text:
Nghe đọc truyện đêm khuya – Chờ ngày nắng lên, chờ mùa nắng ấm để xua tan những ngày đông giá rét, mong ngày mai cuộc sống sẽ đổi thay, có cơm no và áo ấm, số phận những con người ấy sẽ sáng sủa hơn, tươi đẹp hơn..
Páo thấy trong người mệt, bát cơm thứ tư bỏ dở. Dâu cũng chỉ ăn từng ấy bát là no rồi. Dâu dứng dậy trước, rồi đến Páo. Ông Sùng ăn chậm vào cuối bữa để canh mâm. Trên mâm gỗ chỉ còn ít cải đắng luộc và một bát muối ớt. Bên cạnh mâm, năm đứa cháu nội của ông đang xúm xít quanh cái bát tô bằng nhôm to đùng, mỗi đứa một cái thìa, nhăm nhăm ngoáy vào tô cơm trộn canh đỗ tương.
Đứa gái lớn bảy tuổi, xúc nhoay nhoáy, thìa nào ra thìa ấy, đưa vào mồm nhanh như thể nuốt chửng. Đứa trai năm tuổi còn đái dầm nên chỉ có áo mà không có quần, nhưng lại biết xấu hổ, cứ cúi xuống, chổng mông xúc một thìa vơi lại vội vàng đứng lên ngay ngắn, rồi mới cho vào mồm. Một tay cầm thìa, tay giữ vạt áo chàm, che chỗ ấy. Đứa gái lên bốn, mũi thò lò vừa ăn vừa gà gật vì bị gọi dậy sớm quá. Áo nó vấy đầy cơm canh, phần dưới từ đùi trở xuống cũng bám đầy cơm. Cũng như anh, nó chả có quần mặc, nhưng chưa biết xấu hổ, cứ hồn nhiên khoe ra mọi sản phẩm của ông tạo. Mùa đông, mưa lướt thướt cả tháng không ngừng, củi đun còn thiếu, lấy đâu củi mà sấy quần áo. Bao than cuối cùng ông Sùng không cho động vào, để sáng nay cõng lên chợ. Đứa gái ba tuổi cũng tô hô, cầm thìa lanh chanh ngồi sụp xuống, vạt áo nó sắp trùm lấy tô cơm chung. Nó xúc đi xúc lại mấy lần mới được đầy một thìa cơm nhão, ngửa cổ, há to miệng đút vào khá gọn. Thằng bé tuổi rưỡi tay cầm cán, tay điều chỉnh hướng thìa, đưa thìa cơm vơi vào miệng. Một phần ba từ chỗ cơm ít ỏi lại rơi ra đùi nó. Cũng như chị, nó ở truồng, cái chim bằng quả ớt gió tím lịm vì rét.
Ông Sùng đợi cái vòng tròn màu chàm nới rộng ra xung quanh tô cơm, chừng bọn trẻ đã no bụng ông mới đứng dậy. Dâu từ ngoài hè đi vào để dọn dẹp. Con lợn nái vác bầu vú thũng thẵng chạy vào sau, mót hạt rơi hạt rụng cạnh cái mâm gỗ như một thói quen. Dâu để mặc nó sục cái mõm to bàm bạp vào cái tô của bọn trẻ để vét cơm. Tội nó, nó mười con chứ chẳng phải năm con như Dâu.
Dâu chưa được đi họp phụ nữ bao giờ nên không hiểu thế nào là kế hoạch, cứ đẻ thôi. Đàn bà ở đây, nhiều người đẻ con, đàn con đông bằng đàn lợn. Đâu cứ phải cứ đi họp phụ nữ mới là phụ nữ. Cứ biết đẻ con là thành phụ nữ rồi. Phụ nữ Hầu Thào lên chợ kiếm tiền cả, còn ai mà họp hành. Trẻ con hàng đàn mà ruộng đất thì ít là nguyên nhân của việc đàn bà, trẻ em lũ lượt kéo nhau lên phố trông chờ vào du lịch.
Bọn lợn con đen trũi không nhảy qua được bậc cửa cao để vào nhà, chen lấn, dùng mõm vả nhau, kêu eng éc. Con lợn mẹ nhặt nhạnh xong xuôi thì nghiêng người lách vào gầm giường trốn con. Cái giường bị công kênh lên, những đứa trẻ ngồi trên đống chăn chiếu bừa bộn, cười nắc nẻ.
Giường bên kia, mẹ chồng Dâu đang kìm tiếng rên. Nó đau cái chân đấy. Cả mấy năm quần đảo nát các nẻo đường từ phố về bản, từ bản lên phố, không đau sao được. Cái khớp gối nó kêu răng rắc mỗi lần co, duỗi. Dâu thương mẹ chồng, cái thương thật lòng thật dạ mới có thể sai khiến người phụ nữ ngoài hai mươi buông tay nọ, bắt tay kia để mọi việc trong nhà đâu vào đấy. Để rồi mới hai mươi nhăm tuổi, mặt Dâu đã có khối nếp nhăn.
Việc tưởng chẳng có gì nhiều, nương nhà Dâu cũng ít. Vùng Hầu Thào này, đá thì sẵn còn đất hiếm lắm. Để có đất tra hết tạ ngô giống, vợ chồng Dâu đi xa nhà cả ngày đường. Lúa trên thang ruộng một vụ để đủ cho cái gia đình chín miệng ăn này cũng là cả một khó khăn mà không đồng sức đồng lòng không thể no ấm.
Có một sự phân công lao động ngấm ngầm trong gia đình Dâu. Ông Sùng cắm chốt, dựng lều tận ngoài Mường Tiên. Nơi ấy đất tốt, củ sắn to bằng bắp chân. Ông đi cứ độ nửa tháng mới về nhà lấy gạo, rượu, muối và thuốc lào một lần. Dâu và Sùng thì sấp ngửa với nương ngô hai vụ và một vụ lúa nước. Bà Sùng thì thêu thùa, khâu vá và đi bán hàng rong trên phố cho khách du lịch. Đứa gái lớn, buổi sáng lên nương, buổi chiều chăn trâu cắt cỏ. Còn bốn đứa nhỏ, tằng tằng gà vịt thì cùng ăn, cùng ngủ, cùng chơi và tự trông nhau.
Bà Sùng đau không đi rong được. Thế là không có tiền. Mà muối hết, ớt hết, mỡ hết, xà phòng hết, thuốc lào hết. Tất cả bảo nhau hết. Páo xui vợ xúc ngô đi bán. Bà Sùng ngóc đầu dậy kêu “Tao sắp hết đau rồi”. Dâu nói “Muốn hết đau phải mua thuốc uống”. Páo đưa mắt cho vợ. Dâu vừa ngó ngoáy đi lại cái gác còn lủng lẳng vài dúm ngô thì bà Sùng đã rên lên: “Bán ngô đi thì người và lợn gà lấy gì ăn? Chúng mày không thương anh em chúng mày sao?”.
Nhắc đến anh, đến em, sống mũi Páo căng đỏ, muốn vỡ. Trước đây, ba anh em trai ở chung một nhà. Người thì đông mà đất ít. Anh cả đem vợ và đàn con dứt áo ra đi. Đi về tận bên kia dãy núi Chúa. Người Mông ở đây gọi dải Phan Xi Păng là núi Chúa, vì Chúa to nhất. Bên kia dãy núi, đất rộng người thưa và cây thảo quả tốt ù ù, quả mọng tròn xoe.
Anh đi năm trước, năm sau ấm chỗ về đưa nốt vợ chồng đứa em trai của Páo đi. Thương nhau mà đi, không muốn tất cả chụm vào nhau để cùng đói nghèo. Thế nên, bán những hạt lúa hạt ngô chui ra từng những hốc đất hiếm hoi mà tất cả anh em cùng dốc sức khai khẩn là không nên. Để ăn thôi. Khi nào thừa ăn mới được bán.
Từ ngày làm dâu, Dâu chưa khi nào trông thấy hạt ngô thừa trong nhà.
Nhưng tiền đâu mà mua thuốc? Bao than kia tốt lắm được một trăm, chỉ đủ tiền muối, mỡ. Mấy cái chậu phong lan và xương rồng kia, nếu gặp mấy bác du lịch nhà quê chịu khó tha lôi, cũng chỉ đủ tiền mua thuốc lào và xà phòng giặt. Nhà khó sợ ốm lắm, vì thuốc trên phố đắt ghê đắt gớm.
Dâu chẳng nói chẳng rằng, rửa qua cái mặt cho đàn con thì hối hả giục chồng. Ông Sùng đã nhanh chân tụt xuống đường, bao than nghễu nghện trên lưng. Mọi khi, cõng than là phần Páo, nay ông Sùng dành việc ấy. Dâu xốc lên lưng cái lù cở đựng đầy phong lan, Páo cũng thế. Chẳng ai bảo ai, ba người lặng lẽ tiến lên chợ. Thi thoảng những bóng áo chàm cưỡi xe máy phóng qua. Ngày chợ, rợp đường tiếng xe máy. Người ngược phố cứ rầm rập, rầm rập. Mà khách xuôi về bản thăm thú thì ít. Mùa hè, thác người chảy xuôi, còn mùa đông, thác ngược. Cũng tại trời đất sụt sùi rét mướt. Ngồi không thì rét thôi, chứ đi hùng hục, làm quần quật thì lạnh này thấm gì. Năm nay chưa chết con trâu nào, sao gọi là rét được.
Đến con dốc cửa ngõ lên thị trấn, Dâu dừng chân vì thấy cả trăm người, toàn đàn bà, trẻ con bán hàng rong bị dồn lại đen nhức một khoảng đường. Thì ra đội tự quản đã cấm triệt để cảnh đeo bám khách chào mời. Dâu lách qua đoàn người đi lên. Ông Sùng cắm cúi bước, có cái gì đó giống như tủi, như nhục đang cộn lên trong ngực lão già sáu mươi. Páo đi sau cùng. Vì không thấy tùng tằng chăn, gối, túi thổ cẩm nên gia đình Sùng đi lọt.
Đến quán cơm quen thuộc, cả ba dừng lại. Ông chủ quán gọn lỏn “pùa” (trăm). Ông Sùng cố nài “Pùa pê mà” (trăm ba mà). Ông chủ cười nhạt nhắc lại “pùa”.
Ông Sùng biết không nài được thêm thì đành hạ thồ than xuống, nhận tiền rồi cả ba cùng đi. Bây giờ than Tàu rẻ, người ta không mua than của người bản địa nữa đâu.
Trưa lắm rồi mới bán hai giò lan đất, được bảy chục nghìn. Ông Sùng giục con dâu xuống chợ không có hết mỡ. Cầm hơn trăm nghìn trong tay, Dâu đi quanh chợ mấy lượt mới mua được ba cân mỡ vụn, một lạng thuốc lào, nửa cân ớt và một túi xà phòng rẻ tiền, hai cân đậu…
Mua xong rồi, Dâu bước thật nhanh qua những tiếng chào mời, hối hả ra khỏi chợ như thể vội lắm. Từ xa Dâu thấy ông Sùng ngồi ngủ gật, Páo thì đang lăng quăng xem chim của mấy gã bán chim cho đỡ buồn.
Thấy con dâu mang về từng ấy thứ, ông Sùng vui lắm. Nó quả là đứa biết lo liệu, thu vén. Thật cũng bõ trâu, bõ bạc cưới về. Ông khoe vừa bán thêm chậu xương rồng ba chục nghìn nữa, mắt lóe lên chút sung sướng. Lúc ấy đã hai giờ chiều. Hàng hóa ê hề, người bán thì nhiều mà người mua chả có. Khách ta không chịu được cái lạnh mùa đông ở Sapa nên dù ngày phiên cũng vắng vẻ. Còn Tây chỉ xem vì hiếu kì thôi chứ mua để làm gì?
Bữa cơm từ lúc mờ đất đến giờ chẳng còn ý nghĩa gì. Thực ra ông Sùng không đói lắm, nhưng cái nỗi nhớ bữa, nhớ cơm chợ cứ cồn cào. Cả tuần có ngày phiên, giờ này dưới chợ ẩm thực đông người lắm. Người ta uống rượu, ăn phở, trò chuyện rôm rả. Chân ông mấy lần chực đi. Nhưng mà không có nổi trăm nghìn trong túi mà vào quán thì nhục lắm, gặp anh, gặp em, cười nhạt với nhau sao được? Nó phí cả một phiên chợ đi chứ. Đời người sống được bao nhiêu?
Phải chi cái mụ vợ già nhà ông đừng ốm. Thì dù vắng khách, dù bị xua đuổi thì một tuần sau khi ăn tằn uống tiện và ngủ vạ vật hành lang, góc chợ nó cũng để ra được khoảng ba trăm mà dúi vào tay ông, để ông có cái mà giao đãi. Đằng này… Giờ nó ốm nằm đó, thuốc không có nổi một viên, uống thuốc cây mấy ngày rồi chưa đỡ. Ông có vào quán cũng chẳng nuốt nổi miếng gì.
Ông đưa ba mươi nghìn cho con dâu và bảo:
– Vợ chồng mày xuống chợ ăn đi, thằng Páo đang mệt, không ăn là ốm nặng. Tao vừa làm mấy điếu thuốc lào ấm bụng rồi.
Dâu lại đùn cho chồng và đưa nốt hai mươi nghìn cố tình nhắt lại khi mua sắm.
– Bố với anh Páo xuống đi, con không đói mà, sáng con ăn nhiều.
Đến lượt Páo cậy ốm:
– Con mệt không muốn nuốt gì, hai bố con xuống đi, xin về cho hớp nước là được.
Đùn đẩy mãi, cuối cùng ông Sùng thắng.
Nhìn con trai và con dâu lúc cúc nắm tay nhau đi tìm bữa trưa mà ông vui. Đợi hai người đi rồi, mấy bà ngồi bán hoa, bán thuốc, bán chim… mới lôi cơm nắm ra mời nhau. Họ ép bằng được ông Sùng một nắm cơm đã nguội tơi tả. Họ cắm cúi ăn, cái ăn nơm nớp vì sợ đang ăn bị quát. Nhưng không có tiền để ngồi bàn, ngồi ghế thì ăn thế này cũng được rồi, xong bữa là được. Cũng may, mấy ông trong tổ tự quản đi qua, thấm cái cảnh rét mướt và ngấm sâu lời răn “trời đánh cũng tránh miếng ăn” nên không quát tháo gì cả. Thực ra các ông ấy cũng chỉ quát khi họ quá trớn bày hàng tràn ra lối đi của các “thượng đế” du lịch thôi. Có ông còn buột miệng thốt lên “ngon gớm” khi thấy con bé lên năm đưa cả nắm cơm to như quả bưởi lên miệng gặm.
Xong bữa trưa, cái rét như bị xua đi, vật vờ trên những tàng lá cóng lạnh thi thoảng buông xuống một chiếc lá úa vàng.
Họ gọi hai bát phở thịt quay. Đó là món vô cùng yêu thích của Páo. Chủ quán hỏi “Có uống rượu không?”. Páo lắc đầu. Chỗ thân quen, anh chủ quán còn trẻ rót đầy cái cốc thủy tinh nhỏ rượu gạo và bảo. “Lâu lắm mới gặp, tôi mời anh đấy”.
Páo, dù đói ngẫu, nhưng vẫn đủng đỉnh múc một thìa ớt xào, ba muỗng ớt ngâm vào bát phở. Sau đó là chút hạt tiêu xay, một chút mắm và cuối cùng là mấy cọng rau thơm.
Ngồi bên cạnh chồng, Dâu cũng làm y như vậy với bát phở của mình. Páo chậm rãi uống từng ngụm rượu nhỏ. Dâu uống từng thìa nước phở. Páo trộn gia vị và thịt lên thật đều. Dâu gắp hết chỗ thịt quay vào bát của chồng rồi mới trộn. Páo gắp trả lại, Dâu lại gắp sang. Dâu ngồi nhích ra, vẫn uống nước phở. Páo hết cốc rượu, hết thịt thì chuyển sang ăn phở. Bát phở của Páo vơi, Dâu lại gắp bánh phở của mình sang bát chồng. Gắp qua, gắp lại, cuối cùng Dâu nghiêng bát, trút sạch phở vào cái bát của chồng và đứng dậy thật nhanh đi về phía cái chậu bát rác, nhấn cái bát của mình xuống đó. Páo bẽn lẽn nhìn chủ quán và tự hào liếc xung quanh. Dâu ngồi cạnh chồng, canh đến lúc bát phở của Páo cạn, nhìn rõ những hạt ớt như vàng lắng dưới đáy bát.
Hai người đi lên cổng chợ, Dâu dùng dằng bảo Páo lên trước. Dâu quay lại khu chợ thổ cẩm. Bà chủ quán thấy Dâu thì niềm nở:
– Có gì bán không em? Dạo này chị ế quá.
Chị ta nói như vậy là phát tín hiệu mua rẻ nhưng Dâu vẫn thoăn thoắt cởi cái thắt lưng của mình ra. Cái thắt lưng với hai lá to màu xanh rêu rất đẹp thêu bằng tơ tinh xảo. Dâu thêu cả năm trời để chuẩn bị diện tết đấy. Người con gái Mông có khéo léo, đảm đang hay không, nhìn cái thắt lưng thêu là biết. Trước, Páo mê mệt cô cũng bởi những đường thêu…
– Một trăm thôi nhé.
Dâu gật đầu, gỡ cái khăn xuống buộc thay cho thắt lưng và đi về phía hiệu thuốc tây. Lát sau Dâu hớn hở đi ra với mấy vỉ thuốc xanh đỏ. Quay trở về quán cơm, cô mua một chai rượu nhỏ và hai quả trứng gà luộc.
Đặt hai quả trứng gà và chai rượu vào tay bố chồng, Dâu cười tươi, để lộ đôi má lúm đồng tiền. Đúng là người có má lúm đồng tiền chẳng mấy khi cùng quẫn vì tiền, Páo vẫn thường đùa vợ thế.
Ông Sùng nhìn thấy cái khăn đội đầu ở thắt lưng thon thả của con dâu thì chợt hiểu. Trong đầu ông hiện về cái cảnh kéo vợ của thằng Páo năm nào. Bao năm qua đi, chúng vẫn say nhau đến thế, hợp nhau đến thế…
Quả trứng vừa bóc xong thì bọn trẻ con trong công viên bò ra. Chúng theo mẹ đi bán hàng rong. Mẹ bị đuổi, con không chạy được, ngồi dưới gốc cây đợi, thấy người lớn ăn quà, chúng bò ra. Chia nốt hai quả trứng cho bọn trẻ xong thì trời cũng đổ đầy sương ướt những chậu hoa ế. Về thôi. Còn bọn trẻ con ở nhà. Còn bà già ốm ở nhà. Chầu chực mãi thế này cũng ốm mất.
Họ lại xếp một hàng dọc ngay ngắn trên đường. Ông Sùng đi trước, Páo đi giữa và Dâu đi sau cùng. Mùa giá rét, ngày chợ phiên, dòng thác người màu chàm chảy ngược lên thị trấn. Chưa hết hàng, họ chưa đành về, vì nhiều nhà giờ phải đong ăn. Than củi, rau củ quả, thuốc men, nấm, mộc nhĩ… Rừng núi này có gì, còn gì cũng tìm ra và đem bán hết, những mong đắp điếm, vá víu cho kín, cho lành ngày tháng, đợi mùa nắng ấm.
Páo hắt hơi mấy cái vì lạnh, nước mũi đổ ra. Hai năm nay Páo chưa có thêm bộ áo nào vì Dâu nhiều việc quá, vụ vừa rồi gió lốc, lanh đổ rạp, hỏng hết. Nhà lại đông người, tết đến bọn trẻ con mới cần quần áo đẹp chứ người lớn thế nào chả được. Cả chục năm nay ông Sùng mặc lại đồ cũ của các con trai, cũng có sao đâu. Có một bộ mới, chỉ đám ma, đám cúng ông mới diện.
Nghe tiếng Páo sịt soạt, ông Sùng đi chậm lại, sát cạnh con trai. Dâu cố đi vượt lên, che chắn cho chồng. Đường vắng, gió lộng dưới thung lũng lên, vướng mặt Dâu không thể tới mặt Páo. Gió ở trên núi dội xuống mắc người ông Sùng và cái cở to nên không chạm đến ngực Páo.
Ngày phiên giá rét, đường vắng, họ Giàng đi hàng ngang về tận nhà.
Ông Sùng đợi cái vòng tròn màu chàm nới rộng ra xung quanh tô cơm, chừng bọn trẻ đã no bụng ông mới đứng dậy. Dâu từ ngoài hè đi vào để dọn dẹp. Con lợn nái vác bầu vú thũng thẵng chạy vào sau, mót hạt rơi hạt rụng cạnh cái mâm gỗ như một thói quen. Dâu để mặc nó sục cái mõm to bàm bạp vào cái tô của bọn trẻ để vét cơm. Tội nó, nó mười con chứ chẳng phải năm con như Dâu.
Dâu chưa được đi họp phụ nữ bao giờ nên không hiểu thế nào là kế hoạch, cứ đẻ thôi. Đàn bà ở đây, nhiều người đẻ con, đàn con đông bằng đàn lợn. Đâu cứ phải cứ đi họp phụ nữ mới là phụ nữ. Cứ biết đẻ con là thành phụ nữ rồi. Phụ nữ Hầu Thào lên chợ kiếm tiền cả, còn ai mà họp hành. Trẻ con hàng đàn mà ruộng đất thì ít là nguyên nhân của việc đàn bà, trẻ em lũ lượt kéo nhau lên phố trông chờ vào du lịch.
Bọn lợn con đen trũi không nhảy qua được bậc cửa cao để vào nhà, chen lấn, dùng mõm vả nhau, kêu eng éc. Con lợn mẹ nhặt nhạnh xong xuôi thì nghiêng người lách vào gầm giường trốn con. Cái giường bị công kênh lên, những đứa trẻ ngồi trên đống chăn chiếu bừa bộn, cười nắc nẻ.
Giường bên kia, mẹ chồng Dâu đang kìm tiếng rên. Nó đau cái chân đấy. Cả mấy năm quần đảo nát các nẻo đường từ phố về bản, từ bản lên phố, không đau sao được. Cái khớp gối nó kêu răng rắc mỗi lần co, duỗi. Dâu thương mẹ chồng, cái thương thật lòng thật dạ mới có thể sai khiến người phụ nữ ngoài hai mươi buông tay nọ, bắt tay kia để mọi việc trong nhà đâu vào đấy. Để rồi mới hai mươi nhăm tuổi, mặt Dâu đã có khối nếp nhăn.
Việc tưởng chẳng có gì nhiều, nương nhà Dâu cũng ít. Vùng Hầu Thào này, đá thì sẵn còn đất hiếm lắm. Để có đất tra hết tạ ngô giống, vợ chồng Dâu đi xa nhà cả ngày đường. Lúa trên thang ruộng một vụ để đủ cho cái gia đình chín miệng ăn này cũng là cả một khó khăn mà không đồng sức đồng lòng không thể no ấm.
Có một sự phân công lao động ngấm ngầm trong gia đình Dâu. Ông Sùng cắm chốt, dựng lều tận ngoài Mường Tiên. Nơi ấy đất tốt, củ sắn to bằng bắp chân. Ông đi cứ độ nửa tháng mới về nhà lấy gạo, rượu, muối và thuốc lào một lần. Dâu và Sùng thì sấp ngửa với nương ngô hai vụ và một vụ lúa nước. Bà Sùng thì thêu thùa, khâu vá và đi bán hàng rong trên phố cho khách du lịch. Đứa gái lớn, buổi sáng lên nương, buổi chiều chăn trâu cắt cỏ. Còn bốn đứa nhỏ, tằng tằng gà vịt thì cùng ăn, cùng ngủ, cùng chơi và tự trông nhau.
Bà Sùng đau không đi rong được. Thế là không có tiền. Mà muối hết, ớt hết, mỡ hết, xà phòng hết, thuốc lào hết. Tất cả bảo nhau hết. Páo xui vợ xúc ngô đi bán. Bà Sùng ngóc đầu dậy kêu “Tao sắp hết đau rồi”. Dâu nói “Muốn hết đau phải mua thuốc uống”. Páo đưa mắt cho vợ. Dâu vừa ngó ngoáy đi lại cái gác còn lủng lẳng vài dúm ngô thì bà Sùng đã rên lên: “Bán ngô đi thì người và lợn gà lấy gì ăn? Chúng mày không thương anh em chúng mày sao?”.
Nhắc đến anh, đến em, sống mũi Páo căng đỏ, muốn vỡ. Trước đây, ba anh em trai ở chung một nhà. Người thì đông mà đất ít. Anh cả đem vợ và đàn con dứt áo ra đi. Đi về tận bên kia dãy núi Chúa. Người Mông ở đây gọi dải Phan Xi Păng là núi Chúa, vì Chúa to nhất. Bên kia dãy núi, đất rộng người thưa và cây thảo quả tốt ù ù, quả mọng tròn xoe.
Anh đi năm trước, năm sau ấm chỗ về đưa nốt vợ chồng đứa em trai của Páo đi. Thương nhau mà đi, không muốn tất cả chụm vào nhau để cùng đói nghèo. Thế nên, bán những hạt lúa hạt ngô chui ra từng những hốc đất hiếm hoi mà tất cả anh em cùng dốc sức khai khẩn là không nên. Để ăn thôi. Khi nào thừa ăn mới được bán.
Từ ngày làm dâu, Dâu chưa khi nào trông thấy hạt ngô thừa trong nhà.
Nhưng tiền đâu mà mua thuốc? Bao than kia tốt lắm được một trăm, chỉ đủ tiền muối, mỡ. Mấy cái chậu phong lan và xương rồng kia, nếu gặp mấy bác du lịch nhà quê chịu khó tha lôi, cũng chỉ đủ tiền mua thuốc lào và xà phòng giặt. Nhà khó sợ ốm lắm, vì thuốc trên phố đắt ghê đắt gớm.
Dâu chẳng nói chẳng rằng, rửa qua cái mặt cho đàn con thì hối hả giục chồng. Ông Sùng đã nhanh chân tụt xuống đường, bao than nghễu nghện trên lưng. Mọi khi, cõng than là phần Páo, nay ông Sùng dành việc ấy. Dâu xốc lên lưng cái lù cở đựng đầy phong lan, Páo cũng thế. Chẳng ai bảo ai, ba người lặng lẽ tiến lên chợ. Thi thoảng những bóng áo chàm cưỡi xe máy phóng qua. Ngày chợ, rợp đường tiếng xe máy. Người ngược phố cứ rầm rập, rầm rập. Mà khách xuôi về bản thăm thú thì ít. Mùa hè, thác người chảy xuôi, còn mùa đông, thác ngược. Cũng tại trời đất sụt sùi rét mướt. Ngồi không thì rét thôi, chứ đi hùng hục, làm quần quật thì lạnh này thấm gì. Năm nay chưa chết con trâu nào, sao gọi là rét được.
Đến con dốc cửa ngõ lên thị trấn, Dâu dừng chân vì thấy cả trăm người, toàn đàn bà, trẻ con bán hàng rong bị dồn lại đen nhức một khoảng đường. Thì ra đội tự quản đã cấm triệt để cảnh đeo bám khách chào mời. Dâu lách qua đoàn người đi lên. Ông Sùng cắm cúi bước, có cái gì đó giống như tủi, như nhục đang cộn lên trong ngực lão già sáu mươi. Páo đi sau cùng. Vì không thấy tùng tằng chăn, gối, túi thổ cẩm nên gia đình Sùng đi lọt.
Đến quán cơm quen thuộc, cả ba dừng lại. Ông chủ quán gọn lỏn “pùa” (trăm). Ông Sùng cố nài “Pùa pê mà” (trăm ba mà). Ông chủ cười nhạt nhắc lại “pùa”.
Ông Sùng biết không nài được thêm thì đành hạ thồ than xuống, nhận tiền rồi cả ba cùng đi. Bây giờ than Tàu rẻ, người ta không mua than của người bản địa nữa đâu.
Trưa lắm rồi mới bán hai giò lan đất, được bảy chục nghìn. Ông Sùng giục con dâu xuống chợ không có hết mỡ. Cầm hơn trăm nghìn trong tay, Dâu đi quanh chợ mấy lượt mới mua được ba cân mỡ vụn, một lạng thuốc lào, nửa cân ớt và một túi xà phòng rẻ tiền, hai cân đậu…
Mua xong rồi, Dâu bước thật nhanh qua những tiếng chào mời, hối hả ra khỏi chợ như thể vội lắm. Từ xa Dâu thấy ông Sùng ngồi ngủ gật, Páo thì đang lăng quăng xem chim của mấy gã bán chim cho đỡ buồn.
Thấy con dâu mang về từng ấy thứ, ông Sùng vui lắm. Nó quả là đứa biết lo liệu, thu vén. Thật cũng bõ trâu, bõ bạc cưới về. Ông khoe vừa bán thêm chậu xương rồng ba chục nghìn nữa, mắt lóe lên chút sung sướng. Lúc ấy đã hai giờ chiều. Hàng hóa ê hề, người bán thì nhiều mà người mua chả có. Khách ta không chịu được cái lạnh mùa đông ở Sapa nên dù ngày phiên cũng vắng vẻ. Còn Tây chỉ xem vì hiếu kì thôi chứ mua để làm gì?
Bữa cơm từ lúc mờ đất đến giờ chẳng còn ý nghĩa gì. Thực ra ông Sùng không đói lắm, nhưng cái nỗi nhớ bữa, nhớ cơm chợ cứ cồn cào. Cả tuần có ngày phiên, giờ này dưới chợ ẩm thực đông người lắm. Người ta uống rượu, ăn phở, trò chuyện rôm rả. Chân ông mấy lần chực đi. Nhưng mà không có nổi trăm nghìn trong túi mà vào quán thì nhục lắm, gặp anh, gặp em, cười nhạt với nhau sao được? Nó phí cả một phiên chợ đi chứ. Đời người sống được bao nhiêu?
Phải chi cái mụ vợ già nhà ông đừng ốm. Thì dù vắng khách, dù bị xua đuổi thì một tuần sau khi ăn tằn uống tiện và ngủ vạ vật hành lang, góc chợ nó cũng để ra được khoảng ba trăm mà dúi vào tay ông, để ông có cái mà giao đãi. Đằng này… Giờ nó ốm nằm đó, thuốc không có nổi một viên, uống thuốc cây mấy ngày rồi chưa đỡ. Ông có vào quán cũng chẳng nuốt nổi miếng gì.
Ông đưa ba mươi nghìn cho con dâu và bảo:
– Vợ chồng mày xuống chợ ăn đi, thằng Páo đang mệt, không ăn là ốm nặng. Tao vừa làm mấy điếu thuốc lào ấm bụng rồi.
Dâu lại đùn cho chồng và đưa nốt hai mươi nghìn cố tình nhắt lại khi mua sắm.
– Bố với anh Páo xuống đi, con không đói mà, sáng con ăn nhiều.
Đến lượt Páo cậy ốm:
– Con mệt không muốn nuốt gì, hai bố con xuống đi, xin về cho hớp nước là được.
Đùn đẩy mãi, cuối cùng ông Sùng thắng.
Nhìn con trai và con dâu lúc cúc nắm tay nhau đi tìm bữa trưa mà ông vui. Đợi hai người đi rồi, mấy bà ngồi bán hoa, bán thuốc, bán chim… mới lôi cơm nắm ra mời nhau. Họ ép bằng được ông Sùng một nắm cơm đã nguội tơi tả. Họ cắm cúi ăn, cái ăn nơm nớp vì sợ đang ăn bị quát. Nhưng không có tiền để ngồi bàn, ngồi ghế thì ăn thế này cũng được rồi, xong bữa là được. Cũng may, mấy ông trong tổ tự quản đi qua, thấm cái cảnh rét mướt và ngấm sâu lời răn “trời đánh cũng tránh miếng ăn” nên không quát tháo gì cả. Thực ra các ông ấy cũng chỉ quát khi họ quá trớn bày hàng tràn ra lối đi của các “thượng đế” du lịch thôi. Có ông còn buột miệng thốt lên “ngon gớm” khi thấy con bé lên năm đưa cả nắm cơm to như quả bưởi lên miệng gặm.
Xong bữa trưa, cái rét như bị xua đi, vật vờ trên những tàng lá cóng lạnh thi thoảng buông xuống một chiếc lá úa vàng.
Họ gọi hai bát phở thịt quay. Đó là món vô cùng yêu thích của Páo. Chủ quán hỏi “Có uống rượu không?”. Páo lắc đầu. Chỗ thân quen, anh chủ quán còn trẻ rót đầy cái cốc thủy tinh nhỏ rượu gạo và bảo. “Lâu lắm mới gặp, tôi mời anh đấy”.
Páo, dù đói ngẫu, nhưng vẫn đủng đỉnh múc một thìa ớt xào, ba muỗng ớt ngâm vào bát phở. Sau đó là chút hạt tiêu xay, một chút mắm và cuối cùng là mấy cọng rau thơm.
Ngồi bên cạnh chồng, Dâu cũng làm y như vậy với bát phở của mình. Páo chậm rãi uống từng ngụm rượu nhỏ. Dâu uống từng thìa nước phở. Páo trộn gia vị và thịt lên thật đều. Dâu gắp hết chỗ thịt quay vào bát của chồng rồi mới trộn. Páo gắp trả lại, Dâu lại gắp sang. Dâu ngồi nhích ra, vẫn uống nước phở. Páo hết cốc rượu, hết thịt thì chuyển sang ăn phở. Bát phở của Páo vơi, Dâu lại gắp bánh phở của mình sang bát chồng. Gắp qua, gắp lại, cuối cùng Dâu nghiêng bát, trút sạch phở vào cái bát của chồng và đứng dậy thật nhanh đi về phía cái chậu bát rác, nhấn cái bát của mình xuống đó. Páo bẽn lẽn nhìn chủ quán và tự hào liếc xung quanh. Dâu ngồi cạnh chồng, canh đến lúc bát phở của Páo cạn, nhìn rõ những hạt ớt như vàng lắng dưới đáy bát.
Hai người đi lên cổng chợ, Dâu dùng dằng bảo Páo lên trước. Dâu quay lại khu chợ thổ cẩm. Bà chủ quán thấy Dâu thì niềm nở:
– Có gì bán không em? Dạo này chị ế quá.
Chị ta nói như vậy là phát tín hiệu mua rẻ nhưng Dâu vẫn thoăn thoắt cởi cái thắt lưng của mình ra. Cái thắt lưng với hai lá to màu xanh rêu rất đẹp thêu bằng tơ tinh xảo. Dâu thêu cả năm trời để chuẩn bị diện tết đấy. Người con gái Mông có khéo léo, đảm đang hay không, nhìn cái thắt lưng thêu là biết. Trước, Páo mê mệt cô cũng bởi những đường thêu…
– Một trăm thôi nhé.
Dâu gật đầu, gỡ cái khăn xuống buộc thay cho thắt lưng và đi về phía hiệu thuốc tây. Lát sau Dâu hớn hở đi ra với mấy vỉ thuốc xanh đỏ. Quay trở về quán cơm, cô mua một chai rượu nhỏ và hai quả trứng gà luộc.
Đặt hai quả trứng gà và chai rượu vào tay bố chồng, Dâu cười tươi, để lộ đôi má lúm đồng tiền. Đúng là người có má lúm đồng tiền chẳng mấy khi cùng quẫn vì tiền, Páo vẫn thường đùa vợ thế.
Ông Sùng nhìn thấy cái khăn đội đầu ở thắt lưng thon thả của con dâu thì chợt hiểu. Trong đầu ông hiện về cái cảnh kéo vợ của thằng Páo năm nào. Bao năm qua đi, chúng vẫn say nhau đến thế, hợp nhau đến thế…
Quả trứng vừa bóc xong thì bọn trẻ con trong công viên bò ra. Chúng theo mẹ đi bán hàng rong. Mẹ bị đuổi, con không chạy được, ngồi dưới gốc cây đợi, thấy người lớn ăn quà, chúng bò ra. Chia nốt hai quả trứng cho bọn trẻ xong thì trời cũng đổ đầy sương ướt những chậu hoa ế. Về thôi. Còn bọn trẻ con ở nhà. Còn bà già ốm ở nhà. Chầu chực mãi thế này cũng ốm mất.
Họ lại xếp một hàng dọc ngay ngắn trên đường. Ông Sùng đi trước, Páo đi giữa và Dâu đi sau cùng. Mùa giá rét, ngày chợ phiên, dòng thác người màu chàm chảy ngược lên thị trấn. Chưa hết hàng, họ chưa đành về, vì nhiều nhà giờ phải đong ăn. Than củi, rau củ quả, thuốc men, nấm, mộc nhĩ… Rừng núi này có gì, còn gì cũng tìm ra và đem bán hết, những mong đắp điếm, vá víu cho kín, cho lành ngày tháng, đợi mùa nắng ấm.
Páo hắt hơi mấy cái vì lạnh, nước mũi đổ ra. Hai năm nay Páo chưa có thêm bộ áo nào vì Dâu nhiều việc quá, vụ vừa rồi gió lốc, lanh đổ rạp, hỏng hết. Nhà lại đông người, tết đến bọn trẻ con mới cần quần áo đẹp chứ người lớn thế nào chả được. Cả chục năm nay ông Sùng mặc lại đồ cũ của các con trai, cũng có sao đâu. Có một bộ mới, chỉ đám ma, đám cúng ông mới diện.
Nghe tiếng Páo sịt soạt, ông Sùng đi chậm lại, sát cạnh con trai. Dâu cố đi vượt lên, che chắn cho chồng. Đường vắng, gió lộng dưới thung lũng lên, vướng mặt Dâu không thể tới mặt Páo. Gió ở trên núi dội xuống mắc người ông Sùng và cái cở to nên không chạm đến ngực Páo.
Ngày phiên giá rét, đường vắng, họ Giàng đi hàng ngang về tận nhà.
Tác giả: T.N.H – Phát Thanh viên: Phương Hằng

markdown:
**Nghe đọc truyện đêm khuya** – *Chờ ngày nắng lên, chờ mùa nắng ấm để xua tan những ngày đông giá rét, mong ngày mai cuộc sống sẽ đổi thay, có cơm no và áo ấm, số phận những con người ấy sẽ sáng sủa hơn, tươi đẹp hơn..*
Páo thấy trong người mệt, bát cơm thứ tư bỏ dở. Dâu cũng chỉ ăn từng ấy bát là no rồi. Dâu dứng dậy trước, rồi đến Páo. Ông Sùng ăn chậm vào cuối bữa để canh mâm. Trên mâm gỗ chỉ còn ít cải đắng luộc và một bát muối ớt. Bên cạnh mâm, năm đứa cháu nội của ông đang xúm xít quanh cái bát tô bằng nhôm to đùng, mỗi đứa một cái thìa, nhăm nhăm ngoáy vào tô cơm trộn canh đỗ tương.
Đứa gái lớn bảy tuổi, xúc nhoay nhoáy, thìa nào ra thìa ấy, đưa vào mồm nhanh như thể nuốt chửng. Đứa trai năm tuổi còn đái dầm nên chỉ có áo mà không có quần, nhưng lại biết xấu hổ, cứ cúi xuống, chổng mông xúc một thìa vơi lại vội vàng đứng lên ngay ngắn, rồi mới cho vào mồm. Một tay cầm thìa, tay giữ vạt áo chàm, che chỗ ấy. Đứa gái lên bốn, mũi thò lò vừa ăn vừa gà gật vì bị gọi dậy sớm quá. Áo nó vấy đầy cơm canh, phần dưới từ đùi trở xuống cũng bám đầy cơm. Cũng như anh, nó chả có quần mặc, nhưng chưa biết xấu hổ, cứ hồn nhiên khoe ra mọi sản phẩm của ông tạo. Mùa đông, mưa lướt thướt cả tháng không ngừng, củi đun còn thiếu, lấy đâu củi mà sấy quần áo. Bao than cuối cùng ông Sùng không cho động vào, để sáng nay cõng lên chợ. Đứa gái ba tuổi cũng tô hô, cầm thìa lanh chanh ngồi sụp xuống, vạt áo nó sắp trùm lấy tô cơm chung. Nó xúc đi xúc lại mấy lần mới được đầy một thìa cơm nhão, ngửa cổ, há to miệng đút vào khá gọn. Thằng bé tuổi rưỡi tay cầm cán, tay điều chỉnh hướng thìa, đưa thìa cơm vơi vào miệng. Một phần ba từ chỗ cơm ít ỏi lại rơi ra đùi nó. Cũng như chị, nó ở truồng, cái chim bằng quả ớt gió tím lịm vì rét.
Ông Sùng đợi cái vòng tròn màu chàm nới rộng ra xung quanh tô cơm, chừng bọn trẻ đã no bụng ông mới đứng dậy. Dâu từ ngoài hè đi vào để dọn dẹp. Con lợn nái vác bầu vú thũng thẵng chạy vào sau, mót hạt rơi hạt rụng cạnh cái mâm gỗ như một thói quen. Dâu để mặc nó sục cái mõm to bàm bạp vào cái tô của bọn trẻ để vét cơm. Tội nó, nó mười con chứ chẳng phải năm con như Dâu.
Dâu chưa được đi họp phụ nữ bao giờ nên không hiểu thế nào là kế hoạch, cứ đẻ thôi. Đàn bà ở đây, nhiều người đẻ con, đàn con đông bằng đàn lợn. Đâu cứ phải cứ đi họp phụ nữ mới là phụ nữ. Cứ biết đẻ con là thành phụ nữ rồi. Phụ nữ Hầu Thào lên chợ kiếm tiền cả, còn ai mà họp hành. Trẻ con hàng đàn mà ruộng đất thì ít là nguyên nhân của việc đàn bà, trẻ em lũ lượt kéo nhau lên phố trông chờ vào du lịch.
Bọn lợn con đen trũi không nhảy qua được bậc cửa cao để vào nhà, chen lấn, dùng mõm vả nhau, kêu eng éc. Con lợn mẹ nhặt nhạnh xong xuôi thì nghiêng người lách vào gầm giường trốn con. Cái giường bị công kênh lên, những đứa trẻ ngồi trên đống chăn chiếu bừa bộn, cười nắc nẻ.
Giường bên kia, mẹ chồng Dâu đang kìm tiếng rên. Nó đau cái chân đấy. Cả mấy năm quần đảo nát các nẻo đường từ phố về bản, từ bản lên phố, không đau sao được. Cái khớp gối nó kêu răng rắc mỗi lần co, duỗi. Dâu thương mẹ chồng, cái thương thật lòng thật dạ mới có thể sai khiến người phụ nữ ngoài hai mươi buông tay nọ, bắt tay kia để mọi việc trong nhà đâu vào đấy. Để rồi mới hai mươi nhăm tuổi, mặt Dâu đã có khối nếp nhăn.
Việc tưởng chẳng có gì nhiều, nương nhà Dâu cũng ít. Vùng Hầu Thào này, đá thì sẵn còn đất hiếm lắm. Để có đất tra hết tạ ngô giống, vợ chồng Dâu đi xa nhà cả ngày đường. Lúa trên thang ruộng một vụ để đủ cho cái gia đình chín miệng ăn này cũng là cả một khó khăn mà không đồng sức đồng lòng không thể no ấm.
Có một sự phân công lao động ngấm ngầm trong gia đình Dâu. Ông Sùng cắm chốt, dựng lều tận ngoài Mường Tiên. Nơi ấy đất tốt, củ sắn to bằng bắp chân. Ông đi cứ độ nửa tháng mới về nhà lấy gạo, rượu, muối và thuốc lào một lần. Dâu và Sùng thì sấp ngửa với nương ngô hai vụ và một vụ lúa nước. Bà Sùng thì thêu thùa, khâu vá và đi bán hàng rong trên phố cho khách du lịch. Đứa gái lớn, buổi sáng lên nương, buổi chiều chăn trâu cắt cỏ. Còn bốn đứa nhỏ, tằng tằng gà vịt thì cùng ăn, cùng ngủ, cùng chơi và tự trông nhau.
Bà Sùng đau không đi rong được. Thế là không có tiền. Mà muối hết, ớt hết, mỡ hết, xà phòng hết, thuốc lào hết. Tất cả bảo nhau hết. Páo xui vợ xúc ngô đi bán. Bà Sùng ngóc đầu dậy kêu “Tao sắp hết đau rồi”. Dâu nói “Muốn hết đau phải mua thuốc uống”. Páo đưa mắt cho vợ. Dâu vừa ngó ngoáy đi lại cái gác còn lủng lẳng vài dúm ngô thì bà Sùng đã rên lên: “Bán ngô đi thì người và lợn gà lấy gì ăn? Chúng mày không thương anh em chúng mày sao?”.
Nhắc đến anh, đến em, sống mũi Páo căng đỏ, muốn vỡ. Trước đây, ba anh em trai ở chung một nhà. Người thì đông mà đất ít. Anh cả đem vợ và đàn con dứt áo ra đi. Đi về tận bên kia dãy núi Chúa. Người Mông ở đây gọi dải Phan Xi Păng là núi Chúa, vì Chúa to nhất. Bên kia dãy núi, đất rộng người thưa và cây thảo quả tốt ù ù, quả mọng tròn xoe.
Anh đi năm trước, năm sau ấm chỗ về đưa nốt vợ chồng đứa em trai của Páo đi. Thương nhau mà đi, không muốn tất cả chụm vào nhau để cùng đói nghèo. Thế nên, bán những hạt lúa hạt ngô chui ra từng những hốc đất hiếm hoi mà tất cả anh em cùng dốc sức khai khẩn là không nên. Để ăn thôi. Khi nào thừa ăn mới được bán.
Từ ngày làm dâu, Dâu chưa khi nào trông thấy hạt ngô thừa trong nhà.
Nhưng tiền đâu mà mua thuốc? Bao than kia tốt lắm được một trăm, chỉ đủ tiền muối, mỡ. Mấy cái chậu phong lan và xương rồng kia, nếu gặp mấy bác du lịch nhà quê chịu khó tha lôi, cũng chỉ đủ tiền mua thuốc lào và xà phòng giặt. Nhà khó sợ ốm lắm, vì thuốc trên phố đắt ghê đắt gớm.
Dâu chẳng nói chẳng rằng, rửa qua cái mặt cho đàn con thì hối hả giục chồng. Ông Sùng đã nhanh chân tụt xuống đường, bao than nghễu nghện trên lưng. Mọi khi, cõng than là phần Páo, nay ông Sùng dành việc ấy. Dâu xốc lên lưng cái lù cở đựng đầy phong lan, Páo cũng thế. Chẳng ai bảo ai, ba người lặng lẽ tiến lên chợ. Thi thoảng những bóng áo chàm cưỡi xe máy phóng qua. Ngày chợ, rợp đường tiếng xe máy. Người ngược phố cứ rầm rập, rầm rập. Mà khách xuôi về bản thăm thú thì ít. Mùa hè, thác người chảy xuôi, còn mùa đông, thác ngược. Cũng tại trời đất sụt sùi rét mướt. Ngồi không thì rét thôi, chứ đi hùng hục, làm quần quật thì lạnh này thấm gì. Năm nay chưa chết con trâu nào, sao gọi là rét được.
Đến con dốc cửa ngõ lên thị trấn, Dâu dừng chân vì thấy cả trăm người, toàn đàn bà, trẻ con bán hàng rong bị dồn lại đen nhức một khoảng đường. Thì ra đội tự quản đã cấm triệt để cảnh đeo bám khách chào mời. Dâu lách qua đoàn người đi lên. Ông Sùng cắm cúi bước, có cái gì đó giống như tủi, như nhục đang cộn lên trong ngực lão già sáu mươi. Páo đi sau cùng. Vì không thấy tùng tằng chăn, gối, túi thổ cẩm nên gia đình Sùng đi lọt.
Đến quán cơm quen thuộc, cả ba dừng lại. Ông chủ quán gọn lỏn “pùa” (trăm). Ông Sùng cố nài “Pùa pê mà” (trăm ba mà). Ông chủ cười nhạt nhắc lại “pùa”.
Ông Sùng biết không nài được thêm thì đành hạ thồ than xuống, nhận tiền rồi cả ba cùng đi. Bây giờ than Tàu rẻ, người ta không mua than của người bản địa nữa đâu.
Trưa lắm rồi mới bán hai giò lan đất, được bảy chục nghìn. Ông Sùng giục con dâu xuống chợ không có hết mỡ. Cầm hơn trăm nghìn trong tay, Dâu đi quanh chợ mấy lượt mới mua được ba cân mỡ vụn, một lạng thuốc lào, nửa cân ớt và một túi xà phòng rẻ tiền, hai cân đậu…
Mua xong rồi, Dâu bước thật nhanh qua những tiếng chào mời, hối hả ra khỏi chợ như thể vội lắm. Từ xa Dâu thấy ông Sùng ngồi ngủ gật, Páo thì đang lăng quăng xem chim của mấy gã bán chim cho đỡ buồn.
Thấy con dâu mang về từng ấy thứ, ông Sùng vui lắm. Nó quả là đứa biết lo liệu, thu vén. Thật cũng bõ trâu, bõ bạc cưới về. Ông khoe vừa bán thêm chậu xương rồng ba chục nghìn nữa, mắt lóe lên chút sung sướng. Lúc ấy đã hai giờ chiều. Hàng hóa ê hề, người bán thì nhiều mà người mua chả có. Khách ta không chịu được cái lạnh mùa đông ở Sapa nên dù ngày phiên cũng vắng vẻ. Còn Tây chỉ xem vì hiếu kì thôi chứ mua để làm gì?
Bữa cơm từ lúc mờ đất đến giờ chẳng còn ý nghĩa gì. Thực ra ông Sùng không đói lắm, nhưng cái nỗi nhớ bữa, nhớ cơm chợ cứ cồn cào. Cả tuần có ngày phiên, giờ này dưới chợ ẩm thực đông người lắm. Người ta uống rượu, ăn phở, trò chuyện rôm rả. Chân ông mấy lần chực đi. Nhưng mà không có nổi trăm nghìn trong túi mà vào quán thì nhục lắm, gặp anh, gặp em, cười nhạt với nhau sao được? Nó phí cả một phiên chợ đi chứ. Đời người sống được bao nhiêu?
Phải chi cái mụ vợ già nhà ông đừng ốm. Thì dù vắng khách, dù bị xua đuổi thì một tuần sau khi ăn tằn uống tiện và ngủ vạ vật hành lang, góc chợ nó cũng để ra được khoảng ba trăm mà dúi vào tay ông, để ông có cái mà giao đãi. Đằng này… Giờ nó ốm nằm đó, thuốc không có nổi một viên, uống thuốc cây mấy ngày rồi chưa đỡ. Ông có vào quán cũng chẳng nuốt nổi miếng gì.
Ông đưa ba mươi nghìn cho con dâu và bảo:
– Vợ chồng mày xuống chợ ăn đi, thằng Páo đang mệt, không ăn là ốm nặng. Tao vừa làm mấy điếu thuốc lào ấm bụng rồi.
Dâu lại đùn cho chồng và đưa nốt hai mươi nghìn cố tình nhắt lại khi mua sắm.
– Bố với anh Páo xuống đi, con không đói mà, sáng con ăn nhiều.
Đến lượt Páo cậy ốm:
– Con mệt không muốn nuốt gì, hai bố con xuống đi, xin về cho hớp nước là được.
Đùn đẩy mãi, cuối cùng ông Sùng thắng.
Nhìn con trai và con dâu lúc cúc nắm tay nhau đi tìm bữa trưa mà ông vui. Đợi hai người đi rồi, mấy bà ngồi bán hoa, bán thuốc, bán chim… mới lôi cơm nắm ra mời nhau. Họ ép bằng được ông Sùng một nắm cơm đã nguội tơi tả. Họ cắm cúi ăn, cái ăn nơm nớp vì sợ đang ăn bị quát. Nhưng không có tiền để ngồi bàn, ngồi ghế thì ăn thế này cũng được rồi, xong bữa là được. Cũng may, mấy ông trong tổ tự quản đi qua, thấm cái cảnh rét mướt và ngấm sâu lời răn “trời đánh cũng tránh miếng ăn” nên không quát tháo gì cả. Thực ra các ông ấy cũng chỉ quát khi họ quá trớn bày hàng tràn ra lối đi của các “thượng đế” du lịch thôi. Có ông còn buột miệng thốt lên “ngon gớm” khi thấy con bé lên năm đưa cả nắm cơm to như quả bưởi lên miệng gặm.
Xong bữa trưa, cái rét như bị xua đi, vật vờ trên những tàng lá cóng lạnh thi thoảng buông xuống một chiếc lá úa vàng.
Họ gọi hai bát phở thịt quay. Đó là món vô cùng yêu thích của Páo. Chủ quán hỏi “Có uống rượu không?”. Páo lắc đầu. Chỗ thân quen, anh chủ quán còn trẻ rót đầy cái cốc thủy tinh nhỏ rượu gạo và bảo. “Lâu lắm mới gặp, tôi mời anh đấy”.
Páo, dù đói ngẫu, nhưng vẫn đủng đỉnh múc một thìa ớt xào, ba muỗng ớt ngâm vào bát phở. Sau đó là chút hạt tiêu xay, một chút mắm và cuối cùng là mấy cọng rau thơm.
Ngồi bên cạnh chồng, Dâu cũng làm y như vậy với bát phở của mình. Páo chậm rãi uống từng ngụm rượu nhỏ. Dâu uống từng thìa nước phở. Páo trộn gia vị và thịt lên thật đều. Dâu gắp hết chỗ thịt quay vào bát của chồng rồi mới trộn. Páo gắp trả lại, Dâu lại gắp sang. Dâu ngồi nhích ra, vẫn uống nước phở. Páo hết cốc rượu, hết thịt thì chuyển sang ăn phở. Bát phở của Páo vơi, Dâu lại gắp bánh phở của mình sang bát chồng. Gắp qua, gắp lại, cuối cùng Dâu nghiêng bát, trút sạch phở vào cái bát của chồng và đứng dậy thật nhanh đi về phía cái chậu bát rác, nhấn cái bát của mình xuống đó. Páo bẽn lẽn nhìn chủ quán và tự hào liếc xung quanh. Dâu ngồi cạnh chồng, canh đến lúc bát phở của Páo cạn, nhìn rõ những hạt ớt như vàng lắng dưới đáy bát.
Hai người đi lên cổng chợ, Dâu dùng dằng bảo Páo lên trước. Dâu quay lại khu chợ thổ cẩm. Bà chủ quán thấy Dâu thì niềm nở:
– Có gì bán không em? Dạo này chị ế quá.
Chị ta nói như vậy là phát tín hiệu mua rẻ nhưng Dâu vẫn thoăn thoắt cởi cái thắt lưng của mình ra. Cái thắt lưng với hai lá to màu xanh rêu rất đẹp thêu bằng tơ tinh xảo. Dâu thêu cả năm trời để chuẩn bị diện tết đấy. Người con gái Mông có khéo léo, đảm đang hay không, nhìn cái thắt lưng thêu là biết. Trước, Páo mê mệt cô cũng bởi những đường thêu…
– Một trăm thôi nhé.
Dâu gật đầu, gỡ cái khăn xuống buộc thay cho thắt lưng và đi về phía hiệu thuốc tây. Lát sau Dâu hớn hở đi ra với mấy vỉ thuốc xanh đỏ. Quay trở về quán cơm, cô mua một chai rượu nhỏ và hai quả trứng gà luộc.
Đặt hai quả trứng gà và chai rượu vào tay bố chồng, Dâu cười tươi, để lộ đôi má lúm đồng tiền. Đúng là người có má lúm đồng tiền chẳng mấy khi cùng quẫn vì tiền, Páo vẫn thường đùa vợ thế.
Ông Sùng nhìn thấy cái khăn đội đầu ở thắt lưng thon thả của con dâu thì chợt hiểu. Trong đầu ông hiện về cái cảnh kéo vợ của thằng Páo năm nào. Bao năm qua đi, chúng vẫn say nhau đến thế, hợp nhau đến thế…
Quả trứng vừa bóc xong thì bọn trẻ con trong công viên bò ra. Chúng theo mẹ đi bán hàng rong. Mẹ bị đuổi, con không chạy được, ngồi dưới gốc cây đợi, thấy người lớn ăn quà, chúng bò ra. Chia nốt hai quả trứng cho bọn trẻ xong thì trời cũng đổ đầy sương ướt những chậu hoa ế. Về thôi. Còn bọn trẻ con ở nhà. Còn bà già ốm ở nhà. Chầu chực mãi thế này cũng ốm mất.
Họ lại xếp một hàng dọc ngay ngắn trên đường. Ông Sùng đi trước, Páo đi giữa và Dâu đi sau cùng. Mùa giá rét, ngày chợ phiên, dòng thác người màu chàm chảy ngược lên thị trấn. Chưa hết hàng, họ chưa đành về, vì nhiều nhà giờ phải đong ăn. Than củi, rau củ quả, thuốc men, nấm, mộc nhĩ… Rừng núi này có gì, còn gì cũng tìm ra và đem bán hết, những mong đắp điếm, vá víu cho kín, cho lành ngày tháng, đợi mùa nắng ấm.
Páo hắt hơi mấy cái vì lạnh, nước mũi đổ ra. Hai năm nay Páo chưa có thêm bộ áo nào vì Dâu nhiều việc quá, vụ vừa rồi gió lốc, lanh đổ rạp, hỏng hết. Nhà lại đông người, tết đến bọn trẻ con mới cần quần áo đẹp chứ người lớn thế nào chả được. Cả chục năm nay ông Sùng mặc lại đồ cũ của các con trai, cũng có sao đâu. Có một bộ mới, chỉ đám ma, đám cúng ông mới diện.
Nghe tiếng Páo sịt soạt, ông Sùng đi chậm lại, sát cạnh con trai. Dâu cố đi vượt lên, che chắn cho chồng. Đường vắng, gió lộng dưới thung lũng lên, vướng mặt Dâu không thể tới mặt Páo. Gió ở trên núi dội xuống mắc người ông Sùng và cái cở to nên không chạm đến ngực Páo.
Ngày phiên giá rét, đường vắng, họ Giàng đi hàng ngang về tận nhà.
Ông Sùng đợi cái vòng tròn màu chàm nới rộng ra xung quanh tô cơm, chừng bọn trẻ đã no bụng ông mới đứng dậy. Dâu từ ngoài hè đi vào để dọn dẹp. Con lợn nái vác bầu vú thũng thẵng chạy vào sau, mót hạt rơi hạt rụng cạnh cái mâm gỗ như một thói quen. Dâu để mặc nó sục cái mõm to bàm bạp vào cái tô của bọn trẻ để vét cơm. Tội nó, nó mười con chứ chẳng phải năm con như Dâu.
Dâu chưa được đi họp phụ nữ bao giờ nên không hiểu thế nào là kế hoạch, cứ đẻ thôi. Đàn bà ở đây, nhiều người đẻ con, đàn con đông bằng đàn lợn. Đâu cứ phải cứ đi họp phụ nữ mới là phụ nữ. Cứ biết đẻ con là thành phụ nữ rồi. Phụ nữ Hầu Thào lên chợ kiếm tiền cả, còn ai mà họp hành. Trẻ con hàng đàn mà ruộng đất thì ít là nguyên nhân của việc đàn bà, trẻ em lũ lượt kéo nhau lên phố trông chờ vào du lịch.
Bọn lợn con đen trũi không nhảy qua được bậc cửa cao để vào nhà, chen lấn, dùng mõm vả nhau, kêu eng éc. Con lợn mẹ nhặt nhạnh xong xuôi thì nghiêng người lách vào gầm giường trốn con. Cái giường bị công kênh lên, những đứa trẻ ngồi trên đống chăn chiếu bừa bộn, cười nắc nẻ.
Giường bên kia, mẹ chồng Dâu đang kìm tiếng rên. Nó đau cái chân đấy. Cả mấy năm quần đảo nát các nẻo đường từ phố về bản, từ bản lên phố, không đau sao được. Cái khớp gối nó kêu răng rắc mỗi lần co, duỗi. Dâu thương mẹ chồng, cái thương thật lòng thật dạ mới có thể sai khiến người phụ nữ ngoài hai mươi buông tay nọ, bắt tay kia để mọi việc trong nhà đâu vào đấy. Để rồi mới hai mươi nhăm tuổi, mặt Dâu đã có khối nếp nhăn.
Việc tưởng chẳng có gì nhiều, nương nhà Dâu cũng ít. Vùng Hầu Thào này, đá thì sẵn còn đất hiếm lắm. Để có đất tra hết tạ ngô giống, vợ chồng Dâu đi xa nhà cả ngày đường. Lúa trên thang ruộng một vụ để đủ cho cái gia đình chín miệng ăn này cũng là cả một khó khăn mà không đồng sức đồng lòng không thể no ấm.
Có một sự phân công lao động ngấm ngầm trong gia đình Dâu. Ông Sùng cắm chốt, dựng lều tận ngoài Mường Tiên. Nơi ấy đất tốt, củ sắn to bằng bắp chân. Ông đi cứ độ nửa tháng mới về nhà lấy gạo, rượu, muối và thuốc lào một lần. Dâu và Sùng thì sấp ngửa với nương ngô hai vụ và một vụ lúa nước. Bà Sùng thì thêu thùa, khâu vá và đi bán hàng rong trên phố cho khách du lịch. Đứa gái lớn, buổi sáng lên nương, buổi chiều chăn trâu cắt cỏ. Còn bốn đứa nhỏ, tằng tằng gà vịt thì cùng ăn, cùng ngủ, cùng chơi và tự trông nhau.
Bà Sùng đau không đi rong được. Thế là không có tiền. Mà muối hết, ớt hết, mỡ hết, xà phòng hết, thuốc lào hết. Tất cả bảo nhau hết. Páo xui vợ xúc ngô đi bán. Bà Sùng ngóc đầu dậy kêu “Tao sắp hết đau rồi”. Dâu nói “Muốn hết đau phải mua thuốc uống”. Páo đưa mắt cho vợ. Dâu vừa ngó ngoáy đi lại cái gác còn lủng lẳng vài dúm ngô thì bà Sùng đã rên lên: “Bán ngô đi thì người và lợn gà lấy gì ăn? Chúng mày không thương anh em chúng mày sao?”.
Nhắc đến anh, đến em, sống mũi Páo căng đỏ, muốn vỡ. Trước đây, ba anh em trai ở chung một nhà. Người thì đông mà đất ít. Anh cả đem vợ và đàn con dứt áo ra đi. Đi về tận bên kia dãy núi Chúa. Người Mông ở đây gọi dải Phan Xi Păng là núi Chúa, vì Chúa to nhất. Bên kia dãy núi, đất rộng người thưa và cây thảo quả tốt ù ù, quả mọng tròn xoe.
Anh đi năm trước, năm sau ấm chỗ về đưa nốt vợ chồng đứa em trai của Páo đi. Thương nhau mà đi, không muốn tất cả chụm vào nhau để cùng đói nghèo. Thế nên, bán những hạt lúa hạt ngô chui ra từng những hốc đất hiếm hoi mà tất cả anh em cùng dốc sức khai khẩn là không nên. Để ăn thôi. Khi nào thừa ăn mới được bán.
Từ ngày làm dâu, Dâu chưa khi nào trông thấy hạt ngô thừa trong nhà.
Nhưng tiền đâu mà mua thuốc? Bao than kia tốt lắm được một trăm, chỉ đủ tiền muối, mỡ. Mấy cái chậu phong lan và xương rồng kia, nếu gặp mấy bác du lịch nhà quê chịu khó tha lôi, cũng chỉ đủ tiền mua thuốc lào và xà phòng giặt. Nhà khó sợ ốm lắm, vì thuốc trên phố đắt ghê đắt gớm.
Dâu chẳng nói chẳng rằng, rửa qua cái mặt cho đàn con thì hối hả giục chồng. Ông Sùng đã nhanh chân tụt xuống đường, bao than nghễu nghện trên lưng. Mọi khi, cõng than là phần Páo, nay ông Sùng dành việc ấy. Dâu xốc lên lưng cái lù cở đựng đầy phong lan, Páo cũng thế. Chẳng ai bảo ai, ba người lặng lẽ tiến lên chợ. Thi thoảng những bóng áo chàm cưỡi xe máy phóng qua. Ngày chợ, rợp đường tiếng xe máy. Người ngược phố cứ rầm rập, rầm rập. Mà khách xuôi về bản thăm thú thì ít. Mùa hè, thác người chảy xuôi, còn mùa đông, thác ngược. Cũng tại trời đất sụt sùi rét mướt. Ngồi không thì rét thôi, chứ đi hùng hục, làm quần quật thì lạnh này thấm gì. Năm nay chưa chết con trâu nào, sao gọi là rét được.
Đến con dốc cửa ngõ lên thị trấn, Dâu dừng chân vì thấy cả trăm người, toàn đàn bà, trẻ con bán hàng rong bị dồn lại đen nhức một khoảng đường. Thì ra đội tự quản đã cấm triệt để cảnh đeo bám khách chào mời. Dâu lách qua đoàn người đi lên. Ông Sùng cắm cúi bước, có cái gì đó giống như tủi, như nhục đang cộn lên trong ngực lão già sáu mươi. Páo đi sau cùng. Vì không thấy tùng tằng chăn, gối, túi thổ cẩm nên gia đình Sùng đi lọt.
Đến quán cơm quen thuộc, cả ba dừng lại. Ông chủ quán gọn lỏn “pùa” (trăm). Ông Sùng cố nài “Pùa pê mà” (trăm ba mà). Ông chủ cười nhạt nhắc lại “pùa”.
Ông Sùng biết không nài được thêm thì đành hạ thồ than xuống, nhận tiền rồi cả ba cùng đi. Bây giờ than Tàu rẻ, người ta không mua than của người bản địa nữa đâu.
Trưa lắm rồi mới bán hai giò lan đất, được bảy chục nghìn. Ông Sùng giục con dâu xuống chợ không có hết mỡ. Cầm hơn trăm nghìn trong tay, Dâu đi quanh chợ mấy lượt mới mua được ba cân mỡ vụn, một lạng thuốc lào, nửa cân ớt và một túi xà phòng rẻ tiền, hai cân đậu…
Mua xong rồi, Dâu bước thật nhanh qua những tiếng chào mời, hối hả ra khỏi chợ như thể vội lắm. Từ xa Dâu thấy ông Sùng ngồi ngủ gật, Páo thì đang lăng quăng xem chim của mấy gã bán chim cho đỡ buồn.
Thấy con dâu mang về từng ấy thứ, ông Sùng vui lắm. Nó quả là đứa biết lo liệu, thu vén. Thật cũng bõ trâu, bõ bạc cưới về. Ông khoe vừa bán thêm chậu xương rồng ba chục nghìn nữa, mắt lóe lên chút sung sướng. Lúc ấy đã hai giờ chiều. Hàng hóa ê hề, người bán thì nhiều mà người mua chả có. Khách ta không chịu được cái lạnh mùa đông ở Sapa nên dù ngày phiên cũng vắng vẻ. Còn Tây chỉ xem vì hiếu kì thôi chứ mua để làm gì?
Bữa cơm từ lúc mờ đất đến giờ chẳng còn ý nghĩa gì. Thực ra ông Sùng không đói lắm, nhưng cái nỗi nhớ bữa, nhớ cơm chợ cứ cồn cào. Cả tuần có ngày phiên, giờ này dưới chợ ẩm thực đông người lắm. Người ta uống rượu, ăn phở, trò chuyện rôm rả. Chân ông mấy lần chực đi. Nhưng mà không có nổi trăm nghìn trong túi mà vào quán thì nhục lắm, gặp anh, gặp em, cười nhạt với nhau sao được? Nó phí cả một phiên chợ đi chứ. Đời người sống được bao nhiêu?
Phải chi cái mụ vợ già nhà ông đừng ốm. Thì dù vắng khách, dù bị xua đuổi thì một tuần sau khi ăn tằn uống tiện và ngủ vạ vật hành lang, góc chợ nó cũng để ra được khoảng ba trăm mà dúi vào tay ông, để ông có cái mà giao đãi. Đằng này… Giờ nó ốm nằm đó, thuốc không có nổi một viên, uống thuốc cây mấy ngày rồi chưa đỡ. Ông có vào quán cũng chẳng nuốt nổi miếng gì.
Ông đưa ba mươi nghìn cho con dâu và bảo:
– Vợ chồng mày xuống chợ ăn đi, thằng Páo đang mệt, không ăn là ốm nặng. Tao vừa làm mấy điếu thuốc lào ấm bụng rồi.
Dâu lại đùn cho chồng và đưa nốt hai mươi nghìn cố tình nhắt lại khi mua sắm.
– Bố với anh Páo xuống đi, con không đói mà, sáng con ăn nhiều.
Đến lượt Páo cậy ốm:
– Con mệt không muốn nuốt gì, hai bố con xuống đi, xin về cho hớp nước là được.
Đùn đẩy mãi, cuối cùng ông Sùng thắng.
Nhìn con trai và con dâu lúc cúc nắm tay nhau đi tìm bữa trưa mà ông vui. Đợi hai người đi rồi, mấy bà ngồi bán hoa, bán thuốc, bán chim… mới lôi cơm nắm ra mời nhau. Họ ép bằng được ông Sùng một nắm cơm đã nguội tơi tả. Họ cắm cúi ăn, cái ăn nơm nớp vì sợ đang ăn bị quát. Nhưng không có tiền để ngồi bàn, ngồi ghế thì ăn thế này cũng được rồi, xong bữa là được. Cũng may, mấy ông trong tổ tự quản đi qua, thấm cái cảnh rét mướt và ngấm sâu lời răn “trời đánh cũng tránh miếng ăn” nên không quát tháo gì cả. Thực ra các ông ấy cũng chỉ quát khi họ quá trớn bày hàng tràn ra lối đi của các “thượng đế” du lịch thôi. Có ông còn buột miệng thốt lên “ngon gớm” khi thấy con bé lên năm đưa cả nắm cơm to như quả bưởi lên miệng gặm.
Xong bữa trưa, cái rét như bị xua đi, vật vờ trên những tàng lá cóng lạnh thi thoảng buông xuống một chiếc lá úa vàng.
Họ gọi hai bát phở thịt quay. Đó là món vô cùng yêu thích của Páo. Chủ quán hỏi “Có uống rượu không?”. Páo lắc đầu. Chỗ thân quen, anh chủ quán còn trẻ rót đầy cái cốc thủy tinh nhỏ rượu gạo và bảo. “Lâu lắm mới gặp, tôi mời anh đấy”.
Páo, dù đói ngẫu, nhưng vẫn đủng đỉnh múc một thìa ớt xào, ba muỗng ớt ngâm vào bát phở. Sau đó là chút hạt tiêu xay, một chút mắm và cuối cùng là mấy cọng rau thơm.
Ngồi bên cạnh chồng, Dâu cũng làm y như vậy với bát phở của mình. Páo chậm rãi uống từng ngụm rượu nhỏ. Dâu uống từng thìa nước phở. Páo trộn gia vị và thịt lên thật đều. Dâu gắp hết chỗ thịt quay vào bát của chồng rồi mới trộn. Páo gắp trả lại, Dâu lại gắp sang. Dâu ngồi nhích ra, vẫn uống nước phở. Páo hết cốc rượu, hết thịt thì chuyển sang ăn phở. Bát phở của Páo vơi, Dâu lại gắp bánh phở của mình sang bát chồng. Gắp qua, gắp lại, cuối cùng Dâu nghiêng bát, trút sạch phở vào cái bát của chồng và đứng dậy thật nhanh đi về phía cái chậu bát rác, nhấn cái bát của mình xuống đó. Páo bẽn lẽn nhìn chủ quán và tự hào liếc xung quanh. Dâu ngồi cạnh chồng, canh đến lúc bát phở của Páo cạn, nhìn rõ những hạt ớt như vàng lắng dưới đáy bát.
Hai người đi lên cổng chợ, Dâu dùng dằng bảo Páo lên trước. Dâu quay lại khu chợ thổ cẩm. Bà chủ quán thấy Dâu thì niềm nở:
– Có gì bán không em? Dạo này chị ế quá.
Chị ta nói như vậy là phát tín hiệu mua rẻ nhưng Dâu vẫn thoăn thoắt cởi cái thắt lưng của mình ra. Cái thắt lưng với hai lá to màu xanh rêu rất đẹp thêu bằng tơ tinh xảo. Dâu thêu cả năm trời để chuẩn bị diện tết đấy. Người con gái Mông có khéo léo, đảm đang hay không, nhìn cái thắt lưng thêu là biết. Trước, Páo mê mệt cô cũng bởi những đường thêu…
– Một trăm thôi nhé.
Dâu gật đầu, gỡ cái khăn xuống buộc thay cho thắt lưng và đi về phía hiệu thuốc tây. Lát sau Dâu hớn hở đi ra với mấy vỉ thuốc xanh đỏ. Quay trở về quán cơm, cô mua một chai rượu nhỏ và hai quả trứng gà luộc.
Đặt hai quả trứng gà và chai rượu vào tay bố chồng, Dâu cười tươi, để lộ đôi má lúm đồng tiền. Đúng là người có má lúm đồng tiền chẳng mấy khi cùng quẫn vì tiền, Páo vẫn thường đùa vợ thế.
Ông Sùng nhìn thấy cái khăn đội đầu ở thắt lưng thon thả của con dâu thì chợt hiểu. Trong đầu ông hiện về cái cảnh kéo vợ của thằng Páo năm nào. Bao năm qua đi, chúng vẫn say nhau đến thế, hợp nhau đến thế…
Quả trứng vừa bóc xong thì bọn trẻ con trong công viên bò ra. Chúng theo mẹ đi bán hàng rong. Mẹ bị đuổi, con không chạy được, ngồi dưới gốc cây đợi, thấy người lớn ăn quà, chúng bò ra. Chia nốt hai quả trứng cho bọn trẻ xong thì trời cũng đổ đầy sương ướt những chậu hoa ế. Về thôi. Còn bọn trẻ con ở nhà. Còn bà già ốm ở nhà. Chầu chực mãi thế này cũng ốm mất.
Họ lại xếp một hàng dọc ngay ngắn trên đường. Ông Sùng đi trước, Páo đi giữa và Dâu đi sau cùng. Mùa giá rét, ngày chợ phiên, dòng thác người màu chàm chảy ngược lên thị trấn. Chưa hết hàng, họ chưa đành về, vì nhiều nhà giờ phải đong ăn. Than củi, rau củ quả, thuốc men, nấm, mộc nhĩ… Rừng núi này có gì, còn gì cũng tìm ra và đem bán hết, những mong đắp điếm, vá víu cho kín, cho lành ngày tháng, đợi mùa nắng ấm.
Páo hắt hơi mấy cái vì lạnh, nước mũi đổ ra. Hai năm nay Páo chưa có thêm bộ áo nào vì Dâu nhiều việc quá, vụ vừa rồi gió lốc, lanh đổ rạp, hỏng hết. Nhà lại đông người, tết đến bọn trẻ con mới cần quần áo đẹp chứ người lớn thế nào chả được. Cả chục năm nay ông Sùng mặc lại đồ cũ của các con trai, cũng có sao đâu. Có một bộ mới, chỉ đám ma, đám cúng ông mới diện.
Nghe tiếng Páo sịt soạt, ông Sùng đi chậm lại, sát cạnh con trai. Dâu cố đi vượt lên, che chắn cho chồng. Đường vắng, gió lộng dưới thung lũng lên, vướng mặt Dâu không thể tới mặt Páo. Gió ở trên núi dội xuống mắc người ông Sùng và cái cở to nên không chạm đến ngực Páo.
Ngày phiên giá rét, đường vắng, họ Giàng đi hàng ngang về tận nhà.
Tác giả:
**T.N.H –**Phát Thanh viên: **Phương Hằng**

Link: <https://radiotoday.net/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <https://radiotoday.net/?p=21686>; rel=shortlink


text:
Case đồng bộ Mini Thinkcentre M92 i3 i5. Siêu nhỏ gọn, dễ lắp đặt
Hàng mới về sl thoải mái cho AE.
Thinkcentre M92 mini AC Case đồng bộ bé , nhẹ hơn 1kg nhưng chạy cực tít và gấu . thích hợp mọi nhu cầu làm việc , Văn phòng , học hành , xem phim nghe nhạc , game đồ họa.
+ Cấu hình cơ bản .
– M92 – i3 2100 // Ram 2G // HDD 250 – Gía 2,900,000 VNĐ
– M92 – i5 2400 // Ram 2G // HDD 320 – Gía 3,800,000 VNĐ
– M92 – i3 3220 // Ram 2G // HDD 250 – Gía 3,200,000 VNĐ
– M92 – i5 3470 // Ram 2G // HDD 320 – Gía 4,100,000 VNĐ
( Máy bán ra toàn bộ dẹp và nguyên zin , bảo hành từ 1 tháng )
+ [IMG]⚡ NÂNG CẤP thoải mái
-Window 7 ,10 – Hỗ trợ miễn phí vệ sinh vs cài đặt chọn đời máy.
-ĐỊA CHỈ : SỐ 9 NHÂN HOÀ – THANH XUÂN – HN
-SĐT : 0985349906
-Chú ý : Bên e nhận lắp đặt số lượng lớn . tư vấn 24/24 Hỗ trợ ship COD Toàn quốc – Miễn phí ship hàng trong thành phố.
Thinkcentre M92 mini AC Case đồng bộ bé , nhẹ hơn 1kg nhưng chạy cực tít và gấu . thích hợp mọi nhu cầu làm việc , Văn phòng , học hành , xem phim nghe nhạc , game đồ họa.
+ Cấu hình cơ bản .
– M92 – i3 2100 // Ram 2G // HDD 250 – Gía 2,900,000 VNĐ
– M92 – i5 2400 // Ram 2G // HDD 320 – Gía 3,800,000 VNĐ
– M92 – i3 3220 // Ram 2G // HDD 250 – Gía 3,200,000 VNĐ
– M92 – i5 3470 // Ram 2G // HDD 320 – Gía 4,100,000 VNĐ
( Máy bán ra toàn bộ dẹp và nguyên zin , bảo hành từ 1 tháng )
+ [IMG]⚡ NÂNG CẤP thoải mái
-Window 7 ,10 – Hỗ trợ miễn phí vệ sinh vs cài đặt chọn đời máy.
-ĐỊA CHỈ : SỐ 9 NHÂN HOÀ – THANH XUÂN – HN
-SĐT : 0985349906
-Chú ý : Bên e nhận lắp đặt số lượng lớn . tư vấn 24/24 Hỗ trợ ship COD Toàn quốc – Miễn phí ship hàng trong thành phố.

markdown:
# Case đồng bộ Mini Thinkcentre M92 i3 i5. Siêu nhỏ gọn, dễ lắp đặt
![ ](https://raovats.com/wp-content/uploads/2018/07/22a3450978.jpeg)
Hàng mới về sl thoải mái cho AE.
Thinkcentre M92 mini AC Case đồng bộ bé , nhẹ hơn 1kg nhưng chạy cực tít và gấu . thích hợp mọi nhu cầu làm việc , Văn phòng , học hành , xem phim nghe nhạc , game đồ họa.
+ Cấu hình cơ bản .
– M92 – i3 2100 // Ram 2G // HDD 250 – Gía 2,900,000 VNĐ
– M92 – i5 2400 // Ram 2G // HDD 320 – Gía 3,800,000 VNĐ
– M92 – i3 3220 // Ram 2G // HDD 250 – Gía 3,200,000 VNĐ
– M92 – i5 3470 // Ram 2G // HDD 320 – Gía 4,100,000 VNĐ
( Máy bán ra toàn bộ dẹp và nguyên zin , bảo hành từ 1 tháng )
+ [IMG]⚡ NÂNG CẤP thoải mái
-Window 7 ,10 – Hỗ trợ miễn phí vệ sinh vs cài đặt chọn đời máy.
-ĐỊA CHỈ : SỐ 9 NHÂN HOÀ – THANH XUÂN – HN
-SĐT : 0985349906
-Chú ý : Bên e nhận lắp đặt số lượng lớn . tư vấn 24/24 Hỗ trợ ship COD Toàn quốc – Miễn phí ship hàng trong thành phố.
Thinkcentre M92 mini AC Case đồng bộ bé , nhẹ hơn 1kg nhưng chạy cực tít và gấu . thích hợp mọi nhu cầu làm việc , Văn phòng , học hành , xem phim nghe nhạc , game đồ họa.
+ Cấu hình cơ bản .
– M92 – i3 2100 // Ram 2G // HDD 250 – Gía 2,900,000 VNĐ
– M92 – i5 2400 // Ram 2G // HDD 320 – Gía 3,800,000 VNĐ
– M92 – i3 3220 // Ram 2G // HDD 250 – Gía 3,200,000 VNĐ
– M92 – i5 3470 // Ram 2G // HDD 320 – Gía 4,100,000 VNĐ
( Máy bán ra toàn bộ dẹp và nguyên zin , bảo hành từ 1 tháng )
+ [IMG]⚡ NÂNG CẤP thoải mái
-Window 7 ,10 – Hỗ trợ miễn phí vệ sinh vs cài đặt chọn đời máy.
-ĐỊA CHỈ : SỐ 9 NHÂN HOÀ – THANH XUÂN – HN
-SĐT : 0985349906
-Chú ý : Bên e nhận lắp đặt số lượng lớn . tư vấn 24/24 Hỗ trợ ship COD Toàn quốc – Miễn phí ship hàng trong thành phố.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding,Cookie,User-Agent

X-Crawler-Content-Encoding: gzip

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Với mong muốn được phục vụ Quý khách hàng tốt hơn, Phương Nguyễn thay đổi giờ làm việc từ 9h sáng đến 7h tối toàn bộ các ngày. Đặc biệt Chủ nhật vẫn mở cửa bình thường. Hotline: 0966.913.519. Cám ơn Quý khách!
Baga - Chân Chống
Baga - Chân Chống
Baga chở xe đạp trên xe máy Từ nay, bạn sẽ không còn phải đạp những đoạn đường nhàm chán nữa! Với baga này, bạn dễ dàng chở xe đạp của bạn lên xe máy, đến đoạn đường yêu thích rồi mới bắt đầu đạp. Thiết kế rất thông minh của người Việt Nam, hai bánh xe trước sau được chốt chặt vào baga bằng quick-release. Toàn..
Baga cốt yên dùng Quick Release tháo lắp nhanh, kèm túi form cứng rất đẹp gắn phía sau. Dễ dàng lắp ráp, thích hợp cho các tour ngắn ngày Túi có các màu: đỏ, đen, xám Có kèm áo mưa che túi ..
Vật liệu: nhôm Dùng để gắn vào cốt yên xe đạp. Khả năng tải: 9kg ..
Khả năng chở được 2 chiếc xe đạp một lúcDùng cho hầu hết các loại xe 4 chổ hoặc 7 chổ (tuy nhiên vẫn có một vài loại không tương thích) ..
Khả năng chở được 04 chiếc xe đạp một lúcDùng cho hầu hết các loại xe 7 chổ SUV hoặc xe bán tảiSử dụng pát kéo trailer ở gầm xe phía sau ..
Chất liệu: nhôm Màu: đen Chiều cao có thể điều chỉnh Chuyên dùng cho các sườn xe đạp không có lỗ bắt baga. Khả năng tải được 25kg ..
Tương thích với hệ thống gắn túi của Ortlieb QL3/QL3.1. Nếu dùng túi Ortlieb có QL3/QL3.1 thì không cần lắp thêm pát phụ kiện gắn túi.Sử dụng được cho xe đạp bán h 26", 700c, 29".Có pát gắn đèn sauTải trọng: 30kgTrọng lượng: 640gNhập khẩu từ USA ..
Baga sau gắn cho xe đạp dùng để chở hành lý Gắn được cho xe đạp thắng đĩa và thắng V Yêu cầu: sườn xe đạp có lỗ gắn 2 chân baga ..
Baga chuyên dụng dành cho xe touring Nguyên khối chắc chắn Dùng được cho xe thắng V và thắng đĩa Khả năng tải: 35kg Dùng được cho bánh 26" đến 28" ..
Baga trước chuyên dụng cho xe touring Gắn được cho xe sử dụng phuộc đơ và phuộc nhún Tương thích với xe bánh 26", xe bánh 700c Trọng lượng: 650g ..
Baga trước chuyên dụng cho xe touring Tubus Tara Baga trước Tubus Tara là một trong những baga bán chạy nhất 20 năm qua liên tục được cải tiến, nâng cấp còn được gọi là baga siêu bền. Sử dụng được với bánh xe có chiều ngang lên đến 50mm Chất liệu: 25CrMo4 Khả năng tải: 15kg Trọng lượ..
Vật liệu thép. Màu đen. Tiện dụng để gắn giỏ, chở lều, túi ngủ... phía trước xe Trọng lượng: 700g ..
Baga sau gắn cho xe đạp dùng để chở hành lýGắn được cho xe đạp bánh 26", 700c....Yêu cầu: sườn xe đạp có lỗ gắn 2 chân baga ..
Nhẹ, bền, kiểu dáng cổ điển Dùng cho xe đạp bánh 26", 700c Made in USA ..
Kiểu dáng đẹp, hiện đại, chắc chắn Tăng giảm được chiều dài, dùng cho xe đạp từ bánh 20" đến 26", 700c, 29er Nhập khẩu trực tiếp từ USA ..
Kiểu dáng đẹp, hiện đại, chắc chắn Tăng giảm được chiều dài, dùng cho xe đạp từ bánh 20" đến 26", 700c, 29er Nhập khẩu trực tiếp từ USA ..
Chân chống giữa xe đạp Gắn ngay phía dưới, giữa xe đạp Thiết kế đẹp, chắc chắn ..
Chân chống giữa xe đạpGắn ngay phía dưới, giữa xe đạpThiết kế đẹp, chắc chắnVật liệu: nhôm nhẹ ..
Chân chống gắn phía sau, gắn vào 2 gọng sườn, chắc chắn Phù hợp cho xe touring tải nặng Có điều chỉnh chiều dài, sử dụng được cho bánh 26", 700c ..
Chân chống gắn phía sau, gắn vào 2 gọng sườn, chắc chắn Phù hợp cho xe touring tải nặng Dùng cho xe đạp bánh 26" Nhập khẩu trực tiếp từ USA ..
Chân chống gắn phía sau, gắn vào 2 gọng sườn, chắc chắnĐặc biệt 2 pát gắn sườn dài phù hợp cho xe thắng đĩa có 2 gióng sườn lớn Phù hợp cho xe touring tải nặng Có điều chỉnh chiều dài, sử dụng được cho bánh 26", 700c ..
Điều chỉnh được dài ngắn, kẹp một pát vào sườn xe, dùng được cho mọi loại xe đạp, phù hợp cho xe MTB, road Kiểu dáng đẹp. Trọng lượng nhẹ. ..
Điều chỉnh được dài ngắn, kẹp một pát vào sườn xe, dùng được cho mọi loại xe đạp, phù hợp cho xe MTB, road ..
Chân chống tháo rời dùng để gắn vào giò dĩa xe 700c Thích hợp cho xe road không thích gắn cố định chân chống vào xe Rất đẹp, dễ dàng tháo ráp cất vào túi áo Khả năng chịu tải: 14kg Kích thước: 14.5 x 4 x 2.2 cm Trọng lượng: 138g Made in Taiwain ..
Chân chống xe đạp 1 bên inox Điều chỉnh được kích thước, để vừa nhiều loại xe như xe MTB, Road, Touring... Dễ dàng xếp gọn Chất liệu inox sáng đẹp Hàng Việt Nam chất lượng cao! ..
Chân chống xe đạp chữ U inox Đẹp, sắc xảo. Dễ dàng xếp gọn Chất liệu inox sáng đẹp Hàng Việt Nam chất lượng cao! ..
Đẹp, sắc xảo. Dễ dàng xếp gọnDựng xe đạp đứng tiết kiệm diện tích, đẹpCó thể chống xe bằng bánh sau hoặc bánh trướcChất liệu inox sáng đẹpHàng Việt Nam chất lượng cao! ..
Dây cột đồ xe đạp Hai đầu là 2 móc nhựa, có 3 sợi, dễ dàng cột đồ trên baga xe đạp ..
Dùng để gắn vào xe đạp để người ngồi sau có chổ gác chânGập lên xuống được, rất gọnCó thể gắn vào xe đạp bằng lỗ ốc gắn baga, vè chắn bùn hoặc gắn cùng với ti xe đạp (trục đùm bánh sau) ..
Chốt gài loại bấm, chống kẹt. Khóa chống trượt sang 2 bên, dây an toàn 3 điểm kết nối. Có thể sử dụng chuyển đổi thành rổ chở hàng.Tải trọng dưới 21kg khi sử dụng ba-ga sau 25kg; Tải trọng dưới 22kg khi sử dụng ba-ga sau 27kgDành cho trẻ trên 1 tuổi (12 tháng) hoặc nhỏ hơn 6 tuổi (72 tháng) với chiều cao dưới 115c..
Khóa chống trượt sang 2 bên, dây an toàn 2 điểm kết nối.Dành cho trẻ trên 1 tuổi (12 tháng) hoặc nhỏ hơn 4 tuổi (48 tháng) với chiều cao dưới 100cm.Tải trọng dưới 15kgTương thích với xe đạp thông thường, xe đạp thể thao có pô tăng ngắnTương thích với đường kính tay lái φ22.2mm Trọng lượng: tương đương 1.7kgMade in..
Dùng để treo xe đạp lên tường. Treo bánh trước hoặc bánh sau vào móc, xe đạp sẽ nằm dựng đứng theo tường rất đẹp và gọn ..
Mount treo xe lên tường (treo bằng sườn) (inox) Thanh mảnh, đẹp. Dùng để treo xe lên tường - có 2 thanh đỡ sườn - treo xe song song với tường. Khi không dùng, đẩy lên rất gọn, không chiếm không gian Chất liệu inox sáng đẹp Hàng Việt Nam chất lượng cao! ..
Một số loại sườn xe đạp không có lỗ khoan sẵn để gắn baga - vè chắn bùn... Pát cổ dễ vòng quanh sườn, giúp gắn baga - vè chắn bùn được chắc chắn ..
Thanh mảnh, đẹp. Dùng để treo xe lên tường - có 2 thanh đỡ sườn - treo xe song song với tường. Khi không dùng, đẩy lên rất gọn, không chiếm không gian ..
Dùng để gắn vào baga xe đạp để chở người ..
Dễ dàng sử dụng, xe đạp không cần tháo bánh trước hay sau.Khả năng chở được 5 chiếc xe đạp một lúc trên xe bán tải. Có ba dây đai giúp cố định chắc chắn đệm FOX vào xeCó cửa sổ giúp dễ dàng thao tác tay nắm cảng sauCó 5 đai cố định xe đạp trên đệm FOXKích thước: 34” x 54” x 19” Made in USA..
Hiển thị 1 đến 37 trong 37 (1 Trang)

markdown:
Với mong muốn được phục vụ Quý khách hàng tốt hơn, Phương Nguyễn thay đổi giờ làm việc từ 9h sáng đến 7h tối toàn bộ các ngày. Đặc biệt Chủ nhật vẫn mở cửa bình thường. Hotline: 0966.913.519. Cám ơn Quý khách!
## Baga - Chân Chống
![Baga - Chân Chống Baga - Chân Chống](https://shopphuongnguyen.com/image/cache/catalog/category-images/category-rack-190x190.jpg)
Baga - Chân Chống
Baga chở xe đạp trên xe máy Từ nay, bạn sẽ không còn phải đạp những đoạn đường nhàm chán nữa! Với baga này, bạn dễ dàng chở xe đạp của bạn lên xe máy, đến đoạn đường yêu thích rồi mới bắt đầu đạp. Thiết kế rất thông minh của người Việt Nam, hai bánh xe trước sau được chốt chặt vào baga bằng quick-release. Toàn..
700.000đ
(BT41)
Baga cốt yên dùng Quick Release tháo lắp nhanh, kèm túi form cứng rất đẹp gắn phía sau. Dễ dàng lắp ráp, thích hợp cho các tour ngắn ngày Túi có các màu: đỏ, đen, xám Có kèm áo mưa che túi ..
380.000đ
(BA249)
Tạm Hết Hàng
Vật liệu: nhôm Dùng để gắn vào cốt yên xe đạp. Khả năng tải: 9kg ..
200.000đ
(BA677)
Khả năng chở được 2 chiếc xe đạp một lúcDùng cho hầu hết các loại xe 4 chổ hoặc 7 chổ (tuy nhiên vẫn có một vài loại không tương thích) ..
2.600.000đ
(BA160)
Tạm Hết Hàng
Khả năng chở được 04 chiếc xe đạp một lúcDùng cho hầu hết các loại xe 7 chổ SUV hoặc xe bán tảiSử dụng pát kéo trailer ở gầm xe phía sau ..
3.500.000đ
(BA778)
Tạm Hết Hàng
Chất liệu: nhôm Màu: đen Chiều cao có thể điều chỉnh Chuyên dùng cho các sườn xe đạp không có lỗ bắt baga. Khả năng tải được 25kg ..
220.000đ
(BA280)
Tạm Hết Hàng
Tương thích với hệ thống gắn túi của Ortlieb QL3/QL3.1. Nếu dùng túi Ortlieb có QL3/QL3.1 thì không cần lắp thêm pát phụ kiện gắn túi.Sử dụng được cho xe đạp bán h 26", 700c, 29".Có pát gắn đèn sauTải trọng: 30kgTrọng lượng: 640gNhập khẩu từ USA ..
2.100.000đ
(BA941)
Tạm Hết Hàng
Baga sau gắn cho xe đạp dùng để chở hành lý Gắn được cho xe đạp thắng đĩa và thắng V Yêu cầu: sườn xe đạp có lỗ gắn 2 chân baga ..
220.000đ
(BA31)
Baga chuyên dụng dành cho xe touring Nguyên khối chắc chắn Dùng được cho xe thắng V và thắng đĩa Khả năng tải: 35kg Dùng được cho bánh 26" đến 28" ..
440.000đ
(BA496)
Baga trước chuyên dụng cho xe touring Gắn được cho xe sử dụng phuộc đơ và phuộc nhún Tương thích với xe bánh 26", xe bánh 700c Trọng lượng: 650g ..
420.000đ
(BA959)
Baga trước chuyên dụng cho xe touring Tubus Tara Baga trước Tubus Tara là một trong những baga bán chạy nhất 20 năm qua liên tục được cải tiến, nâng cấp còn được gọi là baga siêu bền. Sử dụng được với bánh xe có chiều ngang lên đến 50mm Chất liệu: 25CrMo4 Khả năng tải: 15kg Trọng lượ..
2.900.000đ
(BA345)
Tạm Hết Hàng
Vật liệu thép. Màu đen. Tiện dụng để gắn giỏ, chở lều, túi ngủ... phía trước xe Trọng lượng: 700g ..
120.000đ
(BA504)
Tạm Hết Hàng
Baga sau gắn cho xe đạp dùng để chở hành lýGắn được cho xe đạp bánh 26", 700c....Yêu cầu: sườn xe đạp có lỗ gắn 2 chân baga ..
180.000đ
(BA946)
Tạm Hết Hàng
Nhẹ, bền, kiểu dáng cổ điển Dùng cho xe đạp bánh 26", 700c Made in USA ..
350.000đ
(BA525)
Tạm Hết Hàng
Kiểu dáng đẹp, hiện đại, chắc chắn Tăng giảm được chiều dài, dùng cho xe đạp từ bánh 20" đến 26", 700c, 29er Nhập khẩu trực tiếp từ USA ..
600.000đ
(BA528)
Tạm Hết Hàng
Kiểu dáng đẹp, hiện đại, chắc chắn Tăng giảm được chiều dài, dùng cho xe đạp từ bánh 20" đến 26", 700c, 29er Nhập khẩu trực tiếp từ USA ..
600.000đ
(BA527)
Tạm Hết Hàng
Chân chống giữa xe đạp Gắn ngay phía dưới, giữa xe đạp Thiết kế đẹp, chắc chắn ..
100.000đ
(BP490)
Tạm Hết Hàng
Chân chống giữa xe đạpGắn ngay phía dưới, giữa xe đạpThiết kế đẹp, chắc chắnVật liệu: nhôm nhẹ ..
140.000đ
(CP785)
Tạm Hết Hàng
Chân chống gắn phía sau, gắn vào 2 gọng sườn, chắc chắn Phù hợp cho xe touring tải nặng Có điều chỉnh chiều dài, sử dụng được cho bánh 26", 700c ..
120.000đ
(BA720)
Chân chống gắn phía sau, gắn vào 2 gọng sườn, chắc chắn Phù hợp cho xe touring tải nặng Dùng cho xe đạp bánh 26" Nhập khẩu trực tiếp từ USA ..
500.000đ
(BA526)
Chân chống gắn phía sau, gắn vào 2 gọng sườn, chắc chắnĐặc biệt 2 pát gắn sườn dài phù hợp cho xe thắng đĩa có 2 gióng sườn lớn Phù hợp cho xe touring tải nặng Có điều chỉnh chiều dài, sử dụng được cho bánh 26", 700c ..
180.000đ
(PN1381)
Tạm Hết Hàng
Điều chỉnh được dài ngắn, kẹp một pát vào sườn xe, dùng được cho mọi loại xe đạp, phù hợp cho xe MTB, road Kiểu dáng đẹp. Trọng lượng nhẹ. ..
100.000đ
(PN1557)
Điều chỉnh được dài ngắn, kẹp một pát vào sườn xe, dùng được cho mọi loại xe đạp, phù hợp cho xe MTB, road ..
80.000đ
(CP396)
Chân chống tháo rời dùng để gắn vào giò dĩa xe 700c Thích hợp cho xe road không thích gắn cố định chân chống vào xe Rất đẹp, dễ dàng tháo ráp cất vào túi áo Khả năng chịu tải: 14kg Kích thước: 14.5 x 4 x 2.2 cm Trọng lượng: 138g Made in Taiwain ..
800.000đ
(BA541)
Tạm Hết Hàng
Chân chống xe đạp 1 bên inox Điều chỉnh được kích thước, để vừa nhiều loại xe như xe MTB, Road, Touring... Dễ dàng xếp gọn Chất liệu inox sáng đẹp Hàng Việt Nam chất lượng cao! ..
200.000đ
(BT38)
Chân chống xe đạp chữ U inox Đẹp, sắc xảo. Dễ dàng xếp gọn Chất liệu inox sáng đẹp Hàng Việt Nam chất lượng cao! ..
190.000đ
(BT39)
Đẹp, sắc xảo. Dễ dàng xếp gọnDựng xe đạp đứng tiết kiệm diện tích, đẹpCó thể chống xe bằng bánh sau hoặc bánh trướcChất liệu inox sáng đẹpHàng Việt Nam chất lượng cao! ..
240.000đ
(BT42)
Dây cột đồ xe đạp Hai đầu là 2 móc nhựa, có 3 sợi, dễ dàng cột đồ trên baga xe đạp ..
30.000đ
(BA284)
Dùng để gắn vào xe đạp để người ngồi sau có chổ gác chânGập lên xuống được, rất gọnCó thể gắn vào xe đạp bằng lỗ ốc gắn baga, vè chắn bùn hoặc gắn cùng với ti xe đạp (trục đùm bánh sau) ..
80.000đ
(BA940)
Chốt gài loại bấm, chống kẹt. Khóa chống trượt sang 2 bên, dây an toàn 3 điểm kết nối. Có thể sử dụng chuyển đổi thành rổ chở hàng.Tải trọng dưới 21kg khi sử dụng ba-ga sau 25kg; Tải trọng dưới 22kg khi sử dụng ba-ga sau 27kgDành cho trẻ trên 1 tuổi (12 tháng) hoặc nhỏ hơn 6 tuổi (72 tháng) với chiều cao dưới 115c..
1.250.000đ
(PN1506)
Khóa chống trượt sang 2 bên, dây an toàn 2 điểm kết nối.Dành cho trẻ trên 1 tuổi (12 tháng) hoặc nhỏ hơn 4 tuổi (48 tháng) với chiều cao dưới 100cm.Tải trọng dưới 15kgTương thích với xe đạp thông thường, xe đạp thể thao có pô tăng ngắnTương thích với đường kính tay lái φ22.2mm Trọng lượng: tương đương 1.7kgMade in..
850.000đ
(PN1505)
Dùng để treo xe đạp lên tường. Treo bánh trước hoặc bánh sau vào móc, xe đạp sẽ nằm dựng đứng theo tường rất đẹp và gọn ..
100.000đ
(BA03)
Mount treo xe lên tường (treo bằng sườn) (inox) Thanh mảnh, đẹp. Dùng để treo xe lên tường - có 2 thanh đỡ sườn - treo xe song song với tường. Khi không dùng, đẩy lên rất gọn, không chiếm không gian Chất liệu inox sáng đẹp Hàng Việt Nam chất lượng cao! ..
160.000đ
(BT40)
Một số loại sườn xe đạp không có lỗ khoan sẵn để gắn baga - vè chắn bùn... Pát cổ dễ vòng quanh sườn, giúp gắn baga - vè chắn bùn được chắc chắn ..
50.000đ
(BA921)
Thanh mảnh, đẹp. Dùng để treo xe lên tường - có 2 thanh đỡ sườn - treo xe song song với tường. Khi không dùng, đẩy lên rất gọn, không chiếm không gian ..
100.000đ
(BT263)
Dùng để gắn vào baga xe đạp để chở người ..
120.000đ
(BA939)
Dễ dàng sử dụng, xe đạp không cần tháo bánh trước hay sau.Khả năng chở được 5 chiếc xe đạp một lúc trên xe bán tải. Có ba dây đai giúp cố định chắc chắn đệm FOX vào xeCó cửa sổ giúp dễ dàng thao tác tay nắm cảng sauCó 5 đai cố định xe đạp trên đệm FOXKích thước: 34” x 54” x 19” Made in USA..
3.500.000đ
(CT104)
Hiển thị 1 đến 37 trong 37 (1 Trang)

Set-Cookie: currency=VND; expires=Thu, 18-Oct-2018 14:09:23 GMT; path=/; domain=shopphuongnguyen.com

Cache-Control: private, no-cache, no-store, proxy-revalidate, no-transform

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

Accept-Ranges: bytes

Server: LiteSpeed


text:
Chính sách cổ tức
Chia sẻ: Hà Thị Ánh Tuyết | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:14
lượt xem 166
download
Chính sách cổ tức
Chinh sách cổ tức là gì? tác động của nó đến giá trị thị trường của công ty ra sao?
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Chính sách cổ tức
- Chính saùch coå töùc Diep Dung Muïc tieâu baøi giaûng Hieåu roõ caùc vaán ñeà sau: Chinh saùch coå töùc? taùc ñoäng cuûa noù ñeán giaù trò thò tröôøng cuûa coâng ty ra sao? Lyù thuyeát? Thöïc teá? Nhaân toá daãn ñeán söï khaùc bieät giöõa lyù thuyeát vaø thöïc teá? Nhöõng lôøi khuyeân höõu ích Diep Dung
- Khaûo saùt khía caïnh chieán löôïc cuûa chính saùch coå töùc 1. Giaû ñònh coâng ty A: Hieän ñang coù cô hoäi ñaàu tö raát toát, taïo giaù trò gia taêng lôùn cho coâng ty Chi phí ñaàu tö ban ñaàu vöôït quaù khaû naêng vay cuûa coâng ty Nhö vaäy, vaán ñeà laø phaûi xöû duïng nguoàn voán CSH: Phaùt haønh coå phieáu môùi? Nguoàn lôïi nhuaän giöõ laïi? Diep Dung Khaûo saùt khía caïnh chieán löôïc cuûa chính saùch coå töùc (tt) Neáu choïn phöông aùn phaùt haønh coå phieáu môùi + tieáp tuïc duy trì chi traû coå töùc ôû möùc cao: Nhöôïc ñieåm: 1. Gaùnh chòu chi phí phaùt haønh cao (trung bình = 15% toång giaù trò phaùt haønh) 2. Quyeàn kieåm soaùt cuûa coå ñoâng hieän höõu bò ñe doïa 3. Giaù coå phieáu coù khuynh höôùng giaûm do hieäu öùng pecking order theory Diep Dung
- Khaûo saùt khía caïnh chieán löôïc cuûa chính saùch coå töùc (tt) Neáu choïn phöông aùn xöû duïng lôïi nhuaän giöõ laïi, (töùc caét giaûm coå töùc) Nhöôïc ñieåm: 1. Phaûn öùng baát lôïi töø caùc coå ñoâng maø moái quan taâm haøng ñaàu cuûa hoï laø thu nhaäp töø coå töùc chöù khoâng phaûi töø lôïi voán do taêng giaù coå phieáu trong töông lai 2. Giaù coå phieáu giaûm do caùc coå ñoâng naøy baùn coå phieáu maø hoï ñang naém ra thò tröôøng. 3. Nguy cô bò thao tuùng mua (take over) Diep Dung Nhö vaäy, coâng ty neân choïn phöông aùn naøo? Lôøi khuyeân thöù nhaát: Phöong aùn naøo cuõng coù caùi giaù cuûa noù, vaán ñeà laø tuyø töøng tröôøng hôïp cuï theå maø choïn phöông aùn mang laïi lôïi ích cao nhaát cho caùc coå ñoâng. Diep Dung
- Khaûo sat khía caïnh phaùp lyù cuûa chính saùch coå töùc ù 1. nhaø quaûn trò coù toaøn quyeàn töï do trong vieäc ñöa ra caùc quyeát ñònh lieân quan ñeán chính saùch coå töùc? 2. Yeáu toá phaùp lyù coù aûnh höôûng ñeán quyeàn löïa choïn chính saùch coå töc cuûa coâng ty? Quy ñònh cuûa chính phuû AÙp ñaët cuûa chuû nôï Diep Dung Lyù thuyeát veà chính saùch coå töùc Ñöa ñeán 2 keát luaän quan troïng: 1. neáu khoâng toàn taïi nguoàn taøi trôï beân ngoaøi (moät ñieàu kieän raát voâ lyù, khoâng toàn taïi trong thöïc teá) – thì chính saùch coå töùc Chæ phaùt huy taùc duïng laøm taêng giaù trò cuûa coâng ty moät khi coâng ty coù cô hoäi ñaàu tö môùi coù suaát sinh lôïi treân voán ñaàu tö (ROI) lôùn hôn suaát sinh lôïi hieän haønh Ke maø coå ñoâng ñoøi hoûi 2. neáu toàn taïi nguoàn taøi trôï beân ngoaøi (töùc khaùc vôùi tình huoáng 1) thì chính saùch coå töùc seõ chaúng coù taùc ñoäng gì ñeán giaù trò cuûa coâng ty Diep Dung
- Lyù thuyeát veà chính saùch coå töùc (tt) Keát luaän cuoái cuøng cuûa caû 2 tình huoáng lyù thuyeát treân laø: Chính saùch coå töùc, veà maët lyù thuyeát, laø chaúng coù yù nghóa gì caû. thöïc teá coù ñuùng nhö lyù thuyeát ñaõ keát luaän khoâng? Vì sao? Diep Dung Chuùng minh lyù thuyeát OÂn laïi moâ hình chieát khaáu coå töùc: Coâng ty A, coù caùc ñaëc ñieåm sau: 1. Ngaân löu roøng CF khoâng ñoåi, vónh vieãn 2. Toaøn boä CF ñöôïc duøng ñeå traû coå töùc D 3. Loâi nhuaän giöõ laïi = 0 4. Suaát sinh lôïi ñoøi hoûi Ke Giaù trò coâng ty seõ laø: VA = D / Ke Diep Dung
- Chuùng minh lyù thuyeát (tt) Neáu, Coâng ty A giöõ 1 phaàn b cuûa CF laøm lôïi nhuaän giöõ laïi, khi ñoù ñaëc ñieåm cuûa A seõ laø 1. Ngaân löu roøng CF khoâng ñoåi, vónh vieãn 2. Lôïi nhuaän giöõ laïi = b * CF 3. Coå töùc ñöôïc chia = (1 – b) * CF 4. Suaát sinh lôïi ñoøi hoûi Ke 5. Suaát sinh lôïi cuûa döï aùn môùi laø ROI 6. Toác ñoä taêng tröôûng g = b * ROI Giaù trò cuûa A seõ laø VA = (1 – B) * CF / (Ke - b * ROI) Diep Dung Chuùng minh keát luaän lyù thuyeát 1 Tình huoáng 1 – Toaøn boä nguoàn ngaân löu roøng ñöôïc duøng ñeå traû coå töùc: Coâng ty A, coù caùc ñaëc ñieåm sau: 1. Ngaân löu roøng CF khoâng ñoåi, vónh vieãn = 1000 2. Toaøn boä CF ñöôïc duøng ñeå traû coå töùc D = 1000 3. Loâi nhuaän giöõ laïi = 0 4. Suaát sinh lôïi ñoøi hoûi Ke = 10% Giaù trò coâng ty seõ laø: VA = D / Ke = 1000 / 0.1 = 10,000 Diep Dung
- Tình huoáng 2 – 50% cuûa nguoàn ngaân löu roøng ñöôïc giöõ laïi ñeå taùi ñaàu tö Ñaëc ñieåm cuûa A seõ laø 1. Ngaân löu roøng CF khoâng ñoåi, vónh vieãn = 1000 2. Lôïi nhuaän giöõ laïi = b * CF = 0.5 * 1000 = 500 3. Coå töùc ñöôïc chia = (1 – b) * CF = 500 4. Suaát sinh lôïi ñoøi hoûi Ke = 10% 5. Suaát sinh lôïi cuûa döï aùn môùi laø ROI (Bieán khaûo saùt) 6. Toác ñoä taêng tröôûng g = b * ROI Giaù trò cuûa A seõ laø VA = (1 – B) * CF / (Ke - b * ROI) = 0.5 * 1000 / (0.1 – 0.5 * ROI) Diep Dung Neáu ROI = Ke = 10% VA = (1 – B) * CF / (Ke - b * ROI) = 0.5 * 1000 / (0.1 – 0.5 * 0.1) = 10,000 Neáu ROI = 15% > Ke = 10% VA = (1 – B) * CF / (Ke - b * ROI) = 0.5 * 1000 / (0.1 – 0.5 * 0.15) = 20,000 Neáu ROI = 5% < Ke = 10 VA = (1 – B) * CF / (Ke - b * ROI) = 0.5 * 1000 / (0.1 – 0.5 * 0.05) = 6,666 Diep Dung
- Keát luaän cho keát luaän lyù thuyeát 1 Roõ raøng, vôùi chính saùch coå töùc khoâng ñoåi, töùc giuõ laïi 50% ngaân löu roøng, traû coå töùc 50% phaàn coøn laïi, caùi laøm cho giaù trò cuûa voán chuû sôû höõu taêng hay giaûm chính laø suaát sinh lôïi töø ñaàu tö vaøo döï aùn môùi (ROI) töø nguoàn lôïi nhuaän giöõ laïi Nhö vaäy, caùi laøm thay ñoåi giaù trò cuûa voán CSH laø quyeát ñònh ñaàu tö chöù khoâng phaûi chính saùch coå töùc. Chính saùch coå töùc khoâng coù yù nghóa, caùi quan troïng laøm taêng hay giaûm giaù trò cuûa coâng ty laø lôïi nhuaän giöõ laïi ñöôïc ñaàu tö ra sao? Diep Dung Chuùng minh keát luaän lyù thuyeát 2 Giaû duï raèng cô hoäi ñaàu tö môùi ñoøi hoûi coâng ty A phaûi chi ñaàu tö 1000$ vaøo naêm nay, vaø nhaän ñöôïc moät nguoàn ngaân löu roøng laø 200$/naêm töø naêm tôùi cho ñeán vónh vieãn, bieát suaát sinh lôïi ñoøi hoûi cuûa coå ñoâng laø 10%, khi aáy NPV cuûa döï aùn seõ laø: NPV = -1000 + (200 / 0.1) = +1000$ Diep Dung
- Chuùng minh keát luaän lyù thuyeát 2 (tt) Tình huoáng 1: Neáu coâng ty A giöõ laïi toaøn boä nguoàn ngaân löu roøng cuûa naêm nay laø 1000$ ñeå ñaàu tö vaøo döï aùn môùi vaø nhö vaäy ñoàng nghóa vôùi vieäc coå ñoâng cuûa coâng ty A seõ khoâng nhaän ñöôïc coå töùc trong naêm nay Khi ñoù, giaù trò thò tröôøng cuûa voán chuû sôû höõu seõ laø: VA = Coå töùc naêm nay + (PV cuûa coå töùc töø hoaït ñoäng hieän haønh) + (PV cuûa coå töùc töø ñaàu tö môùi) = 0 + (1000 / 0.1) + (200 / 0.1) = 12,000$ Diep Dung Chuùng minh keát luaän lyù thuyeát 2 (tt) Tình huoáng 2: Chi phí ñaàu tö 1000$ cho döï aùn môùi ñöôïc huy ñoäng töø vieäc phaùt haønh coå phieáu môùi, khi ñoù: VA = Coå töùc naêm nay + (PV cuûa coå töùc töø hoaït ñoäng hieän haønh) + (PV cuûa coå töùc töø ñaàu tö môùi) – (Chi phí ñaàu tö cho döï aùn môùi coù ñöôïc töø phaùt haønh coå phieáu môùi) = 1000 + (1000 / 0.1) + (200 / 0.1) – 1000 = 12,000$ Diep Dung
- Keát luaän cho keát luaän lyù thuyeát 2 (tt) Roõ raøng, neáu coù söï toán taïi cuûa nguoàn voán beân ngoaøi, thì duø ban quaûn trò cuûa coâng ty A coù xöû duïng chính saùch coå töùc kieåu naøo ñi nöõa: khoâng traû coå töùc (tình huoáng 1) hay vaãn traû coå töùc (tình huoáng 2) thì giaù trò cuûa voán chuû sôû höõu cuõng khoâng ñoåi. Diep Dung Nhaân toá aûnh höôûng ñeán söï khaùc bieät giöõa lyù thuyeát vaø thöïc teá Thöïc teá cho thaáy raèng, chính saùch coå töùc coù taùc ñoäng ñeán giaù trò thòo tröôøng cuûa coâng ty, nhöõng nhaân toá khieán cho thöïc teá khaùc vôùi lyù thuyeát laø: Möùc ñoä quan taâm cuûa caùc coå ñoâng daønh cho thu nhaäp töø coå töùc ? Lieäu thu nhaäp töø coå töùc trong töông lai coù ruõi ro hôn hoâm nay? Thöïc teá laø 1 thò tröôøng khoâng hoaøn haûo =/= lyù thuyeát Chính saùch thueá aûnh höôûng tôùi chính saùch coå töùc ra sao? Lieäu caùc nhaø ñaàu tö coù suy dieãn chính saùch coå töùc cuûa coâng ty nhö laø 1 thoâng ñieäp veà söï phoàn vinh cuûa coâng ty trong töông lai khoâng? Diep Dung
- Möùc ñoä quan taâm cuûa coå ñoâng ñoái vôùi thu nhaäp töø coå töùc 1. Coù 1 nhoùm coå ñoâng raát quan taâm ñeán doøng thu nhaäp oån ñònh vaø ñaùng tin caäy töø coå töùc nhö: ngöôøi giaø, quõy höu boång, coâng ty baûo hieåm … 2. moät söï thay ñoåi ñoät ngoät chính saùch coå töùc cuûa coâng ty, ñaëc bieät laø caét giaûm coå töùc (cho duø vôùi lyù do laø duøng lôïi nhuaän giöõ laïi ñeå ñaàu tö vaøo moät döï aùn môùi taïo giaù trò gia taêng cho coâng ty trong töông lai ñi nöõa) thì phaûn öùng cuõng seõ baát lôïi Diep Dung Lyù thuyeát cho raèng, Thöïc teá khoâng laø thò tröôøng trong 1 thò tröôøng hoaøn hoaøn haûo, cho neân toàn taïi caùc haûo, thì: vaán ñeà sau: 1 – Coå ñoâng phaûi thay ñoåi Coå töùc coù theå bò caét danh muïc ñaàu tö cuûa hoï trong naêm nay 2 – Vaán ñeà thueá lôïi voán Nhöng buø laïi, giaù coå phieáu seõ taêng nhôø thoâng Caû hai nhaân toá treân ñeàu taïo tin töø cô hoäi ñaàu tö môùi chi phí, vaø chi phí naøy ñaõ xoaù saïch lôïi ích coù ñöôïc töø ñaàu tö môùi coå ñoâng bò thieät haïi Hai taùc ñoäng naøy buø giaù trò taøi saûn cuûa coå tröø nhau coå ñoâng ñoâng bò suït giaûm chaúng thieät thoøi gì Diep Dung
- Coå töùc töông lai ruõi ro hôn? 1. Baïn thích 1$ coå töùc ñöôïc nhaän ngay hoâm nay hay 1$ lôïi nhuaän giöõ laïi ñeå ñaàu tö vaøo 1 döï aùn ñöôïc ñaùnh giaù laø seõ taïo ra giaù trò gia taêng trong töông lai? Coù chaéc döï aùn mang ñeán keát quaû nhö ta thaåm ñònh khoâng? Chaéc côû naøo? Vaäy 1$ lôïi nhuaän giöõ laïi vôùi 1$ coå töùc, caùi naøo ruõi ro hôn? Baïn thích nhaän coå töùc ngay hay ñeå laïi ñeå taùi ñaàu tö? Diep Dung Thò tröôøng khoâng hoaøn haûo Phí moâi giôùi nhaø ñaàu tö phaûi chòu khi chaøo baùn coå phieáu maø hoï ñang naém giöõ. Phí giao dòch khaùc, ví duï nhö chi phí tìm kieám moät nhaø moâi giôùi laáy hueâ hoàng thaáp … Maát laõi trong quaù trình chôø baùn coå baùn Chi phí phaùt sinh do vieäc thay ñoåi danh muïc ñaàu tö Thueá lôïi voán Neáu nhaø ñaàu tö ñang naém giöõ coå phieáu cuûa moät coâng ty nhoû, chöa leân saøng thì chi phí töøng loaïi seõ coøn cao hôn. Diep Dung
- Hieäu öùng nhoùm khaùch haøng Chính saùch coå töùc ñöôïc thieát keá ñeå ñaùp öùng yeâu caàu cuûa nhoùm khaùch haøng thích chích saùch coå töùc oån ñònh, nhaát quaùn, ñaùng tin caäy Caùi giaù coâng ty phaûi traû laø: Boû qua cô hoäi ñaàu tö toát Neáu khoâng muoán boû qua cô hoäi ñaàu tö toát thì phaûi ñi vay hoaëc phaùt haønh coå phieáu môùi, caû hai ñeàu coù chi phí phaùt sinh: Chi phí cuûa vieäc ñi vay laø laõi suaát vay vaø söï gia taêng ruõi ro taøi chính maø coâng ty phaûi gaùnh chòu.; coøn chi phí cuûa vieäc phaùt haønh coå phieáu môùi laø chi phí phaùt haønh, nguy cô maát quyeàn kieåm soaùt … Diep Dung Thueá Neáu thueá lôïi voán cao hôn thueá thu nhaäp ñoùng treân coå töùc, baïn seõ choïn chính saùch coå töùc naøo: Thaáp hay cao? Ngöôïc laïi, neáu thueá ñoùng treân thu nhaäp coå töùc cao hôn thueá lôïi voán, baïn seõ choïn chính saùch coå töùc naøo: Thaáp hay cao? Diep Dung
- Nhöõng lôøi khuyeân höõu ích 1. Neân theo ñuoåi moät chính saùch coå töùc oån ñònh, nhaát quaùn, traùnh thay ñoåi ñoät ngoät chính saùch coå töùc neáu chöa caân nhaéc moät caùch kyõ löôûng taùc haïi cuûa söï thay ñoåi naøy trong daøi haïn ñoái vôùi giaù trò cuûa coâng ty. 2. Neân theo ñuoåi moät chính saùch coå töùc an toaøn. Moät chính saùch coå töùc an toaøn khoâng ñoàng nghóa vôùi 1 chính saùch coå töùc thaáp - taêng tæ leä lôïi nhuaän giöõ laïi. baát lôïi: moät laø, khieán cho nhaø ñaàu tö suy dieãn laø coâng ty beá taéc trong söï taêng tröôûng. Hai laø, coâng ty voâ tình seõ trôõ thaønh muïc tieâu cuûa moät söï thao tuùng mua (take over). Ba laø, laõng phí do giöõ tieàn maët quaù nhieàu. Taát caû nhöõng ñieàu naøy ñeàu coù aûnh höôûng khoâng toát leân giaù trò coå phieáu cuûa coâng ty. Diep Dung Nhöõng lôøi khuyeân höõu ích (tt) 3. Moät chính saùch coå töùc an toaøn laø 1 chính saùch coå töùc coù tæ leä chia coå töùc hôïp lyù sao cho vöøa thoaû maõn ñöôïc nhu caàu coù moät nguoàn thu nhaäp oån ñònh , nhaát quaùn cuûa coå ñoâng (hieäu öùng nhoùm khaùch haøng) vöøa ñaûm baûo moät tæ leä lôïi nhuaän giöõ laïi ñuû ñeå taøi trôï cho nhöõng nhu caàu ñaàu tö bình thöôøng nhaèm duy trì söï taêng tröôûng beàn vöõng cuûa coâng ty. 4. Traùnh toái ña vieäc caét giaûm coå töùc, cho duø coâng ty ñang coù moät cô hoäi ñaàu tö tuyeät vôøi. Neáu buoäc phaûi caét giaûm thì phaûi giaûi thích roõ raøng minh baïch veà lôïi ích cuõng nhö nhu caàu taøi chính cuûa döï aùn môùi. Diep Dung
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Tác động của chính sách chi trả cổ tức tới tình hình tài chính công ty cổ phần
18 p | 1503 | 629
-
CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG VIỆT NAM HIỆN NAY
14 p | 733 | 321
-
Những bí mật ẩn giấu đằng sau cổ tức
6 p | 250 | 200
-
Ôn tập cổ tức và Chính sách cổ tức
11 p | 595 | 153
-
Cổ tức tiền mặt và cổ tức cổ phần, cái nào tốt hơn?
2 p | 319 | 135
-
Cổ tức và chính sách cổ tức
12 p | 285 | 120
-
Chia cổ tức
4 p | 162 | 106
-
Dự báo lạm phát và những giải pháp chính sách tiền tệ
29 p | 217 | 97
-
Cổ tức và tích lũy tái đầu tư
4 p | 138 | 49
-
Sự quan trọng của cổ tức
6 p | 105 | 34
-
Tác động của chính sách cổ tức đến giá chứng khoán tại Việt Nam
3 p | 51 | 8
-
Các yếu tố tác động đến chính sách cổ tức bằng tiền mặt
8 p | 34 | 7
-
Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
19 p | 31 | 5
-
Bài giảng Thị trường chứng khoán: Chương 2 - Đoàn Thị Thu Trang
19 p | 28 | 3
-
Tác động của các nhân tố vĩ mô đến chính sách cổ tức của các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
6 p | 15 | 3
-
Bài giảng Phân tích tài chính - Bài 5 & 6
15 p | 39 | 2
-
Vai trò của minh bạch công bố thông tin đối với giá trị và rủi ro của cổ phiếu nhìn từ chính sách cổ tức
18 p | 4 | 1

markdown:
# Chính sách cổ tức
Chia sẻ: Hà Thị Ánh Tuyết | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:14
lượt xem 166
download
![](https://tailieu.vn/image/document/thumbnail/2009/20090514/yuki_snow_86/80x100/fa08_l15v_361.jpg)
##
Chính sách cổ tức
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](https://tailieu.vn/static/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Chinh sách cổ tức là gì? tác động của nó đến giá trị thị trường của công ty ra sao?
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Chính sách cổ tức
- Chính saùch coå töùc Diep Dung Muïc tieâu baøi giaûng Hieåu roõ caùc vaán ñeà sau: Chinh saùch coå töùc? taùc ñoäng cuûa noù ñeán giaù trò thò tröôøng cuûa coâng ty ra sao? Lyù thuyeát? Thöïc teá? Nhaân toá daãn ñeán söï khaùc bieät giöõa lyù thuyeát vaø thöïc teá? Nhöõng lôøi khuyeân höõu ích Diep Dung
- Khaûo saùt khía caïnh chieán löôïc cuûa chính saùch coå töùc 1. Giaû ñònh coâng ty A: Hieän ñang coù cô hoäi ñaàu tö raát toát, taïo giaù trò gia taêng lôùn cho coâng ty Chi phí ñaàu tö ban ñaàu vöôït quaù khaû naêng vay cuûa coâng ty Nhö vaäy, vaán ñeà laø phaûi xöû duïng nguoàn voán CSH: Phaùt haønh coå phieáu môùi? Nguoàn lôïi nhuaän giöõ laïi? Diep Dung Khaûo saùt khía caïnh chieán löôïc cuûa chính saùch coå töùc (tt) Neáu choïn phöông aùn phaùt haønh coå phieáu môùi + tieáp tuïc duy trì chi traû coå töùc ôû möùc cao: Nhöôïc ñieåm: 1. Gaùnh chòu chi phí phaùt haønh cao (trung bình = 15% toång giaù trò phaùt haønh) 2. Quyeàn kieåm soaùt cuûa coå ñoâng hieän höõu bò ñe doïa 3. Giaù coå phieáu coù khuynh höôùng giaûm do hieäu öùng pecking order theory Diep Dung
- Khaûo saùt khía caïnh chieán löôïc cuûa chính saùch coå töùc (tt) Neáu choïn phöông aùn xöû duïng lôïi nhuaän giöõ laïi, (töùc caét giaûm coå töùc) Nhöôïc ñieåm: 1. Phaûn öùng baát lôïi töø caùc coå ñoâng maø moái quan taâm haøng ñaàu cuûa hoï laø thu nhaäp töø coå töùc chöù khoâng phaûi töø lôïi voán do taêng giaù coå phieáu trong töông lai 2. Giaù coå phieáu giaûm do caùc coå ñoâng naøy baùn coå phieáu maø hoï ñang naém ra thò tröôøng. 3. Nguy cô bò thao tuùng mua (take over) Diep Dung Nhö vaäy, coâng ty neân choïn phöông aùn naøo? Lôøi khuyeân thöù nhaát: Phöong aùn naøo cuõng coù caùi giaù cuûa noù, vaán ñeà laø tuyø töøng tröôøng hôïp cuï theå maø choïn phöông aùn mang laïi lôïi ích cao nhaát cho caùc coå ñoâng. Diep Dung
- Khaûo sat khía caïnh phaùp lyù cuûa chính saùch coå töùc ù 1. nhaø quaûn trò coù toaøn quyeàn töï do trong vieäc ñöa ra caùc quyeát ñònh lieân quan ñeán chính saùch coå töùc? 2. Yeáu toá phaùp lyù coù aûnh höôûng ñeán quyeàn löïa choïn chính saùch coå töc cuûa coâng ty? Quy ñònh cuûa chính phuû AÙp ñaët cuûa chuû nôï Diep Dung Lyù thuyeát veà chính saùch coå töùc Ñöa ñeán 2 keát luaän quan troïng: 1. neáu khoâng toàn taïi nguoàn taøi trôï beân ngoaøi (moät ñieàu kieän raát voâ lyù, khoâng toàn taïi trong thöïc teá) – thì chính saùch coå töùc Chæ phaùt huy taùc duïng laøm taêng giaù trò cuûa coâng ty moät khi coâng ty coù cô hoäi ñaàu tö môùi coù suaát sinh lôïi treân voán ñaàu tö (ROI) lôùn hôn suaát sinh lôïi hieän haønh Ke maø coå ñoâng ñoøi hoûi 2. neáu toàn taïi nguoàn taøi trôï beân ngoaøi (töùc khaùc vôùi tình huoáng 1) thì chính saùch coå töùc seõ chaúng coù taùc ñoäng gì ñeán giaù trò cuûa coâng ty Diep Dung
- Lyù thuyeát veà chính saùch coå töùc (tt) Keát luaän cuoái cuøng cuûa caû 2 tình huoáng lyù thuyeát treân laø: Chính saùch coå töùc, veà maët lyù thuyeát, laø chaúng coù yù nghóa gì caû. thöïc teá coù ñuùng nhö lyù thuyeát ñaõ keát luaän khoâng? Vì sao? Diep Dung Chuùng minh lyù thuyeát OÂn laïi moâ hình chieát khaáu coå töùc: Coâng ty A, coù caùc ñaëc ñieåm sau: 1. Ngaân löu roøng CF khoâng ñoåi, vónh vieãn 2. Toaøn boä CF ñöôïc duøng ñeå traû coå töùc D 3. Loâi nhuaän giöõ laïi = 0 4. Suaát sinh lôïi ñoøi hoûi Ke Giaù trò coâng ty seõ laø: VA = D / Ke Diep Dung
- Chuùng minh lyù thuyeát (tt) Neáu, Coâng ty A giöõ 1 phaàn b cuûa CF laøm lôïi nhuaän giöõ laïi, khi ñoù ñaëc ñieåm cuûa A seõ laø 1. Ngaân löu roøng CF khoâng ñoåi, vónh vieãn 2. Lôïi nhuaän giöõ laïi = b * CF 3. Coå töùc ñöôïc chia = (1 – b) * CF 4. Suaát sinh lôïi ñoøi hoûi Ke 5. Suaát sinh lôïi cuûa döï aùn môùi laø ROI 6. Toác ñoä taêng tröôûng g = b * ROI Giaù trò cuûa A seõ laø VA = (1 – B) * CF / (Ke - b * ROI) Diep Dung Chuùng minh keát luaän lyù thuyeát 1 Tình huoáng 1 – Toaøn boä nguoàn ngaân löu roøng ñöôïc duøng ñeå traû coå töùc: Coâng ty A, coù caùc ñaëc ñieåm sau: 1. Ngaân löu roøng CF khoâng ñoåi, vónh vieãn = 1000 2. Toaøn boä CF ñöôïc duøng ñeå traû coå töùc D = 1000 3. Loâi nhuaän giöõ laïi = 0 4. Suaát sinh lôïi ñoøi hoûi Ke = 10% Giaù trò coâng ty seõ laø: VA = D / Ke = 1000 / 0.1 = 10,000 Diep Dung
- Tình huoáng 2 – 50% cuûa nguoàn ngaân löu roøng ñöôïc giöõ laïi ñeå taùi ñaàu tö Ñaëc ñieåm cuûa A seõ laø 1. Ngaân löu roøng CF khoâng ñoåi, vónh vieãn = 1000 2. Lôïi nhuaän giöõ laïi = b * CF = 0.5 * 1000 = 500 3. Coå töùc ñöôïc chia = (1 – b) * CF = 500 4. Suaát sinh lôïi ñoøi hoûi Ke = 10% 5. Suaát sinh lôïi cuûa döï aùn môùi laø ROI (Bieán khaûo saùt) 6. Toác ñoä taêng tröôûng g = b * ROI Giaù trò cuûa A seõ laø VA = (1 – B) * CF / (Ke - b * ROI) = 0.5 * 1000 / (0.1 – 0.5 * ROI) Diep Dung Neáu ROI = Ke = 10% VA = (1 – B) * CF / (Ke - b * ROI) = 0.5 * 1000 / (0.1 – 0.5 * 0.1) = 10,000 Neáu ROI = 15% > Ke = 10% VA = (1 – B) * CF / (Ke - b * ROI) = 0.5 * 1000 / (0.1 – 0.5 * 0.15) = 20,000 Neáu ROI = 5% < Ke = 10 VA = (1 – B) * CF / (Ke - b * ROI) = 0.5 * 1000 / (0.1 – 0.5 * 0.05) = 6,666 Diep Dung
- Keát luaän cho keát luaän lyù thuyeát 1 Roõ raøng, vôùi chính saùch coå töùc khoâng ñoåi, töùc giuõ laïi 50% ngaân löu roøng, traû coå töùc 50% phaàn coøn laïi, caùi laøm cho giaù trò cuûa voán chuû sôû höõu taêng hay giaûm chính laø suaát sinh lôïi töø ñaàu tö vaøo döï aùn môùi (ROI) töø nguoàn lôïi nhuaän giöõ laïi Nhö vaäy, caùi laøm thay ñoåi giaù trò cuûa voán CSH laø quyeát ñònh ñaàu tö chöù khoâng phaûi chính saùch coå töùc. Chính saùch coå töùc khoâng coù yù nghóa, caùi quan troïng laøm taêng hay giaûm giaù trò cuûa coâng ty laø lôïi nhuaän giöõ laïi ñöôïc ñaàu tö ra sao? Diep Dung Chuùng minh keát luaän lyù thuyeát 2 Giaû duï raèng cô hoäi ñaàu tö môùi ñoøi hoûi coâng ty A phaûi chi ñaàu tö 1000$ vaøo naêm nay, vaø nhaän ñöôïc moät nguoàn ngaân löu roøng laø 200$/naêm töø naêm tôùi cho ñeán vónh vieãn, bieát suaát sinh lôïi ñoøi hoûi cuûa coå ñoâng laø 10%, khi aáy NPV cuûa döï aùn seõ laø: NPV = -1000 + (200 / 0.1) = +1000$ Diep Dung
- Chuùng minh keát luaän lyù thuyeát 2 (tt) Tình huoáng 1: Neáu coâng ty A giöõ laïi toaøn boä nguoàn ngaân löu roøng cuûa naêm nay laø 1000$ ñeå ñaàu tö vaøo döï aùn môùi vaø nhö vaäy ñoàng nghóa vôùi vieäc coå ñoâng cuûa coâng ty A seõ khoâng nhaän ñöôïc coå töùc trong naêm nay Khi ñoù, giaù trò thò tröôøng cuûa voán chuû sôû höõu seõ laø: VA = Coå töùc naêm nay + (PV cuûa coå töùc töø hoaït ñoäng hieän haønh) + (PV cuûa coå töùc töø ñaàu tö môùi) = 0 + (1000 / 0.1) + (200 / 0.1) = 12,000$ Diep Dung Chuùng minh keát luaän lyù thuyeát 2 (tt) Tình huoáng 2: Chi phí ñaàu tö 1000$ cho döï aùn môùi ñöôïc huy ñoäng töø vieäc phaùt haønh coå phieáu môùi, khi ñoù: VA = Coå töùc naêm nay + (PV cuûa coå töùc töø hoaït ñoäng hieän haønh) + (PV cuûa coå töùc töø ñaàu tö môùi) – (Chi phí ñaàu tö cho döï aùn môùi coù ñöôïc töø phaùt haønh coå phieáu môùi) = 1000 + (1000 / 0.1) + (200 / 0.1) – 1000 = 12,000$ Diep Dung
- Keát luaän cho keát luaän lyù thuyeát 2 (tt) Roõ raøng, neáu coù söï toán taïi cuûa nguoàn voán beân ngoaøi, thì duø ban quaûn trò cuûa coâng ty A coù xöû duïng chính saùch coå töùc kieåu naøo ñi nöõa: khoâng traû coå töùc (tình huoáng 1) hay vaãn traû coå töùc (tình huoáng 2) thì giaù trò cuûa voán chuû sôû höõu cuõng khoâng ñoåi. Diep Dung Nhaân toá aûnh höôûng ñeán söï khaùc bieät giöõa lyù thuyeát vaø thöïc teá Thöïc teá cho thaáy raèng, chính saùch coå töùc coù taùc ñoäng ñeán giaù trò thòo tröôøng cuûa coâng ty, nhöõng nhaân toá khieán cho thöïc teá khaùc vôùi lyù thuyeát laø: Möùc ñoä quan taâm cuûa caùc coå ñoâng daønh cho thu nhaäp töø coå töùc ? Lieäu thu nhaäp töø coå töùc trong töông lai coù ruõi ro hôn hoâm nay? Thöïc teá laø 1 thò tröôøng khoâng hoaøn haûo =/= lyù thuyeát Chính saùch thueá aûnh höôûng tôùi chính saùch coå töùc ra sao? Lieäu caùc nhaø ñaàu tö coù suy dieãn chính saùch coå töùc cuûa coâng ty nhö laø 1 thoâng ñieäp veà söï phoàn vinh cuûa coâng ty trong töông lai khoâng? Diep Dung
- Möùc ñoä quan taâm cuûa coå ñoâng ñoái vôùi thu nhaäp töø coå töùc 1. Coù 1 nhoùm coå ñoâng raát quan taâm ñeán doøng thu nhaäp oån ñònh vaø ñaùng tin caäy töø coå töùc nhö: ngöôøi giaø, quõy höu boång, coâng ty baûo hieåm … 2. moät söï thay ñoåi ñoät ngoät chính saùch coå töùc cuûa coâng ty, ñaëc bieät laø caét giaûm coå töùc (cho duø vôùi lyù do laø duøng lôïi nhuaän giöõ laïi ñeå ñaàu tö vaøo moät döï aùn môùi taïo giaù trò gia taêng cho coâng ty trong töông lai ñi nöõa) thì phaûn öùng cuõng seõ baát lôïi Diep Dung Lyù thuyeát cho raèng, Thöïc teá khoâng laø thò tröôøng trong 1 thò tröôøng hoaøn hoaøn haûo, cho neân toàn taïi caùc haûo, thì: vaán ñeà sau: 1 – Coå ñoâng phaûi thay ñoåi Coå töùc coù theå bò caét danh muïc ñaàu tö cuûa hoï trong naêm nay 2 – Vaán ñeà thueá lôïi voán Nhöng buø laïi, giaù coå phieáu seõ taêng nhôø thoâng Caû hai nhaân toá treân ñeàu taïo tin töø cô hoäi ñaàu tö môùi chi phí, vaø chi phí naøy ñaõ xoaù saïch lôïi ích coù ñöôïc töø ñaàu tö môùi coå ñoâng bò thieät haïi Hai taùc ñoäng naøy buø giaù trò taøi saûn cuûa coå tröø nhau coå ñoâng ñoâng bò suït giaûm chaúng thieät thoøi gì Diep Dung
- Coå töùc töông lai ruõi ro hôn? 1. Baïn thích 1$ coå töùc ñöôïc nhaän ngay hoâm nay hay 1$ lôïi nhuaän giöõ laïi ñeå ñaàu tö vaøo 1 döï aùn ñöôïc ñaùnh giaù laø seõ taïo ra giaù trò gia taêng trong töông lai? Coù chaéc döï aùn mang ñeán keát quaû nhö ta thaåm ñònh khoâng? Chaéc côû naøo? Vaäy 1$ lôïi nhuaän giöõ laïi vôùi 1$ coå töùc, caùi naøo ruõi ro hôn? Baïn thích nhaän coå töùc ngay hay ñeå laïi ñeå taùi ñaàu tö? Diep Dung Thò tröôøng khoâng hoaøn haûo Phí moâi giôùi nhaø ñaàu tö phaûi chòu khi chaøo baùn coå phieáu maø hoï ñang naém giöõ. Phí giao dòch khaùc, ví duï nhö chi phí tìm kieám moät nhaø moâi giôùi laáy hueâ hoàng thaáp … Maát laõi trong quaù trình chôø baùn coå baùn Chi phí phaùt sinh do vieäc thay ñoåi danh muïc ñaàu tö Thueá lôïi voán Neáu nhaø ñaàu tö ñang naém giöõ coå phieáu cuûa moät coâng ty nhoû, chöa leân saøng thì chi phí töøng loaïi seõ coøn cao hôn. Diep Dung
- Hieäu öùng nhoùm khaùch haøng Chính saùch coå töùc ñöôïc thieát keá ñeå ñaùp öùng yeâu caàu cuûa nhoùm khaùch haøng thích chích saùch coå töùc oån ñònh, nhaát quaùn, ñaùng tin caäy Caùi giaù coâng ty phaûi traû laø: Boû qua cô hoäi ñaàu tö toát Neáu khoâng muoán boû qua cô hoäi ñaàu tö toát thì phaûi ñi vay hoaëc phaùt haønh coå phieáu môùi, caû hai ñeàu coù chi phí phaùt sinh: Chi phí cuûa vieäc ñi vay laø laõi suaát vay vaø söï gia taêng ruõi ro taøi chính maø coâng ty phaûi gaùnh chòu.; coøn chi phí cuûa vieäc phaùt haønh coå phieáu môùi laø chi phí phaùt haønh, nguy cô maát quyeàn kieåm soaùt … Diep Dung Thueá Neáu thueá lôïi voán cao hôn thueá thu nhaäp ñoùng treân coå töùc, baïn seõ choïn chính saùch coå töùc naøo: Thaáp hay cao? Ngöôïc laïi, neáu thueá ñoùng treân thu nhaäp coå töùc cao hôn thueá lôïi voán, baïn seõ choïn chính saùch coå töùc naøo: Thaáp hay cao? Diep Dung
- Nhöõng lôøi khuyeân höõu ích 1. Neân theo ñuoåi moät chính saùch coå töùc oån ñònh, nhaát quaùn, traùnh thay ñoåi ñoät ngoät chính saùch coå töùc neáu chöa caân nhaéc moät caùch kyõ löôûng taùc haïi cuûa söï thay ñoåi naøy trong daøi haïn ñoái vôùi giaù trò cuûa coâng ty. 2. Neân theo ñuoåi moät chính saùch coå töùc an toaøn. Moät chính saùch coå töùc an toaøn khoâng ñoàng nghóa vôùi 1 chính saùch coå töùc thaáp - taêng tæ leä lôïi nhuaän giöõ laïi. baát lôïi: moät laø, khieán cho nhaø ñaàu tö suy dieãn laø coâng ty beá taéc trong söï taêng tröôûng. Hai laø, coâng ty voâ tình seõ trôõ thaønh muïc tieâu cuûa moät söï thao tuùng mua (take over). Ba laø, laõng phí do giöõ tieàn maët quaù nhieàu. Taát caû nhöõng ñieàu naøy ñeàu coù aûnh höôûng khoâng toát leân giaù trò coå phieáu cuûa coâng ty. Diep Dung Nhöõng lôøi khuyeân höõu ích (tt) 3. Moät chính saùch coå töùc an toaøn laø 1 chính saùch coå töùc coù tæ leä chia coå töùc hôïp lyù sao cho vöøa thoaû maõn ñöôïc nhu caàu coù moät nguoàn thu nhaäp oån ñònh , nhaát quaùn cuûa coå ñoâng (hieäu öùng nhoùm khaùch haøng) vöøa ñaûm baûo moät tæ leä lôïi nhuaän giöõ laïi ñuû ñeå taøi trôï cho nhöõng nhu caàu ñaàu tö bình thöôøng nhaèm duy trì söï taêng tröôûng beàn vöõng cuûa coâng ty. 4. Traùnh toái ña vieäc caét giaûm coå töùc, cho duø coâng ty ñang coù moät cô hoäi ñaàu tö tuyeät vôøi. Neáu buoäc phaûi caét giaûm thì phaûi giaûi thích roõ raøng minh baïch veà lôïi ích cuõng nhö nhu caàu taøi chính cuûa döï aùn môùi. Diep Dung
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Tác động của chính sách chi trả cổ tức tới tình hình tài chính công ty cổ phần
18 p |
1503 |
629
-
CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG VIỆT NAM HIỆN NAY
14 p |
733 |
321
-
Những bí mật ẩn giấu đằng sau cổ tức
6 p |
250 |
200
-
Ôn tập cổ tức và Chính sách cổ tức
11 p |
595 |
153
-
Cổ tức tiền mặt và cổ tức cổ phần, cái nào tốt hơn?
2 p |
319 |
135
-
Cổ tức và chính sách cổ tức
12 p |
285 |
120
-
Chia cổ tức
4 p |
162 |
106
-
Dự báo lạm phát và những giải pháp chính sách tiền tệ
29 p |
217 |
97
-
Cổ tức và tích lũy tái đầu tư
4 p |
138 |
49
-
Sự quan trọng của cổ tức
6 p |
105 |
34
-
Tác động của chính sách cổ tức đến giá chứng khoán tại Việt Nam
3 p |
51 |
8
-
Các yếu tố tác động đến chính sách cổ tức bằng tiền mặt
8 p |
34 |
7
-
Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
19 p |
31 |
5
-
Bài giảng Thị trường chứng khoán: Chương 2 - Đoàn Thị Thu Trang
19 p |
28 |
3
-
Tác động của các nhân tố vĩ mô đến chính sách cổ tức của các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
6 p |
15 |
3
-
Bài giảng Phân tích tài chính - Bài 5 & 6
15 p |
39 |
2
-
Vai trò của minh bạch công bố thông tin đối với giá trị và rủi ro của cổ phiếu nhìn từ chính sách cổ tức
18 p |
4 |
1

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Set-Cookie: TLDEVNamespace=kts140di5saislnn7qhkjvaqg6; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding