markdown:
# Thủy ngân
|Bài viết này
|cần thêm .
|Thủy ngân,
|80Hg
|
|![]()
[ký hiệu](/wiki/K%C3%BD_hi%E1%BB%87u_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) [/](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [ˈ](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [m](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɜr](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [k](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [j](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ər](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [i](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English)
or
[/](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [ˈ](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [m](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɜr](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [k](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ər](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [i](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) *MER-k(y)ə-ree*
alternatively
[/](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [ˈ](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [k](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [w](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɪ](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [k](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɪ](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [l](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [v](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ər](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English)
or
[/](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [h](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [aɪ](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ˈ](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [d](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [r](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɑr](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [dʒ](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) ~~ɪ~~ [r](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [əm](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) *hye-DRAR-ji-rəm* [plasma](/wiki/Plasma) [bảng tuần hoàn](/wiki/B%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)
|
|
→ Thủy ngân [Số nguyên tử](/wiki/S%E1%BB%91_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)( *Z*) [Khối lượng nguyên tử chuẩn](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)(±) ( *A* r) [Phân loại](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_(h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [kim loại chuyển tiếp](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i_chuy%E1%BB%83n_ti%E1%BA%BFp) [Nhóm](/wiki/Nh%C3%B3m_(b%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)), [phân lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_(v%E1%BB%8F_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)) [12](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_12), [d](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_(v%E1%BB%8F_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)_d) [Chu kỳ](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n) [Chu kỳ 6](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_6) [Cấu hình electron](/wiki/C%E1%BA%A5u_h%C3%ACnh_electron) [Xe](/wiki/Xenon)] 4f 145d 106s 2 [Màu sắc](/wiki/M%C3%A0u_s%E1%BA%AFc) [Trạng thái vật chất](/wiki/Tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_v%E1%BA%ADt_ch%E1%BA%A5t) [Chất lỏng](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_l%E1%BB%8Fng) [Nhiệt độ nóng chảy](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_n%C3%B3ng_ch%E1%BA%A3y) [K](/wiki/Kelvin)(-38,83 °C, -37,89 °F) [Nhiệt độ sôi](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_s%C3%B4i) [Mật độ](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ri%C3%AAng)
13,534 g
**·**cm −3 [Điểm tới hạn](/wiki/%C4%90i%E1%BB%83m_t%E1%BB%9Bi_h%E1%BA%A1n) [Nhiệt lượng nóng chảy](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_n%C3%B3ng_ch%E1%BA%A3y) [kJ](/w/index.php?title=Joule_tr%C3%AAn_mole&action=edit&redlink=1) **·**mol −1 [Nhiệt lượng bay hơi](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_bay_h%C6%A1i) **·**mol −1 [Nhiệt dung](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_dung) **·**mol −1 **·**K −1
|P (Pa)||1||10||100||1 k||10 k||100 k|
|ở T (K)||315||350||393||449||523||629|[Trạng thái ôxi hóa](/wiki/Tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_%C3%B4xi_h%C3%B3a) **2**(mercuric), 1 (mercurous) [Bazơ](/wiki/Baz%C6%A1)nhẹ [Độ âm điện](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_%C3%A2m_%C4%91i%E1%BB%87n) [Năng lượng ion hóa](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ion_h%C3%B3a) −1
Thứ hai: 1810 kJ·mol
−1
Thứ ba: 3300 kJ·mol
−1 [Bán kính cộng hoá trị](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh_c%E1%BB%99ng_ho%C3%A1_tr%E1%BB%8B) [pm](/wiki/Pic%C3%B4m%C3%A9t) [Bán kính liên kết cộng hóa trị](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh_li%C3%AAn_k%E1%BA%BFt_c%E1%BB%99ng_h%C3%B3a_tr%E1%BB%8B) [Bán kính Van der Waals](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh_Van_der_Waals) [Cấu trúc tinh thể](/wiki/C%E1%BA%A5u_tr%C3%BAc_tinh_th%E1%BB%83) [Ba phương](/wiki/H%E1%BB%87_tinh_th%E1%BB%83_ba_ph%C6%B0%C6%A1ng) [Vận tốc âm thanh](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_%C3%A2m_thanh) [m](/wiki/M%C3%A9t_tr%C3%AAn_gi%C3%A2y) **·**s −1 [Độ giãn nở nhiệt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A3n_n%E1%BB%9F_nhi%E1%BB%87t) **·**m −1 **·**K −1(ở 25 °C) [Độ dẫn nhiệt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_d%E1%BA%ABn_nhi%E1%BB%87t) **·**m −1 **·**K −1 [Điện trở suất](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_su%E1%BA%A5t) **·**m [Tính chất từ](/wiki/T%E1%BB%AB_h%E1%BB%8Dc) [Nghịch từ](/wiki/Ngh%E1%BB%8Bch_t%E1%BB%AB) [Số đăng ký CAS](/wiki/S%E1%BB%91_%C4%91%C4%83ng_k%C3%BD_CAS)
|
|[NA](/w/index.php?title=Ngu%E1%BB%93n_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Chu kỳ bán rã](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_b%C3%A1n_r%C3%A3) [DM](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%83u_ph%C3%A2n_r%C3%A3&action=edit&redlink=1) [DE](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ph%C3%A2n_r%C3%A3)( [MeV](/wiki/Electronvolt)) [DP](/w/index.php?title=S%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_ph%C3%A2n_r%C3%A3&action=edit&redlink=1) 194Hg [Tổng hợp](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1) [năm](/wiki/N%C4%83m) [ε](/w/index.php?title=Electron_capture&action=edit&redlink=1) 194 [Au](/wiki/V%C3%A0ng) 195Hg [Tổng hợp](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1) [giờ](/wiki/Gi%E1%BB%9D) [ε](/w/index.php?title=Electron_capture&action=edit&redlink=1) 195 [Au](/wiki/V%C3%A0ng) 196Hg 196Hg ổn định với 116 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 197Hg [Tổng hợp](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1) [giờ](/wiki/Gi%E1%BB%9D) [ε](/w/index.php?title=Electron_capture&action=edit&redlink=1) 197 [Au](/wiki/V%C3%A0ng) 198Hg 198Hg ổn định với 118 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 199Hg 199Hg ổn định với 119 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 200Hg 200Hg ổn định với 120 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 201Hg 201Hg ổn định với 121 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 202Hg 202Hg ổn định với 122 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 203Hg [Tổng hợp](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1) [ngày](/wiki/Ng%C3%A0y) [β](/w/index.php?title=Beta_emission&action=edit&redlink=1) − 203 [Tl](/wiki/Tali) 204Hg 204Hg ổn định với 124 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) **Thủy ngân** là một [nguyên tố hóa học](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) trong [bảng tuần hoàn](/wiki/B%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n) có ký hiệu **Hg** (từ [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p) *, tức là hydrargyrum* *thủy ngân*(hay *nước* *bạc*)) và [số nguyên tử](/wiki/S%E1%BB%91_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)80. Là một kim loại lưỡng tính nặng có ánh bạc, thủy ngân là một nguyên tố kim loại được biết có dạng [lỏng](/wiki/L%E1%BB%8Fng)ở nhiệt độ thường. Thủy ngân được sử dụng trong các [nhiệt kế](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_k%E1%BA%BF), [áp kế](/wiki/%C3%81p_k%E1%BA%BF)và các thiết bị khoa học khác. Thủy ngân thu được chủ yếu bằng phương pháp khử [khoáng chất](/w/index.php?title=Kho%C3%A1ng_ch%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) [chu sa](/wiki/Chu_sa).
## Mục lục
## Thuộc tính[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=1)]
Thủy ngân có tính dẫn nhiệt kém nhưng dẫn điện tốt.
Thủy ngân tạo ra
[hợp kim](/wiki/H%E1%BB%A3p_kim) với phần lớn các kim loại, bao gồm [vàng](/wiki/V%C3%A0ng), [nhôm](/wiki/Nh%C3%B4m) và [bạc](/wiki/B%E1%BA%A1c), [đồng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng) nhưng không tạo với [sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt). Do đó, người ta có thể chứa thủy ngân trong bình bằng sắt. [Telua](/wiki/Telua) cũng tạo ra hợp kim, nhưng nó phản ứng rất chậm để tạo ra telurua thủy ngân. Hợp kim của thủy ngân được gọi là [hỗn hống](/wiki/H%E1%BB%97n_h%E1%BB%91ng).
Kim loại này có hệ số nở nhiệt là hằng số khi ở trạng thái lỏng, hoạt động hóa học kém
[kẽm](/wiki/K%E1%BA%BDm) và [cadmium](/wiki/Cadmi). Trạng thái [ôxi hóa](/wiki/%C3%94xi_h%C3%B3a) phổ biến của nó là +1 và +2. Rất ít hợp chất trong đó thủy ngân có hóa trị +3 tồn tại.
Thủy ngân rất độc, có thể gây chết người khi bị nhiễm độc qua đường hô hấp.
## Ứng dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=2)]
Thủy ngân được sử dụng chủ yếu trong sản xuất các hóa chất,trong kỹ thuật điện và điện tử. Nó cũng được sử dụng trong một số
[nhiệt kế](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_k%E1%BA%BF). Các ứng dụng khác là: [Máy đo huyết áp](/wiki/M%C3%A1y_%C4%91o_huy%E1%BA%BFt_%C3%A1p)chứa thủy ngân (đã bị cấm ở một số nơi). [Thimerosal](/w/index.php?title=Thimerosal&action=edit&redlink=1), một hợp chất hữu cơ được sử dụng như là chất khử trùng trong [vaccin](/wiki/V%E1%BA%AFc-xin)và mực xăm ( [Thimerosal in vaccines](http://www.fda.gov/cber/vaccine/thimerosal.htm)). [Phong vũ kế](/w/index.php?title=Phong_v%C5%A9_k%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1)thủy ngân, [bơm khuếch tán](/wiki/B%C6%A1m_khu%E1%BA%BFch_t%C3%A1n), [tích điện kế](/w/index.php?title=T%C3%ADch_%C4%91i%E1%BB%87n_k%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1)thủy ngân và nhiều thiết bị phòng thí nghiệm khác. Là một chất lỏng với tỷ trọng rất cao, Hg được sử dụng để làm kín các chi tiết chuyển động của máy khuấy dùng trong kỹ thuật hóa học. [Điểm ba trạng thái](/wiki/%C4%90i%E1%BB%83m_ba_tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i)của thủy ngân, -38,8344 °C, là điểm cố định được sử dụng như nhiệt độ tiêu chuẩn cho thang đo nhiệt độ quốc tế ( [ITS-90](/w/index.php?title=ITS-90&action=edit&redlink=1)).
- Trong một số đèn điện tử.
- Hơi thủy ngân được sử dụng trong
[đèn hơi thủy ngân](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A8n_h%C6%A1i_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit&redlink=1)và một số đèn kiểu " [đèn huỳnh quang](/wiki/%C4%90%C3%A8n_hu%E1%BB%B3nh_quang)" cho các mục đích quảng cáo. Màu sắc của các loại đèn này phụ thuộc vào khí nạp vào bóng.
- Thủy ngân được sử dụng tách vàng và bạc trong các quặng sa khoáng.
- Thủy ngân vẫn còn được sử dụng trong một số nền văn hóa cho các mục đích
[y học dân tộc](/w/index.php?title=Y_h%E1%BB%8Dc_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1)và nghi lễ. Ngày xưa, để chữa bệnh tắc ruột, người ta cho bệnh nhân uống thủy ngân lỏng (100-200 g). Ở trạng thái kim loại không phân tán, thủy ngân không độc và có tỷ trọng lớn nên sẽ chảy trong hệ thống tiêu hóa và giúp thông ruột cho bệnh nhân. **Các ứng dụng khác:** chuyển mach điện bằng thủy ngân, điện phân với cathode thủy ngân để sản xuất [NaOH](/wiki/Natri_hi%C4%91roxit) và [clo](/wiki/Clo), các [điện cực](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_c%E1%BB%B1c) trong một số dạng thiết bị [điện tử](/wiki/Electron), [pin](/wiki/Pin_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) và chất [xúc tác](/wiki/X%C3%BAc_t%C3%A1c), thuốc diệt cỏ (ngừng sử dụng năm 1995), thuốc trừ sâu, [hỗn hống nha khoa](/wiki/H%E1%BB%97n_h%E1%BB%91ng), pha chế thuốc và kính thiên văn gương lỏng.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=3)]
Người
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) và [Hindu](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o) cổ đại đã biết tới thủy ngân và nó được tìm thấy trong các ngôi mộ cổ [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) có niên đại vào khoảng năm [1500 TCN](/w/index.php?title=1500_TCN&action=edit&redlink=1). Tại [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) và [Tây Tạng](/wiki/T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng), việc sử dụng thủy ngân được cho là kéo dài tuổi thọ, chữa lành chỗ gãy và duy trì một sức khỏe tốt. [Người Hy Lạp cổ đại](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) sử dụng thủy ngân trong thuốc mỡ và [người La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3) sử dụng nó trong [mỹ phẩm](/wiki/M%E1%BB%B9_ph%E1%BA%A9m). Vào khoảng năm [500 TCN](/wiki/500_TCN) thủy ngân đã được sử dụng để tạo các [hỗn hống](/wiki/H%E1%BB%97n_h%E1%BB%91ng) với các kim loại khác.
Từ
*Rassayana* trong tiếng Ấn Độ có nghĩa là [giả kim thuật](/wiki/Gi%E1%BA%A3_kim_thu%E1%BA%ADt) còn có nghĩa là ‘con đường của thủy ngân’ Các nhà giả kim thuật thông thường nghĩ rằng thủy ngân là [vật chất](/wiki/V%E1%BA%ADt_ch%E1%BA%A5t) khởi đầu để các kim loại khác được tạo ra. Các [kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i) khác nhau có thể được sản xuất bởi các lượng và chất khác nhau của [lưu huỳnh](/wiki/L%C6%B0u_hu%E1%BB%B3nh) chứa trong thủy ngân. Khả năng chuyển thủy ngân thành kim loại khác phụ thuộc vào *"chất lượng thủy ngân thiết yếu"* của các kim loại. Tinh khiết nhất trong số đó là [vàng](/wiki/V%C3%A0ng), và thủy ngân là thiết yếu để [biến đổi](/w/index.php?title=Bi%E1%BA%BFn_t%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) của các kim loại gốc (hay không tinh khiết) thành vàng. Đây là nguyên lý và mục đích cơ bản của giả kim thuật, xét cả về phương diện tinh thần hay vật chất.
Hg là
[ký hiệu hóa học](/wiki/K%C3%BD_hi%E1%BB%87u_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) ngày nay cho thủy ngân. Nó là viết tắt của *Hydrargyrum*, từ [Latinh hóa](/wiki/Latinh) của từ [Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p) *Hydrargyros*, là tổ hợp của 2 từ 'nước' và 'bạc' — vì nó lỏng giống như nước, và có ánh kim giống như bạc. Trong ngôn ngữ châu Âu, nguyên tố này được đặt tên là *Mercury*, lấy theo tên của thần Mercury của người La Mã, được biết đến với tính linh động và tốc độ. Biểu tượng giả kim thuật của nguyên tố này cũng là biểu tượng chiêm tinh học cho [Thủy Tinh](/wiki/Sao_Th%E1%BB%A7y).
Từ giữa
[thế kỷ 18](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18) đến giữa [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), một công nghệ gọi là "carroting" được sử dụng trong sản xuất [mũ phớt](/w/index.php?title=M%C5%A9_ph%E1%BB%9Bt&action=edit&redlink=1). Da động vật được ngâm vào trong dung dịch màu da cam của hợp chất [nitrat thủy ngân](/w/index.php?title=Nitrat_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit&redlink=1), Hg(NO 3) 2•2H 2O. Công nghệ này tách lông ra khỏi con da và cuộn chúng lại với nhau. Dung dịch này và hơi của nó rất độc. Việc sử dụng chất này đã làm cho một loạt các nhà sản xuất mũ ngộ độc thủy ngân. Triệu chứng của nó là run tay chân, dễ xúc cảm, mất ngủ, hay quên và ảo giác. Tháng 12 năm 1941, [Dịch vụ sức khỏe cộng đồng Mỹ](/w/index.php?title=D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_s%E1%BB%A9c_kh%E1%BB%8Fe_c%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) đã cấm sử dụng thủy ngân trong sản xuất mũ.
### Nha khoa[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=4)]
Thủy ngân nguyên tố là thành phần chính trong
[hỗn hống nha khoa](/wiki/H%E1%BB%97n_h%E1%BB%91ng). Tranh luận xung quanh các [ảnh hưởng sức khỏe](/w/index.php?title=%E1%BA%A2nh_h%C6%B0%E1%BB%9Fng_s%E1%BB%A9c_kh%E1%BB%8Fe&action=edit&redlink=1) từ việc sử dụng hỗn hống thủy ngân bắt đầu kể từ khi nó được đưa vào sử dụng ở phương Tây, khoảng 200 năm trước. Năm 1843, Hiệp hội các nha sĩ Mỹ, lo ngại về ngộ độc thủy ngân, đã yêu cầu các thành viên ký cam kết bảo đảm không sử dụng hỗn hống. Năm 1859, [Hiệp hội nha khoa Mỹ](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_nha_khoa_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) (ADA) đã được các nha sĩ (tin rằng hỗn hống là an toàn và hiệu quả) thành lập. ADA, "tiếp tục tin rằng hỗn hống là lựa chọn có giá trị, an toàn đối với các bệnh nhân nha khoa" như đã viết ra trong tuyên bố về hỗn hống nha khoa] của họ. Năm 1993, Dịch vụ sức khỏe cộng đồng Mỹ báo cáo rằng "việc bơm hỗn hống giải phóng một lượng nhỏ hơi thủy ngân", nhưng nhỏ tới mức nó "không chỉ ra to các hiệu ứng bất lợi cho sức khỏe nào". Năm [2002](/wiki/2002), California trở thành bang đầu tiên cấm sử dụng việc bơm hỗn hống trong tương lai(có hiệu lực từ năm 2006). Cho đến thời điểm năm 2005, tranh cãi xung quanh hỗn hống nha khoa vẫn còn tiếp diễn.
### Y tế[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=5)]
Thủy ngân đã được sử dụng để chữa bệnh trong hàng thế kỷ.
[Clorua thủy ngân (I)](/w/index.php?title=Clorua_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n_(I)&action=edit&redlink=1) và [clorua thủy ngân (II)](/w/index.php?title=Clorua_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n_(II)&action=edit&redlink=1) là những hợp chất phổ biến nhất. Thủy ngân được đưa vào điều trị giang mai sớm nhất vào [thế kỷ 16](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_16), trước khi có các chất kháng sinh. "Blue mass", viên thuốc nhỏ chứa thủy ngân, đã được kê đơn trong suốt thế kỷ 19 đối với hàng loạt các triệu chứng bệnh như táo bón, [trầm cảm](/wiki/Tr%E1%BA%A7m_c%E1%BA%A3m), sinh đẻ và đau răng. Trong đầu [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20), thủy ngân được cấp phát cho trẻ em hàng năm như là thuốc nhuận tràng và tẩy giun. Nó là bột ngậm cho trẻ em và một số vacxin có chứa chất bảo quản [Thimerosal](/w/index.php?title=Thimerosal&action=edit&redlink=1) (một phần là etyl thủy ngân) kể từ những năm [1930](/wiki/1930). Clorua thủy ngân (II) là chất tẩy trùng đối với các bác sĩ, bệnh nhân và thiết bị.
Thuốc và các thiết bị chứa thủy ngân tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, mặc dù chúng đã được sử dụng rộng rãi trong quá khứ.
[Nhiệt kế](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_k%E1%BA%BF) và [huyết áp kế](/w/index.php?title=Huy%E1%BA%BFt_%C3%A1p_k%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) chứa thủy ngân đã được phát minh trong thế kỷ 18 và 19, trong đầu [thế kỷ 21](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_21), việc sử dụng chúng đã giảm và bị cấm ở một số quốc gia, khu vực và trường đại học. Năm 2002, [Thượng viện Mỹ](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) đã thông qua sắc luật cấm bán nhiệt kế thủy ngân không theo [đơn thuốc](/w/index.php?title=%C4%90%C6%A1n_thu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1). Năm 2003, [Washington](/wiki/Washington_(ti%E1%BB%83u_bang)) và [Maine](/wiki/Maine) trở thành các bang đầu tiên cấm các thiết bị đo huyết áp có chứa thủy ngân. Năm 2005, các hợp chất thủy ngân được tìm thấy ở một số dược phẩm quá mức cho phép, ví dụ các chất tẩy trùng cục bộ, thuốc nhuận tràng, thuốc mỡ trên tã chống hăm, các thuốc nhỏ mắt hay xịt mũi. [Cục quản lý thuốc và thực phẩm](/w/index.php?title=C%E1%BB%A5c_qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD_thu%E1%BB%91c_v%C3%A0_th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m&action=edit&redlink=1) (FDA) có "dữ liệu không đủ để thiết lập sự thừa nhận chung về tính an toàn và hiệu quả" của thành phần thủy ngân trong các sản phẩm này.
## Phổ biến[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=6)]
Là một nguyên tố hiếm trong vỏ Trái Đất, thủy ngân được tìm thấy hoặc như là kim loại tự nhiên (hiếm thấy) hay trong
[chu sa](/wiki/Chu_sa), [corderoit](/w/index.php?title=Corderoit&action=edit&redlink=1), [livingstonit](/w/index.php?title=Livingstonit&action=edit&redlink=1) và các [khoáng chất](/w/index.php?title=Kho%C3%A1ng_ch%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) khác với chu sa (Hg [S](/wiki/L%C6%B0u_hu%E1%BB%B3nh)) là quặng phổ biến nhất. Khoảng 50% sự cung cấp toàn cầu đến từ [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) và [Ý](/wiki/%C3%9D), và phần lớn số còn lại từ [Slovenia](/wiki/Slovenia), [Nga](/wiki/Nga) và [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9). Kim loại thu được bằng cách đốt nóng chu sa trong luồng không khí và làm lạnh hơi thoát ra.
## Hợp chất[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=7)]
Các muối quan trọng nhất là:
[Clorua thủy ngân (I)](/w/index.php?title=Clorua_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n_(I)&action=edit&redlink=1)( [calomen](/w/index.php?title=Calomen&action=edit&redlink=1)và đôi khi vẫn được sử dụng trong [y học](/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc)). [Clorua thủy ngân (II)](/w/index.php?title=Clorua_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n_(II)&action=edit&redlink=1)(là một chất có tính [ăn mòn](/wiki/%C4%82n_m%C3%B2n)mạnh, [thăng hoa](/wiki/Th%C4%83ng_hoa)và là chất độc cực mạnh) [Fulminat thủy ngân](/wiki/Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n_fulminat), ( [ngòi nổ](/w/index.php?title=Ng%C3%B2i_n%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)sử dụng rộng rãi trong [thuốc nổ](/wiki/Thu%E1%BB%91c_n%E1%BB%95)), [Sulfua thủy ngân (II)](/wiki/Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n_(II)_sulfua)(màu [đỏ thần sa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8F_th%E1%BA%A7n_sa&action=edit&redlink=1)là [chất màu](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_m%C3%A0u&action=edit&redlink=1)chất lượng cao), [Selenua thủy ngân (II)](/w/index.php?title=Selenua_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n_(II)&action=edit&redlink=1) [chất bán dẫn](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A1n_d%E1%BA%ABn), [Telurua thủy ngân (II)](/w/index.php?title=Telurua_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n_(II)&action=edit&redlink=1)chất bán dẫn và [Telurua cadmi thủy ngân](/w/index.php?title=Telurua_cadmi_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit&redlink=1)là những vật liệu dùng làm [đầu dò tia hồng ngoại](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_d%C3%B2_tia_h%E1%BB%93ng_ngo%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1).
Các hợp chất hữu cơ của thủy ngân cũng là quan trọng. Các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy sự phóng điện làm cho các
[khí trơ](/wiki/Kh%C3%AD_hi%E1%BA%BFm) kết hợp với hơi thủy ngân. Các hợp chất này được tạo ra bởi các [lực van der Waals](/wiki/L%E1%BB%B1c_Van_der_Waals) và kết quả là các hợp chất như HgNe, HgAr, HgKr và HgXe. [Methyl thủy ngân](/w/index.php?title=Methyl_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit&redlink=1) là hợp chất rất độc, là chất gây [ô nhiễm](/wiki/%C3%94_nhi%E1%BB%85m_m%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng) thủy sinh vật.
## Đồng vị[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=8)]
Có 7
[đồng vị](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B) ổn định của thủy ngân với 202Hg là phổ biến nhất (29,86%). Các đồng vị phóng xạ bền nhất là 194Hg với [chu kỳ bán rã](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_b%C3%A1n_r%C3%A3) 444 năm, và 203Hg với chu kỳ bán rã 46,612 ngày. Phần lớn các đồng vị phóng xạ còn lại có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 1 ngày.
## Vấn đề môi trường[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=9)]
Tỷ lệ lắng đọng của thủy ngân trước thời kỳ công nghiệp từ khí quyển có thể nằm trong khoảng 4 ng/L ở miền tây nước Mỹ. Mặc dù có thể coi nó như là mức phơi nhiễm tự nhiên, nhưng nó có ảnh hưởng đáng kể. Sự phun trào núi lửa có thể tăng nồng độ trong khí quyển từ 4–6 lần.
[[1]](http://toxics.usgs.gov/pubs/FS-051-02/)
Thủy ngân đi vào môi trường như một chất gây ô nhiễm từ các ngành công nghiệp khác nhau:
- Các xí nghiệp sử dụng than làm nhiên liệu là nguồn lớn nhất (40% trong khí thải của Mỹ năm
[1999](/wiki/1999), tuy nhiên đã giảm khoảng 85%). [[2]](http://www.epa.gov/mercury/faq.htm#14)
- Các công nghệ trong công nghiệp:
- Các ứng dụng y học, kể cả trong quá trình sản xuất và bảo quản vacxin.
[Nha khoa](/wiki/Nha_khoa)
- Công nghiệp mỹ phẩm
-
- Các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm liên quan đến các hợp chất của thủy ngân và lưu huỳnh.
Thủy ngân cũng đi vào môi trường theo đường xử lý một số sản phẩm nào đó. Các sản phẩm có chứa thủy ngân bao gồm: các bộ phận của ô tô,
[pin](/wiki/Pin_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), đèn huỳnh quang, các sản phẩm y tế, nhiệt kế và máy điều nhiệt. [[3]](http://www.epa.gov/epaoswer/non-hw/reduce/epr/products/mercury.htm). Vì các vấn đề liên quan tới sức khỏe (xem dưới đây), các cố gắng [giảm sử dụng các chất độc](/wiki/Qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD_ch%E1%BA%A5t_th%E1%BA%A3i) là cắt giảm hoặc loại bỏ thủy ngân trong các sản phẩm đó. Ví dụ, phần lớn các [nhiệt kế](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_k%E1%BA%BF) sử dụng rượu nhuộm màu thay cho thủy ngân. Các nhiệt kế thủy ngân thỉnh thoảng vẫn được sử dụng trong y khoa hay các ứng dụng khoa học do chúng có độ chính xác cao hơn của nhiệt kế rượu và có khoảng đo cao hơn, mặc dù cả hai đang được thay thế dần bằng các nhiệt kế điện tử.
Một trong những
[thảm họa công nghiệp](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_h%E1%BB%8Da_c%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) tồi tệ nhất trong lịch sử là thải các hợp chất thủy ngân vào vịnh [Minamata](/w/index.php?title=Minamata&action=edit&redlink=1), Nhật Bản. Tập đoàn Chisso, một nhà sản xuất [phân hóa học](/wiki/Ph%C3%A2n_v%C3%B4_c%C6%A1) và sau này là công ty hóa dầu, đã bị phát hiện là chịu trách nhiệm cho việc gây ô nhiễm vịnh này từ năm 1932 đến 1968. Người ta ước tính rằng trên 3.000 người đã có những khuyết tật nào đó hay có triệu chứng ngộ độc thủy ngân nặng nề hoặc đã chết vì ngộ độc nó, từ đó nó trở thành nổi tiếng với tên gọi [thảm họa Minamata](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_h%E1%BB%8Da_Minamata&action=edit&redlink=1).
## Các hiệu ứng sức khỏe & môi trường[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=10)]
Thủy ngân nguyên tố lỏng là ít độc, nhưng hơi, các hợp chất và muối của nó là rất độc và là nguyên nhân gây ra các tổn thương
[não](/wiki/N%C3%A3o) và [gan](/wiki/Gan) khi con người tiếp xúc, hít thở hay ăn phải. Nguy hiểm chính liên quan đến thủy ngân nguyên tố là ở [STP](/w/index.php?title=Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_v%C3%A0_%C3%A1p_su%E1%BA%A5t_chu%E1%BA%A9n&action=edit&redlink=1), thủy ngân có xu hướng bị [ôxi hóa](/wiki/%C3%94xi_h%C3%B3a) tạo ra [Ôxít thủy ngân](/w/index.php?title=%C3%94x%C3%ADt_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit&redlink=1) - khi bị rớt xuống hay bị làm nhiễu loạn, thủy ngân sẽ tạo thành các hạt rất nhỏ, làm tăng diện tích tiếp xúc bề mặt một cách khủng khiếp.
Thủy ngân là chất độc
[tích lũy sinh học](/w/index.php?title=T%C3%ADch_l%C5%A9y_sinh_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) rất dễ dàng hấp thụ qua [da](/wiki/Da), các cơ quan hô hấp và tiêu hóa. Các hợp chất vô cơ ít độc hơn so với hợp chất hữu cơ của thủy ngân. Cho dù ít độc hơn so với các hợp chất của nó nhưng thủy ngân vẫn tạo ra sự ô nhiễm đáng kể đối với môi trường vì nó tạo ra các hợp chất hữu cơ trong các cơ thể sinh vật.
Một trong những hợp chất độc nhất của nó là
[đimêtyl thủy ngân](/w/index.php?title=%C4%90im%C3%AAtyl_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit&redlink=1), là độc đến đến mức chỉ vài micrôlít rơi vào da có thể gây tử vong. Một trong những mục tiêu chính của các chất độc này là enzym [pyruvat dehiđrôgenat](/w/index.php?title=Pyruvat_dehi%C4%91r%C3%B4genat&action=edit&redlink=1) (PDH). Enzym bị ức chế hoàn toàn bởi một vài hợp chất của thủy ngân, thành phần gốc axít lipoic của phức hợp đa enzym liên kết với các hợp chất đó rất bền và vì thế PDH bị ức chế.
Chứng
[bệnh Minamata](/wiki/B%E1%BB%87nh_Minamata) là một dạng ngộ độc thủy ngân. Thủy ngân tấn công [hệ thần kinh trung ương](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BA%A7n_kinh_trung_%C6%B0%C6%A1ng) và [hệ nội tiết](/wiki/H%E1%BB%87_n%E1%BB%99i_ti%E1%BA%BFt) và ảnh hưởng tới miệng, các cơ quai hàm và răng. Sự phơi nhiễm kéo dài gây ra các tổn thương não và gây tử vong. Nó có thể gây ra các rủi ro hay khuyết tật đối với các [thai nhi](/w/index.php?title=Thai_nhi&action=edit&redlink=1). Không khí ở nhiệt độ phòng có thể bão hòa hơi thủy ngân cao hơn nhiều lần so với mức cho phép, cho dù nhiệt độ sôi của thủy ngân là không thấp.
Thông qua quá trình tích lũy sinh học
[mêtyl thủy ngân](/w/index.php?title=M%C3%AAtyl_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit&redlink=1) nằm trong [chuỗi thức ăn](/wiki/Chu%E1%BB%97i_th%E1%BB%A9c_%C4%83n), đạt đến mức tích lũy cao trong một số loài như [cá ngừ](/w/index.php?title=C%C3%A1_ng%E1%BB%AB&action=edit&redlink=1). Sự ngộ độc thủy ngân đối với con người là kết quả của việc tiêu thụ lâu dài một số loại lương thực, thực phẩm nào đó. Các loài cá lớn như cá ngừ hay cá kiếm thông thường chứa nhiều thủy ngân hơn các loài cá nhỏ, do thủy ngân tích lũy tăng dần theo chuỗi thức ăn.
Các nguồn nước tích lũy thủy ngân thông qua quá trình xói mòn của các khoáng chất hay trầm tích từ khí quyển. Thực vật hấp thụ thủy ngân khi ẩm ướt nhưng có thể thải ra trong không khí khô
[[4]](http://www.ornl.gov/info/ornlreview/rev29-12/text/environ.htm#trees). Thực vật và các trầm tích trong than có các nồng độ thủy ngân dao động mạnh. [Êtyl thủy ngân](/w/index.php?title=%C3%8Atyl_th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit&redlink=1) là sản phẩm phân rã từ chất chống khuẩn [thimerosal](/w/index.php?title=Thimerosal&action=edit&redlink=1) và có hiệu ứng tương tự nhưng không đồng nhất với mêtyl thủy ngân.
## Cảnh báo & Quy định[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=11)]
Thủy ngân cần được tiếp xúc một cách cực kỳ cẩn thận. Các đồ chứa thủy ngân phải đậy nắp chặt chẽ để tránh rò rỉ và bay hơi. Việc đốt nóng thủy ngân hay các hợp chất của nó phải tiến hành trong điều kiện thông gió tốt và người thực hiện phải đội mũ có bộ lọc khí. Ngoài ra, một số ôxít có thể bị phân tích thành thủy ngân, nó có thể bay hơi ngay lập tức mà không để lại dấu vết.
Vì các ảnh hưởng tới sức khỏe trong phơi nhiễm thủy ngân, các ứng dụng thương mại và công nghiệp nói chung được điều tiết ở các nước công nghiệp.
[Tổ chức y tế thế giới](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Y_t%E1%BA%BF_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) (WHO), [OSHA](/w/index.php?title=OSHA&action=edit&redlink=1) và [NIOSH](/w/index.php?title=NIOSH&action=edit&redlink=1) đều thống nhất rằng thủy ngân là nguy hiểm nghề nghiệp và đã thiết lập các giới hạn cụ thể cho các phơi nhiễm nghề nghiệp. Ở Mỹ, giới hạn thải ra môi trường được [EPA](/wiki/EPA) quy định.
## Tham chiếu[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=12)]
- Calvert J.B. (2004, 29 May).
[Mercury: The lore of mercury, especially its uses in science and engineering](http://www.du.edu/~jcalvert/phys/mercury.htm#Pois). Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2005.
- Kolev, S.T. Bates, N.
[Mercury (UK PID)](http://www.intox.org/databank/documents/chemical/mercury/ukpid27.htm). National Poisons Information Service: Medical Toxicology Unit (London Centre).
### Phần lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=13)]
- American Dental Association. (2004, January 09).
[ADA statement on dental amalgam](http://www.ada.org/prof/resources/positions/statements/amalgam.asp). Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2005.
- Brown, R.H. (2003, December 19).
[Mercury’s fall from medicine to toxin](http://www.physics.ohio-state.edu/~barrett/energy/misc/pollution/mercury.html). Georgia Public Policy Foundation. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2005. "Permission to reprint in whole or in part is hereby granted, provided the author and his affiliations are cited."
- Goldwater, L.J. (1955).
[Hat Industry](http://dmi-www.mc.duke.edu/oem/hatters.htm). In: Mercury; a History of Quicksilver. York Press. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2005.
- Kelly, E. (1676).
[The stone of the philosophers](http://www.levity.com/alchemy/kellystn.html). Transcribed by: L. Roberts. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2005.
- Mercury in Schools. (2004, August 20).
[Mercury through the Ages](http://www.mercuryinschools.uwex.edu/curriculum/hg_in_world.htm). Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2005.
- U.S. Food and Drug Administration. (2004, April 1).
[Drugs for human use: New drugs](http://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/CFRSearch.cfm?fr=310.545&SearchTerm=mercury). In: Food and drugs. Code of Federal Regulations. Truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2005.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=14)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n&action=edit§ion=15)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[The Why Files: Mercury Miasma](http://whyfiles.org/201mercury/) [WebElements.com – Mercury](http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Hg/index.html) [EnvironmentalChemistry.com – Mercury](http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Hg.html) [Material Safety Data Sheet – Mercury](http://www.jtbaker.com/msds/englishhtml/m1599.htm) [Hg 80 Mercury](http://www.theodoregray.com/PeriodicTable/Elements/080/index.s7.html) [Global Mercury Assessment report 2002](http://www.chem.unep.ch/mercury/Report/Final%20Assessment%20report.htm)by the [UNEP](/w/index.php?title=United_Nations_Environment_Programme&action=edit&redlink=1). [A summary of the previous report](http://www.greenfacts.org/mercury/index.htm)by the industry lobbying group [GreenFacts](/w/index.php?title=GreenFacts&action=edit&redlink=1).
|
|[1](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i_ki%E1%BB%81m) [2](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i_ki%E1%BB%81m_th%E1%BB%95) [3](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_3) [4](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_4) [5](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_5) [6](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_6) [7](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_7) [8](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_8) [9](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_9) [10](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_10) [11](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_11) [12](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_12) [13](/wiki/Nh%C3%B3m_Bo) [14](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_14) [15](/wiki/Nh%C3%B3m_nit%C6%A1) [16](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_16) [17](/wiki/Halogen) [18](/wiki/Kh%C3%AD_hi%E1%BA%BFm) [1](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_1) [H](/wiki/Hi%C4%91r%C3%B4) [He](/wiki/Heli) [2](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_2) [Li](/wiki/Liti) [Be](/wiki/Berili) [B](/wiki/Bo) [C](/wiki/Cacbon) [N](/wiki/Nit%C6%A1) [O](/wiki/%C3%94xy) [F](/wiki/Flo) [Ne](/wiki/Neon) [3](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_3) [Na](/wiki/Natri) [Mg](/wiki/Magi%C3%AA) [Al](/wiki/Nh%C3%B4m) [Si](/wiki/Silic) [P](/wiki/Ph%E1%BB%91tpho) [S](/wiki/L%C6%B0u_hu%E1%BB%B3nh) [Cl](/wiki/Clo) [Ar](/wiki/Argon) [4](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_4) [K](/wiki/Kali) [Ca](/wiki/Canxi) [Sc](/wiki/Scandi) [Ti](/wiki/Titan) [V](/wiki/Vanadi) [Cr](/wiki/Crom) [Mn](/wiki/Mangan) [Fe](/wiki/S%E1%BA%AFt) [Co](/wiki/Coban) [Ni](/wiki/Niken) [Cu](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng) [Zn](/wiki/K%E1%BA%BDm) [Ga](/wiki/Gali) [Ge](/wiki/Gecmani) [As](/wiki/Asen) [Se](/wiki/Selen) [Br](/wiki/Br%C3%B4m) [Kr](/wiki/Krypton) [5](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_5) [Rb](/wiki/Rubi%C4%91i) [Sr](/wiki/Stronti) [Y](/wiki/Yttri) [Zr](/wiki/Zirconi) [Nb](/wiki/Niobi) [Mo](/wiki/Molypden) [Tc](/wiki/Tecneti) [Ru](/wiki/Rutheni) [Rh](/wiki/Rhodi) [Pd](/wiki/Paladi) [Ag](/wiki/B%E1%BA%A1c) [Cd](/wiki/Cadimi) [In](/wiki/Indi) [Sn](/wiki/Thi%E1%BA%BFc) [Sb](/wiki/Antimon) [Te](/wiki/Telua) [I](/wiki/I%E1%BB%91t) [Xe](/wiki/Xenon) [6](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_6) [Cs](/wiki/Xezi) [Ba](/wiki/Bari) [La](/wiki/Lantan) [Ce](/wiki/Xeri) [Pr](/wiki/Praseodymi) [Nd](/wiki/Neodymi) [Pm](/wiki/Promethi) [Sm](/wiki/Samari) [Eu](/wiki/Europi) [Gd](/wiki/Gadolini) [Tb](/wiki/Terbi) [Dy](/wiki/Dysprosi) [Ho](/wiki/Holmi) [Er](/wiki/Erbi) [Tm](/wiki/Thuli) [Yb](/wiki/Ytterbi) [Lu](/wiki/Luteti) [Hf](/wiki/Hafni) [Ta](/wiki/Tantan) [W](/wiki/Vonfram) [Re](/wiki/Rheni) [Os](/wiki/Osmi) [Ir](/wiki/Iridi) [Pt](/wiki/Platin) [Au](/wiki/V%C3%A0ng) **Hg**


markdown:
# госпожа
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Nga[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-rus-&action=edit§ion=T-1)]
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)]
Xem
[Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga](/wiki/Wiktionary:Phi%C3%AAn_%C3%A2m_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BA%BFng_Nga).
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
{{rus-noun-f-4a|root=госпож
__}__} **госпож а** gc
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1067 miss, cp1055 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


markdown:
# хозяин
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Nga[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-rus-&action=edit§ion=T-1)]
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)]
Xem
[Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga](/wiki/Wiktionary:Phi%C3%AAn_%C3%A2m_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BA%BFng_Nga).
### Định nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-dfn-&action=edit§ion=T-1)] **хоз яин** м. 11s
- (собственник, владелец)
[người](/wiki/ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [chủ](/wiki/ch%E1%BB%A7), [chủ nhân](/wiki/ch%E1%BB%A7_nh%C3%A2n), ông [chủ](/wiki/ch%E1%BB%A7), [chủ](/wiki/ch%E1%BB%A7)
- (частный наниматель тж. )
[nghiệp chủ](/wiki/nghi%E1%BB%87p_ch%E1%BB%A7).
- (ведущий хозяйство)
[người](/wiki/ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [nội trợ](/wiki/n%E1%BB%99i_tr%E1%BB%A3). *хор*— người nội trợ giỏi __о__ший **хоз** __я__ин
-
- (глава дома, семьи)
[người](/wiki/ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [chủ](/wiki/ch%E1%BB%A7) [gia](/wiki/gia)đình, [gia chủ](/wiki/gia_ch%E1%BB%A7), [chủ](/wiki/ch%E1%BB%A7), [chúa](/wiki/ch%C3%BAa) [nhà](/wiki/nh%C3%A0), [chúa](/wiki/ch%C3%BAa).
- (полновластный распорядитель)
[người](/wiki/ng%C6%B0%E1%BB%9Di)[làm] [chủ](/wiki/ch%E1%BB%A7), [chủ nhân](/wiki/ch%E1%BB%A7_nh%C3%A2n)ông. *— người làm chủ tình thế* **хоз**полож __я__ин __е__ния
-
- .
*сам себ*— hoàn toàn tự chủ, hoàn toàn tự lập, không phụ thuộc vào ai cả __е__ **хоз** __я__ин *быть*— biết giữ lời [hứa] **хоз**своег __я__ином __о__сл __о__ва *хозяева п*— __о__ля *спорт.*— đội [bóng] chủ nhà, những người chủ sân bóng, đội [bóng] sỏ tại *без*— **хоз**сирот __я__ина __а__ *погов.*— = vắng chúa nhà, gà mọc đuôi tôm; vắng chúa nhà, gà bới bếp; nhà không chủ như tủ không khóa
-
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1053 miss, cp1055 miss


markdown:
# monte
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **monte** [/ˈmɑːn.ti/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|monte |
|**monte** gc [/mɔ̃t/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1055 miss, cp1055 miss


markdown:
v_line
Đăng nhập
Trả phòng:
Lịch
Đảm Bảo Giá Tốt Nhất
Jalan Pratama Nusa Dua
Sriwedari St. No 11 B
Jungut Batu Village - Lembongan
Pantai Medewi, Pekutatan, Jembrana
Jl. Kartika Plaza
Lý do tốt nên đặt phòng với Agoda
Hơn 950.000 khách sạn trên khắp thế giới
Hơn 8.000.000 nhận xét về khách sạn
Có mặt hơn 60.000 thành phố trên toàn thế giới
Bảo đảm giá tốt nhất! Giá phòng khách sạn thay đổi mỗi ngày!
Được hơn 16.000.000 khách hàng tin dùng
Ưu đãi đặc biệt của Agoda
Bao gồm các ưu đãi giờ chót(có thể trong cùng ngày!)Miễn phí một đêm nghỉNâng cấp hạng phòng miễn phí!
Customer Support
0.3
Km.
0.46
Km.
0.49
Km.
0.83
Km.
0.98
Km.
0.99
Km.
1.05
Km.
1.06
Km.
1.07
Km.
1.08
Km.
1.09
Km.
1.1
Km.
1.11
Km.
Về đầu trang
Bản quyền © 2005 – 2016 Agoda Company Pte. Ltd. Giữ toàn quyền.
AGODA ® là thương hiệu được đăng ký của AGIP LLC, sử dụng theo giấy phép của Agoda Company Pte. Ltd.
Agoda là thành viên của
(NASDAQ:PCLN)
Agoda là thành viên của Priceline Group, nhà cung cấp hàng đầu thế giới về dịch vụ du lịch trực tuyến & các dịch vụ có liên quan.
AS-AGWEB-3C05

X-Recruiting: Like HTTP headers? Come write ours: http://grnh.se/1qxadk

Access-Control-Allow-Methods: GET,POST

Access-Control-Allow-Credentials: true

Pragma: no-cache

Cache-Control: private

X-Origin: ashburn

Access-Control-Allow-Headers: Content-Type

Vary: User-Agent, Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
-
## Agoda PointsMAX!
- cùng chương trình, nhiều điểm hơn
1
#### Chọn chương trình thành viên
PointsMAX
Ngôn ngữ
Chương trình thành viên A
![ Chương trình thành viên A](https://cdn6.agoda.net/images/abtest/PRIUS/icon/icon-pointer@2x.png)
Chương trình thành viên B
Trong menu, nhấp PointsMAX và chọn chương trình thành viên yêu thích của bạn.
2
#### Chọn điểm ưu đãi
![ Chọn điểm ưu đãi](https://cdn6.agoda.net/images/abtest/PRIUS/icon/icon-bed.png)
Phòng khách sạn A
Thông tin phòng
Tích lũy5000 điểm
Chọn loại phòng và điểm cho khách sạn bạn đã chọn.
3
#### Nhập mã số thành viên
Nước cấp hộ chiếu
Mã số thành viên chương trình
1234
Điền số thẻ thành viên của chương trình đã chọn khi đặt phòng. Số điểm sẽ được cộng vào tài khoản của bạn sau khi trả phòng.
Bắt đầu ở đây và chọn chương trình yêu thích của bạn:
"Easy to walk to monkok foodie around near mrt"

Cache-Control: no-cache, no-store, must-revalidate


markdown:
# Community
# Tặng 20 Triệu Mỹ Kim cho Cộng Đồng
Hơn 125 năm qua, chúng tôi đã giúp xây dựng những cộng đồng vững mạnh trong khắp vùng Southern California và Central California. Sử dụng ngân khoản có được từ những người có cổ phần trong công ty chính, Edison International, chúng tôi đóng góp cho các tổ chức địa phương giúp đáp ứng nhiều nhu cầu cho các cộng đồng đa dạng của chúng ta.
Tại Edison, sự hiến tặng của chúng tôi được chú trọng vào những vấn đề quan trọng và cấp bách như giáo dục, môi trường, an toàn công cộng & chuẩn bị đối phó với tình huống khẩn cấp, và sự tham gia của người dân.
![ ](/wps/wcm/connect/96c5b4c9-2ebe-4c9d-8b5f-528b7a5802f2/supporting_diverse_communities_305x145.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=96c5b4c9-2ebe-4c9d-8b5f-528b7a5802f2)
### Hỗ Trợ các Cộng Đồng Đa Dạng
![ ](/wps/wcm/connect/081422c6-4d31-472b-a494-ecf69ae31ae0/public_safety_and_preparedness_305x145.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=081422c6-4d31-472b-a494-ecf69ae31ae0)

WARC-Truncated: length

vary: User-Agent,Cookie

p3p: CP="NON CUR OTPi OUR NOR UNI"