markdown:
# Minh Anh Tông
|Minh Anh Tông
|
明英宗
|
| ![ 明英宗.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/%E6%98%8E%E8%8B%B1%E5%AE%97.jpg/250px-%E6%98%8E%E8%8B%B1%E5%AE%97.jpg)
![ 明英宗.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/%E6%98%8E%E8%8B%B1%E5%AE%97.jpg/250px-%E6%98%8E%E8%8B%B1%E5%AE%97.jpg)
[Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh)(lần 1) [7 tháng 2](/wiki/7_th%C3%A1ng_2), [1435](/wiki/1435)– [1 tháng 9](/wiki/1_th%C3%A1ng_9), [1449](/wiki/1449)
( 14 năm, 206 ngày)
[[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2) [Minh Tuyên Tông](/wiki/Minh_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng) [Minh Đại Tông](/wiki/Minh_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%B4ng) [Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh)(lần 2) [11 tháng 2](/wiki/11_th%C3%A1ng_2), [1457](/wiki/1457)– [23 tháng 2](/wiki/23_th%C3%A1ng_2), [1464](/wiki/1464)
( 7 năm, 12 ngày)
[Minh Đại Tông](/wiki/Minh_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%B4ng) [Minh Hiến Tông](/wiki/Minh_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%B4ng) [Hiếu Trang Duệ hoàng hậu](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Trang_Du%E1%BB%87_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [Hiếu Túc hoàng hậu](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_T%C3%BAc_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)
|Hậu duệ|
|
|
Và 8 hoàng tử, 10 công chúa.
[18 tháng 1](/wiki/18_th%C3%A1ng_1), [1436](/wiki/1436)- [13 tháng 1](/wiki/13_th%C3%A1ng_1), [1450](/wiki/1450)
Thiên Thuận (天順) (
[15 tháng 2](/wiki/15_th%C3%A1ng_2), [1457](/wiki/1457)– [26 tháng 1](/wiki/26_th%C3%A1ng_1), [1465](/wiki/1465)
法天立道仁明誠敬昭文憲武至德廣孝睿皇帝
[Anh Tông](/wiki/Anh_T%C3%B4ng)(英宗) [Nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) [Minh Tuyên Tông](/wiki/Minh_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng) [Hiếu Cung Chương hoàng hậu](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Cung_Ch%C6%B0%C6%A1ng_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [29 tháng 11](/wiki/29_th%C3%A1ng_11), [1427](/wiki/1427) [23 tháng 2](/wiki/23_th%C3%A1ng_2), [1464](/wiki/1464)(36 tuổi) **Minh Anh Tông** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 明英宗, [29 tháng 11](/wiki/29_th%C3%A1ng_11), [1427](/wiki/1427) – [23 tháng 2](/wiki/23_th%C3%A1ng_2), [1464](/wiki/1464)), là vị [Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) thứ 6 và thứ 8 của [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c). Ông trị vì hai lần với niên hiệu **Chính Thống** (正統) từ năm [1435](/wiki/1435) tới năm [1449](/wiki/1449) và niên hiệu **Thiên Thuận** (天順) từ năm [1457](/wiki/1457) tới năm [1464](/wiki/1464). [[3]](#cite_note-3)
Anh Tông hoàng đế nổi tiếng trong lịch sử nhà Minh vì là người duy nhất lên ngôi 2 lần đăng quang. Vì nghe lời
[Vương Chấn](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Ch%E1%BA%A5n_(ho%E1%BA%A1n_quan)), một hoạn quan thân tín, ông bị thua và bị bắt ở [Sự biến Thổ Mộc bảo](/wiki/S%E1%BB%B1_bi%E1%BA%BFn_Th%E1%BB%95_M%E1%BB%99c_b%E1%BA%A3o), việc này khiến người em trai là Thành vương Chu Kỳ Ngọc lên kế vị, tức [Minh Đại Tông](/wiki/Minh_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%B4ng). Triều đình nhà Minh dùng vàng bạc chuộc Anh Tông về, và ông trở thành [Thái thượng hoàng](/wiki/Th%C3%A1i_th%C6%B0%E1%BB%A3ng_ho%C3%A0ng).
Do triều thần có người muốn Anh Tông Thượng hoàng phục tịch khiến Đại Tông đương kim hoàng đế nổi giận. Đại Tông trở nên dè dặt Anh Tông Thượng hoàng và cho người giám sát ông. Cuối cùng, bằng
[Đoạt môn chi biến](/w/index.php?title=%C4%90o%E1%BA%A1t_m%C3%B4n_chi_bi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) (夺门之变), Anh Tông trở lại Hoàng vị của mình vào năm [1457](/wiki/1457), sau khoảng 8 năm bị giam lỏng ở tước vị [Thái thượng hoàng](/wiki/Th%C3%A1i_th%C6%B0%E1%BB%A3ng_ho%C3%A0ng).
## Mục lục
## Thời trẻ[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&action=edit§ion=1)]
Anh Tông hoàng đế tên thật là
**Chu Kì Trấn** (朱祁鎮), sinh vào ngày [29 tháng 11](/wiki/29_th%C3%A1ng_11) năm [1427](/wiki/1427) tại [Tử Cấm Thành](/wiki/T%E1%BB%AD_C%E1%BA%A5m_Th%C3%A0nh). Ông là con trưởng của [Minh Tuyên Tông](/wiki/Minh_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng) Tuyên Đức hoàng đế. Về mẹ ruột của ông, có ý kiến cho rằng mẹ ông là một cung nữ [họ Kỷ](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_K%E1%BB%B7&action=edit&redlink=1), nhưng khi ông ra đời đã được mang cho [Hiếu Cung Chương hoàng hậu](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Cung_Ch%C6%B0%C6%A1ng_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) Tôn thị đang đắc sủng nuôi làm con.
Năm
[1428](/wiki/1428), [tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_2), khi mới 3 tháng tuổi, ông được Minh Nhân Tông lập làm [Hoàng thái tử](/wiki/Ho%C3%A0ng_th%C3%A1i_t%E1%BB%AD).
Năm
[1435](/wiki/1435), [tháng giêng](/wiki/Th%C3%A1ng_gi%C3%AAng), Tuyên Đức hoàng đế giá băng. Trong triều có tin đồn [Trương Thái hoàng thái hậu](/wiki/Th%C3%A0nh_Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) muốn triệu em Nhân Tông là Tương vương [Chu Chiêm Thiện](/w/index.php?title=Chu_Chi%C3%AAm_Thi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) lên nối ngôi. Để tránh dư luận bàn tán, Trương Thái hoàng thái hậu sai người rước Chu Kỳ Trấn lúc đó mới 8 tuổi vào cung và chỉ định lên kế vị.
Ngày 10 tháng giêng năm đó, Chu Kỳ Trấn được lập lên nối ngôi, khi đó, ông chỉ vừa 8 tuổi. Do còn nhỏ, ông được bà nội là Thành Hiếu Chiêu Thái hoàng thái hậu Trương thị đứng ra
[nhiếp chính](/wiki/Nhi%E1%BA%BFp_ch%C3%ADnh).
## Thời kỳ Chính Thống[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&action=edit§ion=2)]
Minh Anh Tông còn nhỏ, Trương thái hoàng thái hậu sai các đại thần vào điện Kinh Diên dạy học và lễ nghĩa cho vua. Những người lãnh trách nhiệm này có đại thần
[Trương Phụ](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5) (張輔), [Dương Sĩ Kỳ](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_S%C4%A9_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) (杨士奇), [Dương Vinh](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_Vinh&action=edit&redlink=1) (杨荣), [Dương Phổ](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%95) (杨溥). Ngoài ra còn có thái giám [Vương Chấn](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Ch%E1%BA%A5n) (王振) quản lý việc trong cung cấm.
Từ khi là thái tử, Chu Kỳ Trấn đã thân với
[hoạn quan](/wiki/Ho%E1%BA%A1n_quan) [Vương Chấn](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Ch%E1%BA%A5n_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)). Sau khi lên ngôi, ông phong Vương Chấn làm Ty lễ giám đứng đầu các hoạn quan. Do [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) đã bỏ chức [thừa tướng](/wiki/T%E1%BB%83_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) từ thời [Minh Thái Tổ](/wiki/Minh_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95), quyền hành tập trung hết vào tay vua, tới thời Minh Anh Tông nhờ cậy hết vào Vương Chấn: các tấu chương từ dưới tâu lên Anh Tông đều để Vương Chấn phê duyệt . Vì vậy uy quyền của Vương Chấn ngày càng lớn. [4]
Do sự chuyên quyền của Vương Chấn, Trương thái hoàng thái hậu từng ra tay ngăn chặn, theo di huấn khi còn sống của Minh Thái Tổ không để hoạn quan dự triều chính. Nhưng điều đó chỉ tạm thời cản Vương Chấn. Năm
[1442](/wiki/1442), Trương thái hoàng thái hậu qua đời, từ đó không còn ai ngăn cản sự lộng hành của Vương Chấn.
Nhiều quan lại sợ Vương Chấn nên ra sức lấy lòng Chấn, nhiều người muốn bản tấu được phê đều phải đút lót cho Vương Chấn. Trong số đó không phải tất cả đều mưu đồ cá nhân, cũng có những viên quan như Chu Thầm nhờ đó mà làm lợi cho địa phương mình
. [5]
Khi giao hết quyền cho Vương Chấn, Minh Anh Tông ở sâu trong cung cấm hưởng lạc. Ông hoàn toàn tin tưởng vào tài năng của Vương Chấn, vì từ nhiều đời trước các hoạn quan vào cung đều không biết chữ, trong số các hoạn quan trong triều khi đó chỉ có Vương Chấn xuất thân từ học trò tự hoạn vào cung
. [6]
Bên ngoài, các tông thất nhà Minh liên tiếp được ban thưởng nhiều ruộng đất và bản thân họ cũng cướp nhiều ruộng của dân nghèo làm tài sản riêng
. Vì vậy, nhiều nơi nông dân nổi dậy khởi nghĩa. Năm [7] [1445](/wiki/1445), Diệp Tông Lưu ở [Chiết Giang](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_Giang)khởi binh, bị thua một lần lại chạy sang [Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn)khởi binh lần nữa năm [1447](/wiki/1447). Năm [1448](/wiki/1448), Đặng Mậu Thất ở huyện Sa, Phúc Kiến nổi lên, liên kết với Diệp Tông Lưu. Triều đình sai Trần Mậu, Lương Dao, Trần Dự dẹp được. Cùng lúc, Hoàng Tiêu Dưỡng ở Quảng Đông khởi nghĩa, đến tận năm [1450](/wiki/1450)mới bị trấn áp.
Ngoài biên ải phía tây nam nhà Minh cũng không yên ổn. Lộc Xuyên Tuyên úy ty (
[Vân Nam](/wiki/V%C3%A2n_Nam)) gần [Miến Điện](/wiki/Myanma), thủ lĩnh là cha con Tư Nhiệm Phát, Tư Cơ Phát và Tư Lộc chống triều đình từ năm 1437. Tình hình tạm yên năm [1440](/wiki/1440) khi Tư Nhiệm Phát có ý quy phục, nhưng Minh Anh Tông lại nghe theo Vương Chấn, muốn tỏ rõ võ công triều đình nên huy động nhiều binh sĩ [Tứ Xuyên](/wiki/T%E1%BB%A9_Xuy%C3%AAn), [Quý Châu](/wiki/Qu%C3%BD_Ch%C3%A2u) và Hồ Quảng tham chiến tiếp, dù đến năm [1448](/wiki/1448) có thắng vài trận nhưng cuối cùng vẫn phải thừa nhận địa vị cai trị địa phương này của Tư Lộc . [8]
Chiến sự liên miên cùng sự tham lam của bộ máy cai trị khiến quân đội càng suy yếu. Minh Thái Tổ từng xây dựng chế độ vệ sở, dùng phép "
[ngụ binh ư nông](/wiki/Ng%E1%BB%A5_binh_%C6%B0_n%C3%B4ng)" để quân lĩnh tự cày cấy lấy lương thực, nhưng đến lúc này các võ quan cao cấp và các địa chủ lớn tại địa phương chiếm lấy đất của quân sĩ làm của riêng, thu nhập của đồn điền không đủ nuôi binh sĩ . Quân sĩ bỏ trốn rất nhiều, tính đến năm [9] [1448](/wiki/1448), Bộ Binh báo cáo lên triều đình, tổng số quân sĩ bỏ trốn phải xóa tên lên tới 66 vạn người . Vũ khí trang bị cho quân đội nhà Minh cũng vừa thiếu vừa kém chất lượng, nhiều đồ dùng bị hư hỏng. [[9]](#cite_note-vth316-9)
Tuy
[Mông Cổ](/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95) bị [Minh Thái Tổ](/wiki/Minh_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) đánh đuổi về thảo nguyên phía bắc nhưng vẫn là lực lượng hùng mạnh, luôn uy hiếp biên cương nhà Minh trong những năm sau đó. Tộc Ngõa Lạt là một chi của Mông Cổ, đến đầu thời Minh đã lớn mạnh hơn so với các bộ tộc Mông Cổ khác. Lúc đó Đại hãn Thoát Thoát và thái sư [Dã Tiên](/w/index.php?title=D%C3%A3_Ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1) muốn tiến xuống phía nam.
Nhân lúc quân Minh sa lầy vào cuộc chiến ở phía tây nam, năm
[1442](/wiki/1442) Dã Tiên mở rộng lãnh địa và ảnh hưởng tới các vùng xung quanh, dần dần mở rộng lãnh thổ từ phía đông tới [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn), phía tây tới [Tân Cương](/wiki/T%C3%A2n_C%C6%B0%C6%A1ng).
Năm
[1448](/wiki/1448), Dã Tiên lại cử đoàn sứ bộ gồm 2.524 người đến [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh), nói thăng lên 3.598 người để lĩnh thêm đồ thưởng của nhà Minh. Vương Chấn ra lệnh điều tra số lượng sứ bộ, lại thấy ngựa mang cống của Dã Tiên nhỏ gầy, bèn hạ giá ngựa đi, rồi giảm đồ ban thưởng xuống chỉ còn 1/5 . Dã Tiên từng có hứa hẹn thông gia với [10] [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh), thấy triều Minh có ý khất việc đó và làm nhục sứ bộ, bèn nhân cớ đó để khởi binh.
Mùa hè năm
[1449](/wiki/1449), Dã Tiên tập kết binh mã các nơi chuẩn bị tiến xuống phía nam. Tin truyền đến Bắc Kinh, Minh Anh Tông cử sứ đến các trấn Tuyên Phủ, Đại Đồng chỉnh đốn quân bị để đối phó.
Ngày
[11 tháng 7](/wiki/11_th%C3%A1ng_7), quân Ngõa Lạp của Dã Tiên ồ ạt tấn công Đại Đồng. Tướng Ngô Hạo nhà Minh đụng độ Dã Tiên ở Miêu Nhi Trang bị đại bại và tử trận. Minh Anh Tông điều Tỉnh Nguyên mang 4 vạn quân ra cứu viện, cũng bị tiêu diệt hoàn toàn . [11]
Vương Chấn ra sức cổ vũ Anh Tông thân chinh noi theo gương các vua đời trước đánh Mông Cổ như Minh Thái Tổ và Minh Thành Tổ. Minh Anh Tông quen hưởng lạc, chưa có kinh nghiệm gian khổ trận mạc nên nghĩ việc quân sự khá đơn giản và nghe theo lời Vương Chấn
. [12]
Các đại thần như Thượng thư Bộ Binh là Khoáng Dã, Hữu thị lang Bộ Binh là
[Vu Khiêm](/wiki/Vu_Khi%C3%AAm), Thượng thư bộ Lại là Vương Trực... thấy Anh Tông định thân chinh, vội vã dâng sớ can ngăn, nhưng Anh Tông nhất định không nghe theo. Ngày rằm tháng 7 năm đó, ông ban chiếu thân chinh, để em là Thành vương [Chu Kỳ Ngọc](/wiki/Minh_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%B4ng) trấn thủ kinh thành, Phò mã đô úy Tiêu Kính phụ chính . [13]
Tình hình ngoài mặt trận càng ngày càng bất lợi cho quân Minh. Ngày 16 tháng 7, Anh Tông lên đường ra mặt trận, mang theo 50 vạn tướng sĩ
[[13]](#cite_note-An_T.C3.A1c_Ch.C6.B0.C6.A1ng.2C_s.C3.A1ch_.C4.91.C3.A3_d.E1.BA.ABn.2C_tr_90-13) , đêm hôm đó đại quân đóng ở Ma Gia Lĩnh. Ngày 23 tháng 4 đại quân đến Tuyên Phủ. Những ngày hành quân liên tiếp có mưa gió, mọi người lo lắng, lương thảo không đủ, quân lĩnh đều mệt mỏi. Các quan xin Anh Tông ngừng hành quân vì quân sĩ kém hăng hái. Nhưng Anh Tông giao hết quyền cho Vương Chấn. Chấn một mực muốn đánh, hạ lệnh ba quân bày trận [14] . [[15]](#cite_note-vth323-15)
Ngày 28, Anh Tông tới phía nam thành Dương Hòa. Quân sĩ trông thấy xác chết của quân nhà trong trận đánh trước đó với quân Ngõa Thích, đều hoảng sợ. Ngày 1 tháng 8 thì đại quân đến Đại Đồng. Lúc này Dã Tiên sau trận thắng đã chủ động rút về phía bắc chờ đợi thời cơ. Vương Chân muốn phát lệnh bắc tiến, thái giám thân tín là Quách Kính vội báo với Vương Chấn về tình hình bi đát ngoài mặt trận của quân Minh. Vương Chấn biết tin thật, bắt đầu lo lắng, bèn quyết định rút quân về
. [16]
Ngày 2 tháng 8, đại quân bắt đầu rút về phía đông. Ban đầu, Vương Chấn định đi theo đường Tử Kinh Quan là đường ngắn để về nhanh. Tuy nhiên, đây cũng là đường qua Úy châu – quê Vương Chấn. Đi được 40 dặm, Vương Chấn chợt thay đổi ý định, sợ số quân lớn 50 vạn người sẽ giẫm nát lúa màu quê nhà, do đó quyết định đổi hướng hành quân từ đường đông nam lên đường đông bắc, đi theo đường cũ từ Tuyên Phủ về kinh. Việc thay đổi lộ trình vừa kéo dài thời gian, vừa gây ra nghi hoặc lớn trong các tướng sĩ
. [16]
Ngày 7 tháng 8, Anh Tông tới đến
[Tuyên Phủ](/w/index.php?title=Tuy%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1). [Dã Tiên](/w/index.php?title=D%C3%A3_Ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1) phát hiện quân Minh đi đường vòng mất thời gian, bèn dẫn quân từ phía bắc đón đường vây đánh. Thượng thư Bộ Binh là Khoáng Dã đề nghị cử tinh binh đi sau cùng chặn hậu, còn xa giá phải nhanh chóng chạy vào cửa ải, nhưng Vương Chấn ra sức phản đối.
Ngày 10 tháng 8, Anh Tông đến đông nam Tuyên Phủ, ngày 12 sắp khởi hành thì nhận được tin báo quân Dã Tiên đã đuổi tới gần. Anh Tông bèn hạ lệnh đóng quân dựng trại một chỗ, cử anh em Ngô Khắc Trung và Ngô Khắc Cần ra chặn hậu. Dã Tiên đánh tới, giết chết anh em họ Ngô.
Chập tối, Anh Tông nghe tin anh em họ Ngô tử trận, bèn cử Chu Dũng, Tiết Phụ mang 4 vạn quân ra đánh, nhưng gặp phục binh ở hẻm núi Diều Nhi, toàn quân bị tiêu diệt.
Ngày 13, Anh Tông cùng đại quân tới pháo đài Thổ Mộc (Thổ Mộc Bảo), phía đông cách thành Hoài Lai 20 dặm. Quần thần kiến nghị kéo đến bảo vệ Hoài Lai, nhưng Vương Chấn cho rằng còn hơn 1000 xe quân dụng chưa tới, hạ lệnh toàn quân đóng lại Thổ Mộc Bảo để chờ đợi. Quân Minh chọn chỗ cao đóng trại, nhưng không tìm được nguồn nước.
Ngày 14 tháng 8, kỵ binh Ngõa Lạt đuổi đến nơi, bao vây chặt quân Minh, cắt đường nước suối phía nam cách đó 15 dặm. Quân Minh bị đói khát, phải kịch chiến suốt đêm ở phụ cận Ma Cốc Khẩu. Quân Minh không tìm được đường ra.
Đang lúc nguy cấp, có sứ giả của Dã Tiên tới xin nghị hòa, làm ra vẻ muốn rút quân. Anh Tông không biết là dối trá, bèn cho học sĩ Tào Nại thảo chiếu nghị hòa, rồi sai sứ sang gặp Dã Tiên. Vương Chấn cho rằng vòng vây đã được mở, vội hạ lệnh cho quân đi đến chỗ có gần nước. Trong lúc quân Minh tranh nhau đi lấy nước mất hàng lối thì quân Ngõa Lạt đột ngột tấn công. Mấy chục vạn quân Minh không kịp trở tay, không có đường chạy trốn, bị tử trận, thây nằm ngổn ngang
[[17]](#cite_note-vth326-17) . [18]
Hộ vệ tướng quân Phàn Trung trong lúc hỗn loạn nổi giận cầm gậy đánh chết Vương Chấn. Sau đó Phàn Trung ra trận nhưng không chống nổi quân Ngõa Lạt và bị tử trận. Cùng bị giết với mấy chục vạn quân Minh có trên 50 quan văn võ là:
[Trương Phụ](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5), Trần Doanh, Vương Tá (Thượng thư Bộ Hộ), Khoáng Dã (Thượng thư Bộ Binh), Tào Nại, Đình Tư, Vương Vĩnh Hòa, Đặng Khởi.
Minh Anh Tông biết không còn khả năng trốn chạy, bèn xuống
[ngựa](/wiki/Ng%E1%BB%B1a) chọn chỗ ngồi nhìn về hướng nam, chỉ còn 1 viên [hoạn quan](/wiki/Ho%E1%BA%A1n_quan) bên cạnh. Một kị binh Ngõa Lạt đuổi đến, muốn lấy bộ áo giáp quý giá trên người ông, nhưng ông cự tuyệt. Người lĩnh Ngõa Lạt định giết ông thì anh người đó phi ngựa tới ngăn lại vì trông thấy phong cách bất thường của ông. Hai anh em người lính dẫn Minh Anh Tông đến gặp em Dã Tiên là Trại San vương.
Vừa gặp Trại San vương, Anh Tông cất tiếng hỏi thân thế. Trại San vương nghe khẩu khí ông rất kinh ngạc, vội báo cho Dã Tiên. Dã Tiên bèn sai hai thủ hạ là Cáp Ba quốc sư và Cáp Giả Lý Bình Chương từng đi sứ nhà Minh đến nhận mặt. Sau khi xác định rõ là vua nhà Minh, Dã Tiên rất mừng, cho rằng đã có cơ hội tiến vào trung nguyên như các vua
[nhà Nguyên](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn) trước đây . [19]
Dã Tiên muốn lấy Anh Tông làm con tin, bèn mang ông tới giao cho doanh trại của Bá Nhan Thiếp Mục Nhi phải bảo vệ.
Ngày 16 tháng 8, Dã Tiên mang Anh Tông đến phía nam thành Tuyên Phủ, bắt ông đứng ra dụ quân Minh trong thành phải mở cửa. Tướng giữ thành là Quách Đăng không chịu vì hiểu ý đồ cốt vơ vét của cải trong thành của Dã Tiên chứ không có ý định giết Anh Tông
. Dã Tiên đành mang ông trở về doanh trại cũ trong [20] [sa mạc](/wiki/Hoang_m%E1%BA%A1c), huy động thêm lực lượng để mở chiến dịch mới đánh trung nguyên.
Được tin Anh Tông bị bắt, triều đình
[nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) ở [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh) gấp gáp đối phó, lập em ông là Thành vương Chu Kỳ Ngọc lên làm vua mới, tức là [Minh Đại Tông](/wiki/Minh_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%B4ng), lấy [niên hiệu](/wiki/Ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u) là Cảnh Thái và vọng tôn ông làm [thái thượng hoàng](/wiki/Th%C3%A1i_th%C6%B0%E1%BB%A3ng_ho%C3%A0ng). Tôn thái hậu và [hoàng hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) thu gom rất nhiều [vàng](/wiki/V%C3%A0ng) [bạc](/wiki/B%E1%BA%A1c) châu báu lên xe để chuẩn bị xin đánh đổi lấy Anh Tông . [21]
Trong số những người bị bắt cùng Anh Tông, có hoạn quan Hỉ Ninh đầu hàng Dã Tiên, mang tình hình Trung Nguyên nói với Dã Tiên. Cuối tháng 9 năm
[1449](/wiki/1449), Dã Tiên tập hợp xong lực lượng các bộ tộc, kéo xuống phía nam tấn công [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh). Ngày 1 tháng 10 quân Mông Cổ đến Đại Đồng. Đến chân thành, Dã Tiên tuyên bố ý định mang Anh Tông về để khiến nội bộ nhà Minh thù hận giết nhau. Anh Tông biết Dã Tiên sẽ không giết mình. Nhân lúc có tri phủ Hoắc huyện từ hang nước vào lén dâng ngỗng và rượu, Anh Tông sai đi nói với Quách Đăng hết sức giữ thành Đại Đồng.
Quả nhiên khi Dã Tiên đến chân thành, Quách Đăng một lần nữa không chịu mở thành. Dã Tiên bèn tiến về Bắc Kinh. Quách Đăng phi báo về triều. Ngày 1 tháng 10, Dã Tiên tiến đến
[Lư Cầu Kiều](/w/index.php?title=L%C6%B0_C%E1%BA%A7u_Ki%E1%BB%81u&action=edit&redlink=1). Minh Anh Tông viết thư sai người gửi cho Tôn thái hậu và vua em Cảnh Thái thông báo tình hình, đề nghị cố sức phòng thủ.
Ngày
[13 tháng 10](/wiki/13_th%C3%A1ng_10), quân Ngõa Lạt đánh thành. Quân Minh dưới sự chỉ huy của Thượng thư Bộ Binh mới là [Vu Khiêm](/wiki/Vu_Khi%C3%AAm) đã kháng cự mãnh liệt. Dã Tiên cố sức đánh không nổi, lại sợ viện binh quân Minh các nơi kéo đến chặn đường về, nên ngày 15 tháng 10 nhổ trại lui về phía bắc.
Qua lần công kích Bắc Kinh bất thành, Dã Tiên nhận ra ý định dùng Anh Tông tiến vào trung nguyên để khôi phục nhà Nguyên sẽ không thành công, mặt khác hai nước còn gián đoạn hoạt động buôn bán, tổn hại kinh tế không nhỏ. Vì vậy Dã Tiên bắt đầu có ý định trả lại Anh Tông
. [22]
Mùa đông năm đó, Anh Tông bị đưa lên ngựa trở về sa mạc, bên cạnh có 3 viên thủ hạ của Dã Tiên: Viên Bân, Hồ Ly và Cáp Minh thường ngủ cùng ông. Lâu ngày, quan hệ giữa ông và họ trở nên khá thân thiết. Dã Tiên đối đãi với Anh Tông rất hậu: 2 ngày cho 1 còn cừu, 5 ngày cho 1 con dê, 7 ngày cho 1 con bò; còn sữa bò sữa cừu không thiếu. Dã Tiên còn muốn gả em gái cho Anh Tông, nhưng ông tìm cách từ chối
. [22]
Sau nhiều lần dùng Minh Anh Tông làm chiêu bài để lừa và ép triều đình nhà Minh các điều kiện về đất đai không thành, sang năm
[1450](/wiki/1450), Dã Tiên sai người báo với triều đình nhà Minh ý định trả lại Anh Tông về Bắc Kinh. Nhà Minh xảy ra tranh luận gay gắt về vấn đề đón ông về. Vua em Cảnh Thái không muốn nhường lại ngôi vị nên lấy lý do Dã Tiên nhiều lần gian dối trong việc nghị hòa để phản đối . Sau khi bàn bạc với các đại thần, Cảnh Thái quyết định sẽ đón Anh Tông trở về ở ngôi thượng hoàng, vì ngôi vua của Cảnh Thái đã định [23] . [[24]](#cite_note-vth333-24)
Ngày
[1 tháng 7](/wiki/1_th%C3%A1ng_7) năm [1450](/wiki/1450), sứ bộ nhà Minh do Lý Thực đứng đầu lên đường đưa thư, nhưng nội dung chỉ nói tới nghị hòa không nói tới việc đón thượng hoàng Anh Tông. Ngày 11 tháng 7, Lý Thực tới chỗ Dã Tiên. Dã Tiên để Lý Thực gặp Anh Tông. Anh Tông thông qua thư từ của sứ bộ, biết vua em Cảnh Thái không muốn đón mình về, bèn nhờ Lý Thực báo với vua em, mình sẽ lui về trông coi lăng tẩm tổ tông hoặc làm dân thường, không trở lại ngôi báu nữa; mặt khác ông cảnh báo vua Cảnh Thái, nếu còn để ông làm tù binh, Dã Tiên còn tiếp tục quấy rối biên cương phía bắc . [25]
Anh Tông quy trách nhiệm bại trận cho Vương Chấn và tỏ ý căm hận
[hoạn quan](/wiki/Ho%E1%BA%A1n_quan) Ninh Hỉ phản bội. Vì vậy ông đề nghị Dã Tiên để Ninh Hỉ cùng trở về với sứ bộ [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) thương nghị với triều đình Cảnh Thái. Theo mưu kế do Anh Tông dặn trong mật thư, tướng Cao Bân đi tới Tuyên Phủ hợp tác với quân Minh trong thành, bắt giữ Hỉ Ninh mang xé xác . [26]
Trong khi Lý Thực chưa về tới Bắc Kinh, Khả hãn Thoát Thoát cũng không thích sự chuyên quyền của Dã Tiên, bèn sai sứ đến giảng hòa với vua Cảnh Thái. Cảnh Thái sai Dương Thiện đi đáp lễ nhưng vẫn không đả động việc đón Anh Tông trở về. Nhưng Dương Thiện nuôi ý định đón Anh Tông, bèn tự mình bỏ ra rất nhiều tiền riêng mang nhiều lễ vật cho Dã Tiên và cố thuyết phục Dã Tiên. Kết quả Dã Tiên quyết định trao trả Anh Tông về.
Ngày
[2 tháng 8](/wiki/2_th%C3%A1ng_8) năm [1450](/wiki/1450), Minh Anh Tông lên đường trở về Trung Quốc sau 1 năm làm tù binh. Dã Tiên mang quân theo đưa tiễn nửa ngày đường. Khi chia tay, Dã Tiên lấy một bộ quần áo chiến và 1 bộ cung tên tặng ông. Còn Bá Nhan Thiếp Mộc Nhi tiếp tục đưa tiễn ông 2 ngày đường.
Anh Tông trở về qua Thổ Mộc Bảo, cúng tế các tướng sĩ tử trận trước kia. Ngày rằm tháng 8, ông trở về tới
[Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh). Khi qua An Định Môn, vua em Đại Tông cùng văn võ bá quan ra đón, rồi đưa ông về ở trong Nam cung.
## Thời kỳ Cảnh Thái[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&action=edit§ion=3)]
Minh Anh Tông bị Đại Tông khống chế ở
[Diên An cung](/w/index.php?title=Di%C3%AAn_An_cung&action=edit&redlink=1), còn gọi là [Nam cung](/w/index.php?title=Nam_cung&action=edit&redlink=1) hay [Tiểu Nam Thành](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_Nam_Th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1), nhỏ bé hơn nhiều so với Tử Cấm Thành cũ mà ông từng ở khi còn ở ngôi. Ông bị Đại Tông cử người canh giữ nghiêm ngặt.
Ngày
[11 tháng 11](/wiki/11_th%C3%A1ng_11) là ngày sinh thứ 23 của ông, [Minh Đại Tông](/wiki/Minh_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%B4ng) đã từ chối kiến nghị của một số quan lại Bộ Lễ về việc cử hành long trọng mừng sinh nhật ông. Cuối năm đó, Thượng thư Bộ Lễ là Hồ Hoàng lại đề nghị tới [Tết nguyên đán](/wiki/T%E1%BA%BFt_Nguy%C3%AAn_%C4%90%C3%A1n) để mọi người tới chúc mừng [thái thượng hoàng](/wiki/Th%C3%A1i_th%C6%B0%E1%BB%A3ng_ho%C3%A0ng), nhưng Đại Tông cũng cự tuyệt. Sang những năm sau, năm nào Bộ Lễ cũng đề nghị cử hành lễ chúc mừng ông khi tới dịp nhưng không được Đại Tông chấp thuận . [27]
Sang năm
[1452](/wiki/1452), con Anh Tông là thái tử Chu Kiến Thâm bị phế truất, thay vào đó là Chu Kiến Tế - con trai vua Đại Tông. Tuy nhiên năm sau, Chu Kiến Tế chết yểu. Ngự sử Chung Đồng dâng sớ đề nghị phục hồi ngôi thái tử cho Chu Kiến Thâm, nhưng Đại Tông không nghe, giận dữ sai đánh đòn gậy khiến Chung Đồng bị chết.
Minh Anh Tông bị canh giữ chặt chẽ.
[Hoạn quan](/wiki/Ho%E1%BA%A1n_quan) Nguyễn Lãng và Vương Dao từng nhận đồ dùng do ông tặng mang ra ngoài, liền bị Đại Tông bắt giam, kết quả cả 2 cùng chết. Đến năm [1455](/wiki/1455), Đại Tông theo kiến nghị của hoạn quan Cao Bình, sai chặt hết cây cối của cung Diên An để đề phòng những người lén lút vượt tường cao qua lại với ông.
Cuộc sống hằng ngày của ông cũng rất vất vả, chỉ còn lại số rất ít các thị vệ, thức ăn chỉ được đưa qua lỗ nhỏ, vừa ít vừa kém chất. Hoàng hậu Tiền thị phải làm việc ngày đêm, làm ra được một số đồ thêu mang bán để đổi lấy đồ ăn thức uống, bên nhà mẹ Tiền hoàng hậu cũng phải tiếp tế thêm
. [28]
Tháng 12 năm
[1456](/wiki/1456), Minh Đại Tông bị bệnh nặng. Tết nguyên đán [1457](/wiki/1457), Đại Tông không thể tự cử hành các lễ đầu năm, phải sai đại thần [Thạch Hanh](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Hanh&action=edit&redlink=1) làm thay. Thạch Hanh đoán chắc Đại Tông sẽ không qua khỏi, liền bàn với [Dương Thiện](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_Thi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), [Tào Cát Tường](/w/index.php?title=T%C3%A0o_C%C3%A1t_T%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1) chuẩn bị Anh Tông trở lại ngôi vị. Thạch Hanh sai người báo cho Anh Tông biết, rồi tâu lên Tôn thái hậu. Đêm 16 tháng giêng năm 1457, Anh Tông đáp lại với Thạch Hanh và Từ Hữu Trinh nhất trí với đề nghị của họ.
Minh Đại Tông dự định sáng ngày 17 tháng giêng sẽ lâm triều. Canh ba sáng 17 tháng giêng, Thạch Hanh cùng Hữu đô ngự sử
[La Thông](/w/index.php?title=La_Th%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) dẫn quân tiến về thành Nam. Canh tư, hơn 1000 quân dưới quyền Từ Hữu Trinh tiến vào thành, đánh tan quân canh giữ Anh Tông, đưa ông lên xe.
Sáng hôm đó khi trăm quan vào triều đợi từ canh 5, nhưng khi lên điện thì thấy Anh Tông xuất hiện, tuyên bố trở lại Hoàng vị. Ngay hôm sau, ông hạ lệnh bắt những người thân tín với Đại Tông như
[Vu Khiêm](/wiki/Vu_Khi%C3%AAm), [Vương Văn](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%83n&action=edit&redlink=1).
Ngày 21
[tháng giêng](/wiki/Th%C3%A1ng_gi%C3%AAng), đổi niên hiệu Cảnh Thái thứ 8 thành *Thiên Thuận*. Năm đó ông 31 tuổi. Sự kiện này được gọi là [Đoạt môn chi biến](/w/index.php?title=%C4%90o%E1%BA%A1t_m%C3%B4n_chi_bi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) (夺门之变; Binh biến đoạt môn).
## Thời kỳ Thiên Thuận[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&action=edit§ion=4)]
Ngay sau khi trở lại ngôi vua, Minh Anh Tông phế truất Đại Tông đang bệnh nặng làm Thành vương như cũ, cho ra ở Tây cung. Chỉ mấy ngày sau Thành vương Chu Kỳ Ngọc qua đời. Có ý kiến cho rằng Thành vương bị Anh Tông sai người sát hại
. [29]
Sau đó ông hạ lệnh khôi phục chức tước, danh dự cho hoạn quan Vương Chấn, lập con là Chu Kiến Thâm trở lại ngôi thái tử. Những người có công làm binh biến được phong thưởng lớn có tới 3000 người. Nhiều người thăng tiến thời Cảnh Thái đều bị giáng chức hàng loạt
. [30]
Từ Hữu Trinh và Thạch Hanh trở thành công thần, muốn trừ bỏ Vu Khiêm và Vương Văn, bèn quy cho Vu Khiêm và Vương Văn tội muốn lập Tương vương Chu Chiêm Thiện (chú của Anh Tông và Đại Tông) làm vua. Kết quả hai người bị Minh Anh Tông kết án tử hình. Mọi người trong thiên hạ đều nói Vu Khiêm có công đánh lui quân Ngõa Thích bị chết oan. Việc sát hại Vu Khiêm của Minh Anh Tông bị đánh giá là sai lầm lớn nhất của ông trong lần làm vua thứ 2
. [31]
Từ khi Vu Khiêm bị sát hại, việc quân sự bị bỏ bễ, Anh Tông lo buồn và hối hận vì việc này
. Minh Anh Tông giao việc triều chính cho Từ Hữu Trinh. Những người tham gia binh biến sau khi được đắc sủng chỉ chú trọng làm việc riêng tư, cuối cùng nảy sinh những việc tranh chấp quyền lực giữa những người này. [32]
Từ Hữu Trinh muốn độc quyền nắm triều đình, nên mâu thuẫn với
[Tào Cát Tường](/w/index.php?title=T%C3%A0o_C%C3%A1t_T%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1) và [Thạch Hanh](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Hanh&action=edit&redlink=1). Hai bên chia bè cánh tố cáo lẫn nhau, kết quả Hữu Trinh bị biếm đi làm quan ở Quảng Đông rồi Vân Nam. Quyền thế trong triều rơi vào tay hoạn quan Tào Cát Tường nắm quyền trong cung và tướng Thạch Hanh nắm quyền bên ngoài, cùng những người họ hàng, thân tín của họ.
Sự chuyên quyền của hai người khiến Anh Tông khó chịu. Thạch Hanh cho cháu là Thạch Bưu tuyển mộ huấn luyện binh mã ở Đại Đồng, bị Tổng binh Đại Đồng là Lý Văn (vốn có mâu thuẫn với Thạch Hanh) tố cáo với Anh Tông. Tháng 3 năm 1459, Anh Tông bèn triệu Thạch Bân về kinh, nhưng đến tháng 7 Thạch Bưu mới về, dắt theo 50 người do Dương Bân đứng đầu. Những người này làm theo lời Thạch Bưu, đồng loạt tiến cử Thạch Hanh đi trấn thủ Đại Đồng. Anh Tông thêm nghi ngờ việc kéo bè cánh của họ Thạch, bèn bắt giam Thạch Bưu thẩm vấn.
Các quan trong triều thấy Thạch Bưu bị bắt, biết Anh Tông có ý trừ họ Thạch, nên đồng loạt dâng sớ kể tội Thạch Hanh, trong đó có cả những người từng cùng phe với họ Thạch. Anh Tông bèn hạ lệnh bắt giam Thạch Hanh. Thạch Hanh bị giam đến ngày 16 tháng 2 thì chết trong ngục, mấy ngày sau thì Thạch Bưu cũng bị xử tử.
Họ Thạch bị diệt, chú cháu Tào Cát Tường và Tào Khâm cũng sợ hãi sẽ bị trừ bỏ. Tào Cát Tường quyết định dùng đảo chính quân sự, nên rất biệt đãi quân sĩ bộ hạ. Hai chú cháu dự định khởi sự rạng sáng ngày 2 tháng 7 năm
[1461](/wiki/1461). Sau khi bàn bạc xong, một thủ hạ viên tướng Mã Lượng người Mông Cổ sợ thất bại bèn chạy tới hoàng cung trình báo. Hai tướng gác hoàng cung là Ngô Cẩn, Tôn Đường vội báo cho Anh Tông biết. Anh Tông ngay đêm đó triệu tập và bắt giữ Tào Cát Tường, rồi sai đóng chặt các cửa thành.
Tào Khâm thấy Mã Lượng bỏ trốn, vội vã khởi sự, ngay sáng hôm đó giết chết 2 tướng Lộc Cảo và Khấu Thâm. Tướng Tôn Đường cùng Thượng thư Bộ Công là Triệu Vinh tập hợp được hơn 2000 binh mã tới bảo vệ hoàng cung. Tào Khâm đánh không nổi phải bỏ chạy về nhà. Hai tướng phát binh đuổi theo. Tào Khâm đâm đầu xuống giếng tự vẫn.
## Qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&action=edit§ion=5)]
Sau khi Anh Tông dẹp xong lực lượng quyền thần họ Thạch và họ Tào, chính trường nhà Minh tương đối yên ổn. Trung tuần tháng chạp năm Thiên Thuận thứ 7, tức là đầu năm
[1464](/wiki/1464) dương lịch, Minh Anh Tông mắc bệnh nặng không thể ra coi triều được.
Năm Thiên Thuận thứ 8 (
[1464](/wiki/1464)), ông không còn tự mình xử lý công việc được nữa, nên lệnh cho Hoàng thái tử [Chu Kiến Thâm](/wiki/Minh_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%B4ng) lên [Văn Hoa điện](/w/index.php?title=V%C4%83n_Hoa_%C4%91i%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) để [nhiếp chính](/wiki/Nhi%E1%BA%BFp_ch%C3%ADnh). Ngày 16 [tháng chạp](/wiki/Th%C3%A1ng_ch%E1%BA%A1p), bệnh quá nặng, Hoàng đế tự liệu không thể qua khỏi, bèn triệu Hoàng thái tử và văn võ bá quan đến bên giường dặn dò. Ông dặn Thái tử mấy việc: [Tiền hoàng hậu](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Trang_Du%E1%BB%87_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)chung hoạn nạn với ông nhưng không có con, Thái tử phải tận hiếu để Tiền hậu không xung đột với mẹ Thái tử là [Chu quý phi](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_T%C3%BAc_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu).
- Bãi bỏ chế độ
[tuẫn táng](/w/index.php?title=Tu%E1%BA%ABn_t%C3%A1ng&action=edit&redlink=1)phi tần (phi tần bị chôn sống) theo ông sau khi ông qua đời . [[33]](#cite_note-vth359-33)
Năm
[1464](/wiki/1464), ngày 17 [tháng giêng](/wiki/Th%C3%A1ng_gi%C3%AAng), Hoàng đế băng hà đúng 7 năm sau ngày ông trở lại ngôi , thọ 38 tuổi. Thái tử Chu Kiến Thâm lên nối ngôi, tức là [34] [Minh Hiến Tông](/wiki/Minh_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%B4ng)Thành Hóa hoàng đế. [Tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_2) năm đó, ông được tôn [thụy hiệu](/wiki/Th%E1%BB%A5y_hi%E1%BB%87u) là **Pháp Thiên Lập Đạo Nhân Minh Thành Kính Chiên Văn Hiến Vũ Chí Đức Quang Hiếu Duệ hoàng đế** (法天立道仁明誠敬昭文憲武至德廣孝睿皇帝), [miếu hiệu](/wiki/Mi%E1%BA%BFu_hi%E1%BB%87u) là [Anh Tông](/wiki/Anh_T%C3%B4ng) (英宗). Theo cách đặt tên thụy, *Duệ* là có thể làm thánh, *Anh* là nổi trội hơn người.
Tháng 5 năm đó, ông được chôn ở
[Dụ Lăng](/wiki/D%E1%BB%A5_L%C4%83ng) (裕陵) trong [Minh thập tam lăng](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_nh%C3%A0_Minh&action=edit&redlink=1).
## Nhận định[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&action=edit§ion=6)]
Minh Anh Tông không được sử sách đánh giá cao. Thời đại ông sống là giai đoạn chuyển tiếp từ thịnh sang suy của nhà Minh, ông không có biện pháp hiệu quả nào để ngăn chặn tình hình xấu đi. Minh Anh Tông tin dùng gian thần khiến nền chính trị suy đồi.
Sang lần làm vua thứ 2, ông có được một vài thành tựu: ngăn chặn quyền thần, bãi bỏ chế độ tuẫn táng cung phi theo vua đã hình thành từ các triều đại trước
[[33]](#cite_note-vth359-33) . Việc bãi bỏ chế độ tuẫn táng của ông được xem là đáng lưu lại thịnh đức cho đời sau [35] . [[33]](#cite_note-vth359-33)
## Gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&action=edit§ion=7)]
- Cha:
[Minh Tuyên Tông](/wiki/Minh_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng)Chu Chiêm Cơ.
- Mẹ:
[Hiếu Cung Chương hoàng hậu](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Cung_Ch%C6%B0%C6%A1ng_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)Tôn thị (孝恭章皇后孙氏, 1399 - 1462), người Trân Bình, [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng). Cha bà là Vĩnh Thành huyện chủ bộ [Tôn Trung](/w/index.php?title=T%C3%B4n_Trung&action=edit&redlink=1)(孙忠). Nhập cung phong vị [Quý phi](/wiki/Qu%C3%BD_phi), rất được Tuyên Tông sủng ái. Sau khi [Hồ hoàng hậu](/wiki/Cung_Nh%C6%B0%E1%BB%A3ng_Ch%C6%B0%C6%A1ng_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)bị phế, bà trở thành [Hoàng hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu). Khi Anh tông kế vị, tôn hiệu *Thượng Thánh hoàng thái hậu*(上圣皇太后), về sau cải thành *Thánh Liệt Từ Thọ hoàng thái hậu*(圣烈慈寿皇太后).
- Hậu phi:
[Hiếu Trang Duệ hoàng hậu](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_Trang_Du%E1%BB%87_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)Tiền thị (孝莊睿皇后錢氏, 1426 - 1468), con gái Đô chỉ huy thiên sự [Tiền Quý](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%81n_Qu%C3%BD&action=edit&redlink=1). Trong thời gian Anh Tông bị cầm tù ở Mông Cổ, bà từng bán hết tài sản riêng, cầu Trời Phật phù hộ cho Anh Tông. Do khóc nhiều và đau khổ, bà bị bệnh, liệt một chân và bị mù . [[36]](#cite_note-36) [Hiếu Túc hoàng hậu](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_T%C3%BAc_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)Chu thị (孝肅皇后周氏, ? - 1504), người [Xương Bình](/wiki/X%C6%B0%C6%A1ng_B%C3%ACnh), con gái Cẩm y vệ Thiên hộ Ninh quốc công [Chu Năng](/w/index.php?title=Chu_N%C4%83ng&action=edit&redlink=1)(周能). Xuất thân cung nữ, sau vào hầu Anh Tông thì đắc sủng, sơ phong là [Quý phi](/wiki/Qu%C3%BD_phi). Bà sinh ra [Minh Hiến Tông](/wiki/Minh_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%B4ng)và Sùng Giản vương [Chu Kiến Trạch](/w/index.php?title=Chu_Ki%E1%BA%BFn_Tr%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1)và [Trùng Khánh công chúa](/w/index.php?title=Tr%C3%B9ng_Kh%C3%A1nh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1). [Cung Hòa An Tĩnh Thuận phi](/w/index.php?title=Cung_H%C3%B2a_An_T%C4%A9nh_Thu%E1%BA%ADn_phi&action=edit&redlink=1)Phàn thị (恭和安靜順妃樊氏, 1414 - 1470), người huyện [Đan Đồ](/wiki/%C4%90an_%C4%90%E1%BB%93), sinh 1 hoàng nữ chết non. [Trang Tĩnh An Vinh Thục phi](/w/index.php?title=Trang_T%C4%A9nh_An_Vinh_Th%E1%BB%A5c_phi&action=edit&redlink=1)Cao thị (莊靜安榮淑妃高氏, 1429 - 1511), cung nhân, khi Anh tông ở Nam cung sủng hạnh, sinh hạ 1 nam 1 nữ. Sau khi Anh Tông tức vị, phong làm *Thục phi*(淑妃). [Trang Hi Đoan Túc An phi](/w/index.php?title=Trang_Hi_%C4%90oan_T%C3%BAc_An_phi&action=edit&redlink=1)Dương thị (莊僖端肅安妃杨氏, 1414 - 1487), người [Liêu Dương](/wiki/Li%C3%AAu_D%C6%B0%C6%A1ng), cha là [Dương Bá Nhan](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_B%C3%A1_Nhan&action=edit&redlink=1)(杨伯颜), chú là [Kim ngô hữu vệ chỉ huy đồng tri](/w/index.php?title=Kim_ng%C3%B4_h%E1%BB%AFu_v%E1%BB%87_ch%E1%BB%89_huy_%C4%91%E1%BB%93ng_tri&action=edit&redlink=1)(金吾右卫指挥同知) [Dương Nghiễm](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_Nghi%E1%BB%85m&action=edit&redlink=1)(杨广), mẹ Trương thị (张氏), là chị của [Cẩm y vệ bách hộ](/w/index.php?title=C%E1%BA%A9m_y_v%E1%BB%87_b%C3%A1ch_h%E1%BB%99&action=edit&redlink=1)(锦衣卫百户) [Trương Phúc An](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%C3%BAc_An&action=edit&redlink=1)(张福安). Vào cung làm cung nữ, sau Anh tông sủng ái phong làm An phi (安妃). [Đoan Tĩnh An Hòa Huệ phi](/w/index.php?title=%C4%90oan_T%C4%A9nh_An_H%C3%B2a_Hu%E1%BB%87_phi&action=edit&redlink=1)Vương thị (端靖安和惠妃王氏). [Cung Đoan Trang Huệ Đức phi](/w/index.php?title=Cung_%C4%90oan_Trang_Hu%E1%BB%87_%C4%90%E1%BB%A9c_phi&action=edit&redlink=1)Ngụy thị (恭端莊惠德妃魏氏). [Tĩnh Trang An Mục Thần phi](/w/index.php?title=T%C4%A9nh_Trang_An_M%E1%BB%A5c_Th%E1%BA%A7n_phi&action=edit&redlink=1)Vạn thị (靖莊安穆宸妃万氏). [Chiêu Túc Tĩnh Đoan Hiền phi](/w/index.php?title=Chi%C3%AAu_T%C3%BAc_T%C4%A9nh_%C4%90oan_Hi%E1%BB%81n_phi&action=edit&redlink=1)Vương thị (昭肅靖端賢妃王氏). [Trinh Thuận Ý Cung Kính phi](/w/index.php?title=Trinh_Thu%E1%BA%ADn_%C3%9D_Cung_K%C3%ADnh_phi&action=edit&redlink=1)Lưu thị (貞順懿恭敬妃刘氏). [An Hòa Vinh Tĩnh Lệ phi](/w/index.php?title=An_H%C3%B2a_Vinh_T%C4%A9nh_L%E1%BB%87_phi&action=edit&redlink=1)Lưu thị (安和榮靖麗妃刘氏). [Đoan Trang Chiêu phi](/w/index.php?title=%C4%90oan_Trang_Chi%C3%AAu_phi&action=edit&redlink=1)Vũ thị (端莊昭妃武氏). [Cung An Hòa phi](/w/index.php?title=Cung_An_H%C3%B2a_phi&action=edit&redlink=1)Cung thị (恭安和妃宮氏). [Chiêu Tĩnh Cung phi](/w/index.php?title=Chi%C3%AAu_T%C4%A9nh_Cung_phi&action=edit&redlink=1)Lưu thị (昭靜恭妃刘氏). [Chiêu Ý Hiền phi](/w/index.php?title=Chi%C3%AAu_%C3%9D_Hi%E1%BB%81n_phi&action=edit&redlink=1)Lý thị (昭懿賢妃李氏). [Cung Tĩnh Trang phi](/w/index.php?title=Cung_T%C4%A9nh_Trang_phi&action=edit&redlink=1)Triệu thị (恭靖莊妃趙氏). [Vinh Tĩnh Trinh phi](/w/index.php?title=Vinh_T%C4%A9nh_Trinh_phi&action=edit&redlink=1)Vương thị (榮靖貞妃王氏).
- Hoàng tử:
- Hoàng trưởng tử
[Chu Kiến Thâm](/wiki/Minh_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%B4ng)[朱見深], tức **Hiến Tông Thuần hoàng đế**(憲宗純皇帝), mẹ là [Hiếu Túc hoàng hậu](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_T%C3%BAc_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu).
- Hoàng nhị tử
[Chu Kiến Lân](/w/index.php?title=Chu_Ki%E1%BA%BFn_L%C3%A2n&action=edit&redlink=1)[朱見潾, [7 tháng 5](/wiki/7_th%C3%A1ng_5), [1448](/wiki/1448)- [7 tháng 9](/wiki/7_th%C3%A1ng_9), [1517](/wiki/1517)], thụy hiệu *Đức Trang vương*[德莊王], mẹ là [Vạn Thần phi](/w/index.php?title=T%C4%A9nh_Trang_An_M%E1%BB%A5c_Th%E1%BA%A7n_phi&action=edit&redlink=1).
- Hoàng tam tử
[Chu Kiến Thực](/w/index.php?title=Chu_Ki%E1%BA%BFn_Th%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1)[朱見湜, [2 tháng 8](/wiki/2_th%C3%A1ng_8), [1449](/wiki/1449)- [30 tháng 8](/wiki/30_th%C3%A1ng_8), [1451](/wiki/1451)], chết sớm, mẹ là Vạn Thần phi.
- Hoàng tứ tử
[Chu Kiến Thuần](/w/index.php?title=Chu_Ki%E1%BA%BFn_Thu%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1)[朱見淳, [3 tháng 4](/wiki/3_th%C3%A1ng_4), [1450](/wiki/1450)- [3 tháng 1](/wiki/3_th%C3%A1ng_1), [1453](/wiki/1453)], thụy hiệu *Hứa Điệu vương*[許悼王], mẹ là [Vương Huệ phi](/w/index.php?title=%C4%90oan_T%C4%A9nh_An_H%C3%B2a_Hu%E1%BB%87_phi&action=edit&redlink=1).
- Hoàng ngũ tử
[Chu Kiến Chú](/w/index.php?title=Chu_Ki%E1%BA%BFn_Ch%C3%BA&action=edit&redlink=1)[朱見澍, [12 tháng 3](/wiki/12_th%C3%A1ng_3), [1452](/wiki/1452)- [13 tháng 10](/wiki/13_th%C3%A1ng_10), [1472](/wiki/1472)], thụy hiệu *Tú Hoài vương*[秀懷王], mẹ là [Cao Thục phi](/w/index.php?title=Trang_T%C4%A9nh_An_Vinh_Th%E1%BB%A5c_phi&action=edit&redlink=1).
- Hoàng lục tử
[Chu Kiến Trạch](/w/index.php?title=Chu_Ki%E1%BA%BFn_Tr%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1)[朱見澤, [2 tháng 5](/wiki/2_th%C3%A1ng_5), [1455](/wiki/1455)- [27 tháng 8](/wiki/27_th%C3%A1ng_8), [1505](/wiki/1505)], thụy hiệu *Sùng Giản vương*[崇簡王], mẹ là Hiếu Túc hoàng hậu.
- Hoàng thất tử
[Chu Kiến Tuấn](/w/index.php?title=Chu_Ki%E1%BA%BFn_Tu%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1)[朱見浚, [11 tháng 7](/wiki/11_th%C3%A1ng_7), [1456](/wiki/1456)- [16 tháng 8](/wiki/16_th%C3%A1ng_8), [1527](/wiki/1527)], thụy hiệu *Cát Giản vương*[吉簡王], mẹ là Vạn Thần phi.
- Hoàng bát tử
[Chu Kiến Trị](/w/index.php?title=Chu_Ki%E1%BA%BFn_Tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)[朱見治, [18 tháng 3](/wiki/18_th%C3%A1ng_3), [1458](/wiki/1458)- [2 tháng 4](/wiki/2_th%C3%A1ng_4), [1472](/wiki/1472)], thụy hiệu *Hãn Mục vương*[忻穆王], mẹ là Vạn Thần phi.
- Hoàng cửu tử
[Chu Kiến Phái](/w/index.php?title=Chu_Ki%E1%BA%BFn_Ph%C3%A1i&action=edit&redlink=1)[朱見沛, [2 tháng 3](/wiki/2_th%C3%A1ng_3), [1463](/wiki/1463)- [13 tháng 6](/wiki/13_th%C3%A1ng_6), [1505](/wiki/1505)], thụy hiệu *Huy Trang vương*[徽莊王], mẹ là [Ngụy Đức phi](/w/index.php?title=Cung_%C4%90oan_Trang_Hu%E1%BB%87_%C4%90%E1%BB%A9c_phi&action=edit&redlink=1).
- Hoàng nữ:
[Trùng Khánh công chúa](/w/index.php?title=Tr%C3%B9ng_Kh%C3%A1nh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[重慶公主, 1466 - 1499], mẹ là [Hiếu Túc hoàng hậu](/wiki/Hi%E1%BA%BFu_T%C3%BAc_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu). Hạ giá lấy [Chu Cảnh](/w/index.php?title=Chu_C%E1%BA%A3nh&action=edit&redlink=1)(周景). [Gia Thiện công chúa](/w/index.php?title=Gia_Thi%E1%BB%87n_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[嘉善公主, ? - 1499], mẹ là Vương Huệ phi. Năm Thành Hóa thứ 2 ( [1466](/wiki/1466)), hạ giá lấy [Vương Tăng](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_T%C4%83ng&action=edit&redlink=1)(王增), Binh bộ thượng thư. [Thuần An công chúa](/w/index.php?title=Thu%E1%BA%A7n_An_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[淳安公主], mẹ là Vạn Thần phi, hạ giá lấy [Thái Chấn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_Ch%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1)(蔡震). [Sùng Đức công chúa](/w/index.php?title=S%C3%B9ng_%C4%90%E1%BB%A9c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[崇德公主, ? - 1489], mẹ là Dương An phi. Năm Thành Hóa thứ 2, hạ giá lấy [Dương Vĩ](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9&action=edit&redlink=1)(楊偉) (cháu [Dương Thiện](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_Thi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1)(楊善)). [Quảng Đức công chúa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%E1%BB%A9c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[廣德公主], mẹ là Vạn Thần phi. Năm Thành Hóa thứ 8 ( [1472](/wiki/1472)), hạ giá lấy [Phàn Khải](/w/index.php?title=Ph%C3%A0n_Kh%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1)(樊凱). Chết tháng 8 năm Thành Hóa thứ 20 (1484). [Nghi Hưng công chúa](/w/index.php?title=Nghi_H%C6%B0ng_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[宜興公主], mẹ là Vi Đức phi. Năm Thành Hóa thứ 9 ( [1473](/wiki/1473)), hạ giá lấy [Mã Thành](/wiki/M%C3%A3_Th%C3%A0nh_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))(馬誠). Chết năm Chính Đức thứ 9 (1514). [Long Khánh công chúa](/w/index.php?title=Long_Kh%C3%A1nh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[隆慶公主], mẹ là Cao Thục phi. Năm Thành Hóa thứ 9 ( [1473](/wiki/1473)), hạ giá lấy [Du Thái](/w/index.php?title=Du_Th%C3%A1i&action=edit&redlink=1)(游泰). Chết năm Thành Hóa thứ 15 (1479). [Gia Tường công chúa](/w/index.php?title=Gia_T%C6%B0%E1%BB%9Dng_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)[嘉祥公主], mẹ là phi họ Lưu. Năm Thành Hóa thứ 13 ( [1477](/wiki/1477)), hạ giá lấy [Hoàng Dung](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_Dung_(nh%C3%A0_Minh)&action=edit&redlink=1)(黃鏞). Chết năm 1485.
- Hoàng cửu nữ, mẹ là Vi Đức phi, chết non.
- Hoàng thập nữ, mẹ là Phàn Thuận phi, chết non.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&action=edit§ion=8)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&action=edit§ion=9)]
- An Tác Chương (
[1996](/wiki/1996)), *Chuyện những kẻ bạo tàn trong lịch sử*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
- Vương Thiên Hữu chủ biên (
[2004](/wiki/2004)), *Mười sáu hoàng đế triều Minh*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
- Cát Kiếm Hùng chủ biên (
[2006](/wiki/2006)), *Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 3*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
- Hồ Hán Sinh (
[2002](/wiki/2002)), *Bí mật lăng tẩm triều Minh*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
- Đặng Huy Phúc (
[2001](/wiki/2001)), *Các hoàng đế Trung Hoa*, Nhà xuất bản Hà Nội
- Nguyễn Khắc Thuần (
[2003](/wiki/2003)), *Các đời đế vương Trung Quốc*, Nhà xuất bản Giáo dục
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Minh_Anh_T%C3%B4ng&action=edit§ion=10)] [^](#cite_ref-1) *Lưu ý*: Ngày tháng ở đây được lấy theo [lịch Julius](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Julius). **Bị quân** [^](#cite_ref-2) [Mông Cổ](/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95)bắt, được em trai là [Cảnh Thái Đế](/wiki/Minh_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%B4ng)phong làm [Thái thượng hoàng](/wiki/Th%C3%A1i_th%C6%B0%E1%BB%A3ng_ho%C3%A0ng), và giữ chức này cho tới năm 1457. **Leo K. Shin (2006).** [^](#cite_ref-3) [. Ấn bản Đại học Cambridge.](http://books.google.com/books?vid=ISBN0521853540&id=DOb-4JU18UAC&pg=RA2-PA159&lpg=RA2-PA159&ots=ateFoeCLyZ&dq=%22Zhengtong+Emperor%22&ie=ISO-8859-1&output=html&sig=CPjWuJzTIMJ_A2ibM4UkL3QPqAU) *The Making of the Chinese State: Ethnicity and Expansion on the Ming Borderlands* [ISBN 0-521-85354-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521853540). **An Tác Chương, sách đã dẫn, tr 80** [^](#cite_ref-4) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 308** [^](#cite_ref-vth308_5-0) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 302** [^](#cite_ref-vth302_6-0) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 310** [^](#cite_ref-vth310_7-0) **Tư Nhiệm Phát thua chạy sang Miến Điện rồi bị giết, Tư Cơ Phát bị thua trận thì Tư Lộc lại được dựng lên, nhà Minh không thể tiêu diệt được** [^](#cite_ref-8)
- ^
**a** [Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 316](#cite_ref-vth316_9-1) **ă** **An Tác Chương, sách đã dẫn, tr 89** [^](#cite_ref-10) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 320** [^](#cite_ref-vth320_11-0) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 321** [^](#cite_ref-vth321_12-0)
- ^
**a** [An Tác Chương, sách đã dẫn, tr 90](#cite_ref-An_T.C3.A1c_Ch.C6.B0.C6.A1ng.2C_s.C3.A1ch_.C4.91.C3.A3_d.E1.BA.ABn.2C_tr_90_13-1) **ă** **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 322** [^](#cite_ref-14) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 323** [^](#cite_ref-vth323_15-0)
- ^
**a** [Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 324](#cite_ref-vth324_16-1) **ă** **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 326** [^](#cite_ref-vth326_17-0) **An Tác Chương, sách đã dẫn, tr 93** [^](#cite_ref-18) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 328** [^](#cite_ref-vth328_19-0) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 329** [^](#cite_ref-20) **An Tác Chương, sách đã dẫn, tr 95** [^](#cite_ref-21)
- ^
**a** [Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 331](#cite_ref-vth331_22-1) **ă** **Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 129** [^](#cite_ref-23) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 333** [^](#cite_ref-vth333_24-0) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 334** [^](#cite_ref-vth334_25-0) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 335** [^](#cite_ref-vth335_26-0) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 338** [^](#cite_ref-27) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 340** [^](#cite_ref-28) **Đặng Huy Phúc, sách đã dẫn, tr 438** [^](#cite_ref-29) **Đặng Huy Phúc, sách đã dẫn, tr 346** [^](#cite_ref-30) **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 344** [^](#cite_ref-31) **.Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 344. Sau này con Anh Tông là** [^](#cite_ref-32) [Minh Hiến Tông](/wiki/Minh_Hi%E1%BA%BFn_T%C3%B4ng)lên ngôi đã minh oan cho Vu Khiêm
- ^
**a** **ă** [Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 359](#cite_ref-vth359_33-2) **â** **Vương Thiên Hữu, sách đã dẫn, tr 361** [^](#cite_ref-vth361_34-0) **Hồ Hán Sinh, sách đã dẫn, tr 300** [^](#cite_ref-35) **Hồ Hán Sinh, sách đã dẫn, tr 301** [^](#cite_ref-36)
|
|


markdown:
# Mossoró
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Mossoró|
|— Đô thị —|
|
|
Cờ hiệu ![]()
|
|![]()
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Flag_of_Brazil.svg/22px-Flag_of_Brazil.svg.png)
[Brasil](/wiki/Brasil) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_Brasil) [Rio Grande do Norte](/wiki/Rio_Grande_do_Norte) [Vùng thuộc bang](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_thu%E1%BB%99c_bang_Brasil&action=edit&redlink=1) [Oeste Potiguar](/w/index.php?title=Oeste_Potiguar&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Brasil&action=edit&redlink=1) [Mossoró](/wiki/Mossor%C3%B3_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)) 2(814.755 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(282/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [BRT](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Brasil)( [UTC-3](/wiki/UTC-3)) **Mossoró** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_Brasil&action=edit&redlink=1) thuộc bang [Rio Grande do Norte](/wiki/Rio_Grande_do_Norte), [Brasil](/wiki/Brasil). Đô thị này có diện tích 2110,207 km², dân số năm 2007 là 229787 người, mật độ 108,9 người/km². [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Mossor%C3%B3&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mossor%C3%B3&action=edit§ion=1)] **Dữ liệu lấy từ các bảng của từng mục riêng** [^](#cite_ref-1)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1067 miss, cp1065 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


markdown:
# Quận La Plata, Colorado
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Quận La Plata, Colorado
|
|Bản đồ
|
|![]()
Vị trí trong tiểu bang
[Colorado](/wiki/Colorado) ![ Bản đồ Hoa Kỳ có ghi chú đậm tiểu bang Colorado](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Map_of_USA_CO.svg/200px-Map_of_USA_CO.svg.png)
![ Bản đồ Hoa Kỳ có ghi chú đậm tiểu bang Colorado](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Map_of_USA_CO.svg/200px-Map_of_USA_CO.svg.png)
Vị trí của tiểu bang Colorado trong
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) **Thống kê** [1874](/wiki/1874) [Quận lỵ](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_l%E1%BB%B5) [Durango](/wiki/Durango,_Colorado) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
- Tổng cộng
- Đất
- Nước
1.700
[mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng_Anh)(4.403 [km²](/wiki/Km%C2%B2))
1.692 mi² (4.383 km²)
8 mi² (20 km²), 0.46%
[Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)
- (
[2000](/wiki/2000))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
43.941
26/dặm vuông (10/km²)
[Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [Miền Núi](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_n%C3%BAi): [UTC-7](/wiki/UTC-7)/ [-6](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8) **Website:** [co.laplata.co.us](http://co.laplata.co.us) **Đặt tên theo:** [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha)có nghĩa là [bạc](/wiki/B%E1%BA%A1c) **quận đông dân thứ 14 bang Colorado** **Quận La Plata** là một [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Colorado](/wiki/Colorado), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Quận này được đặt tên theo [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha) có nghĩa là [bạc](/wiki/B%E1%BA%A1c). Theo điều tra dân số của [Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3) năm 2000, quận có dân số 43.941 người, ước tính dân số năm 2006 là 47.936 . Quận lỵ đóng ở [1] [Durango](/wiki/Durango,_Colorado).
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_La_Plata,_Colorado&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_La_Plata,_Colorado&action=edit§ion=1)]
Theo
[Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3), quận có diện tích 4403 km2, trong đó có 20 km2 là diện tích mặt nước.
### Các xa lộ chính[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_La_Plata,_Colorado&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_La_Plata,_Colorado&action=edit§ion=2)]
### Quận giáp ranh[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_La_Plata,_Colorado&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_La_Plata,_Colorado&action=edit§ion=3)]
## Thông tin nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_La_Plata,_Colorado&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_La_Plata,_Colorado&action=edit§ion=4)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_La_Plata,_Colorado&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_La_Plata,_Colorado&action=edit§ion=5)] [^](#cite_ref-PopEstCounty_1-0) [“Annual County Population Estimates and Estimated Components of Change: ngày 1 tháng 4 năm 2000 to ngày 1 tháng 7 năm 2006 (CO-EST2006-alldata)”](http://www.census.gov/popest/counties/files/CO-EST2006-ALLDATA.csv)( [CSV](/w/index.php?title=Comma-separated_values&action=edit&redlink=1)). *2006 Population Estimates*. [United States Census Bureau](/w/index.php?title=United_States_Census_Bureau&action=edit&redlink=1), Population Division. Ngày 22 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2007.


markdown:
# Quận Sherman, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Quận Sherman** là một quận thuộc [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Kansas](/wiki/Kansas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Theo điều tra dân số năm 2000 của [Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3), quận có dân số 6760 người. Quận lỵ là Goodland. Quận Sherman là một lệnh cấm, hoặc quận "khô", cho đến khi Hiến pháp Kansas đã được sửa đổi vào năm 1986 và cử tri chấp thuận việc bán rượu cho uống cá nhân Theo 6 [Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3), quận có tổng diện tích là 1.056 dặm vuông (2.735 km ²), trong đó, 1.056 dặm vuông (2.735 km ²) là đất và 0 dặm vuông (1 km ²) của nó (0,02%) là mặt nước.
Quận Sherman là một trong bốn quận Kansas theo chuẩn giờ miền núi.

X-Cache: cp1053 miss, cp1065 miss


markdown:
# Quận Upson, Georgia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này
|cần thêm . **Quận Upson** là một [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) trong [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Georgia](/wiki/Georgia,_Hoa_K%E1%BB%B3), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Quận lỵ đóng ở thành phố [, Georgia](/w/index.php?title=,_Georgia&action=edit&redlink=1) . Theo điều tra dân số năm 6 [2000](/wiki/2000)của [Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3), quận có dân số người . [2](/wiki/Wikipedia:Tham_kh%E1%BA%A3o_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc#2)
## Thông tin nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Upson,_Georgia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Upson,_Georgia&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1068 miss, cp1065 miss


markdown:
►► Like mạnh những hình ảnh này, nếu bạn ủng hộ Bản Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp 1992 của các nhân sĩ - trí thức Việt Nam :) !
►►
**TOÀN VĂN BẢN KIẾN NGHỊ:** [http://boxitvn.blogspot.com/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html](http://boxitvn.blogspot.com/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html)
(Trong hình là những công dân đã kí tên vào Bản Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp Việt Nam - do những trí thức hàng đầu của đất nước khởi thảo. Mới đây, để quảng bá rộng rãi bản kiến nghị, họ đã cùng thực hiện một sáng kiến độc đáo và giản đơn: Chụp ảnh mình với khẩu hiệu ủng hộ trên tay, rồi sử dụng hình làm Avatar trên Blog và Facebook.)
►►
** BẠN VÀ TÔI, MỖI CHÚNG TA ĐỀU CÓ THỂ GÓP TIẾNG NÓI ỦNG HỘ CỦA MÌNH BẰNG MỘT HÀNH ĐỘNG GIẢN ĐƠN NHƯ VẬY! **
HÃY CÙNG:
- In khẩu hiệu trong hình.
DOWNLOAD KHẨU HIỆU TẠI ĐÂY:
[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=594070100619741&set=a.593209917372426.155612.114731331886956&type=3](https://www.facebook.com/photo.php?fbid=594070100619741&set=a.593209917372426.155612.114731331886956&type=3)
- Chụp ảnh cá nhân với khẩu hiệu đó.
- Sử dụng ảnh này trên blog, facebook cá nhân và gửi ảnh cho
[Nhật ký Yêu nước](https://www.facebook.com/nhatkyyeunuoc1).
- Phổ biến việc làm này cho bạn bè và người thân.
**MỌI TIẾNG NÓI YÊU NƯỚC, DÙ NHỎ BÉ VÀ GIẢN ĐƠN, ĐỀU KHÔNG HỀ VÔ ÍCH** :)! **Đăng bởi Admin X - Nhật ký yêu nước!**
_________________________________________________________
**English Version
By TM1111** **Let’s Post Photos in Support of the Petition for Revision of the 1992 Constitution** **From The Patriotic Diary Blog**
“Like” these photos if you support the Petition for the Revision of the 1992 Constitution headed by the top patriots and intellectuals of the country.
**FULL TEXT OF THE PETITION:** [http://boxitvn.blogspot.com/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html](http://boxitvn.blogspot.com/2013/01/kien-nghi-ve-sua-oi-hien-phap-1992.html)
(The photos below show citizens who signed the Petition for the Revision of the Constitution of Vietnam, penned by the top intellectuals in the country. They recently came up with a unique but simple idea to spread word to the public throughout the country: that each supporter takes a photo of himself/herself holding a sign supporting the petition and then uses it as an Avatar on his/her blog or Facebook page.)
**YOU AND I, WE EACH CAN ALSO LEND OUR SUPPORT THROUGH SUCH SIMPLE ACTION!**
LET’S:
- Print out such a sign by downloading it from the following link:
[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=594070100619741&set=a.593209917372426.155612.114731331886956&type=3](https://www.facebook.com/photo.php?fbid=594070100619741&set=a.593209917372426.155612.114731331886956&type=3)
- Take a picture of yourself holding the sign
- Use it on your blog or Facebook page, and also send it to The Patriotic Diary.
- Spread word to your friends and family about this campaign.
**ANY PATRIOTIC VOICE, HOWEVER SMALL OR SIMPLE, WILL BE OF USE!** **Posted by Admin X – The Patriotic Diary**
Khi đăng lại bài vở từ Dân Luận, rất mong các bạn ghi rõ nguồn và
**chèn đường dẫn (link)** tới trang Dân Luận để giúp chúng tôi phát triển. Xin chân thành cảm ơn!
## Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn
## 9 phản hồi
Thành viên Con Đường Việt Nam ủng hộ quan điểm của bản dự thảo sửa đổi Hiến Pháp
Bạn Trang Nhung chụp ảnh ủng hộ bản dự thảo Hiến Pháp...
Hôm nay đã có hơn 1000 người ký tên ủng hộ Bản Kiến Nghị về Sửa Đổi Hiến Pháp 1992.
Không biết tương tác của Facebook dở hay do nhóm Nhật ký yêu nước không công khai sự kiện này (ở đây). Nếu được mong nhóm công khai để người không có tài khoản Facebook vẫn vô coi được.
Mở ngoặc: Lời kêu gọi thực thi Quyền con người theo hiến pháp đã có gần 3500 người ký tên. So với tuần trước là 3000 người. Mong rằng tốc độ này sẽ tăng lên nữa. Hiện tại người mới nhất là cô Lê Thị Công Nhân, một gương mặt thân quen với chúng ta :-) Nhân tiện chúc cô và gia đình nhiều sức khỏe.
11:56pm Thứ Sáu ngày 25 tháng 1 năm 2013
Cập nhật bản tin
Bổ xung thêm hình:
Hê hê, gửi phản hồi đi rồi, tự nhiên một loạt ảnh xuất hiện, rất ốôc dộôc và, xin lỗi...
Về nguyên tắc, một bài báo bàn về ẢNH thì chí ít cũng phải có vài tấm ảnh? Tôi không hiểu cách làm báo này!
## Kiến nghị Hiến pháp bỏ Điều 4
Những người ký kiến nghị nói Đảng CSVN nên chấp nhận cạnh tranh để lấy lại lòng tin
Hàng trăm trí thức đã ký tên vào một bản Bấm Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp 92, hiện đang lưu hành trên mạng internet.
Hiện danh sách ký tên đã có tới trên 350 người, trong đó có các nhân sỹ trí thức hàng đầu Việt nam và người Việt ở nước ngoài.
Nhóm những người chấp bút bản kiến nghị, với những cái tên như TS Nguyễn Quang A, TS Lê Đăng Doanh, GS Nguyễn Huệ Chi, Nhà báo Tống Văn Công... cho hay họ muốn thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về việc góp ý kiến vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992.
"Hiến pháp của một quốc gia do dân làm chủ bảo đảm quyền lực thực sự thuộc về nhân dân và được hình thành từ sự thỏa thuận giữa các thành phần đa dạng trong xã hội."
Những người kiến nghị cho rằng dự thảo hiến pháp hiện đang đưực trưng cầu ý kiến "chưa thấu suốt bản chất của một hiến pháp dân chủ, chưa thể hiện sự tin cậy, tín nhiệm của nhân dân với chính quyền theo tinh thần thỏa thuận kiến tạo một môi trường có sự kiểm soát bên trong và bên ngoài đối với quyền lực".
Bởi vậy, những người này đề xuất kiến nghị 7 điểm cho dự thảo sửa đổi Hiến pháp.
## Cạnh tranh là xu thế lịch sử
Một trong những kiến nghị quan trọng liên quan tới Điều 4 của Hiến pháp hiện hành, nói Đảng Cộng sản Việt Nam là "lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội", tuy không nhắc trực tiếp Điều 4.
Những người kiến nghị cho rằng: "Nếu Hiến pháp thực sự do nhân dân quyết định thì việc định trước vai trò lãnh đạo nhà nước và xã hội thuộc về một tổ chức chính trị hay một tầng lớp là trái với quyền làm chủ của nhân dân, quyền con người, quyền công dân và ngược với bản chất của một nhà nước pháp quyền".
Bởi vậy, người dân phải được bầu cử tự do, dân chủ, định kỳ để lựa chọn lãnh đạo Nhà nước và xã hội.
"Một chính đảng thực sự có chính nghĩa, phục vụ lợi ích của nhân dân sẽ không lo bị thất bại trong các cuộc bầu cử như vậy."
Bản kiến nghị viết rõ: "Việc đảng cầm quyền chấp nhận cạnh tranh chính trị là phù hợp với xu thế lịch sử, là điều kiện cho sự phát triển của đất nước, đáp ứng đòi hỏi của nhân dân, kể cả các đảng viên trung thực của Đảng Cộng sản Việt Nam trước bối cảnh hiện nay của đất nước".
Chỉ có tiếp thu ý kiến trên, theo những người viết kiến nghị, Đảng Cộng sản Việt Nam mới có thể "lấy lại niềm tin đã từng có trong dân để thực sự trở thành lực lượng lãnh đạo chính trị được xã hội chấp nhận".
Tiếp theo kiến nghị đầu tiên này, là sáu kiến nghị khác về quyền con người; sở hữu đất đai; tổ chức Nhà nước; lực lượng vũ trang; trưng cầu dân ý đối với Hiến pháp và thời hạn góp ý kiến sửa đổi Hiến pháp.
## Sở hữu đất đai
Đáng chú ý, kiến nghị về sở hữu đất đai nói: "Quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân kể từ Hiến pháp Việt Nam 1980 là sự sao chép Hiến pháp Liên Xô, một điều hoàn toàn xa lạ với nhân dân Việt Nam và đã gây ra rất nhiều bất ổn xã hội".
Đây cũng là lý do gây ra các vụ khiếu kiện về đất đai, tao điều kiện cho tham nhũng "gây thiệt hại cho nhân dân, đặc biệt là nông dân".
"Vì thế chúng tôi kiến nghị sửa đổi Điều 57 của Dự thảo, trở lại như Hiến pháp 1946 và Hiến pháp 1959."
Gợi ý của kiến nghị là: “Sở hữu tư nhân, tập thể, cộng đồng và nhà nước về đất đai được tôn trọng. Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ và thống nhất quản lý đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản và các tài nguyên, nguồn lợi khác ở vùng biển, thềm lục địa, vùng trời và các tài sản khác do Nhà nước đầu tư”.
Về lực lượng vũ trang, những người kiến nghị viết: "Mọi hoạt động của các lực lượng vũ trang chỉ để bảo vệ sự toàn vẹn của lãnh thổ quốc gia và phục vụ nhân dân".
"Lực lượng vũ trang phải trung thành với Tổ quốc và nhân dân chứ không phải trung thành với bất kỳ tổ chức nào, như quy định tại Điều 70 của Dự thảo."
Bởi vậy, họ yêu cầu bỏ quy định lực lượng vũ trang phải trung thành với Đảng Cộng sản Việt Nam.
Những người có tên trong danh sách cũng đề nghị kéo dài thời hạn trưng cầu ý kiến tới hết năm 2013 chứ không chỉ ba tháng như đã định.
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2013/01/130123_constitution_petition.shtml
Nhờ các bác nhóm dịch thuật dịch sang tiếng Anh bản tin này để cho báo giới nước ngoài biết với nhé :D

WARC-Truncated: length

X-Generator: Drupal 7 (http://drupal.org)

Set-Cookie: __cfduid=dfc8835faca2f8b417bcaa63209779d2e1474965646; expires=Wed, 27-Sep-17 08:40:46 GMT; path=/; domain=.danluan.org; HttpOnly

Server: cloudflare-nginx

Cache-Control: no-cache, must-revalidate

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
BUY TICKETS
Fri may
12
2017
SuicideGirls: Blackheart Burlesque
Washington DC
the Howard Theatre
SEE ALL TOUR DATES
Join
Profiles
Groups
SuicideGirls
Photos
Videos
Shop
Vital Stats
twwly
Ontario, Canada
SG Since 2002
Followers
5999
Following
118
Everything
Photos
Video
Blogs
Groups
From Others
No photos available.
Search
Press enter to search
Fast
Hi-res
+
Buy
Print
Join Now! Members see even more...
Back to gallery
Crop your photo
Save Photo

Content-Language: en

Set-Cookie: csrftoken=C2sWWecqVe3d0g95i2l06fyrNQUhpgzi; expires=Tue, 26-Sep-2017 09:45:49 GMT; Max-Age=31449600; Path=/

Server: nginx

Vary: Cookie, Accept-Language, Host, Accept-Encoding

Via: 1.1 vegur


markdown:
Thứ 2 - 7: hoạt động từ
**7:30 - 20:00**
Chủ nhật: hoạt động từ
**8:00 - 17:00**
Giỏ hàng rỗng
Địa chỉ: 292A Hòa Bình, Phường Hiệp Tân, Quận Tân Phú, Tp. Hồ Chí Minh
MST: 0303615027 do Sở Kế Hoạch Và Đầu Tư Tp.HCM cấp ngày 10/03/2011
Tel: 08.73008182 - Fax: 08.39733234 - Email:
[hotro@vinabook.com](mailto:hotro@vinabook.com)
★ ★ ★ ★ ★
Hãy Đăng ký

Vary: Accept-Encoding

X-Frame-Options: sameorigin

Set-Cookie: debugger=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache