markdown:
# Dante Alighieri
|Dante Alighieri|
|
|![]()
[giữa 14 tháng 5 và 13 tháng 6](/w/index.php?title=Gi%E1%BB%AFa_14_th%C3%A1ng_5_v%C3%A0_13_th%C3%A1ng_6&action=edit&redlink=1), [1265](/wiki/1265) [Firenze](/wiki/Firenze), [Italy](/wiki/%C3%9D) [16 tháng 2](/wiki/16_th%C3%A1ng_2), [1321](/wiki/1321) [Ravenna](/wiki/Ravenna), [Italy](/wiki/%C3%9D) [Nhà thơ](/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1), [Nhà thần học](/wiki/Nh%C3%A0_th%E1%BA%A7n_h%E1%BB%8Dc) [người Ý](/wiki/%C3%9D) **Durante degli Alighieri** hay **Dante Alighieri** hay, đơn giản hơn, **Dante** (1265-1321) là một nhà thơ, nhà thần học người [Ý](/wiki/%C3%9D), tác giả của hai kiệt tác * (Thần khúc) và La Divina Commedia* *(Cuộc đời mới).* [La Vita Nuova](/wiki/Cu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%9Di_m%E1%BB%9Bi)
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&action=edit§ion=1)]
Dante sinh khoảng giữa 14 tháng 5 và 13 tháng 6 năm
[1265](/wiki/1265) tại [Firenze](/wiki/Firenze). Mẹ của Dante, Bella degli Abati, mất khi ông 7 tuổi; ngay sau đó bố của Dante, Alighiero de Bellincione, cưới người vợ thứ hai, Lapa di Chiarissimo Cialuffi, và họ có hai con: em trai Francesco và em gái Gaetana của Dante. Thời trẻ, Dante được [Brunetto Latini](/w/index.php?title=Brunetto_Latini&action=edit&redlink=1), một người có kiến thức uyên bác dạy [tiếng Latin](/wiki/Latinh) và truyền cho Dante niềm thích thú văn chương. Thông qua tiếng Latin mà Dante say mê thơ ca cổ đại và tôn sùng thơ [Virgil](/wiki/Virgil). Dante còn học [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p), tiếng Provençe, đi sâu nghiên cứu [thần học](/wiki/Th%E1%BA%A7n_h%E1%BB%8Dc), [triết học](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc), [thiên văn học](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) và trở thành một người có kiến thức bách khoa uyên bác bậc nhất ở thời đại ông.
Dante biết yêu và làm thơ từ rất sớm. Ngay từ khi 12 tuổi gia đình ông đã hứa với gia đình của Gemma di Manetto Donati, tuy rằng ông đã yêu một cô gái khác tên
[Beatrice Portinari](/wiki/Beatrice_Portinari). Những bài thơ về mối tình tuổi thiếu niên sau này được gom lại thành tập *La Vita Nuova*. Năm 1295 Dante tham gia hoạt động chính trị, đứng về phái [Guelfi](/w/index.php?title=Guelfi&action=edit&redlink=1) đối lập với phái [Ghibellini](/w/index.php?title=Ghibellini&action=edit&redlink=1). Năm 1289 phái Guelfi thắng thế nhưng rồi lại chia ra thành phe Đen và phe Trắng. Dante theo phe Trắng, kiên quyết chống lại đường lối dựa vào [Giáo hoàng](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng). Giáo hoàng cầu viện Hoàng tử [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) Charles de Valois. Năm 1301 quân Pháp tiến vào Firenze, phe Đen lưu vong trở về tổ chức đàn áp phục thù. Dante bị kết án hai lần, phải rời bỏ quê hương đi sống lưu vong và mai danh ẩn tích. Thời kỳ này ông bắt đầu viết *La Divina Commedia*.
Dante mất năm 1321 tại
[Ravenna](/wiki/Ravenna).
## Tác phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&action=edit§ion=2)]
Dante là tác giả của các tập
*Rime* (Thơ), *Il convivio* (Bữa tiệc), *De vulgari eloquentia* (Về hùng biện đại chúng), *De monarchia* (Về chế độ quân chủ)... Tuy vậy, những tác phẩm này chỉ một số ít các nhà nghiên cứu quan tâm, còn độc giả khắp thế giới hầu như chỉ biết hai kiệt tác: *La Vita Nuova* ( [Cuộc đời mới](/wiki/Cu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%9Di_m%E1%BB%9Bi)) và *La Divina Commedia* ( [Thần khúc](/wiki/Th%E1%BA%A7n_kh%C3%BAc)).
Tác phẩm
*La Vita nuova* ( [Cuộc đời mới](/wiki/Cu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%9Di_m%E1%BB%9Bi)) bao gồm thơ và văn xuôi, viết về tình yêu của Dante đối với [Beatrice Portinari](/wiki/Beatrice_Portinari). Tình yêu của Dante với Beatrice mang một quy mô vũ trụ. Nhà thơ nhìn thấy ở người con gái trần tục này một ý tưởng thánh thần được thể hiện trong những con số: "Số 3 là nguồn gốc của số 9, ba lần ba là chín. Như vậy, nếu 3 có thể sinh ra 9 thì điều kì diệu ở trong mình – [Ba Ngôi](/wiki/Ba_Ng%C3%B4i): [Chúa Cha](/wiki/Ch%C3%BAa_Cha), [Chúa Con](/wiki/Gi%C3%AA-su), [Chúa Thánh Linh](/wiki/Ch%C3%BAa_Th%C3%A1nh_Linh) – ba trong một. Từ đó rút ra kết luận rằng: người con gái này là con số 9, nghĩa là điều kì diệu và nguồn gốc của điều kì diệu này là "Tam vị nhất thể". Những lập luận này thể hiện tinh thần của thời đại bấy giờ nhưng phải nói rằng nhà thơ đã dũng cảm khi đem người yêu của mình so sánh với [Ba Ngôi](/wiki/Ba_Ng%C3%B4i) thần thánh.
Dante gặp
[Beatrice](/wiki/Beatrice_Portinari) lần đầu khi nàng lên 9 tuổi. "Linh hồn của cuộc sống" này đã bao trùm lấy tâm hồn của cậu bé Dante. Beatrice chỉ khẽ nghiêng mái đầu cúi chào mà đã làm cho chàng trai Dante lâng lâng khôn tả. Chàng vội vàng đi về phòng riêng viết bài thơ đầu tiên. Chín năm sau hai người gặp lại nhau. Hễ nhìn thấy Beatrice là Dante lại luống cuống, xúc động, không thể làm chủ được bản thân và tự nhủ lòng sẽ không bao giờ tìm gặp Beatrice nữa. Những chi tiết này được Dante mô tả rất tỉ mỉ trong *La Vita Nuova*. Sau đó Beatrice đi lấy chồng nhưng tình yêu của Dante đối với nàng vẫn không hề suy giảm. Ngược lại, tình yêu này là nguồn cảm hứng cho Dante viết ra hai kiệt tác *La Vita Nuova* và *La Divina Commedia*. Beatrice mất năm 1290. Dante khóc suốt một năm ròng và những người đương thời kể rằng họ không bao giờ còn nhìn thấy Dante cười nữa. Dante và [Beatrice Portinari](/wiki/Beatrice_Portinari) trở thành một biểu tượng của tình yêu đôi lứa trong văn chương thế giới như [Petrarca](/wiki/Petrarca) và [Laura de Noves](/wiki/Laura_de_Noves), [Tristan](/w/index.php?title=Tristan&action=edit&redlink=1) và [Isolt](/w/index.php?title=Isolt&action=edit&redlink=1), [Romeo và Juliet](/wiki/Romeo_v%C3%A0_Juliet). *La Divina Commedia* ( [Thần khúc](/wiki/Th%E1%BA%A7n_kh%C3%BAc)) là một tác phẩm bằng thơ đồ sộ gồm ba phần: *Địa ngục*, *Tĩnh thổ*, *Thiên đường*. Mỗi phần có 33 khúc, cộng 1 khúc mở đầu, tất cả là 100 khúc với 14.233 câu thơ. Người ta vẫn thường gọi *La Divina Commedia* là " [Kinh Thánh](/wiki/Kinh_Th%C3%A1nh) của thời [Trung cổ](/wiki/Trung_C%E1%BB%95)". Trong tác phẩm vĩ đại này, Dante đặt ra cho mình một mục đích vĩ đại: giúp loài người thoát khỏi nỗi sợ hãi trước cái chết. Nhiệm vụ này ở thời bấy giờ là vô cùng quan trọng: trong linh hồn con người có một nỗi sợ về những cực hình ở Địa ngục mà người ta vẫn nghe qua những lời rao giảng và thuyết giáo. Khác với những nhà triết học theo trường phái [Epicurus](/wiki/Epicuros), Dante không khuyên người đời quên đi cái chết, hay như những nhà triết học [thế kỉ Ánh sáng](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Khai_s%C3%A1ng), khẳng định rằng [Địa ngục](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ng%E1%BB%A5c) là do các cha đạo nghĩ ra, Dante tin rằng Địa ngục là có thật và chỉ có sự Can đảm, Danh dự và Tình yêu có thể giúp con người thoát khỏi Địa ngục. Thần khúc mở đầu bằng những lời cay đắng về cái chết của Beatrice nhưng tác giả bỗng nhiên hiểu ra rằng nàng là con người cao thượng, trong trắng và không thể chết. Thế là linh hồn của [Beatrice](/wiki/Beatrice_Portinari), với sự giúp đỡ của [Virgil](/wiki/Virgil) đã dẫn Dante, và cùng với Dante là người đọc, đi hết các tầng ngục, chứng kiến hết những nỗi kinh hoàng của Địa ngục.
Trên cánh cổng vào
[Địa ngục](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ng%E1%BB%A5c) có dòng chữ "kẻ vào đây hãy quên niềm hy vọng" nhưng [Virgil](/wiki/Virgil) khuyên Dante hãy quên nỗi sợ hãi, vì rằng chỉ với đôi mắt mở to thì con người mới có thể nhìn ra nguồn gốc của mọi cái ác. Cũng theo Dante thì linh hồn con người có thể bị đày xuống [Địa ngục](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ng%E1%BB%A5c) ngay cả khi thân xác còn sống nhởn nhơ nơi dương thế, bởi vì Địa ngục không phải là một địa điểm hay nơi chốn mà Địa ngục là một "trạng thái của lòng người". Người nào sống trong lầm lỗi sẽ rơi vào trạng thái đó. Ngay cả lầm lỗi của lòng thù hận – cả người trả thù và nạn nhân của sự trả thù đều bị đày xuống [Địa ngục](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ng%E1%BB%A5c), và một khi nạn nhân còn căm thù kẻ đã hành hạ mình thì vẫn chưa thể thoát ra khỏi Địa ngục. *La Divina Commedia* ( [Thần khúc](/wiki/Th%E1%BA%A7n_kh%C3%BAc)) lần đầu tiên được dịch ra [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t) năm [1978](/wiki/1978). Đó là bản trích dịch 30 khúc của cả 3 phần ra văn xuôi có vần điệu của [Khương Hữu Dụng](/wiki/Kh%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%AFu_D%E1%BB%A5ng) và [Lê Trí Viễn](/wiki/L%C3%AA_Tr%C3%AD_Vi%E1%BB%85n). Gần đây có bản dịch văn xuôi *Thần Khúc trọn bộ* của [Nguyễn Văn Hoàn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Ho%C3%A0n&action=edit&redlink=1) (2005 và 2009) và bản dịch thơ *Thần Khúc trọn bộ* của [Hồ Thượng Tuy](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Tuy&action=edit&redlink=1) (chưa in thành sách). Tác phẩm *La Vita Nuova* ( [Cuộc đời mới](/wiki/Cu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%9Di_m%E1%BB%9Bi)) có một bản dịch của Hồ Thượng Tuy.
## Trích
, trọn khúc XXXIII[ [Địa ngục](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ng%E1%BB%A5c) [sửa](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&action=edit§ion=3)] [Địa ngục](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ng%E1%BB%A5c)
|
||
|
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&action=edit§ion=4)] **13. Bá tước Ugolino - Ugolino della Gherardesca (1210-1289), Bá tước xứ Donoratico và Pisa, từng là trợ thủ chính của vua Enzo. Do những sai lầm chính trị, năm 1288 Tổng giám mục Ruggieri (câu 28-30) kêu gọi dân chúng nổi dậy buộc tội ông là phản bội tổ quốc. Ông bị bắt giam cùng với hai đứa con và hai đứa cháu trong một tháp tù. Bị bỏ chết đói ở đây tháng 5-1289.** [^](#cite_ref-1)
- 28-30. Một tên đồ tể - đây là Ruggieri degli Ubaldini, Tổng giám mục nhà thờ; xua con sói và sói con - chỉ Ugolino và những đứa trẻ; trên dãy núi San Giulano ngăn cách hai thành phố Pisa và Lucca.
- 32. Bọn Goalăngđi, Xítmôngđi, Lăngphờrăngđi - Gualandi, Sismondi, Lanfranchi - ba dòng họ lớn thuộc phe Ghibellini đã tập hợp lại cùng Ruggieri để chống Ugolino.
- 38. Những đứa con khóc thét trong mơ - trong nguyên bản viết: những đứa con trai nhưng thực ra Ugolino bị giam cùng hai đứa con trai cuối và hai đứa cháu.
- 80. Nơi tiếng “xi” vang vọng - si, tiếng Italia có nghĩa là vâng. Nói về nguồn gốc của tiếng Italia. Trong các nước thuộc nhóm ngôn ngữ Rôman (Lingue romanze) người ta vẫn thích dùng tiếng “sì” để chỉ Italia.
- 81. Sao láng giềng chậm trễ cực hình ngươi - chỉ các thành phố thù địch với Pisa, đặc biệt là Lucca và Firenze.
- 82. Capraia, Goócgôna, hãy hành động - Caprai, Gorgona là hai đảo nhỏ ở tây bắc bán đảo Elba, nơi sông Arno đổ ra biển, mà thành phố Pisa ở hạ lưu của sông này.
- 89. Thành Têbê mới - ám chỉ Pisa, theo truyền thuyết là do những người từ Tebe đến lập nên và cũng giống với Tebe ở điểm hành quyết những vị vị chúa tể của mình; Uguicione: con trai; Brigata: cháu của Ugolino.
- 90. Hai người khác - đây là Anselmuccio (câu 50) và Gaddo (câu 67) của khúc ca này, là cháu và con trai của Ugolino.
- 91. Chúng tôi đến một nơi băng giá khác - từ đây hai thầy trò đi vào vùng thứ 3 của tầng ngục thứ 9 (câu 124).
- 104. Gió từ đâu ra - thời Trung cổ người ta cho rằng nguyên nhân của gió là do tia nắng mặt trời làm nóng không khí, nên Dante mới hỏi như vậy.
- 118. Ta là thầy dòng Anbêrigô - Alberigo dei Manfredi, thầy dòng, một thủ lĩnh phe Gulffi ở Faenza có hiềm thù với hai người thân thích là Manfredo và Alberghetto. Một lần Alberigo mời hai người đến dự tiệc, cuối buổi tiệc hắn gọi: “Hãy mang trái cây ra đây!”. Đó là mật hiệu đã định trước, bọn người nhà xông ra giết chết hai người khách. Từ đó có thành ngữ “Trái cây của thầy dòng Alberigo”.
- 120. Nhận vả chát thay cho chà là ngọt - vì rằng quả chà là (dattero) bao giờ cũng có vị ngọt ngào hơn quả vả (figo), ý nói nỗi cực hình muôn thuở dưới Địa ngục của Alberigo còn kinh khủng hơn cái đau đớn phút chốc mà hắn mang đến cho những người thân thích của mình.
- 121. Ô, ngươi chết rồi sao? - Dante ngạc nhiên khi gặp Alberigo ở Địa ngục vì thời điểm này (năm 1300) hắn vẫn đang còn sống.
- 124. Tolomeo (Tolomea) - tên gọi của vòng thứ ba tầng Địa ngục thứ chín, nơi đày ải những tội nhân đã sát hại những người khách đến nhà mình. Tên gọi của vòng ngục này lấy theo tên của Tolomeo di Gerico đã mời Simone Maccabeo, hai con ông này và một số lính hầu đến nhà mình ăn tiệc rồi giết chết tất cả. Câu chuyện này được kể tỉ mỉ trong Kinh Thánh (Macabê 1, XVI, 11-16).
- 126. Xác được Atrôpốt đưa vào cõi tử - theo thần thoại Hy Lạp, nữ thần Atropos giữ nhiệm vụ cắt sợi chỉ cuộc sống, sợi chỉ bị cắt thì người chết (X, TT., XXI, 25).
- 137. Branca Doria - X, ĐN., XXII, 88-89 và chú thích tiếp theo.
- 143-149. Một con quỷ vào xác Brăngca - Branca Doria mời bố vợ là Michel Zanche (X, ĐN., XXII, 88) đến ăn tiệc rồi giết chết với sự giúp đỡ của một đứa cháu. Hồn của Branca Doria xuống Địa ngục còn sớm hơn cả hồn Michel Zanche đã bị giết. Trong cái xác của Branca Doria còn sống, quỷ sứ đã chiếm chỗ của linh hồn ngay sau khi giết người, cả đứa cháu kia cũng vậy.
- 154. Cùng một âm hồn xứ Rômanha - tức Alberigo dei Manfredi (câu 118).
- 155. Một tên trong bọn đó - tức là Branca Doria (câu 137).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&action=edit§ion=5)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dante_Alighieri&action=edit§ion=6)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[The Divine Comedy on line](http://www.centocanti.it/template/contenuto.asp?IDFolder=195&LN=IT) [The Princeton Dante Project](http://etcweb.princeton.edu/dante/index.html) [Henry Holiday's 'Dante and Beatrice'](http://www.liverpoolmuseums.org.uk/picture-of-month/displaypicture.asp?venue=2&id=152) [Stanford Encyclopedia of Philosophy: Biography, on his works and bibliography](http://plato.stanford.edu/entries/dante/)
- The
[World of Dante](http://www.worldofdante.org/)multimedia, texts, maps, gallery, searchable database, music, teacher resources, timeline [Danteworlds](http://danteworlds.laits.utexas.edu/)multimedia [Società Dantesca Italiana (bilingual site)](http://www.danteonline.it/english/home_ita.asp)manuscripts of works, images and text transcripts ["Digital Dante"](http://dante.ilt.columbia.edu/)– Divine Comedy with commentary, other works, scholars on Dante [Works](http://www.intratext.com/catalogo/Autori/Aut11.htm)Italian and Latin texts, concordances and frequency lists

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1055 frontend miss(0)


markdown:
# Kho (nấu ăn)
Trong
[ẩm thực](/wiki/%E1%BA%A8m_th%E1%BB%B1c), **kho** là [kỹ thuật nấu ăn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_n%E1%BA%A5u_%C4%83n&action=edit&redlink=1) có nguồn gốc từ [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam).
## Mục lục
## Ưu điểm[
[sửa](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&action=edit§ion=1)]
Hạn chế việc sử dụng dầu ăn và giúp giữ lại các chất dinh dưỡng trong món ăn.
[[1]](#cite_note-dn2-1)
## Cách thức và phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&action=edit§ion=2)]
Quy trình kho gồm
[Thịt](/wiki/Th%E1%BB%8Bt), [cá](/wiki/C%C3%A1)được ướp với [gia vị](/wiki/Gia_v%E1%BB%8B)( [muối ăn](/wiki/Mu%E1%BB%91i_%C4%83n), [đường ăn](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%83n), [tiêu ăn](/wiki/Ti%C3%AAu_%C4%83n), [bột nêm](/w/index.php?title=B%E1%BB%99t_n%C3%AAm&action=edit&redlink=1), [bột ngọt](/wiki/B%E1%BB%99t_ng%E1%BB%8Dt), [xì dầu](/wiki/X%C3%AC_d%E1%BA%A7u)) trước khi nấu.
- Phi hành tỏi với dầu đến khi dậy mùi rồi
[xào](/wiki/X%C3%A0o)thịt, cá đã ướp trong lửa lớn cho săn lại.
- Cho các nguyên liệu khác vào đảo đều cho ngấm gia vị.
Kho gồm các loại:
- Kho cạn nước (còn gọi là kho rặt, kho kẹo): cá kho tộ,... hoặc cho vào nồi áp suất và bắt đầu
[ninh hầm](/w/index.php?title=Ninh_h%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1)(stew)) như: đậu hầm, thịt hầm...
- Kho nhiều nước: Cho nước dùng vào, nêm gia vị vừa ăn đun sôi thêm 1 khoảng thời gian 10-15 phút tùy món ăn để nguyên liệu chín nhừ và phần gia vị thấm sâu vào các nguyên liệu tạo hương vị đậm đà.
[[2]](#cite_note-oFaC-2) . [[3]](#cite_note-dn-3) [om](/w/index.php?title=Om_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&action=edit&redlink=1)(braise): [thịt kho tàu](/wiki/Th%E1%BB%8Bt_kho_t%C3%A0u), lagu,
## Khoa học[
[sửa](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&action=edit§ion=3)]
Thịt, cá khi kho sẽ giữ được độ ẩm do các tế bào của mô cơ được dưỡng ẩm trước khi nấu, thông qua quá trình thẩm thấu, và bằng cách cho phép các tế bào giữ nước, trong khi chúng được nấu chín, thông qua quá trình biến tính.
[[2]](#cite_note-oFaC-2)
Nước kho bao quanh tế bào có nồng độ muối cao hơn dịch tế bào bên trong, trong khi bên trong tế bào lại có nồng độ các chất tan khác cao hơn.
Điều này dẫn các [2] [ion](/wiki/Ion)muối khuếch tán vào tế bào, trong khi các chất hoà tan trong các tế bào không thể khuếch tán thông qua các màng tế bào vào nước kho. Độ mặn tăng của dịch tế bào làm cho tế bào hấp thu nước từ nước kho thông qua thẩm thấu. Muối khi vào được tế bào cũng làm biến chất các [[2]](#cite_note-oFaC-2) [protein](/wiki/Protein). Các [[2]](#cite_note-oFaC-2) [protein](/wiki/Protein)đông tụ, tạo thành một ma trận bẫy các phân tử nước và giữ chúng trong khi nấu. Điều này ngăn cản thịt khử nước.
Khi kho, nhiệt độ cao làm nhừ thực phẩm cũng như thắng sơ phần
[đường](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng) ( [kẹo đắng](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_caramen)), một nguyên liệu thường thấy trong món kho tạo màu sắc đẹp mắt.
## Ẩm thực[
[sửa](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&action=edit§ion=4)]
Phương pháp này có kỹ thuật nấu kết hợp giữa việc sử dụng cả chất ẩm và hơi nóng khô. nguyên liệu sẽ được đun cho đến khi cạn nước với nhiệt độ cao trước khi tiếp tục đun ở nhiệt độ thấp với lượng nước thích hợp để làm nhừ, tùy theo hương vị của món ăn. Trong một số công thức, món ăn sẽ tự tiết ra nước và tạo thành một hỗn hợp nước sốt đặc và thơm ngon.
Trong nhiều thực phẩm, thêm muối hay kho cũng được xem như một cách [1] [bảo quản](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_qu%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), kho càng mặn càng để được lâu.
Một số các nguyên liệu thường dùng kho là:
[thịt](/wiki/Th%E1%BB%8Bt), [cá](/wiki/C%C3%A1), [măng](/wiki/M%C4%83ng), [đậu hủ](/wiki/T%C3%A0o_ph%E1%BB%9B), [trứng](/wiki/Tr%E1%BB%A9ng), [gà](/wiki/G%C3%A0), [nước mắm](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_m%E1%BA%AFm) ( [Kho quẹt](/wiki/Kho_qu%E1%BA%B9t))...
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&action=edit§ion=5)]
Cùng loại món ăn này còn có các món
[rim](/w/index.php?title=Rim_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&action=edit&redlink=1) cũng có mùi vị và màu sắc giống như kho. Kho là món ăn thường có trong bữa ăn hàng ngày. [[3]](#cite_note-dn-3)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&action=edit§ion=6)]
- ^
**a** **ă** [http://afamily.vn/an-ngon/2011092804427491/5-phuong-phap-nau-an-co-loi-cho-suc-khoe.chn](http://afamily.vn/an-ngon/2011092804427491/5-phuong-phap-nau-an-co-loi-cho-suc-khoe.chn)
- ^
**a** **ă** **â** **b** [McGee, Harold (2004).](#cite_ref-oFaC_2-4) **c** *. Scribner. tr. 155–156.* [ON FOOD AND COOKING, The science and lore of the kitchen](/w/index.php?title=On_Food_and_Cooking&action=edit&redlink=1) [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-684-80001-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-684-80001-1).
- ^
**a** **ă** [http://www.tapchiamthuc.vn/nguoi-noi-tro/thuc-pham/khoa-hoc-am-thuc/2738-dinh-nghia-cac-phuong-phap-nau-an.html](http://www.tapchiamthuc.vn/nguoi-noi-tro/thuc-pham/khoa-hoc-am-thuc/2738-dinh-nghia-cac-phuong-phap-nau-an.html)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kho_(n%E1%BA%A5u_%C4%83n)&action=edit§ion=7)] [Brining](http://www.cookingforengineers.com/article.php?id=70&title=Brining)on Cooking For Engineers - thảo luận về những gì xảy ra với thịt khi kho (với ý kiến của người đọc)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1055 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Malataverne
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [44°29′19″B 4°45′06″Đ / 44,4886111111°B 4,75166666667°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Malataverne¶ms=44.4886111111_N_4.75166666667_E_region:FR-26_type:city(1419))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Rhône-Alpes](/wiki/Rh%C3%B4ne-Alpes) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Drôme](/wiki/Dr%C3%B4me) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nyons](/wiki/Nyons_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 70 m/230 ft)
1 2(6,44 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(220 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [26169](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=26169-COM)/ [26780](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Malataverne** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Drôme](/wiki/Dr%C3%B4me) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Rhône-Alpes](/wiki/Rh%C3%B4ne-Alpes) đông nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã Malataverne nằm ở khu vực có độ cao trung bình 70 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1055 frontend miss(0)


markdown:
# Sikao (huyện)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Số liệu thống kê|
|Tỉnh:||
|[7°34′18″B 99°20′42″Đ / 7,57167°B 99,345°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Sikao_%28huy%E1%BB%87n%29¶ms=7_34_18_N_99_20_42_E_type:adm2nd_region:TH) [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng) *(2005)* [Mật độ dân số](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91): [Mã địa lý](/wiki/M%C3%A3_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [Mã bưu chính](/wiki/M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh): ![ Bản đồ Trang, Thái Lan với Sikao](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Amphoe_9205.png/210px-Amphoe_9205.png)
![ Bản đồ Trang, Thái Lan với Sikao](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Amphoe_9205.png/210px-Amphoe_9205.png)
**Sikao** ( [tiếng Thái](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%C3%A1i): สิเกา) là một huyện ( *) ở vùng tây bắc của amphoe* [tỉnh Trang](/wiki/Trang_(t%E1%BB%89nh)), [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan). Huyện Sikao được thành lập năm 1887. Trụ sở huyện hiện nay được chính thức mở cửa ngày 1 tháng 3 năm 1987.
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Sikao_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sikao_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=1)]
Các huyện giáp ranh (từ phía tây bắc theo chiều kim đồng hồ) là:
[Khlong Thom](/w/index.php?title=Amphoe_Khlong_Thom&action=edit&redlink=1) của [tỉnh Krabi](/wiki/Krabi_(t%E1%BB%89nh)), [Wang Wiset](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Wang_Wiset&action=edit&redlink=1), [Mueang Trang](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Mueang_Trang&action=edit&redlink=1) và [Kantang](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Kantang&action=edit&redlink=1) của [tỉnh Trang](/wiki/Trang_(t%E1%BB%89nh)). Về phía tây là [biển Andaman](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Andaman).
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Sikao_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sikao_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=2)]
Huyện này được chia thành 5 phó huyện (
*), các đơn vị này lại được chia ra thành 40 làng ( tambon* *). Có hai thị trấn (* [muban](/w/index.php?title=Muban&action=edit&redlink=1) *) - Sikao nằm trên một phần của* [thesaban tambon](/w/index.php?title=Thesaban_tambon&action=edit&redlink=1) *tambon*Bo Hin, và Khuan Kun nằm trên một phần của Kalase. Có 5 Tổ chức hành chính tambon.
|
|
|
|![]()
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Sikao_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sikao_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Sikao_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sikao_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=4)]
|
|


markdown:
# Villa Adriana
|Villa Adriana|
|
|![]()
|
|[Quốc gia](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_theo_qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1) ![ Flag of Italy.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Flag_of_Italy.svg/22px-Flag_of_Italy.svg.png)
![ Flag of Italy.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Flag_of_Italy.svg/22px-Flag_of_Italy.svg.png)
[Ý](/wiki/%C3%9D) [907](http://whc.unesco.org/en/list/907) [Vùng UNESCO](http://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=®ion=&order=region) **Villa Adriana** nằm ở [Tivoli](/w/index.php?title=Tivoli&action=edit&redlink=1) là một dinh thự được xây dựng dưới thời [Hadrian](/wiki/Hadrianus) vào thế kỷ 2 là một di sản kiến trúc độc đáo kết hợp của [La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3), [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) và [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p).
Công trình kiến trúc này rộng tới 120 ha, nằm trên sườn đồi Tiburtine, được xây dựng vào năm 118 đến năm 138. Đây là biểu tượng của quyền lực ở Rome lúc bấy giờ, chủ sở hữu là
[Vibia Sabina](/w/index.php?title=Vibia_Sabina&action=edit&redlink=1), vợ của hoàng để Hadrian. Nhưng sau khi vị hoàng đế này qua đời, nơi đây đã bị cướp bóc và bỏ hoang.
Đến tận thế kỷ 16, khi hồng y
[Ippolito II d'Este](/w/index.php?title=Ippolito_II_d%27Este&action=edit&redlink=1) xây dựng dinh thự [Villa d'Este](/wiki/Villa_d%27Este), một cuộc khai quật nhằm tìm kiếm những tác phẩm nghệ thuật có giá trị ở Villa Adriana nhằm trang trí cho dinh thự mới được thực hiện. Dù vậy, kiến trúc của dinh thự Villa Adriana vẫn còn nguyên cấu trúc.
Di sản này là một chuỗi phức hợp các công trình bao gồm 4 nhóm:
- Nhóm đầu tiên là các công trình Hy Lạp bao gồm: đền thờ
[Aphrodite Cnidi](/w/index.php?title=Aphrodite_Cnidi&action=edit&redlink=1)và nhà hát Hy Lạp là một cấu trúc bán nguyệt lớn Exedra.
- Nhóm thứ hai là các công trình chính bao gồm nhà hát cấu trúc tròn đường kính 43 m với những cột đá cẩm thạch và chuỗi thư viện, tòa án mang kiến trúc của Hy Lạp và Ai Cập.
- Nhóm thứ ba bao gồm sân vận động, Pecile, Canopus, Serapeum và Cento Camerelle là các hồ bơi, kênh đào, tòa nhà triết học.
- Nhóm cuối cùng là các tòa nhà phức hợp ngầm dưới lòng đất bao gồm các phòng trưng bày, truyền thông, lưu trữ... trên mặt đất là một số tòa nhà được xây dựng từ thế kỷ 18.
Công trình là kiệt tác phức hợp của các nền văn hóa Địa Trung Hải thời cổ đại, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong kiến trúc thời Phục Hưng và kiến trúc
[Baroque](/wiki/Baroque), ảnh hưởng tới kiến trúc tới tận sau này.
Năm 1999,
[UNESCO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c,_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) đã đưa dinh thự Villa Adriana vào danh sách di sản thế giới.


markdown:
# Vitry-Laché
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [47°12′03″B 3°33′54″Đ / 47,20083°B 3,565°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Vitry-Lach%C3%A9¶ms=47.20083_N_3.56500_E_region:FR_type:city(129))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Burgundy](/wiki/Burgundy) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nièvre](/wiki/Ni%C3%A8vre) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Clamecy](/wiki/Clamecy_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2001-2008)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(8,04 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(16 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [58313](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=58313-COM)/ [58420](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Vitry-Laché** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Ni%C3%A8vre) của [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Nièvre](/wiki/Ni%C3%A8vre), thuộc [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Bourgogne](/wiki/Bourgogne), miền trung nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Vitry-Lach%C3%A9&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Vitry-Lach%C3%A9&action=edit§ion=1)]
Theo
[điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 1999 có dân số là 129. On 1 January 2006, the estimate was 131.

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1055 frontend miss(0)


markdown:
# Zimming
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này
|cần thêm .
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) **Zimming** là một * trong xã* [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Moselle](/wiki/Moselle), [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Lorraine](/wiki/Lorraine)đông bắc nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
|Bài viết này
|cần thêm .
|
|
|Hành chính|
|
|**Zimming** là một * trong xã*
|
|