text:
Isaac Newton
Isaac Newton Jr. là một nhà vật lý, nhà thiên văn học, nhà triết học, nhà toán học, nhà thần học và nhà giả kim thuật người Anh, được nhiều người cho rằng là nhà khoa học vĩ đại và có tầm ảnh hưởng lớn nhất[2]. Theo lịch Julius, ông sinh ngày 25 tháng 12 năm 1642 và mất ngày 20 tháng 3 năm 1727; theo lịch Gregory, ông sinh ngày 4 tháng 1 năm 1643 và mất ngày 31 tháng 3 năm 1727.
Luận thuyết của ông về Philosophiae Naturalis Principia Mathematica (Các Nguyên lý Toán học của Triết học Tự nhiên) xuất bản năm 1687, đã mô tả về vạn vật hấp dẫn và 3 định luật Newton, được coi là nền tảng của cơ học cổ điển, đã thống trị các quan niệm về vật lý, khoa học trong suốt 3 thế kỷ tiếp theo. ông cho rằng sự chuyển động của các vật thể trên mặt đất và các vật thể trong bầu trời bị chi phối bởi các định luật tự nhiên giống nhau; bằng cách chỉ ra sự thống nhất giữa Định luật Kepler về sự chuyển động của hành tinh và lý thuyết của ông về trọng lực, ông đã loại bỏ hoàn toàn Thuyết nhật tâm và theo đuổi cách mạng khoa học.
Trong cơ học, Newton đưa ra nguyên lý bảo toàn động lượng (bảo toàn quán tính). Trong quang học, ông khám phá ra sự tán sắc ánh sáng, giải thích việc ánh sáng trắng qua lăng kính trở thành nhiều màu.
Trong toán học, Newton cùng với Gottfried Leibniz phát triển phép tính vi phân và tích phân. Ông cũng đưa ra nhị thức Newton tổng quát.
Năm 2005, trong một cuộc thăm dò ý kiến của Hội Hoàng gia về nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử khoa học, Newton vẫn là người được cho rằng có nhiều ảnh hưởng hơn Albert Einstein.[3]
Mục lục
Sự nghiệp
Isaac Newton sinh ra trong một gia đình nông dân. Khi ông ở quãng tuổi từ khoảng 12 đến 17, ông học tại King's School, Grantham, nơi mà ông chỉ học tiếng Latinh và không có Toán. Sau đó, ông rời khỏi trường và đến tháng 10 năm 1659, ông có mặt tại Woolsthorpe-by-Colsterworth, nơi mà mẹ ông, lần thứ hai góa bụa, đang cố gắng khiến ông trở thành một nông dân. Nhưng Newton lại ghét việc đồng áng. Henry Stocks, thày của ông tại King's School, đã thuyết phục mẹ ông cho ông quay trở lại trường học để ông có thể tiếp tục việc học của mình.
Vào tháng 6 năm 1661, Newton được gửi tới Đại học Cambridge để trở thành luật sư. Tại Cambridge, Newton bị ấn tượng mạnh từ trường phái Euclid, tuy rằng tư duy của ông cũng bị ảnh hưởng bởi trường phái của Roger Bacon và René Descartes. Một đợt dịch bệnh đã khiến trường Cambridge đóng cửa và trong thời gian ở nhà, Newton đã có những phát kiến khoa học quan trọng, dù chúng không được công bố ngay.
Những người có ảnh hưởng đến việc công bố các công trình của Newton là Robert Hooke và Edmond Halley. Sau một cuộc tranh luận về chủ đề quỹ đạo của một hạt khi bay từ vũ trụ vào Trái Đất với Hooke, Newton đã bị cuốn hút vào việc sử dụng định luật vạn vật hấp dẫn và cơ học của ông trong tính toán quỹ đạo Johannes Kepler. Những kết quả này hấp dẫn Halley và ông đã thuyết phục được Newton xuất bản chúng. Từ tháng 8 năm 1684 đến mùa xuân năm 1688, Newton hoàn thành tác phẩm, mà sau này trở thành một trong những công trình nền tảng quan trọng nhất cho vật lý của mọi thời đại, cuốn Philosophiae Naturalis Principia Mathematica.
Trong quyển I của tác phẩm này, Newton giới thiệu các định nghĩa và ba định luật của chuyển động thường được biết với tên gọi sau này là Định luật Newton. Quyển II trình bày các phương pháp luận khoa học mới của Newton thay thế cho triết lý Descartes. Quyển cuối cùng là các ứng dụng của lý thuyết động lực học của ông, trong đó có sự giải thích về thủy triều và lý thuyết về sự chuyển động của Mặt Trăng. Để kiểm chứng lý thuyết về vạn vật hấp dẫn của ông, Newton đã hỏi nhà thiên văn John Flamsteed kiểm tra xem Sao Thổ có chuyển động chậm lại mỗi lần đi gần Sao Mộc không. Flamsteed đã rất sửng sốt nhận ra hiệu ứng này có thật và đo đạc phù hợp với các tính toán của Newton. Các phương trình của Newton được củng cố thêm bằng kết quả quan sát về hình dạng bẹt của Trái Đất tại hai cực, thay vì lồi ra tại hai cực như đã tiên đoán bởi trường phái Descartes. Phương trình của Newton cũng miêu tả được gần đúng chuyển động Mặt Trăng, và tiên đoán chính xác thời điểm quay lại của sao chổi Halley. Trong các tính toán về hình dạng của một vật ít gây lực cản nhất khi nằm trong dòng chảy của chất lỏng hay chất khí, Newton cũng đã viết ra và giải được bài toán giải tích biến phân đầu tiên của thế giới.
Newton sáng tạo ra một phương pháp khoa học rất tổng quát. Ông trình bày phương pháp luận của ông thành bốn quy tắc của lý luận khoa học. Các quy tắc này được phát biểu trong quyển Philosophiae Naturalis Principia Mathematica như sau:
- Các hiện tượng tự nhiên phải được giải thích bằng một hệ tối giản các quy luật đúng, vừa đủ và chặt chẽ.
- Các hiện tượng tự nhiên giống nhau phải có cùng nguyên nhân như nhau.
- Các tính chất của vật chất là như nhau trong toàn vũ trụ.
- Một nhận định rút ra từ quan sát tự nhiên chỉ được coi là đúng cho đến khi có một thực nghiệm khác mâu thuẫn với nó.
Bốn quy tắc súc tích và tổng quát cho nghiên cứu khoa học này đã là một cuộc cách mạng về tư duy thực sự vào thời điểm bấy giờ. Thực hiện các quy tắc này, Newton đã hình thành được các định luật tổng quát của tự nhiên và giải thích được gần như tất cả các bài toán khoa học vào thời của ông. Newton còn đi xa hơn việc chỉ đưa ra các quy tắc cho lý luận, ông đã miêu tả cách áp dụng chúng trong việc giải quyết một bài toán cụ thể. Phương pháp giải tích mà ông sáng tạo vượt trội các phương pháp mang tính triết lý hơn là tính chính xác khoa học của Aristoteles và Thomas Aquinas. Newton đã hoàn thiện phương pháp thực nghiệm của Galileo Galilei, tạo ra phương pháp tổng hợp vẫn còn được sử dụng cho đến ngày nay trong khoa học. Những câu chữ sau đây trong quyển Opticks (Quang học) của ông có thể dễ dàng bị nhầm lẫn với trình bày hiện đại của phương pháp nghiên cứu thời nay, nếu Newton dùng từ "khoa học" thay cho "triết lý về tự nhiên":
- Cũng như trong toán học, trong triết lý về tự nhiên, việc nghiên cứu các vấn đề hóc búa cần thực hiện bằng phương pháp phân tích và tổng hợp. Nó bao gồm làm thí nghiệm, quan sát, đưa ra những kết luận tổng quát, từ đó suy diễn. Phương pháp này sẽ giúp ta đi từ các hợp chất phức tạp đến nguyên tố, đi từ chuyển động đến các lực tạo ra nó; và tổng quát là từ các hiện tượng đến nguyên nhân, từ nguyên nhân riêng lẻ đến nguyên nhân tổng quát, cho đến khi lý luận dừng lại ở mức tổng quát nhất. Tổng hợp lại các nguyên nhân chúng ta đã khám phá ra thành các nguyên lý, chúng ta có thể sử dụng chúng để giải thích các hiện tượng hệ quả.
Newton đã xây dựng lý thuyết cơ học và quang học cổ điển và sáng tạo ra giải tích nhiều năm trước Gottfried Leibniz. Tuy nhiên ông đã không công bố công trình về giải tích trước Leibniz. Điều này đã gây nên một cuộc tranh cãi giữa Anh và lục địa châu Âu suốt nhiều thập kỷ về việc ai đã sáng tạo ra giải tích trước. Newton đã phát hiện ra định lý nhị thức đúng cho các tích của phân số, nhưng ông đã để cho John Wallis công bố. Newton đã tìm ra một công thức cho vận tốc âm thanh, nhưng không phù hợp với kết quả thí nghiệm của ông. Lý do cho sự sai lệch này nằm ở sự giãn nở đoạn nhiệt, một khái niệm chưa được biết đến thời bấy giờ. Kết quả của Newton thấp hơn γ½ lần thực tế, với γ là tỷ lệ các nhiệt dung của không khí.
Theo quyển Opticks, mà Newton đã chần chừ trong việc xuất bản mãi cho đến khi Hooke mất, Newton đã quan sát thấy ánh sáng trắng bị chia thành phổ nhiều màu sắc, khi đi qua lăng kính (thuỷ tinh của lăng kính có chiết suất thay đổi tùy màu). Quan điểm hạt về ánh sáng của Newton đã xuất phát từ các thí nghiệm mà ông đã làm với lăng kính ở Cambridge. Ông thấy các ảnh sau lăng kính có hình bầu dục chứ không tròn như lý thuyết ánh sáng thời bấy giờ tiên đoán. Ông cũng đã lần đầu tiên quan sát thấy các vòng giao thoa mà ngày nay gọi là vòng Newton, một bằng chứng của tính chất sóng của ánh sáng mà Newton đã không công nhận. Newton đã cho rằng ánh sáng đi nhanh hơn trong thuỷ tinh, một kết luận trái với lý thuyết sóng ánh sáng của Christiaan Huygens.
Newton cũng xây dựng một hệ thống hoá học trong mục 31 cuối quyển Opticks. Đây cũng là lý thuyết hạt, các "nguyên tố" được coi như các sự sắp xếp khác nhau của những nguyên tử nhỏ và cứng như các quả bi-a. Ông giải thích phản ứng hoá học dựa vào ái lực giữa các thành phần tham gia phản ứng. Cuối đời (sau 1678) ông thực hiện rất nhiều các thí nghiệm hoá học vô cơ mà không ra kết quả gì.
Newton rất nhạy cảm với các phản bác đối với các lý thuyết của ông, thậm chí đến mức không xuất bản các công trình cho đến tận sau khi người hay phản bác ông nhất là Hooke mất. Quyển Philosophiae Naturalis Principia Mathematica phải chờ sự thuyết phục của Halley mới ra đời. Ông tỏ ra ngày càng lập dị vào cuối đời khi thực hiện các phản ứng hoá học và cùng lúc xác định ngày tháng cho các sự kiện trong Kinh Thánh. Sau khi Newton qua đời, người ta tìm thấy một lượng lớn thuỷ ngân trong cơ thể của ông, có thể bị nhiễm trong lúc làm thí nghiệm. Điều này hoàn toàn có thể giải thích sự lập dị của Newton.
Newton đã một mình đóng góp cho khoa học nhiều hơn bất cứ một nhân vật nào trong lịch sử của loài người. Ông đã vượt trên tất cả những bộ óc khoa học lớn của thế giới cổ đại, tạo nên một miêu tả cho vũ trụ không tự mâu thuẫn, đẹp và phù hợp với trực giác hơn mọi lý thuyết có trước. Newton đưa ra cụ thể các nguyên lý của phương pháp khoa học có thể ứng dụng tổng quát vào mọi lĩnh vực của khoa học. Đây là điều tương phản lớn so với các phương pháp riêng biệt cho mỗi lĩnh vực của Aristoteles và Aquinas trước đó.
Ngoài việc nghiên cứu khoa học, Newton dùng phần lớn thời gian để nghiên cứu Kinh Thánh, ông tin nhận một Chúa Trời duy nhất là Đấng tạo hóa siêu việt mà người ta không thể phủ nhận sự hiện hữu của ngài khi nhìn ngắm vẻ hùng vĩ của mọi tạo vật.[4][5] Mặc dù được trưởng dưỡng trong một gia đình Anh giáo nhưng vào độ tuổi ba mươi của mình, niềm tin Kitô giáo của Newton nếu công khai ra sẽ không được coi là chính thống.[6]
Cũng có các nhà triết học trước như Galileo và John Philoponus sử dụng phương pháp thực nghiệm, nhưng Newton là người đầu tiên định nghĩa cụ thể và hệ thống cách sử dụng phương pháp này. Phương pháp của ông cân bằng giữa lý thuyết và thực nghiệm, giữa toán học và cơ học. Ông toán học hoá mọi khoa học về tự nhiên, đơn giản hoá chúng thành các bước chặt chẽ, tổng quát và hợp lý, tạo nên sự bắt đầu của Kỷ nguyên Suy luận. Những nguyên lý mà Newton đưa ra do đó vẫn giữ nguyên giá trị cho đến thời đại ngày nay. Sau khi ông ra đi, những phương pháp của ông đã mang lại những thành tựu khoa học lớn gấp bội những gì mà ông có thể tưởng tượng lúc sinh thời. Các thành quả này là nền tảng cho nền công nghệ mà chúng ta được hưởng ngày nay.
Không ngoa dụ chút nào khi nói rằng Newton là danh nhân quan trọng nhất đóng góp cho sự phát triển của khoa học hiện đại. Như nhà thơ Alexander Pope đã viết:
Tiểu sử
Isaac Newton sinh ra tại một ngôi nhà ở Woolsthorpe, gần Grantham ở Lincolnshire, Anh, vào ngày 25 tháng 12 năm 1642 (4 tháng 1, 1643 theo lịch mới). Ông chưa một lần nhìn thấy mặt cha, do cha ông, một nông dân cũng tên là Isaac Newton Sr., mất trước khi ông sinh ra không lâu. Sống không hạnh phúc với cha dượng từ nhỏ, Newton bắt đầu những năm học phổ thông trầm uất, xa nhà và bị gián đoạn bởi các biến cố gia đình. May mắn là do không có khả năng điều hành tài chính trong vai anh cả sau khi cha dượng mất, ông tiếp tục được cho học đại học (trường Trinity College Cambridge) sau phổ thông vào năm 1661, sử dụng học bổng của trường với điều kiện phải phục dịch các học sinh đóng học phí.
Mục tiêu ban đầu của Newton tại Đại học Cambridge là tấm bằng luật sư với chương trình nặng về triết học của Aristotle, nhưng ông nhanh chóng bị cuốn hút bởi toán học của Descartes, thiên văn học của Galileo và cả quang học của Kepler. Ông đã viết trong thời gian này: "Plato là bạn của tôi, Aristotle là bạn của tôi, nhưng sự thật mới là người bạn thân thiết nhất của tôi". Tuy nhiên, đa phần kiến thức toán học cao cấp nhất thời bấy giờ, Newton tiếp cận được là nhờ đọc thêm sách, đặc biệt là từ sau năm 1663, gồm các cuốn Elements của Euclid, Clavis Mathematica của William Oughtred, La Géométrie của Descartes, Geometria a Renato Des Cartes của Frans van Schooten, Algebra của Wallis và các công trình của François Viète.
Ngay sau khi nhận bằng tốt nghiệp, năm 1630, ông phải trở về nhà 2 năm vì trường đóng cửa do bệnh dịch hạch lan truyền. Hai năm này chứng kiến một loạt các phát triển quan trọng của Newton với phương pháp tính vi phân và tích phân hoàn toàn mới, thống nhất và đơn giản hoá nhiều phương pháp tính khác nhau thời bấy giờ để giải quyết những bài toán có vẻ không liên quan trực tiếp đến nhau như tìm diện tích, tìm tiếp tuyến, độ dài đường cong và cực trị của hàm. Tài năng toán học của ông nhanh chóng được hiệu trưởng của Cambridge nhận ra khi trường mở cửa trở lại. Ông được nhận làm giảng viên của trường năm 1670, sau khi hoàn thành thạc sĩ, và bắt đầu nghiên cứu và giảng về quang học. Ông lần đầu chứng minh ánh sáng trắng thực ra được tạo thành bởi nhiều màu sắc, và đưa ra cải tiến cho kính thiên văn sử dụng gương thay thấu kính để hạn chế sự nhoè ảnh do tán sắc ánh sáng qua thuỷ tinh.
Newton được bầu vào Hội Khoa học Hoàng gia Anh năm 1672 và bắt đầu vấp phải các phản bác từ Huygens và Hooke về lý thuyết hạt ánh sáng của ông. Lý thuyết về màu sắc ánh sáng của ông cũng bị một tác giả phản bác và cuộc tranh cãi đã dẫn đến suy sụp tinh thần cho Newton vào năm 1678. Năm 1679 Newton và Hooke tham gia vào một cuộc tranh luận mới về quỹ đạo của thiên thể trong trọng trường. Năm 1684, Halley thuyết phục được Newton xuất bản các tính toán sau cuộc tranh luận này trong quyển Philosophiae Naturalis Principia Mathematica. Quyển sách đã mang lại cho Newton tiếng tăm vượt ra ngoài nước Anh, đến châu Âu.
Năm 1685, chính trị nước Anh thay đổi dưới sự trị vì của James II, và trường Cambridge phải tuân thủ những điều luật phi lý như buộc phải cấp bằng cho giáo chủ không thông qua thi cử. Newton kịch liệt phản đối những can thiệp này và sau khi James bị William III đánh bại, Newton được bầu vào Nghị viện Anh nhờ những đấu tranh chính trị của ông.
Năm 1693, sau nhiều năm làm thí nghiệm hoá học thất bại và sức khoẻ suy sụp nghiêm trọng, Newton từ bỏ khoa học, rời Cambridge để về nhận chức trong chính quyền tại Luân Đôn. Newton tích cực tham gia hoạt động chính trị và trở nên giàu có nhờ bổng lộc nhà nước. Năm 1703 Newton được bầu làm chủ tịch Hội Khoa học Hoàng gia Anh và giữ chức vụ đó trong suốt phần còn lại của cuộc đời ông. Ông được Nữ hoàng phong bá tước năm 1705. việc ai phát minh ra vi phân và tích phân, Newton và Lepnic không bao giờ tranh luận cả, nhưng các người hâm mộ lại tranh cãi quyết liệt khiến hai nhà khoa học vĩ đại này cảm thấy xấu hổ. Ông mất ngày 31 tháng 3 năm 1727 tại Luân Đôn.
Nghiên cứu khoa học
Quang học
Từ năm 1670 đến 1672, Newton diễn thuyết về quang học. Trong khoảng thời gian này ông khám phá ra sự tán sắc ánh sáng, giải thích việc ánh sáng trắng qua lăng kính trở thành nhiều màu, và một thấu kính hay một lăng kính sẽ hội tụ các dãy màu thành ánh sáng trắng.
Newton còn cho thấy rằng ánh sáng màu không thay đổi tính chất, bằng việc phân tích các tia màu và chiếu vào các vật khác nhau. Newton chú ý rằng dù là gì đi nữa, phản xạ, tán xạ hay truyền qua, màu sắc vẫn giữ nguyên. Vì thế màu mà ta quan sát là kết quả vật tương tác với các ánh sáng đã có sẵn màu sắc, không phải là kết quả của vật tạo ra màu.
Nhờ vào những khám phá trên, Newton nhận ra nguyên nhân gây ra sự sai lệch màu của hình ảnh trên kính viễn vọng khúc xạ thời đó. Ông đã áp dụng nguyên lý của James Gregory để tạo ra kính viễn vọng phản xạ đầu tiên, khắc phục được nhiều nhược điểm về ảnh của kính viễn vọng khúc xạ đồng thời giảm đi đáng kể chiều dài của kính viễn vọng.
Quả táo Newton
Sau khi Newton công bố định luật vạn vật hấp dẫn, giới khoa học lưu truyền câu chuyện quả táo rơi trúng đầu Newton liệu có mối liên hệ giữa khối lượng và khoảng cách của vật thể trong nhà vật lý vĩ đại này. Thế nhưng, nhiều ý kiến cho rằng đó chỉ là câu chuyện thêu dệt, chỉ là một huyền thoại và rằng ông đã không xây dựng lý thuyết về lực hấp dẫn ở bất cứ thời điểm duy nhất nào.
Tuy nhiên, với bản thảo viết tay Memoirs of Life Sir Isaac Newton có từ năm 1752, nhà khoa học William Stukeley (một người quen của Newton) kể lại chi tiết về khoảng khắc khi Newton tìm ra thuyết vạn vật hấp dẫn.
Bài viết của Stukeley kể về những suy nghĩ của Newton về thuyết lực hấp dẫn khi hai người ngồi dưới bóng râm cây táo trong vườn của nhà khoa học, tại Kensington vào ngày 15 tháng 4 năm 1726: [7]
Chúng tôi đã đi vào một khu vườn, và uống trà dưới bóng mát của vườn táo; chỉ có ông, và tôi. Ông nói với tôi, chính ở vị trí này, vào thuở trước khái niệm về lực hấp dẫn đã đến trong tâm trí.Thời điểm đó ông đang ngồi chiêm nghiệm và một quả táo rơi xuống. Ông đã nghĩ tại sao quả táo lại rơi thẳng xuống đất?
Quả táo chín rồi, tại sao lại rơi xuống đất? Tài vì gió thổi chăng? Không phải, khoảng không rộng mênh mông, tại sao lại phải rơi xuống mà không bay lên trời? Như vậy trái đất có cái gì hút nó sao? Mọi vật trên trái đất đều có sức nặng, hòn đã ném đi rốt cuộc lại rơi xuống đất, trọng lượng của mọi vật có phải là kết quả của lực hút trái đất không?
Tại sao nó không đi ngang, hoặc đi lên ? Nhưng lại liên tục đến trung tâm trái đất ? Chắc chắn, không lý nào khác rằng trái đất đã hút nó. Phải có một sức mạnh hút kéo vật chất & tổng sức mạnh hút kéo trong vấn đề trái đất phải được ở trung tâm đất, không phải trong bất kỳ bên của trái đất do đó đó quả táo này có rơi vuông góc, hay hướng về trung tâm nếu có vấn đề do đó hút lấy vật chất.. nó phải được cân đối với lượng của nó do đó táo rút ra trái đất., cũng như trái đất thu hút sự táo.
John Conduitt, trợ lý của Newton tại Royal Mint và chồng của cô cháu gái của Newton, cũng mô tả các sự kiện khi ông đã viết về cuộc sống của Newton:
Vào năm 1666, ông nghỉ hưu từ Cambridge với mẹ ông ở Lincolnshire. Trong khi đang lang thang trầm tư trong vườn, thì đến hiện ý tưởng rằng sức mạnh của lực hấp dẫn (đã mang quả táo từ trên cây rơi xuống đất) không bị giới hạn trong một khoảng cách nhất định từ trái đất, nhưng sức mạnh này phải trải rộng ra xa hơn là thường nghĩ. Tại sao không cao như mặt trăng nói ông đến mình, và nếu như vậy, mà phải ảnh hưởng đến chuyển động của mặt trăng và có lẽ giữ lại trong quỹ đạo của nó, từ đó ông lao vào tính toán những gì sẽ là kết quả của giả đó.
Trong một việc tương tự, Voltaire đã viết trong cuốn tiểu luận về Epic Thơ (1727), "Sir Isaac Newton đi bộ trong khu vườn của mình, có những suy nghĩ đầu tiên của hệ thống hấp dẫn của ông, khi thấy một quả táo rơi xuống từ một cây."
Nó được biết đến từ máy tính xách tay của mình mà Newton đã phải vật lộn trong 1660s muộn với ý tưởng rằng lực hấp dẫn kéo dài trên mặt đất, trong một tỷ lệ nghịch vuông, đến mặt trăng; Tuy nhiên ông đã phải mất hai thập kỷ để phát triển các lý thuyết đầy đủ. Câu hỏi đặt ra không phải là liệu trọng lực tồn tại, nhưng liệu nó mở rộng để cách xa Trái đất mà nó còn có thể là lực lượng giữ mặt trăng tới quỹ đạo của nó. Newton đã chỉ ra rằng nếu lực giảm tỉ lệ nghịch với khoảng cách, người ta có thể tính toán chu kỳ quỹ đạo của Mặt trăng, và có được thỏa thuận tốt. Ông đoán cùng một lực lượng chịu trách nhiệm chuyển động quỹ đạo khác, và do đó đặt tên nó là "vạn vật hấp dẫn".
Sau này Newton nêu ra: Mọi vật trên trái đất đều chịu sức hút của trái đất, mặt trăng cũng chịu sức hút của trái đất, đồng thời trái đất cũng chịu sức hút của mặt trăng; Trái đất chịu sức hút của mặt trời, mặt trời đồng thời cũng chịu sức hút của trái đất. Nói một cách khác là vạn vật trong vũ trụ đều có lực hấp dẫn lẫn nhau, vì có loại lực hấp dẫn này mà mặt trăng mới quay quanh trái đất, trái đất mới quay quanh mặt trời
Tác phẩm
Xuất bản khi sinh thời
- De analysi per aequationes numero terminorum infinitas (1669, published 1711)
- Method of Fluxions (1671)
- Of Natures Obvious Laws & Processes in Vegetation (unpublished, c. 1671–75)[8]
- De motu corporum in gyrum (1684)
- Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (1687)
- Opticks (1704)
- Reports as Master of the Mint (1701–25)
- Arithmetica Universalis (1707)
Xuất bản sau khi qua đời
- The System of the World (1728)
- Optical Lectures (1728)
- The Chronology of Ancient Kingdoms Amended (1728)
- De mundi systemate (1728)
- Observations on Daniel and The Apocalypse of St. John (1733)
- Newton, Isaac (1991). Robinson, Arthur B., biên tập. Observations upon the Prophecies of Daniel, and the Apocalypse of St. John. Cave Junction, Oregon: Oregon Institute of Science and Medicine. ISBN 0-942487-02-8. (A facsimile edition of the 1733 work.)
- An Historical Account of Two Notable Corruptions of Scripture (1754)
Nguồn sơ cấp
- Newton, Isaac. The Principia: Mathematical Principles of Natural Philosophy. University of California Press, (1999)
- Brackenridge, J. Bruce. The Key to Newton's Dynamics: The Kepler Problem and the Principia: Containing an English Translation of Sections 1, 2, and 3 of Book One from the First (1687) Edition of Newton's Mathematical Principles of Natural Philosophy, University of California Press (1996)
- Newton, Isaac. The Optical Papers of Isaac Newton. Vol. 1: The Optical Lectures, 1670–1672, Cambridge University Press (1984)
- Newton, Isaac. Opticks (4th ed. 1730) online edition
- Newton, I. (1952). Opticks, or A Treatise of the Reflections, Refractions, Inflections & Colours of Light. New York: Dover Publications.
- Newton, I. Sir Isaac Newton's Mathematical Principles of Natural Philosophy and His System of the World, tr. A. Motte, rev. Florian Cajori. Berkeley: University of California Press (1934)
- Whiteside, D.T. (1967–82). The Mathematical Papers of Isaac Newton. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-07740-0. – 8 volumes.
- Newton, Isaac. The correspondence of Isaac Newton, ed. H.W. Turnbull and others, 7 vols (1959–77)
- Newton's Philosophy of Nature: Selections from His Writings edited by H.S. Thayer (1953; online edition)
- Isaac Newton, Sir; J Edleston; Roger Cotes, Correspondence of Sir Isaac Newton and Professor Cotes, including letters of other eminent men, London, John W. Parker, West Strand; Cambridge, John Deighton (1850, Google Books)
- Maclaurin, C. (1748). An Account of Sir Isaac Newton's Philosophical Discoveries, in Four Books. London: A. Millar and J. Nourse
- Newton, I. (1958). Isaac Newton's Papers and Letters on Natural Philosophy and Related Documents, eds. I. B. Cohen and R. E. Schofield. Cambridge: Harvard University Press
- Newton, I. (1962). The Unpublished Scientific Papers of Isaac Newton: A Selection from the Portsmouth Collection in the University Library, Cambridge, ed. A. R. Hall and M. B. Hall. Cambridge: Cambridge University Press
- Newton, I. (1975). Isaac Newton's 'Theory of the Moon's Motion' (1702). London: Dawson
Xem thêm
Chú thích
- ^ a ă During Newton's lifetime, two calendars were in use in Europe: the Julian or 'Old Style' in Britain and parts of Eastern Europe, and the Gregorian or 'New Style' elsewhere. At Newton's birth, Gregorian dates were ten days ahead of Julian dates: thus Newton was born on Christmas Day, 25 December 1642 by the Julian calendar, but on 4 January 1643 by the Gregorian. Moreover, the English new year began on 25 March (the anniversary of the Incarnation) and not on 1 January (until the general adoption of the Gregorian calendar in the UK in 1753). Unless otherwise noted, the remainder of the dates in this article follow the Julian Calendar.
- ^ Burt, Daniel S. (2001). The biography book: a reader's guide to nonfiction, fictional, and film biographies of more than 500 of the most fascinating individuals of all time. Greenwood Publishing Group. tr. 315. ISBN 1-57356-256-4., Extract of page 315
- ^ “Newton beats Einstein in polls of scientists and the public”. The Royal Society. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2006.
- ^ Principia, Book III; cited in; Newton's Philosophy of Nature: Selections from his writings, p. 42, ed. H.S. Thayer, Hafner Library of Classics, NY, 1953.
- ^ A Short Scheme of the True Religion, manuscript quoted in Memoirs of the Life, Writings and Discoveries of Sir Isaac Newton by Sir David Brewster, Edinburgh, 1850; cited in; ibid, p. 65.
- ^ Richard S. Westfall - Indiana University The Galileo Project. (Rice University). Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2008.
- ^ {{Chú thích web |title=Isaac Newton| url = https://books.google.com.vn/books?id=1xKFSqsDj0MC&pg=PT57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
- ^ Newton's alchemical works transcribed and online at Indiana University. Retrieved 11 January 2007.
Thư mục tham khảo
- Ball, W.W. Rouse (1908). A Short Account of the History of Mathematics. New York: Dover. ISBN 0-486-20630-0.
- Christianson, Gale (1984). In the Presence of the Creator: Isaac Newton & His Times. New York: Free Press. ISBN 0-02-905190-8. This well documented work provides, in particular, valuable information regarding Newton's knowledge of Patristics
- Craig, John (1958). “Isaac Newton – Crime Investigator”. Nature 182 (4629): 149–152. Bibcode:1958Natur.182..149C. doi:10.1038/182149a0.
- Craig, John (1963). “Isaac Newton and the Counterfeiters”. Notes and Records of the Royal Society of London 18 (2): 136–145. doi:10.1098/rsnr.1963.0017.
- Levenson, Thomas (2010). Newton and the Counterfeiter: The Unknown Detective Career of the World's Greatest Scientist. Mariner Books. ISBN 978-0-547-33604-6.
- Manuel, Frank E (1968). A Portrait of Isaac Newton. Belknap Press of Harvard University, Cambridge, MA.
- Stewart, James (2009). Calculus: Concepts and Contexts. Cengage Learning. ISBN 978-0-495-55742-5.
- Westfall, Richard S. (1980). Never at Rest. Cambridge University Press. ISBN 0-521-27435-4.
- Westfall, Richard S. (2007). Isaac Newton. Cambridge University Press. ISBN 978-0-19-921355-9.
- Westfall, Richard S. (1994). The Life of Isaac Newton. Cambridge University Press. ISBN 0-521-47737-9.
- White, Michael (1997). Isaac Newton: The Last Sorcerer. Fourth Estate Limited. ISBN 1-85702-416-8.
Đọc thêm
- Andrade, E.N.De C. (1950). Isaac Newton. New York: Chanticleer Press. ISBN 0-8414-3014-4.
- Bardi, Jason Socrates. The Calculus Wars: Newton, Leibniz, and the Greatest Mathematical Clash of All Time (2006) excerpt and text search
- Bechler, Zev (1991). Newton's Physics and the Conceptual Structure of the Scientific Revolution. Springer. ISBN 0-7923-1054-3.
- Bechler, Zev (2013). Contemporary Newtonian Research (Studies in the History of Modern Science)(Volume 9). Springer. ISBN 978-9400977174.
- Berlinski, David. Newton's Gift: How Sir Isaac Newton Unlocked the System of the World. (2000); ISBN 0-684-84392-7
- Buchwald, Jed Z. and Cohen, I. Bernard (eds.) Isaac Newton's Natural Philosophy, MIT Press (2001) excerpt and text search
- Casini, P (1988). “Newton's Principia and the Philosophers of the Enlightenment”. Notes and Records of the Royal Society of London 42 (1): 35–52. doi:10.1098/rsnr.1988.0006. ISSN 0035-9149. JSTOR 531368.
- Christianson, Gale E. (1996). Isaac Newton and the Scientific Revolution. Oxford University Press. ISBN 0-19-530070-X. See this site for excerpt and text search.
- Christianson, Gale (1984). In the Presence of the Creator: Isaac Newton & His Times. New York: Free Press. ISBN 0-02-905190-8.
- Cohen, I. Bernard and Smith, George E., ed. The Cambridge Companion to Newton. (2002). 500 pp. focuses on philosophical issues only; excerpt and text search; complete edition online
- Cohen, I.B. (1980). The Newtonian Revolution. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-22964-2.
- Craig, John (1946). Newton at the Mint. Cambridge, England: Cambridge University Press.
- Dampier, William C.; Dampier, M. (1959). Readings in the Literature of Science. New York: Harper & Row. ISBN 0-486-42805-2.
- de Villamil, Richard (1931). Newton, the Man. London, UK: G.D. Knox. – Preface by Albert Einstein. Reprinted by Johnson Reprint Corporation, New York (1972)
- Dobbs, B.J.T. (1975). The Foundations of Newton's Alchemy or "The Hunting of the Greene Lyon". Cambridge: Cambridge University Press.
- Gjertsen, Derek (1986). The Newton Handbook. London, UK: Routledge. ISBN 0-7102-0279-2.
- Gleick, James (2003). Isaac Newton. Alfred A. Knopf. ISBN 0-375-42233-1.
- Halley, E. (1687). “Review of Newton's Principia”. Philosophical Transactions 186: 291–97.
- Hawking, Stephen, ed. On the Shoulders of Giants. ISBN 0-7624-1348-4 Places selections from Newton's Principia in the context of selected writings by Copernicus, Kepler, Galileo and Einstein
- Herivel, J. W. (1965). The Background to Newton's Principia. A Study of Newton's Dynamical Researches in the Years 1664–84. Oxford: Clarendon Press.
- Keynes, John Maynard (1963). Essays in Biography. W. W. Norton & Co. ISBN 0-393-00189-X. Keynes took a close interest in Newton and owned many of Newton's private papers.
- Koyré, A (1965). Newtonian Studies. Chicago: University of Chicago Press.
- Newton, Isaac. Papers and Letters in Natural Philosophy, edited by I. Bernard Cohen. Harvard University Press, 1958, 1978; ISBN 0-674-46853-8.
- Newton, Isaac (1642–1727). The Principia: a new Translation, Guide by I. Bernard Cohen; ISBN 0-520-08817-4, University of California (1999)
- Pemberton, H. (1728). A View of Sir Isaac Newton's Philosophy. London, UK: S. Palmer.
- Shamos, Morris H. (1959). Great Experiments in Physics. New York: Henry Holt and Company, Inc. ISBN 0-486-25346-5.
- Shapley, Harlow, S. Rapport, and H. Wright. A Treasury of Science; "Newtonia" pp. 147–9; "Discoveries" pp. 150–4. Harper & Bros., New York, (1946).
- Simmons, J (1996). The Giant Book of Scientists – The 100 Greatest Minds of all Time. Sydney: The Book Company.
- Stukeley, W. (1936). Memoirs of Sir Isaac Newton's Life. London, UK: Taylor and Francis. (edited by A.H. White; originally published in 1752)
- Westfall, R.S. (1971). Force in Newton's Physics: The Science of Dynamics in the Seventeenth Century. London, UK: Macdonald. ISBN 0-444-19611-0.
- Tôn giáo
- Dobbs, Betty Jo Tetter. The Janus Faces of Genius: The Role of Alchemy in Newton's Thought. (1991), links the alchemy to Arianism
- Force, James E., and Richard H. Popkin, eds. Newton and Religion: Context, Nature, and Influence. (1999), pp. xvii, 325; 13 papers by scholars using newly opened manuscripts
- Pfizenmaier, Thomas C. (tháng 1 năm 1997). “Was Isaac Newton an Arian?”. Journal of the History of Ideas 58 (1): 57–80. doi:10.1353/jhi.1997.0001. JSTOR 3653988.
- Ramati, Ayval. "The Hidden Truth of Creation: Newton's Method of Fluxions" British Journal for the History of Science 34: 417–38. in JSTOR, argues that his calculus had a theological basis
- Snobelen, Stephen "'God of Gods, and Lord of Lords': The Theology of Isaac Newton's General Scholium to the Principia", Osiris 2nd series, Vol. 16, (2001), pp. 169–208 in JSTOR
- Snobelen, Stephen D. (1999). “Isaac Newton, Heretic: The Strategies of a Nicodemite”. British Journal for the History of Science 32 (4): 381–419. doi:10.1017/S0007087499003751. JSTOR 4027945.
- Wiles, Maurice. Archetypal Heresy. Arianism through the Centuries. (1996) 214 pages, with chapter 4 on eighteenth century England; pp. 77–93 on Newton, excerpt and text search.
Liên kết ngoài
- Newton qua lời kể của Stephen Hawking (sách "Lược sử thời gian")
- “Newton, Sir Isaac”. Encyclopædia Britannica (ấn bản 11). 1911.
- Tiểu sử Newton (University of St Andrews)
- Tiểu sử Newton trên ScienceWorld
- Tiểu sử Newton trên Từ điển khoa học
- Dự án Newton
- Dự án Newton - Canada
- Rebuttal of Newton's astrology
- Newton's Religious Views Reconsidered
- Newton's Royal Mint Reports
- Newton's Dark Secrets NOVA TV programme
- from The Stanford Encyclopedia of Philosophy:
- Isaac Newton, by George Smith
- Newton's Philosophiae Naturalis Principia Mathematica, by George Smith
- Newton's Philosophy, by Andrew Janiak
- Newton's views on space, time, and motion, by Robert Rynasiewicz
- Newton's Castle Educational material
- The Chymistry of Isaac Newton Research on his Alchemical writings
- FMA Live! Program for teaching Newton's laws to kids
- Newton's religious position
- The "General Scholium" to Newton's Principia
- Kandaswamy, Anand M. The Newton/Leibniz Conflict in Context
- Newton's First ODE – A study by on how Newton approximated the solutions of a first-order ODE using infinite series
- O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., “Isaac Newton”, Bộ lưu trữ lịch sử toán học MacTutor
- Isaac Newton tại Mathematics Genealogy Project
- The Mind of Isaac Newton Images, audio, animations and interactive segments
Do Newton viết
- Newton's works - full texts, at the Newton Project
- Các tác phẩm của Isaac Newton tại Dự án Gutenberg
- Newton's Principia – read and search
- Descartes, Space, and Body, an excerpt from De Gravitatione et Aequipondio Fluidorum, with annotations by Jonathan Bennett
- Opticks, or a Treatise of the Reflections, Refractions, Inflexions and Colours of Light, full text on archive.org

markdown:
# Isaac Newton
|
|Sir Isaac Newton
|
|![]()
Bức vẽ của
[Godfrey Kneller](/w/index.php?title=Godfrey_Kneller&action=edit&redlink=1)năm 1689 [OS](/w/index.php?title=Old_Style_and_New_Style_dates&action=edit&redlink=1): [25 tháng 12](/wiki/25_th%C3%A1ng_12) [1642](/wiki/1642)] [[1]](#cite_note-OSNS-1) [Lincolnshire](/wiki/Lincolnshire), [Anh](/wiki/Anh) [OS](/w/index.php?title=Old_Style_and_New_Style_dates&action=edit&redlink=1): [20 March](/w/index.php?title=20_March&action=edit&redlink=1) [1727](/wiki/1727)] [[1]](#cite_note-OSNS-1) [Kensington](/wiki/Kensington), [Luân Đôn](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n), Anh [Anh](/wiki/Anh) [Tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o) [Vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc) [Toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) [Thiên văn học](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) [Triết học tự nhiên](/w/index.php?title=Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Giả kim thuật](/wiki/Gi%E1%BA%A3_kim_thu%E1%BA%ADt) [Đại học Cambridge](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Cambridge) [Hội Hoàng gia](/wiki/H%E1%BB%99i_Ho%C3%A0ng_gia) [Alma mater](/wiki/Alma_mater) [Trinity College, Cambridge](/w/index.php?title=Trinity_College,_Cambridge&action=edit&redlink=1) [Người hướng dẫn luận án tiến sĩ](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_h%C6%B0%E1%BB%9Bng_d%E1%BA%ABn_lu%E1%BA%ADn_%C3%A1n_ti%E1%BA%BFn_s%C4%A9) [Isaac Barrow](/wiki/Isaac_Barrow) [Benjamin Pulleyn](/w/index.php?title=Benjamin_Pulleyn&action=edit&redlink=1) [Roger Cotes](/w/index.php?title=Roger_Cotes&action=edit&redlink=1) [William Whiston](/w/index.php?title=William_Whiston&action=edit&redlink=1) [Cơ học Newton](/wiki/C%C6%A1_h%E1%BB%8Dc_c%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n) [Vạn vật hấp dẫn](/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_t%C3%A1c_h%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn#.C4.90.E1.BB.8Bnh_lu.E1.BA.ADt_v.E1.BA.A1n_v.E1.BA.ADt_h.E1.BA.A5p_d.E1.BA.ABn_Newton) [Vi phân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_h%C3%A0m_v%C3%A0_vi_ph%C3%A2n_c%E1%BB%A7a_h%C3%A0m_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) [Quang học](/wiki/Quang_h%E1%BB%8Dc) [Định lý nhị thức](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_nh%E1%BB%8B_th%E1%BB%A9c) [FRS](/w/index.php?title=FRS&action=edit&redlink=1)(1672) **Chữ ký** ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Isaac_Newton_signature.svg/128px-Isaac_Newton_signature.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Isaac_Newton_signature.svg/128px-Isaac_Newton_signature.svg.png)
**Isaac Newton Jr.** là một [nhà vật lý](/wiki/Nh%C3%A0_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD), [nhà thiên văn học](/wiki/Nh%C3%A0_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc), [nhà triết học](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_gia), nhà [toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc), nhà [thần học](/wiki/Th%E1%BA%A7n_h%E1%BB%8Dc) và nhà [giả kim thuật](/wiki/Gi%E1%BA%A3_kim_thu%E1%BA%ADt) người Anh, được nhiều người cho rằng là [nhà khoa học](/wiki/Nh%C3%A0_khoa_h%E1%BB%8Dc) vĩ đại và có tầm ảnh hưởng lớn nhất . Theo [2] [lịch Julius](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Julius), ông sinh ngày [25 tháng 12](/wiki/25_th%C3%A1ng_12)năm [1642](/wiki/1642)và mất ngày [20 tháng 3](/wiki/20_th%C3%A1ng_3)năm [1727](/wiki/1727); theo [lịch Gregory](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory), ông sinh ngày [4 tháng 1](/wiki/4_th%C3%A1ng_1)năm [1643](/wiki/1643)và mất ngày [31 tháng 3](/wiki/31_th%C3%A1ng_3)năm [1727](/wiki/1727).
Luận thuyết của ông về
* (Các Nguyên lý Toán học của Triết học Tự nhiên) xuất bản năm 1687, đã mô tả về Philosophiae Naturalis Principia Mathematica* [vạn vật hấp dẫn](/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_t%C3%A1c_h%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn#.C4.90.E1.BB.8Bnh_lu.E1.BA.ADt_v.E1.BA.A1n_v.E1.BA.ADt_h.E1.BA.A5p_d.E1.BA.ABn_Newton)và 3 [định luật Newton](/wiki/C%C3%A1c_%C4%91%E1%BB%8Bnh_lu%E1%BA%ADt_c%E1%BB%A7a_Newton_v%E1%BB%81_chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng), được coi là nền tảng của [cơ học cổ điển](/wiki/C%C6%A1_h%E1%BB%8Dc_c%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n), đã thống trị các quan niệm về [vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD), khoa học trong suốt 3 thế kỷ tiếp theo. ông cho rằng sự chuyển động của các vật thể trên mặt đất và các vật thể trong bầu trời bị chi phối bởi các định luật tự nhiên giống nhau; bằng cách chỉ ra sự thống nhất giữa [Định luật Kepler về sự chuyển động của hành tinh](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_lu%E1%BA%ADt_Kepler_v%E1%BB%81_s%E1%BB%B1_chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng_c%E1%BB%A7a_h%C3%A0nh_tinh)và lý thuyết của ông về [trọng lực](/wiki/Tr%E1%BB%8Dng_l%E1%BB%B1c), ông đã loại bỏ hoàn toàn [Thuyết nhật tâm](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_nh%E1%BA%ADt_t%C3%A2m)và theo đuổi [cách mạng khoa học](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_khoa_h%E1%BB%8Dc).
Trong
[cơ học](/wiki/C%C6%A1_h%E1%BB%8Dc), Newton đưa ra [nguyên lý bảo toàn động lượng](/w/index.php?title=Nguy%C3%AAn_l%C3%BD_b%E1%BA%A3o_to%C3%A0n_%C4%91%E1%BB%99ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1) (bảo toàn quán tính). Trong [quang học](/wiki/Quang_h%E1%BB%8Dc), ông khám phá ra sự [tán sắc](/wiki/T%C3%A1n_s%E1%BA%AFc) [ánh sáng](/wiki/%C3%81nh_s%C3%A1ng), giải thích việc [ánh sáng trắng](/wiki/Tr%E1%BA%AFng#.C3.81nh_s.C3.A1ng_tr.E1.BA.AFng) qua [lăng kính](/wiki/L%C4%83ng_k%C3%ADnh) trở thành nhiều màu.
Trong toán học, Newton cùng với
[Gottfried Leibniz](/wiki/Gottfried_Leibniz) phát triển phép tính [vi phân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_h%C3%A0m_v%C3%A0_vi_ph%C3%A2n_c%E1%BB%A7a_h%C3%A0m_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) và [tích phân](/wiki/T%C3%ADch_ph%C3%A2n). Ông cũng đưa ra [nhị thức Newton](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_nh%E1%BB%8B_th%E1%BB%A9c) tổng quát.
Năm
[2005](/wiki/2005), trong một cuộc thăm dò ý kiến của [Hội Hoàng gia](/wiki/H%E1%BB%99i_Ho%C3%A0ng_gia) về nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong [lịch sử khoa học](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_khoa_h%E1%BB%8Dc), Newton vẫn là người được cho rằng có nhiều ảnh hưởng hơn [Albert Einstein](/wiki/Albert_Einstein). [[3]](#cite_note-3)
## Mục lục
## Sự nghiệp
Isaac Newton sinh ra trong một gia đình nông dân. Khi ông ở quãng tuổi từ khoảng 12 đến 17, ông học tại
[King's School, Grantham](https://en.wikipedia.org/wiki/King%27s_School,_Grantham), nơi mà ông chỉ học [tiếng Latinh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Latinh) và không có Toán. Sau đó, ông rời khỏi trường và đến tháng 10 năm 1659, ông có mặt tại [Woolsthorpe-by-Colsterworth](https://en.wikipedia.org/wiki/Woolsthorpe-by-Colsterworth), nơi mà mẹ ông, lần thứ hai góa bụa, đang cố gắng khiến ông trở thành một nông dân. Nhưng Newton lại ghét việc đồng áng. Henry Stocks, thày của ông tại King's School, đã thuyết phục mẹ ông cho ông quay trở lại trường học để ông có thể tiếp tục việc học của mình.
Vào tháng 6 năm 1661, Newton được gửi tới
[Đại học Cambridge](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Cambridge) để trở thành [luật sư](/wiki/Lu%E1%BA%ADt_s%C6%B0). Tại Cambridge, Newton bị ấn tượng mạnh từ trường phái [Euclid](/wiki/Euclid), tuy rằng tư duy của ông cũng bị ảnh hưởng bởi trường phái của [Roger Bacon](/wiki/Roger_Bacon) và [René Descartes](/wiki/Ren%C3%A9_Descartes). Một đợt [dịch bệnh](/wiki/D%E1%BB%8Bch_b%E1%BB%87nh) đã khiến trường Cambridge đóng cửa và trong thời gian ở nhà, Newton đã có những phát kiến khoa học quan trọng, dù chúng không được công bố ngay.
Những người có ảnh hưởng đến việc công bố các công trình của Newton là
[Robert Hooke](/wiki/Robert_Hooke) và [Edmond Halley](/wiki/Edmund_Halley). Sau một cuộc tranh luận về chủ đề [quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) của một [hạt](/wiki/H%E1%BA%A1t) khi bay từ [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5) vào [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t) với Hooke, Newton đã bị cuốn hút vào việc sử dụng [định luật vạn vật hấp dẫn](/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_t%C3%A1c_h%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn#.C4.90.E1.BB.8Bnh_lu.E1.BA.ADt_v.E1.BA.A1n_v.E1.BA.ADt_h.E1.BA.A5p_d.E1.BA.ABn_Newton) và [cơ học](/wiki/C%C6%A1_h%E1%BB%8Dc) của ông trong tính toán quỹ đạo [Johannes Kepler](/wiki/Johannes_Kepler). Những kết quả này hấp dẫn Halley và ông đã thuyết phục được Newton xuất bản chúng. Từ [tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m) năm [1684](/wiki/1684) đến [mùa xuân](/wiki/M%C3%B9a_xu%C3%A2n) năm [1688](/wiki/1688), Newton hoàn thành tác phẩm, mà sau này trở thành một trong những công trình nền tảng quan trọng nhất cho [vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc) của mọi thời đại, cuốn *. Philosophiae Naturalis Principia Mathematica*
Trong quyển I của tác phẩm này, Newton giới thiệu các
[định nghĩa](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_ngh%C4%A9a) và ba [định luật](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_lu%E1%BA%ADt_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD) của chuyển động thường được biết với tên gọi sau này là [Định luật Newton](/wiki/C%C3%A1c_%C4%91%E1%BB%8Bnh_lu%E1%BA%ADt_c%E1%BB%A7a_Newton_v%E1%BB%81_chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng). Quyển II trình bày các [phương pháp luận](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_lu%E1%BA%ADn) khoa học mới của Newton thay thế cho triết lý [Descartes](/wiki/Ren%C3%A9_Descartes). Quyển cuối cùng là các ứng dụng của lý thuyết [động lực học](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_l%E1%BB%B1c_h%E1%BB%8Dc) của ông, trong đó có sự giải thích về [thủy triều](/wiki/Th%E1%BB%A7y_tri%E1%BB%81u) và lý thuyết về sự chuyển động của [Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng). Để kiểm chứng lý thuyết về vạn vật hấp dẫn của ông, Newton đã hỏi [nhà thiên văn](/wiki/Nh%C3%A0_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) [John Flamsteed](/wiki/John_Flamsteed) kiểm tra xem [Sao Thổ](/wiki/Sao_Th%E1%BB%95) có chuyển động chậm lại mỗi lần đi gần [Sao Mộc](/wiki/Sao_M%E1%BB%99c) không. Flamsteed đã rất sửng sốt nhận ra hiệu ứng này có thật và đo đạc phù hợp với các tính toán của Newton. Các [phương trình](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh) của Newton được củng cố thêm bằng kết quả quan sát về hình dạng bẹt của Trái Đất tại hai cực, thay vì lồi ra tại hai cực như đã tiên đoán bởi [trường phái Descartes](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_Descartes&action=edit&redlink=1). Phương trình của Newton cũng miêu tả được gần đúng chuyển động Mặt Trăng, và tiên đoán chính xác thời điểm quay lại của [sao chổi Halley](/wiki/Sao_ch%E1%BB%95i_Halley). Trong các tính toán về hình dạng của một vật ít gây lực cản nhất khi nằm trong dòng chảy của chất lỏng hay chất khí, Newton cũng đã viết ra và giải được bài toán [giải tích biến phân](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_t%C3%ADch_bi%E1%BA%BFn_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1) đầu tiên của thế giới.
Newton sáng tạo ra một phương pháp khoa học rất tổng quát. Ông trình bày phương pháp luận của ông thành bốn quy tắc của lý luận khoa học. Các quy tắc này được phát biểu trong quyển
*Philosophiae Naturalis Principia Mathematica* như sau:
- Các hiện tượng tự nhiên phải được giải thích bằng một hệ tối giản các quy luật đúng, vừa đủ và chặt chẽ.
- Các hiện tượng tự nhiên giống nhau phải có cùng nguyên nhân như nhau.
- Các tính chất của vật chất là như nhau trong toàn vũ trụ.
- Một nhận định rút ra từ quan sát tự nhiên chỉ được coi là đúng cho đến khi có một thực nghiệm khác mâu thuẫn với nó.
Bốn quy tắc súc tích và tổng quát cho nghiên cứu khoa học này đã là một cuộc
[cách mạng](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng) về [tư duy](/wiki/T%C6%B0_duy) thực sự vào thời điểm bấy giờ. Thực hiện các quy tắc này, Newton đã hình thành được các định luật tổng quát của tự nhiên và giải thích được gần như tất cả các bài toán khoa học vào thời của ông. Newton còn đi xa hơn việc chỉ đưa ra các quy tắc cho lý luận, ông đã miêu tả cách áp dụng chúng trong việc giải quyết một bài toán cụ thể. Phương pháp giải tích mà ông sáng tạo vượt trội các phương pháp mang tính triết lý hơn là tính chính xác khoa học của [Aristoteles](/wiki/Aristoteles) và [Thomas Aquinas](/wiki/Tommaso_d%27Aquino). Newton đã hoàn thiện phương pháp thực nghiệm của [Galileo Galilei](/wiki/Galileo_Galilei), tạo ra phương pháp tổng hợp vẫn còn được sử dụng cho đến ngày nay trong khoa học. Những câu chữ sau đây trong quyển * (Quang học) của ông có thể dễ dàng bị nhầm lẫn với trình bày hiện đại của phương pháp nghiên cứu thời nay, nếu Newton dùng từ "khoa học" thay cho "triết lý về tự nhiên": Opticks* *Cũng như trong toán học, trong triết lý về tự nhiên, việc nghiên cứu các vấn đề hóc búa cần thực hiện bằng phương pháp phân tích và tổng hợp. Nó bao gồm làm thí nghiệm, quan sát, đưa ra những kết luận tổng quát, từ đó suy diễn. Phương pháp này sẽ giúp ta đi từ các hợp chất phức tạp đến nguyên tố, đi từ chuyển động đến các lực tạo ra nó; và tổng quát là từ các hiện tượng đến nguyên nhân, từ nguyên nhân riêng lẻ đến nguyên nhân tổng quát, cho đến khi lý luận dừng lại ở mức tổng quát nhất. Tổng hợp lại các nguyên nhân chúng ta đã khám phá ra thành các nguyên lý, chúng ta có thể sử dụng chúng để giải thích các hiện tượng hệ quả.*
Newton đã xây dựng lý thuyết
[cơ học](/wiki/C%C6%A1_h%E1%BB%8Dc) và [quang học](/wiki/Quang_h%E1%BB%8Dc) [cổ điển](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) và sáng tạo ra [giải tích](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_t%C3%ADch) nhiều năm trước [Gottfried Leibniz](/wiki/Gottfried_Leibniz). Tuy nhiên ông đã không công bố công trình về giải tích trước [Leibniz](/wiki/Gottfried_Leibniz). Điều này đã gây nên một cuộc tranh cãi giữa Anh và lục địa [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) suốt nhiều thập kỷ về việc ai đã sáng tạo ra giải tích trước. Newton đã phát hiện ra [định lý nhị thức](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_nh%E1%BB%8B_th%E1%BB%A9c) đúng cho các tích của phân số, nhưng ông đã để cho [John Wallis](/wiki/John_Wallis) công bố. Newton đã tìm ra một công thức cho [vận tốc](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c) [âm thanh](/wiki/%C3%82m_thanh), nhưng không phù hợp với kết quả thí nghiệm của ông. Lý do cho sự sai lệch này nằm ở sự giãn nở đoạn nhiệt, một khái niệm chưa được biết đến thời bấy giờ. Kết quả của Newton thấp hơn *γ* ½ lần thực tế, với *γ* là tỷ lệ các nhiệt dung của [không khí](/wiki/Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t).
Theo quyển
*Opticks*, mà Newton đã chần chừ trong việc xuất bản mãi cho đến khi Hooke mất, Newton đã quan sát thấy [ánh sáng](/wiki/%C3%81nh_s%C3%A1ng) [trắng](/wiki/Tr%E1%BA%AFng) bị chia thành phổ nhiều [màu sắc](/wiki/M%C3%A0u_s%E1%BA%AFc), khi đi qua [lăng kính](/wiki/L%C4%83ng_k%C3%ADnh) ( [thuỷ tinh](/wiki/Th%E1%BB%A7y_tinh) của lăng kính có [chiết suất](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_su%E1%BA%A5t) thay đổi tùy màu). Quan điểm hạt về [ánh sáng](/wiki/%C3%81nh_s%C3%A1ng) của Newton đã xuất phát từ các thí nghiệm mà ông đã làm với [lăng kính](/wiki/L%C4%83ng_k%C3%ADnh) ở Cambridge. Ông thấy các ảnh sau lăng kính có hình bầu dục chứ không tròn như lý thuyết ánh sáng thời bấy giờ tiên đoán. Ông cũng đã lần đầu tiên quan sát thấy các vòng [giao thoa](/wiki/Giao_thoa) mà ngày nay gọi là [vòng Newton](/w/index.php?title=V%C3%B2ng_Newton&action=edit&redlink=1), một bằng chứng của tính chất sóng của ánh sáng mà Newton đã không công nhận. Newton đã cho rằng ánh sáng đi nhanh hơn trong [thuỷ tinh](/wiki/Thu%E1%BB%B7_tinh), một kết luận trái với [lý thuyết sóng ánh sáng](/wiki/L%C3%BD_thuy%E1%BA%BFt_s%C3%B3ng_%C3%A1nh_s%C3%A1ng) của [Christiaan Huygens](/wiki/Christiaan_Huygens).
Newton cũng xây dựng một hệ thống
[hoá học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) trong mục 31 cuối quyển *Opticks*. Đây cũng là lý thuyết hạt, các " [nguyên tố](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91)" được coi như các sự sắp xếp khác nhau của những nguyên tử nhỏ và cứng như các quả [bi-a](/wiki/Bi-a). Ông giải thích [phản ứng hoá học](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) dựa vào [ái lực](/w/index.php?title=%C3%81i_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) giữa các thành phần tham gia phản ứng. Cuối đời (sau [1678](/wiki/1678)) ông thực hiện rất nhiều các thí nghiệm [hoá học vô cơ](/w/index.php?title=Ho%C3%A1_h%E1%BB%8Dc_v%C3%B4_c%C6%A1&action=edit&redlink=1) mà không ra kết quả gì.
Newton rất nhạy cảm với các phản bác đối với các lý thuyết của ông, thậm chí đến mức không xuất bản các công trình cho đến tận sau khi người hay phản bác ông nhất là Hooke mất. Quyển
*Philosophiae Naturalis Principia Mathematica* phải chờ sự thuyết phục của Halley mới ra đời. Ông tỏ ra ngày càng lập dị vào cuối đời khi thực hiện các phản ứng hoá học và cùng lúc xác định ngày tháng cho các sự kiện trong [Kinh Thánh](/wiki/Kinh_Th%C3%A1nh). Sau khi Newton qua đời, người ta tìm thấy một lượng lớn [thuỷ ngân](/wiki/Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n) trong cơ thể của ông, có thể bị nhiễm trong lúc làm thí nghiệm. Điều này hoàn toàn có thể giải thích sự lập dị của Newton.
Newton đã một mình đóng góp cho
[khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc) nhiều hơn bất cứ một nhân vật nào trong lịch sử của loài người. Ông đã vượt trên tất cả những bộ óc khoa học lớn của thế giới cổ đại, tạo nên một miêu tả cho [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5) không tự mâu thuẫn, đẹp và phù hợp với trực giác hơn mọi lý thuyết có trước. Newton đưa ra cụ thể các nguyên lý của phương pháp khoa học có thể ứng dụng tổng quát vào mọi lĩnh vực của khoa học. Đây là điều tương phản lớn so với các phương pháp riêng biệt cho mỗi lĩnh vực của Aristoteles và Aquinas trước đó.
Ngoài việc nghiên cứu khoa học, Newton dùng phần lớn thời gian để nghiên cứu
[Kinh Thánh](/wiki/Kinh_Th%C3%A1nh), ông tin nhận một [Chúa Trời](/wiki/Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%9Di) duy nhất là Đấng tạo hóa siêu việt mà người ta không thể phủ nhận sự hiện hữu của ngài khi nhìn ngắm vẻ hùng vĩ của mọi tạo vật. [[4]](#cite_note-Principia.2C_Book_III_1953-4) Mặc dù được trưởng dưỡng trong một gia đình [5] [Anh giáo](/wiki/Anh_gi%C3%A1o)nhưng vào độ tuổi ba mươi của mình, niềm tin [Kitô giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o)của Newton nếu công khai ra sẽ không được coi là chính thống. [[6]](#cite_note-Newton_-_1-6)
Cũng có các nhà triết học trước như
[Galileo](/wiki/Galileo) và [John Philoponus](/w/index.php?title=John_Philoponus&action=edit&redlink=1) sử dụng phương pháp thực nghiệm, nhưng Newton là người đầu tiên định nghĩa cụ thể và hệ thống cách sử dụng phương pháp này. Phương pháp của ông cân bằng giữa lý thuyết và thực nghiệm, giữa [toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) và [cơ học](/wiki/C%C6%A1_h%E1%BB%8Dc). Ông toán học hoá mọi khoa học về tự nhiên, đơn giản hoá chúng thành các bước chặt chẽ, tổng quát và hợp lý, tạo nên sự bắt đầu của Kỷ nguyên Suy luận. Những nguyên lý mà Newton đưa ra do đó vẫn giữ nguyên giá trị cho đến thời đại ngày nay. Sau khi ông ra đi, những phương pháp của ông đã mang lại những thành tựu khoa học lớn gấp bội những gì mà ông có thể tưởng tượng lúc sinh thời. Các thành quả này là nền tảng cho nền công nghệ mà chúng ta được hưởng ngày nay.
Không ngoa dụ chút nào khi nói rằng Newton là
[danh nhân](/w/index.php?title=Danh_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) quan trọng nhất đóng góp cho sự phát triển của khoa học [hiện đại](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1). Như [nhà thơ](/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1) [Alexander Pope](/w/index.php?title=Alexander_Pope&action=edit&redlink=1) đã viết:
|
||
|
## Tiểu sử
Isaac Newton sinh ra tại một ngôi nhà ở
[Woolsthorpe](/w/index.php?title=Woolsthorpe&action=edit&redlink=1), gần Grantham ở [Lincolnshire](/wiki/Lincolnshire), [Anh](/wiki/Anh), vào ngày [25 tháng 12](/wiki/25_th%C3%A1ng_12) năm [1642](/wiki/1642) (4 tháng 1, 1643 theo lịch mới). Ông chưa một lần nhìn thấy mặt cha, do cha ông, một nông dân cũng tên là Isaac Newton Sr., mất trước khi ông sinh ra không lâu. Sống không hạnh phúc với cha dượng từ nhỏ, Newton bắt đầu những năm học phổ thông trầm uất, xa nhà và bị gián đoạn bởi các biến cố gia đình. May mắn là do không có khả năng điều hành tài chính trong vai anh cả sau khi cha dượng mất, ông tiếp tục được cho học đại học (trường Trinity College Cambridge) sau phổ thông vào năm [1661](/wiki/1661), sử dụng học bổng của trường với điều kiện phải phục dịch các học sinh đóng học phí.
Mục tiêu ban đầu của Newton tại
[Đại học Cambridge](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Cambridge) là tấm bằng luật sư với chương trình nặng về triết học của Aristotle, nhưng ông nhanh chóng bị cuốn hút bởi [toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) của Descartes, [thiên văn học](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) của Galileo và cả [quang học](/wiki/Quang_h%E1%BB%8Dc) của Kepler. Ông đã viết trong thời gian này: "Plato là bạn của tôi, Aristotle là bạn của tôi, nhưng sự thật mới là người bạn thân thiết nhất của tôi". Tuy nhiên, đa phần kiến thức toán học cao cấp nhất thời bấy giờ, Newton tiếp cận được là nhờ đọc thêm sách, đặc biệt là từ sau năm 1663, gồm các cuốn *Elements* của Euclid, *Clavis Mathematica* của [William Oughtred](/wiki/William_Oughtred), *La Géométrie* của Descartes, *Geometria a Renato Des Cartes* của [Frans van Schooten](/w/index.php?title=Frans_van_Schooten&action=edit&redlink=1), *Algebra* của Wallis và các công trình của [François Viète](/wiki/Fran%C3%A7ois_Vi%C3%A8te).
Ngay sau khi nhận bằng tốt nghiệp, năm
[1630](/wiki/1630), ông phải trở về nhà 2 năm vì trường đóng cửa do bệnh [dịch hạch](/wiki/D%E1%BB%8Bch_h%E1%BA%A1ch) lan truyền. Hai năm này chứng kiến một loạt các phát triển quan trọng của Newton với phương pháp tính [vi phân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_h%C3%A0m_v%C3%A0_vi_ph%C3%A2n_c%E1%BB%A7a_h%C3%A0m_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) và [tích phân](/wiki/T%C3%ADch_ph%C3%A2n) hoàn toàn mới, thống nhất và đơn giản hoá nhiều phương pháp tính khác nhau thời bấy giờ để giải quyết những bài toán có vẻ không liên quan trực tiếp đến nhau như tìm diện tích, tìm tiếp tuyến, độ dài đường cong và cực trị của hàm. Tài năng toán học của ông nhanh chóng được hiệu trưởng của Cambridge nhận ra khi trường mở cửa trở lại. Ông được nhận làm giảng viên của trường năm [1670](/wiki/1670), sau khi hoàn thành [thạc sĩ](/wiki/Th%E1%BA%A1c_s%C4%A9), và bắt đầu nghiên cứu và giảng về [quang học](/wiki/Quang_h%E1%BB%8Dc). Ông lần đầu chứng minh ánh sáng trắng thực ra được tạo thành bởi nhiều màu sắc, và đưa ra cải tiến cho kính thiên văn sử dụng gương thay thấu kính để hạn chế sự nhoè ảnh do tán sắc ánh sáng qua thuỷ tinh.
Newton được bầu vào
[Hội Khoa học Hoàng gia Anh](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_Khoa_h%E1%BB%8Dc_Ho%C3%A0ng_gia_Anh&action=edit&redlink=1) năm [1672](/wiki/1672) và bắt đầu vấp phải các phản bác từ Huygens và Hooke về lý thuyết hạt ánh sáng của ông. Lý thuyết về màu sắc ánh sáng của ông cũng bị một tác giả phản bác và cuộc tranh cãi đã dẫn đến suy sụp tinh thần cho Newton vào năm [1678](/wiki/1678). Năm [1679](/wiki/1679) Newton và Hooke tham gia vào một cuộc tranh luận mới về quỹ đạo của thiên thể trong trọng trường. Năm [1684](/wiki/1684), Halley thuyết phục được Newton xuất bản các tính toán sau cuộc tranh luận này trong quyển *Philosophiae Naturalis Principia Mathematica*. Quyển sách đã mang lại cho Newton tiếng tăm vượt ra ngoài nước Anh, đến châu Âu.
Năm
[1685](/wiki/1685), chính trị nước Anh thay đổi dưới sự trị vì của [James II](/wiki/James_II_c%E1%BB%A7a_Anh), và trường Cambridge phải tuân thủ những điều luật phi lý như buộc phải cấp bằng cho giáo chủ không thông qua thi cử. Newton kịch liệt phản đối những can thiệp này và sau khi James bị [William III](/wiki/William_III_c%E1%BB%A7a_Anh) đánh bại, Newton được bầu vào [Nghị viện Anh](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Anh) nhờ những đấu tranh chính trị của ông.
Năm
[1693](/wiki/1693), sau nhiều năm làm thí nghiệm hoá học thất bại và sức khoẻ suy sụp nghiêm trọng, Newton từ bỏ khoa học, rời Cambridge để về nhận chức trong chính quyền tại [Luân Đôn](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n). Newton tích cực tham gia hoạt động chính trị và trở nên giàu có nhờ bổng lộc nhà nước. Năm [1703](/wiki/1703) Newton được bầu làm chủ tịch [Hội Khoa học Hoàng gia Anh](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_Khoa_h%E1%BB%8Dc_Ho%C3%A0ng_gia_Anh&action=edit&redlink=1) và giữ chức vụ đó trong suốt phần còn lại của cuộc đời ông. Ông được Nữ hoàng phong [bá tước](/wiki/B%C3%A1_t%C6%B0%E1%BB%9Bc) năm [1705](/wiki/1705). việc ai phát minh ra vi phân và tích phân, Newton và Lepnic không bao giờ tranh luận cả, nhưng các người hâm mộ lại tranh cãi quyết liệt khiến hai nhà khoa học vĩ đại này cảm thấy xấu hổ. Ông mất ngày [31 tháng 3](/wiki/31_th%C3%A1ng_3) năm [1727](/wiki/1727) tại Luân Đôn.
## Nghiên cứu khoa học
### Quang học
Từ năm
[1670](/wiki/1670) đến [1672](/wiki/1672), Newton diễn thuyết về [quang học](/wiki/Quang_h%E1%BB%8Dc). Trong khoảng thời gian này ông khám phá ra sự [tán sắc](/wiki/T%C3%A1n_s%E1%BA%AFc) [ánh sáng](/wiki/%C3%81nh_s%C3%A1ng), giải thích việc [ánh sáng trắng](/wiki/Tr%E1%BA%AFng#.C3.81nh_s.C3.A1ng_tr.E1.BA.AFng) qua [lăng kính](/wiki/L%C4%83ng_k%C3%ADnh) trở thành nhiều màu, và một [thấu kính](/wiki/Th%E1%BA%A5u_k%C3%ADnh) hay một [lăng kính](/wiki/L%C4%83ng_k%C3%ADnh) sẽ [hội tụ](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_t%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) các dãy màu thành ánh sáng trắng.
Newton còn cho thấy rằng ánh sáng màu không thay đổi tính chất, bằng việc phân tích các tia màu và chiếu vào các vật khác nhau. Newton chú ý rằng dù là gì đi nữa,
[phản xạ](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1), [tán xạ](/wiki/T%C3%A1n_x%E1%BA%A1) hay [truyền qua](/w/index.php?title=Truy%E1%BB%81n_qua&action=edit&redlink=1), [màu sắc](/wiki/M%C3%A0u_s%E1%BA%AFc) vẫn giữ nguyên. Vì thế màu mà ta quan sát là kết quả vật tương tác với các ánh sáng đã có sẵn màu sắc, không phải là kết quả của vật tạo ra màu.
Nhờ vào những khám phá trên, Newton nhận ra nguyên nhân gây ra sự
[sai lệch màu](/w/index.php?title=Sai_l%E1%BB%87ch_m%C3%A0u&action=edit&redlink=1) của hình ảnh trên [kính viễn vọng khúc xạ](/wiki/K%C3%ADnh_vi%E1%BB%85n_v%E1%BB%8Dng) thời đó. Ông đã áp dụng nguyên lý của [James Gregory](/wiki/James_Gregory_(nh%C3%A0_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc)) để tạo ra [kính viễn vọng phản xạ](/wiki/K%C3%ADnh_vi%E1%BB%85n_v%E1%BB%8Dng) đầu tiên, khắc phục được nhiều nhược điểm về ảnh của kính viễn vọng khúc xạ đồng thời giảm đi đáng kể chiều dài của kính viễn vọng.
## Quả táo Newton
|Bài này
|là một bản dịch thô từ ngôn ngữ khác. Đây có thể là kết quả của máy tính hoặc của người chưa thông thạo dịch thuật. Xin hãy giúp
Sau khi Newton công bố định luật vạn vật hấp dẫn, giới khoa học lưu truyền câu chuyện quả táo rơi trúng đầu Newton liệu có mối liên hệ giữa khối lượng và khoảng cách của vật thể trong nhà vật lý vĩ đại này. Thế nhưng, nhiều ý kiến cho rằng đó chỉ là câu chuyện thêu dệt, chỉ là một huyền thoại và rằng ông đã không xây dựng lý thuyết về lực hấp dẫn ở bất cứ thời điểm duy nhất nào.
Tuy nhiên, với bản thảo viết tay Memoirs of Life Sir Isaac Newton có từ năm 1752, nhà khoa học William Stukeley (một người quen của Newton) kể lại chi tiết về khoảng khắc khi Newton tìm ra thuyết vạn vật hấp dẫn.
Bài viết của Stukeley kể về những suy nghĩ của Newton về thuyết lực hấp dẫn khi hai người ngồi dưới bóng râm cây táo trong vườn của nhà khoa học, tại Kensington vào ngày 15 tháng 4 năm 1726:
[[7]](#cite_note-7) *Chúng tôi đã đi vào một khu vườn, và uống trà dưới bóng mát của vườn táo; chỉ có ông, và tôi. Ông nói với tôi, chính ở vị trí này, vào thuở trước khái niệm về lực hấp dẫn đã đến trong tâm trí.Thời điểm đó ông đang ngồi chiêm nghiệm và một quả táo rơi xuống. Ông đã nghĩ tại sao quả táo lại rơi thẳng xuống đất?* *Quả táo chín rồi, tại sao lại rơi xuống đất? Tài vì gió thổi chăng? Không phải, khoảng không rộng mênh mông, tại sao lại phải rơi xuống mà không bay lên trời? Như vậy trái đất có cái gì hút nó sao? Mọi vật trên trái đất đều có sức nặng, hòn đã ném đi rốt cuộc lại rơi xuống đất, trọng lượng của mọi vật có phải là kết quả của lực hút trái đất không?* *Tại sao nó không đi ngang, hoặc đi lên ? Nhưng lại liên tục đến trung tâm trái đất ? Chắc chắn, không lý nào khác rằng trái đất đã hút nó. Phải có một sức mạnh hút kéo vật chất & tổng sức mạnh hút kéo trong vấn đề trái đất phải được ở trung tâm đất, không phải trong bất kỳ bên của trái đất do đó đó quả táo này có rơi vuông góc, hay hướng về trung tâm nếu có vấn đề do đó hút lấy vật chất.. nó phải được cân đối với lượng của nó do đó táo rút ra trái đất., cũng như trái đất thu hút sự táo.*
John Conduitt, trợ lý của Newton tại Royal Mint và chồng của cô cháu gái của Newton, cũng mô tả các sự kiện khi ông đã viết về cuộc sống của Newton:
*Vào năm 1666, ông nghỉ hưu từ Cambridge với mẹ ông ở Lincolnshire. Trong khi đang lang thang trầm tư trong vườn, thì đến hiện ý tưởng rằng sức mạnh của lực hấp dẫn (đã mang quả táo từ trên cây rơi xuống đất) không bị giới hạn trong một khoảng cách nhất định từ trái đất, nhưng sức mạnh này phải trải rộng ra xa hơn là thường nghĩ. Tại sao không cao như mặt trăng nói ông đến mình, và nếu như vậy, mà phải ảnh hưởng đến chuyển động của mặt trăng và có lẽ giữ lại trong quỹ đạo của nó, từ đó ông lao vào tính toán những gì sẽ là kết quả của giả đó.*
Trong một việc tương tự, Voltaire đã viết trong cuốn tiểu luận về Epic Thơ (1727), "Sir Isaac Newton đi bộ trong khu vườn của mình, có những suy nghĩ đầu tiên của hệ thống hấp dẫn của ông, khi thấy một quả táo rơi xuống từ một cây."
Nó được biết đến từ máy tính xách tay của mình mà Newton đã phải vật lộn trong 1660s muộn với ý tưởng rằng lực hấp dẫn kéo dài trên mặt đất, trong một tỷ lệ nghịch vuông, đến mặt trăng; Tuy nhiên ông đã phải mất hai thập kỷ để phát triển các lý thuyết đầy đủ. Câu hỏi đặt ra không phải là liệu trọng lực tồn tại, nhưng liệu nó mở rộng để cách xa Trái đất mà nó còn có thể là lực lượng giữ mặt trăng tới quỹ đạo của nó. Newton đã chỉ ra rằng nếu lực giảm tỉ lệ nghịch với khoảng cách, người ta có thể tính toán chu kỳ quỹ đạo của Mặt trăng, và có được thỏa thuận tốt. Ông đoán cùng một lực lượng chịu trách nhiệm chuyển động quỹ đạo khác, và do đó đặt tên nó là "vạn vật hấp dẫn".
Sau này Newton nêu ra:
*Mọi vật trên trái đất đều chịu sức hút của trái đất, mặt trăng cũng chịu sức hút của trái đất, đồng thời trái đất cũng chịu sức hút của mặt trăng; Trái đất chịu sức hút của mặt trời, mặt trời đồng thời cũng chịu sức hút của trái đất. Nói một cách khác là vạn vật trong vũ trụ đều có lực hấp dẫn lẫn nhau, vì có loại lực hấp dẫn này mà mặt trăng mới quay quanh trái đất, trái đất mới quay quanh mặt trời*
## Tác phẩm
### Xuất bản khi sinh thời
*(1669, published 1711)* [De analysi per aequationes numero terminorum infinitas](/w/index.php?title=De_analysi_per_aequationes_numero_terminorum_infinitas&action=edit&redlink=1) *(1671)* [Method of Fluxions](/w/index.php?title=Method_of_Fluxions&action=edit&redlink=1) *Of Natures Obvious Laws & Processes in Vegetation*(unpublished, c. 1671–75) [[8]](#cite_note-8) *(1684)* [De motu corporum in gyrum](/w/index.php?title=De_motu_corporum_in_gyrum&action=edit&redlink=1) *(1687)* [Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica](/wiki/Philosophi%C3%A6_Naturalis_Principia_Mathematica) *(1704)* [Opticks](/wiki/Opticks) *Reports as Master of the Mint*(1701–25) *(1707)* [Arithmetica Universalis](/w/index.php?title=Arithmetica_Universalis&action=edit&redlink=1)
### Xuất bản sau khi qua đời
*The System of the World*(1728) *Optical Lectures*(1728) *(1728)* [The Chronology of Ancient Kingdoms Amended](/w/index.php?title=The_Chronology_of_Ancient_Kingdoms_Amended&action=edit&redlink=1) *De mundi systemate*(1728) *Observations on Daniel and The Apocalypse of St. John*(1733)
- Newton, Isaac (1991). Robinson, Arthur B., biên tập.
*Observations upon the Prophecies of Daniel, and the Apocalypse of St. John*. [Cave Junction, Oregon](/wiki/Cave_Junction,_Oregon): Oregon Institute of Science and Medicine. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-942487-02-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-942487-02-8). *(A facsimile edition of the 1733 work.)* *(1754)* [An Historical Account of Two Notable Corruptions of Scripture](/w/index.php?title=An_Historical_Account_of_Two_Notable_Corruptions_of_Scripture&action=edit&redlink=1)
### Nguồn sơ cấp
- Newton, Isaac.
*The Principia: Mathematical Principles of Natural Philosophy.* [University of California Press](/w/index.php?title=University_of_California_Press&action=edit&redlink=1), (1999)
- Brackenridge, J. Bruce.
*The Key to Newton's Dynamics: The Kepler Problem and the Principia: Containing an English Translation of Sections 1, 2, and 3 of Book One from the First (1687) Edition of Newton's Mathematical Principles of Natural Philosophy*, University of California Press (1996)
- Brackenridge, J. Bruce.
- Newton, Isaac.
*The Optical Papers of Isaac Newton. Vol. 1: The Optical Lectures, 1670–1672*, Cambridge University Press (1984)
- Newton, Isaac.
*Opticks*(4th ed. 1730) [online edition](https://archive.org/details/opticksoratreat00newtgoog)
- Newton, I. (1952). Opticks, or A Treatise of the Reflections, Refractions, Inflections & Colours of Light. New York: Dover Publications.
- Newton, Isaac.
- Newton, I.
*Sir Isaac Newton's Mathematical Principles of Natural Philosophy and His System of the World*, tr. A. Motte, rev. [Florian Cajori](/w/index.php?title=Florian_Cajori&action=edit&redlink=1). Berkeley: University of California Press (1934) [Whiteside, D.T.](/w/index.php?title=Tom_Whiteside&action=edit&redlink=1)(1967–82). *The Mathematical Papers of Isaac Newton*. Cambridge: Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-07740-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-07740-0). – 8 volumes.
- Newton, Isaac.
*The correspondence of Isaac Newton,*ed. H.W. Turnbull and others, 7 vols (1959–77) *Newton's Philosophy of Nature: Selections from His Writings*edited by H.S. Thayer (1953; online edition)
- Isaac Newton, Sir; J Edleston;
[Roger Cotes](/w/index.php?title=Roger_Cotes&action=edit&redlink=1), *Correspondence of Sir Isaac Newton and Professor Cotes, including letters of other eminent men*, London, John W. Parker, West Strand; Cambridge, John Deighton (1850, Google Books)
- Maclaurin, C. (1748). An Account of Sir Isaac Newton's Philosophical Discoveries, in Four Books. London: A. Millar and J. Nourse
- Newton, I. (1958). Isaac Newton's Papers and Letters on Natural Philosophy and Related Documents, eds. I. B. Cohen and R. E. Schofield. Cambridge: Harvard University Press
- Newton, I. (1962). The Unpublished Scientific Papers of Isaac Newton: A Selection from the Portsmouth Collection in the University Library, Cambridge, ed. A. R. Hall and M. B. Hall. Cambridge: Cambridge University Press
- Newton, I. (1975). Isaac Newton's 'Theory of the Moon's Motion' (1702). London: Dawson
## Xem thêm
## Chú thích
- ^
**a** [During Newton's lifetime, two calendars were in use in Europe: the](#cite_ref-OSNS_1-1) **ă** [Julian](/w/index.php?title=Julian_Calendar&action=edit&redlink=1)or 'Old Style' in Britain and parts of Eastern Europe, and the [Gregorian](/w/index.php?title=Gregorian_Calendar&action=edit&redlink=1)or 'New Style' elsewhere. At Newton's birth, Gregorian dates were ten days ahead of Julian dates: thus Newton was born on Christmas Day, [25 December](/w/index.php?title=25_December&action=edit&redlink=1) [1642](/wiki/1642)by the Julian calendar, but on [4 January](/w/index.php?title=4_January&action=edit&redlink=1) [1643](/wiki/1643)by the Gregorian. Moreover, the English new year began on [25 March](/w/index.php?title=25_March&action=edit&redlink=1)(the anniversary of the Incarnation) and not on [1 January](/w/index.php?title=1_January&action=edit&redlink=1)(until the general adoption of the Gregorian calendar in the UK in 1753). Unless otherwise noted, the remainder of the dates in this article follow the Julian Calendar. **Burt, Daniel S. (2001).** [^](#cite_ref-2) [. Greenwood Publishing Group. tr. 315.](http://books.google.com/books?id=jpFrgSAaKAUC) *The biography book: a reader's guide to nonfiction, fictional, and film biographies of more than 500 of the most fascinating individuals of all time* [ISBN](/wiki/ISBN) [1-57356-256-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-57356-256-4)., [Extract of page 315](http://books.google.com/books?id=jpFrgSAaKAUC&pg=PA315) [^](#cite_ref-3) [“Newton beats Einstein in polls of scientists and the public”](http://www.royalsoc.ac.uk/news.asp?id=3880). *The Royal Society*. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2006. **Principia, Book III; cited in; Newton's Philosophy of Nature: Selections from his writings, p. 42, ed. H.S. Thayer, Hafner Library of Classics, NY, 1953.** [^](#cite_ref-Principia.2C_Book_III_1953_4-0) **A Short Scheme of the True Religion, manuscript quoted in Memoirs of the Life, Writings and Discoveries of Sir Isaac Newton by Sir David Brewster, Edinburgh, 1850; cited in; ibid, p. 65.** [^](#cite_ref-5) [^](#cite_ref-Newton_-_1_6-0) [Richard S. Westfall](/w/index.php?title=Richard_S._Westfall&action=edit&redlink=1)- [Indiana University](/w/index.php?title=Indiana_University&action=edit&redlink=1) [. (](http://galileo.rice.edu/Catalog/NewFiles/newton.html) *The Galileo Project* [Rice University](/w/index.php?title=Rice_University&action=edit&redlink=1)). Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2008. **{{Chú thích web |title=Isaac Newton| url =** [^](#cite_ref-7) [https://books.google.com.vn/books?id=1xKFSqsDj0MC&pg=PT57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false](https://books.google.com.vn/books?id=1xKFSqsDj0MC&pg=PT57&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false) [^](#cite_ref-8) [Newton's alchemical works](http://webapp1.dlib.indiana.edu/newton/index.jsp)transcribed and online at [Indiana University](/w/index.php?title=Indiana_University_(Bloomington)&action=edit&redlink=1). Retrieved 11 January 2007.
## Thư mục tham khảo
- Ball, W.W. Rouse (1908).
*A Short Account of the History of Mathematics*. New York: Dover. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-486-20630-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-486-20630-0).
- Christianson, Gale (1984).
*In the Presence of the Creator: Isaac Newton & His Times*. New York: Free Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-02-905190-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-02-905190-8). This well documented work provides, in particular, valuable information regarding Newton's knowledge of [Patristics](/w/index.php?title=Patristics&action=edit&redlink=1)
- Craig, John (1958). “Isaac Newton – Crime Investigator”.
*Nature* **182**(4629): 149–152. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [1958Natur.182..149C](http://adsabs.harvard.edu/abs/1958Natur.182..149C). [doi](/wiki/DOI): [10.1038/182149a0](//dx.doi.org/10.1038%2F182149a0).
- Craig, John (1963). “Isaac Newton and the Counterfeiters”.
*Notes and Records of the Royal Society of London* **18**(2): 136–145. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rsnr.1963.0017](//dx.doi.org/10.1098%2Frsnr.1963.0017).
- Levenson, Thomas (2010).
*Newton and the Counterfeiter: The Unknown Detective Career of the World's Greatest Scientist*. Mariner Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-547-33604-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-547-33604-6).
- Manuel, Frank E (1968).
*A Portrait of Isaac Newton*. Belknap Press of Harvard University, Cambridge, MA.
- Stewart, James (2009).
*Calculus: Concepts and Contexts*. Cengage Learning. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-495-55742-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-495-55742-5). [Westfall, Richard S.](/w/index.php?title=Richard_S._Westfall&action=edit&redlink=1)(1980). *Never at Rest*. Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-27435-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-27435-4).
- Westfall, Richard S. (2007).
*Isaac Newton*. Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-19-921355-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-19-921355-9).
- Westfall, Richard S. (1994).
*The Life of Isaac Newton*. Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-47737-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-47737-9). [White, Michael](/w/index.php?title=Michael_White_(author)&action=edit&redlink=1)(1997). *Isaac Newton: The Last Sorcerer*. Fourth Estate Limited. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-85702-416-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-85702-416-8).
## Đọc thêm
- Andrade, E.N.De C. (1950).
*Isaac Newton*. New York: Chanticleer Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8414-3014-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8414-3014-4).
- Bardi, Jason Socrates.
*The Calculus Wars: Newton, Leibniz, and the Greatest Mathematical Clash of All Time*(2006) [excerpt and text search](http://www.amazon.com/dp/1560259922)
- Bechler, Zev (1991).
*Newton's Physics and the Conceptual Structure of the Scientific Revolution*. Springer. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7923-1054-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7923-1054-3).
- Bechler, Zev (2013).
*Contemporary Newtonian Research (Studies in the History of Modern Science)(Volume 9)*. Springer. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-9400977174](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-9400977174).
- Berlinski, David.
*Newton's Gift: How Sir Isaac Newton Unlocked the System of the World.*(2000); [ISBN 0-684-84392-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0684843927)
- Buchwald, Jed Z. and Cohen, I. Bernard (eds.)
*Isaac Newton's Natural Philosophy*, [MIT Press](/w/index.php?title=MIT_Press&action=edit&redlink=1)(2001) [excerpt and text search](http://www.amazon.com/dp/0262524252)
- Casini, P (1988). “Newton's Principia and the Philosophers of the Enlightenment”.
*Notes and Records of the Royal Society of London* **42**(1): 35–52. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rsnr.1988.0006](//dx.doi.org/10.1098%2Frsnr.1988.0006). [ISSN](/wiki/ISSN) [0035-9149](//www.worldcat.org/issn/0035-9149). [JSTOR](/wiki/JSTOR) [531368](//www.jstor.org/stable/531368).
- Christianson, Gale E. (1996).
*Isaac Newton and the Scientific Revolution*. [Oxford University Press](/wiki/Oxford_University_Press). [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19-530070-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19-530070-X). See [this site](http://www.amazon.com/dp/019530070X)for excerpt and text search.
- Christianson, Gale (1984).
*In the Presence of the Creator: Isaac Newton & His Times*. New York: Free Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-02-905190-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-02-905190-8).
- Cohen, I. Bernard and Smith, George E., ed.
*The Cambridge Companion to Newton.*(2002). 500 pp. focuses on philosophical issues only; [excerpt and text search](http://www.amazon.com/dp/0521656966); [complete edition online](http://www.questia.com/read/105054986)
- Cohen, I.B. (1980).
*The Newtonian Revolution*. Cambridge: Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-22964-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-22964-2).
- Craig, John (1946).
*Newton at the Mint*. Cambridge, England: Cambridge University Press.
- Dampier, William C.; Dampier, M. (1959).
*Readings in the Literature of Science*. New York: Harper & Row. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-486-42805-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-486-42805-2). [de Villamil, Richard](/w/index.php?title=Richard_de_Villamil&action=edit&redlink=1)(1931). *Newton, the Man*. London, UK: G.D. Knox. – Preface by Albert Einstein. Reprinted by Johnson Reprint Corporation, New York (1972)
- Dobbs, B.J.T. (1975).
*The Foundations of Newton's Alchemy or "The Hunting of the Greene Lyon"*. Cambridge: Cambridge University Press.
- Gjertsen, Derek (1986).
*The Newton Handbook*. London, UK: Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7102-0279-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7102-0279-2).
- Gleick, James (2003).
*Isaac Newton*. Alfred A. Knopf. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-375-42233-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-375-42233-1).
- Halley, E. (1687). “Review of Newton's Principia”.
*Philosophical Transactions* **186**: 291–97. [Hawking, Stephen](/wiki/Stephen_Hawking), ed. *On the Shoulders of Giants*. [ISBN 0-7624-1348-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0762413484)Places selections from Newton's *Principia*in the context of selected writings by Copernicus, Kepler, Galileo and Einstein
- Herivel, J. W. (1965).
*The Background to Newton's Principia. A Study of Newton's Dynamical Researches in the Years 1664–84*. Oxford: Clarendon Press. [Keynes, John Maynard](/wiki/John_Maynard_Keynes)(1963). *Essays in Biography*. W. W. Norton & Co. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-393-00189-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-393-00189-X). Keynes took a close interest in Newton and owned many of Newton's private papers.
- Koyré, A (1965).
*Newtonian Studies*. Chicago: University of Chicago Press.
- Newton, Isaac.
*Papers and Letters in Natural Philosophy*, edited by [I. Bernard Cohen](/w/index.php?title=I._Bernard_Cohen&action=edit&redlink=1). [Harvard University Press](/w/index.php?title=Harvard_University_Press&action=edit&redlink=1), 1958, 1978; [ISBN 0-674-46853-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0674468538).
- Newton, Isaac (1642–1727).
*The Principia*: a new Translation, Guide by I. Bernard Cohen; [ISBN 0-520-08817-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0520088174), University of California (1999)
- Pemberton, H. (1728).
*A View of Sir Isaac Newton's Philosophy*. London, UK: S. Palmer.
- Shamos, Morris H. (1959).
*Great Experiments in Physics*. New York: Henry Holt and Company, Inc. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-486-25346-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-486-25346-5).
- Shapley, Harlow, S. Rapport, and H. Wright.
*A Treasury of Science*; "Newtonia" pp. 147–9; "Discoveries" pp. 150–4. Harper & Bros., New York, (1946).
- Simmons, J (1996).
*The Giant Book of Scientists – The 100 Greatest Minds of all Time*. Sydney: The Book Company.
- Stukeley, W. (1936).
*Memoirs of Sir Isaac Newton's Life*. London, UK: Taylor and Francis. (edited by A.H. White; originally published in 1752)
- Westfall, R.S. (1971).
*Force in Newton's Physics: The Science of Dynamics in the Seventeenth Century*. London, UK: Macdonald. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-444-19611-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-444-19611-0).
- Tôn giáo
- Dobbs, Betty Jo Tetter.
*The Janus Faces of Genius: The Role of Alchemy in Newton's Thought.*(1991), links the alchemy to Arianism
- Force, James E., and Richard H. Popkin, eds.
*Newton and Religion: Context, Nature, and Influence.*(1999), pp. xvii, 325; 13 papers by scholars using newly opened manuscripts
- Pfizenmaier, Thomas C. (tháng 1 năm 1997). “Was Isaac Newton an Arian?”.
*Journal of the History of Ideas* **58**(1): 57–80. [doi](/wiki/DOI): [10.1353/jhi.1997.0001](//dx.doi.org/10.1353%2Fjhi.1997.0001). [JSTOR](/wiki/JSTOR) [3653988](//www.jstor.org/stable/3653988).
- Ramati, Ayval. "The Hidden Truth of Creation: Newton's Method of Fluxions"
*British Journal for the History of Science*34: 417–38. [in JSTOR](http://www.jstor.org/stable/4028372), argues that his calculus had a theological basis
- Snobelen, Stephen "'God of Gods, and Lord of Lords': The Theology of Isaac Newton's General Scholium to the Principia",
*Osiris*2nd series, Vol. 16, (2001), pp. 169–208 [in JSTOR](http://www.jstor.org/stable/301985)
- Snobelen, Stephen D. (1999). “Isaac Newton, Heretic: The Strategies of a Nicodemite”.
*British Journal for the History of Science* **32**(4): 381–419. [doi](/wiki/DOI): [10.1017/S0007087499003751](//dx.doi.org/10.1017%2FS0007087499003751). [JSTOR](/wiki/JSTOR) [4027945](//www.jstor.org/stable/4027945).
- Wiles, Maurice.
*Archetypal Heresy. Arianism through the Centuries.*(1996) 214 pages, with chapter 4 on eighteenth century England; pp. 77–93 on Newton, [excerpt and text search](https://books.google.com/books?id=DGksMzk37hMC&printsec=frontcover&dq=%22Arianism+through+the+Centuries%22).
## Liên kết ngoài
|
|
Tìm hiểu thêm về
Isaac Newton
tại
|
|![]()
[Từ điển](https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm/Isaac_Newton)từ Wiktionary ![ Tìm kiếm Commons](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Commons](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
[Tập tin phương tiện](https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Isaac_Newton)từ Commons ![ Tìm kiếm Wikinews](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wikinews-logo.svg/25px-Wikinews-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikinews](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wikinews-logo.svg/25px-Wikinews-logo.svg.png)
[Tin tức](https://vi.wikinews.org/wiki/Special:Search/Isaac_Newton)từ Wikinews ![ Tìm kiếm Wikiquote](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/21px-Wikiquote-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikiquote](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/21px-Wikiquote-logo.svg.png)
[Danh ngôn](https://vi.wikiquote.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm/Isaac_Newton)từ Wikiquote ![ Tìm kiếm Wikisource](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/24px-Wikisource-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikisource](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/24px-Wikisource-logo.svg.png)
[Văn kiện](https://vi.wikisource.org/wiki/Author:Isaac_Newton)từ Wikisource ![ Tìm kiếm Wikibooks](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/25px-Wikibooks-logo.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikibooks](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/25px-Wikibooks-logo.svg.png)
[Tủ sách giáo khoa](https://vi.wikibooks.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%C3%ACm_ki%E1%BA%BFm/Isaac_Newton)từ Wikibooks ![ Tìm kiếm Wikiversity](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Wikiversity-logo-en.svg/25px-Wikiversity-logo-en.svg.png)
![ Tìm kiếm Wikiversity](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Wikiversity-logo-en.svg/25px-Wikiversity-logo-en.svg.png)
[Tài nguyên học tập](https://vi.wikiversity.org/wiki/Special:Search/Isaac_Newton)từ Wikiversity [Newton qua lời kể của Stephen Hawking](http://vietsciences.free.fr/timhieu/khoahoc/astronomie/vutruhe_newton_princip_math.htm)(sách "Lược sử thời gian")
“
[Newton, Sir Isaac](https://vi.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Newton,_Sir_Isaac)”. *(ấn bản 11). 1911.* [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica_Eleventh_Edition) [Tiểu sử Newton (University of St Andrews)](http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Mathematicians/Newton.html) [Tiểu sử Newton trên ScienceWorld](http://scienceworld.wolfram.com/biography/Newton.html)
- Tiểu sử Newton trên Từ điển khoa học
[Dự án Newton](http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=1) [Dự án Newton - Canada](http://www.isaacnewton.ca) [Rebuttal of Newton's astrology](http://www.skepticreport.com/predictions/newton.htm) [Newton's Religious Views Reconsidered](http://www.galilean-library.org/snobelen.html) [Newton's Royal Mint Reports](http://www.pierre-marteau.com/editions/1701-25-mint-reports.html) [Newton's Dark Secrets](http://www.pbs.org/wgbh/nova/newton/) [NOVA](/w/index.php?title=Nova_(TV_series)&action=edit&redlink=1)TV programme
- from The
[Stanford Encyclopedia of Philosophy](/w/index.php?title=Stanford_Encyclopedia_of_Philosophy&action=edit&redlink=1): [Isaac Newton](http://plato.stanford.edu/entries/newton/), by George Smith [Newton's Philosophiae Naturalis Principia Mathematica](http://plato.stanford.edu/entries/newton-principia/), by George Smith [Newton's Philosophy](http://plato.stanford.edu/entries/newton-philosophy/), by Andrew Janiak [Newton's views on space, time, and motion](http://plato.stanford.edu/entries/newton-stm/), by Robert Rynasiewicz
-
[Newton's Castle](http://www.tqnyc.org/NYC051308/index.htm)Educational material [The Chymistry of Isaac Newton](http://www.dlib.indiana.edu/collections/newton)Research on his Alchemical writings [FMA Live! Program for teaching Newton's laws to kids](http://www.fmalive.com/) [Newton's religious position](http://www.adherents.com/people/pn/Isaac_Newton.html) [The "General Scholium" to Newton's Principia](http://hss.fullerton.edu/philosophy/GeneralScholium.htm)
- Kandaswamy, Anand M.
*The Newton/Leibniz Conflict in Context* [Newton's First ODE](http://www.phaser.com/modules/historic/newton/index.html)– A study by on how Newton approximated the solutions of a first-order ODE using infinite series
- O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F.,
[“Isaac Newton”](http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Newton.html), [Bộ lưu trữ lịch sử toán học MacTutor](/wiki/B%E1%BB%99_l%C6%B0u_tr%E1%BB%AF_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc_MacTutor) [Isaac Newton](http://www.genealogy.ams.org/html/id.phtml?id=74313)tại [Mathematics Genealogy Project](/wiki/Mathematics_Genealogy_Project) [The Mind of Isaac Newton](http://www.ltrc.mcmaster.ca/newton/)Images, audio, animations and interactive segments
### Do Newton viết
[Newton's works - full texts, at the Newton Project](http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/prism.php?id=43) [Các tác phẩm của Isaac Newton](https://www.gutenberg.org/author/Isaac_Newton)tại [Dự án Gutenberg](/wiki/D%E1%BB%B1_%C3%A1n_Gutenberg) [Newton's Principia – read and search](http://rack1.ul.cs.cmu.edu/is/newton/) [, an excerpt from](http://www.earlymoderntexts.com/f_newton.html) *Descartes, Space, and Body* *De Gravitatione et Aequipondio Fluidorum*, with annotations by Jonathan Bennett [Opticks, or a Treatise of the Reflections, Refractions, Inflexions and Colours of Light](http://www.archive.org/stream/opticksoratreat00newtgoog#page/n6/mode/2up) *, full text on* [archive.org](/w/index.php?title=Archive.org&action=edit&redlink=1)
|
|

X-Cache: cp1053 hit/2, cp1067 miss


text:
Morwennius
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Morwennius là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.
Các loài[sửa | sửa mã nguồn]
- Morwennius decoratus - (Moore, 1872)
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Morwennius tại Wikispecies

markdown:
# Morwennius
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Morwennius
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Sphingidae](/wiki/Sphingidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Morwennius**
Cassidy, Allen & Harman, 2002
[Các loài](/wiki/Lo%C3%A0i)
Xem trong bài.
* là một chi Morwennius* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Sphingidae](/wiki/Sphingidae).
## Các loài[
[sửa](/w/index.php?title=Morwennius&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Morwennius&action=edit§ion=1)] *- (Moore, 1872)* [Morwennius decoratus](/wiki/Morwennius_decoratus)
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Morwennius&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Morwennius&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Morwennius&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Morwennius&action=edit§ion=3)]
Dữ liệu liên quan tới
[Morwennius](https://species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Morwennius)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 miss, cp1067 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Treron aromaticus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Treron aromaticus là một loài chim trong họ Columbidae.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

markdown:
*Treron aromaticus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Treron aromaticus
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Columbiformes](/wiki/B%E1%BB%99_B%E1%BB%93_c%C3%A2u) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Columbidae](/wiki/H%E1%BB%8D_B%E1%BB%93_c%C3%A2u) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Treron](/wiki/Treron) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **T. aromaticus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Treron aromaticus* * là một loài Treron aromaticus* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Columbidae](/wiki/H%E1%BB%8D_B%E1%BB%93_c%C3%A2u). [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Treron_aromaticus&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Treron_aromaticus&action=edit§ion=1)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

X-Cache: cp1055 miss, cp1067 miss


text:
adulthood
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Anh
[
sửa
]
Danh từ
[
sửa
]
adulthood
Tuổi
khôn lớn
,
tuổi
trưởng thành
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=adulthood&oldid=1663033
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
العربية
Deutsch
Ελληνικά
English
Eesti
Français
Magyar
日本語
한국어
Kurdî
മലയാളം
မြန်မာဘာသာ
Polski
Português
Simple English
தமிழ்
తెలుగు
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 09:06 ngày 28 tháng 11 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1055 miss, cp1055 miss


text:
Hỗ trợ trực tuyến
Hotline: 0942 119 119
Điện thoại: 08 3536 8888
Fax: 08 3536 8866
Đăng nhập
Username:
Password:
Nhớ mật khẩu |
Quên mật khẩu
Đăng ký
Giỏ hàng
(0)
Trang chủ
Danh sách sản phẩm
Dụng cụ dùng khí nén
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ cầm tay
Vật liệu mài mòn
Thiết bị ngành hàn
Dụng cụ đo chính xác
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Thiết bị ngành nước
Ống, phụ kiên kim loại
Xem tất cả
Nhà sản xuất
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
Bellota
Xem tất cả
Hướng dẫn
Quên mật khẩu
Đăng nhập
Hướng dẫn lựa chọn máy khoan vặn vít dùng pin
Nên chọn máy khoan Bosch hay Makita?
Ưu nhược điểm của máy khoan Bosch và Makita
Sử dụng máy cân bằng laser của hãng nào tốt
Thước thủy đo nghiêng nhập khẩu từ Nhật
Các phân biệt các loại thước thủy
Sử dụng kìm rút đinh (ri vê) như thế nào
Hướng dẫn sử dụng đồng hồ vạn năng Kyoritsu
Ampe kìm và đồng hồ vạn năng Kyoritsu giá cả cạnh tranh
Hướng dẫn sử dụng máy khoan bê tông Bosch
Hỗ trợ trực tuyến
Quảng cáo
NHÀ SẢN XUẤT
» Kyoritsu » Dụng cụ dùng pin
Xem theo danh sách
Xem thư viện
Đồng hồ đo tốc độ động cơ 5600
Mã hàng : KRU-118-2070
Giá : 5,702,000 VNĐ
CÔNG TY CỔ PHẦN THIẾT BỊ VIỆT
Phòng 3S2, 31-33 Phan Huy Ích, Phường 15, Quận Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 08 3536 8888 | Fax: 08 3536 8866
Giấy ĐKKD số: 4103011129 tại TP HCM
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :87 - Tổng truy cập : 133,879,922
+

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


text:
Hỗ trợ trực tuyến
Tùy chọn mua hàng
Hãng sản xuất
Khuyến mãi - thanh lý
Quảng cáo
Xuất xứ » Mỹ
Mã hàng : CRM-112-0827
Mã hàng : CRM-112-0439
Mã hàng : CRM-112-0461
Mã hàng : CRM-112-0460
Mã hàng : CRM-112-0447
Mã hàng : CRM-112-0469
Mã hàng : CRM-112-0448
Mã hàng : CRM-112-0449
Mã hàng : CRM-112-0450
Mã hàng : CRM-112-0451

markdown:
Hỗ trợ trực tuyến
Tùy chọn mua hàng
Hãng sản xuất
Khuyến mãi - thanh lý
Quảng cáo
![](/images/line.jpg)
**Xuất xứ**» Mỹ
Mã hàng : CRM-112-0827
Mã hàng : CRM-112-0439
Mã hàng : CRM-112-0461
Mã hàng : CRM-112-0460
Mã hàng : CRM-112-0447
Mã hàng : CRM-112-0469
Mã hàng : CRM-112-0448
Mã hàng : CRM-112-0449
Mã hàng : CRM-112-0450
Mã hàng : CRM-112-0451


text: Chúng tôi cung ứng các loại thùng rác, thùng rác Inox đá hoa cương cao cấp chuyên sử dụng tại những nơi sang trọng như: Tòa nhà Khách sạn Nhà hàng Trung tâm hội nghị Và những nơi khác ... Chi tiết sản phẩm thùng rác Inox đá hoa cương: - Lõi thùng rác: được làm bằng lõi tôn hoa - Thiết kế: Thùng rác đá hoa cương được thiết kế khối trụ hình lục giác, hoặc hình hộp chữ nhật đứng. - Màu sắc: Inox vàng, đá hoa cương đỏ, hồng, trắng hoặc đen, … - Thùng rác đá hoa cương có ngăn bỏ rác riêng và có khay gạt tàn thuốc lá. - Có nhiều kiểu dáng và màu sắc cùng với 2 kiểu thiết kế cửa bỏ rác là: cửa bỏ rác trên đỉnh thùng rác và cửa bỏ rác bên hông- Xuất xứ : Hàng nhập khẩu nguyên chiếc Hình ảnh thùng rác Inox đá Thùng rác đá lục giác có gạt tàn Thùng rác đá cao cấp có gạt tàn Thùng rác Inox đá hoa cương bỏ rác phía trên (không có gạt tàn) Giá thùng rác: Xin vui lòng liên hệ với chúng tôi để được báo giá chi tiết từng loại. Thông tin liên hệ: Hotline: 0987 999 663 Phone/Fax: 04 3756 3456 Email: congdongxanhjsc@gmail.com Website: thungracdep. com Cám ơn bạn đã đọc tin!

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=eb58af0fabbb16072a39991eb6673ed8; path=/; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text:
Khi đặt phòng theo đoàn với iVIVU.com, bạn sẽ có được khách sạn phù hợp nhất với giá tốt nhất mà không phải tốn thời gian tìm kiếm.
CSKH: 1900 1870
Khác: (08) 3930 8290
Từ 7h30 - 21h hằng ngày
DKKD: 0312788481, Ngày cấp: 21/05/2014, Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hồ Chí Minh
HCM: Lầu 7, Tòa nhà Anh Đăng, 215 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
(Xem bản đồ)
HN: Lầu 9, 70-72 Bà Triệu, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
(Xem bản đồ)

Server: Microsoft IIS 6.0 - Setup and config by duocnt.tech@gmail.com

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: private, no-cache="Set-Cookie"

Access-Control-Allow-Methods: GET, PUT, POST, DELETE, OPTIONS

X-Cache: MISS from DuocNguyen

X-Cache-Lookup: MISS from DuocNguyen:82


text:
Magento Community Modules - Lithuanian (Lithuania) Language
Thảo luận trong 'Kho download Module, extensions cho magento' bắt đầu bởi phuong.hoang, 16 Tháng năm 2012.
Thảo luận trong 'Kho download Module, extensions cho magento' bắt đầu bởi phuong.hoang, 16 Tháng năm 2012.

markdown:
# Magento Community Modules - Lithuanian (Lithuania) Language
Thảo luận trong '
[Kho download Module, extensions cho magento](forums/kho-download-module-extensions-cho-magento.34/)' bắt đầu bởi [phuong.hoang](members/phuong-hoang.6194/), [16 Tháng năm 2012](threads/magento-community-modules-lithuanian-lithuania-language.488/).
Thảo luận trong '
[Kho download Module, extensions cho magento](forums/kho-download-module-extensions-cho-magento.34/)' bắt đầu bởi [phuong.hoang](members/phuong-hoang.6194/), [16 Tháng năm 2012](threads/magento-community-modules-lithuanian-lithuania-language.488/).

Set-Cookie: xf_session=3751903b75c11297274bb8cf35c52806; path=/; secure; httponly

Server: Apache


text: Em mới sửa con san tui HD16 nó bị cái bệnh số khi đi số 1 được khoảng 1h thì máy cư gọi là chậm dầng đều đến khi không đi được thì thôi . còn tất cả mọi số khác vẫn ổn rất mong mọi người chỉ bảo.

Set-Cookie: xf_session=fea6d07689121b3f78c7f81c8fe18d78; path=/; secure; httponly