text:
Nhạc cụ người dân tộc thiểu số Việt Nam
Alal[sửa | sửa mã nguồn]
Alal là tên gọi theo tiếng Ba Na, dùng để chỉ nhạc cụ hơi có lưỡi gà rung tự do, khá phổ biến trong cộng đồng người Ba Na và một số dân tộc khác tại Việt Nam.
Aráp[sửa | sửa mã nguồn]
Aráp là một bộ chiêng quý của người Bâhnar và Giơ Rai ở Việt Nam. Nhiều dân tộc ở Tây nguyên cũng sử dụng bộ chiêng này với tên gọi khác nhau. Người Ca dong gọi là h'leng goong, người Rơ măm gọi là guông t'gạt, người Stră gọi là guông chiêng...
Bẳng bu[sửa | sửa mã nguồn]
Bẳng bu là nhạc cụ hơi làm bằng tre phổ biến ở nhiều dân tộc vùng Tây Bắc, Việt Nam. Cái tên của nó xuất phát từ tiếng Thái. Nhạc cụ này dành riêng cho nữ giới, thường được dùng trong các nghi lễ mang đậm tính phồn thực, cầu mong cuộc sống bình yên và mùa màng bội thu.
Bro[sửa | sửa mã nguồn]
Bro là nhạc dây phổ biến trong một số dân tộc Tây Nguyên ở Việt Nam. Người Bâhnar, xê Đăng, giơ Rai và Giẻ Triêng thường sử dụng nhạc cụ này.
Chênh Kial[sửa | sửa mã nguồn]
Chênh Kial là nhạc cụ tự thân vang khi va đập. Cái tên của nó xuất phát từ tiếng Bâhnar tin rằng trong mỗi ống của chênh kial có những vị thần trẻ con reo vui khi gió thổi. Những vị thần này là con của thần gió nên khi gặp gió các thần rất vui mừng. Người treo chênh kial lên đầu hồi nhà Rông để cầu đừng ngưng gió vì nếu không có gió trời sẽ đổ mưa không sớm thì muộn.
Chul[sửa | sửa mã nguồn]
Chul là loại sáo phổ biến trong vài cộng đồng dân tộc ở Tây Nguyên, nhất là người Ba Na và Giơ Rai. Đây là loại sáo dành cho nam giới. Các chàng trai sử dụng sáo này để tỏ tình với các cô gái.
Cồng, chiêng[sửa | sửa mã nguồn]
Cồng, chiêng là nhạc cụ dân tộc thuộc bộ gõ, được làm bằng đồng thau, hình tròn như chiếc nón quai thao, đường kính từ 20 cm (loại nhỏ) cho đến 60 cm (loại to), ở giữa có hoặc không có núm. Người Gia Rai, Ê Đê và Hrê gọi cả cồng lẫn chiêng là "chinh", còn người Triêng gọi cồng là "chênh goong" (loại có núm), gọi chiêng là "chênh hân" (không núm). Nhìn chung, còn khá nhiều cách gọi và phân biệt giữa hai nhạc cụ có núm và không núm này.
Cò ke[sửa | sửa mã nguồn]
Cò ke là nhạc cụ có cung kéo của dân tộc Mường. Nó có cần đàn làm bằng một đoạn tay tre uốn thẳng, cắm xuyên qua một đoạn tre rỗng suốt 2 đầu. Đầu trên của cần đàn có lỗ để cắm trục chỉnh dây. Phía trước của đoạn ống được bịt bằng một mảnh mo măng tre hoặc một tấm da ếch, da trăn hay da rắn, giúp ống trở thành bộ phận tăng âm.
Cò ke có 2 dây đàn bằng xơ dứa hoặc tơ tằm se, vuốt lá khoai. Người ta chỉnh 2 dây cách nhau 1 quãng bốn hoặc năm. Cung kéo là một miếng cật nứa được kéo cong lại bằng một túm xơ dừa hay lông đuôi ngựa. Cung kéo này nằm rời khỏi dây đàn, không bôi nhựa thông nhằm tăng thêm độ ma xát. Trước khi chơi nhạc cụ này, người ta nhúng túm xơ dừa hoặc lông đuôi ngựa vào nước. Trong lúc diễn, nếu thấy túm xơ dừa hay lông đuôi ngựa bị khô, họ nhổ nước bọt vào để làm ướt trở lại.
Âm thanh của cò ke không chuẩn vì dây mắc khá cao so với cần đàn, ngoài ra nó không có bộ phận chỉnh độ cao dây buông như ở đàn nhị.
Đàn đá[sửa | sửa mã nguồn]
Đàn đá là một nhạc cụ gõ cổ nhất của Việt Nam[cần dẫn nguồn]. Đàn được làm bằng các thanh đá với kích thước dài, ngắn, dày, mỏng khác nhau.
Đao đao[sửa | sửa mã nguồn]
Đao đao là nhạc cụ của cộng đồng dân tộc Khơ Mú sống tại Việt Nam. Người Thái đen ở vùng Sơn La đã học cách sử dụng nhạc cụ này và gọi nó là Hưn Mạy (đàn tre).
Đinh Đuk[sửa | sửa mã nguồn]
Đinh Đuk là nhạc cụ hơi của vài dân tộc thiểu số ở Việt Nam. Nhìn chung, người Bâhnar gọi nhạc cụ này là đinh tuk; riêng người Bâhnar ở vùng Măng Giang gọi là "hi hơ", người Giơ Rai gọi là "đinh dương".
Đuk đik[sửa | sửa mã nguồn]
Đuk đik là nhạc cụ của người Giẻ Triêng. Nó là 1 ống tre dài 64 cm, đường kính 8 cm với đầu này có mấu kín, còn đầu kia được vát bớt để làm tay cầm và tạo âm theo cao độ mà người thiết kế mong muốn.
Goong[sửa | sửa mã nguồn]
Goong là loại đàn dây phổ biến trong một số dân tộc sống ở tỉnh Kom Tum và Gia Lai. Nó còn được gọi là Tinh Ninh (Ting Ning) hay Teng Neng (cách gọi của người Bâhnar vùng Măng Giang và An Khê - Gia Lai) hoặc Puội Brol như người Giẻ Triêng ở huyện Đák Giây, Kom Tum gọi.
Goong đe[sửa | sửa mã nguồn]
Goong đe là nhạc cụ có cấu tạo giống như đàn goong, phổ biến ở tỉnh Gia Lai, thường do người Bâhnar sử dụng.
Hơgơr Prong[sửa | sửa mã nguồn]
Hơgơr Prong là loại trống rất lớn, không định âm của các dân tộc ở Tây Nguyên. Người Bâhnar gọi nó là hơgơr tăk hoặc p'nưng, người Giơ Rai gọi là hơgơr prong hoặc hơge m'nâng, còn người Êđê gọi đơn giản là hơgơr. Tuy nhiên, loại trống này còn có một cái tên tượng thanh phổ biến là "đùng" (nhiều dân tộc gọi).
Kèn lá[sửa | sửa mã nguồn]
Kèn lá là nhạc cụ rất đơn giản, phổ biến trong các cộng đồng dân tộc ở Tây Nguyên. Người ta chỉ cần lấy 1 chiếc lá cây, cắt phần cuống, gấp đôi theo sống lá để có 1 chiếc kèn đơn sơ.
Kềnh H'Mông (khèn Mèo)[sửa | sửa mã nguồn]
Kềnh là nhạc cụ thổi hơi của nhiều dân tộc anh em ở Việt Nam, người kinh gọi là khèn, vì thế kềnh H'Mông còn được gọi là khèn Mèo.
Khèn bè[sửa | sửa mã nguồn]
Khèn là cách gọi loại kềnh của một số dân tộc anh em ở Việt Nam. Loại ở đây giống như chiếc bè nên gọi là khèn bè. Người Thái gọi là Khén Pé, người Giẻ Triêng gọi là Đinh Duar còn người Xơ Đăng gọi là Đinh Khén. Riêng người Ta Ôi, Vân Kiều gọi là Khén.
Khinh khung[sửa | sửa mã nguồn]
Khinh khung là nhạc cụ thời tiền sử, vận hành bằng sức nước. Ở Việt Nam người Bâhnar gọi nhạc cụ này là khinh khung, còn người Giarai gọi là Goong klơng klơi.
K'lông pút[sửa | sửa mã nguồn]
K'lông put là nhạc cụ của một số dân tộc anh em ở Việt Nam. Người Giơ Rai gọi nó là Đinh pút, còn người Bâhnar ở vùng An Khê gọi là Đinh Pơl. Tuy nhiên cái tên K'lông pút đã trở nên quen thuộc với mọi người, dù ở trong hay ngoài nước.
Knăh ring[sửa | sửa mã nguồn]
Knăh ring là bộ chiêng 6 chiếc, sử dụng phổ biến trong cộng đồng dân tộc Giơrai và Bâhnar ở Việt Nam.
K'ny (Kaní)[sửa | sửa mã nguồn]
K’ny là nhạc cụ dây có cung vĩ của nhiều dân tộc sống ở vùng Bắc Tây Nguyên, Việt Nam, phổ biến rộng rãi trong cộng đồng Bahnar, Giơ Rai, Xê Đăng và Rơ Ngao...
M'linh[sửa | sửa mã nguồn]
M'linh là nhạc cụ tự thân vang khi lắc chúng. Nhạc cụ này là những cái chuông đồng nhỏ phổ biến trong cộng đồng dân tộc Dao và Mường.
M’nhum[sửa | sửa mã nguồn]
M’nhum là bộ chiêng của người Giơ Rai ở Việt Nam. Nó dùng để đánh khi uống rượu. Cái tên của nó đã nói lên điều này (M’nhum là "uống rượu" trong tiếng Giơ Rai).
Môi[sửa | sửa mã nguồn]
Đàn môi là từ người kinh ở Việt Nam gọi. Nó phổ biến hầu hết trong các cộng đồng dân tộc ở Việt Nam với nhiều tên gọi khác nhau. Trên thế giới nhiều nước cũng có đàn môi với tên gọi khác và chất liệu làm đàn cũng khác so với loại đàn môi ở Việt Nam.
Pi cổng[sửa | sửa mã nguồn]
Pi cổng là nhạc cụ hơi của nhiều dân tộc ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Pi cổng là tên gọi theo tiếng Thái.
Pí đôi[sửa | sửa mã nguồn]
Pí đôi là tên gọi theo tiếng Thái. Nhạc cụ này phổ biến trong cộng đồng người Thái đang sinh sống ở Việt nam.
Pí lè[sửa | sửa mã nguồn]
Pí lè là tên gọi theo tiếng Thái - Tày để chỉ nhạc cụ hơi có dăm kép.
Pí một lao[sửa | sửa mã nguồn]
Pí một lao là nhạc cụ hơi phổ biến ở vùng Tây Bắc, Việt Nam. Tên nhạc cụ này xuất phát từ tiếng Thái, nhưng ngoài người Thái còn có người Kháng, người La Ha và Kha Mú sử dụng nhạc cụ này.
Pí pặp[sửa | sửa mã nguồn]
Pí pặp là nhạc cụ hơi phổ biến ở cộng đồng người Thái, Việt Nam. Nó là một ống nứa dài từ 30 đến 40 cm, đường kính nho hơn hoặc bằng 1 cm.
Pí phướng[sửa | sửa mã nguồn]
Pí phướng là nhạc cụ hơi của nhiều dân tộc ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Cái tên nhạc cụ này xuất phát từ tiếng Thái.
Pơ nưng Yun[sửa | sửa mã nguồn]
Đây là loại trống vừa của người Bâhnar sinh sống ở Việt Nam. Người Gia Rai gọi nó là hơgơr ching arăp, người Mnâm gọi là hơgơr cân, người Hà Lang gọi là hơgơr tuôn, còn người Rơ năm gọi là Hơ huôl. Nhiều dân tộc Tây Nguyên còn gọi nó bằng 1 từ tượng thanh là "đơng".
Púa[sửa | sửa mã nguồn]
Púa là nhạc cụ hơi, xuất phát từ tiếng H’Mông. Người H’Mông và Lôlô sống tại Việt Nam sử dụng phổ biến nhạc cụ này.
Rang leh[sửa | sửa mã nguồn]
Rang leh là nhạc cụ môi hơi phổ biến rộng rãi trong các cộng đồng dân tộc ở vùng Tây Nguyên, Việt Nam. Người Stră gọi nó là rôông gui, người Ca dong gọi là pôper, người Giơ Rai gọi là rang leh, còn người Việt gọi là đàn môi (xem mục đàn môi).
Rang rai[sửa | sửa mã nguồn]
Rang rai là một loại chũm chọe phổ biến trong nhiều cộng đồng dân tộc anh em ở Việt Nam, đặc biệt là người Bâhnar và Giơ Rai thường sử dụng nhạc cụ này.
Sáo H'Mông (sáo Mèo)[sửa | sửa mã nguồn]
Đây là nhạc cụ của người H’Mông ở miền Bắc Việt Nam. Nó thường được sử dụng để giải trí sau giờ phút lao động mệt nhọc.dung de tan nhung co gai trong cac le hoi cua nguoi mong.
Ta in[sửa | sửa mã nguồn]
Ta in là nhạc cụ dây của dân tộc Hà Nhì, tỉnh Lai Châu Lào Cai, Việt Nam. Nó có cần đàn bằng gỗ rắn, bộ phận tăng âm bằng gỗ, hình chữ nhật có 4 cạnh vuốt tròn.
Ta lư[sửa | sửa mã nguồn]
Ta lư là nhạc cụ dây, phổ biến rộng rãi trong cộng đồng dân tộc Vân Kiều ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Việt Nam.
Ta pòl[sửa | sửa mã nguồn]
Ta pòl là nhạc cụ của ngưởi Bâhnar, nhưng phổ biến trong nhiều cộng đồng dân tộc ở Tây Nguyên, Việt Nam. Người Giarai gọi nó là đinh bút hoặc đinh pơng, người Rơ Năm gọi là pang bôông, còn người Brâu gọi là đinh pu. Ngoài ra nó còn nhiều tên gọi khác tùy theo ngôn ngữ của những dân tộc Tây Nguyên.
Tính tẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Tính tẩu là nhạc cụ khảy dây được dùng phổ biến ở một số dân tộc miền núi tại Việt Nam như Thái, Tày … Ở vài vùng thuộc Trung Quốc, Lào, và Thái Lan người ta nhận thấy cũng có nhạc cụ này.
Tol alao[sửa | sửa mã nguồn]
Tol alao là 1 loại đàn cổ sơ của người Bâhnar sinh sống ở Việt Nam. Nhạc cụ này cũng được người Ca dong sử dụng và gọi là tol alao như người Bâhnar. Đây là loại đàn dành riêng cho nữ giới. Các cô gái thường đánh cho các chàng trai thưởng thức.
Tông đing[sửa | sửa mã nguồn]
Tông đing là nhạc cụ gõ của dân tộc Bâhnar sinh sống ở Việt Nam. Người Giơ Rai cũng thường sử dụng nhạc cụ này với tên gọi là Teh ding. Người Ca dong gọi là Goong teng leng (teng leng là đánh ở trên).
Tơ đjếp[sửa | sửa mã nguồn]
Tơ đjếp là nhạc cụ hơi có lưỡi gà rung tự do, phổ biến ở một số dân tộc vùng Tây Nguyên Việt Nam.
Tơ nốt[sửa | sửa mã nguồn]
Tơ nốt là nhạc cụ hơi của người Bâhnar có quan hệ mật thiết với các nhạc cụ săn bắn. Nó là nhạc cụ mang tính chiến đấu. Ngày xưa người ta dùng nó để báo tin cho cộng đồng biết đang có việc quan trọng. Ngày nay nhiều dân ở Tây Nguyên sử dụng nhạc cụ này.
T’rum[sửa | sửa mã nguồn]
T’rum là bộ cồng 3 chiếc có núm của người Giơ rai sống ở Tây Nam Pleiku, Việt Nam. Mỗi chiếc có kích cỡ và tên gọi khác nhau.
T'rưng[sửa | sửa mã nguồn]
Đàn t'rưng là loại nhạc cụ gõ phổ biến ở vùng Tây Nguyên, đặc biệt là đối với dân tộc Giơ Rai và Bâhnar. Cái tên "t'rưng" xuất phát từ tiếng Giơ Rai, lâu ngày trở nên quen thuộc với mọi người.
Vang[sửa | sửa mã nguồn]
Vang là 3 bộ chiêng ba chiếc dành riêng cho Vua Lửa (Pơtau Pui) trong cộng đồng dân tộc Giơ Rai và vài dân tộc khác ở Việt Nam.

markdown:
# Nhạc cụ người dân tộc thiểu số Việt Nam
|Bài viết này cần thêm
|
|
|![]()
[Nhạc cụ người dân tộc thiểu số Việt Nam](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Musical_instruments_of_Vietnam?uselang=vi)
## Alal[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=1)]
Alal là tên gọi theo tiếng Ba Na, dùng để chỉ nhạc cụ hơi có lưỡi gà rung tự do, khá phổ biến trong cộng đồng người Ba Na và một số dân tộc khác tại Việt Nam.
## Aráp[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=2)]
Aráp là một bộ chiêng quý của người Bâhnar và Giơ Rai ở Việt Nam. Nhiều dân tộc ở Tây nguyên cũng sử dụng bộ chiêng này với tên gọi khác nhau. Người Ca dong gọi là h'leng goong, người Rơ măm gọi là guông t'gạt, người Stră gọi là guông chiêng...
## Bẳng bu[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=3)]
Bẳng bu là nhạc cụ hơi làm bằng tre phổ biến ở nhiều dân tộc vùng Tây Bắc, Việt Nam. Cái tên của nó xuất phát từ tiếng Thái. Nhạc cụ này dành riêng cho nữ giới, thường được dùng trong các nghi lễ mang đậm tính phồn thực, cầu mong cuộc sống bình yên và mùa màng bội thu.
## Bro[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=4)]
Bro là nhạc dây phổ biến trong một số dân tộc Tây Nguyên ở Việt Nam. Người Bâhnar, xê Đăng, giơ Rai và Giẻ Triêng thường sử dụng nhạc cụ này.
## Chênh Kial[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=5)]
Chênh Kial là nhạc cụ tự thân vang khi va đập. Cái tên của nó xuất phát từ tiếng Bâhnar tin rằng trong mỗi ống của chênh kial có những vị thần trẻ con reo vui khi gió thổi. Những vị thần này là con của thần gió nên khi gặp gió các thần rất vui mừng. Người treo chênh kial lên đầu hồi nhà Rông để cầu đừng ngưng gió vì nếu không có gió trời sẽ đổ mưa không sớm thì muộn.
## Chul[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=6)]
Chul là loại sáo phổ biến trong vài cộng đồng dân tộc ở Tây Nguyên, nhất là người Ba Na và Giơ Rai. Đây là loại sáo dành cho nam giới. Các chàng trai sử dụng sáo này để tỏ tình với các cô gái.
## Cồng, chiêng[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=7)] [Cồng](/wiki/C%E1%BB%93ng_chi%C3%AAng), [chiêng](/wiki/C%E1%BB%93ng_chi%C3%AAng) là [nhạc cụ dân tộc](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_Vi%E1%BB%87t_Nam) thuộc [bộ gõ](/wiki/B%E1%BB%99_g%C3%B5), được làm bằng [đồng thau](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_thau), hình tròn như chiếc [nón quai thao](/wiki/N%C3%B3n_quai_thao), [đường kính](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_k%C3%ADnh) từ 20 [cm](/wiki/Xentim%C3%A9t) (loại nhỏ) cho đến 60 cm (loại to), ở giữa có hoặc không có núm. Người Gia Rai, Ê Đê và Hrê gọi cả cồng lẫn chiêng là "chinh", còn người Triêng gọi cồng là "chênh goong" (loại có núm), gọi chiêng là "chênh hân" (không núm). Nhìn chung, còn khá nhiều cách gọi và phân biệt giữa hai nhạc cụ có núm và không núm này.
## Cò ke[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=8)] **Cò ke** là nhạc cụ có cung kéo của dân tộc [Mường](/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Dng). Nó có cần đàn làm bằng một đoạn tay [tre](/wiki/Tre) uốn thẳng, cắm xuyên qua một đoạn tre rỗng suốt 2 đầu. Đầu trên của cần đàn có lỗ để cắm trục chỉnh dây. Phía trước của đoạn ống được bịt bằng một mảnh mo măng tre hoặc một tấm da [ếch](/wiki/B%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng_%C4%91u%C3%B4i), da [trăn](/wiki/Tr%C4%83n) hay da [rắn](/wiki/R%E1%BA%AFn), giúp ống trở thành bộ phận tăng âm.
Cò ke có 2 dây đàn bằng xơ
[dứa](/wiki/D%E1%BB%A9a) hoặc [tơ](/w/index.php?title=T%C6%A1&action=edit&redlink=1) [tằm](/w/index.php?title=T%E1%BA%B1m&action=edit&redlink=1) se, vuốt lá [khoai](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_gi%E1%BB%91ng_khoai_t%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_Nam). Người ta chỉnh 2 dây cách nhau 1 quãng bốn hoặc năm. Cung kéo là một miếng cật [nứa](/wiki/N%E1%BB%A9a) được kéo cong lại bằng một túm xơ [dừa](/wiki/D%E1%BB%ABa) hay lông đuôi [ngựa](/wiki/Ng%E1%BB%B1a). Cung kéo này nằm rời khỏi dây đàn, không bôi nhựa [thông](/wiki/Chi_Th%C3%B4ng) nhằm tăng thêm độ [ma xát](/w/index.php?title=Ma_x%C3%A1t&action=edit&redlink=1). Trước khi chơi nhạc cụ này, người ta nhúng túm xơ dừa hoặc lông đuôi ngựa vào nước. Trong lúc diễn, nếu thấy túm xơ dừa hay lông đuôi ngựa bị khô, họ nhổ nước bọt vào để làm ướt trở lại.
Âm thanh của cò ke không chuẩn vì dây mắc khá cao so với cần đàn, ngoài ra nó không có bộ phận chỉnh độ cao dây buông như ở
[đàn nhị](/wiki/%C4%90%C3%A0n_nh%E1%BB%8B).
## Đàn đá[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=9)] [Đàn đá](/wiki/%C4%90%C3%A0n_%C4%91%C3%A1) là một nhạc cụ gõ cổ nhất của Việt Nam [. Đàn được làm bằng các thanh đá với kích thước dài, ngắn, dày, mỏng khác nhau. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
## Đao đao[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=10)]
Đao đao là nhạc cụ của cộng đồng dân tộc
[Khơ Mú](/w/index.php?title=Kh%C6%A1_M%C3%BA&action=edit&redlink=1) sống tại Việt Nam. Người [Thái đen](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_%C4%91en&action=edit&redlink=1) ở vùng [Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La) đã học cách sử dụng nhạc cụ này và gọi nó là Hưn Mạy (đàn tre).
## Đinh Đuk[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=11)]
Đinh Đuk là nhạc cụ hơi của vài
[dân tộc thiểu số](/w/index.php?title=D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) ở Việt Nam. Nhìn chung, người [Bâhnar](/w/index.php?title=B%C3%A2hnar&action=edit&redlink=1) gọi nhạc cụ này là đinh tuk; riêng người Bâhnar ở vùng Măng Giang gọi là "hi hơ", người [Giơ Rai](/w/index.php?title=Gi%C6%A1_Rai&action=edit&redlink=1) gọi là "đinh dương".
## Đuk đik[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=12)]
Đuk đik là nhạc cụ của người Giẻ Triêng. Nó là 1 ống tre dài 64 cm, đường kính 8 cm với đầu này có mấu kín, còn đầu kia được vát bớt để làm tay cầm và tạo âm theo cao độ mà người thiết kế mong muốn.
## Goong[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=13)]
Goong là loại đàn dây phổ biến trong một số dân tộc sống ở tỉnh Kom Tum và Gia Lai. Nó còn được gọi là Tinh Ninh (Ting Ning) hay Teng Neng (cách gọi của người Bâhnar vùng Măng Giang và An Khê - Gia Lai) hoặc Puội Brol như người Giẻ Triêng ở huyện Đák Giây, Kom Tum gọi.
## Goong đe[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=14)]
Goong đe là nhạc cụ có cấu tạo giống như đàn goong, phổ biến ở tỉnh Gia Lai, thường do người Bâhnar sử dụng.
## Hơgơr Prong[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=15)]
Hơgơr Prong là loại trống rất lớn, không định âm của các dân tộc ở Tây Nguyên. Người Bâhnar gọi nó là hơgơr tăk hoặc p'nưng, người Giơ Rai gọi là hơgơr prong hoặc hơge m'nâng, còn người Êđê gọi đơn giản là hơgơr. Tuy nhiên, loại trống này còn có một cái tên tượng thanh phổ biến là "đùng" (nhiều dân tộc gọi).
## Kèn lá[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=16)]
Kèn lá là nhạc cụ rất đơn giản, phổ biến trong các cộng đồng dân tộc ở Tây Nguyên. Người ta chỉ cần lấy 1 chiếc lá cây, cắt phần cuống, gấp đôi theo sống lá để có 1 chiếc kèn đơn sơ.
## Kềnh H'Mông (khèn Mèo)[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=17)]
Kềnh là nhạc cụ thổi hơi của nhiều dân tộc anh em ở Việt Nam, người kinh gọi là khèn, vì thế kềnh H'Mông còn được gọi là khèn Mèo.
## Khèn bè[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=18)]
Khèn là cách gọi loại kềnh của một số dân tộc anh em ở Việt Nam. Loại ở đây giống như chiếc bè nên gọi là khèn bè. Người Thái gọi là Khén Pé, người Giẻ Triêng gọi là Đinh Duar còn người Xơ Đăng gọi là Đinh Khén. Riêng người Ta Ôi, Vân Kiều gọi là Khén.
## Khinh khung[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=19)]
Khinh khung là nhạc cụ thời tiền sử, vận hành bằng sức nước. Ở Việt Nam người Bâhnar gọi nhạc cụ này là khinh khung, còn người Giarai gọi là Goong klơng klơi.
## K'lông pút[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=20)]
K'lông put là nhạc cụ của một số dân tộc anh em ở Việt Nam. Người Giơ Rai gọi nó là Đinh pút, còn người Bâhnar ở vùng An Khê gọi là Đinh Pơl. Tuy nhiên cái tên K'lông pút đã trở nên quen thuộc với mọi người, dù ở trong hay ngoài nước.
## Knăh ring[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=21)]
Knăh ring là bộ chiêng 6 chiếc, sử dụng phổ biến trong cộng đồng dân tộc Giơrai và Bâhnar ở Việt Nam.
## K'ny (Kaní)[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=22)]
K’ny là nhạc cụ dây có cung vĩ của nhiều dân tộc sống ở vùng Bắc Tây Nguyên, Việt Nam, phổ biến rộng rãi trong cộng đồng Bahnar, Giơ Rai, Xê Đăng và Rơ Ngao...
## M'linh[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=23)]
M'linh là nhạc cụ tự thân vang khi lắc chúng. Nhạc cụ này là những cái chuông đồng nhỏ phổ biến trong cộng đồng dân tộc Dao và Mường.
## M’nhum[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=24)]
M’nhum là bộ chiêng của người Giơ Rai ở Việt Nam. Nó dùng để đánh khi uống rượu. Cái tên của nó đã nói lên điều này (M’nhum là "uống rượu" trong tiếng Giơ Rai).
## Môi[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=25)]
Đàn môi là từ người kinh ở Việt Nam gọi. Nó phổ biến hầu hết trong các cộng đồng dân tộc ở Việt Nam với nhiều tên gọi khác nhau. Trên thế giới nhiều nước cũng có đàn môi với tên gọi khác và chất liệu làm đàn cũng khác so với loại đàn môi ở Việt Nam.
## Pi cổng[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=26) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=26)]
Pi cổng là nhạc cụ hơi của nhiều dân tộc ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Pi cổng là tên gọi theo tiếng Thái.
## Pí đôi[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=27) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=27)]
Pí đôi là tên gọi theo tiếng Thái. Nhạc cụ này phổ biến trong cộng đồng người Thái đang sinh sống ở Việt nam.
## Pí lè[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=28) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=28)]
Pí lè là tên gọi theo tiếng Thái - Tày để chỉ nhạc cụ hơi có dăm kép.
## Pí một lao[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=29) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=29)]
Pí một lao là nhạc cụ hơi phổ biến ở vùng Tây Bắc, Việt Nam. Tên nhạc cụ này xuất phát từ tiếng Thái, nhưng ngoài người Thái còn có người Kháng, người La Ha và Kha Mú sử dụng nhạc cụ này.
## Pí pặp[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=30) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=30)]
Pí pặp là nhạc cụ hơi phổ biến ở cộng đồng người Thái, Việt Nam. Nó là một ống nứa dài từ 30 đến 40 cm, đường kính nho hơn hoặc bằng 1 cm.
## Pí phướng[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=31) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=31)]
Pí phướng là nhạc cụ hơi của nhiều dân tộc ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Cái tên nhạc cụ này xuất phát từ tiếng Thái.
## Pơ nưng Yun[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=32) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=32)]
Đây là loại trống vừa của người Bâhnar sinh sống ở Việt Nam. Người Gia Rai gọi nó là hơgơr ching arăp, người Mnâm gọi là hơgơr cân, người Hà Lang gọi là hơgơr tuôn, còn người Rơ năm gọi là Hơ huôl. Nhiều dân tộc Tây Nguyên còn gọi nó bằng 1 từ tượng thanh là "đơng".
## Púa[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=33) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=33)]
Púa là nhạc cụ hơi, xuất phát từ tiếng H’Mông. Người H’Mông và Lôlô sống tại Việt Nam sử dụng phổ biến nhạc cụ này.
## Rang leh[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=34) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=34)]
Rang leh là nhạc cụ môi hơi phổ biến rộng rãi trong các cộng đồng dân tộc ở vùng Tây Nguyên, Việt Nam. Người Stră gọi nó là rôông gui, người Ca dong gọi là pôper, người Giơ Rai gọi là rang leh, còn người Việt gọi là đàn môi (xem mục đàn môi).
## Rang rai[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=35) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=35)]
Rang rai là một loại chũm chọe phổ biến trong nhiều cộng đồng dân tộc anh em ở Việt Nam, đặc biệt là người Bâhnar và Giơ Rai thường sử dụng nhạc cụ này.
## Sáo H'Mông (sáo Mèo)[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=36) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=36)]
Đây là nhạc cụ của người H’Mông ở miền Bắc Việt Nam. Nó thường được sử dụng để giải trí sau giờ phút lao động mệt nhọc.dung de tan nhung co gai trong cac le hoi cua nguoi mong.
## Ta in[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=37) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=37)]
Ta in là nhạc cụ dây của dân tộc Hà Nhì, tỉnh Lai Châu Lào Cai, Việt Nam. Nó có cần đàn bằng gỗ rắn, bộ phận tăng âm bằng gỗ, hình chữ nhật có 4 cạnh vuốt tròn.
## Ta lư[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=38) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=38)]
Ta lư là nhạc cụ dây, phổ biến rộng rãi trong cộng đồng dân tộc Vân Kiều ở các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Việt Nam.
## Ta pòl[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=39) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=39)]
Ta pòl là nhạc cụ của ngưởi Bâhnar, nhưng phổ biến trong nhiều cộng đồng dân tộc ở Tây Nguyên, Việt Nam. Người Giarai gọi nó là đinh bút hoặc đinh pơng, người Rơ Năm gọi là pang bôông, còn người Brâu gọi là đinh pu. Ngoài ra nó còn nhiều tên gọi khác tùy theo ngôn ngữ của những dân tộc Tây Nguyên.
## Tính tẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=40) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=40)]
Tính tẩu là nhạc cụ khảy dây được dùng phổ biến ở một số dân tộc miền núi tại Việt Nam như Thái, Tày … Ở vài vùng thuộc Trung Quốc, Lào, và Thái Lan người ta nhận thấy cũng có nhạc cụ này.
## Tol alao[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=41) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=41)]
Tol alao là 1 loại đàn cổ sơ của người Bâhnar sinh sống ở Việt Nam. Nhạc cụ này cũng được người Ca dong sử dụng và gọi là tol alao như người Bâhnar. Đây là loại đàn dành riêng cho nữ giới. Các cô gái thường đánh cho các chàng trai thưởng thức.
## Tông đing[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=42) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=42)]
Tông đing là nhạc cụ gõ của dân tộc Bâhnar sinh sống ở Việt Nam. Người Giơ Rai cũng thường sử dụng nhạc cụ này với tên gọi là Teh ding. Người Ca dong gọi là Goong teng leng (teng leng là đánh ở trên).
## Tơ đjếp[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=43) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=43)]
Tơ đjếp là nhạc cụ hơi có lưỡi gà rung tự do, phổ biến ở một số dân tộc vùng Tây Nguyên Việt Nam.
## Tơ nốt[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=44) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=44)]
Tơ nốt là nhạc cụ hơi của người Bâhnar có quan hệ mật thiết với các nhạc cụ săn bắn. Nó là nhạc cụ mang tính chiến đấu. Ngày xưa người ta dùng nó để báo tin cho cộng đồng biết đang có việc quan trọng. Ngày nay nhiều dân ở Tây Nguyên sử dụng nhạc cụ này.
## T’rum[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=45) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=45)]
T’rum là bộ cồng 3 chiếc có núm của người Giơ rai sống ở Tây Nam Pleiku, Việt Nam. Mỗi chiếc có kích cỡ và tên gọi khác nhau.
## T'rưng[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=46) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=46)]
Đàn t'rưng là loại nhạc cụ gõ phổ biến ở vùng Tây Nguyên, đặc biệt là đối với dân tộc Giơ Rai và Bâhnar. Cái tên "t'rưng" xuất phát từ tiếng Giơ Rai, lâu ngày trở nên quen thuộc với mọi người.
## Vang[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=47) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_thi%E1%BB%83u_s%E1%BB%91_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=47)]
Vang là 3 bộ chiêng ba chiếc dành riêng cho Vua Lửa (Pơtau Pui) trong cộng đồng dân tộc Giơ Rai và vài dân tộc khác ở Việt Nam.
|
|

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
RPG
RPG, được dùng để chỉ loại súng phản lực chống tăng nhỏ dùng cá nhân, thường bắn tên lửa không điều khiển.
RPG là sự chuyển tự của РПГ trong tiếng Nga sang ký tự Latin; РПГ là viết tắt của ручной противотанковый гранатомёт, có nghĩa là "súng phóng lựu chống tăng xách tay" [1], (nhưng một số người lại cho đó là viết tắt của реактивный противотанковый гранатомёт, tức "súng phóng lựu chống tăng phản lực").
Thông thường RPG chỉ dùng để chỉ một loại vũ khí chống tăng của Liên Xô cũ, được vác vai hay cầm tay. Các thiết kế của RPG phần lớn dựa trên các loại súng chống tăng của các nước khác được gọi với các tên khác như:
- Panzerfaust của Đức,
- súng nòng xoắn không giật (recoilless rifle) Carl Gustav 84 mm của Thụy Điển, hay
- bazooka, từ đó có các tên B40, B41 của Việt Nam.
Ngoài ra, những súng phản lực chống tăng lớn hơn của Nga là SPG. SPG thường dùng cơ chế phóng phức tạp hơn.
Cấu tạo[sửa | sửa mã nguồn]
RPG dùng phương pháp phản lực, liều nổ phóng trong nòng tạo áp suất cao đẩy đầu đạn đi. Không như các súng có nòng bịt kín giật mạnh, RPG không giật do không bịt đáy nòng. Một số súng sử dụng thuật phóng của đại bác không giật là "pháo phản lực khí động" (dynamic reaction cannon). Thuật phóng này phức tạp nhưng hiệu quả tạo vận tốc đầu nòng lớn. RPG-2 có thuật phóng trong nòng đơn giản, dùng thuốc nổ đen trong một ống hình trụ trơn dài đường kính 40 mm. RPG-7 phình to nòng ra, áp suất không tăng đột ngột, dùng thuốc súng không khói có cánh quạt làm đạn quay trong nòng. Sơ tốc đầu đạn làm đạn giảm tản mát, nhưng tăng sơ tốc gây tiếng nổ mạnh ảnh hưởng đến người bắn, và tăng khối lượng súng đạn.
RPG có tên lửa tăng tốc, ví dụ RPG-7V ra khỏi nòng với vận tốc 120 m/s, được tên lửa đẩy lên vận tốc 300 m/s. Người ta phải thiết kế sao cho luồng phụt của tên lửa không ảnh hưởng đến người bắn. Vận tốc cao của tên lửa giúp nó đi xa, chính xác và xuyên qua các vật cản.
Đầu xuyên của RPG dạng liều nổ lõm (HEAT). Đầu đạn RPG-7V điểm hỏa điện, có chóp đạn chắc chắn và dao cắt bằng thép cứng, điều đó giúp nó đi xuyên qua các vật cản, điểm hỏa đúng khoảng cách với giáp thép. Các đầu nổ hiện đại của Nga và Đức dùng hai tầng chống ERA. Cũng có những đầu đạn cháy và đạn chống bộ binh.
RPG có tầm bắn hiệu quả rất thấp so với tầm bắn tối đa. RPG-7V có tầm bắn tối đa 900 mét, nhưng tầm bắn hiệu quả 250 mét, tầm bắn ghi trên thước ngắm 500 mét. Điều này cũng giống như đại bác nòng dài chống tăng.
RPG có luồng phụt sau súng rất mạnh, không được đứng sau súng và không được bắn trong buồng kín. Cũng có những loại RPG thiết kế để bắn trong buồng hẹp như Armbrust ("Crossbow") của Đức, một số RPG dùng một lần như M-72 LAW của Mỹ hay AT4 M136 của Thụy Điển khắc phục nhược điểm nạp đạn lâu.
RPG cho phép một người lính mang nhẹ bắn hỏng được xe tăng hạng nặng ở khoảng cách khá xa, điều mà trước đó chỉ thực hiện được bằng đại bác nòng dài nặng nề.
Lịch sử, Sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Người Nga bắt đầu chế tạo RPG sau Thế chiến thứ hai. Trước chiến tranh, họ là nước đầu tiên chế tạo thành công đại bác không giật SPG dưa vào trang bị thật sự Model 1935 76 mm DRP thiết kế bởi L.V. Kurchevski (loại đại bác này đã trở thành thủy tổ của các đại bác không giật hiện đại). Tuy nhiên, đại bác không giật chưa trở thành vũ khí chống tăng cầm tay dùng cá nhân. Trong chiến tranh, người Nga sản xuất các lựu đạn chống tăng mang đầu nổ lõm (kiểu 1940), nhưng lựu đạn này tầm quá gần. Panzerfaust của Đức dùng rất hữu hiệu, đã gợi ý cho người Nga phát triển RPG. Mẫu được ưa chuộng là Panzerfaust-44 đã thật sự là một RPG với tên lửa đẩy. Người Nga cải tiến, cho ra RPG-2 năm 1949 (tên của vũ khí này tại Việt Nam là B40). Sau đó là RPG-7 năm 1958 và RPG-7V năm 1961 (tên tại Việt Nam là B41).
RPG-7V được thiết kế cùng tên lửa chống tăng có điều khiển 9M14 (tên phương Tây AT-3). Tổ chiến đấu dùng tên lửa có điều khiển mang theo RPG, linh hoạt, bắn được tầm gần. Trong Chiến tranh Việt Nam, một số lượng lớn xe tăng và các xe quân sự khác bị diệt bởi RPG. Xe cộ, nhất là xe tăng, trước đây rất dễ bị RPG phục kích. Người Ai Cập bố trí xen kẽ RPG và AT-3 chỉ trong vài ngày tiêu diệt 800 xe quân sự của Israel, trong đó có toàn bộ xe tăng ở Sinai(xem Trận Sinai tháng 10-1973, [1]). Trước đây, để có hiệu quả, người ta thường bố trí vài khẩu RPG lần lượt bắn từ nhiều hướng, bắn rất gần, nhắm vào những vị trí huyệt xe như ổ đỡ tháp pháo hoặc sau xe. Việc bắn lần lượt giảm nguy hiểm cho các xạ thủ, vì nạp đạn lâu, nếu không bắn hỏng xe.
Trong Chiến tranh Afghanistan xuất hiện các phương tiện chống RPG hữu hiệu như ERA và APS của xe tăng, làm giản đáng kể thiệt hại cho xe tăng. Riêng loại Drozd ở chiến tranh này bắn chặn gần hết đạn RPG ở phía trước. Từ đó có chiến thuật của du kích bắn dồng loạt nhiều viên một lúc để hạn chế APS. Tuy nhiên, đến thời điểm này giáp chính của các xe tăng rất dày và có thêm giáp liên hợp, ERA, đã hạn chế những RPG đời cũ như RPG-7V, RPG-2 nhưng làm nổi lên những RPG đời mới với hai tầng đầu nổ hạng nặng: RPG-29 có thể xuyên 600 mm thép cán sau ERA.
Trong Chiến tranh Chechnya lần thứ hai, các RPG cũ đã khó có thể xuyên ngang xe tăng hiện đại. Một vài chiếc T-80 bị bắn từ trên nóc xe trong các trận chiến đường phố và hẻm núi.
Trong Chiến tranh Iraq năm 2003, xe tăng hiện đại vẫn tiếp tục bị bắn từ RPG cổ, như trận xe tăng Mỹ đột kích hướng tây nam vào sân bay Baghdad, người Iraq không hề có RPG hiện đại vẫn bắn cháy xe tăng M1A1. Sau chiến tranh, nhiều xe bị du kích bắn cháy, kể cả xe tăng M1A2, bằng nhiều vũ khí trong đó chủ yếu là RPG. Tuy nhiên số lượng xe tăng bị bắn hỏng vẫn có thể coi là ít.
Cuộc xunng đột giữa Israel và Liban năm 2006 diễn ra rất dữ dội, 22 xe tăng của Israel bị Hezbollah bắn hỏng bằng RPG. Mặc dù xe Merkava là xe giáp rất tốt và trang bị phương tiện chống đầu nổ lõm ERA, APS đủ bốn mặt. Có thể ở đây xuất hiện các RPG hiện đại.
RPG cũng bắn hạ cả máy bay, như tại Mogadishu, Somalia năm 1993 đã dược dựng thành phim Blackhawk Down. Du kích Afghannistan sử dụng ngòi tự hủy của đạn, bắn đồng loạt nhiều đạn, bắn diện tích sát thương bộ binh hay chống máy bay.
Vai trò[sửa | sửa mã nguồn]
RPG đã trở thành thứ vũ khí diệt nhiều xe cộ nhất sau Thế chiến thứ hai, buộc các cường quốc quân sự phải thay đổi chiến lược thiết kế và sử dụng xe tăng. RPG có thể sẽ dược thay thế bởi ATGM, nhưng nó luôn là thứ vũ khí hiệu quả, rẻ tiền, dễ chế tạo.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Theo:
- Bách khoa cho thiếu niên, tập 14: Kỹ thuật, NXB Avanta, Nga, 1999, tr. 494
- Từ điển Kỹ thuật quân sự, Viện Kỹ thuật quân sự-Cục khoa học quân sự xuất bản, 1990, tr. 240, tr. 419
- НАСТАВЛЕНИЕ ПО СТРЕЛКОВОМУ ДЕЛУ. РУЧНОЙ ПРОТИВОТАНКОВЫЙ ГРАНАТОМЕТ (РПГ-7 и РПГ-7Д). Издание второе, дополненное. Ордена Трудового Красного. Знамени ВОЕННОЕ ИЗДАТЕЛЬСТВО МИНИСТЕРСТВА ОБОРОНЫ СССР. М О С К В А — 1 9 7 2
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- http://world.guns.ru
- http://www.globalsecurity.org
- http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1998/infantry-rpg.htm

markdown:
# RPG
[RPG (định hướng)](/w/index.php?title=RPG_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)&action=edit&redlink=1). **RPG**, được dùng để chỉ loại [súng](/wiki/S%C3%BAng) phản lực chống tăng nhỏ dùng cá nhân, thường bắn [tên lửa](/wiki/T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa) không điều khiển.
RPG là sự
[chuyển tự](/wiki/Chuy%E1%BB%83n_t%E1%BB%B1_ti%E1%BA%BFng_Nga_sang_k%C3%BD_t%E1%BB%B1_Latinh) của РПГ trong [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga) sang [ký tự Latin](/wiki/B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_Latinh); РПГ là viết tắt của *ручной противотанковый гранатомёт*, có nghĩa là "súng phóng lựu chống tăng xách tay" , (nhưng một số người lại cho đó là viết tắt của [1] *реактивный противотанковый гранатомёт*, tức "súng phóng lựu chống tăng phản lực").
Thông thường RPG chỉ dùng để chỉ một loại
[vũ khí](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD) chống tăng của [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) cũ, được vác vai hay cầm tay. Các thiết kế của RPG phần lớn dựa trên các loại súng chống tăng của các nước khác được gọi với các tên khác như: [Panzerfaust](/w/index.php?title=Panzerfaust&action=edit&redlink=1)của [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), [súng nòng xoắn không giật](/w/index.php?title=S%C3%BAng_n%C3%B2ng_xo%E1%BA%AFn_kh%C3%B4ng_gi%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)( *recoilless rifle*) [Carl Gustav 84 mm](/w/index.php?title=Carl_Gustav_84_mm&action=edit&redlink=1)của [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n), hay [bazooka](/wiki/Bazooka), từ đó có các tên [B40](/wiki/B40), [B41](/wiki/S%C3%BAng_ch%E1%BB%91ng_t%C4%83ng_B41)của [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam).
Ngoài ra, những súng phản lực chống tăng lớn hơn của
[Nga](/wiki/Nga) là SPG. SPG thường dùng cơ chế phóng phức tạp hơn.
## Cấu tạo[
[sửa](/w/index.php?title=RPG&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=RPG&action=edit§ion=1)]
RPG dùng phương pháp
[phản lực](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1), [liều](/w/index.php?title=Li%E1%BB%81u&action=edit&redlink=1) nổ phóng trong nòng tạo áp suất cao đẩy [đầu đạn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_%C4%91%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1) đi. Không như các súng có nòng bịt kín giật mạnh, RPG không giật do không bịt đáy nòng. Một số súng sử dụng thuật phóng của đại bác không giật là "pháo phản lực khí động" ( *dynamic reaction cannon*). Thuật phóng này phức tạp nhưng hiệu quả tạo vận tốc đầu nòng lớn. [RPG-2](/wiki/B40) có thuật phóng trong nòng đơn giản, dùng [thuốc nổ đen](/wiki/Thu%E1%BB%91c_n%E1%BB%95_%C4%91en) trong một ống hình trụ trơn dài đường kính 40 mm. [RPG-7](/wiki/S%C3%BAng_ch%E1%BB%91ng_t%C4%83ng_B41) phình to nòng ra, áp suất không tăng đột ngột, dùng [thuốc súng không khói](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%91c_s%C3%BAng_kh%C3%B4ng_kh%C3%B3i&action=edit&redlink=1) có cánh quạt làm đạn quay trong nòng. Sơ tốc đầu đạn làm đạn giảm tản mát, nhưng tăng sơ tốc gây tiếng nổ mạnh ảnh hưởng đến người bắn, và tăng khối lượng súng đạn.
RPG có
[tên lửa](/wiki/T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa) tăng tốc, ví dụ [RPG-7V](/w/index.php?title=RPG-7V&action=edit&redlink=1) ra khỏi nòng với vận tốc 120 m/s, được tên lửa đẩy lên vận tốc 300 m/s. Người ta phải thiết kế sao cho luồng phụt của tên lửa không ảnh hưởng đến người bắn. Vận tốc cao của tên lửa giúp nó đi xa, chính xác và xuyên qua các vật cản.
Đầu xuyên của RPG dạng
[liều nổ lõm](/w/index.php?title=Li%E1%BB%81u_n%E1%BB%95_l%C3%B5m&action=edit&redlink=1) (HEAT). Đầu đạn RPG-7V điểm hỏa điện, có chóp [đạn](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1n) chắc chắn và dao cắt bằng thép cứng, điều đó giúp nó đi xuyên qua các vật cản, [điểm hỏa](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%83m_h%E1%BB%8Fa&action=edit&redlink=1) đúng khoảng cách với giáp thép. Các đầu nổ hiện đại của Nga và Đức dùng hai tầng chống [ERA](/w/index.php?title=ERA&action=edit&redlink=1). Cũng có những đầu đạn cháy và đạn chống bộ binh.
RPG có tầm bắn hiệu quả rất thấp so với tầm bắn tối đa. RPG-7V có tầm bắn tối đa 900 mét, nhưng tầm bắn hiệu quả 250 mét, tầm bắn ghi trên thước ngắm 500 mét. Điều này cũng giống như đại bác nòng dài chống tăng.
RPG có luồng phụt sau
[súng](/wiki/S%C3%BAng) rất mạnh, không được đứng sau súng và không được bắn trong buồng kín. Cũng có những loại RPG thiết kế để bắn trong buồng hẹp như [Armbrust](/w/index.php?title=Armbrust&action=edit&redlink=1) ("Crossbow") của Đức, một số RPG dùng một lần như [M-72 LAW](/w/index.php?title=M-72_LAW&action=edit&redlink=1) của [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) hay [AT4 M136](/w/index.php?title=AT4_M136&action=edit&redlink=1) của Thụy Điển khắc phục nhược điểm nạp đạn lâu.
RPG cho phép một người lính mang nhẹ bắn hỏng được xe tăng hạng nặng ở khoảng cách khá xa, điều mà trước đó chỉ thực hiện được bằng đại bác nòng dài nặng nề.
## Lịch sử, Sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=RPG&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=RPG&action=edit§ion=2)]
Người Nga bắt đầu chế tạo RPG sau
[Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Trước chiến tranh, họ là nước đầu tiên chế tạo thành công đại bác không giật SPG dưa vào trang bị thật sự [Model 1935 76 mm DRP](/w/index.php?title=Model_1935_76_mm_DRP&action=edit&redlink=1) thiết kế bởi [L.V. Kurchevski](/w/index.php?title=L.V._Kurchevski&action=edit&redlink=1) (loại đại bác này đã trở thành thủy tổ của các đại bác không giật hiện đại). Tuy nhiên, đại bác không giật chưa trở thành vũ khí chống tăng cầm tay dùng cá nhân. Trong chiến tranh, người Nga sản xuất các lựu đạn chống tăng mang đầu nổ lõm (kiểu 1940), nhưng lựu đạn này tầm quá gần. [Panzerfaust](/w/index.php?title=Panzerfaust&action=edit&redlink=1) của Đức dùng rất hữu hiệu, đã gợi ý cho người Nga phát triển RPG. Mẫu được ưa chuộng là Panzerfaust-44 đã thật sự là một RPG với tên lửa đẩy. Người Nga cải tiến, cho ra [RPG-2](/wiki/B40) năm 1949 (tên của vũ khí này tại Việt Nam là [B40](/wiki/B40)). Sau đó là [RPG-7](/wiki/S%C3%BAng_ch%E1%BB%91ng_t%C4%83ng_B41) năm 1958 và [RPG-7V](/w/index.php?title=RPG-7V&action=edit&redlink=1) năm 1961 (tên tại Việt Nam là [B41](/wiki/S%C3%BAng_ch%E1%BB%91ng_t%C4%83ng_B41)).
RPG-7V được thiết kế cùng tên lửa chống tăng có điều khiển
[9M14](/w/index.php?title=9M14&action=edit&redlink=1) (tên phương Tây [AT-3](/w/index.php?title=AT-3&action=edit&redlink=1)). Tổ chiến đấu dùng tên lửa có điều khiển mang theo RPG, linh hoạt, bắn được tầm gần. Trong [Chiến tranh Việt Nam](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam), một số lượng lớn [xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng) và các xe quân sự khác bị diệt bởi RPG. Xe cộ, nhất là xe tăng, trước đây rất dễ bị RPG phục kích. Người [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) bố trí xen kẽ RPG và [AT-3](/w/index.php?title=AT-3&action=edit&redlink=1) chỉ trong vài ngày tiêu diệt 800 xe quân sự của [Israel](/wiki/Israel), trong đó có toàn bộ xe tăng ở [Sinai](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Sinai)(xem [Trận Sinai tháng 10-1973](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Sinai_th%C3%A1ng_10-1973&action=edit&redlink=1), [[1]](http://antg.cand.com.vn/vi-VN/hosomat/2007/3/61415.cand?SearchTerm=1973%20800)). Trước đây, để có hiệu quả, người ta thường bố trí vài khẩu RPG lần lượt bắn từ nhiều hướng, bắn rất gần, nhắm vào những vị trí huyệt xe như ổ đỡ tháp pháo hoặc sau xe. Việc bắn lần lượt giảm nguy hiểm cho các xạ thủ, vì nạp đạn lâu, nếu không bắn hỏng xe.
Trong
[Chiến tranh Afghanistan](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Afghanistan) xuất hiện các phương tiện chống RPG hữu hiệu như [ERA](/w/index.php?title=ERA&action=edit&redlink=1) và [APS](/w/index.php?title=APS&action=edit&redlink=1) của xe tăng, làm giản đáng kể thiệt hại cho xe tăng. Riêng loại [Drozd](/wiki/Drozd) ở chiến tranh này bắn chặn gần hết đạn RPG ở phía trước. Từ đó có chiến thuật của du kích bắn dồng loạt nhiều viên một lúc để hạn chế APS. Tuy nhiên, đến thời điểm này giáp chính của các xe tăng rất dày và có thêm giáp liên hợp, ERA, đã hạn chế những RPG đời cũ như RPG-7V, RPG-2 nhưng làm nổi lên những RPG đời mới với hai tầng đầu nổ hạng nặng: [RPG-29](/wiki/RPG-29) có thể xuyên 600 mm [thép](/wiki/Th%C3%A9p) cán sau ERA.
Trong
[Chiến tranh Chechnya lần thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Chechnya_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_hai), các RPG cũ đã khó có thể xuyên ngang xe tăng hiện đại. Một vài chiếc T-80 bị bắn từ trên nóc xe trong các trận chiến đường phố và hẻm núi.
Trong
[Chiến tranh Iraq](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Iraq) năm 2003, xe tăng hiện đại vẫn tiếp tục bị bắn từ RPG cổ, như trận xe tăng Mỹ đột kích hướng tây nam vào sân bay [Baghdad](/wiki/Bagdad), người [Iraq](/wiki/Iraq) không hề có RPG hiện đại vẫn bắn cháy xe tăng [M1A1](/w/index.php?title=M1A1&action=edit&redlink=1). Sau chiến tranh, nhiều xe bị du kích bắn cháy, kể cả xe tăng [M1A2](/w/index.php?title=M1A2&action=edit&redlink=1), bằng nhiều vũ khí trong đó chủ yếu là RPG. Tuy nhiên số lượng xe tăng bị bắn hỏng vẫn có thể coi là ít.
Cuộc xunng đột giữa
[Israel](/wiki/Israel) và [Liban](/wiki/Liban) năm 2006 diễn ra rất dữ dội, 22 xe tăng của Israel bị [Hezbollah](/wiki/Hezbollah) bắn hỏng bằng RPG. Mặc dù xe [Merkava](/w/index.php?title=Merkava&action=edit&redlink=1) là xe giáp rất tốt và trang bị phương tiện chống đầu nổ lõm ERA, APS đủ bốn mặt. Có thể ở đây xuất hiện các RPG hiện đại.
RPG cũng bắn hạ cả máy bay, như tại
[Mogadishu](/wiki/Mogadishu), [Somalia](/wiki/Somalia) năm 1993 đã dược dựng thành phim *. Du kích Afghannistan sử dụng ngòi tự hủy của đạn, bắn đồng loạt nhiều đạn, bắn diện tích sát thương bộ binh hay chống máy bay. Blackhawk Down*
## Vai trò[
[sửa](/w/index.php?title=RPG&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=RPG&action=edit§ion=3)]
RPG đã trở thành thứ vũ khí diệt nhiều xe cộ nhất sau
[Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), buộc các cường quốc quân sự phải thay đổi chiến lược thiết kế và sử dụng xe tăng. RPG có thể sẽ dược thay thế bởi [ATGM](/wiki/T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa_%C4%91i%E1%BB%81u_khi%E1%BB%83n_ch%E1%BB%91ng_t%C4%83ng), nhưng nó luôn là thứ vũ khí hiệu quả, rẻ tiền, dễ chế tạo.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=RPG&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=RPG&action=edit§ion=4)] **Theo:** [^](#cite_ref-1) *Bách khoa cho thiếu niên, tập 14: Kỹ thuật*, NXB Avanta, Nga, 1999, tr. 494 *Từ điển Kỹ thuật quân sự*, Viện Kỹ thuật quân sự-Cục khoa học quân sự xuất bản, 1990, tr. 240, tr. 419
- НАСТАВЛЕНИЕ ПО СТРЕЛКОВОМУ ДЕЛУ. РУЧНОЙ ПРОТИВОТАНКОВЫЙ ГРАНАТОМЕТ (РПГ-7 и РПГ-7Д). Издание второе, дополненное. Ордена Трудового Красного. Знамени ВОЕННОЕ ИЗДАТЕЛЬСТВО МИНИСТЕРСТВА ОБОРОНЫ СССР. М О С К В А — 1 9 7 2
-
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=RPG&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=RPG&action=edit§ion=5)] [http://world.guns.ru](http://world.guns.ru) [http://www.globalsecurity.org](http://www.globalsecurity.org) [http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1998/infantry-rpg.htm](http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1998/infantry-rpg.htm)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1068 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=30-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Mon, 31 Aug 2015 00:00:00 GMT


text:
Thể loại:Tỉnh Santa Cruz de Tenerife
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bài chính thể loại: Santa Cruz de Tenerife (tỉnh)
Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
Đ
- ► Địa lý tỉnh Santa Cruz de Tenerife (1 t.l.)
- ► Đô thị ở Santa Cruz de Tenerife (1 t.l., 10 tr.)
Các trang trong thể loại “Tỉnh Santa Cruz de Tenerife”
5 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 5 trang.

markdown:
# Thể loại:Tỉnh Santa Cruz de Tenerife
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Santa Cruz de Tenerife (tỉnh)](/wiki/Santa_Cruz_de_Tenerife_(t%E1%BB%89nh))
|
|![]()
[Tỉnh Santa Cruz de Tenerife](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Province_of_Santa_Cruz_de_Tenerife?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
### Đ
- ►
[Địa lý tỉnh Santa Cruz de Tenerife](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD_t%E1%BB%89nh_Santa_Cruz_de_Tenerife) (1 t.l.)
- ►
[Đô thị ở Santa Cruz de Tenerife](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_%E1%BB%9F_Santa_Cruz_de_Tenerife) (1 t.l., 10 tr.)
## Các trang trong thể loại “Tỉnh Santa Cruz de Tenerife”
5 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 5 trang.

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
tertiaire
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Pháp[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Tính từ[sửa]
tertiaire /tɛʁ.sjɛʁ/
- (Địa lý, địa chất) (thuộc) kỷ thứ ba.
- Terrains tertiaires — đất kỷ thứ ba
- (Y học) (thuộc) kỳ ba (của bệnh giang mai).
- (Kinh tế) (thuộc) khu vực thứ ba (không trực tiếp sản xuất).
- Les biens tertiaires — những của cải thuộc khu vực thứ ba
Danh từ[sửa]
tertiaire gđ /tɛʁ.sjɛʁ/
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# tertiaire
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|Giống đực |
|tertiaire |
|
|
|Giống cái |
|tertiaire |
|**tertiaire** [/tɛʁ.sjɛʁ/](/wiki/Wiktionary:IPA)
- (
*Địa lý, địa chất*) (thuộc) [kỷ](/wiki/k%E1%BB%B7) [thứ ba](/wiki/th%E1%BB%A9_ba). *Terrains*— đất kỷ thứ ba **tertiaires**
-
- (
*Y học*) (thuộc) [kỳ](/wiki/k%E1%BB%B3) [ba](/wiki/ba)(của bệnh giang mai).
- (
*Kinh tế*) (thuộc) [khu vực](/wiki/khu_v%E1%BB%B1c) [thứ ba](/wiki/th%E1%BB%A9_ba)(không trực tiếp sản xuất). *Les biens*— những của cải thuộc khu vực thứ ba **tertiaires**
-
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|tertiaire |
|tertiaire **tertiaire** gđ [/tɛʁ.sjɛʁ/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1066 frontend miss (0)