.
[[47]](#cite_note-47) Tháng 3 năm 2008, McCain được Bush ủng hộ tại tòa [48] [Nhà Trắng](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%AFng), nhưng Bush không xuất hiện lần nào cho McCain trong cuộc vận động tranh cử. Mặc dù McCain đã ủng hộ chiến tranh tại Iraq, ông muốn tỏ ra rằng ông không đồng ý với Bush trong nhiều vấn đề then chốt khác, như sự thay đổi khí hậu. Trong suốt cuộc tranh cử, Obama nhắc đến việc McCain đã tuyên bố trong một cuộc phóng vấn rằng McCain đã bầu với Bush 90%, và việc này đã được ghi lại trong văn thư về các cuộc biểu quyết trong lúc Bush đang tại nhiệm. [[49]](#cite_note-49) [[50]](#cite_note-50)
### "Thay đổi" và "kinh nghiệm"[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=17)]
Ngay cả trước các cuộc bầu cử sơ bộ đảng Dân chủ đầu tiên, sự phân đôi giữa thay đổi và kinh nghiệm đã trở thành một đề tài quen thuộc trong cuộc vận động tổng thống, với Thượng nghị sĩ
[Hillary Clinton](/wiki/Hillary_Clinton) đặt mình vào địa vị ứng cử viên có kinh nghiệm trong khi Obama lại ôm vào sự miêu tả như là ứng cử viên có khả năng đem lại sự thay đổi đến Washington. Trước khi bắt đầu vận động, các phụ tá của Clinton đã dự định đưa bà vào địa vị ứng cử viên "thay đổi", như đã ghi rõ trong thư của [Mark Penn](/w/index.php?title=Mark_Penn&action=edit&redlink=1) vào tháng 10 năm 2006 tên là "The Plan". Trong tuyên bố tranh cử, Obama đã nói rằng "Washington phải thay đổi." [51] Để ứng phó, Clinton đã dùng kinh nghiệm của mình thành một đề tài tranh cử quan trọng. Đến đầu và giữa năm 2007, các cuộc thăm dò ý kiến cho thấy cử tri xem Clinton như là ứng cử viên có kinh nghiệm hơn và Obama là ứng cử viên "tươi" hoặc "mới mẻ". [[52]](#cite_note-52) [[53]](#cite_note-53) Thăm dò ý kiến trong ngày [[54]](#cite_note-54) [Siêu thứ ba](/wiki/Si%C3%AAu_th%E1%BB%A9_ba)cho thấy Obama nhận sự ủng hộ từ các cử tri nghĩ rằng sự đem lại thay đổi là phẩm chất quan trọng nhất trong một ứng cử viên (chiếm đa số 2-1), trong khi Clinton giành gần hết sự ủng hộ từ các cử tri nghĩ rằng kinh nghiệm là phẩm chất quan trọng nhất. Các ranh giới này vẫn tồn tại y nguyên cho tới khi Obama trở thành ứng viên Đảng Dân chủ vào 3 tháng 6. [[55]](#cite_note-55)
John McCain nhanh chóng dùng đề tài tương tự để đối phó với Obama khi bắt đầu vận động bầu cử chính. Thăm dò ý kiến cho thấy các cử tri trong cuộc bầu cử chính coi trọng "thay đổi" và "kinh nghiệm" đồng đều hơn là các cử tri trong bầu cử sơ bộ cho đảng Dân chủ.
Đến ngày 4 tháng 11, lợi thế của McCain và Obama về kinh nghiệm và về khả năng đem lại thay đổi không thay đổi nhiều, mặc dù thăm dò cuối cùng cho thấy cử tri xem sự thiếu kinh nghiệm của Obama không phải là trở ngại lớn bằng mối quan hệ giữa McCain và Bush, [56] một mối quan hệ mà Obama đã gọi là "thêm như vậy nữa" ( [[57]](#cite_note-57) *more of the same*).
McCain dường như đã làm công kích của mình mất hiệu nghiệm khi ông chọn thống đốc nhiệm kỳ đầu của
[Alaska](/wiki/Alaska), [Sarah Palin](/wiki/Sarah_Palin), làm ứng cử viên liên danh. Palin chỉ mới được thắng cử thống đốc từ năm 2006, và trước đó là nghị viên hội đồng thành phố và thị trưởng Wasilla. Tuy nhiên, bà đã kích thích những người ủng hộ bảo thủ của đảng Cộng hòa với diễn văn tại hội nghị đảng, một nhóm người từng không ủng hộ McCain cho lắm. [58] Các cuộc phỏng vấn với truyền thông cho thấy Palin thiếu kiến thức về một số đề tài then chốt, và nhiều cử tri lo ngại về khả năng làm phó tổng thống hay tổng thống của bà. [[59]](#cite_note-59) Thêm vào đó, vì quan điểm bảo thủ của Palin, có lo lắng rằng trong khi bà đem lại sự ủng hộ của những cử tri bảo thủ cho McCain, bà cũng sẽ làm mất ủng hộ từ những cử tri độc lập và ôn hòa, hai nhóm cử tri mà các quan sát viên cho rằng McCain cần nhận sự ủng hộ để thắng cử. [[60]](#cite_note-60) [[61]](#cite_note-61)
## Kết quả[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=18)]
Tổng số phiếu đại cử tri đoàn đã được Quốc hội chứng nhận vào ngày 8 tháng 1 năm 2009.
|Ứng cử viên tổng thống||Đảng phái||Tiểu bang
|
quê hương
|Phiếu
|
phổ thông
|Phiếu đại
|
cử tri
|Ứng cử viên liên danh||Tiểu bang quê hương của
|
ứng cử viên liên danh
|Số phiếu đại cử tri
|
của ứng cử viên liên danh
|Số phiếu||%|
|
||
|[Illinois](/wiki/Illinois) [Joe Biden](/wiki/Joe_Biden) [Delaware](/wiki/Delaware) [John McCain](/wiki/John_McCain) [Cộng hòa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_(Hoa_K%E1%BB%B3)) [Arizona](/wiki/Arizona) [Sarah Palin](/wiki/Sarah_Palin) [Alaska](/wiki/Alaska) [Ralph Nader](/w/index.php?title=Ralph_Nader&action=edit&redlink=1) [Connecticut](/wiki/Connecticut) [Matt Gonzalez](/w/index.php?title=Matt_Gonzalez&action=edit&redlink=1) [California](/wiki/California) [Bob Barr](/w/index.php?title=Bob_Barr&action=edit&redlink=1) [Tự do](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_T%E1%BB%B1_do_(Hoa_K%E1%BB%B3)) [Georgia](/wiki/Georgia,_Hoa_K%E1%BB%B3) [Wayne Allyn Root](/w/index.php?title=Wayne_Allyn_Root&action=edit&redlink=1) [Nevada](/wiki/Nevada) [Chuck Baldwin](/w/index.php?title=Chuck_Baldwin&action=edit&redlink=1) [Lập hiến](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_L%E1%BA%ADp_hi%E1%BA%BFn_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1) [Florida](/wiki/Florida) [Darrell Castle](/w/index.php?title=Darrell_Castle&action=edit&redlink=1) [Tennessee](/wiki/Tennessee) [Cynthia McKinney](/w/index.php?title=Cynthia_McKinney&action=edit&redlink=1) [Xanh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_Xanh_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1) [California](/wiki/California) [Rosa Clemente](/w/index.php?title=Rosa_Clemente&action=edit&redlink=1) [Bắc Carolina](/wiki/B%E1%BA%AFc_Carolina) **Khác** **Khác**
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=19)] [Cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc](http://www.voanews.com/vietnamese/elections-2008.cfm)- [Đài tiếng nói Hoa Kỳ](/wiki/VOA) [Chuyên đề - Bầu cử tổng thống Mỹ 2008](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/indepth/cluster/2008/10/081015_us08.shtml)- BBC Việt ngữ [Dọc đường bầu cử Mỹ](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/indepth/cluster/2008/09/080903_uselex_bustour.shtml)- BBC Việt ngữ [Trang chuyên đề: Bầu cử tổng thống Mỹ](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/worldnews/cluster/2008/01/080108_us_elections.shtml)- BBC Việt ngữ [US Elections 08](http://www.uselection08.us/)- Trang về bầu cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2008 từ đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008&action=edit§ion=20)] [^](#cite_ref-1) [“Voter Turnout in Presidential Elections”](http://www.presidency.ucsb.edu/data/turnout.php). Truy cập 11 tháng 8 năm 2016. [^](#cite_ref-2) [“President-Election Center 2008”](http://www.cnn.com/ELECTION/2008/results/president/). CNN. Ngày 6 tháng 11 năm 2008. Truy cập ngày 6 tháng 11 năm 2008. **Harnden, Toby (ngày 13 tháng 11 năm 2007).** [^](#cite_ref-3) [“The top US conservatives and liberals”](http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/exclusions/uselection/nosplit/listintro.xml). Telegraph.co.uk. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2008. **"** [^](#cite_ref-historicalresults_4-0) [Historical Election Results: Electoral College Box Scores 1789-1996](http://www.archives.gov/federal-register/electoral-college/scores.html)", [Đại cử tri đoàn Hoa Kỳ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_c%E1%BB%AD_tri_%C4%91o%C3%A0n_(Hoa_K%E1%BB%B3))/ Office of the Federal Register, Cục Văn thư Lưu trũ và Hồ sơ Quốc gia Hoa Kỳ. **"** [^](#cite_ref-2000results_5-0) [Historical Election Results: Electoral College Box Scores 2000-2004](http://www.archives.gov/federal-register/electoral-college/scores2.html)", [Đại cử tri đoàn Hoa Kỳ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_c%E1%BB%AD_tri_%C4%91o%C3%A0n_(Hoa_K%E1%BB%B3))/ Office of the Federal Register, Cục Văn thư Lưu trũ và Hồ sơ Quốc gia Hoa Kỳ. [^](#cite_ref-6) [“Transcript: Vice President Cheney on 'FOX News Sunday'”](http://www.foxnews.com/story/0,2933,146546,00.html). FOXNews.com. Ngày 7 tháng 2 năm 2005. Truy cập ngày 14 tháng 11 năm 2006. [^](#cite_ref-7) [“The Official 2008 Democratic National Convention”](http://www.demconvention.com/). Truy cập 2008=05-11. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-8) [“The Primary Season: 2008 Democratic Calendar”](http://politics.nytimes.com/election-guide/2008/primaries/democraticprimaries/index.html). [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times). Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2008. **Candy Crowley, Jim Acosta, Suzanne Malveaux, Paul Steinhauser và Robert Yoon (ngày 3 tháng 6 năm 2008).** [^](#cite_ref-9) [“CNN projects Obama clinches nomination”](http://www.cnn.com/2008/POLITICS/06/03/election.democrats/index.html). CNN. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-10) [“Obama picks Biden as running mate”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7578136.stm). BBC. Ngày 23 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2008. [^](#cite_ref-11) [“Republican National Convention Website”](http://www.gopconvention2008.com/). Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-12) [“McCain wins Republican nomination”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7279069.stm). BBC. Ngày 5 tháng 3 năm 2008. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2008. **Dana Bash (ngày 4 tháng 9 năm 2006).** [^](#cite_ref-13) [“With McCain, 72 is the new... 69?”](http://edition.cnn.com/2006/POLITICS/08/29/mccain.birthday/index.html). CNN. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-14) [“McCain chọn người cùng ra tranh cử”](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/worldnews/story/2008/08/080829_mccainrunningmate.shtml). BBC Tiếng Việt. Ngày 29 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2008. **Balz, Dan (ngày 27 tháng 4 năm 2007).** [^](#cite_ref-15) [“Candidates Unite in Criticizing Bush”](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/04/26/AR2007042602593.html). *The Washington Post*. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2008. **"** [^](#cite_ref-16) [Winners & Losers](http://firstread.msnbc.msn.com/archive/2007/05/15/192366.aspx)", [Chuck Todd](/w/index.php?title=Chuck_Todd&action=edit&redlink=1), [MSNBC](/w/index.php?title=MSNBC&action=edit&redlink=1), 15 tháng 5 năm 2007. **"** [^](#cite_ref-17) [Campaign Finance: First Quarter 2007 FEC Filings](http://archive.is/20120715121806/projects.washingtonpost.com/2008-presidential-candidates/finance/2007/q1/)", *2007.* [The Washington Post](/wiki/The_Washington_Post) [^](#cite_ref-18) [“Paul Raises More Than $3.5M in One Day”](http://www.breitbart.com/article.php?id=D8SO0SCG0&show_article=1). [^](#cite_ref-19) [“Ron Paul says he's broken one-day online fundraising record”](http://blogs.usatoday.com/onpolitics/2007/11/ron-paul-says-h.html). Xem thêm: Z. Byron Wolf (ngày 6 tháng 11 năm 2007). [“Who are Ron Paul's Donors?”](http://abcnews.go.com/Politics/Vote2008/Story?id=3822989&page=1). Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2008. [^](#cite_ref-20) [“Ron Paul, Validated and Vindicated?”](http://www.cbsnews.com/blogs/2007/11/07/publiceye/entry3464346.shtml). **Jackson, John S.; Barbara Leavitt Brown (ngày 12 tháng 10 năm 1991).** [^](#cite_ref-21) [“The 1992 primary: proportional representation for Illinois Democrats”](http://www.lib.niu.edu/1991/ii911010.html). *Illinois Issues*. [University of Illinois at Springfield](/w/index.php?title=University_of_Illinois_at_Springfield&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-22) [Fact check: Clinton vote claims under scrutiny](http://www.wtop.com/?nid=213&sid=1404782)", *,* [WTOP News](/w/index.php?title=WTOP-FM&action=edit&redlink=1) [Associated Press](/wiki/Associated_Press), 15 tháng 5 năm 2008. **Hertzberg, Hendrik (** [^](#cite_ref-23) [2008](/wiki/2008)- [06-02](/w/index.php?title=06-02&action=edit&redlink=1)) ["Memory Lapse"](http://www.newyorker.com/talk/comment/2008/06/02/080602taco_talk_hertzberg), The New Yorker.com **Weber, Christopher (** [^](#cite_ref-24) [2008](/wiki/2008)- [05-28](/w/index.php?title=05-28&action=edit&redlink=1)) ['Why Hillary Continues To Run' by Hillary](http://news.aol.com/political-machine/2008/05/25/why-hillary-continues-to-run-by-hillary/12), www.aol.com/news **Cornish, Audie and Greene, David (** [^](#cite_ref-25) [2008](/wiki/2008)- [06-01](/w/index.php?title=06-01&action=edit&redlink=1)) [DNC Strikes Deal on Florida, Michigan Delegates](http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=91041000), www.npr.org [^](#cite_ref-26) [“CPD: Commission on Presidential Debates Announces 2004 Sites and Dates”](http://www.debates.org/pages/news_111907.html). Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2008. [^](#cite_ref-autogenerated1_27-0) [“2008 Presidential Debate”](http://debate.olemiss.edu/). Đã bỏ qua văn bản “ The University of Mississippi - Official Home Page” ( [trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#text_ignored)) **Kennedy, Helen (ngày 14 tháng 1 năm 2007).** [^](#cite_ref-Toner_28-0) [“Wanna be Prez? First get $100M”](http://eldraque.newsvine.com/_news/2007/01/14/520561-wanna-be-prez-first-get-100m). New York Daily News. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2007. **Kirkpatrick, David (ngày 23 tháng 1 năm 2007).** [^](#cite_ref-1_billion_election_29-0) [“Death Knell May Be Near for Public Election Funds”](http://www.nytimes.com/2007/01/23/us/politics/23donate.html). *. Truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2008.* [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Steinberg, Jacques](/w/index.php?title=Jacques_Steinberg&action=edit&redlink=1)(ngày 18 tháng 4 năm 2008). [“Who Lost the Debate? Moderators, Many Say”](http://www.nytimes.com/2008/04/18/us/politics/18moderator.html). *. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2008.* [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times)
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Kurtz, Howard](/w/index.php?title=Howard_Kurtz&action=edit&redlink=1)(ngày 18 tháng 4 năm 2008). [“The Backlash Against ABC”](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/04/18/AR2008041800912.html). *. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2008.* [The Washington Post](/wiki/The_Washington_Post) [^](#cite_ref-32) [“Character and the Primaries of 2008”](http://www.journalism.org/node/11266). The Project for Excellence in Journalism. Ngày 29 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-33) [“Most Voters Say Media Wants Obama to Win”](http://people-press.org/report/463/media-wants-obama). The Pew Research Center for the People & the Press. Ngày 22 tháng 10 năm 2008. **Frank Newport (ngày 14 tháng 4 năm 2008).** [^](#cite_ref-34) [“U.S. Satisfaction at 15%, Lowest Since 1992”](http://www.gallup.com/poll/106498/US-Satisfaction-15-Lowest-Since-1992.aspx). Gallup. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-35) [“Q&A: US presidential election”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7118194.stm). BBC. Ngày 6 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-36) [“Gallup's Quick Read on the Election”](http://www.gallup.com/poll/109759/Gallups-Quick-Read-Election.aspx). Gallup.com. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-37) [“Exit polls: Obama wins big among young, minority voters”](http://www.cnn.com/2008/POLITICS/11/04/exit.polls/). CNN.com. Ngày 4 tháng 11 năm 2008. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-38) [“Investors Bail Out: The D word going cheap”](http://www.nationalpost.com/opinion/columnists/story.html?id=058cc3ea-a0f8-4a8c-b767-8cd58f359c82). www.nationalpost.com. Ngày 16 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2009. **Martin, Jonathan; Allen, Mike (ngày 21 tháng 8 năm 2008).** [^](#cite_ref-39) [“McCain unsure how many houses he owns”](http://www.politico.com/news/stories/0808/12685.html). Politico. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008. **Aigner-Treworgy, Adam (ngày 15 tháng 9 năm 2008).** [^](#cite_ref-40) [“McCain: Economy still 'strong'”](http://firstread.msnbc.msn.com/archive/2008/09/15/1399191.aspx). MSNBC. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-41) [“Obama, McCain Meet In Mississippi”](http://www.wapt.com/news/18376597/detail.html). WAPT.com. [ngày 29 tháng 12 năm 2008](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_29_th%C3%A1ng_12_n%C4%83m_2008&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) **Schnur, Dan (3 tháng 11 năm 2008).** [^](#cite_ref-42) [“What caused McCain's poll numbers to fall?”](http://www.latimes.com/news/opinion/web/la-oew-schnur-cain3-2008nov03,0,2312294.story). *. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2009.* [Los Angeles Times](/wiki/Los_Angeles_Times) **Nichols, Hans (15 tháng 10 năm 2008).** [^](#cite_ref-43) [“McCain May Have Last Chance to Overcome Economy in Final Debate”](http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aRnqc1XoUZFU&refer=home). Bloomburg. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2009. **Shepard, Scott (18 tháng 9 năm 2003).** [^](#cite_ref-44) [“Bush: No Iraq link to 9/11 found”](http://seattlepi.nwsource.com/national/140133_bushiraq18.html). *. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2009.* [Seattle Post-Intelligencer](/w/index.php?title=Seattle_Post-Intelligencer&action=edit&redlink=1) **Milbank, Dana (18 tháng 6 năm 2004).** [^](#cite_ref-45) [“Bush Defends Assertions of Iraq-Al Qaeda Relationship”](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A50679-2004Jun17.html). *. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2009.* [The Washington Post](/wiki/The_Washington_Post) [^](#cite_ref-Dallas_Morning_News_46-0) [Hendrik Hertzberg](/w/index.php?title=Hendrik_Hertzberg&action=edit&redlink=1)(4 tháng 1 năm 2008). [“A Hundred Years' War?”](http://www.newyorker.com/online/blogs/hendrikhertzberg/2008/01/a-hundred-years.html). [The New Yorker](/wiki/The_New_Yorker).; video tại [“McCain's Hundred Years War”](http://dallasmorningviews.beloblog.com/archives/2008/01/mccains_hundred.html). [Dallas Morning News](/w/index.php?title=Dallas_Morning_News&action=edit&redlink=1) [Opinion Blog](/w/index.php?title=Opinion_Blog&action=edit&redlink=1). Ngày 3 tháng 1 năm 2008. **Steinhauser, Paul (ngày 19 tháng 3 năm 2008).** [^](#cite_ref-47) [“Poll: Bush's popularity hits new low”](http://www.cnn.com/2008/POLITICS/03/19/bush.poll/). CNN. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-48) [“Confidence sinks to lowest since 2002 as fear tightens its hold on US consumers”](http://www.iht.com/articles/ap/2008/04/11/business/NA-FIN-ECO-US-Consumer-Confidence.php). International Herald Tribune. Ngày 11 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-49) [“Bush says he wants McCain to win presidency”](http://www.cnn.com/2008/POLITICS/03/05/mccain.bush/index.html). CNN. [ngày 5 tháng 3 năm 2008](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_5_th%C3%A1ng_3_n%C4%83m_2008&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2009. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-50) [“History and Necessity Unite Bush, McCain”](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/02/08/AR2008020800964_pf.html). Washingtonpost.com. Ngày 9 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-51) [“"The Plan," tháng 10 năm 2006”](http://www.theatlantic.com/a/green-penn-10-06.mhtml). Đã bỏ qua văn bản “ The Atlantic” ( [trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#text_ignored)) [^](#cite_ref-52) [“Obama officially announces run for the White House”](http://www.chicagobusiness.com/cgi-bin/news.pl?id=23835). *Chicago Business News*. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2009.. [Video](http://www.youtube.com/watch?v=gdJ7Ad15WCA&feature=channel_page)trên YouTube. [^](#cite_ref-53) [“The Voters Speak: Reasons Behind Support for Four Front-runners”](http://www.gallup.com/poll/27052/Voters-Speak-Reasons-Behind-Support-Four-Frontrunners.aspx). Đã bỏ qua văn bản “ Gallup Poll” ( [trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#text_ignored)) [^](#cite_ref-54) [“Voters Remain in Neutral as Presidential Campaign Moves into High Gear”](http://people-press.org/report/307/voters-remain-in-neutral-as-presidential-campaign-moves-into-high-gear). Đã bỏ qua văn bản “ The Pew Research Center for the People & the Press” ( [trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#text_ignored)) [^](#cite_ref-55) [“Keys to victory on Super Tuesday”](http://www.cnn.com/2008/POLITICS/02/05/super.issues/index.html). Đã bỏ qua văn bản “ CNN.com” ( [trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#text_ignored)) [^](#cite_ref-56) [“Change vs. Experience All Over Again”](http://voices.washingtonpost.com/the-trail/2008/06/09/change_vs_experience_all_over.html). Đã bỏ qua văn bản “ The Trail ” ( [trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#text_ignored)); Đã bỏ qua văn bản “ washingtonpost.com” ( [trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#text_ignored)) [^](#cite_ref-57) [“Obama Ends Campaign Ahead In Ohio And Pennsylvania, Quinnipiac University Swing State Poll Finds”](http://www.quinnipiac.edu/x2882.xml?ReleaseID=1225). Đã bỏ qua văn bản “ Quinnipiac University Polling Institute” ( [trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#text_ignored)) **Friday, 29 tháng 8 năm 2008 (ngày 29 tháng 8 năm 2008).** [^](#cite_ref-58) [“Sarah Palin - John McCain’s VP Choice”](http://www.outsidethebeltway.com/archives/sarah_palin_-_john_mccains_vp_choice/). Outsidethebeltway.com. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2009. **11:32 p.m. ET (ngày 12 tháng 2 năm 2008).** [^](#cite_ref-59) [“Christian evangelicals send McCain a message”](http://www.msnbc.msn.com/id/23137096/). Msnbc.msn.com. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-60) [“Palin gets media savaging after faltering interview”](http://afp.google.com/article/ALeqM5i7lJ7uGNOkOTK964WwjybvKVDouA). AFP. Ngày 26 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-61) [“Sarah Palin seen as beacon of hope as defeat at poll looms”](http://web.archive.org/20081017230402/www.telegraph.co.uk/news/newstopics/uselection2008/3205619/Sarah-Palin-seen-as-beacon-of-hope-as-defeat-at-poll-looms.html). [Bản gốc](http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/uselection2008/3205619/Sarah-Palin-seen-as-beacon-of-hope-as-defeat-at-poll-looms.html)lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2008.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1065 miss, cp1054 miss