text:
LÒNG THAM VÔ ĐÁY

Từ Văn Giang…

Mấy ngày hôm nay chứng kiến sự đàn áp của công an, chính
quyền trang bị đến tận răng đối với bà con nông dân Văn
Giang nghèo đói, yếu đuối để cưỡng đoạt đất đai, hoa
màu của bà con mà lòng tôi đau xót, phẫn nộ đến trào nước
mắt.
Tôi đã từng được mời đến thăm khu đô thị Ecopark cách
đây ít lâu với tư cách là nhà đầu tư tiềm năng của các
căn hộ và biệt thự tại đây. Khi nghe thuyết minh quảng cáo
cho khu đô thị sinh thái, lòng tôi dấy lên cảm giác buồn nôn
và tức giận. Thật đau lòng khi cái gọi là "khu dân cư sinh
thái đẹp nhất và rộng nhất miền Bắc" được xây dựng
trên một vùng đất canh tác ven sông màu mỡ, trù phú nhất,
vốn mang lại nguồn nông sản và hoa màu lớn cung cấp cho khu
vực Hà Nội.
Mỉa mai hơn nữa là khu "sinh thái" được trang điểm bởi
hàng trăm, hàng ngàn gốc cây cổ thụ to vài người ôm bị
bứng từ rừng về. Nhìn các gốc cây sần sùi có tuổi thọ
đến hàng trăm năm, đường kính rộng đến hàng 1-2 mét bị
chặt sạch cành lá trơ trụi ở nơi đây tôi liên tưởng chúng
như những đứa con của đại ngàn hùng vĩ bị chặt hết sức
mạnh mang về cung điện làm trò vui cho vua chúa xưa kia. Nếu
nói được, chắc mỗi gốc cây đang rên xiết, nhỏ máu vì
nỗi đau, nỗi cô đơn bị xa rời đại ngàn và mẹ thiên nhiên
của chúng. Biết bao nhiêu những khu rừng già nguyên sinh bị
chảy máu, bị phá huỷ tàn khốc bởi cái dự án "ma quỉ"
này.
Rồi đây, khi những cư dân lắm tiền nhiều của đổ nhau về
ở tại những khu biệt thự, căn hộ cao cấp nơi đây liệu
họ có thanh thản không khi hàng đêm nghe tiếng hét oán hờn
của những chủ nhân cũ của mảnh đất này và cũng sẽ nghe
tiếng thở dài oan nghiệt của những gốc cây cổ thụ ngàn
năm?

… đến Hồ Thành Công

Người dân thủ đô hẳn còn nhớ cách đây khoảng 30 năm, hàng
ngàn cán bộ, sinh viên các trường đại học đã bị huy động
lao động công ích đào hồ Thành Công. Một dự án đào hồ
nằm ở phía nam thành phố, lúc đó chứa đầy rác thải gọi
là khu bãi rác. Là một người trong số đó, suốt mấy tháng
trời, chúng tôi đã phải xắn quần lội bùn đến đầu gối
để vận chuyển từng hòn đất sét ra khỏi lòng hồ. Tuy mỗi
ngày chỉ được bồi dưỡng với những chiếc bánh mì không
nhân khô cứng, những lời tuyên truyền mĩ miều đã khiến
chúng tôi vô cùng hào hứng và tự hào vì được góp phần xây
dựng thủ đô XHCN.
Cả chục năm sau, chiếc hồ mới được mọc lên trong một
quần thể chật hẹp, bởi lúc này nơi đây đã trở thành một
khu dân cư đông đúc và một vị trí đắc địa của thủ đô.
Và, ngay lập tức mảnh đất vốn là bãi rác bỗng biến thành
"vàng miếng" thu hút sự thèm muốn của không ít tổ chức
và con người.
Đầu tiên, góc phía Đông Nam của hồ bị quây lại để cho
một dự án xây dựng hoành tráng được dựng nên. Khi bị một
làn sóng người dân và báo chí lên tiếng phản đối, dự án
đã phải đắp chiếu dừng lại đến 4,5 năm nhưng cuối cùng
vẫn sừng sững dựng lên thách thức sự phản đối của dư
luận. Toà nhà đó là trụ sở của Tập đoàn Dầu khí VN và
thời đó do Đinh La Thăng làm chủ tịch.
Tiếp theo, mảnh đất phía Đông của hồ bị quây lại chia cho
Nhà hát Ca Múa Nhạc.
Việt Nam xây nhà hát có tên là Âu Cơ với công dụng chính
hiện nay là làm dịch vụ cho thuê địa điểm lấy tiền. Bên
cạnh đó, một mảnh đất rộng đến hàng ngàn m2 được quây
lại cho thuê làm sân tập đánh golf trong hàng chục năm trời,
không ai biết tiền thuê đã đi đâu và ai cho phép thuê.
Gần đây, khi toà nhà dầu khí được dựng lên hoành tráng thì
người ta cũng thấy sân tập golf bị dọn đi và một tấm
biển ghi cải tạo khu đất trên thành dự án hầm gửi xe và
phía trên là công viên. Người dân hồ hởi phấn khởi vì một
mảnh đất lớn của hồ Thành Công sắp được giải phóng.
Vậy nhưng, niềm vui không kéo dài được bao lâu khi những bức
hàng rào kiên cố được dựng lên quây xung quanh mảnh đất
này và một khu nhà 3 tầng với tên gọi là Lộc Việt - một
khu cà phê, thư giãn dành cho chủ nhân của những chiếc Lexus
và Mecedes đắt tiền khánh thành. Hầm gửi xe chẳng thấy đâu,
và công viên cũng biến mất nốt.
Mới đây nữa, góc phía Bắc của hồ là dự án văn phòng cho
thuê to tướng của BRG, tập đoàn kinh doanh sân golf và BĐS rất
lớn của bà Nguyễn Thị Nga. Khi xây xong, chắc chắn khu nhà
này sẽ án ngữ toàn bộ hướng Bắc của hồ. Điều đáng nói
là cách đây khoảng 2 tuần, hàng rào của dự án bỗng được
"di chuyển" lấn vào đất của hồ đến hơn 1m chiều rộng
mà không hề có ai có ý kiến. Nếu tính mỗi mét vuông đất
ở khu vực này có giá đến 500 triệu đồng/m2 thì sự lấn
chiếm này mang lại cho bà Nga đến hàng chục tỷ đồng.
Được biết bà Nga đã sở hữu đến 3 sân golf, khách sạn
Hilton, hàng chục dự án BĐS vàng ở khắp nơi miền Bắc. Hàng
chục tỷ đồng từ mấy chục mét đất lấn chiếm này chỉ
là "muỗi" so với khối tài sản khổng lồ của bà nhưng
với cảnh quan của hồ thì mấy chục mét đất này vô cùng
quí báu.
Sự kiện gần nhất và nóng hổi nhất là một bức tường rào
đang được dựng lên chiếm nốt toàn bộ mảnh đất khoảng
5000 m2 phía Tây Bắc của hồ, nơi đây hiện là nơi có bể bơi
và khu vực bãi đất rộng làm sân bóng đá, bóng chuyền, cầu
lông cho rất nhiều thanh niên, trẻ em và ngưòi già. Chắc chắn
nơi đây trước mắt sẽ trở thành bãi đỗ xe ô tô lấy tiền
và sau đó sẽ được "biến hoá" để trở thành một khu
"cao ốc vàng" cho những kẻ có tiền và có quyền nào đó.
Khi chúng tôi đi ngang qua đây, người dân chủ yếu là các bác
lớn tuổi về hưu đang bức xúc lớn tiếng bất bình trước
câu chuyện Tiên Lãng, Văn Giang và bây giờ là chính nơi mảnh
đất mình đang sống. Nếu bức tường này hoàn thành thì toàn
bộ khu hồ Thành Công sẽ trở thành một cái ao tù, với bốn
bề là hàng rào và các ngôi nhà cao ốc. Công sức, thành quả
lao động của hàng ngàn người dân bị cướp đoạt ngang nhiên
như thế này sao?
Ôi, điều gì đang diễn ra trên đất nước của tôi đây? Công
bằng ở đâu? Công lý ở đâu? Thiên đường, miền đất hứa
XHCN đâu? Ai cho chúng tôi nói? Nói với ai? Lòng tham của thứ
chủ nghĩa vô đạo đã như một cơn gió độc càn quét tận
cùng đất nước tôi, phá tan sự công bằng, chính trực, liêm
sỉ, đạo đức, lòng tốt, sự bao dung,…
Trước mắt tôi là một tiền đồ đen tối và xám xịt…
… nhưng đằng xa đã le lói một khoảng trời xanh.

Bức tường đang được xây, ở phía xa là nhà hát
Âu Cơ

Bức tường mới xây

Bức tường lấn ra sát đường đi, phía trong là các
xe ôtô đang gửi trong công viên

Tường rào dự án BRG màu xanh lá cây xây lấn 1m vào
khu ven hồ.

Khu cà phê, thư giãn Lộc Việt
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12465), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Lời tri ân của blogger Bùi Hằng
Gửi tất cả những người bạn yêu quý của Bùi Hằng,
Lời đầu tiên, xin cho Bùi Hằng và gia đình được gửi lời
cảm ơn đến tất cả các bạn, những người đã luôn lo lắng
và lên tiếng bảo vệ cho Bùi Hằng trong 6 tháng qua. Xin cảm ơn
những blogger, các cơ quan truyền thông, tổ chức quốc tế, tòa
đại sứ và chính phủ các nước đã lên tiếng đòi trả tự
do cho Bùi Hằng. Từ tận đáy lòng, xin các bạn hãy nhận từ
Bùi Hằng lời cảm ơn chân thành nhất.
Chiều hôm nay, Bùi Hằng trở về nhà trong một thân xác tiều
tụy, đủ các vết thương trên người. Thế nhưng, đây sẽ là
ngày trở về đầy niềm vui và hạnh phúc nhất trong cuộc
đời. Niềm vui trào dâng cùng những giọt nước mắt vừa
mừng, vừa tủi. Sáu tháng trong lao tù, cùng với bao nỗi cay
đắng đã khiến bề ngoài Bùi Hằng thay đổi hẳn, nhìn lại
trong gương không thể nhận ra mình. Dẫu vậy, Bùi Hằng sẽ
vẫn luôn là Bùi Hằng mà các bạn đã biết đến như ngày
nào. Dù những thế lực cầm quyền có vu cáo bịa đặt thế
nào đi chăng nữa, Bùi Hằng sẽ luôn là một người con của
Tổ quốc Việt Nam, là người đồng hành với tất cả những
người dân Yêu Nước. Những cuộc đàn áp chỉ làm cho Bùi
Hằng vững tin hơn vào con đường mình đã chọn. Những ngày
sắp tới sẽ là cuộc chiến đầy cam go chống lại những thế
lực đang phá hoại Tổ Quốc thân yêu của chúng ta. Dù chỉ là
một hạt cát nhỏ nhoi, nhưng Bùi Hằng xin nguyện sẽ làm hết
sức để đấu tranh cùng các bạn.Việc nhà cầm quyền buộc
phải thả Bùi Hằng chính là thành quả từ nỗ lực đấu tranh
không mệt mỏi của đồng bào trong và ngoài nước, đó cũng
là nhờ vào sự lên tiếng của tất cả những người có
lương tri trên toàn thế giới. Trong chốn lao tù cách biệt với
thế giới bên ngoài, Bùi Hằng đã luôn chiến đấu và không
lùi bước trước cường quyền.Trại Thanh Hà là một nhà tù
nhỏ, còn đất nước Việt Nam là một nhà tù lớn hơn. Còn bao
nhiêu người Việt Nam yêu nước khác vẫn đang bị giam cầm
trong nhà tù nhỏ, gần 90 triệu người dân Việt Nam vẫn bị
đày đọa trong nhà tù lớn hơn. Chính vì vậy, Bùi Hằng nghĩ
rằng chúng ta vẫn phải luôn tiếp tục chiến đấu để đòi
lại tự do cho đồng bào mình. Đó cũng là khát khao mà Bùi
Hằng luôn hướng đến.Về dự định sắp tới, trước tiên
Bùi Hằng sẽ cố gắng điều trị các vết thương, sau đó
tiến hành các thủ tục cần thiết để khiếu nại. Trong thời
gian đầu, do sức khỏe yếu nên việc đi lại sẽ gặp nhiều
khó khăn, vì vậy Bùi Hằng mến mời bạn bè nếu có điều
kiện ghé thăm để dùng bữa cơm thân mật với gia đình.Về
lâu dài, Bùi Hằng sẽ luôn theo con đường đã chọn, tiếp
tục cùng các bạn đấu tranh cho một xã hội tốt đẹp hơn.
Đường còn dài và khó khăn đang chờ đợi, nhưng chỉ cần có
quyết tâm và sự đoàn kết, chắc chắn chúng ta sẽ làm
được. Một lần nữa, xin cho Bùi Hằng gửi lời cảm ơn đến
tất cả các bạn đã quan tâm, xin cảm ơn mọi người đã giúp
Bùi Hằng chăm sóc cho gia đình, giúp cháu Nhân có điều kiện
thăm nuôi mẹ trong suốt 6 tháng vừa qua. Những ân tình sâu
nặng không biết đến bao giờ Bùi Hằng mới có thể đền
đáp.
Cuối cùng, xin cho Bùi Hằng gửi lời chào thân ái và quyết
thắng đến tất cả các bạn
P/s: Gửi tặng mọi người bài thơ Bùi Hằng làm trong thời gian
ở CSGD Thanh Hà.
Cuộc đời đâu phải là con đường trải thảm
Để cứ đi là cứ bước chân đi
Đổi bao nhiêu những đoạn trường
Thì ta mới có con đường hôm nay
Và bao nhiêu những bàn tay
Bạn bè - bằng hữu hàng ngày sẻ chia
Biết bao người đã đưa tay ra vịn
Để cho ta đứng được thẳng hôm nay
Biết bao người đã cùng ta vất vả
Để làm nên viên gạch lót đường
Ta phải sống ngoan cường và chính nghĩa
Để con đường ta bước sẽ nở hoa
Để con đường bao người bước chân qua
Sẽ đến được vinh quang chiến thắng
Dù phải đổi bằng xương máu mồ hôi
Nếu cho phép nói về tôi
Tôi vẫn mượn vần thơ của người đi trước
Để nói rằng tất cả điều tôi làm, tôi ước
Là đồng bào là tổ quốc của tôi:
"Ôi Tổ quốc ta yêu như máu thịt
Như mẹ, như cha, như vợ, như chồng
Ôi Tổ Quốc nếu cần tôi chết
Cho đồng bào tôi cho máu thịt của tôi"
Thanh Hà, ngày 20/4/2012
____________________

Hình ảnh chị Bùi Hằng sau khi ra "cơ sở giáo dục"
Thanh Hà. Chị đã tự cắt tay trong trại để phản đối việc
bắt giữ.

Chị Bùi Hằng tham gia biểu tình phản đối Trung
Quốc xâm lược, lý do khiến chị phải vào "cơ sở giáo dục"
Thanh Hà.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12466), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Lời đầu tiên, xin cho Bùi Hằng và gia đình được gửi lời
cảm ơn đến tất cả các bạn, những người đã luôn lo lắng
và lên tiếng bảo vệ cho Bùi Hằng trong 6 tháng qua. Xin cảm ơn
những blogger, các cơ quan truyền thông, tổ chức quốc tế, tòa
đại sứ và chính phủ các nước đã lên tiếng đòi trả tự
do cho Bùi Hằng. Từ tận đáy lòng, xin các bạn hãy nhận từ
Bùi Hằng lời cảm ơn chân thành nhất.
Chiều hôm nay, Bùi Hằng trở về nhà trong một thân xác tiều
tụy, đủ các vết thương trên người. Thế nhưng, đây sẽ là
ngày trở về đầy niềm vui và hạnh phúc nhất trong cuộc
đời. Niềm vui trào dâng cùng những giọt nước mắt vừa
mừng, vừa tủi. Sáu tháng trong lao tù, cùng với bao nỗi cay
đắng đã khiến bề ngoài Bùi Hằng thay đổi hẳn, nhìn lại
trong gương không thể nhận ra mình. Dẫu vậy, Bùi Hằng sẽ
vẫn luôn là Bùi Hằng mà các bạn đã biết đến như ngày
nào. Dù những thế lực cầm quyền có vu cáo bịa đặt thế
nào đi chăng nữa, Bùi Hằng sẽ luôn là một người con của
Tổ quốc Việt Nam, là người đồng hành với tất cả những
người dân Yêu Nước. Những cuộc đàn áp chỉ làm cho Bùi
Hằng vững tin hơn vào con đường mình đã chọn. Những ngày
sắp tới sẽ là cuộc chiến đầy cam go chống lại những thế
lực đang phá hoại Tổ Quốc thân yêu của chúng ta. Dù chỉ là
một hạt cát nhỏ nhoi, nhưng Bùi Hằng xin nguyện sẽ làm hết
sức để đấu tranh cùng các bạn.Việc nhà cầm quyền buộc
phải thả Bùi Hằng chính là thành quả từ nỗ lực đấu tranh
không mệt mỏi của đồng bào trong và ngoài nước, đó cũng
là nhờ vào sự lên tiếng của tất cả những người có
lương tri trên toàn thế giới. Trong chốn lao tù cách biệt với
thế giới bên ngoài, Bùi Hằng đã luôn chiến đấu và không
lùi bước trước cường quyền.Trại Thanh Hà là một nhà tù
nhỏ, còn đất nước Việt Nam là một nhà tù lớn hơn. Còn bao
nhiêu người Việt Nam yêu nước khác vẫn đang bị giam cầm
trong nhà tù nhỏ, gần 90 triệu người dân Việt Nam vẫn bị
đày đọa trong nhà tù lớn hơn. Chính vì vậy, Bùi Hằng nghĩ
rằng chúng ta vẫn phải luôn tiếp tục chiến đấu để đòi
lại tự do cho đồng bào mình. Đó cũng là khát khao mà Bùi
Hằng luôn hướng đến.Về dự định sắp tới, trước tiên
Bùi Hằng sẽ cố gắng điều trị các vết thương, sau đó
tiến hành các thủ tục cần thiết để khiếu nại. Trong thời
gian đầu, do sức khỏe yếu nên việc đi lại sẽ gặp nhiều
khó khăn, vì vậy Bùi Hằng mến mời bạn bè nếu có điều
kiện ghé thăm để dùng bữa cơm thân mật với gia đình.Về
lâu dài, Bùi Hằng sẽ luôn theo con đường đã chọn, tiếp
tục cùng các bạn đấu tranh cho một xã hội tốt đẹp hơn.
Đường còn dài và khó khăn đang chờ đợi, nhưng chỉ cần có
quyết tâm và sự đoàn kết, chắc chắn chúng ta sẽ làm
được. Một lần nữa, xin cho Bùi Hằng gửi lời cảm ơn đến
tất cả các bạn đã quan tâm, xin cảm ơn mọi người đã giúp
Bùi Hằng chăm sóc cho gia đình, giúp cháu Nhân có điều kiện
thăm nuôi mẹ trong suốt 6 tháng vừa qua. Những ân tình sâu
nặng không biết đến bao giờ Bùi Hằng mới có thể đền
đáp.
Cuối cùng, xin cho Bùi Hằng gửi lời chào thân ái và quyết
thắng đến tất cả các bạn
P/s: Gửi tặng mọi người bài thơ Bùi Hằng làm trong thời gian
ở CSGD Thanh Hà.
Cuộc đời đâu phải là con đường trải thảm
Để cứ đi là cứ bước chân đi
Đổi bao nhiêu những đoạn trường
Thì ta mới có con đường hôm nay
Và bao nhiêu những bàn tay
Bạn bè - bằng hữu hàng ngày sẻ chia
Biết bao người đã đưa tay ra vịn
Để cho ta đứng được thẳng hôm nay
Biết bao người đã cùng ta vất vả
Để làm nên viên gạch lót đường
Ta phải sống ngoan cường và chính nghĩa
Để con đường ta bước sẽ nở hoa
Để con đường bao người bước chân qua
Sẽ đến được vinh quang chiến thắng
Dù phải đổi bằng xương máu mồ hôi
Nếu cho phép nói về tôi
Tôi vẫn mượn vần thơ của người đi trước
Để nói rằng tất cả điều tôi làm, tôi ước
Là đồng bào là tổ quốc của tôi:
"Ôi Tổ quốc ta yêu như máu thịt
Như mẹ, như cha, như vợ, như chồng
Ôi Tổ Quốc nếu cần tôi chết
Cho đồng bào tôi cho máu thịt của tôi"
Thanh Hà, ngày 20/4/2012
____________________

Hình ảnh chị Bùi Hằng sau khi ra "cơ sở giáo dục"
Thanh Hà. Chị đã tự cắt tay trong trại để phản đối việc
bắt giữ.

Chị Bùi Hằng tham gia biểu tình phản đối Trung
Quốc xâm lược, lý do khiến chị phải vào "cơ sở giáo dục"
Thanh Hà.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12466), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Kinh doanh đa cấp - Lời hoang đường ngọt ngào
Đồng bào Việt Nam yêu quý!
Tôi thường xuyên lên mạng đọc những lời nguyền rủa tàn
tệ của nhân dân dành cho phía bán hàng đa cấp. Tôi đã đặt
ra một câu hỏi: Tại sao họ lại quá bức xúc với người bán
hàng đa cấp như thế? Câu hỏi đó thôi thúc tôi đi tìm hiểu
hoạt động của ngành kinh doanh đa cấp. Tôi đã đi dự các
buổi tập huấn của rất nhiều tập đoàn tôi lắng nghe cả
tiếng cười của người chiến thắng và cả tiếng than của
người bại trận.
Tôi lấy tập đoàn Tiens làm thí dụ cùng các bạn bình luận
mấy vấn đề sau:

1. Chế độ hoa hồng

Tổng hoa hồng trả cho phía tiêu thụ sản phẩm 55,5 % (Đây là
con số chính xác do tập đoàn Tiens cung cấp). Phần còn lại
44,5%, bao gồm lợi nhuận của tập đoàn ít nhất chiếm khoảng
20 %, thuế doanh nghiệp, chi phí sản xuất và các khoản chi phí
khác chiếm khoảng 20%. Vốn sản phẩm chỉ còn khoảng 4,5% Ví
dụ: Người tiêu dùng mua một triệu đồng sản phẩm. lãi
xuất của người bán hàng là 555.000 đồng, thu nhập của công
ty khoảng 400.000 đ. sản phẩm nguyên liệu vào khoảng 45.000 đ
(thật đúng là lông dê mọc trên mình dê). Lãi suất của
người bán càng nhiều thì giá của sản phẩm càng đắt. Mua
hàng của công ty đa cấp trên danh nghĩa trực tiếp, sản phẩm
từ nhà máy đến tay người tiêu dùng nhưng trên thực tế
phải qua tầng tầng lớp lớp nhân viên. Cấp nào cũng kiếm
tiền. Như vậy người tiêu dùng phải trả lợi nhuận cho
mười mấy cấp. Thậm chí giá sản phẩm đắt gấp mười mấy
lần. Điều này không phù hợp với lợi ích của người tiêu
dùng. Thế mà những người bán hàng đa cấp vì muốn lấy lợi
nhuận cố ý làm trắng đen lẫn lộn đã cố tình nói đây là
hình thức kinh doanh tiến tiến nhất mang lại lợi ích cho
người tiêu dùng.

2. Phương thức kinh doanh

Tập đoàn Tiens nói riêng và công ty đa cấp nói chung đã lợi
dụng lòng tham của một số thành viên để mưu lợi. Ví dụ:
Sản phẩm của tiens đúng giá chỉ bán được 100.000 đ. Nhưng
vì muốn bán được 445.000 đ để kiếm đại lợi. Tiens nâng
giá sản phẩm lên thành 1.000.000 đ sau đó chích hoa hồng cho
người bán 555.000 đ (lợi nhuận người bán 55,5 %, công ty thu
về 44,5%) để người bán hàng nhìn thấy món lợi nhuận
khổng lồ này mà nhân cách hoá chất lượng sản phẩm lên
thành (siêu cấp) để lôi kéo mọi người thân và bạn bè cùng
tham gia tiêu thụ sản phẩm. Vô tình các bạn đã móc tiền túi
của những người tin yêu mình để làm giàu cho tập đoàn.
Đặc biệt là một số ít bác sỹ vô lương tâm đã lợi
dụng lòng tin của bệnh nhân dành cho mình mà tư vấn cho bệnh
nhân dùng thuốc để tư lợi. Chính vì thế chương trình thời
sự đã từng lên án một số bác sỹ tư vấn cho bệnh nhân
uống thuốc vì lợi ích riêng chứ không vì sức khoẻ của
bệnh nhân. Có bác sỹ thu nhập hàng tỷ đồng/tháng. Một lợi
nhuận quá lớn mà bác sỹ được hưởng nhưng quá đau khổ
với bệnh nhân nhất là những bệnh nhân nghèo. Giảng viên
Tiens Trần Phúc Ái giảng ngày 18/3 tại văn phòng Tiens Hà Nội
nói: Một rổ vitamin và 1000 viên B1 không bằng 1 gói canxi
Tiens…. Bác sỹ Phạm Hùng Tiến đào tạo chuyên đề kinh
doanh của Tiens nói tại văn phòng Tiens Hà Nội: Tôi không
làm bác sỹ vì nếu làm một bác sỹ chân chính biết giúp
người thì không giàu còn bác sỹ giàu thì không chân chính nên
tôi lựa chọn hợp tác với Tiens tôi vừa được hưởng giàu
sang vừa giúp đỡ nhân dân làm giàu… Đến bố mẹ mình
nhiều khi còn chưa giúp được mình. Nói như thế họ còn tốt
với mình hơn cả bố mẹ mình sao? Trên đời này làm gì có ai
cho không ai cái gì. Biết bao bác sỹ đang làm việc hết mình
để tạo phúc cho nhân loại thế mà Tiens giám vũ nhục nhân
cách của các bác sỹ. Xã hội là thế có người làm việc này
người làm việc khác. Sản phẩm tốt chưa đủ mà còn phải
phù hợp với túi tiền của nhân dân nữa. Sao các thành viên
bán hàng đa cấp lại biến mình thành con người ích kỷ một
cách thái quá như vậy. Vì đồng tiền các bạn nỡ vùi dập
sản phẩm và nghề nghiệp của người khác vậy sao? Nếu các
bạn bị tai nạn các bạn có phải vào viện không? hay các bạn
chỉ cần ngồi nhà uống thuốc Tiens thôi…
Người bán hàng đa cấp không chỉ muốn bán sản phẩm
cho bạn mà muốn bạn trở thành cấp dưới của họ cùng họ
tiêu thụ sản phẩm (giúp họ kiếm tiền). Trọng điểm mà đa
cấp giới thiệu cho bạn tuyệt đối không phải là sản phẩm
mà là khái niệm thành công. Bởi vì phương pháp chủ yếu để
khuếch đại tổ chức không phải là sản phẩm mà là (mê ảo
mộng cảnh thành công). Đa cấp rất thích giúp bạn giải
thích thành công, nói cho bạn biết thành công là gì, thành công
quan trọng như thế nào? Muốn thành công bước đầu tiên là
mua sản phẩm của công ty. Sau đó họ sẽ vẽ cho bạn xem sơ
đồ cấp số nhân và họ chia sẻ bí mật, chia sẻ tâm sự,
chia sẻ quá trình phát triển hệ thống và những thành quả
họ đang có được và nói với bạn chỉ cần bạn nỗ lực
sẽ có một ngày phía dưới bạn là vô số cấp dưới cung
dưỡng bạn, bạn sẽ có xe đẹp lái có biệt thự...
Như vậy sản phẩm của công ty đa cấp đã biến thành phương
tiện đưa các bạn vào thế giới ảo để sai khiến các bạn
rút tiền từ người thân và bạn bè… của bạn về cho công
ty đa cấp. Dẫn đến tình cảnh người bán sản phẩm bị lạc
vào thế giới ảo. Còn người sử dụng sản phẩm đã vô tình
đẩy người thân của mình chìm sâu vào thế giới ảo mà cả
hai cùng không hay biết. Các bạn tuyệt đối không để người
khác nói với bạn thế nào là thành công? Đừng để người
khác giúp bạn ra định nghĩa thành công. Thành công không phải
nhìn thấy kiếm được nhiều tiền,thành công cũng không phải
sau khi kiếm được nhiều tiền rồi dùng tiền đi thực hiện
ước mơ của bạn.

3. Hậu quả của kinh doanh đa cấp

Vì ảo vọng thành công những thành viên bán hàng đa cấp bất
chấp mọi thủ đoạn để bán được hàng nên đã lôi kéo
rất nhiều sinh viên và những đứa trẻ ngây thơ chỉ biết
ăn và cắp sách đến trường tham gia bán hàng đa cấp làm ảnh
hưởng đến tương lai của các cháu gây ra bao cảnh tan thương.
Ngoài ra những người tham gia bán hàng đa cấp bị lạc vào
thế giới ảo đến nỗi không nhận ra mình là ai, họ không
chỉ bán rẻ quan hệ mà còn bán rẻ lòng tự trọng của mình.
Ví dụ ngày 11/3 tại Hải Dương (clip đã được đưa lên
mạng) nhìn cảnh hàng mấy ngàn người việt (trong đó có
đảng viên, cán bộ nhà nước, tiến sỹ, thạc sỹ…) thi nhau
phất cờ Tiens và hô Lý Kim Nguyên (tên người chủ tịch tập
đoàn Tiens) để bày tỏ lòng biết ơn và tôn sùng còn Lý Kim
Nguyên thì đứng trên chiếc xe lái chạy quanh thành phố cười
đắc ý vì sự ngu dốt đến tội nghiệp của dân Việt mình
lòng tôi vô cùng đau đớn. Dù sao Lý Kim Nguyên cũng chỉ là
một người dân Trung Quốc đến Việt Nam kinh doanh. Sự phát
triển của Tiens ngày hôm này là dựa vào thành công của các
bạn ngày hôm qua. Các bạn đã đầu tư uy tín và quan hệ của
mình vào công cuộc tiêu thụ sản phẩm cho Tiens để đổi lấy
đồng tiền chưa đủ đau khổ hay sao mà các bạn còn bán rẻ
cả danh dự và lòng tự trọng của mình nữa. Các bạn đã
quên mất câu khách hàng là thượng đế và không nhận ra mình
đang là khách hàng của Tiens sao? (Tôn sùng người khác là hạ
thấp cái tôi và lòng tự trọng của mình.)
- Khi các bạn tham gia bán hàng đa cấp có nhiều người thân
và bạn bè của bạn tỏ ra nghi vấn và lo lắng với công việc
mới của bạn. Còn bạn cho rằng công việc mới của bạn
đầy ý nghĩa mà mọi người không hiểu, không tin bạn. Bạn
kiên trì dựa vào hơi ấm ngọt ngào của công ty đa cấp, bạn
càng đi càng xa. Chỉ có chúng tôi mới hiểu ảo cảnh của
bạn. Bạn bè của bạn càng ngày càng ít nhưng bạn không cần,
Bởi vì bạn của bạn đã từ từ chuyển đổi thành một
loạt bạn mới hàng ngày cùng bạn nói chuyên đề thành công,
ước mơ, không phải cấp trên của bạn thì là cấp dưới
của bạn. Dần dần bạn trở thành một người xa lạ trong con
mắt của bạn bè và người thân. Đến một ngày bạn cho là
kéo dài công việc này cũng không mang lại thành công, bạn mới
quay đầu nhìn lại và từ từ tỉnh ngộ. Bạn tỉnh lại là
hạnh phúc cho bạn nhưng chính tay bạn đã huỷ đi quan hệ và
uy tín của bạn là điều khó có thể bù đắp lại được,
Đó là nguyên nhân có hàng ngàn tiếng kêu ai oán xuất hiện
trên mạng.
Thân
ái chào các bạn
Hà Nội ngày 24 tháng 03 năm 2012
TB: Kính thưa bạn đọc! Đức Phật nói: "Phóng sinh là cho sinh
mạng một cơ hội sống thì cuộc đời lại cho lại ta một cơ
hội". Tôi thành khẩn kính mong bạn đọc đồng hành cùng tôi
chia sẻ thông tin này đến tất cả mọi người bằng nhiều
cách (truyền miệng, gửi mail, photo mang đi phát cho nhân dân
chuyền tay nhau đọc) cứu dân thoát khỏi cạm bẫy của công ty
đa cấp. Cứu người là cứu mình. Mỗi lá thư các bạn in và
phát ra cứu được bao nhiêu gia đình thoát khỏi cảnh đau
thương, các bạn đã tạo được rất nhiều phúc đức cho
mình và cho gia đình của mình. Gửi đi các bạn ơi, cùng nhau ta
đi cứu dân lành.
Chân thành cảm ơn các bạn!
[video:http://www.youtube.com/watch?v=VvrqAIFgkeY]
[video:http://www.youtube.com/watch?v=wLtCWrGQKrQ]
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12464), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Tôi thường xuyên lên mạng đọc những lời nguyền rủa tàn
tệ của nhân dân dành cho phía bán hàng đa cấp. Tôi đã đặt
ra một câu hỏi: Tại sao họ lại quá bức xúc với người bán
hàng đa cấp như thế? Câu hỏi đó thôi thúc tôi đi tìm hiểu
hoạt động của ngành kinh doanh đa cấp. Tôi đã đi dự các
buổi tập huấn của rất nhiều tập đoàn tôi lắng nghe cả
tiếng cười của người chiến thắng và cả tiếng than của
người bại trận.
Tôi lấy tập đoàn Tiens làm thí dụ cùng các bạn bình luận
mấy vấn đề sau:

1. Chế độ hoa hồng

Tổng hoa hồng trả cho phía tiêu thụ sản phẩm 55,5 % (Đây là
con số chính xác do tập đoàn Tiens cung cấp). Phần còn lại
44,5%, bao gồm lợi nhuận của tập đoàn ít nhất chiếm khoảng
20 %, thuế doanh nghiệp, chi phí sản xuất và các khoản chi phí
khác chiếm khoảng 20%. Vốn sản phẩm chỉ còn khoảng 4,5% Ví
dụ: Người tiêu dùng mua một triệu đồng sản phẩm. lãi
xuất của người bán hàng là 555.000 đồng, thu nhập của công
ty khoảng 400.000 đ. sản phẩm nguyên liệu vào khoảng 45.000 đ
(thật đúng là lông dê mọc trên mình dê). Lãi suất của
người bán càng nhiều thì giá của sản phẩm càng đắt. Mua
hàng của công ty đa cấp trên danh nghĩa trực tiếp, sản phẩm
từ nhà máy đến tay người tiêu dùng nhưng trên thực tế
phải qua tầng tầng lớp lớp nhân viên. Cấp nào cũng kiếm
tiền. Như vậy người tiêu dùng phải trả lợi nhuận cho
mười mấy cấp. Thậm chí giá sản phẩm đắt gấp mười mấy
lần. Điều này không phù hợp với lợi ích của người tiêu
dùng. Thế mà những người bán hàng đa cấp vì muốn lấy lợi
nhuận cố ý làm trắng đen lẫn lộn đã cố tình nói đây là
hình thức kinh doanh tiến tiến nhất mang lại lợi ích cho
người tiêu dùng.

2. Phương thức kinh doanh

Tập đoàn Tiens nói riêng và công ty đa cấp nói chung đã lợi
dụng lòng tham của một số thành viên để mưu lợi. Ví dụ:
Sản phẩm của tiens đúng giá chỉ bán được 100.000 đ. Nhưng
vì muốn bán được 445.000 đ để kiếm đại lợi. Tiens nâng
giá sản phẩm lên thành 1.000.000 đ sau đó chích hoa hồng cho
người bán 555.000 đ (lợi nhuận người bán 55,5 %, công ty thu
về 44,5%) để người bán hàng nhìn thấy món lợi nhuận
khổng lồ này mà nhân cách hoá chất lượng sản phẩm lên
thành (siêu cấp) để lôi kéo mọi người thân và bạn bè cùng
tham gia tiêu thụ sản phẩm. Vô tình các bạn đã móc tiền túi
của những người tin yêu mình để làm giàu cho tập đoàn.
Đặc biệt là một số ít bác sỹ vô lương tâm đã lợi
dụng lòng tin của bệnh nhân dành cho mình mà tư vấn cho bệnh
nhân dùng thuốc để tư lợi. Chính vì thế chương trình thời
sự đã từng lên án một số bác sỹ tư vấn cho bệnh nhân
uống thuốc vì lợi ích riêng chứ không vì sức khoẻ của
bệnh nhân. Có bác sỹ thu nhập hàng tỷ đồng/tháng. Một lợi
nhuận quá lớn mà bác sỹ được hưởng nhưng quá đau khổ
với bệnh nhân nhất là những bệnh nhân nghèo. Giảng viên
Tiens Trần Phúc Ái giảng ngày 18/3 tại văn phòng Tiens Hà Nội
nói: Một rổ vitamin và 1000 viên B1 không bằng 1 gói canxi
Tiens…. Bác sỹ Phạm Hùng Tiến đào tạo chuyên đề kinh
doanh của Tiens nói tại văn phòng Tiens Hà Nội: Tôi không
làm bác sỹ vì nếu làm một bác sỹ chân chính biết giúp
người thì không giàu còn bác sỹ giàu thì không chân chính nên
tôi lựa chọn hợp tác với Tiens tôi vừa được hưởng giàu
sang vừa giúp đỡ nhân dân làm giàu… Đến bố mẹ mình
nhiều khi còn chưa giúp được mình. Nói như thế họ còn tốt
với mình hơn cả bố mẹ mình sao? Trên đời này làm gì có ai
cho không ai cái gì. Biết bao bác sỹ đang làm việc hết mình
để tạo phúc cho nhân loại thế mà Tiens giám vũ nhục nhân
cách của các bác sỹ. Xã hội là thế có người làm việc này
người làm việc khác. Sản phẩm tốt chưa đủ mà còn phải
phù hợp với túi tiền của nhân dân nữa. Sao các thành viên
bán hàng đa cấp lại biến mình thành con người ích kỷ một
cách thái quá như vậy. Vì đồng tiền các bạn nỡ vùi dập
sản phẩm và nghề nghiệp của người khác vậy sao? Nếu các
bạn bị tai nạn các bạn có phải vào viện không? hay các bạn
chỉ cần ngồi nhà uống thuốc Tiens thôi…
Người bán hàng đa cấp không chỉ muốn bán sản phẩm
cho bạn mà muốn bạn trở thành cấp dưới của họ cùng họ
tiêu thụ sản phẩm (giúp họ kiếm tiền). Trọng điểm mà đa
cấp giới thiệu cho bạn tuyệt đối không phải là sản phẩm
mà là khái niệm thành công. Bởi vì phương pháp chủ yếu để
khuếch đại tổ chức không phải là sản phẩm mà là (mê ảo
mộng cảnh thành công). Đa cấp rất thích giúp bạn giải
thích thành công, nói cho bạn biết thành công là gì, thành công
quan trọng như thế nào? Muốn thành công bước đầu tiên là
mua sản phẩm của công ty. Sau đó họ sẽ vẽ cho bạn xem sơ
đồ cấp số nhân và họ chia sẻ bí mật, chia sẻ tâm sự,
chia sẻ quá trình phát triển hệ thống và những thành quả
họ đang có được và nói với bạn chỉ cần bạn nỗ lực
sẽ có một ngày phía dưới bạn là vô số cấp dưới cung
dưỡng bạn, bạn sẽ có xe đẹp lái có biệt thự...
Như vậy sản phẩm của công ty đa cấp đã biến thành phương
tiện đưa các bạn vào thế giới ảo để sai khiến các bạn
rút tiền từ người thân và bạn bè… của bạn về cho công
ty đa cấp. Dẫn đến tình cảnh người bán sản phẩm bị lạc
vào thế giới ảo. Còn người sử dụng sản phẩm đã vô tình
đẩy người thân của mình chìm sâu vào thế giới ảo mà cả
hai cùng không hay biết. Các bạn tuyệt đối không để người
khác nói với bạn thế nào là thành công? Đừng để người
khác giúp bạn ra định nghĩa thành công. Thành công không phải
nhìn thấy kiếm được nhiều tiền,thành công cũng không phải
sau khi kiếm được nhiều tiền rồi dùng tiền đi thực hiện
ước mơ của bạn.

3. Hậu quả của kinh doanh đa cấp

Vì ảo vọng thành công những thành viên bán hàng đa cấp bất
chấp mọi thủ đoạn để bán được hàng nên đã lôi kéo
rất nhiều sinh viên và những đứa trẻ ngây thơ chỉ biết
ăn và cắp sách đến trường tham gia bán hàng đa cấp làm ảnh
hưởng đến tương lai của các cháu gây ra bao cảnh tan thương.
Ngoài ra những người tham gia bán hàng đa cấp bị lạc vào
thế giới ảo đến nỗi không nhận ra mình là ai, họ không
chỉ bán rẻ quan hệ mà còn bán rẻ lòng tự trọng của mình.
Ví dụ ngày 11/3 tại Hải Dương (clip đã được đưa lên
mạng) nhìn cảnh hàng mấy ngàn người việt (trong đó có
đảng viên, cán bộ nhà nước, tiến sỹ, thạc sỹ…) thi nhau
phất cờ Tiens và hô Lý Kim Nguyên (tên người chủ tịch tập
đoàn Tiens) để bày tỏ lòng biết ơn và tôn sùng còn Lý Kim
Nguyên thì đứng trên chiếc xe lái chạy quanh thành phố cười
đắc ý vì sự ngu dốt đến tội nghiệp của dân Việt mình
lòng tôi vô cùng đau đớn. Dù sao Lý Kim Nguyên cũng chỉ là
một người dân Trung Quốc đến Việt Nam kinh doanh. Sự phát
triển của Tiens ngày hôm này là dựa vào thành công của các
bạn ngày hôm qua. Các bạn đã đầu tư uy tín và quan hệ của
mình vào công cuộc tiêu thụ sản phẩm cho Tiens để đổi lấy
đồng tiền chưa đủ đau khổ hay sao mà các bạn còn bán rẻ
cả danh dự và lòng tự trọng của mình nữa. Các bạn đã
quên mất câu khách hàng là thượng đế và không nhận ra mình
đang là khách hàng của Tiens sao? (Tôn sùng người khác là hạ
thấp cái tôi và lòng tự trọng của mình.)
- Khi các bạn tham gia bán hàng đa cấp có nhiều người thân
và bạn bè của bạn tỏ ra nghi vấn và lo lắng với công việc
mới của bạn. Còn bạn cho rằng công việc mới của bạn
đầy ý nghĩa mà mọi người không hiểu, không tin bạn. Bạn
kiên trì dựa vào hơi ấm ngọt ngào của công ty đa cấp, bạn
càng đi càng xa. Chỉ có chúng tôi mới hiểu ảo cảnh của
bạn. Bạn bè của bạn càng ngày càng ít nhưng bạn không cần,
Bởi vì bạn của bạn đã từ từ chuyển đổi thành một
loạt bạn mới hàng ngày cùng bạn nói chuyên đề thành công,
ước mơ, không phải cấp trên của bạn thì là cấp dưới
của bạn. Dần dần bạn trở thành một người xa lạ trong con
mắt của bạn bè và người thân. Đến một ngày bạn cho là
kéo dài công việc này cũng không mang lại thành công, bạn mới
quay đầu nhìn lại và từ từ tỉnh ngộ. Bạn tỉnh lại là
hạnh phúc cho bạn nhưng chính tay bạn đã huỷ đi quan hệ và
uy tín của bạn là điều khó có thể bù đắp lại được,
Đó là nguyên nhân có hàng ngàn tiếng kêu ai oán xuất hiện
trên mạng.
Thân
ái chào các bạn
Hà Nội ngày 24 tháng 03 năm 2012
TB: Kính thưa bạn đọc! Đức Phật nói: "Phóng sinh là cho sinh
mạng một cơ hội sống thì cuộc đời lại cho lại ta một cơ
hội". Tôi thành khẩn kính mong bạn đọc đồng hành cùng tôi
chia sẻ thông tin này đến tất cả mọi người bằng nhiều
cách (truyền miệng, gửi mail, photo mang đi phát cho nhân dân
chuyền tay nhau đọc) cứu dân thoát khỏi cạm bẫy của công ty
đa cấp. Cứu người là cứu mình. Mỗi lá thư các bạn in và
phát ra cứu được bao nhiêu gia đình thoát khỏi cảnh đau
thương, các bạn đã tạo được rất nhiều phúc đức cho
mình và cho gia đình của mình. Gửi đi các bạn ơi, cùng nhau ta
đi cứu dân lành.
Chân thành cảm ơn các bạn!
[video:http://www.youtube.com/watch?v=VvrqAIFgkeY]
[video:http://www.youtube.com/watch?v=wLtCWrGQKrQ]
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12464), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Nguyễn Việt - Hòa giải dân tộc, Dân chủ, Nhân quyền và Bảo vệ Tổ quốc là những nội dung không thể tách rời nhau

Cựu sỹ quan QĐND Việt Nam Nguyễn Tường Thụy vinh
danh Thiếu tá Ngụy Văn Thà, hạm trưởng tàu Nhật Tảo của
Việt Nam Cộng hòa
Cháu P. thân mến,
Cảm ơn cháu đã gửi Email hỏi chú viết cho Nguoiviet.de một
bài về đề tài „Hòa giải dân tộc" mà cháu muốn đăng
trong dịp 30.4 này. Thú thực, nhìn vào trang nhà của báo các
cháu, chú mất hết hứng thú viết bài khi nhìn thấy những tin
về giết người, hiếp dâm, „lộ hàng" trong mục "Tiêu
Điểm". Tuy rất thông cảm với BBT, phải dựa vào quảng cáo
để duy trì sự sống của tờ báo, chú vẫn mong nó có một
diện mạo văn minh hơn, phù hợp với mục tiêu nâng cao nền
dân trí vốn đã bị kìm hãm ở mức thấp đến nỗi "đe dọa
sự tồn vong" của dân tộc.
Nhưng điều an ủi chú chính là lòng yêu nước và ý thức tôn
trọng sự thật của cháu và các bạn trong BBT, tuy phải kiếm
tiền, nhưng vẫn cố gắng tìm cách đưa tin về các hoạt
động yêu nuớc bảo vệ biển đảo và không e ngại khi nêu
những phản hồi "nhậy cảm" về các vụ cưỡng chế nông
dân Văn Giang, về đề tài hòa giải dân tộc. Vì vậy chú
viết thư này để trao đổi với cháu những cảm nghĩ của chú
nhân ngày mà cố thủ tướng Võ Văn Kiệt đã coi là "Ngày vui
của hàng triệu người, đồng thời cũng là ngày buồn của
hàng triệu người khác".
Ngay từ khi còn là cán bộ nhà nước, được đi lại khắp
mọi miền của tổ quốc, chú đã thấu hiểu nỗi khổ của
đồng bào ta ở cả hai miền Nam Bắc. Nhưng đối với những
người đã liên đới đến chính quyền VNCH, nối thống khổ
đó còn bị đè nặng thêm bởi sự phân biết đối xử dành
cho „bọn Ngụy". Trong hoàn cảnh cha anh bị tù đày, thậm
chí có người bị hành quyết, gia sản bị tịch thu, con cái
không có cơ hội được học hành, những người đã tin vào
lời phát biểu của Tướng Trần Văn Trà chiều 30.4.1975 tại
Sài Gòn: "Hôm nay không có bên thắng, bên thua, chỉ có dân tộc
Việt Nam là người chiến thắng", đã vỡ mộng hoàn toàn.
Họ bị đẩy vào chỗ cùng đường và phải liều chết rời
bỏ quê hương chôn rau cắt rốn đi tìm cuộc sống mới. Làn
sóng vượt biển lớn nhất trong lịch sử nhân loại với hơn 2
triệu người đã ra đời ở biển Đông trong những năm cuối
thập kỷ 70, kéo dài hơn 12 năm.
Khi sang Đức định cư, chú mới được tiếp xúc những người
may mắn sống sót. Nghe họ kể, chú mới biết là hàng trăm
ngàn đồng báo xấu số đã chết vì đói, khát, vì cướp
biển, vì đắm tàu tại biển Đông. Cháu có biết không, danh
từ „Boat people"
(Thuyền nhân) chính là đóng góp ô nhục nhất của dân tộc
Việt Nam vào tự điển của nhân loại.
Từ đó đến nay, vấn đề đòi lại sự công bằng cho những
đồng bào đã vì số phận mà phải đứng trong hàng ngũ những
người thua trận trong cuộc chiến huynh đệ tương tàn đã kết
thúc 37 năm trước luôn là vấn đề được chú nêu lên trong
các bài viết và các bình luận của mình.
Mỗi khi chú đau xót cho số phận của những Cô gái Ngã ba
Đồng-Lộc, của hàng ngàn nữ Thanh niên Xung phong quá lứa sẵn
sàng nhận tiếng chửa hoang để có mụn con, mỗi khi nghĩ đến
các bà mẹ nông thôn miền Bắc mất cả hai, ba người con trên
chiến trường B thì chú lại nghĩ đến thân phận của những
nguời xấu số hơn ở phía bên kia. Họ cũng mất đi tuổi thanh
xuân, mất đi một phần cơ thể hoặc mất người thân, nhưng
chỉ vì sinh ra ở một miền đất khác của tổ quốc mà không
được xã hội nhìn nhận công bằng, thậm chí còn bị chà
đạp nhân phẩm đến vài thế hệ sau.
Do vậy chú rất tâm đắc với bài "Vấn đề hòa giải giữa
người Việt với nhau vẫn đặt ra" của đạo diễn Trần Văn
Thủy mà chú vô tình đọc trên Nguoiviet.de cách đây hai tuần.
Trả lời câu hỏi „Bao giờ mới có hòa giải giữa người
Việt với người Việt?", chú Thủy đề nghị phải chấp
nhận "Sự khác biệt về chính kiến" và
"Công bằng minh bạch với lịch sử và quá
khứ". Hai điều khiếm khuyết này trong sinh hoạt tư
tưởng của nước ta đã dẫn đến một thực tế oái oăm là,
mặc dù nhà nước Việt Nam đã coi các kẻ thù cũ như Pháp,
Nhật, Mỹ là bạn, thậm chí coi chính quyền Trung Quốc đang âm
mưu xâm lược nước mình là đồng chí, nhưng vẫn coi những
người Việt bất đồng chính kiến là kẻ thù, là các thế
lực thù địch.
Mỗi khi nghĩ đến bác sỹ, liệt sỹ Đặng Hoài Trâm với
quyển nhật ký bất hủ đã được cả thế giới biết đến,
chú lại không thể quên được những người đã gìn giữ
quyển nhật ký đó. Đáng
tiếc mọi người chỉ nhắc đến sỹ quan quân báo
Whitehurst, là người đã nâng niu và đem quyển nhật ký đó
về Việt Nam cho gia đình bác Đặng Hoài Trâm. Không hiểu vô
tình hay hữu ý, người ta quên đi thượng sỹ quân lực VNCH
Nguyễn Trung Hiếu, là người có công nhất trong sự việc này.
Chính Hiếu đã can các binh lính Mỹ không được đốt quyến
nhật ký. Anh nói „Đừng đốt, trong đó đã có lửa rồi".
Theo chú, hành động của thượng sỹ Hiếu và của Whitehurst là
một biểu hiện cao của của tính nhân đạo, của một lối
sống văn hóa, rất đáng cho mọi người Việt học tập. Có
lẽ chính vì vậy mà đạo diễn Đặng Nhật Minh đã lấy câu
nói của thượng sỹ Hiếu để đặt tên cho bộ phim.
Như vậy có nghĩa là nếu chúng ta công bằng và minh bạch với
lịch sử thì không phải những người khoác áo lính rằn ri,
đội mũ sắt khi xưa đều là ác quỷ, đáng bị trừng phạt.
Họ cũng là những con người được giáo dục về đạo làm
người và có trái tim, biết yêu nước, yêu đồng bào như
cháu. Hơn nữa cũng nên hiểu là: Hành động của thượng sỹ
Hiếu đã đặt ra một tiền đề cho hòa giải dân tộc ngay từ
khi cuộc chiến chưa ngã ngũ. Đáng tiếc là những người
chiến thắng đã không nhìn nhận ra điều đó.
P. thân mến,
Chú viết cho cháu những dòng này vào buổi chiều ngày 29.4. sau
khi bạn chú mừng rỡ báo tin cô Bùi Minh Hằng, một người
phụ nữ yêu nuớc, bị công an bắt giữ năm tháng nay vì tham
gia biểu tình chống Trung Quốc xâm lược tại Hà Nội, đã
được trả lại tự do.

Có thể cháu không biết cô Hằng, hoặc nếu có biết, chỉ
thông qua các bài viết trên các báo đảng về đời tư của cô
ấy. Theo chú, Hằng (cô ấy còn ít tuổi hơn em gái chú) cũng
chỉ là một người phụ nữ bình thường, với những cảnh
đời éo le như trong hàng triệu gia đình Việt Nam khác. Chỉ
những người đầu óc không bình thường mới đem đời tư
của công dân ra công bố trên cả một mạng lưới truyền
thông quốc gia. Điều chú đánh giá cao ở Hằng là tinh thần
yêu nước vô biên. Nếu không yêu nước vô biên thì Hằng đã
không thể bất chấp mọi hành động đàn áp bẩn thỉu của
mật vụ để tham gia vào 11 cuộc biểu tình chống Trung Quốc
xâm lăng trong mùa hè vừa qua tại Hà Nội.
Từ chỗ chỉ là một người yêu nuớc thuần túy, bị khủng
bố, bị bôi nhọ, bị tước đi quyền được nói lên chính
kiến của mình, Hằng đã hiểu được thêm giá trị của dân
chủ và cô đã đưa thêm mục tiêu đấu tranh đòi quyền
được nói, được sống tự do cho đời mình. Trong cuộc đấu
tranh đó, Hằng và các bạn của cô đã hiểu được thêm giá
trị của sức mạnh dân tộc. Họ là những người Việt đầu
tiên công khai lên tiếng đòi nhà nước Việt Nam phải vinh danh
cho các chiến sỹ thủy quân VNCH hy sinh trong trận hải chiến
Hoàng Sa năm 1974. Trong nhiều cuộc biểu tình ở Hà Nội, tên
của các chiến sỹ Hải quân VNCH cũng như các chiến sỹ Hải
quân Nhân dân Việt Nam hy sinh trong các cuộc chiến bảo vệ
Hoàng Sa 1974 và Trường Sa 1988 đều được mọi người giơ cao.
Đây chính là sự công bằng và tôn trong lịch sử, là khát
vọng hòa hợp dân tộc được nuôi dưỡng bởi tinh thần yêu
nước chân chính, bởi chính giá trị văn hóa tiềm ẩn trong
lòng dân tộc ta. Những giá trị này không một thế lực nào
có thể xóa bỏ được.
Bằng trường hợp cô Hằng, bằng hình ảnh nhà thơ Nguyễn
Tường Thụy, cựu sỹ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam, đang
kêu gọi vinh danh Thiếu tá Ngụy Văn Thà, hạm trưởng tàu
Nhật Tảo của Việt Nam Cộng hòa trong một cuộc biểu tình
bị đàn áp tại Hà Nội tháng 7.2011, chú chỉ muốn nói với
cháu rằng:
Hòa giải Dân tộc, Dân chủ, Nhân quyền và Bảo vệ Tổ
quốc là các nội dung không thể tách rời nhau.
Chú
Nguyễn Việt
Cologne ngày 29.04.2012
(Đã đăng trên nguoiviet.de, tại
đây)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12460), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
width="500" height="375" alt="image002_7.jpg" />
Cựu sỹ quan QĐND Việt Nam Nguyễn Tường Thụy vinh
danh Thiếu tá Ngụy Văn Thà, hạm trưởng tàu Nhật Tảo của
Việt Nam Cộng hòa
Cháu P. thân mến,
Cảm ơn cháu đã gửi Email hỏi chú viết cho Nguoiviet.de một
bài về đề tài „Hòa giải dân tộc" mà cháu muốn đăng
trong dịp 30.4 này. Thú thực, nhìn vào trang nhà của báo các
cháu, chú mất hết hứng thú viết bài khi nhìn thấy những tin
về giết người, hiếp dâm, „lộ hàng" trong mục "Tiêu
Điểm". Tuy rất thông cảm với BBT, phải dựa vào quảng cáo
để duy trì sự sống của tờ báo, chú vẫn mong nó có một
diện mạo văn minh hơn, phù hợp với mục tiêu nâng cao nền
dân trí vốn đã bị kìm hãm ở mức thấp đến nỗi "đe dọa
sự tồn vong" của dân tộc.
Nhưng điều an ủi chú chính là lòng yêu nước và ý thức tôn
trọng sự thật của cháu và các bạn trong BBT, tuy phải kiếm
tiền, nhưng vẫn cố gắng tìm cách đưa tin về các hoạt
động yêu nuớc bảo vệ biển đảo và không e ngại khi nêu
những phản hồi "nhậy cảm" về các vụ cưỡng chế nông
dân Văn Giang, về đề tài hòa giải dân tộc. Vì vậy chú
viết thư này để trao đổi với cháu những cảm nghĩ của chú
nhân ngày mà cố thủ tướng Võ Văn Kiệt đã coi là "Ngày vui
của hàng triệu người, đồng thời cũng là ngày buồn của
hàng triệu người khác".
Ngay từ khi còn là cán bộ nhà nước, được đi lại khắp
mọi miền của tổ quốc, chú đã thấu hiểu nỗi khổ của
đồng bào ta ở cả hai miền Nam Bắc. Nhưng đối với những
người đã liên đới đến chính quyền VNCH, nối thống khổ
đó còn bị đè nặng thêm bởi sự phân biết đối xử dành
cho „bọn Ngụy". Trong hoàn cảnh cha anh bị tù đày, thậm
chí có người bị hành quyết, gia sản bị tịch thu, con cái
không có cơ hội được học hành, những người đã tin vào
lời phát biểu của Tướng Trần Văn Trà chiều 30.4.1975 tại
Sài Gòn: "Hôm nay không có bên thắng, bên thua, chỉ có dân tộc
Việt Nam là người chiến thắng", đã vỡ mộng hoàn toàn.
Họ bị đẩy vào chỗ cùng đường và phải liều chết rời
bỏ quê hương chôn rau cắt rốn đi tìm cuộc sống mới. Làn
sóng vượt biển lớn nhất trong lịch sử nhân loại với hơn 2
triệu người đã ra đời ở biển Đông trong những năm cuối
thập kỷ 70, kéo dài hơn 12 năm.
Khi sang Đức định cư, chú mới được tiếp xúc những người
may mắn sống sót. Nghe họ kể, chú mới biết là hàng trăm
ngàn đồng báo xấu số đã chết vì đói, khát, vì cướp
biển, vì đắm tàu tại biển Đông. Cháu có biết không, danh
từ „Boat people"
(Thuyền nhân) chính là đóng góp ô nhục nhất của dân tộc
Việt Nam vào tự điển của nhân loại.
Từ đó đến nay, vấn đề đòi lại sự công bằng cho những
đồng bào đã vì số phận mà phải đứng trong hàng ngũ những
người thua trận trong cuộc chiến huynh đệ tương tàn đã kết
thúc 37 năm trước luôn là vấn đề được chú nêu lên trong
các bài viết và các bình luận của mình.
Mỗi khi chú đau xót cho số phận của những Cô gái Ngã ba
Đồng-Lộc, của hàng ngàn nữ Thanh niên Xung phong quá lứa sẵn
sàng nhận tiếng chửa hoang để có mụn con, mỗi khi nghĩ đến
các bà mẹ nông thôn miền Bắc mất cả hai, ba người con trên
chiến trường B thì chú lại nghĩ đến thân phận của những
nguời xấu số hơn ở phía bên kia. Họ cũng mất đi tuổi thanh
xuân, mất đi một phần cơ thể hoặc mất người thân, nhưng
chỉ vì sinh ra ở một miền đất khác của tổ quốc mà không
được xã hội nhìn nhận công bằng, thậm chí còn bị chà
đạp nhân phẩm đến vài thế hệ sau.
Do vậy chú rất tâm đắc với bài "Vấn đề hòa giải giữa
người Việt với nhau vẫn đặt ra" của đạo diễn Trần Văn
Thủy mà chú vô tình đọc trên Nguoiviet.de cách đây hai tuần.
Trả lời câu hỏi „Bao giờ mới có hòa giải giữa người
Việt với người Việt?", chú Thủy đề nghị phải chấp
nhận "Sự khác biệt về chính kiến" và
"Công bằng minh bạch với lịch sử và quá
khứ". Hai điều khiếm khuyết này trong sinh hoạt tư
tưởng của nước ta đã dẫn đến một thực tế oái oăm là,
mặc dù nhà nước Việt Nam đã coi các kẻ thù cũ như Pháp,
Nhật, Mỹ là bạn, thậm chí coi chính quyền Trung Quốc đang âm
mưu xâm lược nước mình là đồng chí, nhưng vẫn coi những
người Việt bất đồng chính kiến là kẻ thù, là các thế
lực thù địch.
Mỗi khi nghĩ đến bác sỹ, liệt sỹ Đặng Hoài Trâm với
quyển nhật ký bất hủ đã được cả thế giới biết đến,
chú lại không thể quên được những người đã gìn giữ
quyển nhật ký đó. Đáng
tiếc mọi người chỉ nhắc đến sỹ quan quân báo
Whitehurst, là người đã nâng niu và đem quyển nhật ký đó
về Việt Nam cho gia đình bác Đặng Hoài Trâm. Không hiểu vô
tình hay hữu ý, người ta quên đi thượng sỹ quân lực VNCH
Nguyễn Trung Hiếu, là người có công nhất trong sự việc này.
Chính Hiếu đã can các binh lính Mỹ không được đốt quyến
nhật ký. Anh nói „Đừng đốt, trong đó đã có lửa rồi".
Theo chú, hành động của thượng sỹ Hiếu và của Whitehurst là
một biểu hiện cao của của tính nhân đạo, của một lối
sống văn hóa, rất đáng cho mọi người Việt học tập. Có
lẽ chính vì vậy mà đạo diễn Đặng Nhật Minh đã lấy câu
nói của thượng sỹ Hiếu để đặt tên cho bộ phim.
Như vậy có nghĩa là nếu chúng ta công bằng và minh bạch với
lịch sử thì không phải những người khoác áo lính rằn ri,
đội mũ sắt khi xưa đều là ác quỷ, đáng bị trừng phạt.
Họ cũng là những con người được giáo dục về đạo làm
người và có trái tim, biết yêu nước, yêu đồng bào như
cháu. Hơn nữa cũng nên hiểu là: Hành động của thượng sỹ
Hiếu đã đặt ra một tiền đề cho hòa giải dân tộc ngay từ
khi cuộc chiến chưa ngã ngũ. Đáng tiếc là những người
chiến thắng đã không nhìn nhận ra điều đó.
P. thân mến,
Chú viết cho cháu những dòng này vào buổi chiều ngày 29.4. sau
khi bạn chú mừng rỡ báo tin cô Bùi Minh Hằng, một người
phụ nữ yêu nuớc, bị công an bắt giữ năm tháng nay vì tham
gia biểu tình chống Trung Quốc xâm lược tại Hà Nội, đã
được trả lại tự do.

Có thể cháu không biết cô Hằng, hoặc nếu có biết, chỉ
thông qua các bài viết trên các báo đảng về đời tư của cô
ấy. Theo chú, Hằng (cô ấy còn ít tuổi hơn em gái chú) cũng
chỉ là một người phụ nữ bình thường, với những cảnh
đời éo le như trong hàng triệu gia đình Việt Nam khác. Chỉ
những người đầu óc không bình thường mới đem đời tư
của công dân ra công bố trên cả một mạng lưới truyền
thông quốc gia. Điều chú đánh giá cao ở Hằng là tinh thần
yêu nước vô biên. Nếu không yêu nước vô biên thì Hằng đã
không thể bất chấp mọi hành động đàn áp bẩn thỉu của
mật vụ để tham gia vào 11 cuộc biểu tình chống Trung Quốc
xâm lăng trong mùa hè vừa qua tại Hà Nội.
Từ chỗ chỉ là một người yêu nuớc thuần túy, bị khủng
bố, bị bôi nhọ, bị tước đi quyền được nói lên chính
kiến của mình, Hằng đã hiểu được thêm giá trị của dân
chủ và cô đã đưa thêm mục tiêu đấu tranh đòi quyền
được nói, được sống tự do cho đời mình. Trong cuộc đấu
tranh đó, Hằng và các bạn của cô đã hiểu được thêm giá
trị của sức mạnh dân tộc. Họ là những người Việt đầu
tiên công khai lên tiếng đòi nhà nước Việt Nam phải vinh danh
cho các chiến sỹ thủy quân VNCH hy sinh trong trận hải chiến
Hoàng Sa năm 1974. Trong nhiều cuộc biểu tình ở Hà Nội, tên
của các chiến sỹ Hải quân VNCH cũng như các chiến sỹ Hải
quân Nhân dân Việt Nam hy sinh trong các cuộc chiến bảo vệ
Hoàng Sa 1974 và Trường Sa 1988 đều được mọi người giơ cao.
Đây chính là sự công bằng và tôn trong lịch sử, là khát
vọng hòa hợp dân tộc được nuôi dưỡng bởi tinh thần yêu
nước chân chính, bởi chính giá trị văn hóa tiềm ẩn trong
lòng dân tộc ta. Những giá trị này không một thế lực nào
có thể xóa bỏ được.
Bằng trường hợp cô Hằng, bằng hình ảnh nhà thơ Nguyễn
Tường Thụy, cựu sỹ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam, đang
kêu gọi vinh danh Thiếu tá Ngụy Văn Thà, hạm trưởng tàu
Nhật Tảo của Việt Nam Cộng hòa trong một cuộc biểu tình
bị đàn áp tại Hà Nội tháng 7.2011, chú chỉ muốn nói với
cháu rằng:
Hòa giải Dân tộc, Dân chủ, Nhân quyền và Bảo vệ Tổ
quốc là các nội dung không thể tách rời nhau.
Chú
Nguyễn Việt
Cologne ngày 29.04.2012
(Đã đăng trên nguoiviet.de, tại
đây)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12460), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Lâm Thế Nguyên - Có nên hồi hương tranh đấu?
Ngay sau năm 1975, khi những người yêu nước ở quốc nội bí
mật thành lập các tổ chức phục quốc để chống lại chế
độ Cộng sản mới vừa cưỡng đặt lên miền Nam, thì những
người Việt vừa ra hải ngoại tỵ nạn cũng đã bắt đầu
nỗ lực hồi hương chiến đấu. Người Việt Nam biết đến
chí sĩ Võ Đại Tôn, sinh viên Trần Văn Bá, Phó đề đốc
Hoàng Cơ Minh như là những tấm gương tiêu biểu cho tinh thần
liều chết trở lại quê hương tìm sự sống cho dân tộc.
Chiến tranh lạnh chấm dứt, thế giới đổi thay, lòng người
nhũng nhiễu... song ý nghĩa và tinh thần hy sinh không tính toán
đó vẫn luôn nguyên vẹn.
Gần bốn thập niên trôi qua, nhiều người Việt Nam lưu vong
đã âm thầm tìm kiếm một con đường trở lại quê nhà để
giải trừ nạn Cộng sản độc tài. Công luận biết đến một
số vụ án phục quốc có tầm vóc song trong thực tế, có vô
số nỗ lực âm thầm đã được thực hiện bởi các tổ chức
đấu tranh và những người không chấp nhận sự cai trị của
chế độ CS. Những sự dấn thân không tên tuổi này đã, đang
và sẽ tác động không ít vào tiến trình giải trừ nạn độc
tài, tham ô và bất công.
Trong thời gian gần đây, nhiều người đấu tranh từ hải
ngoại đã cố gắng xâm nhập Việt Nam để tổ chức hoạt
động. Một số nhỏ bị sa cơ và vướng vòng lao lý. Chuỗi
sự kiện này khởi dậy một khuynh hướng tưởng đã qua đi
là: hồi hương tranh đấu.
Công cuộc đấu tranh ngày nay không còn là nỗ lực phục quốc
của những người VNCH thất trận lưu vong, hay chỉ là phản
kháng riêng của người trong nước. Ranh giới "Quốc-Cộng"
không còn đơn giản là sự đối kháng giữa những người có
lý lịch Quốc gia và Cộng sản; mà là giữa những người
muốn dân chủ hoá Việt Nam với những kẻ muốn bảo vệ chế
độ Cộng sản -- giữa Thiện và Ác, giữa Dân chủ với Độc
tài.
Sau 37 năm, hàng ngũ đấu tranh để thay đổi chế độ CS không
còn đơn thuần chỉ là những người nạn nhân của chế độ
ở miền Nam trước đây, mà đã được phát triển rộng lớn
bởi những người yêu nước, trí thức vốn có một khoảng
đời đóng góp cho quá trình xây dựng và bảo vệ chế độ
đương quyền. Cuộc đấu tranh cũng không còn là phản ứng
của các thế hệ tham dự cuộc chiến trước 1975, mà mỗi ngày
đang có sự hiện diện nhiều hơn của những người trẻ chào
đời sau ngày đất nước chấm dứt chiến tranh bom đạn. Công
cuộc dân chủ hoá Việt Nam ngày nay là một cuộc chiến mới
bởi, do và vì toàn thể dân tộc.
Đối với tập thể những người ly hương đã ổn định cuộc
sống ở quê hương thứ hai, thì ý tưởng hồi hương tranh
đấu là một sự lựa chọn quan trọng và ý nghĩa. Nó khẳng
định lý do ra đi bởi biến cố 30/04 là Tỵ Nạn Chính Trị --
không phải một cuộc trốn chạy vĩnh viễn và thiếu trách
nhiệm.
Số lượng người trở lại Việt Nam để hoạt động đấu
tranh có thể khó quy tụ được số đông để đủ sức mạnh
thay đổi cục diện chính trị Việt Nam, song sự quay trở lại
chắn chắn khơi dậy mạnh hơn tinh thần đấu tranh cứu dân,
cứu nước. Đó là một chất xúc tác cần thiết để thúc
đẩy phong trào quần chúng cùng nhau đứng lên đấu tranh để
giành lại sự sống và quyền sống cho chính mình. Những
người con Việt trở về an toàn hoạt động sẽ là nhân tố
tích cực cho toàn cục. Trường hợp những người trở về
không may bị bắt đi tù cũng biểu hiện được rằng: người
Việt hải ngoại vẫn gắn bó với vận mệnh Quốc Gia và sự
an nguy của đồng bào trong nước.
Dư luận từ những người ngoại cuộc có thể phê phán, chỉ
trích này kia... song những ý kiến vô tình đó không cản trở
được làn sóng những người ly hương có quyết tâm trở lại
quê Cha đất Tổ để góp phần tranh đấu trực diện với chế
độ độc tài Cộng sản. Ngày nay, với những điều kiện phát
triển thuận lợi hơn so với thời gian đầu sau 1975, hầu hết
các tổ chức đấu tranh đều có mặt ở cả hai địa bàn
quốc nội và hải ngoại. Xuất xứ và hoàn cảnh của mỗi tổ
chức mặc nhiên tạo môi trường hoạt động mạnh mẽ ở
địa bàn này hay lãnh vực khác, nhưng ngăn cách địa lý không
còn trở ngại như trước đây. Vì vậy, sự phối hợp trong -
ngoài giữa các tổ chức, và trong mỗi tổ chức, đang mỗi
ngày một phát triển sâu rộng hơn.
Trong chiều hướng đó, việc người hải ngoại về nước
đấu tranh cũng cần được ủng hộ và trân trọng tương tự
như người đang dấn thân đấu tranh ở trong nước. Với tinh
thần dấn thân đấu tranh không ngại mất mát, hiểm nguy...
những chiến sĩ tự do từ hải ngoại về nước đấu tranh
cũng đáng để được tuyên dương như những nhà dân chủ ở
quốc nội.
Hồi hương đấu tranh để có Dân Chủ Tự Do cho đất nước
không là vấn đề NÊN hay ĐỪNG, KHÔN hoặc DẠI, mà là một
nhu cầu hoạt động bình thường của những người còn nặng
lòng với quê nhà. Số lượng người hải ngoại về hoạt
động trong nước càng đông thì càng tốt; nếu số người bị
bắt có tăng lên thì càng chứng tỏ là nhà cầm quyền Việt
Nam không muốn đất nước có dân chủ, dù là với các phương
thức ôn hoà bất bạo động, mà chỉ muốn độc tài cai trị.
Khi người đã ra đi lại ồ ạt trở về để tạo điều kiện
hoạt động sinh động hơn, thì khí thế đấu tranh sẽ mang
hướng tích cực hơn. Khi ranh giới địa lý giữa quốc nội và
hải ngoại không còn cách ngăn được người ỏ trong và ngoài
nước, thì vòng cô lập của chế độ sẽ mất hiệu nghiệm,
và phong trào dân chủ sẽ bùng dậy, phát triển nhanh hơn.
Mong sao rằng làn sóng hồi hương tranh đấu sẽ trở thành một
phong trào đấu tranh mới, góp phần đẩy mạnh công cuộc giải
trừ nạn độc tài, tham ô và bất công trên đất nước chúng
ta.
Lâm Thế Nguyên (ĐVDVN)
www.vidan.info
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12459), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
mật thành lập các tổ chức phục quốc để chống lại chế
độ Cộng sản mới vừa cưỡng đặt lên miền Nam, thì những
người Việt vừa ra hải ngoại tỵ nạn cũng đã bắt đầu
nỗ lực hồi hương chiến đấu. Người Việt Nam biết đến
chí sĩ Võ Đại Tôn, sinh viên Trần Văn Bá, Phó đề đốc
Hoàng Cơ Minh như là những tấm gương tiêu biểu cho tinh thần
liều chết trở lại quê hương tìm sự sống cho dân tộc.
Chiến tranh lạnh chấm dứt, thế giới đổi thay, lòng người
nhũng nhiễu... song ý nghĩa và tinh thần hy sinh không tính toán
đó vẫn luôn nguyên vẹn.
Gần bốn thập niên trôi qua, nhiều người Việt Nam lưu vong
đã âm thầm tìm kiếm một con đường trở lại quê nhà để
giải trừ nạn Cộng sản độc tài. Công luận biết đến một
số vụ án phục quốc có tầm vóc song trong thực tế, có vô
số nỗ lực âm thầm đã được thực hiện bởi các tổ chức
đấu tranh và những người không chấp nhận sự cai trị của
chế độ CS. Những sự dấn thân không tên tuổi này đã, đang
và sẽ tác động không ít vào tiến trình giải trừ nạn độc
tài, tham ô và bất công.
Trong thời gian gần đây, nhiều người đấu tranh từ hải
ngoại đã cố gắng xâm nhập Việt Nam để tổ chức hoạt
động. Một số nhỏ bị sa cơ và vướng vòng lao lý. Chuỗi
sự kiện này khởi dậy một khuynh hướng tưởng đã qua đi
là: hồi hương tranh đấu.
Công cuộc đấu tranh ngày nay không còn là nỗ lực phục quốc
của những người VNCH thất trận lưu vong, hay chỉ là phản
kháng riêng của người trong nước. Ranh giới "Quốc-Cộng"
không còn đơn giản là sự đối kháng giữa những người có
lý lịch Quốc gia và Cộng sản; mà là giữa những người
muốn dân chủ hoá Việt Nam với những kẻ muốn bảo vệ chế
độ Cộng sản -- giữa Thiện và Ác, giữa Dân chủ với Độc
tài.
Sau 37 năm, hàng ngũ đấu tranh để thay đổi chế độ CS không
còn đơn thuần chỉ là những người nạn nhân của chế độ
ở miền Nam trước đây, mà đã được phát triển rộng lớn
bởi những người yêu nước, trí thức vốn có một khoảng
đời đóng góp cho quá trình xây dựng và bảo vệ chế độ
đương quyền. Cuộc đấu tranh cũng không còn là phản ứng
của các thế hệ tham dự cuộc chiến trước 1975, mà mỗi ngày
đang có sự hiện diện nhiều hơn của những người trẻ chào
đời sau ngày đất nước chấm dứt chiến tranh bom đạn. Công
cuộc dân chủ hoá Việt Nam ngày nay là một cuộc chiến mới
bởi, do và vì toàn thể dân tộc.
Đối với tập thể những người ly hương đã ổn định cuộc
sống ở quê hương thứ hai, thì ý tưởng hồi hương tranh
đấu là một sự lựa chọn quan trọng và ý nghĩa. Nó khẳng
định lý do ra đi bởi biến cố 30/04 là Tỵ Nạn Chính Trị --
không phải một cuộc trốn chạy vĩnh viễn và thiếu trách
nhiệm.
Số lượng người trở lại Việt Nam để hoạt động đấu
tranh có thể khó quy tụ được số đông để đủ sức mạnh
thay đổi cục diện chính trị Việt Nam, song sự quay trở lại
chắn chắn khơi dậy mạnh hơn tinh thần đấu tranh cứu dân,
cứu nước. Đó là một chất xúc tác cần thiết để thúc
đẩy phong trào quần chúng cùng nhau đứng lên đấu tranh để
giành lại sự sống và quyền sống cho chính mình. Những
người con Việt trở về an toàn hoạt động sẽ là nhân tố
tích cực cho toàn cục. Trường hợp những người trở về
không may bị bắt đi tù cũng biểu hiện được rằng: người
Việt hải ngoại vẫn gắn bó với vận mệnh Quốc Gia và sự
an nguy của đồng bào trong nước.
Dư luận từ những người ngoại cuộc có thể phê phán, chỉ
trích này kia... song những ý kiến vô tình đó không cản trở
được làn sóng những người ly hương có quyết tâm trở lại
quê Cha đất Tổ để góp phần tranh đấu trực diện với chế
độ độc tài Cộng sản. Ngày nay, với những điều kiện phát
triển thuận lợi hơn so với thời gian đầu sau 1975, hầu hết
các tổ chức đấu tranh đều có mặt ở cả hai địa bàn
quốc nội và hải ngoại. Xuất xứ và hoàn cảnh của mỗi tổ
chức mặc nhiên tạo môi trường hoạt động mạnh mẽ ở
địa bàn này hay lãnh vực khác, nhưng ngăn cách địa lý không
còn trở ngại như trước đây. Vì vậy, sự phối hợp trong -
ngoài giữa các tổ chức, và trong mỗi tổ chức, đang mỗi
ngày một phát triển sâu rộng hơn.
Trong chiều hướng đó, việc người hải ngoại về nước
đấu tranh cũng cần được ủng hộ và trân trọng tương tự
như người đang dấn thân đấu tranh ở trong nước. Với tinh
thần dấn thân đấu tranh không ngại mất mát, hiểm nguy...
những chiến sĩ tự do từ hải ngoại về nước đấu tranh
cũng đáng để được tuyên dương như những nhà dân chủ ở
quốc nội.
Hồi hương đấu tranh để có Dân Chủ Tự Do cho đất nước
không là vấn đề NÊN hay ĐỪNG, KHÔN hoặc DẠI, mà là một
nhu cầu hoạt động bình thường của những người còn nặng
lòng với quê nhà. Số lượng người hải ngoại về hoạt
động trong nước càng đông thì càng tốt; nếu số người bị
bắt có tăng lên thì càng chứng tỏ là nhà cầm quyền Việt
Nam không muốn đất nước có dân chủ, dù là với các phương
thức ôn hoà bất bạo động, mà chỉ muốn độc tài cai trị.
Khi người đã ra đi lại ồ ạt trở về để tạo điều kiện
hoạt động sinh động hơn, thì khí thế đấu tranh sẽ mang
hướng tích cực hơn. Khi ranh giới địa lý giữa quốc nội và
hải ngoại không còn cách ngăn được người ỏ trong và ngoài
nước, thì vòng cô lập của chế độ sẽ mất hiệu nghiệm,
và phong trào dân chủ sẽ bùng dậy, phát triển nhanh hơn.
Mong sao rằng làn sóng hồi hương tranh đấu sẽ trở thành một
phong trào đấu tranh mới, góp phần đẩy mạnh công cuộc giải
trừ nạn độc tài, tham ô và bất công trên đất nước chúng
ta.
Lâm Thế Nguyên (ĐVDVN)
www.vidan.info
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12459), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Đỗ Kim Thêm - Lý Thuyết Đạo Đức Cho Hoà Giải Chính Trị

Giới Thiệu Sách: Colleen Murphy - A Moral
Theory of Political Reconcialtion, Cambridge University Press,
2010

Vấn đề

Người Việt bắt đầu làm quen với khái niệm "Hoà giải quốc
gia và hoà hợp dân tộc" từ khi có hiệp định Paris, nhưng
nếu theo dõi các xung đột trên thế giới chúng ta sẽ không
ngạc nhiên khi thấy đây là một mối quan tâm chung cho các
nước Nam Phi, Bắc Ái Nhĩ Lan, Sierra Leone, và gần đây nhất
Rwanda, Afghanistan và Irak là những trường hợp điển hình. Dầu
bối cảnh tranh chấp khác nhau, nhưng các nước này đã tìm ra
một căn bản đồng thuận nào để làm phương tiện cho tiến
trình hoà giải, lịch sử, luật pháp hay đạo đức, đó là
vấn đề được đặt ra.
Để trả lời một phần nào cho vấn đề phức tạp này,
Colleen Murphy, giáo sư Triết học tại Đại Học Texas A & M, Hoa
kỳ đã có một công trình nghiên cứu về lý thuyết đạo
đức cho hoà giải chính trị, đó là tác phẩm A Moral Theory of
Political Reconcialtion, do nhà xuất bản Cambridge University Press ấn
hành năm 2010, mà nội dung sẽ được tóm lược sau đây.

Nội dung

Tác giả giới thiệu sách với phần cảm tạ và dẫn nhập.
Sách có hai phần chính, phần I đề ra một khái niệm đạo
đức và ba luận đề chính là tinh thần thượng tôn luật
pháp, tín nhiệm về chính trị và khả năng hành động. Phần
II thảo luận về phương cách cổ vũ cho hoà giải trong điều
kiện thực tế mà ba chủ điểm là lượng giá về tiến trình
hoà giải, hoạt động của các Ủy ban Chân Lý và Hoà Giải và
các Toà án Hình sự quốc tế. Cuối cùng tác giả đề ra
triển vọng cho cách giải quyết hoà giải trong tương lai để
kết luận vấn đề.

Phần dẫn nhập

Nội chiến và đàn áp là một hiện tượng phổ quát nhưng bi
thảm nhất là Nam Phi với hơn 40 năm theo đuổi về chính sách
kỳ thị chủng tộc. Nam Phi đổi mới khi Nelson Madela trở thành
vị tổng thống da đen đầu tiên và quốc hội biểu quyết
thông qua đạo luật Cổ vũ Thống nhất Quốc gia và Hoà giải
(Promotion of National Unity and Reconcialtion Act, No 34 of 1995) để
thiết lập Ủy ban Chân lý và Hoà giải (Truth and
Reconciliation Commission, TRC). TRC do Tổng giám mục Desmond Tutu
lãnh đạo và đạt kết quả là sau hơn 200.000 vụ điều tra
đã có hơn 7.000 trường hợp cá nhân nộp đơn xin ân xá. Thành
tựu của TRC làm cho thế giới kính phục. Để tìm hiểu bản
chất vấn đề hoà giải và kinh nghiệm của TRC tác giả khởi
đầu với định nghĩa về khái niệm về hoà giải chính trị
với bốn đặc điểm chủ yếu.
Một là hoà giải là tha thứ khi nạn nhân bỏ qua những cảm
xúc tiêu cực như giận dữ hay thù oán trước những hành vi sai
trái của thủ phạm. Nhưng làm sao thay đổi thái độ trong mối
quan hệ cá nhân, có khả năng và lòng mong muốn hoà giải là
vấn đề quan trọng hơn cảm xúc. Đây là khởi điểm cho tiến
trình, nhưng thực tế cho thấy tha thứ của nạn nhân không
thể giải quyết vấn đề khi đàn áp là một cơ chế chính
trị mà thủ phạm tiếp tục lạm dụng.
Hai là hoà giải là đề ra một khuôn khổ luật pháp để xây
dựng lại mối quan hệ xã hội và niềm tin cho toàn thể. Vì
không dựa trên thái độ tha thứ của nạn nhân hay sai trái
của thủ phạm, mà vấn đề sẽ do luật pháp quy định nên
khái niệm này quy mô hơn về tầm vóc. Cảm tính không còn là
khởi điểm mà yếu tố khách quan và tổng quát là chủ yếu.
Nhưng khái niệm về niềm tin cũng không có một tiêu chuẩn
chính xác.
Ba là hoà giải là một giá trị về chính trị. Thay đổi thái
độ không phải là đầu hàng của cá nhân hay tập thể trước
chính quyền mà là một quyết định hợp lý về lý trí được
một thể chế chính trị bảo vệ, và vai trò thể chế là
điều kiện tiên quyết. Những khuôn khổ cho hoà giải là bình
đẳng trước pháp luật, thực thi dân chủ, tôn trọng nhân
quyền, dân quyền và tinh thần thưọng tôn luật pháp của chế
độ. Điều kiện này chưa có tại các nước đang chuyển
đổi.
Bốn là hoà giải là sửa đổi những sai lầm trong quá khứ
để tạo lập môt cộng đồng cho hiện tại và tương lai.
Không phải cá nhân, luật pháp hay đạo đức là chủ yếu mà
sự đồng tình của dân chúng trong việc tìm ra ý nghiã chính
trị của cộng đồng trong tiến trình chuyển đổi. Khái niệm
này quá lý tưởng và hướng về tương lai nên khó thuyết
phục để giải quyết cấp bách các vấn đề quá khứ đang
còn đè nặng.
Bốn khái niệm này có ý nghiã tương đối, thì làm sao có thể
áp dụng được trong thực tế? Nếu chấp nhận xung đột cần
được hoà giải, trước hết phải tìm ra khuôn mẩu đặc
trưng nào đã gây ra thiệt hại trong mối quan hệ này, sau đó
là tổn hại nào thuộc về phạm vi đạo đức, cuối cùng là
xây dựng lại mối quan hệ này trở thành mục tiêu cho hoà
giải. Để vượt qua những giới hạn của bốn khái niệm nêu
trên, tác giả xem bối cảnh của Nam Phi là một kinh nghiệm
điển hình, từ đó mới tổng hợp các khái niệm này trong
thực tế là một phương cách thích hợp.
Tác giả kết thúc phần dẫn nhập bằng cách đưa ra một
phương pháp luận cho vấn đề. Hoà giải dù là mối quan hệ
cá nhân nhưng cần được đặt trong trong bối cảnh xã hội và
lịch sử, không thể là một lý thuyết trừu tượng về đạo
đức để áp dụng trong thực tế, mà ngược lại, tìm ra mối
quan hệ trong thực tế trong quá khứ để làm nền tảng cho
tiến trình chuyển đổi. Ba tiêu chuẩn đề ra để phân tích
là tinh thần thượng tôn pháp luật (rule of law) tín nhiệm về
chính trị (political trust) và khả năng hành động (capabilites).
Ba đặc điểm này sẽ là cơ sở tác động (reciprocity agency)
và giúp cho cơ sở đạo đức thành hình (moral agency), bước
khởi đầu trong tiến trình hoà giải chính trị và dân chủ
hoá đất nước.

Chương I

Tác giả dựa theo định nghiã của Lon Fuller về tinh thần
thượng tôn pháp luật trong tác phẩm The Morality of Law
để trình bày. Luật pháp đòi hỏi phải có các tiêu chuẩn
chính. Luật pháp phải tổng quát, quy định rõ điều cấm
đoán và hậu quả, không gây mâu thuẩn, đòi hỏi người dân
những điều có thể làm đưọc, được ban hành để công
luận biết đến trước khi áp dụng, không thể thay đổi
thường xuyên và điểm cuối cùng quan trọng nhất là luật
phải quy định thuần nhất để nhà cầm quyền thi hành cho phù
hợp với thực tế. Đó là đòi hỏi mà nhà lập pháp phải ý
thức khi soạn luật. Chính quyền có tôn trọng luật pháp thì
sẽ tạo niềm tin cho dân chúng thi hành. Nếu cả hai hành động
dựa trên pháp luật thì xã hội sẽ ít bị xáo trộn hơn.
Fuller giải thích tôn trọng lẩn nhau qua luật pháp là một quan
hệ xã hội và là một bổn phận chung về đạo đức.
Thực tế cho thấy bổn phận này bị điều kiện hoá mà
trường hợp vi phạm nhân quyền của Argentina là thí dụ. Chính
phủ tuyên bố là ở Argentina không có tù nhân chính tri, không
ai bị ngược đải hay tra tấn vì tư tưởng chính trị. Chính
quyền luôn cáo buộc chính dân chúng không thi hành luật nên
gây xáo trộn. Thực tế cho thấy từ năm 1976 đến 1983 đã có
hơn 300.000 người mất tích. Đây không phải là một răn đe cá
nhân mà là một chính sách có hệ thống. Chính quyền luôn phủ
nhận việc thủ tiêu người đối kháng và xác nhận có những
trường hợp cá biệt là sai lầm đáng tiếc. Nhưng thực tế
xã hội bao trùm không khí sợ hải và bất ổn vì chính quyền
và dân chúng không còn tin nhau. Từ đó đưa tới tổn hại chung
về mặt đạo đức.
Theo tác giả, Fuller chỉ đề ra một khiá cạnh của vấn đề.
Chúng ta không phải tôn trọng luật bởi vì luật là luật và
chính là cứu cánh của luật pháp là xây dựng tự do và phát
triển nhân phẩm. Đó là khái niệm của Joseph Raz mà tác giả
giới thiệu để bổ sung cho định nghiã của Fuller.
Raz chia tinh thần thượng tôn pháp luật làm hai loại. Thứ
nhất là luật pháp phải rõ ràng, ổn định, công khai và quy
định thái độ phải thi hành. Thứ hai là cơ quan chấp pháp
không thể tước đoạt khả năng của luật pháp trong thực
tế. Luật pháp sẽ vô hiệu khi chính quyền không làm gương thi
hành pháp luật, nên cần phải giới hạn quyền lực của cơ
quan chấp pháp. Raz thí dụ công dụng của luật pháp như con dao
sắt, dao cắt tốt thì luật pháp cũng có những công dụng
tương tự. Cả hai Fuller và Raz xác nhận vai trò thượng tôn
luật pháp, nhưng Fuller đề cao vai trò cá nhân như một đối
tác có trách nhiệm trong khi Raz cho là chính cơ quan chấp pháp
cần đóng vai trò gương mẩu hơn để bảo vệ tự do cá nhân
và nhân phẩm.
Phê bình Fuller và Raz, tác giả cho là ý kiến cả hai không bảo
đảm được việc thi hành pháp luật, mà chỉ nêu lên những
điều kiện để thi hành. Lịch sử đã chứng minh là luôn luôn
có xung đột giữa tinh thần thượng tôn pháp luật vì để theo
đuổi cứu cánh vô đạo đức. Tại sao dân chúng phải tôn
trọng luật pháp khi không phù hợp với họ và làm cho họ
khiếp sợ? Chính quyền khủng bố, tạo một khung cảnh bất
ổn, thì dân chúng làm sao có thể tiên đoán những gì sẽ xãy
ra cho họ? Tác giả nêu lên nhiều thí dụ để dẩn chứng
những tác hại của chế độ toàn trị.
Chính quyền độc tài luôn đề cao bản sắc dân tộc và
truyền thống lịch sử, nhưng ít đề cập tới tinh thần
thượng tôn luật pháp, vì tự bản chất họ không tôn trọng,
nhưng họ lại đủ khôn ngoan để tìm cách tránh những chế
tài quốc tế, nhất là khi đàn áp trở nên có hệ thống, thí
dụ như họ tìm cách khủng bố riêng lẻ và tránh gây tác
động mạnh đến dư luận quốc tế. Vì ý thức được tính
chính thống cuả chính quyền càng tùy thuộc vào luật pháp nên
họ cũng nổ lực tạo bề mặt chính thống của mình mà Bắc
Ái Nhĩ Lan và Nam Phi là thí dụ. Các chánh án tại Nam Phi tuyên
thệ và bảo vệ công lý, nhưng thực tế họ không thể làm
tròn chức năng và không dám bày tỏ công khai sự tương phản
giữa bất công của chế độ và bổn phận. Sau này khi ra
trước các buổi điều tra của TRC, họ tìm cách chạy tội khi
cố chứng minh đã làm giảm bớt bất công qua các biện pháp
xử lý. Tác giả thực tế hơn khi cho rằng tôn trọng pháp
luật không thể phòng chống bất công một cách hữu hiệu,
nhưng chỉ có thể giới hạn một phần nào, khi mà ý thức
công luận lên cao và bất công được công khái hoá.
Tác giả phê bình Fuller là lý tưởng hoá vấn đề. Fuller nói
rằng khi chính quyền nói với ngưòi dân: „Đây là luật, anh
phải thi hành. Nếu anh làm theo thì anh sẽ được chúng tôi
đảm bảo là đó là l2uật sẽ áp dụng cho thái độ của
anh". Nếu nói như vậy chỉ làm giảm đi tính cách hổ tương
mà chính quyền nên nói là "Đây là chuyện cấm, anh nên tránh
làm, nếu làm anh sẽ bị trừng phạt".
Điều kiện này sẽ không có được khi không có hình ảnh nhà
làm luật công minh trong lòng người dân mà chỉ có người
cảnh binh cầm súng đang đe doạ. Cá nhân theo đuổi mục tiêu
của mình trong xã hội, mong có cơ hội bày tỏ ước vọng và
có thể tiên đoán được thái độ của người khác. Nếu nhà
làm luật tạo ra khuôn khổ này thì người sử dụng vũ khí
chưa có thói quen sử dụng. Họ chỉ quen ra lệnh và tuân lệnh,
bất tuân là họ nổ súng, họ có kinh nghiệm huy động thuộc
hạ tuân phục, không ai đòi hỏi họ phải tuân theo một cái
gì, kể cả những gì mà họ công bố và họ không có thói quen
thảo luận.
Tác động hai chiều trong mối quan hệ luật pháp tạo ra sức
mạnh luật pháp, nhất là khi cả hai phiá cùng nổ lực theo
đuổi mục tiêu chung. Mục tiêu của pháp luật không phải là
theo đuổi quyền lợi cá nhân hay của ý chí của chính quyền
mà công bình giửa chính quyền và người dân trong khuôn khổ
luật pháp, mà hai bên đối cùng nhau hợp tác trong quan hệ
thực tế.
Dù phê bình Fuller quá thiên hình thức, nhưng tác giả không
đề cao luật nội dung, mà cho là tác động hỗ tương giữa
người dân và chính quyền thông qua luật pháp là chủ yếu. Nó
sẽ tạo niềm tin, đó là điểm mà tác giả tiếp tục phân
tích.

Chương II

Trong khi học giới và chính giới cho là xây dựng niềm tin là
một điều kiện tiên quyết, tác giả lập luận không nên coi
niềm tin là một phương tiện, mà phải tìm xem chúng ta tin vào
cái gì và có hợp lý không. Nói chung, niềm tin trước hết là
một thái độ hướng về một mục tiêu, ước vọng lạc quan
hướng về khả năng và thiện chí của người được tín
nhiệm về một hành vi trong tương lai. Uớc vọng nào cũng là
sự công nhận có mức độ, vì trong thực tế không ai tin ai
một cách mù quáng trong tất cả mọi lãnh vực và lâu dài. Tác
giả bàn đến mối quan hệ giữa tin tưởng và thất vọng và
phân biệt niềm tin có thể và không có thể luận giải
được. Dựa trên khái niệm chung tác giả đào sâu về niềm
tin liên hệ đến chính trị.
Niềm tin về chính trị là một thái độ lạc quan về khả
năng và thiện chí của chính quyền. Người dân vừa là một
chủ thể có trách nhiệm, hiểu biết mà còn cần có thiện chí
đóng góp để phát triển mối quan hệ. Về phía chính quyền
cũng cần có khả năng và thiện chí tương tự. Chính quyền
kỳ vọng là người dân hiểu biết và có thể quyết định
những vấn đề của đời mình trong khuôn khổ luật pháp,
không chờ đợi một lời khuyên hay chỉ thị nào về phiá
chính quyền. Nhưng tham nhũng, thiếu khả năng và không tôn
trọng pháp luật, kể cả nhà làm luật, là những thí dụ
điển hình về sự mất tin tưởng của dân chúng. Niềm tin về
chính trị có nhiều mức độ khác nhau, có thể là mù quáng
tuyệt đối hoặc hoàn toàn không tin tưởng nhau về bất cứ
một vấn đề nào. Nhưng có thể một thành phần dân chúng tin
tưởng về khả năng và thiện chí giải quyết của tầng lớp
nào đó trong chính quyền. Tình trạng lý tưởng nhất là sự
đồng thuận của toàn thể nguời dân và tổn hại trầm trọng
nhất khi chính quyến còn không khả năng kiểm soát xã hội.
Niềm tin về chính trị có giá trị đạo đức không? Tác giả
cho là khó có thể lập luận như vậy khi niềm tin giúp cho cá
nhân hay một tập thể dể dàng trong việc thực hiện mục tiêu
của mình. Thiếu niềm tin về khả năng và thiện chí là vấn
đề được đặt ra, nhưng quan trọng hơn là giá trị của tác
động hổ tương. Trong xã hội dân chủ điều này có nghiã là
người dân cũng có khả năng và cơ hội làm việc như các quan
chức của chính phủ. Các chế độ độc tài thường lập
luận là trình độ dân trí còn thấp kém, chưa đủ khả năng
để hành sử quyền công dân nên phủ nhận hoặc hạn chế các
quyền cơ bản, thí dụ như quyền đầu phiếu. Thiếu thiện
chí đưa tới thiếu tôn trọng nhau trong sinh hoạt chung, nhưng
nếu cho rằng cả hai không khả năng, đáng nghi ngờ nhau cũng
cần có biện minh. Hy vọng đến từ hai phiá thì nổ lực thực
hiện cũng phải đến từ hai phiá. Trong bối cảnh hoà giải
thì vấn đề tín nhiệm được coi là một quan tâm hàng đầu,
sau đó thì vấn đề giá trị đạo đức sẽ đặt ra.
Tác giả đặt vấn đề thái độ đáp ứng trong việc cảm
thông nhau. Đây là bước khởi đầu thúc đẩy cá nhân tự
chúng tỏ mình là một chủ thể có trách nhiệm, từ đó đáng
được trong cậy nhiều hơn. Sự trông cậy này sẽ kéo theo
lợi ích lớn hơn. Ngườì được tín nhiệm thích thú hơn khi
được tín nhiệm và sẽ tạo những thái độ thích ứng hơn
khi mối quan hệ trở nên minh bạch
Lập luận này gặp nhiều phản biện vì môi trường tham nhũng,
không tôn trộng luật pháp và không có đạo đức xã hội. Khi
nghi ngờ làm tránh được những tốn hại cho cá nhân, thì nghi
ngờ trở nên chính đáng và hợp lý. Vấn đề là trong địều
kiện nào là có tín nhiệm, điều kiện nào là không, cũng cần
được luận giải. Tác giả nêu trường hợp Irak làm thí dụ,
các quan chức chỉ lo giử quyền lợi của mình do chế độ mang
lại và không thi hành luật, trong khi dân chúng Irak thấy công an
bất cứ đâu chỉ muốn tránh đi để được yên thân. Thiếu
khả năng và thiện chí làm cho kỳ vọng tiêu tan và niềm tin
không thể xây dựng. Càng khó khăn hơn khi giửa những người
trong cộng đồng lại không cùng chung một truyền thống lịch
sử, ngôn ngữ và văn hoá như tại Irak
Mối quan hệ giữa người dân và chính quyền quá phức tạp,
nên nội dung tín nhiệm cần phải cụ thể hoá. Đánh giá một
trường hợp cụ thể nào cũng bị lệ thuộc vào bối cảnh
chung của xã hội, nên ý tưởng này tương đối và không thể
nào áp dụng trong toàn thể sinh hoạt. Dù bị điều kiện hoá
trong từng tình huống, nhưng không vì thế mà làm mất đi sự
tương kính và kết ước chung và tổn hại đến mối quan hệ
chung.
Làm sao biện giải nội dung của tín nhiệm? Chúng ta không tin
vì người được tín nhiệm đáng được tin, mà quan trọng hơn
vì họ sẽ có khả năng và thiện chí gây chuyển biến tích
cực như ta mong đợi. Cần phân biệt tín nhiệm và kỳ vọng.
Tín nhiệm về chính trị là kỳ vọng mà người được tín
nhiệm sẽ đáp ứng. Kỳ vọng này theo tác giả cũng là một
thái độ cần biện giải có hợp lý không. Khi chế độ độc
tài bắt người trái phép và vô trách nhiệm trước người
mất tích, mà tham nhũng và bất tài là nguyên nhân, nên vấn
đề tín nhiệm không thể luận giải. Trong một xã hội có
nhiều chủng tộc, không có niềm tin và đáp ứng không minh
bạch thì bất tín nhiệm nhau là một quyết định hợp lý.
Thiện ý tốt đẹp cho ngưòi khác phải có nền tảng làm khởi
điểm, đó là một quan tâm chung trong một thế giới tương
thuộc. Nghịch lý xảy ra trong khi chúng ta cần phải quan tâm
đến quan điểm của người khác và suy đoán họ có khả năng,
hiểu biết và thiện chí trong hành động, thì vô cảm trở
thành hiện tượng phổ biến trong xã hội. Khi niềm tin chung cho
xã hội không còn, tác giả cho là phát huy khả năng hành động
để xây dựng lại mối quan hệ chính trị là vấn đề cần
luận giải.

Chương III

Khả năng nào cần có để cải thiện những tác hại do thể
chế mang lại? Khả năng là gi? Tác giả phân biệt bốn loại
khả năng chính: Khả năng được tôn trọng, khả năng được
công nhận là một thành viên trong cộng đồng chính trị, khả
năng là một tham dự viên có hiệu năng trong sinh hoạt xã hội
và khả năng để sinh tồn và thoát cảnh nghèo đói. Khả năng
có liên hệ đến tự do và cơ hội cá nhân trong hành động.
Armartya Sen và Martha Nussbaum đã triển khai khái niệm này và
gọi là personal, social and environmental conversion factors.
Hạnh phúc cá nhân do nhiều thành tố, thí dụ cá nhân được
tôn trọng, được nuôi dưởng và giáo dục tốt, đây là
những thuận lợi cơ bản. Dù bối cảnh tự do tối cần thiết
cho phát triển khả năng, nhưng chưa đủ. Sen thí dụ xe đạp
là một phương tiện di chuyển, nhưng không thể giúp cho người
khiếm tật vì họ không sử dụng được. Ngược lại, một
người có khả năng sử dụng, thì xe đạp lại không thể là
phưong tiện giúp họ vì điều kiện giao thông cho xe đạp không
có. Sự khác biệt về khả năng cá nhân và hoàn cành xã hội
là vấn đề mà tác già dùng thí dụ của Sen để dẫn chứng
Tác giả phân biệt hai loại khả năng nội tại và ngoại
cảnh. Ngoại cảnh giúp cho cá nhân hành động trong thực tế.
Nhưng tác giả cho là xác định khả năng và cơ hội cho từng
cá nhân rồi so sánh với cá nhân khác cũng là vấn đề. Khả
năng có hai loại giá trị, một là phương tiện, hai là tự
tại. Là một phương tiện khi khả năng có thể kết hợp với
tự do. Có tự do thì khả năng có cơ hội phát triển, khả
năng càng lớn thì tự do sẽ giúp dể thực hiện những điều
mong ước. Khả năng có giá trị tự tại khi đặt mối quan hệ
khả năng với công lý. Con người sống trong xã hội như là
một tác nhân, được hưởng tự do để sống hoà hợp với
người khác trong tinh thần thượng tôn luật pháp và tín nhiệm
chính trị. Nhưng mối quan hệ khả năng và công lý đặc biệt
hơn. Thiếu khả năng thì vi phạm công lý sẽ trầm trọng hơn.
Muốn đòi hỏi công lý người ta phải có khả năng nhận diện
công lý. Không luận giải được bất công về phân phối lợi
tức và tài nguyên thì không thể đòi hỏi công bình trong chính
sách. Tác giả áp dụng khái niệm chung này vào trong điều
kiện của hoà giải chính trị.
Có hai lý do để áp dụng khả năng trong hoà giải. Khả năng
cá nhân liên hệ mật thiết đến thể chế, vì thể chế xác
định cơ hội cá nhân và mức độ bất công trong mối quan hệ
xã hội. Ba ý niệm bất công chính trong xã hội độc tài theo
tác giả là sử dụng bạo lực, cưởng chế kinh tế và tạo ra
bất công giửa các đoàn thể.
Sử dụng bạo lực có bốn hình thức là hãm hiếp, cắt bỏ
tay chân, tra tấn vả giết người mà tất cả hủy diệt khả
năng của cá nhân từ thể xác cho đến tinh thần, và tù nhân
chính trị là một bằng chứng, vì dầu họ còn sống nhưng sau
khi được tha thì coi như đã chết. Nạn nhân không còn tự coi
mình là một con người giá trị trong cộng đồng nửa, chỉ mơ
ước không còn bị tra tấn trong tương lai. Các biện pháp trị
liệu tâm thần không hiệu quả hoặc không có. Tác hại hơn,
chế độ không những trừng trị nạn nhân, mà gia đình, thân
nhân và đoàn thể liên hệ cũng bị ảnh hưỏng nặng nề, như
kinh nghiệm Nam Phi và El Salvador chứng minh. Sử dụng bạo lực
cũng tác hại chung về mặt xã hôi và kinh tế. Châu Phi dồn
tiền cho các xung đột vũ trang kể từ 1990 trở đi với cái
giá là 300 tỷ, một con số mà các định chế quốc tế phải
bỏ ra để giúp họ trong cùng thời kỳ, trong khi Châu Phi cần
tiền cho giáo dục, y tế và làm mất nhiều cơ hội phát triển
cho cá nhân và xã hôi.
Cưởng chế kinh tế là tác hại thứ hai mà tác giả trình bày.
Có hai khía cạnh cuả cưởng chế kinh tế là theo thực tế và
luật pháp. Tại Nam Phi, luật pháp phân biệt khắc nghiệt
quyền sử dụng taxi, xe cứu thương, xe buýt, thang máy, công
viên, nhà thờ, nhà hàng, trường học v.v. Cơ hội làm việc cho
người da đen trong khu vực da trắng không có. Bất quân bình
về phân phối lợi tức quá trầm trọng khi lương một công
nhân xây dựng da trắng hơn sáu lần người da đen, công nhân
hầm mỏ da trắng kiếm tiền gấp 20 lần người da đen. 80% dân
da đen sống dưới mức tối thiểu, nên dốt nát, bịnh tật và
tỷ suất tử vong cao là hiển nhiên. Không có cơ hội phát
triển khả năng và tham gia sinh hoạt xã hội, đây là một sĩ
nhục nhân phẩm được thể chế hoá. Hậu quả là người da
đen không còn tự tin. Sợ hãi lo âu không là vấn đề cá nhân
mà còn tác động đến gia đình. Gia đình không thể giúp cá
nhân và ngược lại để vuợt thoát hoàn cảnh. Thảm trạng
này tạo ra bất công trong việc phát triển bản sắc của các
đoàn thể xã hội.
Đối xử bất công giữa các đoàn thể làm cản trở phát
triển bản sắc cộng đồng và khả năng cá nhân là tác hại
thứ ba. Nếu bản sắc của sắc tộc không duy trì và phát
triển, tất nhiên sẽ ảnh hưởng đến khả năng của thành
viên qua nhiều hình thức khác nhau. Thí dụ như quyền công dân,
phong tục, tâp quán, ngôn ngữ, tình cảm gắn bó, cảm giác quen
thuộc, và nhiều yếu tố khác tạo nên bản sắc. Mối quan hệ
giửa phát triển bản sắc trong các xung đột sắc tộc mà Bắc
Ái Nhĩ Lan là một thí dụ. Khuôn mẩu văn hoá giữa Tin Lành và
Công giáo cho thấy sự phân hoá trầm trọng mà hôn nhân giửa
hai người khác tôn giáo là chuyện ngoại lê.
Tất cả những loại bất công này làm trở ngại cho sự phát
triển khà năng của cá nhân và xã hội mà hệ quả trầm
trọng là bất công càng gia tăng và đạo đức càng suy đồi.
Do đó luật pháp là phương tiện cần đặt ra trong tiến trình
hoà giải để đạt cứu cánh đạo đức. Nhưng làm sao tìm
hiểu rõ được tình hình?

Chương IV

Để tìm hiểu vấn đề lượng giá về tiến trình hoà giải
chính trị, tác giả không dựa trên lý thuyết ở phần I mà
luận giải, nhưng tìm ra những đóng góp trực tiếp và gián
tiếp cho hoà giải để xây dựng lại mối quan hệ chính tri.
Điều kiện trực tiếp là tiến trình phải hữu hiệu, làm gia
tăng hiệu năng cầm quyền của nhà lãnh đạo và nâng cao trình
độ dân chúng. Ngoài ra có những đóng góp gián tiếp mà hy
vọng và xác nhận nhu cầu hoà giải là thí dụ.
Hy vọng là gì? Hy vọng phản ảnh một thái độ lạc quan về
một mơ ước sẽ thành tựu. Hy vọng không là những ý nghĩ mà
biểu hiện trong hành động thực tế và có tác động đến
môi trường mà tác giả goị là một agential stance. Hy vọng
cần có sáng tạo nhưng cũng phải thực tế khi cộng đồng có
quá nhiều mục tiêu tương phản. Hy vọng làm gia tăng khả năng
và thúc đẩy niềm tin, đó là một khởi đầu, nhưng chưa là
điều kiện đủ vì còn cần đến xác nhận nhu cầu đổi
mới.
Phủ nhận nhu cầu đổi mới thì hy vọng trở thành mơ hồ.
Phủ nhận có nhiều hình thức, hoặc quyết liệt, hoặc chung
chung của dân chúng và chính quyền. Cả hai né tránh thảo luận
những sự thật mà Argentina là thí dụ. Không những chính
quyền phủ nhận các biện pháp tàn ác vì áp lực dân chúng và
quốc tế không đủ mạnh và nạn nhân cũng né tránh vì cảm
thấy không thể đối đầu với bạo lực. Chính quyền cho là
có những sai lầm cục bộ và nạn nhân chỉ muốn quên đi cho
yên chuyện. Thái độ của chính quyền trong việc xác nhận hay
phủ nhận các tội ác đều tùy thuộc vào phản ứng của nạn
nhân, nhưng cả hai phủ nhận tầm quan trọng của vấn đề làm
vi phạm trầm trọng hơn. Cuối cùng, cả hai không thể thúc
đẩy nhau để công nhận nhu cầu hoà giải.
Tôn trọng luật pháp, tin tuởng nhau về khả năng và thiện chí
sẽ phát huy cơ sở đạo đức mà tác giả gọi chung là moral
agency, một vấn đề cần phải tôn trọng và phát huy. Dù có
luật lệ tôn trọng nhân quyền nhưng vi phạm đã diễn ra một
cách có hệ thống và công tác chấp pháp không hữu hiệu,
không ai có thể tác động tích cực cho ai và bi quan là một
thái độ hợp lý. Hoạt động của người dân và chính quyền
đặt trong sự kiểm soát của pháp luật như Fuller đã đề ra,
nhưng phải thực thi trong điều kiện nào thì đó là vấn đề.
Tác động hổ tương là một nguyên tắc đạo đức chung. Dù
luật pháp đã có, nhưng chưa làm cho người dân tuân theo khi
chính quyền không tạo điều kiện để luật được áp dụng
công minh mà lại dùng luật chỉ để lo bảo vệ cho chế độ.
Niềm tin vào sức mạnh của luật pháp cũng quan trọng như
niềm tin liên hệ đến chính trị. Sự phán đoán của từng cá
nhân là chủ yếu nhưng vấn đề không đơn giản trong thực
tế vì thường thì người dân không xác định được quyền
của mình trong hệ thống luật pháp là thế nào.
Niềm tin về chính trị đòi hỏi người dân là được có cơ
hội trao đổi ý kiến và chính quyền nên cởi mở trong các
quan điểm dị biệt. Tin tưởng khả năng và thiện chí chung và
đáp ứng nhau trong thực tế là yêu cầu nhưng baọ lực, tham
nhũng và không minh bạch trong quan hệ là trở ngại. Cụ thể
cần nhất là mức độ ràng buộc về mặt pháp luật.
Mức độ tuân thủ luật pháp của người dân và chính quyền
sẽ thay đổi trực tiếp đến tiến trình. Khả năng của cá
nhân sẽ thay đổi khi cấu trúc xã hội thay đổi, tạo cho
người dân là một thành viên thực sự được tôn trọng trong
cộng đồng, một tác nhân có hiệu năng trong sinh hoạt xã
hội. Nếu đạt được thì gia đình và xã hội trở thành một
mạng lưới tương thuộc và cá nhân sẽ phát triển khả năng.
Nhu cầu hoà giải là cải cách mối quan hệ, nhưng thực tế
phức tạp nên vấn đề đòi hỏi không những là lượng giá
mà phải hiểu biết nhu cầu ưu tiên. Trừng phạt thủ phạm là
chính nhưng tìm ra sự thật là quan trọng hơn, như kinh nghiêm
tại Nam Phi. Chọn lựa một phương cách thích hợp là làm sao
vừa tôn trong luật pháp vừa đạt được mục tiêu hoà giải
và có giá trị đạo đức.
Tuân thủ các cơ sở đạo đức trong tinh thần hỗ tương
(respect for moral agency and reciprocity) có hai giá trị đạo đức.
Thứ nhất là không nên xem ngưòi dân và chính quyền như là
một phương tiện để đạt được mục tiêu hoà giải mà
chính họ là cứu cánh quyết định hoà giải. Thứ hai là tinh
thần hổ tương có ảnh hưởng đến cá nhân và xã hội. Hợp
tác chỉ có giá trị khi có sự đóng góp trong tinh thần chia
sẻ trách nhiệm chung. Nhưng làm sao xác nhận ưu tiên chung? Có
hai loại ưu tiên, thứ nhất là tầm mức của mối quan hệ
cần được đổi mới và các hậu quả sẽ xảy ra. Thứ hai là
tìm cách loại trừ những nhu cầu không cần thiết. Nhưng vấn
đề được áp dụng như thế nào qua hoạt động của TRC?

Chương V

TRC không phải là một đặc thù của Nam Phi mà từ hơn ba thập
niên qua cũng là một mô hình tại Argentina, Sri Lanka, Ghana, Haiti,
Guatemala, Chile, Philippines, Uganda, El Salvador, Peru và Sierra Leone.
Những trở ngại đã thảo luận ở phần I được tác giả
đặt ra trong bối cảnh chuyển tiếp để xem TRC có thể phát
huy khả năng tôn trọng đạo đức, xây dựng lại bản sắc
đoàn thể xã hội và tình cảm gắn bó cho cộng đồng không,
điều mà tác giả gọi chung là respect for moral agency.
Mỗi thành viên trong xã hội là một tác nhân cho cơ sở đạo
đức. Khả năng cá nhân có ba hình thức. Khả năng thứ nhất
là công nhận và áp dụng lập luận đạo đức của người
khác. Hiểu và giải thích được thì mới công nhận giá trị
chung về đạo đức đề áp dụng. Khả năng thứ hai là hiểu
được những cảm xúc của người khác. Cùng cảm thông nhau
trong bất hạnh, chia sẻ những tổn thương sẽ giúp tìm ra
những phương cách đối ứng thích hơp. Khả năng thứ ba là
thúc đẩy cho người khác lập luận đạo đức. Ba khả năng
này giải thích tại sao đạo đức tại Nam Phi bị suy đồi.
Tác giả dẫn chứng tác phẩm của Antjie Krog, một ký giả Nam
Phi đã theo dỏị các phiên điều tra tại TRC làm thí dụ. Krog
tường thuật các đối xử nhẩn tâm với các nạn nhân với
tất cả những bi thương cùng cực.
Krog phẫn nộ: „Ai gây nên nổi và lý do tại sao? Tại sao
chúng ta có thể mất nhân tính trước những con người bình
thường mà chúng ta gặp hàng ngày trên đường phố, trên xe
buýt hay tàu hoả, những người qua mà cơ thể và quần áo
biểu hiện nghèo đói và làm việc cực nhọc? Trước con
người đáng quý mến mà chúng ta lại đối xử như họ một
đống rác, tệ hơn con chó?". Đó là câu hỏi mà mọi người
có trách nhiệm trong chế độ phải trả lời. Vô cảm tại các
nước độc tài là hậu quả, nhưng đâu là nguyên nhân làm các
khả năng nhạy cảm về đạo đức suy yếu?
Tác giả trả lời vấn đề do từ khủng hoảng bản sắc cá
nhân và cộng đồng mà xung đột tôn giáo taị Bắc Ái Nhĩ Lan
là một thí dụ khác. Mổi năm có đủ loại các cuộc biểu
tình của tất cả các đoàn thể, mà năm 2003 có đến 3.100
cuộc là thí dụ. Đặc biệt nhất là các cuộc tuần hành của
Tin Lành nhằm hồi tưởng những biến cố lịch sử quan trọng
trong năm, thứ nhất là ngày 1.7 để tưởng niệm chiến thăng
muà hè 1916 và sự hy sinh của nhiều quân nhân Bắc Ái Nhĩ Lan
và thứ hai là ngày 12. 7 để kỷ niệm ngày chiến thắng của
lực lượng William đánh bại đạo quân Công giáo của vua James
vào năm 1690. Biểu tình để tưởng niệm mà còn kèm theo nhạc
điệu oai hùng làm cho người Công giaó có cảm tưởng họ đang
bị Tin Lành lấn áp. Vì có nhiều xung đột và gây nhiều
người chết khiến họ áp lực chính quyền không cho đoàn
tuần hành được đi qua khu vực của Công giáo. Những dị
biệt bản sắc tôn giáo của hai cộng đồng do lịch sử để
lại mà ký ức tập thể đã tạo nên bản sắc. Ký ức tạo
nên một khuôn mẩu hành động cho mục tiêu tôn giáo trong hiện
tại và tương lai. Lịch sử cộng đồng tạo thành một định
mệnh chung cho tất cả thành viên, mà không thể tránh được
những cảm xúc do hãnh diện hay đau buồn. Cảm xúc nào cũng
bị đãi lọc qua thời gian và để lại những nét đặc trưng
nhất cho đoàn thể, mà biểu tình là một thể hiện.
Tác giả đưa ra hai khiá cạnh, một là tìm ra giới hạn của
các thành viên và hai là tìm ra những khuôn mẫu đã làm suy
yếu tác động đạo đức của cộng đồng. Những hiểu biết
và hồi ức này chỉ có giá trị mức độ. Hồi tưỏng bất
công quá khứ là vấn đề cần thiết nhưng lại là một cơ
hội tìm lại bản sắc. Không thể loại trừ ký ức cá nhân ra
khỏi tập thể và ký ức tập thể là một khởi đầu. Quá
khứ phải được nhớ lại là một tiến trình chọn lọc để
giúp cho cộng đồng tạo một ký ức chung đáng lưu giử.
Trước vấn đề này thì TRC có thể đóng góp gì?
TRC là một diễn đàn cho nạn nhân, sưu tầm các tự sự làm
thành tài liệu lưu giử, so chiếu các tố giác của nạn nhân
với thực tế và tìm ra sự thật. TRC còn là một cơ hội, môi
trường tác động cho sự chuyển hoá mà những tự sự của
các thành viên gây ảnh hưởng sâu đậm, dù tài liệu về do
TRC sưu tầm chỉ có giới hạn giá trị về thời gian. Trong báo
caó chung quyết TRC xác nhận trước công luận là chế độ
phân biệt chủng tộc chỉ có thể được duy trì do sử dụng
bạo lực.
Tác giả tự nhận việc phân tích còn mơ hồ khi đưa ra ba quan
tâm chính. Dù làm việc liêm chính và tìm ra và chấp nhận sự
thật, nhưng giá trị của những tài liệu của TRC này chỉ có
giai đoạn và cá nhân. Không có gì đảm bảo là TRC sẽ làm
tròn chức năng vì còn có những điều kiện khác gây ảnh
hưởng đến khả năng của TRC, thí dụ như khả năng chuyên
môn của các điều tra viên, phương cách tổng hợp và lượng
giá bằng chứng, hợp tác cuả nạn nhân và đồng tình của
công luận. Tính chính thống của TRC cũng còn là vấn đề cần
thảo luận, nhưng báo cáo chung quyết của TRC có ảnh hưởng
nhất định đến công luân. Do đó, chủ yếu là làm sao phát
triển khả năng cơ sở đạo đức và xác định lại ký ức
tập thể.

Chương VI

Trước khi luận giải về vai trò của các Toà án Hình sự
quốc tế tác giả bàn đến hoàn cảnh các xã hội đang chuyển
hoá và dùng luận đề của Fuller để trưng dẩn. Luật là một
khuôn khổ chung để mọi người tự điều hành. Nhưng điều
kiện này chưa có đủ khi lạm dụng luật pháp của chính
quyền và vô cảm của dân chúng đã quá trầm trọng mà
Argentina, Nam Phi và Bắc Ái Nhỉ Lan là thí dụ.
Dù luật pháp Argentina được ban hành nhưng không ai tuân thủ.
Quyền lực chính quyền bắt nguồn từ đảo chính và sao đó
tìm cách gia tăng ảnh hưởng bằng nhiều cách và cuối cùng
các chánh án chỉ có nhiệm vụ hợp thức hoá tính chính thống
của chế độ. Khi chính quyền làm thế thì dân chúng chỉ còn
trốn thuế, buôn lậu và lo hối lộ. Tất cả mọi người
đều muốn sống tốt đẹp hơn, nhưng không ai được thúc
đẩy để theo đuổi mục đích này.
Nam Phi thiếu khả năng để duy trì luật pháp, vì chế độ
cảnh sát trị nên Nam Phi chỉ đào tạo được nhiều mật vụ
nhưng kém khả năng trong thủ tục điều tra hình sự và thu
thập bằng chứng. Toàn bộ nhân viên cần được trao dồi
nghiệp vụ cho nhu cầu mới.
Tình hình Bắc Ái Nhĩ Lan cũng không thể khá hơn và sự bất
tín nhiệm của các lực lượng quá khích Công giáo từ 1922-2001
là thí dụ. Công giáo không hề hợp tác với cảnh sát là một
truyền thống lịch sử và cảm tưởng thù nghịch vẫn còn đè
nặng cho đến ngày nay, cho dù cam kết của Anh là sẽ cải
thiện hệ thống cảnh sát.
Trước tình hình này thì Toà án Hình sự quốc tế có thể
đóng góp gì? Tác giả giới thiệu ba trường hợp là Toà án
Hình sự quốc tế Nam Tư cũ (International Criminal Tribunal for the
former Yugoslavia, ICTY), Toà án Hình Sự quốc tế Rwanda
(International Criminal Tribunal for Rwanda, ICTR), và Toà án Hình sự
quốc tế (International Criminal Court, ICC). Các toà này xét xử
các vi phạm nhân quyền quốc tế theo công ước Geneva, luật
chiến tranh, diệt chủng và tội ác chống nhân loai. ICTY và ICTR
do Hội Đổng Bảo An thiết lập và ICC do một hiệp ước của
104 nước thoả thuận. Các Toà án Hình sự khác tại Sierra
Leone, Timor, Kosovo, Bosnia và Cambodia là một loại toà tổng hợp
với sự tham dự của quốc tế và quốc gia. Điạ điểm xét
xử là các nơi đã xãy ra và ngân sách là do sư đóng góp tự
nguyện của các quốc gia và tổ chức quốc tế. Hiện nay có 25
nước đã có toà án loại này.
Tác giả bi quan về vai trò cuả Toà án Hình sự quốc tế vì
lý do ngân khoản hạn hẹp và hiểu biết giới hạn về các
vấn đề văn hoá, ngôn ngữ địa phương và tính chính thống
của toà, tuy thế toà có những tác động tích cực cần thiết
cho giáo dục về tinh thần thượng tôn pháp luât, đặc biệt
là tuân thủ luật về thủ tục và những tiêu chuẩn luật
pháp được quốc tế công nhận. Nguyên tắc suy đoán vô tội,
không trì hoản xét xử, phương cách thu thập và đánh giá
bằng chứng, đối xử với thủ phạm trong suốt thời kỳ xét
xử theo đúng thủ tục là chủ yếu. Toà án nêu gương xét xử
cẩn trọng, nghiêm minh và gây niềm tin cho dân chúng. Sự yên
tâm của người dân là từ nay khi bị bắt không sợ bị tra
tấn, bị kết tội không có nghiã là chờ chết và hợp tác
sẽ không còn nguy hiểm cho thân nhân.
Nhưng tác giả cũng dè dặt hơn khi đề cao vai trò giáo dục
của toà. Toà án không thể giải quyết được mọi vấn đề
xã hội mà Nam Phi là một điển hình. Tính chính thống của
toà án chỉ có đuợc khi phù hợp với quan điểm chính trị
của địa phưong. Gây phe nhóm và tham nhũng của các viên chức
quốc tế mang tác dụng ngược lai. Hiệu năng của luật thủ
tục cũng đáng nghi ngờ. Sơ suất của luật thủ tục làm cho
thủ phạm được tha, gây công phẩn cho nạn nhân, không taọ
niềm tin cho việc hợp tác trong tương lai và không tác dụng
trừng phạt thủ phạm. Cộng đồng quốc tế cũng không thể
đóng góp nhiều hơn.
Các nhu cầu tái thiết khác cấp bách cũng như hoà giải. Vần
đề là phải chọn lưạ ưu tiên nào, giáo dục, y tế hay luật
pháp trong tiến trình chuyển hoá. Giả cả và hiệu năng để
theo đuổi là vần đề cần đặt ra.

Kết luận

Mô hình hoà giải của Nam Phi là xây dựng lại mối quan hệ
chính trị và đòi hỏi sự hợp tác trong tôn trọng, Cá nhân
cần có cơ hội đóng góp khi nhân quyền được bảo vệ,
được công nhân là thành viên trong trong cộng đồng và là tác
nhân có khả năng, trách nhiệm và thiện chí. Xây dựng niềm
tin, phát huy khả năng của chính quyền và dân chúng trong tin
thần thượng tôn luật pháp là bước khởi đầu. Tác động
hổ tương sẽ tạo cơ sở đạo đức và phát huy dân chủ.
Mổi xã hội chuyên đổi có những hoàn cảnh đặc thù, nên
hoà giải là một tiến trình phức tạp và năng động và cũng
không giống Nam Phi. Hoà giải không đồng nghiã trừng phạt
thủ phạm, vì giải quyết vi phạm nhân quyền là tim ra sự
thật đóng góp cho cho tiến trình. Khởi đầu là hy vọng và
niềm tin, sau đó thành lập các uỷ ban hoà giải và toà án
hình sự. Dù có những nhu cầu hoà giải cấp bách, nhưng cũng
có những hoà giải đòi hỏi nhiều thời gian, và thực tế thì
thiếu khả năng, thiếu niềm tin, không thiện chí hợp tác gây
tác hại.
Thành quả của TRC còn quá khiêm nhường để giải quyết các
bất công trong quá khứ cũng như phát huy khả năng cá nhân và
xã hội cho tương lai. Các tòa án hình sự quốc tế chỉ tác
dụng về giá trị giáo dục để cải tổ luật pháp và xây
dựng dân chủ. Dù chính quyền có quan tâm qua hoạch định
chính sách cũng không thể giải quyết vấn đề tận gốc vì
giá trị của luật pháp chỉ có giới hạn, khi những đàn áp
cuả chế độ vẫn còn tiếp diễn và các tác động tiêu cực
khác của xã hội còn quá mạnh.
Do đó, tiến trình hoà giải tại các quốc gia chưa có dân chủ
còn nhiều khó khăn mà ưu tiên nhất là một cuộc đối thoại
thoại rộng rải của chính quyền được sự hợp tác của
đông đảo quần chúng.

Nhận xét

Về hình thức, tác giả trình bày đề tài trong một bố cục
chặt chẻ với những ý tưởng mạch lạc giúp cho người đọc
theo dỏi vấn đề một cách xuyên suốt. Tác giả có khả năng
diển đạt trong sáng, không dùng thuật ngữ khó khăn hay luận
thuyết cô động, một khó khăn chung mà độc giả loại sách
triết học luôn gặp phải, đây cũng là điểm đáng ca ngợi.
Về nội dung, với phương cách tham khảo tài liệu và dẫn
chứng công phu, tác giả thuyết phục được người đọc qua
các luận giải. Vì luận điểm của Fuller là chủ đề chính
mà tác giả dùng để phân tích, nên các ý tưởng này bị lập
lại khá nhiều dù qua các nội dung phân tích khác nhau, nhưng
sự trùng lấp đôi khi không thể tránh được.
Tóm lại, A Moral Theory of Political Reconcialtion của Colleen
Murphy là một tác phẩm giá trị vì đã soi sáng nhiều vấn
đề bổ ích và dể đọc. Hy vọng sẽ có dịch giả chuyển
ngữ để giúp cho độc giả có cơ hội so sánh các kinh nghiệm
quốc tế với tiến trình hoà giải chính trị tại Việt Nam
hiện nay, một vấn đề cần thảo luận mà ít được quan tâm
và vượt ra khỏi khuôn khổ của bài viết này.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12458), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Theory of Political Reconcialtion, Cambridge University Press,
2010

Vấn đề

Người Việt bắt đầu làm quen với khái niệm "Hoà giải quốc
gia và hoà hợp dân tộc" từ khi có hiệp định Paris, nhưng
nếu theo dõi các xung đột trên thế giới chúng ta sẽ không
ngạc nhiên khi thấy đây là một mối quan tâm chung cho các
nước Nam Phi, Bắc Ái Nhĩ Lan, Sierra Leone, và gần đây nhất
Rwanda, Afghanistan và Irak là những trường hợp điển hình. Dầu
bối cảnh tranh chấp khác nhau, nhưng các nước này đã tìm ra
một căn bản đồng thuận nào để làm phương tiện cho tiến
trình hoà giải, lịch sử, luật pháp hay đạo đức, đó là
vấn đề được đặt ra.
Để trả lời một phần nào cho vấn đề phức tạp này,
Colleen Murphy, giáo sư Triết học tại Đại Học Texas A & M, Hoa
kỳ đã có một công trình nghiên cứu về lý thuyết đạo
đức cho hoà giải chính trị, đó là tác phẩm A Moral Theory of
Political Reconcialtion, do nhà xuất bản Cambridge University Press ấn
hành năm 2010, mà nội dung sẽ được tóm lược sau đây.

Nội dung

Tác giả giới thiệu sách với phần cảm tạ và dẫn nhập.
Sách có hai phần chính, phần I đề ra một khái niệm đạo
đức và ba luận đề chính là tinh thần thượng tôn luật
pháp, tín nhiệm về chính trị và khả năng hành động. Phần
II thảo luận về phương cách cổ vũ cho hoà giải trong điều
kiện thực tế mà ba chủ điểm là lượng giá về tiến trình
hoà giải, hoạt động của các Ủy ban Chân Lý và Hoà Giải và
các Toà án Hình sự quốc tế. Cuối cùng tác giả đề ra
triển vọng cho cách giải quyết hoà giải trong tương lai để
kết luận vấn đề.

Phần dẫn nhập

Nội chiến và đàn áp là một hiện tượng phổ quát nhưng bi
thảm nhất là Nam Phi với hơn 40 năm theo đuổi về chính sách
kỳ thị chủng tộc. Nam Phi đổi mới khi Nelson Madela trở thành
vị tổng thống da đen đầu tiên và quốc hội biểu quyết
thông qua đạo luật Cổ vũ Thống nhất Quốc gia và Hoà giải
(Promotion of National Unity and Reconcialtion Act, No 34 of 1995) để
thiết lập Ủy ban Chân lý và Hoà giải (Truth and
Reconciliation Commission, TRC). TRC do Tổng giám mục Desmond Tutu
lãnh đạo và đạt kết quả là sau hơn 200.000 vụ điều tra
đã có hơn 7.000 trường hợp cá nhân nộp đơn xin ân xá. Thành
tựu của TRC làm cho thế giới kính phục. Để tìm hiểu bản
chất vấn đề hoà giải và kinh nghiệm của TRC tác giả khởi
đầu với định nghĩa về khái niệm về hoà giải chính trị
với bốn đặc điểm chủ yếu.
Một là hoà giải là tha thứ khi nạn nhân bỏ qua những cảm
xúc tiêu cực như giận dữ hay thù oán trước những hành vi sai
trái của thủ phạm. Nhưng làm sao thay đổi thái độ trong mối
quan hệ cá nhân, có khả năng và lòng mong muốn hoà giải là
vấn đề quan trọng hơn cảm xúc. Đây là khởi điểm cho tiến
trình, nhưng thực tế cho thấy tha thứ của nạn nhân không
thể giải quyết vấn đề khi đàn áp là một cơ chế chính
trị mà thủ phạm tiếp tục lạm dụng.
Hai là hoà giải là đề ra một khuôn khổ luật pháp để xây
dựng lại mối quan hệ xã hội và niềm tin cho toàn thể. Vì
không dựa trên thái độ tha thứ của nạn nhân hay sai trái
của thủ phạm, mà vấn đề sẽ do luật pháp quy định nên
khái niệm này quy mô hơn về tầm vóc. Cảm tính không còn là
khởi điểm mà yếu tố khách quan và tổng quát là chủ yếu.
Nhưng khái niệm về niềm tin cũng không có một tiêu chuẩn
chính xác.
Ba là hoà giải là một giá trị về chính trị. Thay đổi thái
độ không phải là đầu hàng của cá nhân hay tập thể trước
chính quyền mà là một quyết định hợp lý về lý trí được
một thể chế chính trị bảo vệ, và vai trò thể chế là
điều kiện tiên quyết. Những khuôn khổ cho hoà giải là bình
đẳng trước pháp luật, thực thi dân chủ, tôn trọng nhân
quyền, dân quyền và tinh thần thưọng tôn luật pháp của chế
độ. Điều kiện này chưa có tại các nước đang chuyển
đổi.
Bốn là hoà giải là sửa đổi những sai lầm trong quá khứ
để tạo lập môt cộng đồng cho hiện tại và tương lai.
Không phải cá nhân, luật pháp hay đạo đức là chủ yếu mà
sự đồng tình của dân chúng trong việc tìm ra ý nghiã chính
trị của cộng đồng trong tiến trình chuyển đổi. Khái niệm
này quá lý tưởng và hướng về tương lai nên khó thuyết
phục để giải quyết cấp bách các vấn đề quá khứ đang
còn đè nặng.
Bốn khái niệm này có ý nghiã tương đối, thì làm sao có thể
áp dụng được trong thực tế? Nếu chấp nhận xung đột cần
được hoà giải, trước hết phải tìm ra khuôn mẩu đặc
trưng nào đã gây ra thiệt hại trong mối quan hệ này, sau đó
là tổn hại nào thuộc về phạm vi đạo đức, cuối cùng là
xây dựng lại mối quan hệ này trở thành mục tiêu cho hoà
giải. Để vượt qua những giới hạn của bốn khái niệm nêu
trên, tác giả xem bối cảnh của Nam Phi là một kinh nghiệm
điển hình, từ đó mới tổng hợp các khái niệm này trong
thực tế là một phương cách thích hợp.
Tác giả kết thúc phần dẫn nhập bằng cách đưa ra một
phương pháp luận cho vấn đề. Hoà giải dù là mối quan hệ
cá nhân nhưng cần được đặt trong trong bối cảnh xã hội và
lịch sử, không thể là một lý thuyết trừu tượng về đạo
đức để áp dụng trong thực tế, mà ngược lại, tìm ra mối
quan hệ trong thực tế trong quá khứ để làm nền tảng cho
tiến trình chuyển đổi. Ba tiêu chuẩn đề ra để phân tích
là tinh thần thượng tôn pháp luật (rule of law) tín nhiệm về
chính trị (political trust) và khả năng hành động (capabilites).
Ba đặc điểm này sẽ là cơ sở tác động (reciprocity agency)
và giúp cho cơ sở đạo đức thành hình (moral agency), bước
khởi đầu trong tiến trình hoà giải chính trị và dân chủ
hoá đất nước.

Chương I

Tác giả dựa theo định nghiã của Lon Fuller về tinh thần
thượng tôn pháp luật trong tác phẩm The Morality of Law
để trình bày. Luật pháp đòi hỏi phải có các tiêu chuẩn
chính. Luật pháp phải tổng quát, quy định rõ điều cấm
đoán và hậu quả, không gây mâu thuẩn, đòi hỏi người dân
những điều có thể làm đưọc, được ban hành để công
luận biết đến trước khi áp dụng, không thể thay đổi
thường xuyên và điểm cuối cùng quan trọng nhất là luật
phải quy định thuần nhất để nhà cầm quyền thi hành cho phù
hợp với thực tế. Đó là đòi hỏi mà nhà lập pháp phải ý
thức khi soạn luật. Chính quyền có tôn trọng luật pháp thì
sẽ tạo niềm tin cho dân chúng thi hành. Nếu cả hai hành động
dựa trên pháp luật thì xã hội sẽ ít bị xáo trộn hơn.
Fuller giải thích tôn trọng lẩn nhau qua luật pháp là một quan
hệ xã hội và là một bổn phận chung về đạo đức.
Thực tế cho thấy bổn phận này bị điều kiện hoá mà
trường hợp vi phạm nhân quyền của Argentina là thí dụ. Chính
phủ tuyên bố là ở Argentina không có tù nhân chính tri, không
ai bị ngược đải hay tra tấn vì tư tưởng chính trị. Chính
quyền luôn cáo buộc chính dân chúng không thi hành luật nên
gây xáo trộn. Thực tế cho thấy từ năm 1976 đến 1983 đã có
hơn 300.000 người mất tích. Đây không phải là một răn đe cá
nhân mà là một chính sách có hệ thống. Chính quyền luôn phủ
nhận việc thủ tiêu người đối kháng và xác nhận có những
trường hợp cá biệt là sai lầm đáng tiếc. Nhưng thực tế
xã hội bao trùm không khí sợ hải và bất ổn vì chính quyền
và dân chúng không còn tin nhau. Từ đó đưa tới tổn hại chung
về mặt đạo đức.
Theo tác giả, Fuller chỉ đề ra một khiá cạnh của vấn đề.
Chúng ta không phải tôn trọng luật bởi vì luật là luật và
chính là cứu cánh của luật pháp là xây dựng tự do và phát
triển nhân phẩm. Đó là khái niệm của Joseph Raz mà tác giả
giới thiệu để bổ sung cho định nghiã của Fuller.
Raz chia tinh thần thượng tôn pháp luật làm hai loại. Thứ
nhất là luật pháp phải rõ ràng, ổn định, công khai và quy
định thái độ phải thi hành. Thứ hai là cơ quan chấp pháp
không thể tước đoạt khả năng của luật pháp trong thực
tế. Luật pháp sẽ vô hiệu khi chính quyền không làm gương thi
hành pháp luật, nên cần phải giới hạn quyền lực của cơ
quan chấp pháp. Raz thí dụ công dụng của luật pháp như con dao
sắt, dao cắt tốt thì luật pháp cũng có những công dụng
tương tự. Cả hai Fuller và Raz xác nhận vai trò thượng tôn
luật pháp, nhưng Fuller đề cao vai trò cá nhân như một đối
tác có trách nhiệm trong khi Raz cho là chính cơ quan chấp pháp
cần đóng vai trò gương mẩu hơn để bảo vệ tự do cá nhân
và nhân phẩm.
Phê bình Fuller và Raz, tác giả cho là ý kiến cả hai không bảo
đảm được việc thi hành pháp luật, mà chỉ nêu lên những
điều kiện để thi hành. Lịch sử đã chứng minh là luôn luôn
có xung đột giữa tinh thần thượng tôn pháp luật vì để theo
đuổi cứu cánh vô đạo đức. Tại sao dân chúng phải tôn
trọng luật pháp khi không phù hợp với họ và làm cho họ
khiếp sợ? Chính quyền khủng bố, tạo một khung cảnh bất
ổn, thì dân chúng làm sao có thể tiên đoán những gì sẽ xãy
ra cho họ? Tác giả nêu lên nhiều thí dụ để dẩn chứng
những tác hại của chế độ toàn trị.
Chính quyền độc tài luôn đề cao bản sắc dân tộc và
truyền thống lịch sử, nhưng ít đề cập tới tinh thần
thượng tôn luật pháp, vì tự bản chất họ không tôn trọng,
nhưng họ lại đủ khôn ngoan để tìm cách tránh những chế
tài quốc tế, nhất là khi đàn áp trở nên có hệ thống, thí
dụ như họ tìm cách khủng bố riêng lẻ và tránh gây tác
động mạnh đến dư luận quốc tế. Vì ý thức được tính
chính thống cuả chính quyền càng tùy thuộc vào luật pháp nên
họ cũng nổ lực tạo bề mặt chính thống của mình mà Bắc
Ái Nhĩ Lan và Nam Phi là thí dụ. Các chánh án tại Nam Phi tuyên
thệ và bảo vệ công lý, nhưng thực tế họ không thể làm
tròn chức năng và không dám bày tỏ công khai sự tương phản
giữa bất công của chế độ và bổn phận. Sau này khi ra
trước các buổi điều tra của TRC, họ tìm cách chạy tội khi
cố chứng minh đã làm giảm bớt bất công qua các biện pháp
xử lý. Tác giả thực tế hơn khi cho rằng tôn trọng pháp
luật không thể phòng chống bất công một cách hữu hiệu,
nhưng chỉ có thể giới hạn một phần nào, khi mà ý thức
công luận lên cao và bất công được công khái hoá.
Tác giả phê bình Fuller là lý tưởng hoá vấn đề. Fuller nói
rằng khi chính quyền nói với ngưòi dân: „Đây là luật, anh
phải thi hành. Nếu anh làm theo thì anh sẽ được chúng tôi
đảm bảo là đó là l2uật sẽ áp dụng cho thái độ của
anh". Nếu nói như vậy chỉ làm giảm đi tính cách hổ tương
mà chính quyền nên nói là "Đây là chuyện cấm, anh nên tránh
làm, nếu làm anh sẽ bị trừng phạt".
Điều kiện này sẽ không có được khi không có hình ảnh nhà
làm luật công minh trong lòng người dân mà chỉ có người
cảnh binh cầm súng đang đe doạ. Cá nhân theo đuổi mục tiêu
của mình trong xã hội, mong có cơ hội bày tỏ ước vọng và
có thể tiên đoán được thái độ của người khác. Nếu nhà
làm luật tạo ra khuôn khổ này thì người sử dụng vũ khí
chưa có thói quen sử dụng. Họ chỉ quen ra lệnh và tuân lệnh,
bất tuân là họ nổ súng, họ có kinh nghiệm huy động thuộc
hạ tuân phục, không ai đòi hỏi họ phải tuân theo một cái
gì, kể cả những gì mà họ công bố và họ không có thói quen
thảo luận.
Tác động hai chiều trong mối quan hệ luật pháp tạo ra sức
mạnh luật pháp, nhất là khi cả hai phiá cùng nổ lực theo
đuổi mục tiêu chung. Mục tiêu của pháp luật không phải là
theo đuổi quyền lợi cá nhân hay của ý chí của chính quyền
mà công bình giửa chính quyền và người dân trong khuôn khổ
luật pháp, mà hai bên đối cùng nhau hợp tác trong quan hệ
thực tế.
Dù phê bình Fuller quá thiên hình thức, nhưng tác giả không
đề cao luật nội dung, mà cho là tác động hỗ tương giữa
người dân và chính quyền thông qua luật pháp là chủ yếu. Nó
sẽ tạo niềm tin, đó là điểm mà tác giả tiếp tục phân
tích.

Chương II

Trong khi học giới và chính giới cho là xây dựng niềm tin là
một điều kiện tiên quyết, tác giả lập luận không nên coi
niềm tin là một phương tiện, mà phải tìm xem chúng ta tin vào
cái gì và có hợp lý không. Nói chung, niềm tin trước hết là
một thái độ hướng về một mục tiêu, ước vọng lạc quan
hướng về khả năng và thiện chí của người được tín
nhiệm về một hành vi trong tương lai. Uớc vọng nào cũng là
sự công nhận có mức độ, vì trong thực tế không ai tin ai
một cách mù quáng trong tất cả mọi lãnh vực và lâu dài. Tác
giả bàn đến mối quan hệ giữa tin tưởng và thất vọng và
phân biệt niềm tin có thể và không có thể luận giải
được. Dựa trên khái niệm chung tác giả đào sâu về niềm
tin liên hệ đến chính trị.
Niềm tin về chính trị là một thái độ lạc quan về khả
năng và thiện chí của chính quyền. Người dân vừa là một
chủ thể có trách nhiệm, hiểu biết mà còn cần có thiện chí
đóng góp để phát triển mối quan hệ. Về phía chính quyền
cũng cần có khả năng và thiện chí tương tự. Chính quyền
kỳ vọng là người dân hiểu biết và có thể quyết định
những vấn đề của đời mình trong khuôn khổ luật pháp,
không chờ đợi một lời khuyên hay chỉ thị nào về phiá
chính quyền. Nhưng tham nhũng, thiếu khả năng và không tôn
trọng pháp luật, kể cả nhà làm luật, là những thí dụ
điển hình về sự mất tin tưởng của dân chúng. Niềm tin về
chính trị có nhiều mức độ khác nhau, có thể là mù quáng
tuyệt đối hoặc hoàn toàn không tin tưởng nhau về bất cứ
một vấn đề nào. Nhưng có thể một thành phần dân chúng tin
tưởng về khả năng và thiện chí giải quyết của tầng lớp
nào đó trong chính quyền. Tình trạng lý tưởng nhất là sự
đồng thuận của toàn thể nguời dân và tổn hại trầm trọng
nhất khi chính quyến còn không khả năng kiểm soát xã hội.
Niềm tin về chính trị có giá trị đạo đức không? Tác giả
cho là khó có thể lập luận như vậy khi niềm tin giúp cho cá
nhân hay một tập thể dể dàng trong việc thực hiện mục tiêu
của mình. Thiếu niềm tin về khả năng và thiện chí là vấn
đề được đặt ra, nhưng quan trọng hơn là giá trị của tác
động hổ tương. Trong xã hội dân chủ điều này có nghiã là
người dân cũng có khả năng và cơ hội làm việc như các quan
chức của chính phủ. Các chế độ độc tài thường lập
luận là trình độ dân trí còn thấp kém, chưa đủ khả năng
để hành sử quyền công dân nên phủ nhận hoặc hạn chế các
quyền cơ bản, thí dụ như quyền đầu phiếu. Thiếu thiện
chí đưa tới thiếu tôn trọng nhau trong sinh hoạt chung, nhưng
nếu cho rằng cả hai không khả năng, đáng nghi ngờ nhau cũng
cần có biện minh. Hy vọng đến từ hai phiá thì nổ lực thực
hiện cũng phải đến từ hai phiá. Trong bối cảnh hoà giải
thì vấn đề tín nhiệm được coi là một quan tâm hàng đầu,
sau đó thì vấn đề giá trị đạo đức sẽ đặt ra.
Tác giả đặt vấn đề thái độ đáp ứng trong việc cảm
thông nhau. Đây là bước khởi đầu thúc đẩy cá nhân tự
chúng tỏ mình là một chủ thể có trách nhiệm, từ đó đáng
được trong cậy nhiều hơn. Sự trông cậy này sẽ kéo theo
lợi ích lớn hơn. Ngườì được tín nhiệm thích thú hơn khi
được tín nhiệm và sẽ tạo những thái độ thích ứng hơn
khi mối quan hệ trở nên minh bạch
Lập luận này gặp nhiều phản biện vì môi trường tham nhũng,
không tôn trộng luật pháp và không có đạo đức xã hội. Khi
nghi ngờ làm tránh được những tốn hại cho cá nhân, thì nghi
ngờ trở nên chính đáng và hợp lý. Vấn đề là trong địều
kiện nào là có tín nhiệm, điều kiện nào là không, cũng cần
được luận giải. Tác giả nêu trường hợp Irak làm thí dụ,
các quan chức chỉ lo giử quyền lợi của mình do chế độ mang
lại và không thi hành luật, trong khi dân chúng Irak thấy công an
bất cứ đâu chỉ muốn tránh đi để được yên thân. Thiếu
khả năng và thiện chí làm cho kỳ vọng tiêu tan và niềm tin
không thể xây dựng. Càng khó khăn hơn khi giửa những người
trong cộng đồng lại không cùng chung một truyền thống lịch
sử, ngôn ngữ và văn hoá như tại Irak
Mối quan hệ giữa người dân và chính quyền quá phức tạp,
nên nội dung tín nhiệm cần phải cụ thể hoá. Đánh giá một
trường hợp cụ thể nào cũng bị lệ thuộc vào bối cảnh
chung của xã hội, nên ý tưởng này tương đối và không thể
nào áp dụng trong toàn thể sinh hoạt. Dù bị điều kiện hoá
trong từng tình huống, nhưng không vì thế mà làm mất đi sự
tương kính và kết ước chung và tổn hại đến mối quan hệ
chung.
Làm sao biện giải nội dung của tín nhiệm? Chúng ta không tin
vì người được tín nhiệm đáng được tin, mà quan trọng hơn
vì họ sẽ có khả năng và thiện chí gây chuyển biến tích
cực như ta mong đợi. Cần phân biệt tín nhiệm và kỳ vọng.
Tín nhiệm về chính trị là kỳ vọng mà người được tín
nhiệm sẽ đáp ứng. Kỳ vọng này theo tác giả cũng là một
thái độ cần biện giải có hợp lý không. Khi chế độ độc
tài bắt người trái phép và vô trách nhiệm trước người
mất tích, mà tham nhũng và bất tài là nguyên nhân, nên vấn
đề tín nhiệm không thể luận giải. Trong một xã hội có
nhiều chủng tộc, không có niềm tin và đáp ứng không minh
bạch thì bất tín nhiệm nhau là một quyết định hợp lý.
Thiện ý tốt đẹp cho ngưòi khác phải có nền tảng làm khởi
điểm, đó là một quan tâm chung trong một thế giới tương
thuộc. Nghịch lý xảy ra trong khi chúng ta cần phải quan tâm
đến quan điểm của người khác và suy đoán họ có khả năng,
hiểu biết và thiện chí trong hành động, thì vô cảm trở
thành hiện tượng phổ biến trong xã hội. Khi niềm tin chung cho
xã hội không còn, tác giả cho là phát huy khả năng hành động
để xây dựng lại mối quan hệ chính trị là vấn đề cần
luận giải.

Chương III

Khả năng nào cần có để cải thiện những tác hại do thể
chế mang lại? Khả năng là gi? Tác giả phân biệt bốn loại
khả năng chính: Khả năng được tôn trọng, khả năng được
công nhận là một thành viên trong cộng đồng chính trị, khả
năng là một tham dự viên có hiệu năng trong sinh hoạt xã hội
và khả năng để sinh tồn và thoát cảnh nghèo đói. Khả năng
có liên hệ đến tự do và cơ hội cá nhân trong hành động.
Armartya Sen và Martha Nussbaum đã triển khai khái niệm này và
gọi là personal, social and environmental conversion factors.
Hạnh phúc cá nhân do nhiều thành tố, thí dụ cá nhân được
tôn trọng, được nuôi dưởng và giáo dục tốt, đây là
những thuận lợi cơ bản. Dù bối cảnh tự do tối cần thiết
cho phát triển khả năng, nhưng chưa đủ. Sen thí dụ xe đạp
là một phương tiện di chuyển, nhưng không thể giúp cho người
khiếm tật vì họ không sử dụng được. Ngược lại, một
người có khả năng sử dụng, thì xe đạp lại không thể là
phưong tiện giúp họ vì điều kiện giao thông cho xe đạp không
có. Sự khác biệt về khả năng cá nhân và hoàn cành xã hội
là vấn đề mà tác già dùng thí dụ của Sen để dẫn chứng
Tác giả phân biệt hai loại khả năng nội tại và ngoại
cảnh. Ngoại cảnh giúp cho cá nhân hành động trong thực tế.
Nhưng tác giả cho là xác định khả năng và cơ hội cho từng
cá nhân rồi so sánh với cá nhân khác cũng là vấn đề. Khả
năng có hai loại giá trị, một là phương tiện, hai là tự
tại. Là một phương tiện khi khả năng có thể kết hợp với
tự do. Có tự do thì khả năng có cơ hội phát triển, khả
năng càng lớn thì tự do sẽ giúp dể thực hiện những điều
mong ước. Khả năng có giá trị tự tại khi đặt mối quan hệ
khả năng với công lý. Con người sống trong xã hội như là
một tác nhân, được hưởng tự do để sống hoà hợp với
người khác trong tinh thần thượng tôn luật pháp và tín nhiệm
chính trị. Nhưng mối quan hệ khả năng và công lý đặc biệt
hơn. Thiếu khả năng thì vi phạm công lý sẽ trầm trọng hơn.
Muốn đòi hỏi công lý người ta phải có khả năng nhận diện
công lý. Không luận giải được bất công về phân phối lợi
tức và tài nguyên thì không thể đòi hỏi công bình trong chính
sách. Tác giả áp dụng khái niệm chung này vào trong điều
kiện của hoà giải chính trị.
Có hai lý do để áp dụng khả năng trong hoà giải. Khả năng
cá nhân liên hệ mật thiết đến thể chế, vì thể chế xác
định cơ hội cá nhân và mức độ bất công trong mối quan hệ
xã hội. Ba ý niệm bất công chính trong xã hội độc tài theo
tác giả là sử dụng bạo lực, cưởng chế kinh tế và tạo ra
bất công giửa các đoàn thể.
Sử dụng bạo lực có bốn hình thức là hãm hiếp, cắt bỏ
tay chân, tra tấn vả giết người mà tất cả hủy diệt khả
năng của cá nhân từ thể xác cho đến tinh thần, và tù nhân
chính trị là một bằng chứng, vì dầu họ còn sống nhưng sau
khi được tha thì coi như đã chết. Nạn nhân không còn tự coi
mình là một con người giá trị trong cộng đồng nửa, chỉ mơ
ước không còn bị tra tấn trong tương lai. Các biện pháp trị
liệu tâm thần không hiệu quả hoặc không có. Tác hại hơn,
chế độ không những trừng trị nạn nhân, mà gia đình, thân
nhân và đoàn thể liên hệ cũng bị ảnh hưỏng nặng nề, như
kinh nghiệm Nam Phi và El Salvador chứng minh. Sử dụng bạo lực
cũng tác hại chung về mặt xã hôi và kinh tế. Châu Phi dồn
tiền cho các xung đột vũ trang kể từ 1990 trở đi với cái
giá là 300 tỷ, một con số mà các định chế quốc tế phải
bỏ ra để giúp họ trong cùng thời kỳ, trong khi Châu Phi cần
tiền cho giáo dục, y tế và làm mất nhiều cơ hội phát triển
cho cá nhân và xã hôi.
Cưởng chế kinh tế là tác hại thứ hai mà tác giả trình bày.
Có hai khía cạnh cuả cưởng chế kinh tế là theo thực tế và
luật pháp. Tại Nam Phi, luật pháp phân biệt khắc nghiệt
quyền sử dụng taxi, xe cứu thương, xe buýt, thang máy, công
viên, nhà thờ, nhà hàng, trường học v.v. Cơ hội làm việc cho
người da đen trong khu vực da trắng không có. Bất quân bình
về phân phối lợi tức quá trầm trọng khi lương một công
nhân xây dựng da trắng hơn sáu lần người da đen, công nhân
hầm mỏ da trắng kiếm tiền gấp 20 lần người da đen. 80% dân
da đen sống dưới mức tối thiểu, nên dốt nát, bịnh tật và
tỷ suất tử vong cao là hiển nhiên. Không có cơ hội phát
triển khả năng và tham gia sinh hoạt xã hội, đây là một sĩ
nhục nhân phẩm được thể chế hoá. Hậu quả là người da
đen không còn tự tin. Sợ hãi lo âu không là vấn đề cá nhân
mà còn tác động đến gia đình. Gia đình không thể giúp cá
nhân và ngược lại để vuợt thoát hoàn cảnh. Thảm trạng
này tạo ra bất công trong việc phát triển bản sắc của các
đoàn thể xã hội.
Đối xử bất công giữa các đoàn thể làm cản trở phát
triển bản sắc cộng đồng và khả năng cá nhân là tác hại
thứ ba. Nếu bản sắc của sắc tộc không duy trì và phát
triển, tất nhiên sẽ ảnh hưởng đến khả năng của thành
viên qua nhiều hình thức khác nhau. Thí dụ như quyền công dân,
phong tục, tâp quán, ngôn ngữ, tình cảm gắn bó, cảm giác quen
thuộc, và nhiều yếu tố khác tạo nên bản sắc. Mối quan hệ
giửa phát triển bản sắc trong các xung đột sắc tộc mà Bắc
Ái Nhĩ Lan là một thí dụ. Khuôn mẩu văn hoá giữa Tin Lành và
Công giáo cho thấy sự phân hoá trầm trọng mà hôn nhân giửa
hai người khác tôn giáo là chuyện ngoại lê.
Tất cả những loại bất công này làm trở ngại cho sự phát
triển khà năng của cá nhân và xã hội mà hệ quả trầm
trọng là bất công càng gia tăng và đạo đức càng suy đồi.
Do đó luật pháp là phương tiện cần đặt ra trong tiến trình
hoà giải để đạt cứu cánh đạo đức. Nhưng làm sao tìm
hiểu rõ được tình hình?

Chương IV

Để tìm hiểu vấn đề lượng giá về tiến trình hoà giải
chính trị, tác giả không dựa trên lý thuyết ở phần I mà
luận giải, nhưng tìm ra những đóng góp trực tiếp và gián
tiếp cho hoà giải để xây dựng lại mối quan hệ chính tri.
Điều kiện trực tiếp là tiến trình phải hữu hiệu, làm gia
tăng hiệu năng cầm quyền của nhà lãnh đạo và nâng cao trình
độ dân chúng. Ngoài ra có những đóng góp gián tiếp mà hy
vọng và xác nhận nhu cầu hoà giải là thí dụ.
Hy vọng là gì? Hy vọng phản ảnh một thái độ lạc quan về
một mơ ước sẽ thành tựu. Hy vọng không là những ý nghĩ mà
biểu hiện trong hành động thực tế và có tác động đến
môi trường mà tác giả goị là một agential stance. Hy vọng
cần có sáng tạo nhưng cũng phải thực tế khi cộng đồng có
quá nhiều mục tiêu tương phản. Hy vọng làm gia tăng khả năng
và thúc đẩy niềm tin, đó là một khởi đầu, nhưng chưa là
điều kiện đủ vì còn cần đến xác nhận nhu cầu đổi
mới.
Phủ nhận nhu cầu đổi mới thì hy vọng trở thành mơ hồ.
Phủ nhận có nhiều hình thức, hoặc quyết liệt, hoặc chung
chung của dân chúng và chính quyền. Cả hai né tránh thảo luận
những sự thật mà Argentina là thí dụ. Không những chính
quyền phủ nhận các biện pháp tàn ác vì áp lực dân chúng và
quốc tế không đủ mạnh và nạn nhân cũng né tránh vì cảm
thấy không thể đối đầu với bạo lực. Chính quyền cho là
có những sai lầm cục bộ và nạn nhân chỉ muốn quên đi cho
yên chuyện. Thái độ của chính quyền trong việc xác nhận hay
phủ nhận các tội ác đều tùy thuộc vào phản ứng của nạn
nhân, nhưng cả hai phủ nhận tầm quan trọng của vấn đề làm
vi phạm trầm trọng hơn. Cuối cùng, cả hai không thể thúc
đẩy nhau để công nhận nhu cầu hoà giải.
Tôn trọng luật pháp, tin tuởng nhau về khả năng và thiện chí
sẽ phát huy cơ sở đạo đức mà tác giả gọi chung là moral
agency, một vấn đề cần phải tôn trọng và phát huy. Dù có
luật lệ tôn trọng nhân quyền nhưng vi phạm đã diễn ra một
cách có hệ thống và công tác chấp pháp không hữu hiệu,
không ai có thể tác động tích cực cho ai và bi quan là một
thái độ hợp lý. Hoạt động của người dân và chính quyền
đặt trong sự kiểm soát của pháp luật như Fuller đã đề ra,
nhưng phải thực thi trong điều kiện nào thì đó là vấn đề.
Tác động hổ tương là một nguyên tắc đạo đức chung. Dù
luật pháp đã có, nhưng chưa làm cho người dân tuân theo khi
chính quyền không tạo điều kiện để luật được áp dụng
công minh mà lại dùng luật chỉ để lo bảo vệ cho chế độ.
Niềm tin vào sức mạnh của luật pháp cũng quan trọng như
niềm tin liên hệ đến chính trị. Sự phán đoán của từng cá
nhân là chủ yếu nhưng vấn đề không đơn giản trong thực
tế vì thường thì người dân không xác định được quyền
của mình trong hệ thống luật pháp là thế nào.
Niềm tin về chính trị đòi hỏi người dân là được có cơ
hội trao đổi ý kiến và chính quyền nên cởi mở trong các
quan điểm dị biệt. Tin tưởng khả năng và thiện chí chung và
đáp ứng nhau trong thực tế là yêu cầu nhưng baọ lực, tham
nhũng và không minh bạch trong quan hệ là trở ngại. Cụ thể
cần nhất là mức độ ràng buộc về mặt pháp luật.
Mức độ tuân thủ luật pháp của người dân và chính quyền
sẽ thay đổi trực tiếp đến tiến trình. Khả năng của cá
nhân sẽ thay đổi khi cấu trúc xã hội thay đổi, tạo cho
người dân là một thành viên thực sự được tôn trọng trong
cộng đồng, một tác nhân có hiệu năng trong sinh hoạt xã
hội. Nếu đạt được thì gia đình và xã hội trở thành một
mạng lưới tương thuộc và cá nhân sẽ phát triển khả năng.
Nhu cầu hoà giải là cải cách mối quan hệ, nhưng thực tế
phức tạp nên vấn đề đòi hỏi không những là lượng giá
mà phải hiểu biết nhu cầu ưu tiên. Trừng phạt thủ phạm là
chính nhưng tìm ra sự thật là quan trọng hơn, như kinh nghiêm
tại Nam Phi. Chọn lựa một phương cách thích hợp là làm sao
vừa tôn trong luật pháp vừa đạt được mục tiêu hoà giải
và có giá trị đạo đức.
Tuân thủ các cơ sở đạo đức trong tinh thần hỗ tương
(respect for moral agency and reciprocity) có hai giá trị đạo đức.
Thứ nhất là không nên xem ngưòi dân và chính quyền như là
một phương tiện để đạt được mục tiêu hoà giải mà
chính họ là cứu cánh quyết định hoà giải. Thứ hai là tinh
thần hổ tương có ảnh hưởng đến cá nhân và xã hội. Hợp
tác chỉ có giá trị khi có sự đóng góp trong tinh thần chia
sẻ trách nhiệm chung. Nhưng làm sao xác nhận ưu tiên chung? Có
hai loại ưu tiên, thứ nhất là tầm mức của mối quan hệ
cần được đổi mới và các hậu quả sẽ xảy ra. Thứ hai là
tìm cách loại trừ những nhu cầu không cần thiết. Nhưng vấn
đề được áp dụng như thế nào qua hoạt động của TRC?

Chương V

TRC không phải là một đặc thù của Nam Phi mà từ hơn ba thập
niên qua cũng là một mô hình tại Argentina, Sri Lanka, Ghana, Haiti,
Guatemala, Chile, Philippines, Uganda, El Salvador, Peru và Sierra Leone.
Những trở ngại đã thảo luận ở phần I được tác giả
đặt ra trong bối cảnh chuyển tiếp để xem TRC có thể phát
huy khả năng tôn trọng đạo đức, xây dựng lại bản sắc
đoàn thể xã hội và tình cảm gắn bó cho cộng đồng không,
điều mà tác giả gọi chung là respect for moral agency.
Mỗi thành viên trong xã hội là một tác nhân cho cơ sở đạo
đức. Khả năng cá nhân có ba hình thức. Khả năng thứ nhất
là công nhận và áp dụng lập luận đạo đức của người
khác. Hiểu và giải thích được thì mới công nhận giá trị
chung về đạo đức đề áp dụng. Khả năng thứ hai là hiểu
được những cảm xúc của người khác. Cùng cảm thông nhau
trong bất hạnh, chia sẻ những tổn thương sẽ giúp tìm ra
những phương cách đối ứng thích hơp. Khả năng thứ ba là
thúc đẩy cho người khác lập luận đạo đức. Ba khả năng
này giải thích tại sao đạo đức tại Nam Phi bị suy đồi.
Tác giả dẫn chứng tác phẩm của Antjie Krog, một ký giả Nam
Phi đã theo dỏị các phiên điều tra tại TRC làm thí dụ. Krog
tường thuật các đối xử nhẩn tâm với các nạn nhân với
tất cả những bi thương cùng cực.
Krog phẫn nộ: „Ai gây nên nổi và lý do tại sao? Tại sao
chúng ta có thể mất nhân tính trước những con người bình
thường mà chúng ta gặp hàng ngày trên đường phố, trên xe
buýt hay tàu hoả, những người qua mà cơ thể và quần áo
biểu hiện nghèo đói và làm việc cực nhọc? Trước con
người đáng quý mến mà chúng ta lại đối xử như họ một
đống rác, tệ hơn con chó?". Đó là câu hỏi mà mọi người
có trách nhiệm trong chế độ phải trả lời. Vô cảm tại các
nước độc tài là hậu quả, nhưng đâu là nguyên nhân làm các
khả năng nhạy cảm về đạo đức suy yếu?
Tác giả trả lời vấn đề do từ khủng hoảng bản sắc cá
nhân và cộng đồng mà xung đột tôn giáo taị Bắc Ái Nhĩ Lan
là một thí dụ khác. Mổi năm có đủ loại các cuộc biểu
tình của tất cả các đoàn thể, mà năm 2003 có đến 3.100
cuộc là thí dụ. Đặc biệt nhất là các cuộc tuần hành của
Tin Lành nhằm hồi tưởng những biến cố lịch sử quan trọng
trong năm, thứ nhất là ngày 1.7 để tưởng niệm chiến thăng
muà hè 1916 và sự hy sinh của nhiều quân nhân Bắc Ái Nhĩ Lan
và thứ hai là ngày 12. 7 để kỷ niệm ngày chiến thắng của
lực lượng William đánh bại đạo quân Công giáo của vua James
vào năm 1690. Biểu tình để tưởng niệm mà còn kèm theo nhạc
điệu oai hùng làm cho người Công giaó có cảm tưởng họ đang
bị Tin Lành lấn áp. Vì có nhiều xung đột và gây nhiều
người chết khiến họ áp lực chính quyền không cho đoàn
tuần hành được đi qua khu vực của Công giáo. Những dị
biệt bản sắc tôn giáo của hai cộng đồng do lịch sử để
lại mà ký ức tập thể đã tạo nên bản sắc. Ký ức tạo
nên một khuôn mẩu hành động cho mục tiêu tôn giáo trong hiện
tại và tương lai. Lịch sử cộng đồng tạo thành một định
mệnh chung cho tất cả thành viên, mà không thể tránh được
những cảm xúc do hãnh diện hay đau buồn. Cảm xúc nào cũng
bị đãi lọc qua thời gian và để lại những nét đặc trưng
nhất cho đoàn thể, mà biểu tình là một thể hiện.
Tác giả đưa ra hai khiá cạnh, một là tìm ra giới hạn của
các thành viên và hai là tìm ra những khuôn mẫu đã làm suy
yếu tác động đạo đức của cộng đồng. Những hiểu biết
và hồi ức này chỉ có giá trị mức độ. Hồi tưỏng bất
công quá khứ là vấn đề cần thiết nhưng lại là một cơ
hội tìm lại bản sắc. Không thể loại trừ ký ức cá nhân ra
khỏi tập thể và ký ức tập thể là một khởi đầu. Quá
khứ phải được nhớ lại là một tiến trình chọn lọc để
giúp cho cộng đồng tạo một ký ức chung đáng lưu giử.
Trước vấn đề này thì TRC có thể đóng góp gì?
TRC là một diễn đàn cho nạn nhân, sưu tầm các tự sự làm
thành tài liệu lưu giử, so chiếu các tố giác của nạn nhân
với thực tế và tìm ra sự thật. TRC còn là một cơ hội, môi
trường tác động cho sự chuyển hoá mà những tự sự của
các thành viên gây ảnh hưởng sâu đậm, dù tài liệu về do
TRC sưu tầm chỉ có giới hạn giá trị về thời gian. Trong báo
caó chung quyết TRC xác nhận trước công luận là chế độ
phân biệt chủng tộc chỉ có thể được duy trì do sử dụng
bạo lực.
Tác giả tự nhận việc phân tích còn mơ hồ khi đưa ra ba quan
tâm chính. Dù làm việc liêm chính và tìm ra và chấp nhận sự
thật, nhưng giá trị của những tài liệu của TRC này chỉ có
giai đoạn và cá nhân. Không có gì đảm bảo là TRC sẽ làm
tròn chức năng vì còn có những điều kiện khác gây ảnh
hưởng đến khả năng của TRC, thí dụ như khả năng chuyên
môn của các điều tra viên, phương cách tổng hợp và lượng
giá bằng chứng, hợp tác cuả nạn nhân và đồng tình của
công luận. Tính chính thống của TRC cũng còn là vấn đề cần
thảo luận, nhưng báo cáo chung quyết của TRC có ảnh hưởng
nhất định đến công luân. Do đó, chủ yếu là làm sao phát
triển khả năng cơ sở đạo đức và xác định lại ký ức
tập thể.

Chương VI

Trước khi luận giải về vai trò của các Toà án Hình sự
quốc tế tác giả bàn đến hoàn cảnh các xã hội đang chuyển
hoá và dùng luận đề của Fuller để trưng dẩn. Luật là một
khuôn khổ chung để mọi người tự điều hành. Nhưng điều
kiện này chưa có đủ khi lạm dụng luật pháp của chính
quyền và vô cảm của dân chúng đã quá trầm trọng mà
Argentina, Nam Phi và Bắc Ái Nhỉ Lan là thí dụ.
Dù luật pháp Argentina được ban hành nhưng không ai tuân thủ.
Quyền lực chính quyền bắt nguồn từ đảo chính và sao đó
tìm cách gia tăng ảnh hưởng bằng nhiều cách và cuối cùng
các chánh án chỉ có nhiệm vụ hợp thức hoá tính chính thống
của chế độ. Khi chính quyền làm thế thì dân chúng chỉ còn
trốn thuế, buôn lậu và lo hối lộ. Tất cả mọi người
đều muốn sống tốt đẹp hơn, nhưng không ai được thúc
đẩy để theo đuổi mục đích này.
Nam Phi thiếu khả năng để duy trì luật pháp, vì chế độ
cảnh sát trị nên Nam Phi chỉ đào tạo được nhiều mật vụ
nhưng kém khả năng trong thủ tục điều tra hình sự và thu
thập bằng chứng. Toàn bộ nhân viên cần được trao dồi
nghiệp vụ cho nhu cầu mới.
Tình hình Bắc Ái Nhĩ Lan cũng không thể khá hơn và sự bất
tín nhiệm của các lực lượng quá khích Công giáo từ 1922-2001
là thí dụ. Công giáo không hề hợp tác với cảnh sát là một
truyền thống lịch sử và cảm tưởng thù nghịch vẫn còn đè
nặng cho đến ngày nay, cho dù cam kết của Anh là sẽ cải
thiện hệ thống cảnh sát.
Trước tình hình này thì Toà án Hình sự quốc tế có thể
đóng góp gì? Tác giả giới thiệu ba trường hợp là Toà án
Hình sự quốc tế Nam Tư cũ (International Criminal Tribunal for the
former Yugoslavia, ICTY), Toà án Hình Sự quốc tế Rwanda
(International Criminal Tribunal for Rwanda, ICTR), và Toà án Hình sự
quốc tế (International Criminal Court, ICC). Các toà này xét xử
các vi phạm nhân quyền quốc tế theo công ước Geneva, luật
chiến tranh, diệt chủng và tội ác chống nhân loai. ICTY và ICTR
do Hội Đổng Bảo An thiết lập và ICC do một hiệp ước của
104 nước thoả thuận. Các Toà án Hình sự khác tại Sierra
Leone, Timor, Kosovo, Bosnia và Cambodia là một loại toà tổng hợp
với sự tham dự của quốc tế và quốc gia. Điạ điểm xét
xử là các nơi đã xãy ra và ngân sách là do sư đóng góp tự
nguyện của các quốc gia và tổ chức quốc tế. Hiện nay có 25
nước đã có toà án loại này.
Tác giả bi quan về vai trò cuả Toà án Hình sự quốc tế vì
lý do ngân khoản hạn hẹp và hiểu biết giới hạn về các
vấn đề văn hoá, ngôn ngữ địa phương và tính chính thống
của toà, tuy thế toà có những tác động tích cực cần thiết
cho giáo dục về tinh thần thượng tôn pháp luât, đặc biệt
là tuân thủ luật về thủ tục và những tiêu chuẩn luật
pháp được quốc tế công nhận. Nguyên tắc suy đoán vô tội,
không trì hoản xét xử, phương cách thu thập và đánh giá
bằng chứng, đối xử với thủ phạm trong suốt thời kỳ xét
xử theo đúng thủ tục là chủ yếu. Toà án nêu gương xét xử
cẩn trọng, nghiêm minh và gây niềm tin cho dân chúng. Sự yên
tâm của người dân là từ nay khi bị bắt không sợ bị tra
tấn, bị kết tội không có nghiã là chờ chết và hợp tác
sẽ không còn nguy hiểm cho thân nhân.
Nhưng tác giả cũng dè dặt hơn khi đề cao vai trò giáo dục
của toà. Toà án không thể giải quyết được mọi vấn đề
xã hội mà Nam Phi là một điển hình. Tính chính thống của
toà án chỉ có đuợc khi phù hợp với quan điểm chính trị
của địa phưong. Gây phe nhóm và tham nhũng của các viên chức
quốc tế mang tác dụng ngược lai. Hiệu năng của luật thủ
tục cũng đáng nghi ngờ. Sơ suất của luật thủ tục làm cho
thủ phạm được tha, gây công phẩn cho nạn nhân, không taọ
niềm tin cho việc hợp tác trong tương lai và không tác dụng
trừng phạt thủ phạm. Cộng đồng quốc tế cũng không thể
đóng góp nhiều hơn.
Các nhu cầu tái thiết khác cấp bách cũng như hoà giải. Vần
đề là phải chọn lưạ ưu tiên nào, giáo dục, y tế hay luật
pháp trong tiến trình chuyển hoá. Giả cả và hiệu năng để
theo đuổi là vần đề cần đặt ra.

Kết luận

Mô hình hoà giải của Nam Phi là xây dựng lại mối quan hệ
chính trị và đòi hỏi sự hợp tác trong tôn trọng, Cá nhân
cần có cơ hội đóng góp khi nhân quyền được bảo vệ,
được công nhân là thành viên trong trong cộng đồng và là tác
nhân có khả năng, trách nhiệm và thiện chí. Xây dựng niềm
tin, phát huy khả năng của chính quyền và dân chúng trong tin
thần thượng tôn luật pháp là bước khởi đầu. Tác động
hổ tương sẽ tạo cơ sở đạo đức và phát huy dân chủ.
Mổi xã hội chuyên đổi có những hoàn cảnh đặc thù, nên
hoà giải là một tiến trình phức tạp và năng động và cũng
không giống Nam Phi. Hoà giải không đồng nghiã trừng phạt
thủ phạm, vì giải quyết vi phạm nhân quyền là tim ra sự
thật đóng góp cho cho tiến trình. Khởi đầu là hy vọng và
niềm tin, sau đó thành lập các uỷ ban hoà giải và toà án
hình sự. Dù có những nhu cầu hoà giải cấp bách, nhưng cũng
có những hoà giải đòi hỏi nhiều thời gian, và thực tế thì
thiếu khả năng, thiếu niềm tin, không thiện chí hợp tác gây
tác hại.
Thành quả của TRC còn quá khiêm nhường để giải quyết các
bất công trong quá khứ cũng như phát huy khả năng cá nhân và
xã hội cho tương lai. Các tòa án hình sự quốc tế chỉ tác
dụng về giá trị giáo dục để cải tổ luật pháp và xây
dựng dân chủ. Dù chính quyền có quan tâm qua hoạch định
chính sách cũng không thể giải quyết vấn đề tận gốc vì
giá trị của luật pháp chỉ có giới hạn, khi những đàn áp
cuả chế độ vẫn còn tiếp diễn và các tác động tiêu cực
khác của xã hội còn quá mạnh.
Do đó, tiến trình hoà giải tại các quốc gia chưa có dân chủ
còn nhiều khó khăn mà ưu tiên nhất là một cuộc đối thoại
thoại rộng rải của chính quyền được sự hợp tác của
đông đảo quần chúng.

Nhận xét

Về hình thức, tác giả trình bày đề tài trong một bố cục
chặt chẻ với những ý tưởng mạch lạc giúp cho người đọc
theo dỏi vấn đề một cách xuyên suốt. Tác giả có khả năng
diển đạt trong sáng, không dùng thuật ngữ khó khăn hay luận
thuyết cô động, một khó khăn chung mà độc giả loại sách
triết học luôn gặp phải, đây cũng là điểm đáng ca ngợi.
Về nội dung, với phương cách tham khảo tài liệu và dẫn
chứng công phu, tác giả thuyết phục được người đọc qua
các luận giải. Vì luận điểm của Fuller là chủ đề chính
mà tác giả dùng để phân tích, nên các ý tưởng này bị lập
lại khá nhiều dù qua các nội dung phân tích khác nhau, nhưng
sự trùng lấp đôi khi không thể tránh được.
Tóm lại, A Moral Theory of Political Reconcialtion của Colleen
Murphy là một tác phẩm giá trị vì đã soi sáng nhiều vấn
đề bổ ích và dể đọc. Hy vọng sẽ có dịch giả chuyển
ngữ để giúp cho độc giả có cơ hội so sánh các kinh nghiệm
quốc tế với tiến trình hoà giải chính trị tại Việt Nam
hiện nay, một vấn đề cần thảo luận mà ít được quan tâm
và vượt ra khỏi khuôn khổ của bài viết này.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/12458), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Đăng ký: Bài đăng (Atom)

markdown:
Từ Văn Giang…

Mấy ngày hôm nay chứng kiến sự đàn áp của công an, chính
quyền trang bị đến tận răng đối với bà con nông dân Văn
Giang nghèo đói, yếu đuối để cưỡng đoạt đất đai, hoa
màu của bà con mà lòng tôi đau xót, phẫn nộ đến trào nước
mắt.
Tôi đã từng được mời đến thăm khu đô thị Ecopark cách
đây ít lâu với tư cách là nhà đầu tư tiềm năng của các
căn hộ và biệt thự tại đây. Khi nghe thuyết minh quảng cáo
cho khu đô thị sinh thái, lòng tôi dấy lên cảm giác buồn nôn
và tức giận. Thật đau lòng khi cái gọi là "khu dân cư sinh
thái đẹp nhất và rộng nhất miền Bắc" được xây dựng
trên một vùng đất canh tác ven sông màu mỡ, trù phú nhất,
vốn mang lại nguồn nông sản và hoa màu lớn cung cấp cho khu
vực Hà Nội.
Mỉa mai hơn nữa là khu "sinh thái" được trang điểm bởi
hàng trăm, hàng ngàn gốc cây cổ thụ to vài người ôm bị
bứng từ rừng về. Nhìn các gốc cây sần sùi có tuổi thọ
đến hàng trăm năm, đường kính rộng đến hàng 1-2 mét bị
chặt sạch cành lá trơ trụi ở nơi đây tôi liên tưởng chúng
như những đứa con của đại ngàn hùng vĩ bị chặt hết sức
mạnh mang về cung điện làm trò vui cho vua chúa xưa kia. Nếu
nói được, chắc mỗi gốc cây đang rên xiết, nhỏ máu vì
nỗi đau, nỗi cô đơn bị xa rời đại ngàn và mẹ thiên nhiên
của chúng. Biết bao nhiêu những khu rừng già nguyên sinh bị
chảy máu, bị phá huỷ tàn khốc bởi cái dự án "ma quỉ"
này.
Rồi đây, khi những cư dân lắm tiền nhiều của đổ nhau về
ở tại những khu biệt thự, căn hộ cao cấp nơi đây liệu
họ có thanh thản không khi hàng đêm nghe tiếng hét oán hờn
của những chủ nhân cũ của mảnh đất này và cũng sẽ nghe
tiếng thở dài oan nghiệt của những gốc cây cổ thụ ngàn
năm?

… đến Hồ Thành Công

Người dân thủ đô hẳn còn nhớ cách đây khoảng 30 năm, hàng
ngàn cán bộ, sinh viên các trường đại học đã bị huy động
lao động công ích đào hồ Thành Công. Một dự án đào hồ
nằm ở phía nam thành phố, lúc đó chứa đầy rác thải gọi
là khu bãi rác. Là một người trong số đó, suốt mấy tháng
trời, chúng tôi đã phải xắn quần lội bùn đến đầu gối
để vận chuyển từng hòn đất sét ra khỏi lòng hồ. Tuy mỗi
ngày chỉ được bồi dưỡng với những chiếc bánh mì không
nhân khô cứng, những lời tuyên truyền mĩ miều đã khiến
chúng tôi vô cùng hào hứng và tự hào vì được góp phần xây
dựng thủ đô XHCN.
Cả chục năm sau, chiếc hồ mới được mọc lên trong một
quần thể chật hẹp, bởi lúc này nơi đây đã trở thành một
khu dân cư đông đúc và một vị trí đắc địa của thủ đô.
Và, ngay lập tức mảnh đất vốn là bãi rác bỗng biến thành
"vàng miếng" thu hút sự thèm muốn của không ít tổ chức
và con người.
Đầu tiên, góc phía Đông Nam của hồ bị quây lại để cho
một dự án xây dựng hoành tráng được dựng nên. Khi bị một
làn sóng người dân và báo chí lên tiếng phản đối, dự án
đã phải đắp chiếu dừng lại đến 4,5 năm nhưng cuối cùng
vẫn sừng sững dựng lên thách thức sự phản đối của dư
luận. Toà nhà đó là trụ sở của Tập đoàn Dầu khí VN và
thời đó do Đinh La Thăng làm chủ tịch.
Tiếp theo, mảnh đất phía Đông của hồ bị quây lại chia cho
Nhà hát Ca Múa Nhạc.
Việt Nam xây nhà hát có tên là Âu Cơ với công dụng chính
hiện nay là làm dịch vụ cho thuê địa điểm lấy tiền. Bên
cạnh đó, một mảnh đất rộng đến hàng ngàn m2 được quây
lại cho thuê làm sân tập đánh golf trong hàng chục năm trời,
không ai biết tiền thuê đã đi đâu và ai cho phép thuê.
Gần đây, khi toà nhà dầu khí được dựng lên hoành tráng thì
người ta cũng thấy sân tập golf bị dọn đi và một tấm
biển ghi cải tạo khu đất trên thành dự án hầm gửi xe và
phía trên là công viên. Người dân hồ hởi phấn khởi vì một
mảnh đất lớn của hồ Thành Công sắp được giải phóng.
Vậy nhưng, niềm vui không kéo dài được bao lâu khi những bức
hàng rào kiên cố được dựng lên quây xung quanh mảnh đất
này và một khu nhà 3 tầng với tên gọi là Lộc Việt - một
khu cà phê, thư giãn dành cho chủ nhân của những chiếc Lexus
và Mecedes đắt tiền khánh thành. Hầm gửi xe chẳng thấy đâu,
và công viên cũng biến mất nốt.
Mới đây nữa, góc phía Bắc của hồ là dự án văn phòng cho
thuê to tướng của BRG, tập đoàn kinh doanh sân golf và BĐS rất
lớn của bà Nguyễn Thị Nga. Khi xây xong, chắc chắn khu nhà
này sẽ án ngữ toàn bộ hướng Bắc của hồ. Điều đáng nói
là cách đây khoảng 2 tuần, hàng rào của dự án bỗng được
"di chuyển" lấn vào đất của hồ đến hơn 1m chiều rộng
mà không hề có ai có ý kiến. Nếu tính mỗi mét vuông đất
ở khu vực này có giá đến 500 triệu đồng/m2 thì sự lấn
chiếm này mang lại cho bà Nga đến hàng chục tỷ đồng.
Được biết bà Nga đã sở hữu đến 3 sân golf, khách sạn
Hilton, hàng chục dự án BĐS vàng ở khắp nơi miền Bắc. Hàng
chục tỷ đồng từ mấy chục mét đất lấn chiếm này chỉ
là "muỗi" so với khối tài sản khổng lồ của bà nhưng
với cảnh quan của hồ thì mấy chục mét đất này vô cùng
quí báu.
Sự kiện gần nhất và nóng hổi nhất là một bức tường rào
đang được dựng lên chiếm nốt toàn bộ mảnh đất khoảng
5000 m2 phía Tây Bắc của hồ, nơi đây hiện là nơi có bể bơi
và khu vực bãi đất rộng làm sân bóng đá, bóng chuyền, cầu
lông cho rất nhiều thanh niên, trẻ em và ngưòi già. Chắc chắn
nơi đây trước mắt sẽ trở thành bãi đỗ xe ô tô lấy tiền
và sau đó sẽ được "biến hoá" để trở thành một khu
"cao ốc vàng" cho những kẻ có tiền và có quyền nào đó.
Khi chúng tôi đi ngang qua đây, người dân chủ yếu là các bác
lớn tuổi về hưu đang bức xúc lớn tiếng bất bình trước
câu chuyện Tiên Lãng, Văn Giang và bây giờ là chính nơi mảnh
đất mình đang sống. Nếu bức tường này hoàn thành thì toàn
bộ khu hồ Thành Công sẽ trở thành một cái ao tù, với bốn
bề là hàng rào và các ngôi nhà cao ốc. Công sức, thành quả
lao động của hàng ngàn người dân bị cướp đoạt ngang nhiên
như thế này sao?
Ôi, điều gì đang diễn ra trên đất nước của tôi đây? Công
bằng ở đâu? Công lý ở đâu? Thiên đường, miền đất hứa
XHCN đâu? Ai cho chúng tôi nói? Nói với ai? Lòng tham của thứ
chủ nghĩa vô đạo đã như một cơn gió độc càn quét tận
cùng đất nước tôi, phá tan sự công bằng, chính trực, liêm
sỉ, đạo đức, lòng tốt, sự bao dung,…
Trước mắt tôi là một tiền đồ đen tối và xám xịt…
… nhưng đằng xa đã le lói một khoảng trời xanh.

Bức tường đang được xây, ở phía xa là nhà hát
Âu Cơ

Bức tường mới xây

Bức tường lấn ra sát đường đi, phía trong là các
xe ôtô đang gửi trong công viên

Tường rào dự án BRG màu xanh lá cây xây lấn 1m vào
khu ven hồ.

Khu cà phê, thư giãn Lộc Việt
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(
[http://danluan.org/node/12465](http://danluan.org/node/12465)), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (
[http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm](http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm)) hoặc ở đây
(
[http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en](http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en))
hoặc ở đây (
[http://danluan.org/node/244](http://danluan.org/node/244)).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(
[http://danluan.wordpress.com](http://danluan.wordpress.com)) và Blogspot ( [http://danluanvn.blogspot.com](http://danluanvn.blogspot.com)),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)
[danluan.org](http://danluan.org)để
gửi bài viết cho Dân Luận!

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff