text:
Xin thưa ngay phần lớn hoa mai xuất hiện trong thi ca Việt Nam, Trung Hoa, (**) là mai đào, còn hoa mai mà Cao Bá Quát làm trong bài thơ nổi tiếng dưới đây là mai mơ:
Kinh thế hữu tài giai bách luyện 經 世 有 才 皆 百 鍊
Độc thư vô tự bất thiên kim 讀 書 無 字不 千 金
Thập tải luân giao cầu Cổ Kiếm 十 載 論 交 求 古 劍
Nhất sinh đê thủ bái Mai Hoa 一 生 低 首 拜 梅 花 (高伯适)
(Nghĩa câu 3 và 4: Người anh hùng có mười năm giao du trong thiên hạ để cầu thanh gươm cổ cùng một đời chỉ biết cúi lạy hoa mai!).
Mai mơ không phải là mai vàng (chúng ta thường thấy vào cuối năm) như nhiều người lầm tưởng vì Cao Bá Quát có nói trái mơ vàng thơm ngon trong câu thơ
“Hoàng mai, vũ hậu, lục hà hương” (tạm dịch: Mưa cuối mùa, trái mơ vàng trên cành lá xanh chảy như dòng sông hương thơm”.
Lại nữa, cây mai trong thơ Hán Nôm có trái. Trái nó khi non thì xanh và chua, khi chín thì sắc vàng và ăn được. Người thanh niên trong “Trường can hành” của Lý Bạch, đùa với người thương, chạy quanh giếng, vừa chạy vừa tung những trái mơ xanh “Nhiễu sàng lộng thanh mai” (Thiếp phát sơ phú ngạch/ Lang kỵ trúc mã lai/ Đồng cư Trường Can lý/ Thập tứ vi quân phụ/ Đê đầu hướng ám bích/ Thập ngũ thuỷ triển my/ Thường tồn bảo trụ tín/ Thập lục quân viễn hành/ Ngũ nguyệt bất khả xúc/ Chiết hoa môn tiền kịch/ Nhiễu sàng lộng thanh mai)
Dịch nghĩa: Tóc thiếp vừa mới chấm ngang trán/ Đang bẻ hoa chơi đùa ở trước cửa/ Chàng cỡi con ngựa bằng tre đến/ Chạy quanh vườn giỡn chơi ném đầy quả mai xanh.
Dương Vạn Lý nghe ghê cả răng khi nếm quả mơ chưa chín:
“Mai tử lưu toan nhuyễn xỉ nha” 梅子留酸軟齒牙
(Trái mơ để lại vị chua làm mềm cả răng).
Qua thơ Lục Du, trái mơ chín vàng trong mưa, bài “Tự thương”: Triều vũ mộ vũ mai tử hoàng朝雨 暮雨梅子黄 (Mưa sáng mưa chiều trái mơ nhuốm vàng).
Ðó cũng là quả mai của Truyện Kiều, câu 3075:
“Quả mai ba bảy dương vừa/ Đào non sớm liệu xe tơ kịp thì.”
Ngoài ra, hoa mai trong thơ Hán Nôm có hương thơm, như qua thơ Nôm Nguyễn Trãi:
Đêm có mây, nào quyến nguyệt/ Ngày tuy gió, chẳng bay hương.
Nhờ ơn vũ lộ đà no hết/ Đông đổi dầu đông, hãy một dường”
Hay thơ đời Hồng Ðức: Xuân thêm cốt cách hương càng bội (bài “Lão mai”);
Trong Hội Thơ Tao Đàn, vua Lê Thánh Tôn có bài thơ “Mai Thụ” (Cây mai) như sau:
“Trội cành nam chiếm một chồi/ Tin Xuân mãi mãi điểm cây mai
Tinh thần sáng, thuở trăng tĩnh/ Cốt cách Đông khi gió thôi (ngừng)
Tiết cứng trượng phu, thông (tùng) ấy bạn/ Nết trong quân tử, trúc là đôi (sánh đôi)/Nhà truyền (thống) thanh bạch giăng từng khối/ Phỉ xứng danh thơm đệ nhất thời!”
Mùi hương ngậm thế khôn hay (“Lại vịnh hoa mai vẽ”); và thơ Nhị độ mai:
câu (721-724): “Hóa-nhi khen khéo thờ ơ/ Bởi đâu một trận gió mưa đêm trường/Sáng mai trông lọt bốn tường/Cành hoa dưới đất, mùi hương trên trời.”
Và câu (747-748): “Hương đâu phưng-phức tứ bề/ Hoa đâu san sát đầy khê một vườn.”
Hoàng Bá Hi Vận (黃蘖希運), (?-850), một trong những ngôi sao sáng chói nhất của Thiền tông đời nhà Đường. Sư là pháp tự của thiền sư Bách Trượng Hoài Hải và là thầy của Lâm Tế Nghĩa Huyền, người đã sáng lập dòng thiền Lâm Tế được truyền cho đến ngày nay. Sư để lại bài kệ sau để khuyến khích chúng đệ tử (Trần Tuấn Mẫn dịch):
(Học đạo do như thủ cấm thành 學道猶如守禁城
Khẩn bả thành đầu chiến nhất trường 緊把城頭戰一場)
Trần lao quýnh thoát sự phi thường
Hệ bã thằng đầu tố nhất trường
Bất thụ nhất phiên hàn triệt cốt 不受一番寒徹骨
Chẩm đắc mai hoa phác tị hương 怎得梅花撲鼻香
Dịch nghĩa: “Vượt khỏi trần lao việc chẳng thường/ Đầu dây nắm chặt giữ lập trường/ Chẳng phải một phen sương lạnh buốt/ Hoa mai đâu dễ ngửi mùi hương.”
Mặt khác, điển cố Trung Hoa “Vọng mai chỉ khát” ghi lại Tào Tháo dùng mưu kế làm cho quân binh sĩ chảy nước miếng, hết khát nước bằng cách nói láo có vườn mai trước mắt.
Mai nói trên cũng là mai mơ, như giáo sư Tôn Thất Trình đã nói ở miền Bắc có loại trái mơ vàng (Prunus mume L), trái mơ bán đầy chợ Hà Nội mỗi năm, hoa nở thơm ngát, nhưng ít khi là hoa vàng. Ở Việt Nam, sáng ra vườn chúng ta ngửi được mùi thơm của rau quế dùng để ăn phở, nhất là mít chín cây có hương thơm ngào ngạt cũng không bằng mùi thơm của mai mơ chín cây hay mai mơ bán ngoài chợ. Ngửi mùi thơm thôi, chúng ta cảm thấy sảng khoái, khỏe khoắn trong người, khỏi cần phải uống thuốc.
Nội ở VN thôi loại cây, quả nói trên đã có nhiều tên, như: mơ, mơ ta, mơ lông, mơ Đông Á, mơ mai hay gọi tắt luôn là mai, mơ Nhật Bản (Tiếng Anh: Japanese apricot). Tên khoa học: Prunus. mume L – tiếng Nhật gọi là UME viết theo Hán Tự là Mai. 梅 Loại Mai mơ nầy dùng làm ô mai như ô mai Bắc Việt nổi tiếng, người Nhật không phơi khô như người Hoa mà ngâm trái mơ trong các hũ, keo, cho muối và lá tía tô vào, đậy nắp kính. Lá tía tô ra màu đỏ làm trái mơ mềm sau khi ngâm muối có màu đỏ và khi dùng cơm người Nhật bỏ vào chén cơm một trái. Chỉ nghĩ đến mùi chua, nước miếng tự nhiên chảy ra, kích thích thực dục, ăn uống ngon hơn. Tiềng Nhật gọi là UMEBOSHI梅 干. Rượu Mai Quế Lộ của Trung Hoa và UMESHU của Nhật được chế tạo bằng cách ngâm trái mơ nầy trong rượu.
Nguyễn Trải đã từng tả những thân mai già cỗi đẹp lão, như trong câu “Lão mai năng chăm sóc, màu vóc dáng thời gian”. Đó là cây mai mơ (apricot), thân u nần, gân guốc như ở loài mơ Nhật làm hoa cảnh (japanese flowering apricots). Amandier décoratif – Prunus triloba multiplex Amandier nain de Russie – Prunus tenella.
Cây và hoa mai mơ
Cần nói rõ hơn: hoa mơ coi như màu trắng nhưng ra trái mơ vàng, cũng chính là mơ Nhật (japanese apricot, Prunus ., armenica L), trái đầy lông, thịt dính vào hột tròn, rất cứng, trồng khá nhiều ở Hòa Bình, Cao Bằng, Lạng Sơn. Loại mơ nầy tiếng Nhật gọi là ANZU杏 hột được gọi là đào dẹp扁桃(仁)へんとう, hoàn toàn khác với Ngân hạnh 銀杏 GINNA, quả ăn được, gọi là bạch quả 白果. Đây là cây gingko biloba, được xem một trong những cây có lịch sử lâu năm nhất trên địa cầu.
Prunus amygdalus, Prunus dulcis (famille des Rosacées, genre Amygdalacées (de son nom latin, Amygdalis), hay Prunus (Abricotier, Amandier, Cerisier, Laurier-cerise, Merisier, Pêcher, Prunier) tức Hạnh, cùng họ với Mơ, Mai, Mận, Mơ, Anh Đào, cũng hoa ra trước lá, có 5 cánh màu trắng hồng, nhụy hơi vàng, giống như Anh Đào, nhưng nở sớm hơn một chút vào hạ tuần tháng 3 và đài hoa màu đỏ, quả hơi giống quả Đào là có ngấn và lông tơ nhưng hơi méo, nhỏ và ít nước hơn, đường kính độ 3-4 cm, quả non màu xanh là cây, khi chín vào tháng 6 thì thành màu cam nhạt, quả ngâm rượu, thịt thường phơi khô làm mứt có vị chua ngọt, tiếng Nhật đọc là “an” hay “anzu”, tiếng Hoa là “Hạnh” (杏) hay “Hạnh Tử” (杏子), tiếng Anh là Apricot (hay bị dịch nhầm là Mơ), từ đó cho hột (tức nhân) hình tròn dẹt màu trắng gọi là Hạnh Nhân (杏仁), tiếng Nhật đọc là “annin” hay “kyonin”, còn gọi là “Đường Đào” (唐桃 = Karamomo, tức Đào nhà Đường bên Trung Quốc). Có khi gọi là Hạnh Đào (杏桃) hay Đào Hạnh (桃杏 = Toan), vì là loại hạnh, quả giống như quả đào Hạnh nhân 杏仁 hạt thường được dùng bào chế chung với kẹo chocolat.
Thú vị là trái đào mà Tề Thiên ăn cắp của Tây vương mẫu cũng nằm trong họ Prunus – tiếng Pháp ‘pêche’, tiếng Anh ‘peach’, tiếng Nhật ‘MOMO桃’, cây đào là Prunus persica (Linn.) Batsch Prunus Persica Stokes và một vài tên khác, tùy theo loại và vào thập niên 60,70 miền Nam VN nhập từ Nhật Bản và trồng thành công trái cây mà chúng ta quen gọi Mận Đà Lạt. Tiếng Nhật gọi là SUMOMO.
Mận Đà Lạt cũng ở trong họ Prunus và còn ngon hơn sumomo của Nhật, Canada và Hoa Kỳ. Đây là cây lý 李, có tên khoa học Prunus salicina Lindl. và một vài tên khác, tùy theo loại; cây lý tức là cây mận của miền Bắc nước ta (khác với cây mận ở trong Nam. Loại Mận, tiếng Nhật là “Tạc Đào” (酢桃 = Sumomo, tức đào chua) hay “Lý” (李), cho quả tròn đường kính khoảng 4-5 cm, với vỏ láng có phấn trắng, khi còn non thì màu xanh, có loại chín thành màu đỏ hay tím than, có vị chua ngọt, mà người Việt hay gọi là “Mận Đà Lạt”, tiếng Hoa là “Lý Tử” (李子) hay “Nhật Bản Lý” (日本李)… tiếng Anh là “Plum”, thường có ở các xứ lạnh. Còn một loại Mận nữa là “Mận Ta”, người Bắc gọi là “Roi”, hình như cái bánh oản, khi chín có vị ngọt, thịt xốp khá nhiều nước thường có ở xứ nóng, tiếng Hoa là “Kim Sơn Bồ Đào” (金山葡萄), “Nam Dương Bồ Đào” (南洋葡萄)…, tiếng Anh là “Java Apple”.
Bài thơ “Tảo Nhất Mai” của Phật hoàng Trần Nhân Tông:
Ngũ xuất viên ba kim niễn tu五出圓葩金撚鬚
San hô trầm ảnh hải lân phù 珊瑚沈影海鱗浮
Cá tam đông bạch chi tiền diện箇三東白枝前面
Tá nhất biện hương xuân thượng đầu些一辨香春上頭
Cam lộ lưu phương si điệp tỉnh甘露流芳癡蝶醒
Dạ quang như thủy khát cầm sầu夜光如水渴禽愁
Hằng Nga nhược thức hoa giai xứ姮娥若識花皆處
Quế lảnh thiềm hàn chỉ má hưu! 桂冷蟾寒只麼休
Dịch: “Năm cánh hoa tròn, vàng nhị phô/ Nổi nên vảy cá, chìm san hô/
Đông ba tháng trải, cành hoa trắng/Xuân một làn thơm, nhánh nhẹ đưa
Đêm ngở nước trong, chim cháy cổ/Sương lừng hương ngát, bướm tan mơ
Hằng Nga như biết đây hoa đẹp/Quế lạnh cung thiềm, há mến ưa?“
Bài “Mai Hoa” của thiền sư Huyền Quang 梅花 :
Dục hướng thương thương vấn sở tòng欲向蒼蒼聞所從
Lẫm nhiên cô trỉ tuyết sơn trung凜然孤峙雪山中
Chiết lai bất vị già thanh nhãn折來不為遮青眼
Nguyện tá xuân tư ủy bệnh ông願借春思慰病翁
Dịch: Muốn hỏi trời xanh hoa tự đâu/ Một mình gội tuyết chốn non sâu.
Bẻ về đâu muốn lừa tri kỷ/Chỉ mượn tình hoa giải bệnh sầu.
Chu Mạnh Trinh (1862 – 1905) hiệu là Trúc Vân, quê ở tỉnh Hưng Yên, là nhà thơ, nổi tiếng với những bài vịnh Kiều, từng vẽ kiểu trùng tu chùa Thiên Trù ở Hương Tích.
Bài thơ “Hương Sơn phong cảnh ca” là bài thơ hay nhất viết về Hương Sơn, nơi có động Hương Tích – Nam thiên đệ nhất động
1- Bầu trời cảnh bụt Thú Hương Sơn ao ước bấy lâu nay. Kìa non non, nước nước, mây mây
Đệ nhất động hỏi là đây có phải
2- Thỏ thẻ Rừng Mai chim cúng trái Lửng lơ Khe Yến cá nghe kinh, Thoảng bên tai một tiếng chày kình,
Khách tang hải giật mình trong giấc mộng.
3- Này suối Giải Oan, này chùa Cửa Võng Này am Phật Tích, này động Tuyết Quynh. Nhác trông lên ai khéo vẽ hình,
Đá ngũ sắc long lanh như gấm dệt.
4- Thăm thẳm một hang lồng bóng nguyệt Gập ghềnh mấy lối uốn thang Chừng giang sơn còn đợi ai đây,
Hay tạo hóa khéo ra tay xếp đặt.
5- Lần tràng hạt niệm nam mô Phật Cửa từ bi công đức biết là bao Càng trông phong cảnh càng yêu.
Chu Thần, Cao bá Quát đã hết lời xưng tụng mai như “bách hoa khôi”, có bốn câu thơ “Trồng mai” của ông được dịch ra như sau:
“Đầu non nắm hạt mai gieo
Giống thanh gửi chốn núi đèo xanh tươi.
Nữa mai xuân điểm bầu trời
Bức tranh tuyệt tác cho đời ngắm chung”.
Tương truyền khi làm quan chánh sứ sang Tầu vào năm 1813, cụ Nguyễn Du đến thăm một xưởng chế tạo đồ sứ danh tiếng tên Ngoạn Ngọc ở tỉnh Giang Tây. Lúc bấy giờ xưởng đang chuẩn bị chế tạo bộ trà Mai Hạc. Với nhã ý đáng ca ngợi, vị chủ hãng ngỏ lời xin quan chánh sứ phẩm đề một câu để quảng cáo cho kiểu đồ trà này. Quan chánh sứ lại dùng chữ Nôm viết nên câu:
Ngao du vui thú yên hà/ Mai là bạn cũ, hạc là người quen.
Cây mai ở bộ chén đĩa trà này vẽ theo kiểu chữ “Nữ”女 . Cây mai uốn cong rất nhiều hoa, một tảng đá và một con chim hạc đứng trên tảng đá. Câu thơ viết theo hai cách: 6/2/6 hoặc 6/8 theo dòng dọc kiểu chữ nho. Chén dĩa màu men xanh ngọc và ký hiệu hãng “Ngoạn Ngọc” chế tạo. Nói cho xác đáng thì cây mai ở bộ chén đĩa “Mai Hạc” không lấy gì làm mỹ thuật lắm, và nó cũng không diễn tả được cái cốt cách cương nghị của loài mai. Cũng hình vẽ này nhưng lại có loại chén dĩa có đề câu thơ chữ Hán “Hàn mai xuân tín tảo” 寒 梅春信早”, tức là cành mai lạnh báo tin xuân về sớm. Loại chén đĩa chữ Hán này không nổi tiếng bằng bộ trên, có lẽ vì câu thơ Nôm quá có giá trị chứ không vì cây mai đẹp.
Lại có một bộ chén đĩa trà khác vẽ một cây mai rất đẹp, không có hoa nở chỉ có cành và búp, không có lá. Dưới gốc mai có mấy tảng đá lớn nhỏ khác nhau, có cỏ non và đầy rêu. Một cây cầu nhỏ vắt ngang con suối, một cao sĩ cưỡi lừa qua cầu đi trước, một tiểu đồng vác cành mai theo sau. Bên kia chén đối diện với tranh vẽ có câu thơ: “Độc thám mai hoa sấu” 独“探 梅花瘦 viết thành hai dòng: “Độc thán mai” ở dòng thứ nhất, “Hoa sấu” ở dòng thứ hai, dưới hai chữ này có khuôn dấu vuông thành sáu vị trí đối nhau. Câu thơ này vốn là của Khổng Minh trong Tam Quốc: “Kỵ lô quá tiểu Kiều, độc thám mai hoa sấu”, 騎驢過小橋 独探 梅花瘦 có nghĩa là: cưỡi lừa qua cầu nhỏ, để kiếm cành mai gầy. Đề tài này các trà hữu thường gọi là ‘đạp tuyết tầm mai’ tức là ‘dẫm lên tuyết lạnh để tìm hoa mai’. Bộ chén đĩa có nhiều nước men: men màu vỏ trứng gà so do hãng Nhã Thâm Trân Tàng chế tạo; và men màu xanh ngã trắng của hãng Nội Phủ. Cây mai ở bộ chén đĩa này đẹp hơn cây mai ở bộ “Mai Hạc” rât nhiều. Tính chất vừa thanh nhã vừa cao khiết đều có ở cây mai của bộ đồ trà ‘đạp tuyết tầm mai’ này.
Nhà thơ Tản Đà – Nguyễn Khắc Hiếu đã “tự vịnh”, ví mình như cành mai trắng: “Trung hiếu vẹn tròn hai khối ngọc/ Thanh cao phô trắng một cành mai!”.
Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu, dù hư đôi tròng mắt nhưng nhờ hương thơm của hoa mai nở mà ông cảm nhận được mùa xuân đến: “Hữu tình thay ngọn gió đông/ Cành mai nở nhụy lá tòng reo vang”.
Hình ảnh cây mai trong bài “Loạn Hậu” của Tuyết Giang Phu Tử:
Dạ tĩnh vân am thùy thị bạn ? 夜 靜 雲 庵 誰 是 伴
Nhất song minh nguyệt chiếu hàn mai”.一 窗 明 月 照 ”寒 梅
Vị tình lai ký nhất chi mai枝梅一寄寄一枝梅 Vì tình ai gởi lại một cành mai
Ký nhất chi mai hữu biệt hoài寄一枝梅有別懷Gởi lại cành mai xa nhớ hoài
Hữu biệt hoài chi mai nhất ký有別懷枝梅一寄Xa nhớ hoài cành mai gởi lại
Chi mai nhất ký vị tình lai枝梅一寄枝梅一寄Cành mai gởi lại vì tình ai.
Và nhà thơ Lục Khải – 陸凱 贈范曄 tặng bài thơ cho bạn là Phạm Diệp cũng nhắc đến mai:
Chiết mai phùng dịch sứ, 折梅逢驛使，Bẻ cành mai gặp khi sứ đến
Ký dữ Lũng Đầu nhân 寄與隴頭人。Tặng bạn hiền còn ở Lũng Đầu
Giang Nam vô sở hữu 江南無所有，Giang Nam nào có gì hơn。
Liêu tặng nhất chi xuân. 聊贈一枝春Làm quà chỉ một cành xuân gọi là.
Theo Tập ‘Kiến Văn Tiểu Lục’ của Lê Quý Đôn, Hồ Quý Ly lúc hàn vi thường theo người cha nuôi họ Lê đi buôn đường biển. Một lần thuyền chở hàng ghé vào bờ, Quý Ly thấy trên bãi biển có ai vạch lên cát câu thơ “Quảng Hàn cung lý nhất chi mai…”. Đến khi Quý Ly đã làm quan, một hôm hộ giá vua Trần đi chơi, nửa chừng ghé vào tránh nắng ở điện Thanh Thử, thấy trước điện rất nhiều cây quế, vua liền ra câu đối: “Thanh Thử điện tiền thiên thụ quế”, Quý Ly nhớ lại câu thơ trên bãi biến năm xưa, bèn đọc luôn: “Quảng Hàn cung lý nhất chi mai”. Cả hai câu ghép lại thành hai vế đối nhau rất chỉnh. Nghĩa là: “Thanh Thử điện kia ngàn gốc quế /Quảng Hàn cung nọ một cành mai”. Vua Trần kinh ngạc bởi nhà vua có một công chúa đặt tên là Nhất Chi Mai. Vua hỏi Quý Ly: “Nhà ngươi làm sao biết được trong cung ta tả có công chúa tên Nhất Chi Mai và tòa lầu của công chúa là cung Quảng Hàn do chính ta đặt tên?”. Quý Ly cứ thực tâu lại việc trước. Vua cho là chuyện lạ, duyên trời đã định bèn gả công chúa Nhất Chi Mai cho Quý Ly. Nhất Chi Mai sinh được 2 con trai thông minh, có tài là Hồ Nguyên Trừng và Hồ Hán Thương.
Hồ Quy Ly còn là người có tinh thần tự chủ cao. Khi đã bị nhà Minh bắt giữ, ông đáp lời người Trung Quốc hỏi về phong hóa nước Nam bằng một bài thơ có nói đến mai mơ, mai đào:
欲問安南事，
安南風俗淳。
衣冠唐制度，
禮樂漢君臣。
玉瓮開新酒，
金刀斫細鱗。
年年二三月，
桃李一般春。
Dục vấn An Nam sự
An Nam phong tục thuần
Y quan ường chế độ
Lễ nhạc Hán quân thần
Ngọc ủng khai tân tửu
Kim đao chước tế lân
Niên niên nhị tam nguyệt
Đào lý nhất ban xuân An Nam muốn hỏi rõ
Xin đáp: phong tục thuần
Y quan chẳng kém Đường
Lễ nhạc nghiêm như Hán
Bình ngọc rượu lừng hương
Dao vàng cá nhỏ vẩy
Mỗi độ mùa xuân tới
Mận Đào nở chật vườn
Tảo mai （Mai nở sớm）早梅
萬木凍欲折，Vạn mộc đống dục chiết Vạn cây băng giá chết
孤根暖獨迴。Cô căn noãn độc hồi. Một cội ấm mọc ra
前村深雪裏，Tiền thôn thâm tuyết lý, Đầu xóm trong tuyết đặc
昨夜一枝開。Tạc dạ nhất chi khai Một cành đêm nở hoa
風遞幽香出，Phong đệ u hương xuất Gió xa đem hương ẩn
禽窺素艷來。Cầm khuy tố diễm lai Chim ngắm hoa trắng ngà
明年如應律，Minh niên như ưng luật, Năm tới như đúng tiết
先發望春臺。Tiên phát Vọng Xuân đài Vườn xuân sáng ánh tà.
“Nhất chi mai” và cũng chỉ “nhất chi khai” nói lên cái đẹp của một cành mai và chỉ một cành mai nở hoa đẹp tuyệt vời trong khung cảnh tuyết phủ lạnh lẽo. Điển hình là Nhất chi mai trong bài kệ “Cáo tật thị chúng” của Mãn Giác thiền sư (1052-1096) đời Lý:
“Xuân khứ bách hoa lạc 春去百花落
Xuân đáo bách hoa khai 春到百花開
Sự trục nhãn tiền quá 事逐眼前過
Lão tòng đầu thượng lai 老從頭上來
Mạc vị xuân tàn hoa lạc tán 莫爲春殘花落散
Đình tiền tạc dạ nhất chi mai 庭 前 昨夜 一枝 梅
Ngô Tất Tố dịch như sau:
“Xuân qua trăm hoa rụng/ Xuân tới trăm hoa cười/ Trước mắt: việc đi mãi/ Trên đầu: già đến rồi/Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết/Đêm qua, sân trước một cành mai”.
Trong bài kệ này, hình ảnh nổi bật nhất là “một cành mai”. Vậy, cành mai này là loại mai gì? Ở Việt Nam, mai là tên đặt cho một số loại cây khác nhau như: mai chiếu thủy, mai tứ quý (mai đỏ), mai vàng (huỳnh mai), mai cánh lõm, mai (mơ), mai hoa… Trong các loại mai vừa nêu, ta thấy mai chiếu thủy (wrightia religion hookf), mai tứ quý (ochna astropurpura DC.) đều không phải là loại mai trong bài kệ. Loại mai vàng (ochna intergerrima (Lour.) merr.) là cây mọc hoang ở rừng còi và rừng thưa ẩm hay khô, độ cao dưới 1.200m; có khi gặp dọc các bờ sông, cho đến các vùng gần biển, từ Quảng Trị vào Nam… Loại mai cánh lõm (gomphia serrata (gaerton) kanis) cũng chỉ có từ Quảng Trị trở vào các tỉnh Nam Bộ. Ở miền Bắc, có một loại cây mà người ta thường gọi là mai, nhưng thực ra đó là cây mơ (prunus mume sieb et Zucc). Mơ được trồng nhiều ở Hà Tây (vùng chùa Hương, thuộc huyện Mỹ Đức), Nam Định, Hà Nam, Hòa Bình, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh.
Cây mơ có đặc điểm là ra hoa rộ vào tháng 1, tức tháng rét nhất ở miền Bắc và thường bị một vài đợt gió Đông Bắc gây mưa phùn ảnh hưởng tới đậu quả. Mơ có nhiều giống, như: mơ rừng, mơ vàng, mơ Đông Mỹ, mơ Hải Hậu…, loại mơ ở chùa Hương là giống mơ ngon nổi tiếng, người Trung Quốc gọi là ‘thanh mai’. Những người yêu thơ, nhạc đều cảm xúc trước hình ảnh “Thấp thoáng rừng mơ cô hái mơ” của Nguyễn Bính. Tuy nhiên, cành mai trong văn học nghệ thuật thường bị lẫn lộn giữa cây mai mơ (P. mume S. et Z.) và cây mai hạnh (P. armenica L.).
Mãn Giác thiền sư sống vào thời nhà Lý, từ đời vua Lý Thánh Tông (1054-1072) đến đời vua Lý Nhân Tông (1072-1127). Vào thời kỳ này, trong triều có Ỷ Lan nguyên phi, mẹ của vua Lý Nhân Tông, là người rất sùng mộ đạo Phật. Bà đã cho xây dựng hơn 100 ngôi chùa, tháp và thỉnh nhiều bậc cao tăng vào hoàng cung để thọ giáo lý. Những lời vấn đáp giữa bà và các bậc cao tăng đã đặt nền tảng đầu tiên cho việc ra đời sách ‘Thiền uyển tập anh’ sau này. Khi có bệnh, sư Mãn Giác đã làm bài kệ ‘Cáo tật thị chúng’ với hình ảnh một cành mai vẫn nở dù mùa Xuân đã đi qua, đã để lại cho đời sau một áng văn tuyệt tác, đầy ý nghĩa nhân sinh và tâm linh.
Loại mai này được các văn nhân thi sĩ gọi là: tuyết mai, bạch mai, diêm mai, lục mai hoa, sương mai. Như vậy, cành mai trong bài kệ ‘Cáo tật thị chúng’ của Mãn Giác thiền sư chính là cây mai mơ (P. mume S. et Z.) của Việt Nam, mà đại biểu xuất sắc nhất là rừng mai ở Hương Sơn.
Phần đông dừng ở nơi thấy hoa tả cảnh, có thể là cao tăng hoặc thiền nhân cảm thọ chẳng đồng, dùng hoa mai để gởi gắm tình cảm ẩn chứa đạo lý.
Bài thơ ‘’Cổ mai’ (gốc mai già) của một nhà sư đời Đường như sau:
Hỏa ngược phong thao thủy tí căn 火 虐 風 滔水庇根
Sương thuân tuyết trựu cổ đài ngân霜皴雪甃古臺銀
Đông phong vị khẳng tùy hàn thử東風未肯隨寒暑
Hựu nghiệt hanh hương dữ phản hồn. 又櫱亨香與返魂
Tác giả: Đường tăng (khuyết danh)
Dịch thơ: Gốc mai già
Lửa táp gió lùa lại nước ngâm sương (như) búa, tuyết (như) cưa khắc dấu hằn
Gió đông lạnh buốc dù chưa đến Song vẫn đâm chồi tỏa ngát hương.
Thiên niên đài thọ bất thành xuân千年苔樹不成春
Thùy tín u hương tợ ngọc hồn (1) 誰信幽香訴似玉魂
Tế tuyết mãn lâm vô nguyệt sái細雪滿林無月曬
Điểm đăng xuy giác tố hoàng hôn点燈吹角訴黃昏
Tác giả: Hư Đường Trí Ngu (2)
Dịch thơ: Nghìn năm rêu bám, chẳng nghênh Xuân /Ai hay hương thoảng tợ ngọc hồn,
Trời lạnh khắp rừng trăng chẳng chiếu/ Đốt đèn, thổi ốc, báo hoàng hôn.
(Trích trong Ngữ lục của thiền sư Trí Ngu, hiệu: Hư Đường – quyển 7)
Thường ức Tây Hồ xử sĩ gia常憶西湖處士家
Sơ chi linh nhụy tự hoành tà疏枝零蕊似橫橫
Tinh minh nhất phiến đương thời sự精明一片當時事
Chỉ khiếm thanh hương bất khiếm hoa只欠清香不欠花
Dịch thơ: Thường nhớ Tây Hồ nhà ẩn dật/ Chuộng vẽ mai vàng với cành/
Một đóa linh khôi vừa mới hé/ Chỉ thiếu hương thơm chẳng thiếu hoa.
Một trong những nhà thơ hết lòng ưu ái loại hoa này là Nguyễn Trãi, vị khai quốc công thần của nhà Hậu Lê. Cụ đã từng giải thích lý do tại sao mình yêu mai đến thế:
Ái mai, ái tuyết, ái duyên hà? 愛梅愛雪 愛緣何
Ái duyên tuyết bạch, mai phương khiết 愛緣雪白 梅芳絜
Dịch nghĩa: Yêu mai, yêu tuyết bởi vì đâu? Vì tuyết trắng, mai thơm và tinh khiết.
Cụ đã từng thổ lộ thú tiêu khiển trang nhã của cụ:
Hái cúc, ương lan, hương bén áo/ Tìm mai, đạp nguyệt, tuyết xâm khăn
Nguyễn Trải có 21 bài Ngôn chí, trong đó đến 8 bài đề cập hoa mai bằng hình ảnh rất đẹp:
Trà mai đêm nguyệt dậy xem bóng/ Phiến sách ngày Xuân ngồi chấm câu.
Lê Cảnh Tuân, một danh thần trong thời kháng Minh, khi bị quân Minh bắt về giam tại Kim Lăng, đã gửi gấm nỗi nhớ cố hương trong bài “Nguyên Nhật” (ngày đầu năm): 元日.
Lữ quán khách nhưng tại 旅舘客仍在
Khứ niên xuân phục lai 去年春復來
Quy kỳ hà nhật thị 歸期何日是
Lão tận cố hương mai 老盡故鄉梅
Dịch nghĩa: Đất khách ngày lần qua/ Xuân đã quay trở lại/ Bao giờ về quê cũ / Cội mai hẳn đã già? (Nguyễn Ngọc Bảo dịch).
Đến cụ Nguyễn Du, lòng yêu mai có lẽ tăng thêm một bậc nữa. Trên đường trở về cố hương sau chuyến đi sứ sang Trung Quốc, cụ đã nán lại Từ Châu và chống chọi với giá buốt suốt ba tháng trời chỉ cốt để ngắm mai nở trên đầu núi:
Nhượng tận khổ hàn tam duyệt nguyệt 讓盡苦寒三悅月
Lĩnh đầu lạc đắc khán mai hoa 嶺頭樂得看梅花
(Trích Từ Châu Đạo Trung)
Dịch nghĩa: Cố chịu khổ với giá buốt trong ba tháng nữa/ Để được vui mừng ngắm hoa mai nở trên đầu non/Quét trúc bước qua lòng suối/ Thưởng mai về đạp bóng trăng”.
Phạm Đình Hổ, một tay cự phách về văn xuôi thời Lê mạt Nguyễn sơ, có bài văn vần trữ tình, thiếu nữ bị cuốn hút bởi hoa mai mà quên cả gió lạnh, có đàn trên tay không còn muốn dạo khúc xuân tình:
Hữu sỡ cảm
Trường an tiểu nhi nữ長安小兒女
My đại nguyệt song loan眉大月雙鸞
Vị ái mai hoa khiết爲愛梅花絜
Lâm phong bất giác hàn林風不覺寒
Trường an tiểu nhi nữ 長安小兒女
Hoa tiền độc ỷ lan花前獨倚闌
Chỉ phạ đàn lang thính 只怕檀郎聽.
Hoành cầm tiếu bất đàn橫琴笑不彈
Dịch nghĩa:
Có nguồn cảm hứng Cô gái nhỏ Trường An (nơi kinh-đô)/ Đôi mày đen cong như trăng non/ Vì yêu hoa mai thanh-khiết/ Mà đứng trước gió không biết lạnh. Cô gái nhỏ Trường An/ Trước hoa một mình, tựa lan-can /Chỉ ngại chàng nghe biết tiếng đàn/ Nên đặt ngang cây đàn, cười chẳng gãy.
Đó là loại mai được nhắc đến trong thơ Trương Thuyết đời Đường:
Khứ tuế Kinh Nam mai tự tuyết去歲京南梅似雪
Kim niên Kế Bắc tuyết như mai今年繼北雪如梅
Dịch nghĩa: Năm ngoái ở Kinh Nam (nay thuộc tỉnh Hồ Quảng), hoa mai trắng như tuyết/ Năm nay ở Kế Bắc (nay là Bắc Kinh), tuyết trắng như hoa mai.
Lư Mai Pha, một thi nhân đời Tống, đã so sánh mai và tuyết qua hai câu:
Mai tu tốn tuyết tam phân bạch 梅須遜 雪三分白
Tuyết khước thâu Mai nhất đoạn hương 雪卻輸梅一段香
Dịch nghĩa: “Mai nên nhường tuyết ba phân trắng Tuyết phải thua mai một bậc thơm”.
Về hình dáng, loại mai trắng trong thơ cổ của Trung Hoa và Việt Nam trông giống như giống mai mù u, hiện còn một cây trong vườn chùa Gò ở Phú Lâm, ngoại ô Sài Gòn.
Nhà ngoại giao Hi Doãn Ngô Thời Nhiệm (1745-1803) cho mai vinh dự đón nhận những hột nước mắt của Huyền Trân :
Huyền Trân sái tận u sầu lệ 玄珍灑盡幽愁淚
Hóa tác xuân mai dạ vũ thanh. 化 作春梅夜雨 聲
(Huyền Trân nhỏ hết nước mặt u sầu, hoá thành những tiếng mưa đêm trên cành mai mùa xuân).
Trong thơ văn, hoa mai xuất hiện từ lâu. Mai và hạc là bạn tri âm được danh sĩ Nguyễn Trung Ngạn (1289-1370) đề cao hình dáng, điệu bộ từ thế kỷ 14: Dã mai cốt cách, nguyên : phi tục, Hải hạc phong tư, tự : bất quần (Dịch: Cái cốt cách của mai rừng vốn không thô tục, phong tư của loài hạc biển tự nó không thích họp bầy) Tiết Đông-chí đã qua chưa mấy ngày, cỏ cây còn tàn-rụi vì giá-buốt; vừa chớm hơi Xuân, thời-tiết “nhất dương sinh” trong quẻ Phục là hoa mai kịp nở vàng, dẩn đầu cho muôn hoa lá. Người xem khí tượng còn có thể nhìn tuyết và hoa mai để dự đoán thời tiết: năm nào tuyết rơi dày đặc là biết thủy khí thịnh, năm nào hoa mai nở sớm là hỏa khí thịnh. Thấy hoa tuyết có 6 cánh thì phòng bị áo ngự hàn để chống lạnh khắc nghiệt sắp tới, thấy hoa mai có 6 cánh thì sẵn sàng du Xuân do thiên khí sẽ ấm hơn thường-lệ.
Trong văn học Trung Hoa, có lẽ người yêu mai nhất là Lâm Bô, tức Lâm Hòa Tĩnh (967-1028), sống vào đời nhà Tống. Vị hiền sĩ này tài trí hơn người nhưng chán ghét tục lụy nên ở ẩn trên núi Cô Sơn, xem mai là vợ, hạc là con. Ông chính là tác giả bài thơ “Mai hoa” bất hủ, được truyền tụng qua nhiều thế hệ. Bốn câu đầu của bài thơ như sau:
Chúng phương dao lạc độc tiên nghiên 眾方遥落獨鮮 姸
Chiếm tận phong tình hướng tiểu viên 佔盡風情向小園
Sơ ảnh hoành tà thủy thanh thiển疏影橫斜水清淺
Ám hương phù động nguyệt hoàng hôn闇香浮動月黃昏
Dịch nghĩa: Các loài hoa rơi rụng, chỉ một mình (hoa mai) tươi tốt
Chiếm cả vẻ đẹp trong khoảnh vườn nhỏ
Bóng cành thưa đâm ngang lòng nước trong ở nơi cạn
Hương thầm thoảng lên dưới ánh trăng hoàng hôn
Hai câu thực của bài (câu 3 và 4) được đúc kết lại thành “ám hương phù động ánh hoành tà” và được cụ Giản Chi dịch là “chập chờn hương thoảng, bóng cành xiên ngang”.
Vương Duy (701-761), một thi sĩ kiêm họa sĩ đời Đường, đã nhắc đến hoa mai qua bài Tạp Thi bất hủ: 雜詩
Quân tự cố hương lai 君自故鄉 Ung tri cố hương sự 應 知 故鄉事
Lai nhật ỷ song tiền 來日倚窓前 Hàn mai trước hoa vị 寒梅.著花未
Dịch nghĩa: Người từ quê cũ đến/ Hẳn biết những chuyện ở quê nhà/ Ngày đi qua trước cửa buồng thêu/ Có thấy hàn mai nở hoa không?.
Lô Đồng (790-835), một nhà thơ khác đời Đường, đã thi vị hóa hoa mai với người đẹp (hay người đẹp với hoa mai?) trong những câu cuối của
bài Hữu Sở Tư:
Mỹ nhân hề! mỹ nhân!. 美人兮!美人!
Bất tri mộ vũ hề! vi triêu vân ? 不知暮雨兮!為朝雲
Tương tư nhất dạ mai hoa phát 相思一夜梅.花發
Hốt đáo song tiền nghị thị quân 忽到窓前疑是君
Dịch nghĩa: Người đẹp này! người đẹp!/ Chẳng hay (bây giờ) là mưa chiều hay mây sớm?/ Một đêm nhớ nhau mai nở hoa/ Trông thấy hoa trước cửa sổ, ngỡ là bóng nàng.
Bài dịch hay nhất là bài của Tản Đà với nhan đề “Có Nhớ Ai”:
Hỡi ơi! Người đẹp ta đâu?
Mưa chiều mây sớm, ai hầu biết ai?
Nhớ nhau suốt một đêm dài,
Trước song trắng toát hoa mai lúc nào!
Ngỡ mình chẳng phải mình sao?
Và của Tô Đông Pha như:
Phân phân sơ nghi nguyệt quảy thụ 紛 紛 初 疑月掛樹
Liên liên độc dữ tham hoàng hôn. 連連獨予參黃昏
(Dịch nghĩa: Những cánh hoa mai rơi lả tả mới ngỡ rằng trăng rải ánh vàng trên cây/ Nhà thơ như hòa làm một với hoa mai lúc hoàng hôn)/ Mai lả tả ánh vàng vương cây lá /Người với hoa là một giữa hoàng hôn.
Trạng Trình Nguyễn-Bỉnh-Khiêm (1491-1585), một bậc đại trí, không ràng buộc bởi lợi danh, có nhiều bài thơ hàm súc dịch lý, thường đề cập đến thời gian và hoa mai như:
Thấy nguyệt tròn thì kể tháng/ Nhìn mai nở mới hay Xuân… (Thú tiêu dao)
Mai kia chưa dễ thu nên muộn/ Xuân nọ tin hoa cũng mấy phen. . .
Một thiền sư khác sống sau đó hơn 2 thế kỷ, có pháp hiệu Huyền Quang (1254-1334), là vị tổ thứ 3 của phái Trúc Lâm Yên Tử, từng tôn mai lên ngôi vị “ngự sử đài” – chức quan giữ trọng trách giám sát và can gián vua chúa :
Ngự sử mai hai hàng chầu chắp/ Trượng phu tùng mấy rặng phò quanh.
Ngự sử mai, trượng phu tùng và quân tử trúc hợp thành “tam ích hữu” (3 người bạn có ích). Khái niệm này xuất phát từ thiền “Quý thị” trong sách “Luận ngữ”. Ích giả tam hữu: hữu trực, hữu lượng, hữu đa văn (Bạn có ích gồm 3 hạng: ngay thẳng, rộng lượng và hiểu biết nhiều). Sách “Nguyệt lệnh quảng nghĩa” gọi hình tượng ước lệ bộ ba tùng – trúc – mai là Đông thiên tam hữu, Tuế hàn tam hữu hoặc Đông xuân tam hữu. Đây là đề tài có vị trí đặc biệt trong thơ ca cổ điền của Á Đông nói chung, của nước ta nói riêng.
Trong phần thơ “Hoa mộc môn”, ngoài các bài “Mai” và “Lão mai”, bài thất ngôn pha lục ngôn viết về mai làm theo thể ô thước, kiều phối hợp liên hoàn của nhà thơ Nguyễn Trãi dưới đây là một trong những tác phẩm tiêu biểu của thơ quốc âm thời ấy:
- Xuân đến hoa nào chẳng tốt tươi/ Ưa mi vì tiết sạch hơn người
Gác đông ắt đã từng làm khách/ Há những Bô tiên kết bạn chơi ?
- Tiên Bô kết đã bấy thu chầy/ Ngâm ngợi nhường bằng mếch trọng thay
Lại có một cành ngoài ấy lẻ/ Bóng thưa ánh nước động người vay !
- Bóng thưa ánh nước động người vay/ Lịm đưa hương, một nguyệt hay
Huống lại bảng xuân sơ chiếm được/ So tam hữu chẳng bằng mày !
Mai hoa như tuyết chiếu tình xuyên (Hoa mai như tuyết chiếu lòng sông buổi trời nắng – là thơ của Trần Quang Khải Tống Cảnh (Quảng Bình Công) đã tôn vinh hoa mai:
“Tiên hướng bách hoa đầu thương khai” (Là loại hoa đi tiên phong, nở trước trăm hoa).
Trong chuyện Kiều, Cụ Nguyễn Du có rất nhiều câu thơ nói về hoa mai, như:
“Thướt tha vóc liễu Xuân đầy Cành mai xa bẻ ngất ngây ý sầu.
Biết chàng lòng có thương sâu Chúa Xuân ngán nỗi chờ lâu mỏi mòn”
Một nhà thơ Nhật Bản đã vịnh mai qua bốn câu thơ:
“Cửu châu đệ nhất mai/ Kim dạ vị quân khai!
Dục thức hoa chân ngụy/ Tam canh đạp nguyệt lai”.
Ông Hoa Bằng, cách đây 48 năm đã dịch ra thơ Việt:
“Cành mai đệ nhất Cửu Châu/ Đêm nay nở mấy bông đầu vì anh
Muốn coi hư thực cho rành/Giẵm trăng tìm đến lối canh ba này”.
Lý Bạch, trong khi ngồi uống ruợu trên lầu Hoàng Hạc, nghe có người thổi khúc sáo Lạc Mai Hoa, đã bồi hồi nhớ đến bóng mai nơi kinh thành Trường An xa xôi vạn dặm:
Nhất vi thiên khách khứ Trường Sa/ Tây vọng Trường An bất kiến gia/
Hoàng Hạc lâu trung xuy ngọc địch/ Giang thành ngũ nguyệt “Lạc mai hoa”.
Dịch nghĩa:
Thân là người khách đến tận Trường Sa xa vạn dặm,
Trông về phía Tây, nơi thành Trường An, mà không thấy nhà
Ngồi trên lầu Hoàng Hạc, nghe tiếng sáo ngọc thổi.
Giữa tháng năm, chợt vang khúc “Hoa mai rụng” ở chốn Giang thành.
Có một nhà thơ tên Hàn Ốc (844-933) đã so sánh làn da nõn nà, trắng mịn trên bộ ngực của người đẹp với một cánh … hoa mai. Ông viết: “Phấn trứ lan hung tuyết áp mai” (Phấn thoa lên ngực như tuyết áp trên hoa mai).
Và quả là táo bạo và độc đáo. bài thơ của một ni sư đời nhà Tống:
Tận nhật tầm xuân bất kiến xuân 盡日尋春不見春
Man hài đạp phá lãnh đầu vân 蹣鞋踏破嶺 頭雲
Qui lai khước phá mai hoa hạ 歸來卻破梅花下
Xuân tại chi đầu vị thập phân 春在枝頭未十分
Ni sư mang hài trèo đèo vượt núi, cực khổ tìm Xuân suốt ngày mà vẫn chẳng gặp Xuân. Đến khi trở về mới thấy Xuân đang hiện trên những cành mai trong vườn nhà. Ni sư nói bóng nói gió đấy thôi, làm gì có mai trong vườn nhà. Cành mai đang đơm nụ báo tin xuân ấy là cành mai trong Tâm của ni sư. Đó cũng chính là cành mai của thiền sư Mãn Giác thuở xưa, và là cành mai đang chờ khai nở trong tâm chúng ta.
—-
*tựa do www.dienchan.com đặt.
**Trong toàn bài có một số đoạn thơ Hán Nôm, Hán Việt, có khi viết bằng Hán tự, được dẫn từ nguồn tư liệu của các tác giả: ông Nguyễn Ngọc Bảo, bác sĩ Trần Văn Tích, giáo sư Tôn Thất Trình và ông Đổ Thông Minh.
Thực hiện: Lê Phạm Trung Dung
https://truongleslauriers.wordpress.com

markdown:
Xin thưa ngay phần lớn hoa mai xuất hiện trong thi ca Việt Nam, Trung Hoa, (**) là mai đào, còn hoa mai mà Cao Bá Quát làm trong bài thơ nổi tiếng dưới đây là mai mơ:
Kinh thế hữu tài giai bách luyện 經 世 有 才 皆 百 鍊
Độc thư vô tự bất thiên kim 讀 書 無 字不 千 金
Thập tải luân giao cầu Cổ Kiếm 十 載 論 交 求 古 劍
Nhất sinh đê thủ bái Mai Hoa 一 生 低 首 拜 梅 花 (高伯适)
(Nghĩa câu 3 và 4: Người anh hùng có mười năm giao du trong thiên hạ để cầu thanh gươm cổ cùng một đời chỉ biết cúi lạy hoa mai!).
Mai mơ không phải là mai vàng (chúng ta thường thấy vào cuối năm) như nhiều người lầm tưởng vì Cao Bá Quát có nói trái mơ vàng thơm ngon trong câu thơ
“Hoàng mai, vũ hậu, lục hà hương” (tạm dịch: Mưa cuối mùa, trái mơ vàng trên cành lá xanh chảy như dòng sông hương thơm”.
Lại nữa, cây mai trong thơ Hán Nôm có trái. Trái nó khi non thì xanh và chua, khi chín thì sắc vàng và ăn được. Người thanh niên trong “Trường can hành” của Lý Bạch, đùa với người thương, chạy quanh giếng, vừa chạy vừa tung những trái mơ xanh “Nhiễu sàng lộng thanh mai” (Thiếp phát sơ phú ngạch/ Lang kỵ trúc mã lai/ Đồng cư Trường Can lý/ Thập tứ vi quân phụ/ Đê đầu hướng ám bích/ Thập ngũ thuỷ triển my/ Thường tồn bảo trụ tín/ Thập lục quân viễn hành/ Ngũ nguyệt bất khả xúc/ Chiết hoa môn tiền kịch/ Nhiễu sàng lộng thanh mai)
Dịch nghĩa: Tóc thiếp vừa mới chấm ngang trán/ Đang bẻ hoa chơi đùa ở trước cửa/ Chàng cỡi con ngựa bằng tre đến/ Chạy quanh vườn giỡn chơi ném đầy quả mai xanh.
Dương Vạn Lý nghe ghê cả răng khi nếm quả mơ chưa chín:
“Mai tử lưu toan nhuyễn xỉ nha” 梅子留酸軟齒牙
(Trái mơ để lại vị chua làm mềm cả răng).
Qua thơ Lục Du, trái mơ chín vàng trong mưa, bài “Tự thương”: Triều vũ mộ vũ mai tử hoàng朝雨 暮雨梅子黄 (Mưa sáng mưa chiều trái mơ nhuốm vàng).
Ðó cũng là quả mai của Truyện Kiều, câu 3075:
“Quả mai ba bảy dương vừa/ Đào non sớm liệu xe tơ kịp thì.”
Ngoài ra, hoa mai trong thơ Hán Nôm có hương thơm, như qua thơ Nôm Nguyễn Trãi:
Đêm có mây, nào quyến nguyệt/ Ngày tuy gió, chẳng bay hương.
Nhờ ơn vũ lộ đà no hết/ Đông đổi dầu đông, hãy một dường”
Hay thơ đời Hồng Ðức: Xuân thêm cốt cách hương càng bội (bài “Lão mai”);
Trong Hội Thơ Tao Đàn, vua Lê Thánh Tôn có bài thơ “Mai Thụ” (Cây mai) như sau:
“Trội cành nam chiếm một chồi/ Tin Xuân mãi mãi điểm cây mai
Tinh thần sáng, thuở trăng tĩnh/ Cốt cách Đông khi gió thôi (ngừng)
Tiết cứng trượng phu, thông (tùng) ấy bạn/ Nết trong quân tử, trúc là đôi (sánh đôi)/Nhà truyền (thống) thanh bạch giăng từng khối/ Phỉ xứng danh thơm đệ nhất thời!”
Mùi hương ngậm thế khôn hay (“Lại vịnh hoa mai vẽ”); và thơ Nhị độ mai:
câu (721-724): “Hóa-nhi khen khéo thờ ơ/ Bởi đâu một trận gió mưa đêm trường/Sáng mai trông lọt bốn tường/Cành hoa dưới đất, mùi hương trên trời.”
Và câu (747-748): “Hương đâu phưng-phức tứ bề/ Hoa đâu san sát đầy khê một vườn.”
Hoàng Bá Hi Vận (黃蘖希運), (?-850), một trong những ngôi sao sáng chói nhất của Thiền tông đời nhà Đường. Sư là pháp tự của thiền sư Bách Trượng Hoài Hải và là thầy của Lâm Tế Nghĩa Huyền, người đã sáng lập dòng thiền Lâm Tế được truyền cho đến ngày nay. Sư để lại bài kệ sau để khuyến khích chúng đệ tử (Trần Tuấn Mẫn dịch):
(Học đạo do như thủ cấm thành 學道猶如守禁城
Khẩn bả thành đầu chiến nhất trường 緊把城頭戰一場)
Trần lao quýnh thoát sự phi thường
Hệ bã thằng đầu tố nhất trường
Bất thụ nhất phiên hàn triệt cốt 不受一番寒徹骨
Chẩm đắc mai hoa phác tị hương 怎得梅花撲鼻香
Dịch nghĩa: “Vượt khỏi trần lao việc chẳng thường/ Đầu dây nắm chặt giữ lập trường/ Chẳng phải một phen sương lạnh buốt/ Hoa mai đâu dễ ngửi mùi hương.”
Mặt khác, điển cố Trung Hoa “Vọng mai chỉ khát” ghi lại Tào Tháo dùng mưu kế làm cho quân binh sĩ chảy nước miếng, hết khát nước bằng cách nói láo có vườn mai trước mắt.
Mai nói trên cũng là mai mơ, như giáo sư Tôn Thất Trình đã nói ở miền Bắc có loại trái mơ vàng (Prunus mume L), trái mơ bán đầy chợ Hà Nội mỗi năm, hoa nở thơm ngát, nhưng ít khi là hoa vàng. Ở Việt Nam, sáng ra vườn chúng ta ngửi được mùi thơm của rau quế dùng để ăn phở, nhất là mít chín cây có hương thơm ngào ngạt cũng không bằng mùi thơm của mai mơ chín cây hay mai mơ bán ngoài chợ. Ngửi mùi thơm thôi, chúng ta cảm thấy sảng khoái, khỏe khoắn trong người, khỏi cần phải uống thuốc.
Nội ở VN thôi loại cây, quả nói trên đã có nhiều tên, như: mơ, mơ ta, mơ lông, mơ Đông Á, mơ mai hay gọi tắt luôn là mai, mơ Nhật Bản (Tiếng Anh: Japanese apricot). Tên khoa học: Prunus. mume L – tiếng Nhật gọi là UME viết theo Hán Tự là Mai. 梅 Loại Mai mơ nầy dùng làm ô mai như ô mai Bắc Việt nổi tiếng, người Nhật không phơi khô như người Hoa mà ngâm trái mơ trong các hũ, keo, cho muối và lá tía tô vào, đậy nắp kính. Lá tía tô ra màu đỏ làm trái mơ mềm sau khi ngâm muối có màu đỏ và khi dùng cơm người Nhật bỏ vào chén cơm một trái. Chỉ nghĩ đến mùi chua, nước miếng tự nhiên chảy ra, kích thích thực dục, ăn uống ngon hơn. Tiềng Nhật gọi là UMEBOSHI梅 干. Rượu Mai Quế Lộ của Trung Hoa và UMESHU của Nhật được chế tạo bằng cách ngâm trái mơ nầy trong rượu.
Nguyễn Trải đã từng tả những thân mai già cỗi đẹp lão, như trong câu “Lão mai năng chăm sóc, màu vóc dáng thời gian”. Đó là cây mai mơ (apricot), thân u nần, gân guốc như ở loài mơ Nhật làm hoa cảnh (japanese flowering apricots). Amandier décoratif – Prunus triloba multiplex Amandier nain de Russie – Prunus tenella.
*Cây và hoa mai mơ*
Cần nói rõ hơn: hoa mơ coi như màu trắng nhưng ra trái mơ vàng, cũng chính là mơ Nhật (japanese apricot, Prunus ., armenica L), trái đầy lông, thịt dính vào hột tròn, rất cứng, trồng khá nhiều ở Hòa Bình, Cao Bằng, Lạng Sơn. Loại mơ nầy tiếng Nhật gọi là ANZU杏 hột được gọi là đào dẹp扁桃(仁)へんとう, hoàn toàn khác với Ngân hạnh 銀杏 GINNA, quả ăn được, gọi là bạch quả 白果. Đây là cây gingko biloba, được xem một trong những cây có lịch sử lâu năm nhất trên địa cầu.
Prunus amygdalus, Prunus dulcis (famille des Rosacées, genre Amygdalacées (de son nom latin, Amygdalis), hay Prunus (Abricotier, Amandier, Cerisier, Laurier-cerise, Merisier, Pêcher, Prunier) tức Hạnh, cùng họ với Mơ, Mai, Mận, Mơ, Anh Đào, cũng hoa ra trước lá, có 5 cánh màu trắng hồng, nhụy hơi vàng, giống như Anh Đào, nhưng nở sớm hơn một chút vào hạ tuần tháng 3 và đài hoa màu đỏ, quả hơi giống quả Đào là có ngấn và lông tơ nhưng hơi méo, nhỏ và ít nước hơn, đường kính độ 3-4 cm, quả non màu xanh là cây, khi chín vào tháng 6 thì thành màu cam nhạt, quả ngâm rượu, thịt thường phơi khô làm mứt có vị chua ngọt, tiếng Nhật đọc là “an” hay “anzu”, tiếng Hoa là “Hạnh” (杏) hay “Hạnh Tử” (杏子), tiếng Anh là Apricot (hay bị dịch nhầm là Mơ), từ đó cho hột (tức nhân) hình tròn dẹt màu trắng gọi là Hạnh Nhân (杏仁), tiếng Nhật đọc là “annin” hay “kyonin”, còn gọi là “Đường Đào” (唐桃 = Karamomo, tức Đào nhà Đường bên Trung Quốc). Có khi gọi là Hạnh Đào (杏桃) hay Đào Hạnh (桃杏 = Toan), vì là loại hạnh, quả giống như quả đào Hạnh nhân 杏仁 hạt thường được dùng bào chế chung với kẹo chocolat.
Thú vị là trái đào mà Tề Thiên ăn cắp của Tây vương mẫu cũng nằm trong họ Prunus – tiếng Pháp ‘pêche’, tiếng Anh ‘peach’, tiếng Nhật ‘MOMO桃’, cây đào là Prunus persica (Linn.) Batsch Prunus Persica Stokes và một vài tên khác, tùy theo loại và vào thập niên 60,70 miền Nam VN nhập từ Nhật Bản và trồng thành công trái cây mà chúng ta quen gọi Mận Đà Lạt. Tiếng Nhật gọi là SUMOMO.
Mận Đà Lạt cũng ở trong họ Prunus và còn ngon hơn sumomo của Nhật, Canada và Hoa Kỳ. Đây là cây lý 李, có tên khoa học Prunus salicina Lindl. và một vài tên khác, tùy theo loại; cây lý tức là cây mận của miền Bắc nước ta (khác với cây mận ở trong Nam. Loại Mận, tiếng Nhật là “Tạc Đào” (酢桃 = Sumomo, tức đào chua) hay “Lý” (李), cho quả tròn đường kính khoảng 4-5 cm, với vỏ láng có phấn trắng, khi còn non thì màu xanh, có loại chín thành màu đỏ hay tím than, có vị chua ngọt, mà người Việt hay gọi là “Mận Đà Lạt”, tiếng Hoa là “Lý Tử” (李子) hay “Nhật Bản Lý” (日本李)… tiếng Anh là “Plum”, thường có ở các xứ lạnh. Còn một loại Mận nữa là “Mận Ta”, người Bắc gọi là “Roi”, hình như cái bánh oản, khi chín có vị ngọt, thịt xốp khá nhiều nước thường có ở xứ nóng, tiếng Hoa là “Kim Sơn Bồ Đào” (金山葡萄), “Nam Dương Bồ Đào” (南洋葡萄)…, tiếng Anh là “Java Apple”.
Bài thơ “Tảo Nhất Mai” của Phật hoàng Trần Nhân Tông:
Ngũ xuất viên ba kim niễn tu五出圓葩金撚鬚
San hô trầm ảnh hải lân phù 珊瑚沈影海鱗浮
Cá tam đông bạch chi tiền diện箇三東白枝前面
Tá nhất biện hương xuân thượng đầu些一辨香春上頭
Cam lộ lưu phương si điệp tỉnh甘露流芳癡蝶醒
Dạ quang như thủy khát cầm sầu夜光如水渴禽愁
Hằng Nga nhược thức hoa giai xứ姮娥若識花皆處
Quế lảnh thiềm hàn chỉ má hưu! 桂冷蟾寒只麼休
Dịch: “Năm cánh hoa tròn, vàng nhị phô/ Nổi nên vảy cá, chìm san hô/
Đông ba tháng trải, cành hoa trắng/Xuân một làn thơm, nhánh nhẹ đưa
Đêm ngở nước trong, chim cháy cổ/Sương lừng hương ngát, bướm tan mơ
Hằng Nga như biết đây hoa đẹp/Quế lạnh cung thiềm, há mến ưa?“
Bài “Mai Hoa” của thiền sư Huyền Quang 梅花 :
Dục hướng thương thương vấn sở tòng欲向蒼蒼聞所從
Lẫm nhiên cô trỉ tuyết sơn trung凜然孤峙雪山中
Chiết lai bất vị già thanh nhãn折來不為遮青眼
Nguyện tá xuân tư ủy bệnh ông願借春思慰病翁
Dịch: Muốn hỏi trời xanh hoa tự đâu/ Một mình gội tuyết chốn non sâu.
Bẻ về đâu muốn lừa tri kỷ/Chỉ mượn tình hoa giải bệnh sầu.
Chu Mạnh Trinh (1862 – 1905) hiệu là Trúc Vân, quê ở tỉnh Hưng Yên, là nhà thơ, nổi tiếng với những bài vịnh Kiều, từng vẽ kiểu trùng tu chùa Thiên Trù ở Hương Tích.
Bài thơ “Hương Sơn phong cảnh ca” là bài thơ hay nhất viết về Hương Sơn, nơi có động Hương Tích – Nam thiên đệ nhất động
1- Bầu trời cảnh bụt Thú Hương Sơn ao ước bấy lâu nay. Kìa non non, nước nước, mây mây
Đệ nhất động hỏi là đây có phải
2- Thỏ thẻ Rừng Mai chim cúng trái Lửng lơ Khe Yến cá nghe kinh, Thoảng bên tai một tiếng chày kình,
Khách tang hải giật mình trong giấc mộng.
3- Này suối Giải Oan, này chùa Cửa Võng Này am Phật Tích, này động Tuyết Quynh. Nhác trông lên ai khéo vẽ hình,
Đá ngũ sắc long lanh như gấm dệt.
4- Thăm thẳm một hang lồng bóng nguyệt Gập ghềnh mấy lối uốn thang Chừng giang sơn còn đợi ai đây,
Hay tạo hóa khéo ra tay xếp đặt.
5- Lần tràng hạt niệm nam mô Phật Cửa từ bi công đức biết là bao Càng trông phong cảnh càng yêu.
Chu Thần, Cao bá Quát đã hết lời xưng tụng mai như “bách hoa khôi”, có bốn câu thơ “Trồng mai” của ông được dịch ra như sau:
“Đầu non nắm hạt mai gieo
Giống thanh gửi chốn núi đèo xanh tươi.
Nữa mai xuân điểm bầu trời
Bức tranh tuyệt tác cho đời ngắm chung”.
Tương truyền khi làm quan chánh sứ sang Tầu vào năm 1813, cụ Nguyễn Du đến thăm một xưởng chế tạo đồ sứ danh tiếng tên Ngoạn Ngọc ở tỉnh Giang Tây. Lúc bấy giờ xưởng đang chuẩn bị chế tạo bộ trà Mai Hạc. Với nhã ý đáng ca ngợi, vị chủ hãng ngỏ lời xin quan chánh sứ phẩm đề một câu để quảng cáo cho kiểu đồ trà này. Quan chánh sứ lại dùng chữ Nôm viết nên câu:
Ngao du vui thú yên hà/ Mai là bạn cũ, hạc là người quen.
Cây mai ở bộ chén đĩa trà này vẽ theo kiểu chữ “Nữ”女 . Cây mai uốn cong rất nhiều hoa, một tảng đá và một con chim hạc đứng trên tảng đá. Câu thơ viết theo hai cách: 6/2/6 hoặc 6/8 theo dòng dọc kiểu chữ nho. Chén dĩa màu men xanh ngọc và ký hiệu hãng “Ngoạn Ngọc” chế tạo. Nói cho xác đáng thì cây mai ở bộ chén đĩa “Mai Hạc” không lấy gì làm mỹ thuật lắm, và nó cũng không diễn tả được cái cốt cách cương nghị của loài mai. Cũng hình vẽ này nhưng lại có loại chén dĩa có đề câu thơ chữ Hán “Hàn mai xuân tín tảo” 寒 梅春信早”, tức là cành mai lạnh báo tin xuân về sớm. Loại chén đĩa chữ Hán này không nổi tiếng bằng bộ trên, có lẽ vì câu thơ Nôm quá có giá trị chứ không vì cây mai đẹp.
Lại có một bộ chén đĩa trà khác vẽ một cây mai rất đẹp, không có hoa nở chỉ có cành và búp, không có lá. Dưới gốc mai có mấy tảng đá lớn nhỏ khác nhau, có cỏ non và đầy rêu. Một cây cầu nhỏ vắt ngang con suối, một cao sĩ cưỡi lừa qua cầu đi trước, một tiểu đồng vác cành mai theo sau. Bên kia chén đối diện với tranh vẽ có câu thơ: “Độc thám mai hoa sấu” 独“探 梅花瘦 viết thành hai dòng: “Độc thán mai” ở dòng thứ nhất, “Hoa sấu” ở dòng thứ hai, dưới hai chữ này có khuôn dấu vuông thành sáu vị trí đối nhau. Câu thơ này vốn là của Khổng Minh trong Tam Quốc: “Kỵ lô quá tiểu Kiều, độc thám mai hoa sấu”, 騎驢過小橋 独探 梅花瘦 có nghĩa là: cưỡi lừa qua cầu nhỏ, để kiếm cành mai gầy. Đề tài này các trà hữu thường gọi là ‘đạp tuyết tầm mai’ tức là ‘dẫm lên tuyết lạnh để tìm hoa mai’. Bộ chén đĩa có nhiều nước men: men màu vỏ trứng gà so do hãng Nhã Thâm Trân Tàng chế tạo; và men màu xanh ngã trắng của hãng Nội Phủ. Cây mai ở bộ chén đĩa này đẹp hơn cây mai ở bộ “Mai Hạc” rât nhiều. Tính chất vừa thanh nhã vừa cao khiết đều có ở cây mai của bộ đồ trà ‘đạp tuyết tầm mai’ này.
Nhà thơ Tản Đà – Nguyễn Khắc Hiếu đã “tự vịnh”, ví mình như cành mai trắng: “Trung hiếu vẹn tròn hai khối ngọc/ Thanh cao phô trắng một cành mai!”.
Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu, dù hư đôi tròng mắt nhưng nhờ hương thơm của hoa mai nở mà ông cảm nhận được mùa xuân đến: “Hữu tình thay ngọn gió đông/ Cành mai nở nhụy lá tòng reo vang”.
Hình ảnh cây mai trong bài “Loạn Hậu” của Tuyết Giang Phu Tử:
Dạ tĩnh vân am thùy thị bạn ? 夜 靜 雲 庵 誰 是 伴
Nhất song minh nguyệt chiếu hàn mai”.一 窗 明 月 照 ”寒 梅
Vị tình lai ký nhất chi mai枝梅一寄寄一枝梅 Vì tình ai gởi lại một cành mai
Ký nhất chi mai hữu biệt hoài寄一枝梅有別懷Gởi lại cành mai xa nhớ hoài
Hữu biệt hoài chi mai nhất ký有別懷枝梅一寄Xa nhớ hoài cành mai gởi lại
Chi mai nhất ký vị tình lai枝梅一寄枝梅一寄Cành mai gởi lại vì tình ai.
Và nhà thơ Lục Khải – 陸凱 贈范曄 tặng bài thơ cho bạn là Phạm Diệp cũng nhắc đến mai:
Chiết mai phùng dịch sứ, 折梅逢驛使，Bẻ cành mai gặp khi sứ đến
Ký dữ Lũng Đầu nhân 寄與隴頭人。Tặng bạn hiền còn ở Lũng Đầu
Giang Nam vô sở hữu 江南無所有，Giang Nam nào có gì hơn。
Liêu tặng nhất chi xuân. 聊贈一枝春Làm quà chỉ một cành xuân gọi là.
Theo Tập ‘Kiến Văn Tiểu Lục’ của Lê Quý Đôn, Hồ Quý Ly lúc hàn vi thường theo người cha nuôi họ Lê đi buôn đường biển. Một lần thuyền chở hàng ghé vào bờ, Quý Ly thấy trên bãi biển có ai vạch lên cát câu thơ “Quảng Hàn cung lý nhất chi mai…”. Đến khi Quý Ly đã làm quan, một hôm hộ giá vua Trần đi chơi, nửa chừng ghé vào tránh nắng ở điện Thanh Thử, thấy trước điện rất nhiều cây quế, vua liền ra câu đối: “Thanh Thử điện tiền thiên thụ quế”, Quý Ly nhớ lại câu thơ trên bãi biến năm xưa, bèn đọc luôn: “Quảng Hàn cung lý nhất chi mai”. Cả hai câu ghép lại thành hai vế đối nhau rất chỉnh. Nghĩa là: “Thanh Thử điện kia ngàn gốc quế /Quảng Hàn cung nọ một cành mai”. Vua Trần kinh ngạc bởi nhà vua có một công chúa đặt tên là Nhất Chi Mai. Vua hỏi Quý Ly: “Nhà ngươi làm sao biết được trong cung ta tả có công chúa tên Nhất Chi Mai và tòa lầu của công chúa là cung Quảng Hàn do chính ta đặt tên?”. Quý Ly cứ thực tâu lại việc trước. Vua cho là chuyện lạ, duyên trời đã định bèn gả công chúa Nhất Chi Mai cho Quý Ly. Nhất Chi Mai sinh được 2 con trai thông minh, có tài là Hồ Nguyên Trừng và Hồ Hán Thương.
Hồ Quy Ly còn là người có tinh thần tự chủ cao. Khi đã bị nhà Minh bắt giữ, ông đáp lời người Trung Quốc hỏi về phong hóa nước Nam bằng một bài thơ có nói đến mai mơ, mai đào:
欲問安南事，
安南風俗淳。
衣冠唐制度，
禮樂漢君臣。
玉瓮開新酒，
金刀斫細鱗。
年年二三月，
桃李一般春。
Dục vấn An Nam sự
An Nam phong tục thuần
Y quan ường chế độ
Lễ nhạc Hán quân thần
Ngọc ủng khai tân tửu
Kim đao chước tế lân
Niên niên nhị tam nguyệt
Đào lý nhất ban xuân An Nam muốn hỏi rõ
Xin đáp: phong tục thuần
Y quan chẳng kém Đường
Lễ nhạc nghiêm như Hán
Bình ngọc rượu lừng hương
Dao vàng cá nhỏ vẩy
Mỗi độ mùa xuân tới
Mận Đào nở chật vườn
Tảo mai （Mai nở sớm）早梅
萬木凍欲折，Vạn mộc đống dục chiết Vạn cây băng giá chết
孤根暖獨迴。Cô căn noãn độc hồi. Một cội ấm mọc ra
前村深雪裏，Tiền thôn thâm tuyết lý, Đầu xóm trong tuyết đặc
昨夜一枝開。Tạc dạ nhất chi khai Một cành đêm nở hoa
風遞幽香出，Phong đệ u hương xuất Gió xa đem hương ẩn
禽窺素艷來。Cầm khuy tố diễm lai Chim ngắm hoa trắng ngà
明年如應律，Minh niên như ưng luật, Năm tới như đúng tiết
先發望春臺。Tiên phát Vọng Xuân đài Vườn xuân sáng ánh tà.
“Nhất chi mai” và cũng chỉ “nhất chi khai” nói lên cái đẹp của một cành mai và chỉ một cành mai nở hoa đẹp tuyệt vời trong khung cảnh tuyết phủ lạnh lẽo. Điển hình là Nhất chi mai trong bài kệ “Cáo tật thị chúng” của Mãn Giác thiền sư (1052-1096) đời Lý:
“Xuân khứ bách hoa lạc 春去百花落
Xuân đáo bách hoa khai 春到百花開
Sự trục nhãn tiền quá 事逐眼前過
Lão tòng đầu thượng lai 老從頭上來
Mạc vị xuân tàn hoa lạc tán 莫爲春殘花落散
Đình tiền tạc dạ nhất chi mai 庭 前 昨夜 一枝 梅
Ngô Tất Tố dịch như sau:
“Xuân qua trăm hoa rụng/ Xuân tới trăm hoa cười/ Trước mắt: việc đi mãi/ Trên đầu: già đến rồi/Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết/Đêm qua, sân trước một cành mai”.
Trong bài kệ này, hình ảnh nổi bật nhất là “một cành mai”. Vậy, cành mai này là loại mai gì? Ở Việt Nam, mai là tên đặt cho một số loại cây khác nhau như: mai chiếu thủy, mai tứ quý (mai đỏ), mai vàng (huỳnh mai), mai cánh lõm, mai (mơ), mai hoa… Trong các loại mai vừa nêu, ta thấy mai chiếu thủy (wrightia religion hookf), mai tứ quý (ochna astropurpura DC.) đều không phải là loại mai trong bài kệ. Loại mai vàng (ochna intergerrima (Lour.) merr.) là cây mọc hoang ở rừng còi và rừng thưa ẩm hay khô, độ cao dưới 1.200m; có khi gặp dọc các bờ sông, cho đến các vùng gần biển, từ Quảng Trị vào Nam… Loại mai cánh lõm (gomphia serrata (gaerton) kanis) cũng chỉ có từ Quảng Trị trở vào các tỉnh Nam Bộ. Ở miền Bắc, có một loại cây mà người ta thường gọi là mai, nhưng thực ra đó là cây mơ (prunus mume sieb et Zucc). Mơ được trồng nhiều ở Hà Tây (vùng chùa Hương, thuộc huyện Mỹ Đức), Nam Định, Hà Nam, Hòa Bình, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh.
Cây mơ có đặc điểm là ra hoa rộ vào tháng 1, tức tháng rét nhất ở miền Bắc và thường bị một vài đợt gió Đông Bắc gây mưa phùn ảnh hưởng tới đậu quả. Mơ có nhiều giống, như: mơ rừng, mơ vàng, mơ Đông Mỹ, mơ Hải Hậu…, loại mơ ở chùa Hương là giống mơ ngon nổi tiếng, người Trung Quốc gọi là ‘thanh mai’. Những người yêu thơ, nhạc đều cảm xúc trước hình ảnh “Thấp thoáng rừng mơ cô hái mơ” của Nguyễn Bính. Tuy nhiên, cành mai trong văn học nghệ thuật thường bị lẫn lộn giữa cây mai mơ (P. mume S. et Z.) và cây mai hạnh (P. armenica L.).
Mãn Giác thiền sư sống vào thời nhà Lý, từ đời vua Lý Thánh Tông (1054-1072) đến đời vua Lý Nhân Tông (1072-1127). Vào thời kỳ này, trong triều có Ỷ Lan nguyên phi, mẹ của vua Lý Nhân Tông, là người rất sùng mộ đạo Phật. Bà đã cho xây dựng hơn 100 ngôi chùa, tháp và thỉnh nhiều bậc cao tăng vào hoàng cung để thọ giáo lý. Những lời vấn đáp giữa bà và các bậc cao tăng đã đặt nền tảng đầu tiên cho việc ra đời sách ‘Thiền uyển tập anh’ sau này. Khi có bệnh, sư Mãn Giác đã làm bài kệ ‘Cáo tật thị chúng’ với hình ảnh một cành mai vẫn nở dù mùa Xuân đã đi qua, đã để lại cho đời sau một áng văn tuyệt tác, đầy ý nghĩa nhân sinh và tâm linh.
Loại mai này được các văn nhân thi sĩ gọi là: tuyết mai, bạch mai, diêm mai, lục mai hoa, sương mai. Như vậy, cành mai trong bài kệ ‘Cáo tật thị chúng’ của Mãn Giác thiền sư chính là cây mai mơ (P. mume S. et Z.) của Việt Nam, mà đại biểu xuất sắc nhất là rừng mai ở Hương Sơn.
Phần đông dừng ở nơi thấy hoa tả cảnh, có thể là cao tăng hoặc thiền nhân cảm thọ chẳng đồng, dùng hoa mai để gởi gắm tình cảm ẩn chứa đạo lý.
Bài thơ ‘’Cổ mai’ (gốc mai già) của một nhà sư đời Đường như sau:
Hỏa ngược phong thao thủy tí căn 火 虐 風 滔水庇根
Sương thuân tuyết trựu cổ đài ngân霜皴雪甃古臺銀
Đông phong vị khẳng tùy hàn thử東風未肯隨寒暑
Hựu nghiệt hanh hương dữ phản hồn. 又櫱亨香與返魂
Tác giả: Đường tăng (khuyết danh)
Dịch thơ: Gốc mai già
Lửa táp gió lùa lại nước ngâm sương (như) búa, tuyết (như) cưa khắc dấu hằn
Gió đông lạnh buốc dù chưa đến Song vẫn đâm chồi tỏa ngát hương.
Thiên niên đài thọ bất thành xuân千年苔樹不成春
Thùy tín u hương tợ ngọc hồn (1) 誰信幽香訴似玉魂
Tế tuyết mãn lâm vô nguyệt sái細雪滿林無月曬
Điểm đăng xuy giác tố hoàng hôn点燈吹角訴黃昏
Tác giả: Hư Đường Trí Ngu (2)
Dịch thơ: Nghìn năm rêu bám, chẳng nghênh Xuân /Ai hay hương thoảng tợ ngọc hồn,
Trời lạnh khắp rừng trăng chẳng chiếu/ Đốt đèn, thổi ốc, báo hoàng hôn.
(Trích trong Ngữ lục của thiền sư Trí Ngu, hiệu: Hư Đường – quyển 7)
Thường ức Tây Hồ xử sĩ gia常憶西湖處士家
Sơ chi linh nhụy tự hoành tà疏枝零蕊似橫橫
Tinh minh nhất phiến đương thời sự精明一片當時事
Chỉ khiếm thanh hương bất khiếm hoa只欠清香不欠花
Dịch thơ: Thường nhớ Tây Hồ nhà ẩn dật/ Chuộng vẽ mai vàng với cành/
Một đóa linh khôi vừa mới hé/ Chỉ thiếu hương thơm chẳng thiếu hoa.
Một trong những nhà thơ hết lòng ưu ái loại hoa này là Nguyễn Trãi, vị khai quốc công thần của nhà Hậu Lê. Cụ đã từng giải thích lý do tại sao mình yêu mai đến thế:
Ái mai, ái tuyết, ái duyên hà? 愛梅愛雪 愛緣何
Ái duyên tuyết bạch, mai phương khiết 愛緣雪白 梅芳絜
Dịch nghĩa: Yêu mai, yêu tuyết bởi vì đâu? Vì tuyết trắng, mai thơm và tinh khiết.
Cụ đã từng thổ lộ thú tiêu khiển trang nhã của cụ:
Hái cúc, ương lan, hương bén áo/ Tìm mai, đạp nguyệt, tuyết xâm khăn
Nguyễn Trải có 21 bài Ngôn chí, trong đó đến 8 bài đề cập hoa mai bằng hình ảnh rất đẹp:
Trà mai đêm nguyệt dậy xem bóng/ Phiến sách ngày Xuân ngồi chấm câu.
Lê Cảnh Tuân, một danh thần trong thời kháng Minh, khi bị quân Minh bắt về giam tại Kim Lăng, đã gửi gấm nỗi nhớ cố hương trong bài “Nguyên Nhật” (ngày đầu năm): 元日.
Lữ quán khách nhưng tại 旅舘客仍在
Khứ niên xuân phục lai 去年春復來
Quy kỳ hà nhật thị 歸期何日是
Lão tận cố hương mai 老盡故鄉梅
Dịch nghĩa: Đất khách ngày lần qua/ Xuân đã quay trở lại/ Bao giờ về quê cũ / Cội mai hẳn đã già? (Nguyễn Ngọc Bảo dịch).
Đến cụ Nguyễn Du, lòng yêu mai có lẽ tăng thêm một bậc nữa. Trên đường trở về cố hương sau chuyến đi sứ sang Trung Quốc, cụ đã nán lại Từ Châu và chống chọi với giá buốt suốt ba tháng trời chỉ cốt để ngắm mai nở trên đầu núi:
Nhượng tận khổ hàn tam duyệt nguyệt 讓盡苦寒三悅月
Lĩnh đầu lạc đắc khán mai hoa 嶺頭樂得看梅花
(Trích Từ Châu Đạo Trung)
Dịch nghĩa: Cố chịu khổ với giá buốt trong ba tháng nữa/ Để được vui mừng ngắm hoa mai nở trên đầu non/Quét trúc bước qua lòng suối/ Thưởng mai về đạp bóng trăng”.
Phạm Đình Hổ, một tay cự phách về văn xuôi thời Lê mạt Nguyễn sơ, có bài văn vần trữ tình, thiếu nữ bị cuốn hút bởi hoa mai mà quên cả gió lạnh, có đàn trên tay không còn muốn dạo khúc xuân tình:
Hữu sỡ cảm
Trường an tiểu nhi nữ長安小兒女
My đại nguyệt song loan眉大月雙鸞
Vị ái mai hoa khiết爲愛梅花絜
Lâm phong bất giác hàn林風不覺寒
Trường an tiểu nhi nữ 長安小兒女
Hoa tiền độc ỷ lan花前獨倚闌
Chỉ phạ đàn lang thính 只怕檀郎聽.
Hoành cầm tiếu bất đàn橫琴笑不彈
Dịch nghĩa:
Có nguồn cảm hứng Cô gái nhỏ Trường An (nơi kinh-đô)/ Đôi mày đen cong như trăng non/ Vì yêu hoa mai thanh-khiết/ Mà đứng trước gió không biết lạnh. Cô gái nhỏ Trường An/ Trước hoa một mình, tựa lan-can /Chỉ ngại chàng nghe biết tiếng đàn/ Nên đặt ngang cây đàn, cười chẳng gãy.
Đó là loại mai được nhắc đến trong thơ Trương Thuyết đời Đường:
Khứ tuế Kinh Nam mai tự tuyết去歲京南梅似雪
Kim niên Kế Bắc tuyết như mai今年繼北雪如梅
Dịch nghĩa: Năm ngoái ở Kinh Nam (nay thuộc tỉnh Hồ Quảng), hoa mai trắng như tuyết/ Năm nay ở Kế Bắc (nay là Bắc Kinh), tuyết trắng như hoa mai.
Lư Mai Pha, một thi nhân đời Tống, đã so sánh mai và tuyết qua hai câu:
Mai tu tốn tuyết tam phân bạch 梅須遜 雪三分白
Tuyết khước thâu Mai nhất đoạn hương 雪卻輸梅一段香
Dịch nghĩa: “Mai nên nhường tuyết ba phân trắng Tuyết phải thua mai một bậc thơm”.
Về hình dáng, loại mai trắng trong thơ cổ của Trung Hoa và Việt Nam trông giống như giống mai mù u, hiện còn một cây trong vườn chùa Gò ở Phú Lâm, ngoại ô Sài Gòn.
Nhà ngoại giao Hi Doãn Ngô Thời Nhiệm (1745-1803) cho mai vinh dự đón nhận những hột nước mắt của Huyền Trân :
Huyền Trân sái tận u sầu lệ 玄珍灑盡幽愁淚
Hóa tác xuân mai dạ vũ thanh. 化 作春梅夜雨 聲
(Huyền Trân nhỏ hết nước mặt u sầu, hoá thành những tiếng mưa đêm trên cành mai mùa xuân).
Trong thơ văn, hoa mai xuất hiện từ lâu. Mai và hạc là bạn tri âm được danh sĩ Nguyễn Trung Ngạn (1289-1370) đề cao hình dáng, điệu bộ từ thế kỷ 14: Dã mai cốt cách, nguyên : phi tục, Hải hạc phong tư, tự : bất quần (Dịch: Cái cốt cách của mai rừng vốn không thô tục, phong tư của loài hạc biển tự nó không thích họp bầy) Tiết Đông-chí đã qua chưa mấy ngày, cỏ cây còn tàn-rụi vì giá-buốt; vừa chớm hơi Xuân, thời-tiết “nhất dương sinh” trong quẻ Phục là hoa mai kịp nở vàng, dẩn đầu cho muôn hoa lá. Người xem khí tượng còn có thể nhìn tuyết và hoa mai để dự đoán thời tiết: năm nào tuyết rơi dày đặc là biết thủy khí thịnh, năm nào hoa mai nở sớm là hỏa khí thịnh. Thấy hoa tuyết có 6 cánh thì phòng bị áo ngự hàn để chống lạnh khắc nghiệt sắp tới, thấy hoa mai có 6 cánh thì sẵn sàng du Xuân do thiên khí sẽ ấm hơn thường-lệ.
Trong văn học Trung Hoa, có lẽ người yêu mai nhất là Lâm Bô, tức Lâm Hòa Tĩnh (967-1028), sống vào đời nhà Tống. Vị hiền sĩ này tài trí hơn người nhưng chán ghét tục lụy nên ở ẩn trên núi Cô Sơn, xem mai là vợ, hạc là con. Ông chính là tác giả bài thơ “Mai hoa” bất hủ, được truyền tụng qua nhiều thế hệ. Bốn câu đầu của bài thơ như sau:
Chúng phương dao lạc độc tiên nghiên 眾方遥落獨鮮 姸
Chiếm tận phong tình hướng tiểu viên 佔盡風情向小園
Sơ ảnh hoành tà thủy thanh thiển疏影橫斜水清淺
Ám hương phù động nguyệt hoàng hôn闇香浮動月黃昏
Dịch nghĩa: Các loài hoa rơi rụng, chỉ một mình (hoa mai) tươi tốt
Chiếm cả vẻ đẹp trong khoảnh vườn nhỏ
Bóng cành thưa đâm ngang lòng nước trong ở nơi cạn
Hương thầm thoảng lên dưới ánh trăng hoàng hôn
Hai câu thực của bài (câu 3 và 4) được đúc kết lại thành “ám hương phù động ánh hoành tà” và được cụ Giản Chi dịch là “chập chờn hương thoảng, bóng cành xiên ngang”.
Vương Duy (701-761), một thi sĩ kiêm họa sĩ đời Đường, đã nhắc đến hoa mai qua bài Tạp Thi bất hủ: 雜詩
Quân tự cố hương lai 君自故鄉 Ung tri cố hương sự 應 知 故鄉事
Lai nhật ỷ song tiền 來日倚窓前 Hàn mai trước hoa vị 寒梅.著花未
Dịch nghĩa: Người từ quê cũ đến/ Hẳn biết những chuyện ở quê nhà/ Ngày đi qua trước cửa buồng thêu/ Có thấy hàn mai nở hoa không?.
Lô Đồng (790-835), một nhà thơ khác đời Đường, đã thi vị hóa hoa mai với người đẹp (hay người đẹp với hoa mai?) trong những câu cuối của
bài Hữu Sở Tư:
Mỹ nhân hề! mỹ nhân!. 美人兮!美人!
Bất tri mộ vũ hề! vi triêu vân ? 不知暮雨兮!為朝雲
Tương tư nhất dạ mai hoa phát 相思一夜梅.花發
Hốt đáo song tiền nghị thị quân 忽到窓前疑是君
Dịch nghĩa: Người đẹp này! người đẹp!/ Chẳng hay (bây giờ) là mưa chiều hay mây sớm?/ Một đêm nhớ nhau mai nở hoa/ Trông thấy hoa trước cửa sổ, ngỡ là bóng nàng.
Bài dịch hay nhất là bài của Tản Đà với nhan đề “Có Nhớ Ai”:
Hỡi ơi! Người đẹp ta đâu?
Mưa chiều mây sớm, ai hầu biết ai?
Nhớ nhau suốt một đêm dài,
Trước song trắng toát hoa mai lúc nào!
Ngỡ mình chẳng phải mình sao?
Và của Tô Đông Pha như:
Phân phân sơ nghi nguyệt quảy thụ 紛 紛 初 疑月掛樹
Liên liên độc dữ tham hoàng hôn. 連連獨予參黃昏
(Dịch nghĩa: Những cánh hoa mai rơi lả tả mới ngỡ rằng trăng rải ánh vàng trên cây/ Nhà thơ như hòa làm một với hoa mai lúc hoàng hôn)/ Mai lả tả ánh vàng vương cây lá /Người với hoa là một giữa hoàng hôn.
Trạng Trình Nguyễn-Bỉnh-Khiêm (1491-1585), một bậc đại trí, không ràng buộc bởi lợi danh, có nhiều bài thơ hàm súc dịch lý, thường đề cập đến thời gian và hoa mai như:
Thấy nguyệt tròn thì kể tháng/ Nhìn mai nở mới hay Xuân… (Thú tiêu dao)
Mai kia chưa dễ thu nên muộn/ Xuân nọ tin hoa cũng mấy phen. . .
Một thiền sư khác sống sau đó hơn 2 thế kỷ, có pháp hiệu Huyền Quang (1254-1334), là vị tổ thứ 3 của phái Trúc Lâm Yên Tử, từng tôn mai lên ngôi vị “ngự sử đài” – chức quan giữ trọng trách giám sát và can gián vua chúa :
Ngự sử mai hai hàng chầu chắp/ Trượng phu tùng mấy rặng phò quanh.
Ngự sử mai, trượng phu tùng và quân tử trúc hợp thành “tam ích hữu” (3 người bạn có ích). Khái niệm này xuất phát từ thiền “Quý thị” trong sách “Luận ngữ”. Ích giả tam hữu: hữu trực, hữu lượng, hữu đa văn (Bạn có ích gồm 3 hạng: ngay thẳng, rộng lượng và hiểu biết nhiều). Sách “Nguyệt lệnh quảng nghĩa” gọi hình tượng ước lệ bộ ba tùng – trúc – mai là Đông thiên tam hữu, Tuế hàn tam hữu hoặc Đông xuân tam hữu. Đây là đề tài có vị trí đặc biệt trong thơ ca cổ điền của Á Đông nói chung, của nước ta nói riêng.
Trong phần thơ “Hoa mộc môn”, ngoài các bài “Mai” và “Lão mai”, bài thất ngôn pha lục ngôn viết về mai làm theo thể ô thước, kiều phối hợp liên hoàn của nhà thơ Nguyễn Trãi dưới đây là một trong những tác phẩm tiêu biểu của thơ quốc âm thời ấy:
- Xuân đến hoa nào chẳng tốt tươi/ Ưa mi vì tiết sạch hơn người
Gác đông ắt đã từng làm khách/ Há những Bô tiên kết bạn chơi ?
- Tiên Bô kết đã bấy thu chầy/ Ngâm ngợi nhường bằng mếch trọng thay
Lại có một cành ngoài ấy lẻ/ Bóng thưa ánh nước động người vay !
- Bóng thưa ánh nước động người vay/ Lịm đưa hương, một nguyệt hay
Huống lại bảng xuân sơ chiếm được/ So tam hữu chẳng bằng mày !
Mai hoa như tuyết chiếu tình xuyên (Hoa mai như tuyết chiếu lòng sông buổi trời nắng – là thơ của Trần Quang Khải Tống Cảnh (Quảng Bình Công) đã tôn vinh hoa mai:
“Tiên hướng bách hoa đầu thương khai” (Là loại hoa đi tiên phong, nở trước trăm hoa).
Trong chuyện Kiều, Cụ Nguyễn Du có rất nhiều câu thơ nói về hoa mai, như:
“Thướt tha vóc liễu Xuân đầy Cành mai xa bẻ ngất ngây ý sầu.
Biết chàng lòng có thương sâu Chúa Xuân ngán nỗi chờ lâu mỏi mòn”
Một nhà thơ Nhật Bản đã vịnh mai qua bốn câu thơ:
“Cửu châu đệ nhất mai/ Kim dạ vị quân khai!
Dục thức hoa chân ngụy/ Tam canh đạp nguyệt lai”.
Ông Hoa Bằng, cách đây 48 năm đã dịch ra thơ Việt:
“Cành mai đệ nhất Cửu Châu/ Đêm nay nở mấy bông đầu vì anh
Muốn coi hư thực cho rành/Giẵm trăng tìm đến lối canh ba này”.
Lý Bạch, trong khi ngồi uống ruợu trên lầu Hoàng Hạc, nghe có người thổi khúc sáo Lạc Mai Hoa, đã bồi hồi nhớ đến bóng mai nơi kinh thành Trường An xa xôi vạn dặm:
Nhất vi thiên khách khứ Trường Sa/ Tây vọng Trường An bất kiến gia/
Hoàng Hạc lâu trung xuy ngọc địch/ Giang thành ngũ nguyệt “Lạc mai hoa”.
Dịch nghĩa:
Thân là người khách đến tận Trường Sa xa vạn dặm,
Trông về phía Tây, nơi thành Trường An, mà không thấy nhà
Ngồi trên lầu Hoàng Hạc, nghe tiếng sáo ngọc thổi.
Giữa tháng năm, chợt vang khúc “Hoa mai rụng” ở chốn Giang thành.
Có một nhà thơ tên Hàn Ốc (844-933) đã so sánh làn da nõn nà, trắng mịn trên bộ ngực của người đẹp với một cánh … hoa mai. Ông viết: “Phấn trứ lan hung tuyết áp mai” (Phấn thoa lên ngực như tuyết áp trên hoa mai).
Và quả là táo bạo và độc đáo. bài thơ của một ni sư đời nhà Tống:
Tận nhật tầm xuân bất kiến xuân 盡日尋春不見春
Man hài đạp phá lãnh đầu vân 蹣鞋踏破嶺 頭雲
Qui lai khước phá mai hoa hạ 歸來卻破梅花下
Xuân tại chi đầu vị thập phân 春在枝頭未十分
Ni sư mang hài trèo đèo vượt núi, cực khổ tìm Xuân suốt ngày mà vẫn chẳng gặp Xuân. Đến khi trở về mới thấy Xuân đang hiện trên những cành mai trong vườn nhà. Ni sư nói bóng nói gió đấy thôi, làm gì có mai trong vườn nhà. Cành mai đang đơm nụ báo tin xuân ấy là cành mai trong Tâm của ni sư. Đó cũng chính là cành mai của thiền sư Mãn Giác thuở xưa, và là cành mai đang chờ khai nở trong tâm chúng ta.
—-
**tựa do * *www.dienchan.com* * đặt.* ***Trong toàn bài có một số đoạn thơ Hán Nôm, Hán Việt, có khi viết bằng Hán tự, được dẫn từ nguồn tư liệu của các tác giả: ông Nguyễn Ngọc Bảo, bác sĩ Trần Văn Tích, giáo sư Tôn Thất Trình và ông Đổ Thông Minh.*
Thực hiện:
*Lê Phạm Trung Dung*
https://truongleslauriers.wordpress.com

Server: nginx

Vary: Accept-Encoding

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text: S?a máy gi?t <http://dienlanhthevinh.com/> tại nhà quận 5 TP. HCM Chúng tôi chuyên sửa máy giặt tại nhà các loại cửa trước, cửa ngang, cửa trên của tất cả các hãng sản xuất: SAMSUNG, TOSHIBA,PANNASONIC, SANYO, SONY, ELECTROLUX,LG, HITACHI… Khi máy giặt của quý khách xuất hiện các hiện tượng như máy giặt không vắt không xả, máy giặt không cấp nước, xả nước hoặc có nhiều tiếng động phát ra từ máy giặt. Quý khách sẽ hài lòng với dịch vụ sửa máy giặt tại nhà chuyên nghiệp giá rẻ của chúng tôi. Và hoàn toàn có thể yên tâm về thời gian cũng như chất lượng vì các chi nhánh của chúng tôi có mặt trên khắp địa bàn tp. Hồ Chí Minh sẽ đến tận nơi của quý khách yêu cầu sửa máy giặt sau khi nhận được điện thoại yêu cầu. Địa chỉ liên hệ: ĐIỆN LẠNH ĐẶNG THẾ VINH Điện thoại: 028.6277.0688 - 08.6275.7639 Hotline : 0986.253639 Địa chỉ: 445/19/1F Nơ Trang Long, Phường 13, Quận Bình Thạnh Một số sự cố thường gặp ở Máy Giặt : · Sửa máy giặt không vắt, văt rung, vắt kêu to. · Sửa máy giặt không cấp nước, cấp nước liên tục, cấp nước chậm. · Nước không xả ra, nước xả ra liên tục. · Bật máy không có đèn báo nguồn. · Bật máy lên báo lỗi ngay đèn LED nháy. · Bột giặt còn dính trên áo quần sau khi giặt. · Máy giặt cấp nước ở tiến trình vắt. · Đồ giặt bị rách. · Máy giặt được nhưng không vắt được. · Thời gian giặt quá lâu. · Nước không chảy ra khỏi ống xả mặc dù đang ở chế độ xả tràn. · Máy có tiếng kêu lạch cạch. · Máy giặt cấp nước khi đang ở giữa tiến trình giặt hoặc xả. · Máy không tự động tắt nguốn sau khi kết thúc quá trình giặt. · Khi máy giặt bị rò điện. · Khi máy giặt xả nước liên tục. · Khi máy giặt kêu to, rung mạnh. · Làm thế nào để tiết kiệm điện cho máy giặt khi sử dụng. · Bàn phím máy giặt bị liệt. Hãy tham gia dịch vụ s?a ch?a Máy Giăt <http://dienlanhthevinh.com/> của chúng tôi ngay hôm nay để có được sự chăm sóc tận tình nhất. Khi cần hãy gọi : phục vụ cả ngày thứ 7 - chủ nhật làm 1 buổi sáng) ___RẤT HÂN HẠNH ĐƯỢC PHỤC VỤ QUÝ KHÁCH ___. Cảm ơn Quý Khách Hàng đã tin dùng dịch vụ của chúng tôi trong thời gian qua !

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Connection: close

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Diễn Ngôn
21 tháng 4, 2018
Đóng mở menu chính
Diễn Ngôn
Menu chính
Trang Nhất
Thực Hành Văn Hóa
Góc Nhìn Phát Triển
Giới Và Tính Dục
Góc Quốc Tế
iSEE
Quyền lập hội là gì?
Khánh Tùng,
03/05/2014
|
Góc Nhìn Phát Triển
Thế nào là một “hội”?
Lập hội là việc các cá nhân liên kết, tập hợp lại với nhau (to associate, gather) thành nhóm để hướng đến những lợi ích, mục đích hay sự quan tâm chung. Trong khi các nhóm, hội đoàn, tổ chức tự nguyện là các thành tố hạt nhân của xã hội dân sự, các chế độ độc đoán luôn tìm cách cản trở sự liên kết tự do của người dân, khống chế sự hoạt động của các hội tự nguyện. Điều này đã được nhắc đến như nỗ lực nhằm "nguyên tử hóa" (tách rời cá nhân ra thành các đơn vị riêng lẻ) của các chế độ lạm quyền.
Ảnh: các Hội của người khuyết tật luôn có ích cho thành viên của mình (nguồn: internet)
Các hội có hình thức đa dạng, đó có thể là các câu lạc bộ, hội nghề nghiệp, các tổ chức phi chính phủ, các quỹ, công đoàn, tổ chức tôn giáo, chính đảng và công ty. Do sự đa dạng của các nhóm, pháp luật các quốc gia thường có quy định điều chỉnh riêng một số nhóm, hội bằng các luật riêng như: luật về doanh nghiệp - công ty, luật về công đoàn - nghiệp đoàn, luật về các đảng phái chính trị, luật về các tổ chức tôn giáo.
Khái niệm “hội” (
association
) trong tiếng Anh cũng có nội hàm rất rộng. Theo Đại diện đặc biệt của LHQ về những người bảo vệ nhân quyền (trong văn bản số A/95/401, đoạn 46) thì:
Khái niệm “hội” nhắc đến bất kỳ nhóm cá nhân hoặc bất kỳ thực thể pháp lý nào liên kết với nhau để cùng nhau hành động, bày tỏ, thúc đẩy, theo đuổi hoặc bảo vệ một lĩnh vực quan tâm chung (a field of common interests)
Trong báo cáo của mình, Báo cáo viên về tự do hội họp và lập hội của Liên Hợp quốc Maina Kiai đã nhắc lại và sử dụng định nghĩa này (Báo cáo về năm hoạt động đầu tiên 1/5/2011 – 30/4/2012, A/HCR/20/27, đoạn 51).
Quyền tự do lập hội chỉ giới hạn ở các nhóm hình thành vì mục đích “công” (public), còn các nhóm chỉ vì lợi ích riêng tư, chẳng hạn như nhóm gia đình, được bảo vệ bởi các quy định khác, chẳng hạn như Công ước về các quyền dân sự, chính trị (ICCPR) Điều 17. Trong vụ
P.S. kiện Đan Mạch
(mã số 397/90), HRC Ủy ban nhân quyền, cơ quan có thẩm quyền giám sát việc thực thi ICCPR) kết luận rằng khiếu nại của người cha liên quan đến sự vi phạm quyền của mình được tụ họp (
to associate
) với con trai không làm phát sinh vấn đề liên quan đến quyền lập hội (Điều 22 ICCPR).
Hội có thể có tư cách pháp nhân hoặc không có tư cách pháp nhân. Nếu không có tư cách pháp nhân, hội có thể bị giới hạn một số quyền nhất định (như quyền sở hữu tài sản...).
Vai trò của quyền lập hội trong xã hội dân chủ
Quyền lập hội gần gũi với quyền hội họp (tụ họp) và quyền tự do biểu đạt (tự do ngôn luận). Các quyền này đều có giá trị quan trọng trong việc bảo vệ và thúc đẩy các quyền khác.
Hiến pháp Hoa Kỳ, Tu chính án thứ 1, không đề cập đến quyền lập hội mà chỉ đề cập đến tự do ngôn luận và hội họp. Chính Tòa án Tối cao, thông qua án lệ từ vụ
NAACP kiện Alabama ex rel. Patterson
(1958) đã kết luận rằng quyền lập hội phát sinh từ quyền tự do biểu đạt. Bởi lẽ, nếu không có sự tập hợp lên tiếng thì quyền biểu đạt bị giảm hiệu quả đáng kể.
Tuyên bố về những người bảo vệ nhân quyền của LHQ (1998) cũng khẳng định để thúc đẩy và bảo vệ các quyền con người và tự do cơ bản, mọi người phải có quyền tự do lập hội ở cả cấp độ quốc gia và quốc tế.
Trong lĩnh vực lao động, Công ước quốc tế về quyền tự do lập hội và bảo vệ quyền lập hội 1948 (Công ước 87 của ILO), tại Điều 2, xác định mọi người lao động và người sử dụng lap động đều có quyền thành lập và gia nhập các tổ chức mà họ tự lựa chọn mà không phải xin phép trước.
Trong lĩnh vực chính trị, quyền lập hội cũng có vai trò rất thiết yếu đối với việc hiện thực hóa quyền bầu cử, ứng cử và quyền tham gia quản lý đất nước. Bình luận chung số 25 (năm 1996) của Ủy ban Nhân quyền (cơ quan giám sát ICCPR) khẳng định quyền tự do biểu đạt, hội họp và lập hội là những điều kiện quan trọng cho việc thực hiện hiệu quả quyền bầu cử và phải được bảo vệ đầy đủ (đoạn 12). Báo cáo viên về tự do hội họp và lập hội Maina Kiai, trong năm 2013, đã có một nghiên cứu với những khuyến nghị riêng về mối quan hệ giữa quyền hội họp, lập hội và bầu cử.
Nội dung quyền lập hội
Quyền lập hội gồm ba lĩnh vực cơ bản là: 1) Quyền thành lập hội; 2) Quyền gia nhập hội; 3) Hoạt động, điều hành các hội.
Quyền thành lập và gia nhập hội
ICCPR tái khẳng định và cụ thể hóa quy định về quyền tự do hội họp trong Điều 20 UDHR. Khoản 1 Điều 22 ICCPR xác định:
Mọi người có quyền tự do lập hội với những người khác, kể cả quyền lập và gia nhập các công đoàn để bảo vệ lợi ích của mình
. Từ nội dung đó, có thể thấy quyền này bao gồm cả ba khía cạnh: (i) thành lập ra các hội mới, (ii) gia nhập các hội đã có sẵn, và (iii) hoạt động, điều hành các hội, bao gồm cả việc tìm kiếm, huy động các nguồn kinh phí.
Quyền thành lập và gia nhập các hội là nội dung chủ yếu của quyền tự do lập hội. Quyền này bao hàm cả quyền thành lập và gia nhập các công đoàn để bảo vệ lợi ích của người lao động. Cũng cần lưu ý là quyền thành lập và gia nhập các công đoàn được bảo vệ cả trong ICCPR (Điều 22) và ICESCR (Điều 8).
Trong khi thủ tục thành lập một hội có tư cách pháp nhân được quy định khác nhau trong pháp luật của các quốc gia, điều quan trọng là các cơ quan nhà nước giải quyết thủ tục một cách thiện chí, nhanh chóng và bình đẳng. Thủ tục này càng đơn giản, càng tiết kiệm thời gian và chi phí thì càng tốt. Một số ví dụ tốt đã được nhắc đến là việc thành lập hội không mất chi phí gì (ở Bungary), rất nhanh chóng (ở Nhật, việc nộp đơn có thể qua mạng Internet)... Chuyên gia của Liên Hợp Quốc khuyến nghị rằng một “thủ tục thông báo” (a notification procedure) thì tốt hơn, phù hợp với luật nhân quyền hơn là một “thủ tục cho phép trước” (prior authorization procedure) đòi hỏi phải có sự chấp thuận của cơ quan nhà nước để thiết lập một pháp nhân.
Trong thủ tục thông báo, các hội tự động được trao tư cách pháp nhân ngay khi nhà chức trách nhận được thông báo bởi các sáng lập viên rằng hội đã được lập ra. Tại hầu hết các quốc gia, việc thông báo này được thực hiện bằng văn bản, bao gồm một số nội dung thông tin mà luật yêu cầu rõ ràng, nhưng đây không phải là điều kiện cho việc hiện diện một hội. Văn bản này cơ bản là một thông báo để các cơ quan thống kê có thông tin về hội. Hệ thống thông báo này đang hoạt động tại ở nhiều quốc gia (Djibouti, Maroc, Bồ Đào Nha, Senegal, Thụy Sỹ, Urugoay...) (theo Báo cáo viên đặc biệt về tự do hội họp và lập hội Maina Kiai (Báo cáo về năm hoạt động đầu tiên 1/5/2011 – 30/4/2012, A/HCR/20/27, đoạn 58.).
Cả hai thủ tục thông báo và thủ tục cấp phép đều đòi hỏi sự nhanh chóng. Việc chậm trễ đăng ký, cấp phép cho một hội có thể coi là sự vi phạm quyền lập hội. Mặt khác, nếu từ chối đơn xin thành lập hội thì phải nêu rõ lý do và thông báo một cách rõ ràng cho chủ thể đứng đơn thành lập. Những cá nhân, tổ chức bị từ chối có quyền được khiếu nại, khiếu kiện ra trước một tòa án độc lập và không thiên vị. Ủy ban về tự do lập hội (Freedom of Association Committee) của Tổ chức Lao động thế giới (ILO) đã có phán quyết rằng: “việc không thể đưa ra trước cơ quan tư pháp để xem xét sự từ chối bởi cơ quan Bộ cho phép thành lập một công đoàn là vi phạm các nguyên tắc tự do lập hội.”
Đồng thời với việc thành lập, các cá nhân có quyền gia nhập và rút lui (ra khỏi, rời bỏ) các hội. Tương tự, các hội có quyền ngưng hoạt động và tự giải tán hội. Việc các cơ quan nhà nước ngưng hoạt động và giải tán hội phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của luật.
Quyền hoạt động tự do và được bảo vệ khỏi sự can thiệp vô lý
Quyền hoạt động tự do của các hội tương ứng với nghĩa vụ của chính quyền trong việc tôn trọng, thực thi và bảo vệ quyền này. Nhà nước có nghĩa vụ thực thi các biện pháp chủ động và thụ động đối với quyền lập hội của người dân.
Ở mức tối thiểu, nhà nước phải kiềm chế không được can thiệp vào các hoạt động bình thường của hội. Trước hết, quy chế, điều lệ của các hội được tự quyết bởi các thành viên mà không có sự can thiệp của nhà nước. Quyền riêng tư của các hội cũng cần được bảo đảm, các cơ quan nhà nước không được thay đổi việc bầu chọn ban lãnh đạo của các hội, cử người của mình vào ban lãnh đạo hội, yêu cầu các hội nộp kế hoạch hoạt động hàng năm (Báo cáo của Maina Kiai, đoạn 65).
Trong hoạt động của mình, các nguồn lực về tài chính, nhân sự có vai trò đặc biệt đối với các hội. Các khuyến nghị của LHQ đều hướng đến hạn chế các thủ tục rắc rối, mất thời gian để nhận tài trợ. Tự do hội họp, triển khai các dự án, hoạt động tại các địa bàn khác nhau cũng là thành tố quan trọng của tự do lập hội.
Ở mức độ tích cực, nhiều quốc gia có các biện pháp hỗ trợ cho việc thành lập các hội thông qua các biện pháp như cung cấp địa điểm mở văn phòng, tài trợ tài chính trong giai đoạn đầu hoạt động... Nghĩa vụ chủ động đòi hỏi các nhà nước phải tạo dựng một môi trường thuận lợi, bình đẳng cho hoạt động của các hội đoàn. Các cá nhân thực thi quyền lập hội không phải sợ trở thành nạn nhân của dọa nạt, bôi nhọ, bắt bớ tùy tiện, đối xử vô nhân đạo hoặc hạn chế quyền đi lại...
Bài tiếp theo: Pháp luật một số quốc gia về lập hội
Đường dẫn
Bạn đang đọc
Quyền lập hội là gì?
trong chủ đề
Góc Nhìn Phát Triển
.

markdown:
![ Ảnh: các Hội của người khuyết tật luôn có ích cho thành viên của mình (nguồn: internet)](/Content/Blog/Articles/1336/quyen-lap-hoi-la-gi.jpg)
Các hội có hình thức đa dạng, đó có thể là các câu lạc bộ, hội nghề nghiệp, các tổ chức phi chính phủ, các quỹ, công đoàn, tổ chức tôn giáo, chính đảng và công ty. Do sự đa dạng của các nhóm, pháp luật các quốc gia thường có quy định điều chỉnh riêng một số nhóm, hội bằng các luật riêng như: luật về doanh nghiệp - công ty, luật về công đoàn - nghiệp đoàn, luật về các đảng phái chính trị, luật về các tổ chức tôn giáo.
Khái niệm “hội” (
*association*) trong tiếng Anh cũng có nội hàm rất rộng. Theo Đại diện đặc biệt của LHQ về những người bảo vệ nhân quyền (trong văn bản số A/95/401, đoạn 46) thì: *Khái niệm “hội” nhắc đến bất kỳ nhóm cá nhân hoặc bất kỳ thực thể pháp lý nào liên kết với nhau để cùng nhau hành động, bày tỏ, thúc đẩy, theo đuổi hoặc bảo vệ một lĩnh vực quan tâm chung (a field of common interests)*Trong báo cáo của mình, Báo cáo viên về tự do hội họp và lập hội của Liên Hợp quốc Maina Kiai đã nhắc lại và sử dụng định nghĩa này (Báo cáo về năm hoạt động đầu tiên 1/5/2011 – 30/4/2012, A/HCR/20/27, đoạn 51).
Quyền tự do lập hội chỉ giới hạn ở các nhóm hình thành vì mục đích “công” (public), còn các nhóm chỉ vì lợi ích riêng tư, chẳng hạn như nhóm gia đình, được bảo vệ bởi các quy định khác, chẳng hạn như Công ước về các quyền dân sự, chính trị (ICCPR) Điều 17. Trong vụ
*P.S. kiện Đan Mạch*(mã số 397/90), HRC Ủy ban nhân quyền, cơ quan có thẩm quyền giám sát việc thực thi ICCPR) kết luận rằng khiếu nại của người cha liên quan đến sự vi phạm quyền của mình được tụ họp ( *to associate*) với con trai không làm phát sinh vấn đề liên quan đến quyền lập hội (Điều 22 ICCPR).
Hội có thể có tư cách pháp nhân hoặc không có tư cách pháp nhân. Nếu không có tư cách pháp nhân, hội có thể bị giới hạn một số quyền nhất định (như quyền sở hữu tài sản...).
**Vai trò của quyền lập hội trong xã hội dân chủ**
Quyền lập hội gần gũi với quyền hội họp (tụ họp) và quyền tự do biểu đạt (tự do ngôn luận). Các quyền này đều có giá trị quan trọng trong việc bảo vệ và thúc đẩy các quyền khác.
Hiến pháp Hoa Kỳ, Tu chính án thứ 1, không đề cập đến quyền lập hội mà chỉ đề cập đến tự do ngôn luận và hội họp. Chính Tòa án Tối cao, thông qua án lệ từ vụ
*NAACP kiện Alabama ex rel. Patterson*(1958) đã kết luận rằng quyền lập hội phát sinh từ quyền tự do biểu đạt. Bởi lẽ, nếu không có sự tập hợp lên tiếng thì quyền biểu đạt bị giảm hiệu quả đáng kể.
Tuyên bố về những người bảo vệ nhân quyền của LHQ (1998) cũng khẳng định để thúc đẩy và bảo vệ các quyền con người và tự do cơ bản, mọi người phải có quyền tự do lập hội ở cả cấp độ quốc gia và quốc tế.
Trong lĩnh vực lao động, Công ước quốc tế về quyền tự do lập hội và bảo vệ quyền lập hội 1948 (Công ước 87 của ILO), tại Điều 2, xác định mọi người lao động và người sử dụng lap động đều có quyền thành lập và gia nhập các tổ chức mà họ tự lựa chọn mà không phải xin phép trước.
Trong lĩnh vực chính trị, quyền lập hội cũng có vai trò rất thiết yếu đối với việc hiện thực hóa quyền bầu cử, ứng cử và quyền tham gia quản lý đất nước. Bình luận chung số 25 (năm 1996) của Ủy ban Nhân quyền (cơ quan giám sát ICCPR) khẳng định quyền tự do biểu đạt, hội họp và lập hội là những điều kiện quan trọng cho việc thực hiện hiệu quả quyền bầu cử và phải được bảo vệ đầy đủ (đoạn 12). Báo cáo viên về tự do hội họp và lập hội Maina Kiai, trong năm 2013, đã có một nghiên cứu với những khuyến nghị riêng về mối quan hệ giữa quyền hội họp, lập hội và bầu cử.
**Nội dung quyền lập hội**
Quyền lập hội gồm ba lĩnh vực cơ bản là: 1) Quyền thành lập hội; 2) Quyền gia nhập hội; 3) Hoạt động, điều hành các hội.
*Quyền thành lập và gia nhập hội*
ICCPR tái khẳng định và cụ thể hóa quy định về quyền tự do hội họp trong Điều 20 UDHR. Khoản 1 Điều 22 ICCPR xác định:
*Mọi người có quyền tự do lập hội với những người khác, kể cả quyền lập và gia nhập các công đoàn để bảo vệ lợi ích của mình*. Từ nội dung đó, có thể thấy quyền này bao gồm cả ba khía cạnh: (i) thành lập ra các hội mới, (ii) gia nhập các hội đã có sẵn, và (iii) hoạt động, điều hành các hội, bao gồm cả việc tìm kiếm, huy động các nguồn kinh phí.
Quyền thành lập và gia nhập các hội là nội dung chủ yếu của quyền tự do lập hội. Quyền này bao hàm cả quyền thành lập và gia nhập các công đoàn để bảo vệ lợi ích của người lao động. Cũng cần lưu ý là quyền thành lập và gia nhập các công đoàn được bảo vệ cả trong ICCPR (Điều 22) và ICESCR (Điều 8).
Trong khi thủ tục thành lập một hội có tư cách pháp nhân được quy định khác nhau trong pháp luật của các quốc gia, điều quan trọng là các cơ quan nhà nước giải quyết thủ tục một cách thiện chí, nhanh chóng và bình đẳng. Thủ tục này càng đơn giản, càng tiết kiệm thời gian và chi phí thì càng tốt. Một số ví dụ tốt đã được nhắc đến là việc thành lập hội không mất chi phí gì (ở Bungary), rất nhanh chóng (ở Nhật, việc nộp đơn có thể qua mạng Internet)... Chuyên gia của Liên Hợp Quốc khuyến nghị rằng một “thủ tục thông báo” (a notification procedure) thì tốt hơn, phù hợp với luật nhân quyền hơn là một “thủ tục cho phép trước” (prior authorization procedure) đòi hỏi phải có sự chấp thuận của cơ quan nhà nước để thiết lập một pháp nhân.
Trong thủ tục thông báo, các hội tự động được trao tư cách pháp nhân ngay khi nhà chức trách nhận được thông báo bởi các sáng lập viên rằng hội đã được lập ra. Tại hầu hết các quốc gia, việc thông báo này được thực hiện bằng văn bản, bao gồm một số nội dung thông tin mà luật yêu cầu rõ ràng, nhưng đây không phải là điều kiện cho việc hiện diện một hội. Văn bản này cơ bản là một thông báo để các cơ quan thống kê có thông tin về hội. Hệ thống thông báo này đang hoạt động tại ở nhiều quốc gia (Djibouti, Maroc, Bồ Đào Nha, Senegal, Thụy Sỹ, Urugoay...) (theo Báo cáo viên đặc biệt về tự do hội họp và lập hội Maina Kiai (Báo cáo về năm hoạt động đầu tiên 1/5/2011 – 30/4/2012, A/HCR/20/27, đoạn 58.).
Cả hai thủ tục thông báo và thủ tục cấp phép đều đòi hỏi sự nhanh chóng. Việc chậm trễ đăng ký, cấp phép cho một hội có thể coi là sự vi phạm quyền lập hội. Mặt khác, nếu từ chối đơn xin thành lập hội thì phải nêu rõ lý do và thông báo một cách rõ ràng cho chủ thể đứng đơn thành lập. Những cá nhân, tổ chức bị từ chối có quyền được khiếu nại, khiếu kiện ra trước một tòa án độc lập và không thiên vị. Ủy ban về tự do lập hội (Freedom of Association Committee) của Tổ chức Lao động thế giới (ILO) đã có phán quyết rằng: “việc không thể đưa ra trước cơ quan tư pháp để xem xét sự từ chối bởi cơ quan Bộ cho phép thành lập một công đoàn là vi phạm các nguyên tắc tự do lập hội.”
Đồng thời với việc thành lập, các cá nhân có quyền gia nhập và rút lui (ra khỏi, rời bỏ) các hội. Tương tự, các hội có quyền ngưng hoạt động và tự giải tán hội. Việc các cơ quan nhà nước ngưng hoạt động và giải tán hội phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của luật.
*Quyền hoạt động tự do và được bảo vệ khỏi sự can thiệp vô lý*
Quyền hoạt động tự do của các hội tương ứng với nghĩa vụ của chính quyền trong việc tôn trọng, thực thi và bảo vệ quyền này. Nhà nước có nghĩa vụ thực thi các biện pháp chủ động và thụ động đối với quyền lập hội của người dân.
Ở mức tối thiểu, nhà nước phải kiềm chế không được can thiệp vào các hoạt động bình thường của hội. Trước hết, quy chế, điều lệ của các hội được tự quyết bởi các thành viên mà không có sự can thiệp của nhà nước. Quyền riêng tư của các hội cũng cần được bảo đảm, các cơ quan nhà nước không được thay đổi việc bầu chọn ban lãnh đạo của các hội, cử người của mình vào ban lãnh đạo hội, yêu cầu các hội nộp kế hoạch hoạt động hàng năm (Báo cáo của Maina Kiai, đoạn 65).
Trong hoạt động của mình, các nguồn lực về tài chính, nhân sự có vai trò đặc biệt đối với các hội. Các khuyến nghị của LHQ đều hướng đến hạn chế các thủ tục rắc rối, mất thời gian để nhận tài trợ. Tự do hội họp, triển khai các dự án, hoạt động tại các địa bàn khác nhau cũng là thành tố quan trọng của tự do lập hội.
Ở mức độ tích cực, nhiều quốc gia có các biện pháp hỗ trợ cho việc thành lập các hội thông qua các biện pháp như cung cấp địa điểm mở văn phòng, tài trợ tài chính trong giai đoạn đầu hoạt động... Nghĩa vụ chủ động đòi hỏi các nhà nước phải tạo dựng một môi trường thuận lợi, bình đẳng cho hoạt động của các hội đoàn. Các cá nhân thực thi quyền lập hội không phải sợ trở thành nạn nhân của dọa nạt, bôi nhọ, bắt bớ tùy tiện, đối xử vô nhân đạo hoặc hạn chế quyền đi lại...
**Bài tiếp theo: Pháp luật một số quốc gia về lập hội**

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
USB cho chuyên gia bảo mật
14:3307/01/2016
Kingston vừa ra mắt DataTraverler 2000 có khả năng mã hoá phần cứng và bảo mật bằng mã PIN thông qua bộ phím chữ và số được tích hợp sẵn.
Chiếc USB được thiết kế dành riêng cho các chuyên gia bảo mật IT, doanh nghiệp vừa và nhỏ, người dùng cuối…có nhu cầu bảo vệ dữ liệu điện tử. DataTraveler 2000 hoạt động trong môi trường làm việc có nhiều thiết bị và hệ điều hành hoạt động cùng lúc nhờ hoạt động độc lập không phụ thuộc hệ điều hành và có tính năng mã hoá dữ liệu dựa trên phần cứng AES 256-bit ở chế độ XTS trên toàn bộ ổ đĩa.
Bộ phím chữ và số của DataTraveler 2000 cho phép người dùng khóa USB với cả chữ hoặc số nhằm gia tăng tính bảo mật. Để tăng cường bảo mật, tính năng tự động khoá sẽ được kích hoạt khi USB được gỡ ra khỏi thiết bị, khoá mã hóa và mật khẩu sẽ bị xoá sau 10 lần đăng nhập thất bại nhằm ngăn chặn sự xâm nhập trái phép. Và tất nhiên, DataTraveler 2000 cũng được hoàn thiện bằng chất lượng bền bỉ với lớp vỏ nhôm bảo vệ USB khỏi các yếu tố thường gặp như nước và bụi.
Chia sẻ về sản phẩm mới, ông Nathan Su, Giám đốc Kinh doanh mảng bộ nhớ Flash khu vực Châu Á Thái Bình Dương của Kingston cho biết: “Chúng tôi vui mừng khi được bổ sung DataTraveler 2000 vào dòng USB Flash tốc độ cao và mã hóa cho các tổ chức cùng các doanh nghiệp vừa và nhỏ. USB là lựa chọn hoàn hảo để triển khai công việc cần giải pháp lưu trữ dữ liệu được mã hoá đồng nhất và có thể làm việc trên nhiều hệ điều hành cùng lúc.”
Sản phẩm được chứng nhận chống bụi chống nước tiêu chuẩn IP57, hoạt động ở nhiệt độ 32 – 60 độ C và nhiệt độ bảo quản có thể đạt -20 độ C.
DataTraveler 2000 hiện có sẵn các mức dung lượng 16GB, 32GB, 64GB và được bảo hành 3 năm , hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp miễn phí và có được độ tin cậy nổi tiếng của Kingston. Để biết thêm thông tin, vui lòng truy cập http://www.kingston.com/vn.
ĐTTD
các tin khác
- Sao Khuê 2018: Loạt sản phẩm dịch vụ của FPT lên ngôi(21/04)
- Photo Studio AR: Ứng dụng hay cho các nhiếp ảnh gia(20/04)
- QNAP TS-328 RAID 5: Sao lưu an toàn, chi phí hợp lý(20/04)
- Châu Á và Trung Đông là đích ngắm của các mối đe dọa mới(20/04)
- Canon IVY: Máy inh ảnh siêu gọn nhẹ(20/04)
- Microsoft Translator hỗ trợ dịch thuật ngoại tuyến nhờ vào AI(20/04)
- AMD ra mắt phiên bản cao cấp của dòng APU Ryzen thế hệ hai(20/04)
- Wacom Intuos mới: Cho trải nghiệm sáng tạo hoàn hảo(20/04)
- Công cụ nào bảo vệ doanh nghiệp trên đám mây(19/04)
- Lian Li PC-O11: Tùy biến cao với thiết kế dạng module(19/04)

markdown:
# USB cho chuyên gia bảo mật
14:3307/01/2016
### Kingston vừa ra mắt DataTraverler 2000 có khả năng mã hoá phần cứng và bảo mật bằng mã PIN thông qua bộ phím chữ và số được tích hợp sẵn.
Chiếc USB được thiết kế dành riêng cho các chuyên gia bảo mật IT, doanh nghiệp vừa và nhỏ, người dùng cuối…có nhu cầu bảo vệ dữ liệu điện tử. DataTraveler 2000 hoạt động trong môi trường làm việc có nhiều thiết bị và hệ điều hành hoạt động cùng lúc nhờ hoạt động độc lập không phụ thuộc hệ điều hành và có tính năng mã hoá dữ liệu dựa trên phần cứng AES 256-bit ở chế độ XTS trên toàn bộ ổ đĩa.
Bộ phím chữ và số của DataTraveler 2000 cho phép người dùng khóa USB với cả chữ hoặc số nhằm gia tăng tính bảo mật. Để tăng cường bảo mật, tính năng tự động khoá sẽ được kích hoạt khi USB được gỡ ra khỏi thiết bị, khoá mã hóa và mật khẩu sẽ bị xoá sau 10 lần đăng nhập thất bại nhằm ngăn chặn sự xâm nhập trái phép. Và tất nhiên, DataTraveler 2000 cũng được hoàn thiện bằng chất lượng bền bỉ với lớp vỏ nhôm bảo vệ USB khỏi các yếu tố thường gặp như nước và bụi.
Chia sẻ về sản phẩm mới, ông Nathan Su, Giám đốc Kinh doanh mảng bộ nhớ Flash khu vực Châu Á Thái Bình Dương của Kingston cho biết: “Chúng tôi vui mừng khi được bổ sung DataTraveler 2000 vào dòng USB Flash tốc độ cao và mã hóa cho các tổ chức cùng các doanh nghiệp vừa và nhỏ. USB là lựa chọn hoàn hảo để triển khai công việc cần giải pháp lưu trữ dữ liệu được mã hoá đồng nhất và có thể làm việc trên nhiều hệ điều hành cùng lúc.”
Sản phẩm được chứng nhận chống bụi chống nước tiêu chuẩn IP57, hoạt động ở nhiệt độ 32 – 60 độ C và nhiệt độ bảo quản có thể đạt -20 độ C.
DataTraveler 2000 hiện có sẵn các mức dung lượng 16GB, 32GB, 64GB và được bảo hành 3 năm , hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp miễn phí và có được độ tin cậy nổi tiếng của Kingston. Để biết thêm thông tin, vui lòng truy cập
[http://www.kingston.com/vn](http://www.kingston.com/vn). **ĐTTD**
các tin khác
[Sao Khuê 2018: Loạt sản phẩm dịch vụ của FPT lên ngôi](/van-phong/sao-khue-2018-loat-san-pham-dich-vu-cua-fpt-len-ngoi/)(21/04) [Photo Studio AR: Ứng dụng hay cho các nhiếp ảnh gia](/van-phong/photo-studio-ar-ung-dung-hay-cho-cac-nhiep-anh-gia/)(20/04) [QNAP TS-328 RAID 5: Sao lưu an toàn, chi phí hợp lý](/van-phong/qnap-ts-328-raid-5-sao-luu-an-toan-chi-phi-hop-ly/)(20/04) [Châu Á và Trung Đông là đích ngắm của các mối đe dọa mới](/van-phong/chau-a-va-trung-dong-la-dich-ngam-cua-cac-moi-de-doa-moi/)(20/04) [Canon IVY: Máy inh ảnh siêu gọn nhẹ](/van-phong/canon-ivy-may-inh-anh-sieu-gon-nhe/)(20/04) [Microsoft Translator hỗ trợ dịch thuật ngoại tuyến nhờ vào AI](/van-phong/microsoft-translator-ho-tro-dich-thuat-ngoai-tuyen-nho-vao-ai/)(20/04) [AMD ra mắt phiên bản cao cấp của dòng APU Ryzen thế hệ hai](/van-phong/amd-ra-mat-phien-ban-cao-cap-cua-dong-apu-ryzen-the-he-hai/)(20/04) [Wacom Intuos mới: Cho trải nghiệm sáng tạo hoàn hảo](/van-phong/wacom-intuos-moi-cho-trai-nghiem-sang-tao-hoan-hao/)(20/04) [Công cụ nào bảo vệ doanh nghiệp trên đám mây](/van-phong/cong-cu-nao-bao-ve-doanh-nghiep-tren-dam-may/)(19/04) [Lian Li PC-O11: Tùy biến cao với thiết kế dạng module](/van-phong/lian-li-pc-o11-tuy-bien-cao-voi-thiet-ke-dang-module/)(19/04)

WARC-Truncated: length

Server: Apache/2.4.6 (CentOS) PHP/5.4.16

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


text:
Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam làm việc song phương với Tổng công ty Bảo hiểm tiền gửi Hàn Quốc
Ngày 21/3/2018, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN) đã có buổi làm việc song phương với Tổng công ty Bảo hiểm tiền gửi Hàn Quốc (KDIC). Tham dự buổi làm việc có ông Kwak Bum-gook - Chủ tịch Hội đồng quản trị cùng một số cán bộ cấp cao của KDIC. Về phía BHTGVN có ông Nguyễn Quang Huy - Chủ tịch Hội đồng quản trị, ông Nguyễn Lĩnh Nam - Phó Tổng giám đốc và một số cán bộ khác.
Đoàn đại biểu Tổng công ty Bảo hiểm tiền gửi Hàn Quốc thăm và làm việc tại BHTGVN
Tại buổi làm việc, BHTGVN và KDIC đã điểm lại một số hợp tác trong thời gian qua, và đặc biệt đánh giá cao những chương trình đào tạo hỗ trợ do KDIC tổ chức dành cho các tổ chức bảo hiểm tiền gửi có ký kết Thỏa thuận hợp tác. Trong thời gian tới, BHTGVN hy vọng KDIC sẽ tiếp tục hỗ trợ BHTGVN bằng việc gửi chuyên gia sang Việt Nam để đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm thực tế về triển khai chính sách bảo hiểm tiền gửi, tham gia tái cơ cấu ngân hàng…
Kết thúc buổi làm việc, hai bên đều mong muốn mối quan hệ giữa hai tổ chức sẽ tiếp tục được tăng cường trong thời gian tới. BHTGVN mong muốn được tiếp đón đoàn KDIC tại chương trình Hội nghị thường niên (APRC) lần thứ 16 và Hội nghị quốc tế của Ủy ban Châu Á Thái Bình Dương – Hiệp hội bảo hiểm tiền gửi quốc tế (IADI) được tổ chức vào trung tuần tháng 4/2018 tại Hà Nội.
Từ ngày 21 đến ngày 23/3/2018, KDIC có chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam trong khuôn khổ Diễn đàn Hợp tác tài chính Việt Nam - Hàn Quốc. Diễn đàn Hợp tác tài chính Việt Nam - Hàn Quốc là sáng kiến của Hội đồng hợp tác tài chính quốc tế (CIFC) Hàn Quốc và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam. Tại diễn đàn, lãnh đạo KDIC và BHTGVN đã tham gia trình bày và thảo luận về chính sách bảo hiểm tiền gửi và hoạt động hợp tác giữa hai tổ chức.
Họ và tên(*)
Email(*)
Địa chỉ
Điện thoại
Tiêu đề(*)
Nội dung(*)
Trả lời bạn đọc
APRC 2018
Dự án FSMIMS hợp phần BHTGVN
Hệ thống thông tin Báo cáo DIVAS - RIS
Công bố thông tin
Hiệp hội BHTG Quốc tế
Thông tin nội bộ
Tài liệu nghiên cứu
Tuyên truyền pháp luật
về phòng chống tham nhũng
Bản quyền thuộc về DIV - Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam
Số giấy phép: 94/GP-BC Bộ VH-TT, cấp ngày 12/4/2006 TBT: TS. Đào Quốc Tính
Trụ sở chính: Tầng 12A, Tòa nhà Capital Tower, số 109 Trần Hưng Đạo, Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Điện thoại: (84-24)3974 2886 Fax: (84-24)3974 2866 Email: banbientap@div.gov.vn

Set-Cookie: language=vi-VN; path=/; HttpOnly

X-Compressed-By: DotNetNuke-Compression


text:
Trống máy photocopy
Lọc sản phẩm
Từ khóa
Mã sản phẩm: #1415
Tình trạng: Còn hàng
Mã sản phẩm: #278
Mã sản phẩm: #279

Server: LiteSpeed

Accept-Ranges: bytes


text:
Cart
Checkout
Giới thiệu
googlec7c66d281e845523.html
googled6f48d67527eae22.html
Home
Liên hệ
My Account
Sample Page
Sản phẩm
Thanh toán & giao hàng
Search
0938 507 168
vungphat.kd@gmail.com
Trang chủ
Giới thiệu
Sản phẩm
Hỗ trợ kỹ Thuật
Thanh toán & giao hàng
Liên hệ
Bơm Pentax
BƠM TRỤC ĐỨNG – MSV
BƠM TRỤC ĐỨNG – U3SLG
BƠM TRỤC ĐỨNG – UV

Server: Apache/2.4.33 (cPanel) OpenSSL/1.0.2o mod_bwlimited/1.4


text:
Giỏ Hàng đang trống!
Miễn phí giao hàng cho đơn hàng trên 300.000đ
Julius, được thành lập tại Seoul, Hàn Quốc vào năm 2001 nổi tiếng bởi dòng đồng hồ thời trang sang trọng, hình dáng đa dạng của mặt số, và đầu màu sắc các nguyên vật liệu khác nhau đã làm nên sự vượt trội của Julius. Đạt giải thưởng tại hội chợ đồng hồ ở Hồng Kong và Thụy sỹ vinh danh là thương hiệu có thiết kế thời trang tuyệt đẹp theo thời gian. Hiện nay đồng hồ Julius đã có mặt gần 20 nước trên thế giới như America, Canada, Mexico, Iran, Vietnam, India, etc.
Lý do bạn chọn sản phẩm JULIUS là gì ?.
- Sử dụng hàng chính hãng không dùng hàng fake làm giảm giá trị thương hiệu bản thân.
- Yêu thích thời trang đơn giản và lịch lãm cùng sự độc đáo thiết kế hàn quốc.
- Quy trình bảo hành cùng hậu mãi tốt
- Mức giá phải chăng
JULIUS = Joyful + Unique + Love + Ideal + Unusual + Shining tiêu chí thương hiệu mang đến khách hàng Độc đáo,vui vẻ, đam mê, lý tưởng và tỏa sáng.
THÔNG SỐ SẢN PHẨM
Thương hiệu: Julius – Hàn Quốc
Mã sản phẩm: JA-426 JU1052 (Bạc đen)
Dành cho: Nam, sinh viên, nhân viên văn phòng, doanh nhân…
Chất liệu dây: Dây thép không gỉ
Chất liệu mặt kính: Mặt kính khoáng cao cấp trong suốt rõ nét, độ cứng cao
Kích thước bề mặt: 3,8cm (Mặt tròn)
Độ dày: 0,7cm siêu mỏng
Tổng độ dài đồng hồ: 23,5cm
Độ rộng dây đeo: 1,8cm
Kiểu khóa: Nút gài
Chất liệu vỏ máy: Hợp kim mạ ion bạc, sử dụng công nghệ mạ IPG chân không tiên tiến giúp đem lại độ sáng bóng và bền màu.
Máy: Quartz Nhật
Chức năng khác: Có lịch ngày tiện lợi.
Khả năng chịu nước: Chống thấm nước 3ATM (30m) có thể đi mưa, rửa tay, rửa mặt. Tránh tiếp xúc với môi trường hóa chất như giặt đồ, tấm gội.
Bảo hành: 12 tháng, hậu mãi 3 năm chi phí thấp sau bảo hành.
Sản phẩm full box chính hãng như hình
GỢI Ý SỬ DỤNG VÀ BẢO DƯỠNG
Nên tránh:
- Va chạm và tiếp xúc với chất ăn mòn, nhiệt độ cao hoặc từ trường mạnh.
- Sử dụng bất kì dung môi, chất làm sạch, chất tẩy công nghiệp, chất dính, sơn hoặc các chất xịt mỹ phẩm.
- Đeo đồng hồ cùng các vòng đeo tay vì dễ tạo vết xước hay làm hỏng mặt đồng hồ.
- Chỉnh nút chỉnh giờ khi đồng hồ bị ướt.
- Để đồng hồ nơi nhiệt độ thay đổi đột ngột.
- Sử dụng, nhấn các nút hoặc cài đặt ở dưới nước.
Nên làm:
- Làm sạch đồng hồ theo định kỳ vải mềm hơi ẩm để gia tăng tuổi thọ đồng hồ.
- Nếu xuất hiện hơi nước ngưng tụ, cần mang đồng hồ đến Trung Tâm Dịch Vụ Khách Hàng của các hãng càng nhanh càng tốt để giảm thiểu hư hỏng bên trong.
- Thay pin khi đồng hồ chạy sai giờ hoặc chuyển động kim giây không đều vì rò rỉ điện do pin chết có thể gây ra hỏng hóc nghiêm trọng cho đồng hồ.
- Tắt nguồn khi không được sử dụng trong thời gian dài, để kích hoạt công tắc bảo quản nguồn đặc biệt và tránh hao pin.
Julius, được thành lập tại Seoul, Hàn Quốc vào năm 2001 nổi tiếng bởi dòng đồng hồ thời tr.....
Julius, được thành lập tại Seoul, Hàn Quốc vào năm 2001 nổi tiếng bởi dòng đồng hồ thời tr.....
Julius, được thành lập tại Seoul, Hàn Quốc vào năm 2001 nổi tiếng bởi dòng đồng hồ thời tr.....
Tag: Đồng hồ nam, JULIUS, Hàn Quốc, dây thép, JU1052, (Bạc mặt đen), 1052 julius, hàn, quốc, ju1052, bạc, ja426 ja426-ju1052, (bạc, ja-426
Đồng hồ dây da nữ giá rẻ, Đồng hồ chính hãng giá rẻ, Đồng hồ nữ giá rẻ, Đồng hồ giá rẻ tại TPHCM

markdown:
Giỏ Hàng đang trống!
Miễn phí giao hàng cho đơn hàng trên 300.000đ
Julius, được thành lập tại Seoul, Hàn Quốc vào năm 2001 nổi tiếng bởi dòng
[đồng hồ](http://donghogiasi.com/) thời trang sang trọng, hình dáng đa dạng của mặt số, và đầu màu sắc các nguyên vật liệu khác nhau đã làm nên sự vượt trội của Julius. Đạt giải thưởng tại hội chợ [đồng hồ](http://donghogiasi.com/) ở Hồng Kong và Thụy sỹ vinh danh là thương hiệu có thiết kế thời trang tuyệt đẹp theo thời gian. Hiện nay [đồng hồ](http://donghogiasi.com/) Julius đã có mặt gần 20 nước trên thế giới như America, Canada, Mexico, Iran, Vietnam, India, etc.
Lý do bạn chọn sản phẩm JULIUS là gì ?.
- Sử dụng hàng chính hãng không dùng hàng fake làm giảm giá trị thương hiệu bản thân.
- Yêu thích thời trang đơn giản và lịch lãm cùng sự độc đáo thiết kế hàn quốc.
- Quy trình bảo hành cùng hậu mãi tốt
- Mức giá phải chăng
JULIUS = Joyful + Unique + Love + Ideal + Unusual + Shining tiêu chí thương hiệu mang đến khách hàng Độc đáo,vui vẻ, đam mê, lý tưởng và tỏa sáng.
**THÔNG SỐ SẢN PHẨM** **Thương hiệu: **Julius
– Hàn Quốc
Mã sản phẩm: JA-426 JU1052 (Bạc đen)
**Dành cho: **Nam,
sinh viên, nhân viên văn phòng, doanh nhân… **Chất liệu dây: **Dây
thép không gỉ **Chất liệu mặt
kính: **Mặt kính khoáng cao cấp trong suốt rõ nét,
độ cứng cao **Kích thước bề mặt:**
3,8cm (Mặt tròn) **Độ dày: **0,7cm
siêu mỏng **Tổng độ dài đồng
hồ:** 23,5cm **Độ rộng dây đeo:
**1,8cm **Kiểu khóa: **Nút
gài **Chất liệu vỏ
máy:** Hợp kim mạ ion bạc, sử dụng công nghệ mạ
IPG chân không tiên tiến giúp đem lại độ sáng bóng và bền màu. **Máy: **Quartz
Nhật **Chức năng khác: **Có
lịch ngày tiện lợi. **Khả năng chịu nước:
**Chống thấm nước 3ATM (30m) có thể đi mưa, rửa tay, rửa
mặt. Tránh tiếp xúc với môi trường hóa chất như giặt đồ, tấm gội. **Bảo hành: **12
tháng, hậu mãi 3 năm chi phí thấp sau bảo hành. **Sản phẩm full box
chính hãng như hình** **GỢI Ý SỬ DỤNG VÀ BẢO DƯỠNG** **Nên tránh:**
- Va chạm và tiếp xúc với chất ăn mòn, nhiệt độ cao hoặc từ trường mạnh.
- Sử dụng bất kì dung môi, chất làm sạch, chất tẩy công nghiệp, chất dính, sơn hoặc các chất xịt mỹ phẩm.
- Đeo đồng hồ cùng các vòng đeo tay vì dễ tạo vết xước hay làm hỏng mặt đồng hồ.
- Chỉnh nút chỉnh giờ khi đồng hồ bị ướt.
- Để đồng hồ nơi nhiệt độ thay đổi đột ngột.
- Sử dụng, nhấn các nút hoặc cài đặt ở dưới nước.
**Nên làm:**
- Làm sạch đồng hồ theo định kỳ vải mềm hơi ẩm để gia tăng tuổi thọ đồng hồ.
- Nếu xuất hiện hơi nước ngưng tụ, cần mang đồng hồ đến Trung Tâm Dịch Vụ Khách Hàng của các hãng càng nhanh càng tốt để giảm thiểu hư hỏng bên trong.
- Thay pin khi đồng hồ chạy sai giờ hoặc chuyển động kim giây không đều vì rò rỉ điện do pin chết có thể gây ra hỏng hóc nghiêm trọng cho đồng hồ.
- Tắt nguồn khi không được sử dụng trong thời gian dài, để kích hoạt công tắc bảo quản nguồn đặc biệt và tránh hao pin.
Julius, được thành lập tại Seoul, Hàn Quốc vào năm 2001 nổi tiếng bởi dòng đồng hồ thời tr.....
Julius, được thành lập tại Seoul, Hàn Quốc vào năm 2001 nổi tiếng bởi dòng đồng hồ thời tr.....
Julius, được thành lập tại Seoul, Hàn Quốc vào năm 2001 nổi tiếng bởi dòng đồng hồ thời tr.....
Tag:
[Đồng hồ nam](http://donghogiasi.com/tags/Đồng hồ nam),
[JULIUS](http://donghogiasi.com/tags/JULIUS),
[Hàn Quốc](http://donghogiasi.com/tags/Hàn Quốc),
[dây thép](http://donghogiasi.com/tags/dây thép),
[JU1052](http://donghogiasi.com/tags/JU1052),
[(Bạc mặt đen)](http://donghogiasi.com/tags/(Bạc mặt đen)),
[1052 julius](http://donghogiasi.com/tags/1052 julius),
[hàn](http://donghogiasi.com/tags/hàn),
[quốc](http://donghogiasi.com/tags/quốc),
[ju1052](http://donghogiasi.com/tags/ju1052),
[bạc](http://donghogiasi.com/tags/bạc),
[ja426 ja426-ju1052](http://donghogiasi.com/tags/ja426 ja426-ju1052),
[(bạc](http://donghogiasi.com/tags/(bạc),
[ja-426](http://donghogiasi.com/tags/ja-426)
[Đồng hồ dây da nữ giá rẻ](http://donghogiasi.com/dong-ho-skmei), [Đồng hồ chính hãng giá rẻ](http://donghogiasi.com/dong-ho-skmei), [Đồng hồ nữ giá rẻ](http://donghogiasi.com/dong-ho-julius), [Đồng hồ giá rẻ tại TPHCM](http://donghogiasi.com/dong-ho-julius)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate

Set-Cookie: currency=VND; expires=Mon, 21-May-2018 09:43:30 GMT; Max-Age=2592000; path=/; domain=donghogiasi.com