markdown:
# Dassault Group
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Dassault Group** ( *Tập đoàn Dassault*), (GIMD, Groupe Dassault, hay **Groupe Industriel Marcel Dassault S.A.**) là một tập đoàn gồm nhiều công ty của [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) do [Serge Dassault](/w/index.php?title=Serge_Dassault&action=edit&redlink=1) thành lập. [Giám đốc điều hành](/wiki/T%E1%BB%95ng_gi%C3%A1m_%C4%91%E1%BB%91c_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) là Claude Dassault và Olivier Costa De Beauregard.
## Công ty con[
[sửa](/w/index.php?title=Dassault_Group&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dassault_Group&action=edit§ion=1)] [Dassault Aviation](/wiki/Dassault_Aviation); [Dassault Falcon](/wiki/Dassault_Falcon)Jet; [S.A.B.C.A.](/w/index.php?title=S.A.B.C.A.&action=edit&redlink=1)(thiết kế và chế tạo thiết bị hàng không không gian); [Sogitec](/w/index.php?title=Sogitec&action=edit&redlink=1)(mô phỏng và các hệ thống hỗ trợ logic hợp nhất); [Dassault Systèmes](/wiki/Dassault_Systemes);
- Société de Véhicules Electriques (SVE), một liên doanh giữa Dassault và
[Heuliez](/w/index.php?title=Heuliez&action=edit&redlink=1)để phát triển xe ô tô chạy điện ( [Cleanova](/w/index.php?title=Cleanova&action=edit&redlink=1)II dựa trên [Renault Kangoo](/w/index.php?title=Renault_Kangoo&action=edit&redlink=1)), Chủ tịch và CEO là Gérard Thery; [Figaro](/w/index.php?title=Figaro&action=edit&redlink=1)(công ty truyền thông, bao gồm [Le Figaro](/wiki/Le_Figaro)và [FC Nantes Atlantique](/w/index.php?title=FC_Nantes_Atlantique&action=edit&redlink=1)); [Immobiliere Dassault](/w/index.php?title=Immobiliere_Dassault&action=edit&redlink=1); [Artcurial](/w/index.php?title=Artcurial&action=edit&redlink=1).

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 hit/1, cp1054 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Ipanema
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Ipanema** là khu đô thị ở phía nam thành phố [Rio de Janeiro](/wiki/Rio_de_Janeiro) của [Brasil](/wiki/Brasil), giữa [Leblon](/w/index.php?title=Leblon&action=edit&redlink=1) và [Arpoador](/w/index.php?title=Arpoador&action=edit&redlink=1). Bãi biển Ipanema đã được lưu danh trong bài hát *Garota de Ipanema* (Cô gái Ipanema), được sáng tác bởi [Antonio Carlos Jobim](/w/index.php?title=Antonio_Carlos_Jobim&action=edit&redlink=1) và được trình bày bởi Jobim, [João](/w/index.php?title=Jo%C3%A3o_Gilberto&action=edit&redlink=1) và Astrud Giberto, và cả [Stan Getz](/w/index.php?title=Stan_Getz&action=edit&redlink=1). Bài hát này đã đứng ở top 5 trong bảng xếp hạng âm nhạc Mĩ mùa hè năm 1964.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ipanema&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ipanema&action=edit§ion=1)]
Hầu hết những vùng đất thuộc Ipanema ngày nay đã từng là lãnh địa của Bá tước José Antonio Moreira Filho.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1066 miss, cp1054 miss

Accept-Ranges: bytes


markdown:
# Louise Françoise de Bourbon
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Louise-Françoise de Bourbon|
|Nữ công tước Bourbon; Công chúa Condé|
|
|![]()
Louise-Françoise as
[Cleopatra](/wiki/Cleopatra_VII)often mistaken for her [sister in law](/w/index.php?title=Anne-Louise-B%C3%A9n%C3%A9dicte_de_Bourbon-Cond%C3%A9&action=edit&redlink=1) [Louis III, Prince of Condé](/w/index.php?title=Louis_III,_Prince_of_Cond%C3%A9&action=edit&redlink=1) [Louis Henri de Bourbon, Duke of Bourbon](/w/index.php?title=Louis_Henri,_Duke_of_Bourbon&action=edit&redlink=1) [Louise Élisabeth de Bourbon](/w/index.php?title=Louise_%C3%89lisabeth_de_Bourbon&action=edit&redlink=1) [Louise Anne de Bourbon](/w/index.php?title=Louise_Anne_de_Bourbon&action=edit&redlink=1) [Marie Anne de Bourbon](/w/index.php?title=Marie_Anne_de_Bourbon_(1697%E2%80%931741)&action=edit&redlink=1) [Charles de Bourbon, Count of Charolais](/w/index.php?title=Charles_de_Bourbon-Charolais&action=edit&redlink=1)
Henriette Louise de Bourbon
[Élisabeth Alexandrine de Bourbon](/w/index.php?title=%C3%89lisabeth_Alexandrine_de_Bourbon&action=edit&redlink=1) [Louis de Bourbon, Count of Clermont](/w/index.php?title=Louis_de_Bourbon-Cond%C3%A9,_comte_de_Clermont&action=edit&redlink=1) [Madame la Duchesse](/w/index.php?title=Prince_du_Sang&action=edit&redlink=1) *HSH*the Dowager Princess of Condé *HSH*the Princess of Condé *HSH*the Duchess of Bourbon [Mademoiselle de Nantes](/w/index.php?title=Fils_de_France&action=edit&redlink=1) [Louis XIV](/w/index.php?title=Louis_XIV_of_France&action=edit&redlink=1) [Françoise-Athénaïs de Montespan](/w/index.php?title=Fran%C3%A7oise-Ath%C3%A9na%C3%AFs,_marquise_de_Montespan&action=edit&redlink=1) [1 tháng 6](/wiki/1_th%C3%A1ng_6), [1673](/wiki/1673) [Tournai](/wiki/Tournai), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [16 tháng 6](/wiki/16_th%C3%A1ng_6), [1743](/wiki/1743)(70 tuổi) [Palais Bourbon](/wiki/Palais_Bourbon) , [[1]](#cite_note-1) [Paris](/wiki/Paris), France **Louise-Françoise de Bourbon, Princess of Condé** ( [Tournai](/wiki/Tournai), [1 tháng 6](/wiki/1_th%C3%A1ng_6) [1673](/wiki/1673)– [Paris](/wiki/Paris), [16 tháng 6](/wiki/16_th%C3%A1ng_6) [1743](/wiki/1743)), là con gái của vua Louis XIV và người tình Madame de Montespan. Theo lời Louise-Françoise, tên bà được đặt theo tên [2] [Louise de La Vallière](/w/index.php?title=Louise_de_La_Valli%C3%A8re&action=edit&redlink=1), một tình nhân của Louis XIV bị chính mẹ Louise-Françoise thay thế vai trò người sủng ái của vua. Louise de La Vallière cũng là mẹ đỡ đầu của Louise-Françoise. Như các anh chị em của mình, Louise-Françoise là một trong những tổ phụ của nhà Orléans.
## Tổ phụ của Louise-Françoise de Bourbon[
[sửa](/w/index.php?title=Louise_Fran%C3%A7oise_de_Bourbon&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Louise_Fran%C3%A7oise_de_Bourbon&action=edit§ion=1)]
|Tổ tiên của Louise Françoise de Bourbon|
|
|
|8.
||17.
||4.
||18.
||9.
||19.
||2.
||20.
||10.
||21.
||5.
||22.
||11.
||23.
||1.
|Louise-Françoise de Bourbon |24. René de Rochechouart, Seigneur de Mortemart
||12. Gaspard de Rochechouart, Marquis of Mortemart
||25. Jeanne de Saulx de Tavannes
||6.
||26. Charles, Count of Maure
||13. Louise de Maure, Countess of Maure
||27. Diane de Pérusse des Cars, Princess of Carency
||3.
||28. Pierre de Grandsaigne, Seigneur de La Flotte
||14. Jean de Grandseigne, Marquis of Marsillac
||29. Françoise Baillard
||7. Diane de Grandseigne
||30. François de La Béraudière, Seigneur de Villechèze
||15. Catherine de La Béraudière, Lady of Villenon
||31. Anne Adrienne Frotier
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Louise_Fran%C3%A7oise_de_Bourbon&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Louise_Fran%C3%A7oise_de_Bourbon&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [Place of Death](http://www.genealogics.org/getperson.php?personID=I00001580&tree=LEO) **Hilton, Lisa, Athénaïs:The Real Queen of France, Little, Brown and Company, London, 2002** [^](#cite_ref-2)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Louise_Fran%C3%A7oise_de_Bourbon&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Louise_Fran%C3%A7oise_de_Bourbon&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1065 miss, cp1054 miss


markdown:
# Xã Osage, Quận Allen, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Osage, Quận Allen, Kansas](/w/index.php?title=Osage,_Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas&redirect=no))
|Xã Osage
|
Osage Township
|—
|![ Vị trí trong Quận Allen, Kansas](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Map_highlighting_Osage_Township%2C_Allen_County%2C_Kansas.svg/250px-Map_highlighting_Osage_Township%2C_Allen_County%2C_Kansas.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Allen, Kansas](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Map_highlighting_Osage_Township%2C_Allen_County%2C_Kansas.svg/250px-Map_highlighting_Osage_Township%2C_Allen_County%2C_Kansas.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Allen](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas), [Kansas](/wiki/Kansas) ![ Vị trí quận Allen trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Map_of_Kansas_highlighting_Allen_County.svg/250px-Map_of_Kansas_highlighting_Allen_County.svg.png)
![ Vị trí quận Allen trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Map_of_Kansas_highlighting_Allen_County.svg/250px-Map_of_Kansas_highlighting_Allen_County.svg.png)
Vị trí quận Allen trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Kansas](/wiki/Kansas) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Kansas&action=edit&redlink=1) [Quận Allen](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Xã Osage** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Osage Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Allen](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas), tiểu bang [Kansas](/wiki/Kansas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 258 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Osage,_Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Osage,_Qu%E1%BA%ADn_Allen,_Kansas&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1055 miss, cp1054 miss


markdown:
# Riello
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Riello, Tây Ban Nha|
|
|
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [León](/wiki/Le%C3%B3n_(t%E1%BB%89nh)) [Đô thị](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_Le%C3%B3n) 2(91 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(100/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) **Riello** là một đô thị trong tỉnh [León](/wiki/Le%C3%B3n_(t%E1%BB%89nh)), [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2004](/wiki/2004) ( [INE](/w/index.php?title=Instituto_Nacional_de_Estad%C3%ADstica_(T%C3%A2y_Ban_Nha)&action=edit&redlink=1)), đô thị này có dân số là 864 người.

X-Cache: cp1054 miss, cp1054 miss


markdown:
# Thái Bình Dương
|
|![]()
trên Trái Đất
[Bắc Băng Dương](/wiki/B%E1%BA%AFc_B%C4%83ng_D%C6%B0%C6%A1ng) [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng) [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng) **Thái Bình Dương** [Nam Đại Dương](/wiki/Nam_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng) [Đại dương thế giới](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1) **Thái Bình Dương** là đại dương lớn nhất trên [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t), nó trải dài từ [Bắc Băng Dương](/wiki/B%E1%BA%AFc_B%C4%83ng_D%C6%B0%C6%A1ng) ở phía bắc đến [Nam Băng Dương](/wiki/Nam_B%C4%83ng_D%C6%B0%C6%A1ng) (hay [châu Nam Cực](/wiki/Ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c) phụ thuộc định nghĩa) ở phía nam, bao quanh là [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81) và [châu Úc](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%9Ac) ở phía tây và [châu Mỹ](/wiki/Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9) ở phía đông.
Thái Bình Dương có diện tích 165,25 triệu km
2 (63,8 triệu dặm 2), chiếm 46% diện tích bề mặt vùng nước, bằng khoảng một phần ba tổng diện tích bề mặt Trái Đất và lớn hơn diện tích của mọi phần đất trên Trái Đất cộng lại. [[1]](#cite_note-ebc-1) [Đường xích đạo](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_x%C3%ADch_%C4%91%E1%BA%A1o) chia Thái Bình Dương thành hai phần "Bắc Thái Bình Dương" và "Nam Thái Bình Dương". Chiều rộng Đông-Tây lớn nhất của đại dương là ở khoảng vĩ độ 5°B, tại đó nó trải dài 19.800 km (12.300 dặm) từ [Indonesia](/wiki/Indonesia) đến bờ biển [Colombia](/wiki/Colombia). Điểm sâu nhất của lớp vỏ Trái Đất nằm trong [rãnh Mariana](/wiki/R%C3%A3nh_Mariana) ở Tây Bắc Thái Bình Dương với độ sâu 10.911 m (35.797 ft). [[2]](#cite_note-2)
Mặc dù người châu Á và châu Đại Dương đã du hành trên Thái Bình Dương từ thời tiền sử, vùng Đông Thái Bình Dương mới lần đầu được quan sát bởi người châu Âu vào đầu thế kỷ 16 khi nhà thám hiểm người Tây Ban Nha
[Vasco Núñez de Balboa](/wiki/Vasco_N%C3%BA%C3%B1ez_de_Balboa) vượt [eo đất Panama](/wiki/Eo_%C4%91%E1%BA%A5t_Panama) vào năm 1513 và khám phá ra "biển phương Nam" lớn, ông đã đặt tên cho nó là *Mar del Sur*. Tên gọi hiện tại khởi nguồn từ nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha [Ferdinand Magellan](/wiki/Ferdinand_Magellan) với chuyến hành trình vòng quanh thế giới của ông vào năm 1521. Magellan gặp thời tiết thuận lợi trong quãng thời gian di chuyển trên đại dương này, bởi vậy ông đã gọi nó là *Mar Pacifico*, có nghĩa "biển thái bình" cả trong [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha) và [Bồ Đào Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha). [[3]](#cite_note-3)
## Mục lục
[1 Lịch sử khám phá](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD_kh.C3.A1m_ph.C3.A1) [2 Địa lý](#.C4.90.E1.BB.8Ba_l.C3.BD) [3 Đặc điểm nước](#.C4.90.E1.BA.B7c_.C4.91i.E1.BB.83m_n.C6.B0.E1.BB.9Bc) [4 Khí hậu](#Kh.C3.AD_h.E1.BA.ADu) [5 Địa chất](#.C4.90.E1.BB.8Ba_ch.E1.BA.A5t) [6 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [7 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [8 Đọc thêm](#.C4.90.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm) [9 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Lịch sử khám phá[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)]
### Các cuộc di cư ban đầu[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Ortelius_-_Maris_Pacifici_1589.jpg/220px-Ortelius_-_Maris_Pacifici_1589.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Ortelius_-_Maris_Pacifici_1589.jpg/220px-Ortelius_-_Maris_Pacifici_1589.jpg)
[Maris Pacifici](/w/index.php?title=Maris_Pacifici&action=edit&redlink=1)của [Ortelius](/w/index.php?title=Abraham_Ortelius&action=edit&redlink=1)(1589), một trong những bản đồ in đầu tiên mô tả Thái Bình Dương; xem thêm: [bản đồ Waldseemüller](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BB%93_Waldseem%C3%BCller&action=edit&redlink=1)(1507). [[4]](#cite_note-4)
Các cuộc di cư quan trọng diễn ra vào thời tiền sử. Khoảng năm 3000 trước công nguyên,
[những người Austronesia](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Austronesia) trên đảo [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) đã làm chủ được những chuyến đi đường dài bằng xuồng và họ đã truyền bá bản thân và ngôn ngữ của mình xuống phía nam đến [Philippines](/wiki/Philippines), [Indonesia](/wiki/Indonesia), và [Đông Nam Á hải đảo](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81_h%E1%BA%A3i_%C4%91%E1%BA%A3o); về phía tây đến [Madagascar](/wiki/Madagascar); phía đông nam đến [New Guinea](/wiki/New_Guinea) và [Melanesia](/wiki/Melanesia); và phía đông đến quần đảo [Micronesia](/wiki/Micronesia), [châu Đại Dương](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng) và [Polynesia](/wiki/Polynesia). [[5]](#cite_note-Stanley2004-5)
Thương mại đường dài phát triển dọc khắp các vùng duyên hải từ
[Mozambique](/wiki/Mozambique) đến [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). Hoạt động buôn bán, đi kèm với đó là tri thức, đã vươn tới quần đảo Indonesia nhưng có vẻ như chưa đến Australia. Ít nhất vào khoảng năm 878, thời điểm xuất hiện một khu người Hồi giáo định cư ở [Quảng Châu](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u), hoạt động thương mại khi đó đa phần nằm dưới sự kiểm soát của người Hồi giáo và Ả rập.
### Sự khám phá của người châu Âu[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=3)]
Lần tiếp xúc đầu tiên của những nhà thám hiểm châu Âu với rìa Tây Thái Bình Dương là chuyến đi của đoàn thám hiểm người Bồ Đào Nha đến
[quần đảo Maluku](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Maluku) vào năm 1512 do [António de Abreu](/w/index.php?title=Ant%C3%B3nio_de_Abreu&action=edit&redlink=1) và [Francisco Serrão](/w/index.php?title=Francisco_Serr%C3%A3o&action=edit&redlink=1) dẫn đầu, [[6]](#cite_note-6) tiếp theo là cuộc thám hiểm đến vùng Hoa Nam của [7] [Jorge Álvares](/w/index.php?title=Jorge_%C3%81lvares&action=edit&redlink=1)năm 1513, cả hai đều thực hiện theo lệnh của [[8]](#cite_note-Porter.2C_Jonathan_1996-8) [Afonso de Albuquerque](/w/index.php?title=Afonso_de_Albuquerque&action=edit&redlink=1).
Phần Đông Thái Bình Dương được khám phá bởi nhà thám hiểm người Tây Ban Nha
[Vasco Núñez de Balboa](/wiki/Vasco_N%C3%BA%C3%B1ez_de_Balboa) vào năm 1513 sau chuyến đi vượt [eo đất Panama](/wiki/Eo_%C4%91%E1%BA%A5t_Panama) tới đại dương mới. Ông đã đặt tên cho nó là [9] *Mar del Sur*(nghĩa đen: "Nam Hải" hay "Biển phương Nam") vì vùng biển này nằm ở phía nam của eo đất, địa điểm mà ông quan sát nó lần đầu.
Sau này, nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha
[Ferdinand Magellan](/wiki/Ferdinand_Magellan) đã dẫn đầu chuyến thám hiểm vòng quanh thế giới bằng thuyền của người Tây Ban Nha khởi hành vào năm 1519. Magellan gọi đại dương này là *Pacífico* (yên bình), lý do bởi đoàn thám hiểm thấy đây là nơi có thời tiết đẹp sau khi họ từng trải qua những vùng biển giông tố gần [Cape Horn](/wiki/Cape_Horn). Để vinh danh Magellan, tên gọi *Biển Magellan* thường được sử dụng để chỉ đại dương này cho tới thế kỷ thứ 18. Sau sự kiện Magellan thiệt mạng tại [10] [Philippines](/wiki/Philippines)năm 1521, nhà thám hiểm người Tây Ban Nha [Juan Sebastián Elcano](/wiki/Juan_Sebasti%C3%A1n_Elcano)đã dẫn đầu đoàn di chuyển vượt [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng)và [Mũi Hảo Vọng](/wiki/M%C5%A9i_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng)quay trở về quê hương, qua đó hoàn thành chuyến hành trình vòng quanh thế giới lần đầu tiên vào năm 1522. Trong giai đoạn 1525–1527, [[11]](#cite_note-oceanario-11) [quần đảo Caroline](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Caroline)và [Papua New Guinea](/wiki/Papua_New_Guinea)được khám phá sau các chuyến thám hiểm đường biển của người Bồ Đào Nha vòng quanh và phía đông [quần đảo Maluku](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Maluku). [[12]](#cite_note-12) Những người Bồ Đào Nha cũng đã đến [[13]](#cite_note-Whiteway-13) [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)vào các năm 1542–43. [[14]](#cite_note-14)
Năm 1564,
[Miguel López de Legazpi](/w/index.php?title=Miguel_L%C3%B3pez_de_Legazpi&action=edit&redlink=1) dẫn đầu một chuyến hành trình bao gồm năm con tàu Tây Ban Nha chở 379 nhà thám hiểm vượt đại dương từ Mexico đến [Philippines](/wiki/Philippines) và [quần đảo Mariana](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Mariana). Trong giai đoạn còn lại của thế kỷ 16, vai trò của người Tây Ban Nha là tối quan trọng, với những chuyến tàu khởi hành từ [15] [Mexico](/wiki/Mexico)và [Peru](/wiki/Peru)vượt Thái Bình Dương, qua [Guam](/wiki/Guam)đến Philippines, hình thành nên [Đông Ấn Tây Ban Nha](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_T%C3%A2y_Ban_Nha&action=edit&redlink=1). Trong vòng hai thế kỷ rưỡi, những chiếc [thuyền buồm Manila](/w/index.php?title=Thuy%E1%BB%81n_bu%E1%BB%93m_Manila&action=edit&redlink=1)đã kết nối [Manila](/wiki/Manila)và [Acapulco](/wiki/Acapulco)qua một trong những tuyến đường giao thương dài nhất lịch sử. Bên cạnh đó, các cuộc thám hiểm của người Tây Ban Nha còn khám phá ra các quần đảo ở Nam Thái Bình Dương như [Tuvalu](/wiki/Tuvalu), [quần đảo Marquises](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Marquises), [quần đảo Cook](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Cook), [quần đảo Solomon](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Solomon), và [quần đảo Admiralty](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Admiralty). [[16]](#cite_note-Fernandez-Armesto_2006_305.E2.80.93307-16)
Sau này, trong công cuộc tìm kiếm
[Terra Australis](/wiki/Terra_Australis) (vùng đất [lớn] phía nam), những nhà thám hiểm người Tây Ban Nha thế kỷ 17 đã khám phá ra [quần đảo Pitcairn](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Pitcairn) và [Vanuatu](/wiki/Vanuatu); và họ đã chèo thuyền qua [eo biển Torres](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Torres) nằm giữa [Australia](/wiki/Australia) và New Guinea. Các nhà thám hiểm Hà Lan cũng tham gia vào hoạt động thương mại và khám phá; vào năm 1942 [Abel Janszoon Tasman](/wiki/Abel_Tasman) phát hiện ra [Tasmania](/wiki/Tasmania) và [New Zealand](/wiki/New_Zealand). [[17]](#cite_note-17)
Trong hai thế kỷ 16 và 17 người Tây Ban Nha đã nhận định Thái Bình Dương là một
* (nghĩa đen: biển kín), với chỉ duy nhất một lối vào từ Đại Tây Dương được biết đến đó là Mare clausum* [eo biển Magellan](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Magellan). Thời điểm đó eo biển này đặt dưới sự tuần tra của các hạm đội được cử đến để ngăn chặn sự xâm nhập của các con tàu không phải Tây Ban Nha. Ở Tây Thái Bình Dương, người Hà Lan đe dọa đến [Philippines](/wiki/Philippines)khi đó đang là thuộc địa của Tây Ban Nha. [[18]](#cite_note-lytle-18)
Giai đoạn thế kỷ 18 đánh dấu sự khởi đầu các chuyến thám hiểm lớn của người Nga ở
[Alaska](/wiki/Alaska) và [quần đảo Aleutian](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Aleutian). Tây Ban Nha cũng cử các đoàn thám hiểm đến [Tây Bắc Thái Bình Dương](/wiki/T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) thuộc Bắc Mỹ và họ đã tới được [đảo Vancouver](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Vancouver) thuộc miền Nam Canada cũng như Alaska. Người Pháp khai phá và định cư ở [Polynesia](/wiki/Polynesia), còn người Anh thì thực hiện ba chuyến du hành với sự tham gia của [James Cook](/wiki/James_Cook) đến Nam Thái Bình Dương, [Australia](/wiki/Australia), [Hawaii](/wiki/Hawaii), và Tây Bắc Thái Bình Dương thuộc Bắc Mỹ. Vào năm 1768, nhà thiên văn học trẻ [Pierre-Antoine Véron](/w/index.php?title=Pierre-Antoine_V%C3%A9ron&action=edit&redlink=1) đã cùng với [Louis Antoine de Bougainville](/wiki/Louis_Antoine_de_Bougainville) thực hiện một chuyến hành trình khám phá, qua đó lần đầu tiên trong lịch sử thiết lập được bề rộng của Thái Bình Dương một cách chính xác. [[19]](#cite_note-Williams2004-19) [Cuộc thám hiểm Malaspina](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_Malaspina&action=edit&redlink=1) là một trong những chuyến hành trình khám phá khoa học đầu tiên do người Tây Ban Nha thực hiện từ 1789 đến 1794. Họ đã đi qua hầu khắp Thái Bình Dương, từ Cape Horn tới Alaska, Guam, Philippines, New Zealand, Australia, và Nam Thái Bình Dương. [[16]](#cite_note-Fernandez-Armesto_2006_305.E2.80.93307-16)
### Thời kỳ chủ nghĩa đế quốc mới[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=4)]
Sự lớn mạnh của
[chủ nghĩa đế quốc](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_%C4%91%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c) trong giai đoạn thế kỷ 19 dẫn đến việc hầu khắp [châu Đại Dương](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng) trở nên chịu sự chiếm đóng của các cường quốc châu Âu, và tiếp sau đó là [Mỹ](/wiki/M%E1%BB%B9) và [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). Kho tri thức về hải dương học được đóng góp đáng kể nhờ các chuyến hành trình của tàu [HMS Beagle](/wiki/HMS_Beagle) có sự tham gia của [Charles Darwin](/wiki/Charles_Darwin)vào thập niên 1830; của tàu [USS](/w/index.php?title=USS_Tuscarora_(1861)&action=edit&redlink=1)(1873–76); và tàu *Tuscarora* *Gazelle*của Đức (1874–76).
Pháp trở thành đế quốc có vị thế hàng đầu ở châu Đại Dương sau khi lần lượt biến
[Tahiti](/wiki/Tahiti) và [New Caledonia](/wiki/New_Caledonia) thành các vùng bảo hộ vào năm 1842 và 1853. Sau các chuyến thăm quan [20] [đảo Phục Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ph%E1%BB%A5c_Sinh)vào các năm 1875 và 1887 thì đến năm 1888, sĩ quan hải quân người Chile [Policarpo Toro](/w/index.php?title=Policarpo_Toro&action=edit&redlink=1)đã tiến hành đàm phán với thổ dân [Rapanui](/w/index.php?title=Rapanui&action=edit&redlink=1)về vấn đề sát nhập hòn đảo này vào Chile. Với việc chiếm đóng đảo Phục Sinh, Chile đã gia nhập nhóm các nước đế quốc. [[21]](#cite_note-sater-21) (p53)Cho đến năm 1900, hầu như toàn bộ các đảo trên Thái Bình Dương đã nằm dưới sự quản lý của các quốc gia Anh, Pháp, Mỹ, Đức, Nhật Bản và Chile. [[20]](#cite_note-Asiapacific-20)
Mặc dù Mỹ đã nắm quyền kiểm soát
[Guam](/wiki/Guam) và [Philippines](/wiki/Philippines) từ tay [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) vào năm 1898, nhưng tới năm 1914 Nhật Bản mới là quốc gia chủ quản của hầu khắp vùng Tây Thái Bình Dương, rồi tiếp đó họ chiếm đóng thêm rất nhiều đảo trong [22] [Thế chiến thứ hai](/wiki/Th%E1%BA%BF_chi%E1%BA%BFn_th%E1%BB%A9_hai). Tuy nhiên, Nhật đã thất bại trong cuộc chiến, dẫn tới thế độc tôn của [Hạm đội Thái Bình Dương Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3)trên đại dương này. Kể từ sau Thế chiến thứ hai, rất nhiều thuộc địa trước đây ở Thái Bình Dương đã trở thành các [quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia_c%C3%B3_ch%E1%BB%A7_quy%E1%BB%81n)độc lập.
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=5)]
Thái Bình Dương ngăn cách
[châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81) và [châu Úc](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%9Ac) với [châu Mỹ](/wiki/Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9). Đại dương này có thể được chia thành hai phần nhỏ hơn là Bắc (Bắc Thái Bình Dương) và Nam (Nam Thái Bình Dương) bởi đường xích đạo. Với diện tích 165,2 triệu km 2 (63,8 triệu dặm 2), Thái Bình Dương chiếm khoảng một phần ba diện tích bề mặt [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t), lớn hơn con số 150 triệu km 2 (58 triệu dặm 2) diện tích của toàn bộ phần đất liền trên Trái Đất cộng lại. [[23]](#cite_note-23)
Thái Bình Dương trải dài khoảng 15.500 km (9.600 dặm) từ
[biển Bering](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Bering) ở [vùng Bắc Cực](/wiki/V%C3%B9ng_B%E1%BA%AFc_C%E1%BB%B1c) đến ranh giới phía bắc của [Nam Đại Dương](/wiki/Nam_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng) tại vĩ tuyến 60 °N (các định nghĩa trước đây cho rằng nó trải dài đến [biển Ross](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Ross)). Chiều rộng Đông-Tây lớn nhất của Thái Bình Dương là ở khoảng vĩ độ 5°B, tại đó nó trải dài xấp xỉ 19.800 km (12.300 dặm) từ [Indonesia](/wiki/Indonesia) đến vùng duyên hải [Colombia](/wiki/Colombia)—con số tương đương chiều dài nửa vòng Trái Đất và gấp hơn năm lần đường kính Mặt Trăng. Thái Bình Dương cũng là nơi tồn tại điểm sâu nhất của lớp vỏ Trái Đất, nó nằm ở độ sâu 10.911 m (35.797 [24] [ft](/wiki/Ft); 5.966 [fathom](/wiki/Fathom)) trong [rãnh Mariana](/wiki/R%C3%A3nh_Mariana). Độ sâu trung bình của toàn đại dương là 4.280 m (14.040 ft; 2.340 fathom). [[1]](#cite_note-ebc-1)
Do sự tác động của
[kiến tạo mảng](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o_m%E1%BA%A3ng), Thái Bình Dương hiện đang thu hẹp với tốc độ khoảng 2,5 cm (0,98 in) mỗi năm ở ba phía, hay chừng 0,52 km 2 (0,2 dặm 2) diện tích mỗi năm. Ngược lại, kích cỡ của [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng) đang dần tăng lên. [[25]](#cite_note-25) [[26]](#cite_note-Young2009-26)
Dọc theo rìa phía tây của Thái Bình Dương tồn tại rất nhiều biển, lớn nhất trong số đó phải kể đến
[biển Celebes](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Celebes), [biển Coral](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Coral), [biển Hoa Đông](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Hoa_%C4%90%C3%B4ng), [biển Philippine](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Philippine), [biển Nhật Bản](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [biển Đông](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%B4ng), [biển Sulu](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Sulu), [biển Tasman](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Tasman), và [Hoàng Hải](/wiki/Ho%C3%A0ng_H%E1%BA%A3i). Trong khi [eo biển Malacca](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Malacca) nối liền Thái Bình Dương và [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng) ở phía tây thì ở phía đông, hai eo biển [Drake](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Drake) và [Magellan](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Magellan) nối liền Thái Bình Dương với Đại Tây Dương. Ở phía bắc, Thái Bình Dương nối với [Bắc Băng Dương](/wiki/B%E1%BA%AFc_B%C4%83ng_D%C6%B0%C6%A1ng) qua [eo biển Bering](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Bering). [[27]](#cite_note-Organization1953-27)
Bởi
[kinh tuyến 180](/w/index.php?title=Kinh_tuy%E1%BA%BFn_180&action=edit&redlink=1) nằm giữa Thái Bình Dương nên ta có thể coi đó là ranh giới phân chia Thái Bình Dương ra làm hai phần: *Tây Thái Bình Dương* (tiếp giáp châu Á) thuộc về [Đông bán cầu](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u), và *Đông Thái Bình Dương* (tiếp giáp châu Mỹ) thuộc về [Tây bán cầu](/wiki/T%C3%A2y_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u). [[28]](#cite_note-Lydia-28)
Trong gần như toàn bộ quãng hành trình của Magellan từ
[eo biển Magellan](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Magellan) đến [Philippines](/wiki/Philippines), nhà thám hiểm thực sự thấy đây là một đại dương yên bình. Tuy nhiên, Thái Bình Dương không phải lúc nào cũng yên bình. Hàng năm luôn có rất nhiều cơn bão nhiệt đới hoành hành trên đại dương này; chúng cũng thường tấn công các đảo và đất liền châu lục tiếp giáp. Vùng [29] [vành đai Thái Bình Dương](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng)đầy rẫy núi lửa và khu vực này thường bị ảnh hưởng bởi [động đất](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t). Đôi khi xuất hiện những cơn [[30]](#cite_note-Murphy1979-30) [sóng thần](/wiki/S%C3%B3ng_th%E1%BA%A7n)có nguồn gốc từ động đất dưới đáy biển, chúng phá hủy nhiều hòn đảo và trong một vài trường hợp là toàn bộ các khu dân cư. [[31]](#cite_note-Bryant2008-31)
### Các quốc gia và vùng lãnh thổ tiếp giáp[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=6)]
#### Quốc gia có chủ quyền[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=7)] [Úc](/wiki/%C3%9Ac) [Brunei](/wiki/Brunei) [Campuchia](/wiki/Campuchia) [Canada](/wiki/Canada) [Chile](/wiki/Chile) [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) 1 [Colombia](/wiki/Colombia) [Costa Rica](/wiki/Costa_Rica) [Ecuador](/wiki/Ecuador) [El Salvador](/wiki/El_Salvador) [Liên bang Micronesia](/wiki/Li%C3%AAn_bang_Micronesia) [Fiji](/wiki/Fiji) [Guatemala](/wiki/Guatemala) [Honduras](/wiki/Honduras) [Indonesia](/wiki/Indonesia) [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Kiribati](/wiki/Kiribati) [Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) [Malaysia](/wiki/Malaysia) [Quần đảo Marshall](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Marshall) [México](/wiki/M%C3%A9xico) [Nauru](/wiki/Nauru) [New Zealand](/wiki/New_Zealand) [Nicaragua](/wiki/Nicaragua) [Palau](/wiki/Palau) [Panama](/wiki/Panama) [Papua New Guinea](/wiki/Papua_New_Guinea) [Peru](/wiki/Peru) [Philippines](/wiki/Philippines) [Nga](/wiki/Nga) [Samoa](/wiki/Samoa) [Singapore](/wiki/Singapore) [Quần đảo Solomon](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Solomon) [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) 1 [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan) [Đông Timor](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Timor) [Tonga](/wiki/Tonga) [Tuvalu](/wiki/Tuvalu) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Vanuatu](/wiki/Vanuatu) [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) 1 Tình trạng chính trị của Đài Loan và Trung Quốc hiện có sự tranh cãi. Để biết thêm thông tin, xem [Vị thế chính trị Đài Loan](/wiki/V%E1%BB%8B_th%E1%BA%BF_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_%C4%90%C3%A0i_Loan).
#### Vùng lãnh thổ[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=8)] [Samoa](/wiki/Samoa_thu%E1%BB%99c_M%E1%BB%B9)(Mỹ) [Đảo Baker](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Baker)(Mỹ) [Quần đảo Cook](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Cook)(New Zealand) [Quần đảo Biển San hô](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Bi%E1%BB%83n_San_h%C3%B4)(Australia) [Đảo Phục Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ph%E1%BB%A5c_Sinh)(Chile) [Polynésie thuộc Pháp](/wiki/Polyn%C3%A9sie_thu%E1%BB%99c_Ph%C3%A1p)(Pháp) [Guam](/wiki/Guam)(Mỹ) [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng)(Trung Quốc) [Đảo Howland](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Howland)(Mỹ) [Đảo Jarvis](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Jarvis)(Mỹ) [Đảo Johnston](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Johnston)(Mỹ) [Ám tiêu Kingman](/wiki/Kingman_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4))(Mỹ) [Ma Cao](/wiki/Ma_Cao)(Trung Quốc) [Rạn san hô vòng Midway](/wiki/Midway_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng))(Mỹ) [Nouvelle-Calédonie](/wiki/Nouvelle-Cal%C3%A9donie)(Pháp) [Niue](/wiki/Niue)(New Zealand) [Đảo Norfolk](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Norfolk)(Australia) [Quần đảo Bắc Mariana](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_B%E1%BA%AFc_Mariana)(Mỹ) [Rạn san hô vòng Palmyra](/wiki/Palmyra_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng))(Mỹ) [Quần đảo Pitcairn](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Pitcairn)(Anh) [Tokelau](/wiki/Tokelau)(New Zealand) [Wallis và Futuna](/wiki/Wallis_v%C3%A0_Futuna)(Pháp) [Đảo Wake](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Wake)(Mỹ)
### Đảo[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=9)]
Thái Bình Dương có khoảng từ 20.000 đến 30.000 hòn đảo và chúng đa phần nằm ở phía nam đường xích đạo. Các hòn đảo nằm hoàn toàn trong Thái Bình Dương có thể được phân vào ba nhóm chính:
[Micronesia](/wiki/Micronesia), [Melanesia](/wiki/Melanesia) và [Polynesia](/wiki/Polynesia). Micronesia nằm ở phía bắc xích đạo và phía tây [đường đổi ngày quốc tế](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BB%95i_ng%C3%A0y_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF), bao gồm [quần đảo Mariana](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Mariana) ở phía tây bắc, [quần đảo Caroline](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Caroline) ở giữa, [quần đảo Marshall](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Marshall) phía tây, và [Kiribati](/wiki/Kiribati) ở phía tây nam. [[32]](#cite_note-AAE-32) Melanesia nằm về phía tây nam, bao gồm [33] [New Guinea](/wiki/New_Guinea), hòn đảo lớn thứ hai trên Trái Đất sau [Greenland](/wiki/Greenland), [quần đảo Bismarck](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Bismarck), [quần đảo Solomon](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Solomon), [quần đảo Santa Cruz](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Santa_Cruz&action=edit&redlink=1), [Vanuatu](/wiki/Vanuatu), [Fiji](/wiki/Fiji)và [New Caledonia](/wiki/New_Caledonia). Cuối cùng, khu vực rộng lớn nhất là [[34]](#cite_note-West2009-34) [Polynesia](/wiki/Polynesia)trải dài từ [Hawaii](/wiki/Hawaii)xuống đến [New Zealand](/wiki/New_Zealand), với phần phía tây bao gồm [Tuvalu](/wiki/Tuvalu), [Tokelau](/wiki/Tokelau), [Samoa](/wiki/Samoa), [Tonga](/wiki/Tonga)và [quần đảo Kermadec](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kermadec), ở giữa có [quần đảo Cook](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Cook), [quần đảo Society](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Society)và [quần đảo Austral](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Austral), và phía đông là [quần đảo Marquises](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Marquises), [Tuamotu](/wiki/Tuamotu), [quần đảo Mangareva](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Mangareva)và [đảo Phục Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ph%E1%BB%A5c_Sinh). [[35]](#cite_note-DunfordRidgell1996-35)
Các đảo trên Thái Bình Dương thuộc bốn loại cơ bản: đảo lục địa, đảo núi lửa, rạn san hô, và nền san hô nâng cao. Các đảo lục địa nằm phía ngoài
[đường andesit](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_andesit&action=edit&redlink=1) và chúng bao gồm New Guinea, đảo New Zealand và [Philippines](/wiki/Philippines). Một trong số những hòn đảo này có sự liên kết về mặt cấu trúc với lục địa lân cận. Các đảo núi lửa có nguồn gốc từ núi lửa, và trên nhiều hòn đảo trong số này hiện vẫn tồn tại những ngọn núi lửa đang hoạt động. Một số đảo núi lửa có thể kể đến như [Bougainville](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Bougainville), Hawaii, và quần đảo Solomon. [[36]](#cite_note-GillespieClague2009-36)
Các
[rạn san hô](/wiki/R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4) ở Nam Thái Bình Dương là những cấu trúc tồn tại ở vùng biển nông hình thành trên dòng chảy dung nham ba-zan dưới bề mặt đại dương; tiêu biểu nhất phải kể đến [rạn san hô Great Barrier](/wiki/R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_Great_Barrier) ngoài khơi Đông Bắc [Australia](/wiki/Australia). Một dạng đảo khác hình thành từ san hô đó là nền san hô nâng cao và chúng thường lớn hơn một chút so với các [đảo san hô](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_san_h%C3%B4) có độ cao thấp. Một vài ví dụ bao gồm [đảo Banaba](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Banaba) và [rạn san hô vòng Makatea](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng_Makatea&action=edit&redlink=1). [[37]](#cite_note-37) [[38]](#cite_note-38)
## Đặc điểm nước[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=10)]
Thể tích nước của Thái Bình Dương chiếm khoảng 50,1% thể tích nước của toàn bộ đại dương trên Trái Đất, với giá trị ước tính 714 triệu km
3. Nhiệt độ nước bề mặt có thể thay đổi từ mức −1,4 °C (29,5 °F) tương đương điểm đóng băng của nước biển ở vùng cực tới 30 °C (86 °F) ở gần xích đạo. [39] [[40]](#cite_note-Mongillo2000-40) [Độ mặn](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_m%E1%BA%B7n)cũng có sự biến đổi theo vĩ độ, đạt tối đa 37 phần nghìn tại khu vực phía đông nam. Vùng nước gần xích đạo có thể có độ mặn thấp ở mức 34 phần nghìn, thấp hơn các khu vực vĩ độ trung do ở gần xích đạo mưa xảy ra nhiều trong cả năm. Giá trị độ mặn thấp nhất−nhỏ hơn 32 phần nghìn−được tìm thấy ở phương Bắc do ít có sự bay hơi của nước biển ở những vùng băng giá. [[41]](#cite_note-41)
Sự chuyển động của dòng nước thường là theo chiều kim đồng hồ ở
[Bắc bán cầu](/wiki/B%E1%BA%AFc_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u) và ngược chiều kim đồng hồ ở Nam bán cầu. Dòng [hải lưu Bắc xích đạo Thái Bình Dương](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_B%E1%BA%AFc_x%C3%ADch_%C4%91%E1%BA%A1o_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) chuyển động về phía tây dọc theo vĩ tuyến 15°B bởi [gió mậu dịch](/wiki/Gi%C3%B3_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch), khi đến gần Philippines chuyển hướng Bắc trở thành [hải lưu Kuroshio](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_Kuroshio). Tới khoảng 35°B, phần chủ yếu của Kuroshio chuyển hướng Đông, cuối cùng sát nhập vào dòng [42] [hải lưu Bắc Thái Bình Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_B%E1%BA%AFc_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng). [[43]](#cite_note-43) [Hải lưu Aleut](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_Aleut), khi tới gần Bắc Mỹ tách ra thành [hải lưu Alaska](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_Alaska)và [hải lưu California](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_California); trong khi một nhánh khác của nó tiến vào [biển Bering](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Bering)tạo nên một hoàn lưu chuyển động ngược chiều kim đồng hồ. Dòng [[44]](#cite_note-44) [hải lưu Nam xích đạo Thái Bình Dương](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_Nam_x%C3%ADch_%C4%91%E1%BA%A1o_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)chảy về phía tây trong khoảng vĩ độ từ 5°B đến 15°–20°N tới kinh tuyến 180 thì bị phân tách. Phần chuyển động lên phía bắc trộn lẫn với dòng hải lưu ngược còn phần chuyển động xuống phía nam trở thành [hải lưu Đông Australia](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_%C4%90%C3%B4ng_Australia)và một dòng chảy di chuyển qua vùng biển phía đông New Zealand. Một phần dòng chảy này nhập vào [hải lưu vòng Nam Cực](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_v%C3%B2ng_Nam_C%E1%BB%B1c)và [hải lưu Nam Thái Bình Dương](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_Nam_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1), còn lại chảy về phía đông tạo thành [hải lưu Humboldt](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C6%B0u_Humboldt). [[45]](#cite_note-45)
## Khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=11)]
Mô hình khí hậu của hai nửa bán cầu Bắc và Nam nhìn chung là sự phản chiếu lẫn nhau. Trong khi
[gió mậu dịch](/wiki/Gi%C3%B3_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch) hoạt động ổn định ở Đông và Nam Thái Bình Dương thì ở Bắc Thái Bình Dương, điều kiện thời tiết là đa dạng hơn hẳn; một ví dụ là nhiệt độ thấp tại vùng duyên hải phía đông nước Nga trái ngược với khí hậu ôn hòa ở [British Columbia](/wiki/British_Columbia) trong những tháng mùa đông do sự khác biệt về dòng hải lưu. [[46]](#cite_note-46)
Ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới Thái Bình Dương,
[El Niño - Dao động phương Nam](/wiki/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng_ph%C6%B0%C6%A1ng_Nam) (ENSO) là nhân tố tác động đến tình trạng thời tiết. Để xác định thời kỳ ENSO, người ta tính toán nhiệt độ bề mặt đại dương trung bình trong vòng ba tháng gần nhất tại khu vực cách [Hawaii](/wiki/Hawaii) khoảng 3000 km (1900 dặm) về phía đông nam; nếu nhiệt độ đó cao hoặc thấp hơn 0,5 °C (0,9 °F) so với trung bình, thì [El Niño](/wiki/El_Ni%C3%B1o) hoặc [La Niña](/wiki/La_Ni%C3%B1a) được xem là đang có sự tiến triển. [[47]](#cite_note-47)
Ở vùng nhiệt đới Tây Thái Bình Dương,
[mùa mưa](/wiki/M%C3%B9a_m%C6%B0a) xảy ra vào những tháng hè và nó có mối liên hệ với [gió mùa](/wiki/Gi%C3%B3_m%C3%B9a); trái ngược với những cơn gió lạnh khô thổi trên đại dương vào mùa đông có nguồn gốc từ đất liền châu Á. Trên Trái Đất, [48] [xoáy thuận nhiệt đới](/wiki/Xo%C3%A1y_thu%E1%BA%ADn_nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi)(thường gọi là bão) hoạt động đỉnh điểm vào giai đoạn cuối mùa hè, thời điểm mà sự chênh lệch giữa nhiệt độ bề mặt đại dương và nhiệt độ trên cao là lớn nhất; tuy nhiên, mỗi khu vực có một mô hình mùa bão khác biệt. Trên quy mô toàn cầu, tháng 5 là tháng bão ít hoạt động nhất, còn tháng 9 là tháng hoạt động mạnh nhất. Tháng 11 là tháng duy nhất mà tất cả các [khu vực xoáy thuận nhiệt đới](/w/index.php?title=Khu_v%E1%BB%B1c_xo%C3%A1y_thu%E1%BA%ADn_nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1)đều cùng trong giai đoạn hoạt động chính thức. Xoáy thuận nhiệt đới có khả năng hình thành ở vùng biển phía nam Mexico, sau đó tấn công vùng duyên hải Tây Mexico và thi thoảng là vùng Tây Nam Hoa Kỳ trong khoảng tháng 6 đến tháng 10; còn ở Tây Thái Bình Dương, chúng hình thành và di chuyển vào đất liền Đông Á và Đông Nam Á chủ yếu trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 12. [[49]](#cite_note-AOML_FAQ_G1-49)
Xa về vùng cực Bắc, băng xuất hiện nhiều nhất từ tháng 10 đến tháng 5; trong khi sương mù hiện hữu bền bỉ từ tháng 6 đến tháng 12.
Áp thấp ở vịnh Alaska duy trì tình trạng ẩm ướt và ấm áp trong những tháng mùa đông cho vùng duyên hải phía nam. Ở những khu vực vĩ độ trung, [50] [gió Tây](/w/index.php?title=Gi%C3%B3_T%C3%A2y&action=edit&redlink=1)và [jet stream](/w/index.php?title=Jet_stream&action=edit&redlink=1)(dòng khí hẹp thổi trên cao) có thể rất mạnh, đặc biệt là ở Nam bán cầu do sự khác biệt về nhiệt độ giữa vùng nhiệt đới và châu Nam Cực, nơi ghi nhận nhiệt độ thấp nhất trên hành tinh mà con người từng đo được. [[51]](#cite_note-Stimac-51)
## Địa chất[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=12)]
Bản đồ Thái Bình Dương lần đầu được vẽ ra bởi
[Abraham Ortelius](/w/index.php?title=Abraham_Ortelius&action=edit&redlink=1); ông đã gọi nó là Maris Pacifici dựa theo mô tả của [Ferdinand Magellan](/wiki/Ferdinand_Magellan) rằng đó là một vùng biển yên bình và tĩnh lặng hơn nhiều so với Đại Tây Dương. [[52]](#cite_note-Library2006-52) [Đường andesit](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_andesit&action=edit&redlink=1) là ranh giới phân biệt khu vực quan trọng nhất ở Thái Bình Dương, nó phân tách phần [đá magma](/wiki/%C4%90%C3%A1_magma) [mafic](/wiki/Mafic) sâu hơn của vùng Trung tâm Thái Bình Dương với các khu vực đá magma [felsic](/wiki/Felsic) thuộc các lục địa chìm một phần. Đường này chạy dọc theo bờ Tây quần đảo ngoài khơi [53] [California](/wiki/California), đi qua phía nam [vòng cung Aleutian](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Aleutian), dọc theo bờ đông [bán đảo Kamchatka](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kamchatka), [quần đảo Kuril](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kuril), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [quần đảo Mariana](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Mariana), [quần đảo Solomon](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Solomon), và [đảo Bắc](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_B%E1%BA%AFc_(New_Zealand))của [New Zealand](/wiki/New_Zealand). [[54]](#cite_note-LalFortune2000p4-54) Ranh giới phân tách tiếp tục chạy theo bờ Tây dãy [[55]](#cite_note-Mueller-Dombois1998-55) [Andes](/wiki/Andes), Nam Mỹ tới [Mexico](/wiki/Mexico), cuối cùng quay lại quần đảo ngoài khơi California. Các nước [Indonesia](/wiki/Indonesia), Philippines, Nhật Bản, New Guinea, và New Zealand nằm phía ngoài đường andesit.
Nằm trong vòng lặp kín của đường andesit là rất nhiều rãnh sâu, núi lửa chìm, và các đảo núi lửa – nét đặc trưng của vùng Thái Bình Dương. Tại đây dung nham bazan chảy chậm ra phía ngoài những khe nứt, hình thành nên những núi lửa hình vòm. Phần đỉnh bị bào mòn của những núi lửa này tạo ra các chuỗi, vòng cung, cụm đảo. Ở phía ngoài đường andesit,
[vành đai lửa Thái Bình Dương](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_l%E1%BB%ADa_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) là khu vực chứng kiến núi lửa hoạt động nhiều nhất trên Trái Đất. Tên gọi vành đai lửa để chỉ hàng trăm núi lửa còn hoạt động tọa lạc phía trên các đới hút chìm khác nhau. [32]
Thái Bình Dương là đại dương duy nhất được bao quanh gần như toàn bộ bởi các đới
[hút chìm](/wiki/H%C3%BAt_ch%C3%ACm). Chỉ có vùng bờ biển Nam Cực và Australia là không có đới hút chìm ở gần đó.
Thái Bình Dương hình thành vào 750 triệu năm trước tại thời điểm siêu lục địa
[Rodinia](/wiki/Rodinia) phân tách mặc dù nó nhìn chung được gọi là đại dương [Panthalassa](/wiki/Panthalassa) (Toàn Đại Dương) cho tới khi siêu lục địa [Pangea](/wiki/Pangea) phân tách vào khoảng 200 triệu năm trước. Đáy Thái Bình Dương cổ xưa nhất chỉ khoảng 180 triệu năm tuổi, và lớp vỏ cổ hơn nay đã nằm ở phía dưới. [56] [[57]](#cite_note-MussettKhan2000-57)
Trong lòng Thái Bình Dương tồn tại một vài chuỗi
[núi ngầm](/wiki/N%C3%BAi_ng%E1%BA%A7m) dài hình thành ở những điểm nóng núi lửa hoạt động. Có thể kể ra như chuỗi [Hawai–Emperor](/wiki/Chu%E1%BB%97i_n%C3%BAi_ng%E1%BA%A7m_Hawaii-Emperor) và Louisville.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=13)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=14)]
- ^
**a** ["](#cite_ref-ebc_1-1) **ă** [Pacific Ocean](http://concise.britannica.com/ebc/article-9374340/Pacific-Ocean)". *2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.* [Britannica Concise](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica). [^](#cite_ref-2) [“Japan Atlas: Japan Marine Science and Technology Center”](http://web-japan.org/atlas/technology/tec03.html). Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2007. [^](#cite_ref-3) [“CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Ferdinand Magellan”](http://www.newadvent.org/cathen/09526b.htm). Newadvent.org. 1 tháng 10 năm 1910. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2010. [^](#cite_ref-4) [“Library Acquires Copy of 1507 Waldseemüller World Map - News Releases (Library of Congress)”](http://www.loc.gov/today/pr/2001/01-093.html). Loc.gov. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2013. **Stanley, David (2004).** [^](#cite_ref-Stanley2004_5-0) [. David Stanley. tr. 19.](https://books.google.com/books?id=EDGapfBX-CAC&pg=PA19) *South Pacific* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-56691-411-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-56691-411-6). Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2013. **Hannard (1991), page 7** [^](#cite_ref-6) [^](#cite_ref-7) [Milton, Giles](/w/index.php?title=Giles_Milton&action=edit&redlink=1)(1999). *Nathaniel's Nutmeg*. London: Sceptre. tr. 5, 7. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-340-69676-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-340-69676-7). **Porter, Jonathan. [1996] (1996).** [^](#cite_ref-Porter.2C_Jonathan_1996_8-0) *Macau, the Imaginary City: Culture and Society, 1557 to the Present*. Westview Press. [ISBN 0-8133-3749-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0813337496) **Ober, Frederick Albion.** [^](#cite_ref-Ober_9-0) [. Library of Alexandria. tr. 129.](https://books.google.com/books?id=98zUIbdvAYgC&pg=PT129) *Vasco Nuñez de Balboa* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-4655-7034-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-4655-7034-5). Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013. **Camino, Mercedes Maroto.** [^](#cite_ref-10) *Producing the Pacific: Maps and Narratives of Spanish Exploration (1567-1606)*, p.76. 2005. [^](#cite_ref-oceanario_11-0) ["Life in the sea: Pacific Ocean"](http://www.oceanario.pt/cms/1316/), Oceanário de Lisboa. Retrieved 9 June 2013. [^](#cite_ref-12) [Galvano, Antonio](/w/index.php?title=Ant%C3%B3nio_Galv%C3%A3o&action=edit&redlink=1)(2004) [1563]. [. Kessinger Publishing. tr. 168.](https://books.google.com/?id=XivHTiZoMycC&lpg=1) *The Discoveries of the World from Their First Original Unto the Year of Our Lord 1555, issued by the Hakluyt Society* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7661-9022-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7661-9022-6). Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2011. **Whiteway, Richard Stephen (1899).** [^](#cite_ref-Whiteway_13-0) [. Westminster: A. Constable.](https://books.google.com/?id=jM4NAAAAIAAJ&pg=PA333&dq=Jorge+de+Menezes+New+Guinea#v=onepage&q&f=false) *The rise of Portuguese power in India, 1497–1550* **Steven Thomas,** [^](#cite_ref-14) [“Portuguese in Japan”](http://balagan.info/portuguese-in-japan). Steven's Balagan. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2015. **Henderson, James D.; Delpar, Helen; Brungardt, Maurice Philip; Weldon, Richard N. (tháng 1 năm 2000).** [^](#cite_ref-HendersonDelpar2000_15-0) [. M.E. Sharpe. tr. 28.](https://books.google.com/books?id=e2F7c0wW7g4C&pg=PA28) *A Reference Guide to Latin American History* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-56324-744-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-56324-744-6). Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
- ^
**a** [Fernandez-Armesto, Felipe (2006).](#cite_ref-Fernandez-Armesto_2006_305.E2.80.93307_16-1) **ă** *Pathfinders: A Global History of Exploration*. W.W. Norton & Company. tr. 305–307. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-393-06259-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-393-06259-7). [^](#cite_ref-17) [. R.I.C. Publications. 2008. tr. 6.](https://books.google.com/books?id=_i98Pu5dDhkC&pg=PA6) *Primary Australian History: Book F [B6] Ages 10-11* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-74126-688-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-74126-688-7). Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013. **Lytle Schurz, William (1922), “The Spanish Lake”,** [^](#cite_ref-lytle_18-0) *The Hispanic American Historical Review* **5**(2): 181–194, [JSTOR](/wiki/JSTOR) [2506024](//www.jstor.org/stable/2506024) **Williams, Glyndwr (2004).** [^](#cite_ref-Williams2004_19-0) [. Boydell Press. tr. 143.](https://books.google.com/books?id=VqDHGru-zcIC&pg=PA143) *Captain Cook: Explorations And Reassessments* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-84383-100-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-84383-100-6). Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013.
- ^
**a** [Bernard Eccleston, Michael Dawson. 1998.](#cite_ref-Asiapacific_20-1) **ă** *The Asia-Pacific Profile*. Routledge. p. 250. **William Sater,** [^](#cite_ref-sater_21-0) *Chile and the United States: Empires in Conflict*, 1990 by the University of Georgia Press, [ISBN 0-8203-1249-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0820312495) **Tewari, Nita; Alvarez, Alvin N. (17 tháng 9 năm 2008).** [^](#cite_ref-TewariAlvarez2008_22-0) [. CRC Press. tr. 161.](https://books.google.com/books?id=m8qgAi0LVj8C&pg=PA161) *Asian American Psychology: Current Perspectives* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-84169-749-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-84169-749-9). Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013. [^](#cite_ref-23) ["Area of Earth's Land Surface"](http://hypertextbook.com/facts/2001/DanielChen.shtml), *The Physics Factbook*. Retrieved 9 June 2013. **Nuttall, Mark (2005).** [^](#cite_ref-Nuttall2005_24-0) [. Routledge. tr. 1461.](https://books.google.com/books?id=LcucDSk4w3YC&pg=PA1461) *Encyclopedia of the Arctic: A-F* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-57958-436-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-57958-436-8). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013. [^](#cite_ref-25) ["Plate Tectonics"](http://www.bucknell.edu/x17758.xml), Bucknell University. Retrieved 9 June 2013. **Young, Greg (2009).** [^](#cite_ref-Young2009_26-0) [. Capstone. tr. 9–.](https://books.google.com/books?id=aqTxe74R5LwC&pg=PT9) *Plate Tectonics* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-7565-4232-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-7565-4232-0). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013. **International Hydrographic Organization (1953).** [^](#cite_ref-Organization1953_27-0) [. International Hydrographic Organization. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013.](https://books.google.com/books?id=wD0dAQAAIAAJ) *Limits of Oceans and Seas* **Agno, Lydia (1998).** [^](#cite_ref-Lydia_28-0) [. Goodwill Trading Co., Inc. tr. 25–.](https://books.google.com/books?id=HofX9zL4YQEC&pg=PA25) *Basic Geography* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-971-11-0165-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-971-11-0165-7). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013. [^](#cite_ref-29) ["Pacific Ocean: The trade winds"](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/437703/Pacific-Ocean/36086/The-trade-winds), *Encyclopædia Britannica*. Retrieved 9 June 2013. **Murphy, Shirley Rousseau (1979).** [^](#cite_ref-Murphy1979_30-0) [. Avon.](https://books.google.com/books?id=xyJbAAAAMAAJ) *The Ring of Fire* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-380-47191-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-380-47191-1). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013. **Bryant, Edward (2008).** [^](#cite_ref-Bryant2008_31-0) [. Springer. tr. 26–.](https://books.google.com/books?id=6lvl6i7r2CcC&pg=PR26) *Tsunami: The Underrated Hazard* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-3-540-74274-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-3-540-74274-6). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013.
- ^
**a** **ă** [. Grolier Incorporated. 1997. tr. 8.](https://books.google.com/books?id=cF8NAQAAMAAJ) *Academic American encyclopedia* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-7172-2068-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-7172-2068-7). Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013. **Lal, Brij Vilash; Fortune, Kate (2000).** [^](#cite_ref-LalFortune2000p63_33-0) [. University of Hawaii Press. tr. 63–.](https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&pg=PA63) *The Pacific Islands: An Encyclopedia* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8248-2265-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8248-2265-1). Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2013. **West, Barbara A. (2009).** [^](#cite_ref-West2009_34-0) [. Infobase Publishing. tr. 521–.](https://books.google.com/books?id=pCiNqFj3MQsC&pg=PA521) *Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-4381-1913-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-4381-1913-7). Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2013. **Dunford, Betty; Ridgell, Reilly (1996).** [^](#cite_ref-DunfordRidgell1996_35-0) [. Bess Press. tr. 125–.](https://books.google.com/books?id=3n2z7E1zH3MC) *Pacific Neighbors: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-57306-022-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-57306-022-6). Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2013. **Gillespie, Rosemary G.; Clague, David A. (2009).** [^](#cite_ref-GillespieClague2009_36-0) [. University of California Press. tr. 706.](https://books.google.com/books?id=g9ZogGs_fz8C&pg=PA706) *Encyclopedia of Islands* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-520-25649-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-520-25649-1). Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2013. [^](#cite_ref-37) ["Coral island"](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/137072/coral-island), *Encyclopædia Britannica*. Retrieved 22 June 2013. [^](#cite_ref-38) ["Nauru"](http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/nauru.htm), Charting the Pacific. Retrieved 22 June 2013. [^](#cite_ref-39) [“PWLF.org - The Pacific WildLife Foundation - The Pacific Ocean”](http://web.archive.org/web/20130705145150/http://www.pwlf.org/pacific.htm). Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2013. **Mongillo, John F. (2000).** [^](#cite_ref-Mongillo2000_40-0) [. University Rochester Press. tr. 255–.](https://books.google.com/books?id=ozAN5vLbssgC&pg=PA255) *Encyclopedia of Environmental Science* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-57356-147-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-57356-147-1). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013. [^](#cite_ref-41) ["Pacific Ocean: Salinity"](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/437703/Pacific-Ocean/36092/Salinity), *Encyclopædia Britannica*. Retrieved 9 June 2013. [^](#cite_ref-42) ["Wind Driven Surface Currents: Equatorial Currents Background"](http://oceanmotion.org/html/background/equatorial-currents.htm), Ocean Motion. Retrieved 9 June 2013. [^](#cite_ref-43) ["Kuroshio"](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/325346/Kuroshio), *Encyclopædia Britannica*. Retrieved 9 June 2013. [^](#cite_ref-44) ["Aleutian Current"](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/13933/Aleutian-Current), *Encyclopædia Britannica*. Retrieved 9 June 2013. [^](#cite_ref-45) ["Equatorial current"](http://www.britannica.com/science/equatorial-current), *Encyclopædia Britannica*. Retrieved 9 June 2013. [^](#cite_ref-46) ["Pacific Ocean: Islands"](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/437703/Pacific-Ocean/36083/Islands#toc36085), *Encyclopædia Britannica*. Retrieved 13 June 2013. [^](#cite_ref-47) [Climate Prediction Center](/w/index.php?title=Climate_Prediction_Center&action=edit&redlink=1)(30 tháng 6 năm 2014). [“ENSO: Recent Evolution, Current Status and Predictions”](http://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/lanina/enso_evolution-status-fcsts-web.pdf)(PDF). [National Oceanic and Atmospheric Administration](/w/index.php?title=National_Oceanic_and_Atmospheric_Administration&action=edit&redlink=1). tr. 5, 19–20. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2014. **Glossary of Meteorology (2009).** [^](#cite_ref-48) [Monsoon.](http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=monsoon&submit=Search)American Meteorological Society. Retrieved on 16 January 2009. [^](#cite_ref-AOML_FAQ_G1_49-0) [Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory - Hurricane Research Division](/w/index.php?title=Atlantic_Oceanographic_and_Meteorological_Laboratory&action=edit&redlink=1). [“Frequently Asked Questions: When is hurricane season?”](http://www.aoml.noaa.gov/hrd/tcfaq/G1.html). [National Oceanic and Atmospheric Administration](/w/index.php?title=National_Oceanic_and_Atmospheric_Administration&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2006. [^](#cite_ref-50) ["Pacific Ocean"](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/zn.html), *World Factbook*, CIA. Retrieved 13 June 2013. **John P. Stimac.** [^](#cite_ref-Stimac_51-0) [Air pressure and wind.](http://www.ux1.eiu.edu/~cfjps/1400/pressure_wind.html)Retrieved on 8 May 2008. **Turnbull, Alexander (15 tháng 12 năm 2006).** [^](#cite_ref-Library2006_52-0) [. Godwit. tr. 8.](https://books.google.com/books?id=227gAAAAMAAJ) *Map New Zealand: 100 Magnificent Maps from the Collection of the Alexander Turnbull Library* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-86962-126-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-86962-126-1). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013. **Trent, D. D.; Hazlett, Richard; Bierman, Paul (2010).** [^](#cite_ref-TrentHazlett2010_53-0) [. Cengage Learning. tr. 133.](https://books.google.com/books?id=TbGOhr9Po9IC&pg=PA133) *Geology and the Environment* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-538-73755-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-538-73755-5). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013. **Lal, Brij Vilash; Fortune, Kate (tháng 1 năm 2000).** [^](#cite_ref-LalFortune2000p4_54-0) [. University of Hawaii Press. tr. 4.](https://books.google.com/books?id=T5pPpJl8E5wC&pg=PA4) *The Pacific Islands: An Encyclopedia* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8248-2265-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8248-2265-1). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013. **Mueller-Dombois, Dieter (1998).** [^](#cite_ref-Mueller-Dombois1998_55-0) [. Springer. tr. 13.](https://books.google.com/books?id=7UB5d33i8WkC&pg=PA13) *Vegetation of the Tropical Pacific Islands* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-387-98313-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-387-98313-4). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013. [^](#cite_ref-geol.umd.edu_56-0) [“GEOL 102 The Proterozoic Eon II: Rodinia and Pannotia”](http://www.geol.umd.edu/~tholtz/G102/102prot2.htm). Geol.umd.edu. 5 tháng 1 năm 2010. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2010. **Mussett, Alan E.; Khan, M. Aftab (23 tháng 10 năm 2000).** [^](#cite_ref-MussettKhan2000_57-0) [. Cambridge University Press. tr. 332.](https://books.google.com/books?id=nzJLiPjHvCQC&pg=PA332) *Looking Into the Earth: An Introduction to Geological Geophysics* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-521-78574-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-521-78574-7). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=15)]
- Barkley, Richard A. (1968).
*Oceanographic Atlas of the Pacific Ocean*. Honolulu: [University of Hawaii Press](/w/index.php?title=University_of_Hawaii_Press&action=edit&redlink=1).
- prepared by the Special Publications Division, National Geographic Society. (1985).
*Blue Horizons: Paradise Isles of the Pacific*. Washington, D.C.: [National Geographic Society](/wiki/National_Geographic_Society). [ISBN](/wiki/ISBN) [0-87044-544-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-87044-544-8).
- Cameron, Ian (1987).
*Lost Paradise: The Exploration of the Pacific*. Topsfield, Mass.: Salem House. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-88162-275-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-88162-275-3).
- Couper, A. D. (ed.) (1989).
*Development and Social Change in the*. London: Routledge. [Pacific Islands](/w/index.php?title=Pacific_Islands&action=edit&redlink=1) [ISBN](/wiki/ISBN) [0-415-00917-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-415-00917-0).
- Gilbert, John (1971).
*Charting the Vast Pacific*. London: Aldus. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-490-00226-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-490-00226-9).
- Igler, David (2013).
*The Great Ocean: Pacific Worlds from Captain Cook to the Gold Rush*. New York: Oxford University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19-991495-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19-991495-8).
- Lower, J. Arthur (1978).
*Ocean of Destiny: A Concise History of the North Pacific, 1500–1978*. Vancouver: [University of British Columbia Press](/w/index.php?title=University_of_British_Columbia_Press&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7748-0101-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7748-0101-8).
- Napier, W.; Gilbert, J.; Holland, J. (1973).
*Pacific Voyages*. Garden City, N.Y.: Doubleday. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-385-04335-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-385-04335-X).
- Nunn, Patrick D. (1998).
[. editorips@usp.ac.fj.](https://books.google.com/books?id=AN8486A8fMcC&pg=PA15) *Pacific Island Landscapes: Landscape and Geological Development of Southwest Pacific Islands, Especially Fiji, Samoa and Tonga* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-982-02-0129-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-982-02-0129-3).
- Oliver, Douglas L. (1989).
*The Pacific Islands*(ấn bản 3). Honolulu: University of Hawaii Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8248-1233-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8248-1233-6).
- Ridgell, Reilly (1988).
*Pacific Nations and Territories: The Islands of Micronesia, Melanesia, and Polynesia*(ấn bản 2). Honolulu: Bess Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-935848-50-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-935848-50-9).
- Soule, Gardner (1970).
*The Greatest Depths: Probing the Seas to 20.000 foot (6.100 m) and Below*. Philadelphia: Macrae Smith. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8255-8350-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8255-8350-0).
- Spate, O. H. K. (1988).
*Paradise Found and Lost*. Minneapolis: [University of Minnesota Press](/w/index.php?title=University_of_Minnesota_Press&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8166-1715-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8166-1715-5).
- Terrell, John (1986).
*Prehistory in the Pacific Islands: A Study of Variation in Language, Customs, and Human Biology*. Cambridge: Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-30604-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-30604-3).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=16)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|Tra
| trong từ điển mở tiếng Việt [EPIC Pacific Ocean Data Collection Viewable](http://www.epic.noaa.gov/epic/ewb/)on-line collection of observational data [NOAA In-situ Ocean Data Viewer](http://dapper.pmel.noaa.gov/dchart/)plot and download ocean observations [NOAA PMEL Argo profiling floats Realtime Pacific Ocean data](http://floats.pmel.noaa.gov/floats/) [NOAA TAO](http://www.pmel.noaa.gov/tao/jsdisplay/) [El Niño](/wiki/El_Ni%C3%B1o)data Realtime Pacific Ocean El Niño buoy data [NOAA Ocean Surface Current Analyses](http://www.oscar.noaa.gov/datadisplay/)—Realtime (OSCAR) Near-realtime Pacific Ocean Surface Currents derived from satellite altimeter and scatterometer data
|
|
![]()
|
|
|
|![]()
[Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) ![ LocationOceania.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/LocationOceania.png/60px-LocationOceania.png)
![ LocationOceania.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/LocationOceania.png/60px-LocationOceania.png)
[Châu Đại Dương](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng) ![ LocationPolarRegions.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/LocationPolarRegions.png/60px-LocationPolarRegions.png)
![ LocationPolarRegions.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/LocationPolarRegions.png/60px-LocationPolarRegions.png)
[Địa cực](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BB%B1c) ![ LocationOceans.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/LocationOceans.png/60px-LocationOceans.png)
![ LocationOceans.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/LocationOceans.png/60px-LocationOceans.png)
[Đại dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng)
|
|


markdown:
# Trận tấn công Căn cứ không quân Pleiku
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
![]()
|Chỉ huy|
|
|[Một số pháo binh](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:FNL_Flag.svg) ![ FNL Flag.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/FNL_Flag.svg/22px-FNL_Flag.svg.png)
![ FNL Flag.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/FNL_Flag.svg/22px-FNL_Flag.svg.png)
Khoảng 200 đặc công.
[400](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[9 chết, 128 bị thương, 20 máy bay bị phá hủy](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
Trận tập kích vào
[Căn cứ không quân Pleiku](/w/index.php?title=C%C4%83n_c%E1%BB%A9_kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Pleiku&action=edit&redlink=1) (còn gọi là Căn cứ Holloway ở [Pleiku](/wiki/Pleiku)) diễn ra vào đêm ngày [6 tháng 2](/wiki/6_th%C3%A1ng_2) năm [1965](/wiki/1965), khi [Quân Mặt trận Giải phóng](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam) pháo kích dữ dội vào căn cứ này trong lúc các binh sĩ [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) đang ngủ say. Trước đó, khoảng 200 lính đặc công đã đột nhập vào căn cứ và lấy đi một số vũ khí . Kết quả của cuộc tấn công là 9 lính Mỹ thiệt mạng, 126 người khác bị thương [1] , cùng với đó là 20 máy bay trong căn cứ bị phá hủy. [[2]](#cite_note-wherewewere-2)
Để trả đũa vụ tấn công này, Hoa Kỳ đã mở
[Chiến dịch Flaming Dart](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Flaming_Dart) nhằm vào [miền Bắc Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_B%E1%BA%AFc_(Vi%E1%BB%87t_Nam)).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_C%C4%83n_c%E1%BB%A9_kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Pleiku&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_C%C4%83n_c%E1%BB%A9_kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Pleiku&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) *Chiến tranh Việt Nam - Được và mất*, Nigel Cawthorne, Nhà xuất bản Đà Nẵng (dịch) **Kelley, Michael P. (2002).** [^](#cite_ref-wherewewere_2-0) *Where We Were In Vietnam*. Hellgate Press. tr. p. 5–412. [ISBN 1-55571-625-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1555716253).