markdown:
Nghiên cứu và Trao đổi BÁO CÁO TỔNG KẾT HỘI THẢO
BÁO CÁO TỔNG KẾT HỘI THẢO
NHÀ MẠC TRONG LỊCH SỬ- VĂN HOÁ VIỆT NAM
( Thành tựu nghiên cứu và những nhận thức mới )
PGS.TSKH NGUYỄN HẢI KẾ
Do thời gian hạn chế của hội thảo, từ sáng đến giờ chúng ta mới chỉ được nghe trình bày 10 báo cáo- tức là chỉ chiếm 1/5 tổng số bài viết mà các nhà nghiên cứu đã gủi về cho BTC Hội thảo. ( Các vị có thể theo dõi những báo cáo còn lại trong tập tài liệu ). Vì thế, trước khi kết thúc hội nghị, cho phép tôi có đôi lời thưa với các vị :
1. Các vị đều biết rõ rồi, nhưng tôi vẫn muốn thưa lại :
Đây không phải là Hội thảo khoa học lần đầu tiên về Vương triều Mạc cũng như những vấn đề có liên quan đến nhà Mạc!
Cho đến thềm của Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, tại Vịệt Nam, chỉ tính những hội thảo có liên quan trực tiếp đến nhà Mạc, từ hội thảo về Nguyễn Bỉnh Khiêm năm 1985 đã có ít nhất ¼ thế kỷ với 4 hội thảo chính thức quy mô toàn quốc [1] .
Cũng trong thời gian đó, bên cạnh những hội thảo liên quan trực tiếp đến chủ đề này, nhiều vấn đề của lịch sử văn hóa Việt Nam và thời nhà Mạc cũng đã được tiến hành ở nhiều góc độ trong những công trình nghiên cứu, khảo sát khác trong và ngoài nước.[2]
Nhưng,.. đây là Hội thảo khoa học về Vương triều Mạc lần đầu tiên tổ chức tại Thủ đô Hà Nội, tại kinh thành Thăng Long, nơi mà tháng 6, mùa hạ năm 1527, Mạc Đăng Dung từ Cổ Trai (Hải Phòng ) về Kinh sư, ngự nơi chính điện . trong không khí “ “Bấy giờ, thần dân trong Kinh đều đón Đăng Dung vào Kinh”.“Lúc này thần dân phần nhiều xu hướng về Đăng Dung, đều ra đón y về Kinh đô “ [3]
Và, cũng vì thế, xin nhắc lại là cho đến Hội thảo năm 1994 tại Hải Phòng Những nhận thức mới về nhà Mạc 1527-1592 của giới nghiên cứu Lịch sử, văn hóa Việt Nam đã được khẳng định :
Thứ nhất : Hoàn toàn nhất trí cần phải nghiên cứu đánh giá lại nhà Mạc. Xóa bỏ thành kiến, định kiến về nhà Mạc đối xử công băn khách quan với nhà Mạc như với mọi triều đại khác. Trước hết việc nhà Lê sụp đổ, nhà Mạc thay nhà Lê là một hiện tượng có ý nghĩa tiến bộ, được nhiều người ủng hộ.
Thứ hai : Trả lại nhà Mạc những đóng góp khách quạn : .
+ Khẳng định những đóng góp tích cực của nhà Mạc trên các lĩnh vực văn hóa, tư tưởng và kinh tế : Nhà Mạc vẫn sử dụng Nho học nhưng có thái độ cởi mở, không độc tôn Nho học như thời Lê.Chú trọng khoa cử, đào tạo nhiều trí thức Nho học cho đất nước, lần đầu tiên xuất hiện phụ nữ trong khoa cử ; ngôi đình đầu tiên trong lịch sử văn hoá Việt Nam xuất hiện ; nhà Mạc đã tạo được nền văn hóa dân tộc, nhất là về mỹ thuật, văn hóa dân gian..không bị ràng buộc bởi kinh tế tiểu nông và Nho học. Đó là chính sách rất tiến bộ của Nhà Mạc trong lĩnh vực tư tưởng .
+ Tuy chính sách nông nghiệp của thời Lê vẫn được áp dụng chính sách nhưng chú trọng nhiều đến khai hoang, lập làng; không theo đuổi chính sách ức thương năng nề như thời Lê sơ, cởi mở trong sản xuất gốm…
+ Còn có ý kiến khác nhau về chính sách đối ngoại với nhà Minh, triều đình Mạc có hạn chế ở góc độ nào đó, nhưng đó cũng là sự tính toán trong sách lược ứng phó trước tình thế cụ thể của tình thế Đại Việt giữa thế kỷ XVI.[4]:
2 .16 năm –xuyên qua hai thế kỷ ( thậm chí là hai thiên niên kỷ XX và XXI !) các nhà nghiên cứu, những người quan tâm đến lịch sử thời nhà Mạc lại có dịp hội tụ tại diễn đàn này với 50 báo cáo của 43 tác giả
Theo thời gian và nội dung đề cập, có thể tạm chia các báo cáo thành/ vào các vần đề sau:
I. Triều Mạc (1527-1592 )
I.1.Về Mạc Đăng Dung, sự thành lập nhà Mạc;
I.2.Về tổ chức chính quyền, quân đội, ngoại giao, kinh tế ;
I.3.Về văn hóa, giáo dục, nghệ thuật..:
II. Về nhà Mạc và hậu duệ sau 1592 .
I.Về vương triều Mạc (1527-1592) :.
Về Mạc Đăng Dung , sự thành lập triều Mạc, quá trình, chính trị, kinh tế, quân sự, ngoại giao của vương triều Mạc vẫn là chủ đề, quan tâm lớn của nhiều tác giả với 17 báo cáo ( bằng những bài viết cùng chủ đề này của hội thảo năm 1994) [5].
Về vai trò của Mạc Đăng Dung và sự ra đời của vương triều Mạc tiếp tục là chủ đề chiếm đến không chỉ các nhà nghiên cứu Lão thành như Vũ Khiêu, Văn Tạo, mà cả những người nghiên cứu trẻ ( như Trần thị Thanh Bình, Phan Đăng Thuận ) .
Giáo sư Vũ Khiêu khi nhận xét về Nghi Dương – đất phát tích nhà Mạc, nhắc lại : Từ 25 năm trước, với Hội thảo về Nguyễn Bỉnh Khiêm ( 1985 ) đã là dịp khẳng đinh tính chính thống của Nhà Mạc – một triều đại đã mở ra một định hướng phát triển mới của dân tộc .
Phân tích cuộc khủng hoảng cung đình trầm trọng cuối triều Lê sơ để thấy lich sử đòi hỏi có một nhân vât giải quyết khủng hoảng để yên dân, dựng nước. Giáo sư Văn Tạo đã đi đến nhận định: Lịch sử chọn Mạc Đăng Dung. Cũng theo hướng tiếp cận này, nhà nghiên cứu Hoàng Lê cũng đi đến kết luận: Việc thay thế triều Lê là một tất yếu lịch sử .
Tống Thanh Bình tiếp tục bàn về “Tính chính danh của nhà Mạc”, hai tác giả Trần Thị Thanh Vân- Phan Đăng Thuận tìm sự tương đồng hội ngộ giữa Lý Thái Tổ và Mạc Thái tổ .
Những đánh giá về Mạc Đăng Dung, về sự ra đời và cách giải quyết những vấn đề nội trị - ngoại giao, kinh tế- xã hội, quân sự, giáo dục ..của đất nước được đặt ra trong bối cảnh cụ thể của Đại Việt và thời đại thế kỷ XVI, và trong đối sánh với triều đình mà nó thay thế.
Cách nhìn biện chứng này, đòi hỏi phải có cái nhìn cụ thể, khách quan. Triều Mạc không phải so sánh với triều đại Lê sơ thời Lê Hồng Đức ( 1460-1497 ) mà là đặt ra trước đòi hỏi của giai đọan lịch sử đầu thế kỷ XVI, khi mà triều đình nhà Lê của những Lê Tương Dực, Lê Uy Mục mà chính Biên niên sử thời Lê- Trịnh cũng phải hạ bút là những “vua chó”, “vua lợn”, không đảm nhận được trách nhiệm quản lý đất nước, khi mà triều chính đã “chia năm xé bảy” vì quyền lợi phe nhóm . Mạc Đăng Dung thiết lập triều đình Mạc, và trong giai đoạn Mạc Đăng Dung, Mạc Đăng Doanh đã tiến hành nhiều công việc mang lại những ổn định, phát triển nhất định cho xã hội Đại Việt trong khu vực quản lý của mình.. Điều này cũng đã được chính các sử gia trí thức Nho học thời Lê - Trịnh ( từ các tác giả Đại Việt sử ký toàn thư đến Lê Quý Đôn trong Đại Việt thông sử ) thừa nhận một thực tế khách quan.
Dẫu đã quen nhắc nhiều đến Dương Kinh và Thăng Long – hai trung tâm không thể bỏ qua – vừa là vật thể hóa, vừa tạo lên cốt, hồn của Nhà Mạc nhưng đến hội thảo lần này lần đầu tiên xuất hiện 4 báo cáo có liên quan trực tiếp.
Những phác họa về Thành Thăng Long của Nguyễn Doãn Tuân, Nguyễn Tuyết Anh ( Ban quản lý di tích danh thắng Hà Nội ), Phạm Đức Anh ( Khoa Lich sử - Trường ĐHKHXH&NVHà Nội) cho thấy giai đoạn đầu tiên ồn định của triều Mạc, kinh thành nói chung, hoàng thành Thăng Long nói riêng tiếp tục như thời Lê. Vua Mạc Đăng Dung quan tâm đến hưng thịnh Văn Miếu, Nam Giao, .. Chỉ từ những năm 80 thế kỷ XVI do nội chiến Lê-Trịnh với Mạc lan đến thành Thăng Long nên thành Thăng Long liên tục phải mở rộng việc đắp lũy, đề phòng .
Hai báo cáo chuyên về Dương Kinh, quê hương nhà Mạc của TS Nguyễn Văn Sơn, TS Vũ Quốc Hiền, Nguyễn Văn Chất. Những kết quả khảo sát trên mặt đất ( các di tích) và trong lòng đất tại gò Gạo, gò chữ Công, Gò Quan Thiệu ở Kiến Thụy đã khúc triết không chỉ về dấu ấn các công trình kiến trúc của Dương Kinh như Phuc Ý, Tường Quang, Hưng Quốc (được nhắc đến trong Biên niên sử ) mà còn gợi ra những so sánh và mối liên hệ giữa Dương Kinh với các vùng xung quanh, với Thăng Long.
Qua gần hai thập niên, tiếp cận từ nguồn 165 văn bia, 3 minh chuông, 10 minh văn trên đồ gốm PGS,TS Đinh Khắc Thuân đã không chỉ nhận diện đặc điểm về niên đại, phân bố, nghệ thuật trang trí, người soạn, khắc văn bia thời Mạc, mà còn góp cải chính niên đại – cùng hướng với nhà nghiên cứu – chuyên gia lịch học PGS, TS Lê Thành Lân, đi đến những nhận xét về lịch sử thời Mạc nổi bật là những dựng xây, tu bổ, công đức chùa, quán của các thành viên hoàng tộc Mạc từ vùng Kiến Thụy đến một số địa phương khác; về sự khôi phục và pha trộn các hoạt động Phật giáo trong Đạo quán thời Mạc; về hiện tượng ngôi đình trở thành trung tâm của làng xã..
I.2.Về thể chế chính quyền nhà nước, kinh tế, quân sự, ngoại giao .
Có 5 báo cáo liên quan đến nội dung này. Nếu so với hội thảo 1994, thấy :
- Hội thảo lần trước có đến 6 báo cáo về ngoại giao và kinh tế nhà Mạc thì lần nay mỗi lĩnh vực chỉ còn 2/2 = 1 báo cáo
Báo cáo duy nhất về tình hình kinh tế thời Mạc tại hội thảo này, PGS.TS Nguyễn Văn Kim ( Khoa Lich Sử - Trường Đại học KHXH & NV Hà Nội ) đã đặt thời Mạc trong khung cảnh chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ lớn và đối diện với thế giới phương Tây. Trong bối cảnh ấy nhận diện việc tìm chọn một con đường phát trển mới của nhà Mạc trên các hoạt động nội thương, ngoại thương, nhận ra sinh động cụ thể hơn một xã hội Mạc, cởi mở, năng động hơn. Bản thân Dương Kinh – quê hương nhà nhà Mạc là hiện hình hóa một cách nhìn ra biển/ hướng biển đầu tiên của Đại Việt đến thế kỷ đầu XVI .
. Nhà nghiên cứu Ngô Đăng Lợi (Hội Sử học Hải Phòng ) tiếp tục mạch tìm hiểu về chính sách ngoại giao triều Mạc/
- Đến hội thảo này các vấn đề về tổ chức chính quyển, tổ chức quân đội, Dương Kinh, Thăng Long ..đã được đề cập thành những báo cáo riêng (của Trần Thị Vinh, Nguyễn Văn Thục, Hoàng Thị Thảo, Hà Duy Biển,Vũ Quốc Hiến & Nguyễn Ngọc Chất, Nguyễn Doãn Tuân & Nguyễn Tuyết Anh ).
Do biên niên thời Lê-Trịnh không ghi chép cụ thể về chính quyền cũng như các cơ quan trong bộ máy nhà nước thời Mạc, nên trên cơ sở tập hợp, phân tich nguồn tài liệu văn bia, PGS.TS Trần Thị Vinh ( Viện Sử học ) đã phác thảo tô chức chính quyền từ trung ương đến địa phương và rút ra: Bộ máy chính quyền thời Mạc vẫn phỏng theo thời Lê sơ, nhưng sự kiểm soát giữa giữa các cấp không ngặt nghèo như thời Lê sơ.
Các tác giả thuộc Viện Lịch sử Quân sự tập trung vào tổ chức quân đội nhà Mạc.
Cùng nhất trí cách nhìn về tổ chức quân đội triều Mạc là mô hình thời Lê Thánh Tông, Đại tá,TS Nguyễn Huy Thục, cho đó là “khúc xạ” của quân đội triều Lê không chỉ về tổ chức, mà phần lớn võ quan cao cấp triều Mạc từng phục vụ trong quân đội triều Lê. Thượng úy Hà Duy Biển từ tìm hiểu 4 vệ quân triều Mạc gọi đó “ Tái cấu trúc” tổ chức quân sự thời Lê.
Thạc sĩ, Thượng tá Hoàng Thị Thảo nhận xét : thời Mạc không còn điều kiện thực tế để thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông” như thời Lê trở về trước, quân số triều Mạc không vượt quá xa 10 vạn người; chế độ lộc điền cho binh lính vẫn được thực hiện.
I. 3.Về văn hóa ( tư tưởng, tôn giáo, giáo dục, văn học, nghệ thuật… )
Nếu hội thảo năm 1994 có 12 bài liên quan đến các vấn đề này [6], thì tại hội thảo lần này, những vấn đế văn hóa như giáo dục & khoa cử, tôn giáo, nghệ thuật … của thời Mạc vẫn tiếp tục chiếm một tỷ lệ lớn với 13 báo cáo.
Điều đáng chú ý là :
+ Những báo cáo về mỹ thuật thời Mạc được chú trọng nhiều hơn trên cơ sở những tư liệu mới được cập nhật qua gốm, sứ, hệ thống các di tích kiến trúc của các tác giả Trần Lâm Biền, Tống Trung Tín, Phạm Quốc Quân, Nguyễn Đình Chiến… Khi đặt kiến trúc, mỹ thuật với đời sống kinh tế và sinh hoạt tinh thần của cư dân thời Mạc, trong đó những mẫn cảm hay phác họa ban đầu từ cuối thế kỷ trước “về một nền mỹ thuật sống động thâm đẫm chất dân gian , bộ lộ “ các tính sáng tạo của người nghệ sĩ” đã được khằng định ngày càng vững chắc hơn qua những nghiên cứu cụ thể hơn về “Gốm Mạc có minh văn” (TS Nguyễn Đình Chiến- Bảo tàng Lich Sử ), những nhận định, hay cách định danh rõ ràng về mỹ thuật, văn hóa thời Mạc
+ Sự bùng nổ của nghệ thuật tạo hình dân dã (PGS.TS Trần Lâm- Cục Di sản Bộ VH- TT-DL )
+ “ Giai đoạn bản lề” ( Họa sĩ Phan Cẩm Thượng,)
+ “Xuất hiện loại chùa Tam giáo, sự xuất hiện của ngôi đình làng “ một bước đi mới trong lịch sử kiến trúc cổ truyền Việt Nam ( PGS.TS Tống Trung Tín. TS Lê Thị Chiêng ) hay có một “Phong cách mỹ thuật Mạc khác nhiều so với với các triều đại và sau nó”, “ Ẩn chứa thông điệp về sư hưng suy của đời sống tôn giáo, tín ngưỡng mà Đạo giáo tỏ ra hưng thịnh hơn ( TS Phạm Quốc Quân ),
Cũng lần đầu tiên văn hóa dân gian thời Mạc đươc đề cập đến trong việc phân tich hình tượng Mạc Đăng Dung qua truyền thuyết ở vùng Kiến Thụy ( NCS Phạm Thị Phương Anh- ĐH Sư phạm Hà Nội ) qua phân tich khúc nhôi về đăc điểm cơ bản của Văn hoá Dân gian thời Mạc của GS.TSKH Phan Đăng Nhật . .
Tiếp tục đề cập đến một số vấn đề về trí thức Nho học đã đặt ra từ hội thảo trước, những vấn đề về giáo dục & khoa cử đời Mạc như được tập trung hơn với loạt bài của PGS.TS Đỗ Thị Hảo,Tống Thanh Bình, Minh Thuận, Nguyễn Quang Hà, TS Đăng Kim Ngọc, Mạnh Hùng, PGS Mạc Văn Trang đã khằng định một lẫn nữa:Nhà Mạc chú trọng chính sách thi cử, đào tạo nhiều trí thức Nho học,có thái độ cởi mở lần đàu tiên quan tâm đến phụ nữ ..[7] gợi mở những kinh nghịệm lịch sử.
II. Về nhà Mạc và hậu duệ sau 1592
Tiếp tục là chủ để lôi cuốn đến 14 báo cáo, nhiều hơn số báo cáo cùng chủ đề tại hội thảo 1994. [8]
Chính ở những nội dung này, tập trung phản ảnh những tìm tòi phát hiện mới rất thú vị, hấp dẫn về nhà Mạc từ sau 1592.
Bên cạnh TS Nguyễn Minh Đức thông báo ngắn về phát hiện di tích Vũ An Hoàng đế, phần lớn các báo cáo tập trung vào hai mảng sau :
Thứ nhất đó là : 5 nghiên cứu trực tiếp liên quan đến Vùng kinh đô nhà Mạc ở Cao Bằng được phác họa sinh động, cụ thể với nghiên cứu điền dã của Th.s Nguyến Thị Hải ( Đại học Sư phạm Thái Nguyên) hay tham khảo các nguồn tư liệu Trung Quốc của Chu Xuân Giao (Viện nghiên cứu Văn hóa ) và của Cụ Nguyễn Xuân Toàn về Mạc Kính Vũ và thành Phục Hòa,
Những nghiên cứu này làm rõ:Trên nền tảng một trung tâm kinh tế văn hóa có từ lâu trong lich sử, nhà Mạc đã mang đến cho vùng đất này một gương sắc mới, làm thành đợt giao thoa văn hóa sâu đậm, rõ nét với sắc thái riêng ở vùng Na Lữ, Cao Bằng.
Điều thú vị là chính những tìm tòi này cộng hưởng và được minh chứng sâu sắc với những nghiên cứu của các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian tại chỗ về hát Then của Nguyễn Thiện Tứ, Vương Hùng (Hội Văn nghệ dân gian Cao Bằng ). Thứ hai là : 7 báo cáo liên quan đến hậu duệ họ Mạc . Những ký ức về nhà Mạc, dòng ho Mạc được lưu giữ và ngày càng được chú ý bằng nỗ lực mạnh mẽ nhưng âm thầm xuyên thời gian không chỉ riêng của những hậu duệ họ Mạc .
Đại tá Thái Kế Toại cho biết di tích nhà Mạc và dòng họ Mạc có ở nhiều địa Hải Phòng, Hà Nội, Cao Bằng, Nghệ An,..
Những con số ấy được hiện lên cụ thể hơn qua những tìm hiểu, lý giải tình hình nhà Mạc thời kỷ ở Nà Lữ, Phục Hòa, chỉ ra các trường hợp không phải mai danh ẩn tích và phải mai danh ẩn tich của vương triều Mạc và hâu duệ Mạc thông qua các trương hợp cụ thể ở Bạch Hạc, Xuân Sơn (Vĩnh Tường- Vĩnh Phúc), Tiên Lữ ( Lập Thạch- Vĩnh Phúc); qua tập hợp các gia phả đặc biệt phong phú, cho biết học Mạc đổi ra hơn 50 họ, rải trên 25 tình thành ở Việt Nam ( TS Hoàng Lê và TS Nguyễn Minh Đức); về Hoàng hậu Mạc Thị Giai, Mạc Cảnh Huống (Nguyễn Phước Tương- Hội sử học Việt Nam ); Từ đường ho Phạm ở Xuân Kiên- Xuân trường Nam Định ( Th.s Vũ Đại An- Ban quản lý di tích, danh thắng Nam Đinh ) ; Pho tượng chùa Hưng Khánh và họ Khoa ở Đằng Lâm - Hải An; họ Mạc ở Nghệ An ( Phan Đăng Thuận- Đại học Vinh )
Qua nội dung nghiên cứu nhiều tác giả tiếp tục đặt ra những vấn đề, đề xuất những kiến nghị cụ thể :
Về khu di tích Dương Kinh, TS Vũ Quốc Hiền và Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Chất cho rằng lòng đất Cổ Trai chắc chắn còn mang trong mình những bí ẩn của một Dương Kinh tráng lệ. Nếu tiếp tục được đầu tư nghiên cứu một cách quy mô, hệ thống sẽ làm sáng tỏ và toàn diện hơn về Dương Kinh,về nhà Mạc trên nhiều góc độ.
Qua tham khảo kết quả nghiên cứu của các nhà sử học Trung Quốc về các vị vua Mạc sau 1677 của Chu Xuân Diên hay về Kinh đô nhà Mạc ở Cao Bằng, Th,s Nguyễn Thị Hải đều nhận thấy việc nghiên cứu diền dã ở vùng Cao Bằng – dù đã được triển khai, nhưng mới chỉ ban đầu và cơ bản vẫn còn bị bỏ ngỏ, cần được triển khai liên ngành, sâu sắc hơn.
Khi nghiên cứu về các di sản, di tích nhà Mạc, Đại tá Thái Kế Toại đề xuất với Hội đồng Mạc tộc cần có kế hoạch phối hợp với các cơ quan chức năng, các nhà nghiên cứu hoàn thành hệ thống công trình này, có biện pháp giữ gìn, tu bổ v các di tích quan trọng đang bị xuống cấp, phát huy giá trị của hệ thống các di tich này.
Về biên soạn và giảng dạy giai đoạn lich sư nhà Mạc ở bâc trung học hiện này, hai báo cáo mới và đầy trách nhiệm của hai nhà giáo Phan Đăng Thuận và Th.s Nguyễn thị Bình Minh( Khoa Lich sử - Đại học Vinh ) đã kiến nghị cụ thể :
Cần có sự cập nhật những thành tựu nghiên cứu và khách quan về nhà Mạc, Chẳng hạn sách giáo khoa lớp 7 ( Nxb Giáo dục H.2007) vẫn viết “Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê” hay sách hướng dẫn trả lời câu hỏi và bài tập lich sử lớp 10 ( Nxb ĐHQG- Tp Hồ Chí Minh .2006) vẫn viết :”Mạc Đăng Dung và 40 quan lại cởi trần, quỳ gối cửa ải Nam Quan dâng sổ sách cắt đất 5 động phía đông cho nhà Minh.
3. Bước phát triển mới trong Hội thảo lần này là :
3.1. Nhiều báo cáo được xây dựng trên những nguồn tại liệu thực tế, khảo sát tại chỗ.
Bằng tất cả những sốt ruột của mỗi nhà nghiên cứu, thì đến năm 1994, chúng ta cũng không thể nào có được những tài liệu khảo cổ cụ thể về Dương Kinh, về thành Thăng Long đời Mạc !
Cũng như vậy, ai cũng biết từ rất lâu là nhà Mạc sau 1592 đã lên Cao Bằng,… nhưng. chỉ đến hội thảo này [9] chúng ta mới có dịp được biết cụ thể và sinh động về qua những báo cáo Nguyễn Thị Hải, của các nhà sưu tầm văn hóa dân Cao Bằng…
Nếu chúng ta biết rằng, trong biên niên sử của chính quyền phong kiến Việt Nam từ thế kỷ XVI đến hết thế kỷ XIX đều là những trí thức Nho học, những ghi chép về Nhà Mạc đã ít ỏi ( Trong bộ Đại Việt Sử Ký toàn thư, do các sử thần triều Lê viết, thì giai đọan này,chủ yếu là ghi chép những sự kiện xung quanh tập đoàn Lê-Trịnh ở Thanh Hoá, từ điễn biến thời tiết đến những lần ra quân…) thì mới càng thấy trân trọng những cố gắng của các nghiên cứu đến nhường nào !
3.2. Nhận thức về Vương triều Mạc không chỉ được khẳng định một lần nữa những nhận thức đã được xác định từ hội thảo quốc gia trước mà đã được mở rộng hơn, sâu sắc hơn, rõ ràng, sinh động hơn. ,
Mở rộng hơn về không gian nghiên cứu : nhận thức của chúng ta về triều Mạc, không chỉ quanh vùng Dương Kinh, Thăng Long - hai trung tâm chính trị của thời Mạc ở châu thổ Bắc Bộ, mà được mở đến vùng Cao Bằng, mà ngay cả khu vực Dương Kinh, Thăng Long cũng đã trở nên cụ thể hơn.
Mở rộng hơn về khía cạnh tìm hiểu của đối tượng nghiên cứu (tổ chức chính quyền, quân đội, giáo dục, khoa cử..)
Sâu hơn về cách tiếp cận, rông hơn về biên độ liên ngành, giữa sử học với khảo cổ học, với văn hoá học, văn học dân gian,..
3.3. Quy tụ đội ngũ đông đảo các nhà quan tâm và nghiên cứu có thành tựu về lich sử văn hóa Việt Nam: có những chuyên gia đến từ nhiều trường Đại học,Viện nghiên cứu, nhiều Hội nghề nghiệp ở Hà Nội, Hải Phòng, Tây Bắc, Cao Bằng, Nam Định,Nghệ An, Huế,..
Có những cán bộ tiếp tục nghiên cứu của mình như Ngô Đăng Lợi,Đỗ Thị Haỏ, Hoàng Lê, Đinh Khắc Thuân, Trần Thị Vinh, Nguyễn Văn Sơn,
Có sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, các bậc lão thành:Vũ Khiêu,Văn Tạo, Nguyễn Xuân Toàn…
Điều đặc biệt trân trọng với chúng tôi /chúng ta là trong đội ngũ những người quan tâm đến lịch sử văn hóa đó có nhiều hơn những nhà nghiên cứu cán bộ “Trẻ” (dưới 40 tuổi): Vũ Đại An, Nguyễn Quang Hà, Hà Duy Biển, Nguyễn Thị Hải, Nguyễn Ngọc Chất, Phạm Đức Anh, Phan Đăng Thuận, Trần Thị Thanh Vân.
Tôi nhớ lại phát biểu tổng kết của GS Phan Huy Lê trong hội thảo về Vương triều Mạc năm 1994 “Qua hội thảo, mỗi chung ta đều có nhận hức mới về nhà Mạc .. Những chúng ta không đóng cửa nghiên cứu, còn tiếp tục tìm hiểu để đánh giá về nhà Mạc ngày càng công minh hơn, càng sự thật hơn..”
Và hôm nay, khi đồng hồ chỉ ngày khai mạc Đại lễ Ngàn năm Thăng Long còn tròn tuần trăng thu nữa, hội thảo về Vương triều Mạc long trọng diễn ra tại Hà Nội- Thăng Long - mà hạt nhân của suốt ngàn năm lịch sử của mảnh đất hội tụ lắng hồn sông núi ấy là Trung tâm Hoàng thành Thăng Long vừa được công nhận là di sản văn hóa nhân loại … tự nó đã là minh chứng bằng hành động cho tinh thần khoa học, thái độ công tâm, công minh, khách quan đó .
Hà Nội 21.09.2010
[1] Năm 1985 : Hội thảo khoa học kỷ niệm 400 năm ngày Nguyễn Bỉnh Khiêm mất. ( Tp.Hải Phòng )
Năm 1991. Hội thảo 500 năm ngày sinh Nguyễn Bỉnh Khiêm ( tp Hồ Chí Minh)
Năm 1994 : Hội thảo Nhà Mạc và dòng họ Mạc trong lich sử ( Tp.Hải Phòng )
[2] Trong nước :
2.1 Các chuyên khảo của một tác giả xuất phát tử các luận án Tiến si như :
Nguyễn Văn Sơn . Di tich thời Mạc vùng Dương Kinh ( Hải Phòng ) , Nxb KHXH, H.1997:
Đinh Khắc Thuân. Văn bia thời Mạc . Nxb KHXH,H 1996 ; Lich sử vương triều Mạc qua thư tịch và văn bia ,Nxb KHXH, H, 2001.
2.2. Các chuyên khảo của nhiều tác giả :
Nguyễn Tiến Cảnh, Nguyễn Du Chi,Trần Lâm. Nguyễn Bá Vân : Mỹ thuật thời Mạc. Viên Mỹ thuật,H,1987
Trung tâm KHXH & NV.Viện Sử học, Vương triều Mạc 1527-1592, Nxb KHXH, H.1996
Vương triều Mạc và lich sử Việt Nam . Nxb Hải Phòng 1996
Góp phần đổi mới quan điểm đánh giá vương triều Mạc , Nxb Trẻ tp Hồ Chí Minh, 2003
2.3 Các bài đăng trên các tạp chí, các thông báo hàng năm như :
Nguyễn Du Chi .Mỹ thuật thời Mạc, mấy nét khái quát.Tạp chí Nghiên cứu Mỹ thuật, 1987. tr23-28
Chu Quang Trứ : Qua một số tượng mới phát hiện, hiểu thêm về mỹ thuật thời Mạc. Tc Khảo cổ học , 1993, số 4. tr 69-78
+ Những pho tượng đá thời Mạc ở chùa Thiên Phúc ( Hải Phòng ). Những phát hiện khảo cổ học 1993. Nxb KHXH, 1994. tr 198-199
Lê Thành Lân : Niên biểu nhà Mạc . Tạp chí Hán Nôm . số 1/1997
2.4 Trong các nghiên cứu về tiến trình lịch sử, văn hóa Việt Nam, địa chí các địa phương ; chẳng hạn :
Lich sử Việt Nam. Chương thế kỷ XVI
Lich sử Hà Nội . Chương Thăng Long thời Mạc ( Phan Huy Lê chủ biên. H2010)
Bùi Xuân Đính Giáo dục và khoa cử Nho học Thăng Long- Hà Nôi. Nxb Hà Nội 2010
Đia chí Cao Bằng ( 2000), Địa chí Quảng Ninh, Địa chí Vĩnh Phúc,…..
Hợp biên thế phả họ Mạc .Nxb KHXH. H.2006.
Ngoài nước như : Trung Quốc :
Viên Vân Phúc. Lược bàn bàn về triều Mạc trong lịch sử Việt Nam . Luận án Thạc sĩ 1998. Đại học Trịnh Châu ( Hà Nam- Trung Quốc )
+ Bàn về chiến tranh Lê Mạc và sự diệt vong của triểu Mạc ( 2004 )
+ Trần văn Nguyên, Lý Ninh Diễm. Sự kiện Mạc Đăng Dung và mô thức mới trong quan hệ Việt Trung thời Minh. ( 2010 )…
[3] Đại Việt sử ký toàn thư. Bản dịch và chú thích của Hoàng Văn Lâu, Ngô Thế Long, hiệu đính của Hà Văn Tấn. Nxb KHXH, H.1993., tập III. Tr.110. Lê Quý Đôn trong Đại Việt thông sử ( Bản dịch của Ngô Thế long. Hiệu đính của Văn Tân , Nxb KHXH. H. 1978, cũng viết “Lúc này thần dân phần nhiều xu hướng về Đăng Dung, đều ra đón Đăng Dung về Kinh đô “ tr .264
[4] Xem Bài phát biểu Tổng kết hội thảo năm 1994 của GS Phan Huy Lê. trong Nhà Mạc và dòng họ Mạc trong lich sử. Sđd H.1996. tr 508-514.
[5] Chủ đề này, trong hội thảo 1994 có :
Bài viết
Tác giả
1
Mấy vấn đề nhà Mạc
Trần Quốc Vượng
2
Nhà Mạc và vấn đề Ngụy triều trong lịch sử
Văn Tạo
3
Suy nghĩ về sự xuất hiện của Mạc Đăng Dung trên chính trường Đại Việt nửa đầu XVI
Nguyễn Danh Phiệt
4
Thế kỷ XVI và vai trò lich sử của Mạc Đăng Dung
Hải Đoan
5
Suy nghĩ về nhà Mạc
Nguyễn Duy Hinh
6
Nhìn lại một số việc làm của nhà Mạc
Trương Hữu Quýnh
7
Nhà Mạc qua lăng kính của sử thần Lê Quý Đôn
Đinh Công Vỹ
8
Một hiện tượng lich sử, hai quan điểm đánh giá nhà Mạc: “Ngụy” triều và phúc thần.
Phan Đăng Nhât
9
Suy nghĩ về nhà Mạc
Đỗ Văn Ninh
10
Phả hệ nhà Mạc
Trần Thị Mai
11
Chính sách dùng người của nhà Mạc
Ngô Đăng Lợi
12
Về quan hệ bang giao của triều Mạc và triều Minh thế kỷ XVI
Phạm Ái Phương
13
Thử tìm hiểu việc bang giao của vương triểu Mạc
Hoàng Lê
14
Việc nhà Mạc giao thiệp với nhà Minh ( qua cuốn sách cổ Thù vực chu tư lục của Nghiêm Tòng Giản đời Minh
Ngô Đăng Lợi
15
Vài nét về tình hình ruộng đất và kinh tế nông nghiệp thời Mạc
Đỗ Đức Hùng
16
Nhà Mạc với nền kinh tế công thương nghiệp XVI-XVII
Trần Thị Vinh
17
Chính sách kinh tế của nhà Mạc qua tài liệu điền dã
Mạc Hữu Hoa,
Mạc Văn Viên
[6] Tại hội thảo năm 1994 có :
Các bài viết
Tác giả
1
Suy nghĩ về đời sống tư tưởng triều Mạc
Nguyễn Minh Tường
2
Suy nghĩ về trí thức nhà Mạc
Lê Văn Lan
3
Vài suy nghĩ về thế ứng xử của trí thức thời Mạc qua một số tư liệu mới
Nguyễn Đức Nhuệ
4
Vương triều Mạc với văn chương thế kỷ XVI
Nguyễn Hữu Sơn
5
Bài văn thi đình đối khoa Tiến sĩ Quý Mùi 1583
Nguyễn Tuấn Thịnh
6
Thư tịch Hán Nôm viết về Nguyễn Thị Ngọc Toàn,bà tiến sĩ triều Mạc
Đỗ Thị Hảo
7
Hiểu về xã hội Mạc qua mấy phát hiện về Mỹ thuẩt Mạc ở xứ Đông
Chu Quang Trứ
8
Vài suy nghĩ về pho tượng Phật thời Mạc ở Hà Nội
9
Nghệ thuật tạo hình Việt ở thế kỷ XVI
Trần Lâm- Nguyễn Quang Trung
10
Chùa Sổ - Một kiến trúc độc đáo thời Mạc
Nhã Long
11
Trạng Trình với tên nước Việt Nam
Phong văn Tư
12
Nguyễn Bỉnh Khiêm và những tấm bia đời Mạc qua hai chữ Việt Nam
Nguyễn Phúc Giác Hải
[7] Xem phát biểu tổng kết hội thảo Nhà Mạc và vương triều Mạc năm 1994 .. sdd tr 511 .
[8] So với chủ đề này tại hội thảo năm 1994.;
Bài viết
Tác giả
1
Về gia phả dòng họ Mạc
Nguyến Hữu Tâm
2
Việc cải đổi tính danh họ Mạc
Hoàng Lê
3
Từ đường Nguyễn Như Quế
Lê Thế Loan
4
Một số công thấn Vương triều Mạc ở huyện Nghi Dương xưa
Hải Doan
5
Từ một pho tương Hoàng đế đến lai lich một dòng họ có liên quan đến triều Mạc
Nguyễn Hồng Hải- Ngô Thị Loan
6
Mối quan hệ giữa Tư Dương hầu Phạm Tử Nghi với vương triều Mãc
Trinh Minh Hiên
7
Vài tư liệu về dòng họ Mạc ở Hùng Khê trang
Mạc Văn Viên
8
Nguồn gốc họ Vũ Tiến – một chi họ Mạc
Vũ Tiến Liễu
Lưu ý là Hội thảo 1994 hoàn toàn không có một báo cáo nào về vấn đề có liên quan đến nhà Mạc và di ảnh nhà Mạc ở miền Cao bằng
Theo: mactoc.com
BÁO CÁO TỔNG KẾT HỘI THẢO
NHÀ MẠC TRONG LỊCH SỬ- VĂN HOÁ VIỆT NAM
( Thành tựu nghiên cứu và những nhận thức mới )
PGS.TSKH NGUYỄN HẢI KẾ
Do thời gian hạn chế của hội thảo, từ sáng đến giờ chúng ta mới chỉ được nghe trình bày 10 báo cáo- tức là chỉ chiếm 1/5 tổng số bài viết mà các nhà nghiên cứu đã gủi về cho BTC Hội thảo. ( Các vị có thể theo dõi những báo cáo còn lại trong tập tài liệu ). Vì thế, trước khi kết thúc hội nghị, cho phép tôi có đôi lời thưa với các vị :
1. Các vị đều biết rõ rồi, nhưng tôi vẫn muốn thưa lại :
Đây không phải là Hội thảo khoa học lần đầu tiên về Vương triều Mạc cũng như những vấn đề có liên quan đến nhà Mạc!
Cho đến thềm của Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, tại Vịệt Nam, chỉ tính những hội thảo có liên quan trực tiếp đến nhà Mạc, từ hội thảo về Nguyễn Bỉnh Khiêm năm 1985 đã có ít nhất ¼ thế kỷ với 4 hội thảo chính thức quy mô toàn quốc [1] .
Cũng trong thời gian đó, bên cạnh những hội thảo liên quan trực tiếp đến chủ đề này, nhiều vấn đề của lịch sử văn hóa Việt Nam và thời nhà Mạc cũng đã được tiến hành ở nhiều góc độ trong những công trình nghiên cứu, khảo sát khác trong và ngoài nước.[2]
Nhưng,.. đây là Hội thảo khoa học về Vương triều Mạc lần đầu tiên tổ chức tại Thủ đô Hà Nội, tại kinh thành Thăng Long, nơi mà tháng 6, mùa hạ năm 1527, Mạc Đăng Dung từ Cổ Trai (Hải Phòng ) về Kinh sư, ngự nơi chính điện . trong không khí “ “Bấy giờ, thần dân trong Kinh đều đón Đăng Dung vào Kinh”.“Lúc này thần dân phần nhiều xu hướng về Đăng Dung, đều ra đón y về Kinh đô “ [3]
Và, cũng vì thế, xin nhắc lại là cho đến Hội thảo năm 1994 tại Hải Phòng Những nhận thức mới về nhà Mạc 1527-1592 của giới nghiên cứu Lịch sử, văn hóa Việt Nam đã được khẳng định :
Thứ nhất : Hoàn toàn nhất trí cần phải nghiên cứu đánh giá lại nhà Mạc. Xóa bỏ thành kiến, định kiến về nhà Mạc đối xử công băn khách quan với nhà Mạc như với mọi triều đại khác. Trước hết việc nhà Lê sụp đổ, nhà Mạc thay nhà Lê là một hiện tượng có ý nghĩa tiến bộ, được nhiều người ủng hộ.
Thứ hai : Trả lại nhà Mạc những đóng góp khách quạn : .
+ Khẳng định những đóng góp tích cực của nhà Mạc trên các lĩnh vực văn hóa, tư tưởng và kinh tế : Nhà Mạc vẫn sử dụng Nho học nhưng có thái độ cởi mở, không độc tôn Nho học như thời Lê.Chú trọng khoa cử, đào tạo nhiều trí thức Nho học cho đất nước, lần đầu tiên xuất hiện phụ nữ trong khoa cử ; ngôi đình đầu tiên trong lịch sử văn hoá Việt Nam xuất hiện ; nhà Mạc đã tạo được nền văn hóa dân tộc, nhất là về mỹ thuật, văn hóa dân gian..không bị ràng buộc bởi kinh tế tiểu nông và Nho học. Đó là chính sách rất tiến bộ của Nhà Mạc trong lĩnh vực tư tưởng .
+ Tuy chính sách nông nghiệp của thời Lê vẫn được áp dụng chính sách nhưng chú trọng nhiều đến khai hoang, lập làng; không theo đuổi chính sách ức thương năng nề như thời Lê sơ, cởi mở trong sản xuất gốm…
+ Còn có ý kiến khác nhau về chính sách đối ngoại với nhà Minh, triều đình Mạc có hạn chế ở góc độ nào đó, nhưng đó cũng là sự tính toán trong sách lược ứng phó trước tình thế cụ thể của tình thế Đại Việt giữa thế kỷ XVI.[4]:
2 .16 năm –xuyên qua hai thế kỷ ( thậm chí là hai thiên niên kỷ XX và XXI !) các nhà nghiên cứu, những người quan tâm đến lịch sử thời nhà Mạc lại có dịp hội tụ tại diễn đàn này với 50 báo cáo của 43 tác giả
Theo thời gian và nội dung đề cập, có thể tạm chia các báo cáo thành/ vào các vần đề sau:
I. Triều Mạc (1527-1592 )
I.1.Về Mạc Đăng Dung, sự thành lập nhà Mạc;
I.2.Về tổ chức chính quyền, quân đội, ngoại giao, kinh tế ;
I.3.Về văn hóa, giáo dục, nghệ thuật..:
II. Về nhà Mạc và hậu duệ sau 1592 .
I.Về vương triều Mạc (1527-1592) :.
Về Mạc Đăng Dung , sự thành lập triều Mạc, quá trình, chính trị, kinh tế, quân sự, ngoại giao của vương triều Mạc vẫn là chủ đề, quan tâm lớn của nhiều tác giả với 17 báo cáo ( bằng những bài viết cùng chủ đề này của hội thảo năm 1994) [5].
Về vai trò của Mạc Đăng Dung và sự ra đời của vương triều Mạc tiếp tục là chủ đề chiếm đến không chỉ các nhà nghiên cứu Lão thành như Vũ Khiêu, Văn Tạo, mà cả những người nghiên cứu trẻ ( như Trần thị Thanh Bình, Phan Đăng Thuận ) .
Giáo sư Vũ Khiêu khi nhận xét về Nghi Dương – đất phát tích nhà Mạc, nhắc lại : Từ 25 năm trước, với Hội thảo về Nguyễn Bỉnh Khiêm ( 1985 ) đã là dịp khẳng đinh tính chính thống của Nhà Mạc – một triều đại đã mở ra một định hướng phát triển mới của dân tộc .
Phân tích cuộc khủng hoảng cung đình trầm trọng cuối triều Lê sơ để thấy lich sử đòi hỏi có một nhân vât giải quyết khủng hoảng để yên dân, dựng nước. Giáo sư Văn Tạo đã đi đến nhận định: Lịch sử chọn Mạc Đăng Dung. Cũng theo hướng tiếp cận này, nhà nghiên cứu Hoàng Lê cũng đi đến kết luận: Việc thay thế triều Lê là một tất yếu lịch sử .
Tống Thanh Bình tiếp tục bàn về “Tính chính danh của nhà Mạc”, hai tác giả Trần Thị Thanh Vân- Phan Đăng Thuận tìm sự tương đồng hội ngộ giữa Lý Thái Tổ và Mạc Thái tổ .
Những đánh giá về Mạc Đăng Dung, về sự ra đời và cách giải quyết những vấn đề nội trị - ngoại giao, kinh tế- xã hội, quân sự, giáo dục ..của đất nước được đặt ra trong bối cảnh cụ thể của Đại Việt và thời đại thế kỷ XVI, và trong đối sánh với triều đình mà nó thay thế.
Cách nhìn biện chứng này, đòi hỏi phải có cái nhìn cụ thể, khách quan. Triều Mạc không phải so sánh với triều đại Lê sơ thời Lê Hồng Đức ( 1460-1497 ) mà là đặt ra trước đòi hỏi của giai đọan lịch sử đầu thế kỷ XVI, khi mà triều đình nhà Lê của những Lê Tương Dực, Lê Uy Mục mà chính Biên niên sử thời Lê- Trịnh cũng phải hạ bút là những “vua chó”, “vua lợn”, không đảm nhận được trách nhiệm quản lý đất nước, khi mà triều chính đã “chia năm xé bảy” vì quyền lợi phe nhóm . Mạc Đăng Dung thiết lập triều đình Mạc, và trong giai đoạn Mạc Đăng Dung, Mạc Đăng Doanh đã tiến hành nhiều công việc mang lại những ổn định, phát triển nhất định cho xã hội Đại Việt trong khu vực quản lý của mình.. Điều này cũng đã được chính các sử gia trí thức Nho học thời Lê - Trịnh ( từ các tác giả Đại Việt sử ký toàn thư đến Lê Quý Đôn trong Đại Việt thông sử ) thừa nhận một thực tế khách quan.
Dẫu đã quen nhắc nhiều đến Dương Kinh và Thăng Long – hai trung tâm không thể bỏ qua – vừa là vật thể hóa, vừa tạo lên cốt, hồn của Nhà Mạc nhưng đến hội thảo lần này lần đầu tiên xuất hiện 4 báo cáo có liên quan trực tiếp.
Những phác họa về Thành Thăng Long của Nguyễn Doãn Tuân, Nguyễn Tuyết Anh ( Ban quản lý di tích danh thắng Hà Nội ), Phạm Đức Anh ( Khoa Lich sử - Trường ĐHKHXH&NVHà Nội) cho thấy giai đoạn đầu tiên ồn định của triều Mạc, kinh thành nói chung, hoàng thành Thăng Long nói riêng tiếp tục như thời Lê. Vua Mạc Đăng Dung quan tâm đến hưng thịnh Văn Miếu, Nam Giao, .. Chỉ từ những năm 80 thế kỷ XVI do nội chiến Lê-Trịnh với Mạc lan đến thành Thăng Long nên thành Thăng Long liên tục phải mở rộng việc đắp lũy, đề phòng .
Hai báo cáo chuyên về Dương Kinh, quê hương nhà Mạc của TS Nguyễn Văn Sơn, TS Vũ Quốc Hiền, Nguyễn Văn Chất. Những kết quả khảo sát trên mặt đất ( các di tích) và trong lòng đất tại gò Gạo, gò chữ Công, Gò Quan Thiệu ở Kiến Thụy đã khúc triết không chỉ về dấu ấn các công trình kiến trúc của Dương Kinh như Phuc Ý, Tường Quang, Hưng Quốc (được nhắc đến trong Biên niên sử ) mà còn gợi ra những so sánh và mối liên hệ giữa Dương Kinh với các vùng xung quanh, với Thăng Long.
Qua gần hai thập niên, tiếp cận từ nguồn 165 văn bia, 3 minh chuông, 10 minh văn trên đồ gốm PGS,TS Đinh Khắc Thuân đã không chỉ nhận diện đặc điểm về niên đại, phân bố, nghệ thuật trang trí, người soạn, khắc văn bia thời Mạc, mà còn góp cải chính niên đại – cùng hướng với nhà nghiên cứu – chuyên gia lịch học PGS, TS Lê Thành Lân, đi đến những nhận xét về lịch sử thời Mạc nổi bật là những dựng xây, tu bổ, công đức chùa, quán của các thành viên hoàng tộc Mạc từ vùng Kiến Thụy đến một số địa phương khác; về sự khôi phục và pha trộn các hoạt động Phật giáo trong Đạo quán thời Mạc; về hiện tượng ngôi đình trở thành trung tâm của làng xã..
I.2.Về thể chế chính quyền nhà nước, kinh tế, quân sự, ngoại giao .
Có 5 báo cáo liên quan đến nội dung này. Nếu so với hội thảo 1994, thấy :
- Hội thảo lần trước có đến 6 báo cáo về ngoại giao và kinh tế nhà Mạc thì lần nay mỗi lĩnh vực chỉ còn 2/2 = 1 báo cáo
Báo cáo duy nhất về tình hình kinh tế thời Mạc tại hội thảo này, PGS.TS Nguyễn Văn Kim ( Khoa Lich Sử - Trường Đại học KHXH & NV Hà Nội ) đã đặt thời Mạc trong khung cảnh chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ lớn và đối diện với thế giới phương Tây. Trong bối cảnh ấy nhận diện việc tìm chọn một con đường phát trển mới của nhà Mạc trên các hoạt động nội thương, ngoại thương, nhận ra sinh động cụ thể hơn một xã hội Mạc, cởi mở, năng động hơn. Bản thân Dương Kinh – quê hương nhà nhà Mạc là hiện hình hóa một cách nhìn ra biển/ hướng biển đầu tiên của Đại Việt đến thế kỷ đầu XVI .
. Nhà nghiên cứu Ngô Đăng Lợi (Hội Sử học Hải Phòng ) tiếp tục mạch tìm hiểu về chính sách ngoại giao triều Mạc/
- Đến hội thảo này các vấn đề về tổ chức chính quyển, tổ chức quân đội, Dương Kinh, Thăng Long ..đã được đề cập thành những báo cáo riêng (của Trần Thị Vinh, Nguyễn Văn Thục, Hoàng Thị Thảo, Hà Duy Biển,Vũ Quốc Hiến & Nguyễn Ngọc Chất, Nguyễn Doãn Tuân & Nguyễn Tuyết Anh ).
Do biên niên thời Lê-Trịnh không ghi chép cụ thể về chính quyền cũng như các cơ quan trong bộ máy nhà nước thời Mạc, nên trên cơ sở tập hợp, phân tich nguồn tài liệu văn bia, PGS.TS Trần Thị Vinh ( Viện Sử học ) đã phác thảo tô chức chính quyền từ trung ương đến địa phương và rút ra: Bộ máy chính quyền thời Mạc vẫn phỏng theo thời Lê sơ, nhưng sự kiểm soát giữa giữa các cấp không ngặt nghèo như thời Lê sơ.
Các tác giả thuộc Viện Lịch sử Quân sự tập trung vào tổ chức quân đội nhà Mạc.
Cùng nhất trí cách nhìn về tổ chức quân đội triều Mạc là mô hình thời Lê Thánh Tông, Đại tá,TS Nguyễn Huy Thục, cho đó là “khúc xạ” của quân đội triều Lê không chỉ về tổ chức, mà phần lớn võ quan cao cấp triều Mạc từng phục vụ trong quân đội triều Lê. Thượng úy Hà Duy Biển từ tìm hiểu 4 vệ quân triều Mạc gọi đó “ Tái cấu trúc” tổ chức quân sự thời Lê.
Thạc sĩ, Thượng tá Hoàng Thị Thảo nhận xét : thời Mạc không còn điều kiện thực tế để thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông” như thời Lê trở về trước, quân số triều Mạc không vượt quá xa 10 vạn người; chế độ lộc điền cho binh lính vẫn được thực hiện.
I. 3.Về văn hóa ( tư tưởng, tôn giáo, giáo dục, văn học, nghệ thuật… )
Nếu hội thảo năm 1994 có 12 bài liên quan đến các vấn đề này [6], thì tại hội thảo lần này, những vấn đế văn hóa như giáo dục & khoa cử, tôn giáo, nghệ thuật … của thời Mạc vẫn tiếp tục chiếm một tỷ lệ lớn với 13 báo cáo.
Điều đáng chú ý là :
+ Những báo cáo về mỹ thuật thời Mạc được chú trọng nhiều hơn trên cơ sở những tư liệu mới được cập nhật qua gốm, sứ, hệ thống các di tích kiến trúc của các tác giả Trần Lâm Biền, Tống Trung Tín, Phạm Quốc Quân, Nguyễn Đình Chiến… Khi đặt kiến trúc, mỹ thuật với đời sống kinh tế và sinh hoạt tinh thần của cư dân thời Mạc, trong đó những mẫn cảm hay phác họa ban đầu từ cuối thế kỷ trước “về một nền mỹ thuật sống động thâm đẫm chất dân gian , bộ lộ “ các tính sáng tạo của người nghệ sĩ” đã được khằng định ngày càng vững chắc hơn qua những nghiên cứu cụ thể hơn về “Gốm Mạc có minh văn” (TS Nguyễn Đình Chiến- Bảo tàng Lich Sử ), những nhận định, hay cách định danh rõ ràng về mỹ thuật, văn hóa thời Mạc
+ Sự bùng nổ của nghệ thuật tạo hình dân dã (PGS.TS Trần Lâm- Cục Di sản Bộ VH- TT-DL )
+ “ Giai đoạn bản lề” ( Họa sĩ Phan Cẩm Thượng,)
+ “Xuất hiện loại chùa Tam giáo, sự xuất hiện của ngôi đình làng “ một bước đi mới trong lịch sử kiến trúc cổ truyền Việt Nam ( PGS.TS Tống Trung Tín. TS Lê Thị Chiêng ) hay có một “Phong cách mỹ thuật Mạc khác nhiều so với với các triều đại và sau nó”, “ Ẩn chứa thông điệp về sư hưng suy của đời sống tôn giáo, tín ngưỡng mà Đạo giáo tỏ ra hưng thịnh hơn ( TS Phạm Quốc Quân ),
Cũng lần đầu tiên văn hóa dân gian thời Mạc đươc đề cập đến trong việc phân tich hình tượng Mạc Đăng Dung qua truyền thuyết ở vùng Kiến Thụy ( NCS Phạm Thị Phương Anh- ĐH Sư phạm Hà Nội ) qua phân tich khúc nhôi về đăc điểm cơ bản của Văn hoá Dân gian thời Mạc của GS.TSKH Phan Đăng Nhật . .
Tiếp tục đề cập đến một số vấn đề về trí thức Nho học đã đặt ra từ hội thảo trước, những vấn đề về giáo dục & khoa cử đời Mạc như được tập trung hơn với loạt bài của PGS.TS Đỗ Thị Hảo,Tống Thanh Bình, Minh Thuận, Nguyễn Quang Hà, TS Đăng Kim Ngọc, Mạnh Hùng, PGS Mạc Văn Trang đã khằng định một lẫn nữa:Nhà Mạc chú trọng chính sách thi cử, đào tạo nhiều trí thức Nho học,có thái độ cởi mở lần đàu tiên quan tâm đến phụ nữ ..[7] gợi mở những kinh nghịệm lịch sử.
II. Về nhà Mạc và hậu duệ sau 1592
Tiếp tục là chủ để lôi cuốn đến 14 báo cáo, nhiều hơn số báo cáo cùng chủ đề tại hội thảo 1994. [8]
Chính ở những nội dung này, tập trung phản ảnh những tìm tòi phát hiện mới rất thú vị, hấp dẫn về nhà Mạc từ sau 1592.
Bên cạnh TS Nguyễn Minh Đức thông báo ngắn về phát hiện di tích Vũ An Hoàng đế, phần lớn các báo cáo tập trung vào hai mảng sau :
Thứ nhất đó là : 5 nghiên cứu trực tiếp liên quan đến Vùng kinh đô nhà Mạc ở Cao Bằng được phác họa sinh động, cụ thể với nghiên cứu điền dã của Th.s Nguyến Thị Hải ( Đại học Sư phạm Thái Nguyên) hay tham khảo các nguồn tư liệu Trung Quốc của Chu Xuân Giao (Viện nghiên cứu Văn hóa ) và của Cụ Nguyễn Xuân Toàn về Mạc Kính Vũ và thành Phục Hòa,
Những nghiên cứu này làm rõ:Trên nền tảng một trung tâm kinh tế văn hóa có từ lâu trong lich sử, nhà Mạc đã mang đến cho vùng đất này một gương sắc mới, làm thành đợt giao thoa văn hóa sâu đậm, rõ nét với sắc thái riêng ở vùng Na Lữ, Cao Bằng.
Điều thú vị là chính những tìm tòi này cộng hưởng và được minh chứng sâu sắc với những nghiên cứu của các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian tại chỗ về hát Then của Nguyễn Thiện Tứ, Vương Hùng (Hội Văn nghệ dân gian Cao Bằng ). Thứ hai là : 7 báo cáo liên quan đến hậu duệ họ Mạc . Những ký ức về nhà Mạc, dòng ho Mạc được lưu giữ và ngày càng được chú ý bằng nỗ lực mạnh mẽ nhưng âm thầm xuyên thời gian không chỉ riêng của những hậu duệ họ Mạc .
Đại tá Thái Kế Toại cho biết di tích nhà Mạc và dòng họ Mạc có ở nhiều địa Hải Phòng, Hà Nội, Cao Bằng, Nghệ An,..
Những con số ấy được hiện lên cụ thể hơn qua những tìm hiểu, lý giải tình hình nhà Mạc thời kỷ ở Nà Lữ, Phục Hòa, chỉ ra các trường hợp không phải mai danh ẩn tích và phải mai danh ẩn tich của vương triều Mạc và hâu duệ Mạc thông qua các trương hợp cụ thể ở Bạch Hạc, Xuân Sơn (Vĩnh Tường- Vĩnh Phúc), Tiên Lữ ( Lập Thạch- Vĩnh Phúc); qua tập hợp các gia phả đặc biệt phong phú, cho biết học Mạc đổi ra hơn 50 họ, rải trên 25 tình thành ở Việt Nam ( TS Hoàng Lê và TS Nguyễn Minh Đức); về Hoàng hậu Mạc Thị Giai, Mạc Cảnh Huống (Nguyễn Phước Tương- Hội sử học Việt Nam ); Từ đường ho Phạm ở Xuân Kiên- Xuân trường Nam Định ( Th.s Vũ Đại An- Ban quản lý di tích, danh thắng Nam Đinh ) ; Pho tượng chùa Hưng Khánh và họ Khoa ở Đằng Lâm - Hải An; họ Mạc ở Nghệ An ( Phan Đăng Thuận- Đại học Vinh )
Qua nội dung nghiên cứu nhiều tác giả tiếp tục đặt ra những vấn đề, đề xuất những kiến nghị cụ thể :
Về khu di tích Dương Kinh, TS Vũ Quốc Hiền và Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Chất cho rằng lòng đất Cổ Trai chắc chắn còn mang trong mình những bí ẩn của một Dương Kinh tráng lệ. Nếu tiếp tục được đầu tư nghiên cứu một cách quy mô, hệ thống sẽ làm sáng tỏ và toàn diện hơn về Dương Kinh,về nhà Mạc trên nhiều góc độ.
Qua tham khảo kết quả nghiên cứu của các nhà sử học Trung Quốc về các vị vua Mạc sau 1677 của Chu Xuân Diên hay về Kinh đô nhà Mạc ở Cao Bằng, Th,s Nguyễn Thị Hải đều nhận thấy việc nghiên cứu diền dã ở vùng Cao Bằng – dù đã được triển khai, nhưng mới chỉ ban đầu và cơ bản vẫn còn bị bỏ ngỏ, cần được triển khai liên ngành, sâu sắc hơn.
Khi nghiên cứu về các di sản, di tích nhà Mạc, Đại tá Thái Kế Toại đề xuất với Hội đồng Mạc tộc cần có kế hoạch phối hợp với các cơ quan chức năng, các nhà nghiên cứu hoàn thành hệ thống công trình này, có biện pháp giữ gìn, tu bổ v các di tích quan trọng đang bị xuống cấp, phát huy giá trị của hệ thống các di tich này.
Về biên soạn và giảng dạy giai đoạn lich sư nhà Mạc ở bâc trung học hiện này, hai báo cáo mới và đầy trách nhiệm của hai nhà giáo Phan Đăng Thuận và Th.s Nguyễn thị Bình Minh( Khoa Lich sử - Đại học Vinh ) đã kiến nghị cụ thể :
Cần có sự cập nhật những thành tựu nghiên cứu và khách quan về nhà Mạc, Chẳng hạn sách giáo khoa lớp 7 ( Nxb Giáo dục H.2007) vẫn viết “Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê” hay sách hướng dẫn trả lời câu hỏi và bài tập lich sử lớp 10 ( Nxb ĐHQG- Tp Hồ Chí Minh .2006) vẫn viết :”Mạc Đăng Dung và 40 quan lại cởi trần, quỳ gối cửa ải Nam Quan dâng sổ sách cắt đất 5 động phía đông cho nhà Minh.
3. Bước phát triển mới trong Hội thảo lần này là :
3.1. Nhiều báo cáo được xây dựng trên những nguồn tại liệu thực tế, khảo sát tại chỗ.
Bằng tất cả những sốt ruột của mỗi nhà nghiên cứu, thì đến năm 1994, chúng ta cũng không thể nào có được những tài liệu khảo cổ cụ thể về Dương Kinh, về thành Thăng Long đời Mạc !
Cũng như vậy, ai cũng biết từ rất lâu là nhà Mạc sau 1592 đã lên Cao Bằng,… nhưng. chỉ đến hội thảo này [9] chúng ta mới có dịp được biết cụ thể và sinh động về qua những báo cáo Nguyễn Thị Hải, của các nhà sưu tầm văn hóa dân Cao Bằng…
Nếu chúng ta biết rằng, trong biên niên sử của chính quyền phong kiến Việt Nam từ thế kỷ XVI đến hết thế kỷ XIX đều là những trí thức Nho học, những ghi chép về Nhà Mạc đã ít ỏi ( Trong bộ Đại Việt Sử Ký toàn thư, do các sử thần triều Lê viết, thì giai đọan này,chủ yếu là ghi chép những sự kiện xung quanh tập đoàn Lê-Trịnh ở Thanh Hoá, từ điễn biến thời tiết đến những lần ra quân…) thì mới càng thấy trân trọng những cố gắng của các nghiên cứu đến nhường nào !
3.2. Nhận thức về Vương triều Mạc không chỉ được khẳng định một lần nữa những nhận thức đã được xác định từ hội thảo quốc gia trước mà đã được mở rộng hơn, sâu sắc hơn, rõ ràng, sinh động hơn. ,
Mở rộng hơn về không gian nghiên cứu : nhận thức của chúng ta về triều Mạc, không chỉ quanh vùng Dương Kinh, Thăng Long - hai trung tâm chính trị của thời Mạc ở châu thổ Bắc Bộ, mà được mở đến vùng Cao Bằng, mà ngay cả khu vực Dương Kinh, Thăng Long cũng đã trở nên cụ thể hơn.
Mở rộng hơn về khía cạnh tìm hiểu của đối tượng nghiên cứu (tổ chức chính quyền, quân đội, giáo dục, khoa cử..)
Sâu hơn về cách tiếp cận, rông hơn về biên độ liên ngành, giữa sử học với khảo cổ học, với văn hoá học, văn học dân gian,..
3.3. Quy tụ đội ngũ đông đảo các nhà quan tâm và nghiên cứu có thành tựu về lich sử văn hóa Việt Nam: có những chuyên gia đến từ nhiều trường Đại học,Viện nghiên cứu, nhiều Hội nghề nghiệp ở Hà Nội, Hải Phòng, Tây Bắc, Cao Bằng, Nam Định,Nghệ An, Huế,..
Có những cán bộ tiếp tục nghiên cứu của mình như Ngô Đăng Lợi,Đỗ Thị Haỏ, Hoàng Lê, Đinh Khắc Thuân, Trần Thị Vinh, Nguyễn Văn Sơn,
Có sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, các bậc lão thành:Vũ Khiêu,Văn Tạo, Nguyễn Xuân Toàn…
Điều đặc biệt trân trọng với chúng tôi /chúng ta là trong đội ngũ những người quan tâm đến lịch sử văn hóa đó có nhiều hơn những nhà nghiên cứu cán bộ “Trẻ” (dưới 40 tuổi): Vũ Đại An, Nguyễn Quang Hà, Hà Duy Biển, Nguyễn Thị Hải, Nguyễn Ngọc Chất, Phạm Đức Anh, Phan Đăng Thuận, Trần Thị Thanh Vân.
Tôi nhớ lại phát biểu tổng kết của GS Phan Huy Lê trong hội thảo về Vương triều Mạc năm 1994 “Qua hội thảo, mỗi chung ta đều có nhận hức mới về nhà Mạc .. Những chúng ta không đóng cửa nghiên cứu, còn tiếp tục tìm hiểu để đánh giá về nhà Mạc ngày càng công minh hơn, càng sự thật hơn..”
Và hôm nay, khi đồng hồ chỉ ngày khai mạc Đại lễ Ngàn năm Thăng Long còn tròn tuần trăng thu nữa, hội thảo về Vương triều Mạc long trọng diễn ra tại Hà Nội- Thăng Long - mà hạt nhân của suốt ngàn năm lịch sử của mảnh đất hội tụ lắng hồn sông núi ấy là Trung tâm Hoàng thành Thăng Long vừa được công nhận là di sản văn hóa nhân loại … tự nó đã là minh chứng bằng hành động cho tinh thần khoa học, thái độ công tâm, công minh, khách quan đó .
Hà Nội 21.09.2010
[1] Năm 1985 : Hội thảo khoa học kỷ niệm 400 năm ngày Nguyễn Bỉnh Khiêm mất. ( Tp.Hải Phòng )
Năm 1991. Hội thảo 500 năm ngày sinh Nguyễn Bỉnh Khiêm ( tp Hồ Chí Minh)
Năm 1994 : Hội thảo Nhà Mạc và dòng họ Mạc trong lich sử ( Tp.Hải Phòng )
[2] Trong nước :
2.1 Các chuyên khảo của một tác giả xuất phát tử các luận án Tiến si như :
Nguyễn Văn Sơn . Di tich thời Mạc vùng Dương Kinh ( Hải Phòng ) , Nxb KHXH, H.1997:
Đinh Khắc Thuân. Văn bia thời Mạc . Nxb KHXH,H 1996 ; Lich sử vương triều Mạc qua thư tịch và văn bia ,Nxb KHXH, H, 2001.
2.2. Các chuyên khảo của nhiều tác giả :
Nguyễn Tiến Cảnh, Nguyễn Du Chi,Trần Lâm. Nguyễn Bá Vân : Mỹ thuật thời Mạc. Viên Mỹ thuật,H,1987
Trung tâm KHXH & NV.Viện Sử học, Vương triều Mạc 1527-1592, Nxb KHXH, H.1996
Vương triều Mạc và lich sử Việt Nam . Nxb Hải Phòng 1996
Góp phần đổi mới quan điểm đánh giá vương triều Mạc , Nxb Trẻ tp Hồ Chí Minh, 2003
2.3 Các bài đăng trên các tạp chí, các thông báo hàng năm như :
Nguyễn Du Chi .Mỹ thuật thời Mạc, mấy nét khái quát.Tạp chí Nghiên cứu Mỹ thuật, 1987. tr23-28
Chu Quang Trứ : Qua một số tượng mới phát hiện, hiểu thêm về mỹ thuật thời Mạc. Tc Khảo cổ học , 1993, số 4. tr 69-78
+ Những pho tượng đá thời Mạc ở chùa Thiên Phúc ( Hải Phòng ). Những phát hiện khảo cổ học 1993. Nxb KHXH, 1994. tr 198-199
Lê Thành Lân : Niên biểu nhà Mạc . Tạp chí Hán Nôm . số 1/1997
2.4 Trong các nghiên cứu về tiến trình lịch sử, văn hóa Việt Nam, địa chí các địa phương ; chẳng hạn :
Lich sử Việt Nam. Chương thế kỷ XVI
Lich sử Hà Nội . Chương Thăng Long thời Mạc ( Phan Huy Lê chủ biên. H2010)
Bùi Xuân Đính Giáo dục và khoa cử Nho học Thăng Long- Hà Nôi. Nxb Hà Nội 2010
Đia chí Cao Bằng ( 2000), Địa chí Quảng Ninh, Địa chí Vĩnh Phúc,…..
Hợp biên thế phả họ Mạc .Nxb KHXH. H.2006.
Ngoài nước như : Trung Quốc :
Viên Vân Phúc. Lược bàn bàn về triều Mạc trong lịch sử Việt Nam . Luận án Thạc sĩ 1998. Đại học Trịnh Châu ( Hà Nam- Trung Quốc )
+ Bàn về chiến tranh Lê Mạc và sự diệt vong của triểu Mạc ( 2004 )
+ Trần văn Nguyên, Lý Ninh Diễm. Sự kiện Mạc Đăng Dung và mô thức mới trong quan hệ Việt Trung thời Minh. ( 2010 )…
[3] Đại Việt sử ký toàn thư. Bản dịch và chú thích của Hoàng Văn Lâu, Ngô Thế Long, hiệu đính của Hà Văn Tấn. Nxb KHXH, H.1993., tập III. Tr.110. Lê Quý Đôn trong Đại Việt thông sử ( Bản dịch của Ngô Thế long. Hiệu đính của Văn Tân , Nxb KHXH. H. 1978, cũng viết “Lúc này thần dân phần nhiều xu hướng về Đăng Dung, đều ra đón Đăng Dung về Kinh đô “ tr .264
[4] Xem Bài phát biểu Tổng kết hội thảo năm 1994 của GS Phan Huy Lê. trong Nhà Mạc và dòng họ Mạc trong lich sử. Sđd H.1996. tr 508-514.
[5] Chủ đề này, trong hội thảo 1994 có :
Bài viết
Tác giả
1
Mấy vấn đề nhà Mạc
Trần Quốc Vượng
2
Nhà Mạc và vấn đề Ngụy triều trong lịch sử
Văn Tạo
3
Suy nghĩ về sự xuất hiện của Mạc Đăng Dung trên chính trường Đại Việt nửa đầu XVI
Nguyễn Danh Phiệt
4
Thế kỷ XVI và vai trò lich sử của Mạc Đăng Dung
Hải Đoan
5
Suy nghĩ về nhà Mạc
Nguyễn Duy Hinh
6
Nhìn lại một số việc làm của nhà Mạc
Trương Hữu Quýnh
7
Nhà Mạc qua lăng kính của sử thần Lê Quý Đôn
Đinh Công Vỹ
8
Một hiện tượng lich sử, hai quan điểm đánh giá nhà Mạc: “Ngụy” triều và phúc thần.
Phan Đăng Nhât
9
Đỗ Văn Ninh
10
Phả hệ nhà Mạc
Trần Thị Mai
11
Chính sách dùng người của nhà Mạc
Ngô Đăng Lợi
12
Về quan hệ bang giao của triều Mạc và triều Minh thế kỷ XVI
Phạm Ái Phương
13
Thử tìm hiểu việc bang giao của vương triểu Mạc
Hoàng Lê
14
Việc nhà Mạc giao thiệp với nhà Minh ( qua cuốn sách cổ Thù vực chu tư lục của Nghiêm Tòng Giản đời Minh
15
Vài nét về tình hình ruộng đất và kinh tế nông nghiệp thời Mạc
Đỗ Đức Hùng
16
Nhà Mạc với nền kinh tế công thương nghiệp XVI-XVII
Trần Thị Vinh
17
Chính sách kinh tế của nhà Mạc qua tài liệu điền dã
Mạc Hữu Hoa,
Mạc Văn Viên
[6] Tại hội thảo năm 1994 có :
Các bài viết
Tác giả
Suy nghĩ về đời sống tư tưởng triều Mạc
Nguyễn Minh Tường
Suy nghĩ về trí thức nhà Mạc
Lê Văn Lan
Vài suy nghĩ về thế ứng xử của trí thức thời Mạc qua một số tư liệu mới
Nguyễn Đức Nhuệ
Vương triều Mạc với văn chương thế kỷ XVI
Nguyễn Hữu Sơn
Bài văn thi đình đối khoa Tiến sĩ Quý Mùi 1583
Nguyễn Tuấn Thịnh
Thư tịch Hán Nôm viết về Nguyễn Thị Ngọc Toàn,bà tiến sĩ triều Mạc
Đỗ Thị Hảo
Hiểu về xã hội Mạc qua mấy phát hiện về Mỹ thuẩt Mạc ở xứ Đông
Chu Quang Trứ
Vài suy nghĩ về pho tượng Phật thời Mạc ở Hà Nội
Nghệ thuật tạo hình Việt ở thế kỷ XVI
Trần Lâm- Nguyễn Quang Trung
Chùa Sổ - Một kiến trúc độc đáo thời Mạc
Nhã Long
Trạng Trình với tên nước Việt Nam
Phong văn Tư
Nguyễn Bỉnh Khiêm và những tấm bia đời Mạc qua hai chữ Việt Nam
Nguyễn Phúc Giác Hải
[7] Xem phát biểu tổng kết hội thảo Nhà Mạc và vương triều Mạc năm 1994 .. sdd tr 511 .
[8] So với chủ đề này tại hội thảo năm 1994.;
Bài viết
Về gia phả dòng họ Mạc
Nguyến Hữu Tâm
Việc cải đổi tính danh họ Mạc
Từ đường Nguyễn Như Quế
Lê Thế Loan
Một số công thấn Vương triều Mạc ở huyện Nghi Dương xưa
Hải Doan
Từ một pho tương Hoàng đế đến lai lich một dòng họ có liên quan đến triều Mạc
Nguyễn Hồng Hải- Ngô Thị Loan
Mối quan hệ giữa Tư Dương hầu Phạm Tử Nghi với vương triều Mãc
Trinh Minh Hiên
Vài tư liệu về dòng họ Mạc ở Hùng Khê trang
Nguồn gốc họ Vũ Tiến – một chi họ Mạc
Vũ Tiến Liễu
Lưu ý là Hội thảo 1994 hoàn toàn không có một báo cáo nào về vấn đề có liên quan đến nhà Mạc và di ảnh nhà Mạc ở miền Cao bằng
Theo: mactoc.com
Có phải bạn đang tìm kiếm ?
Shop Đừng Ngại chuyên cung cấp các loại bao cao su
laptop Nhật cấu hình cao, bảo hành 6 tháng, giá sinh viên
Dịch vụ lập báo cáo môi trường định kỳ chuyên nghiệp
Báo giá thi công trần vách thạch cao 2014
Giảm 10 -20% Lập báo cáo giám sát môi trường
ABS:Báo cáo Tư vấn đầu tư ngày 27.04.2011
Bao da Galaxy Note i9220 cao cấp chính hãng ROCK gập ngang
Xe đẩy 3 bánh cao cấp SR-216, có phát nhạc, đai bảo hiểm,
Uy tín 10 năm Phân phối chính hãng bao cao su
Thông báo chương trình "Quảng cáo miễn phí giá 0 đồng"
Liên hệ
Giá: 50.000
Giá: 8.000
Giá: 30.00050.000


markdown:
Mã sản phẩm: SBG038
Màu sắc: Ghi sáng
Vật liệu: Sắt uốn
Kích thước: Tiêu chuẩn
Ghế sắt
Giá : Liên hệ
Ghế sắt mặt gỗ
0989129760
0978201187

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: Apache

Content-Language: vi

Cache-Control: private, pre-check=0, post-check=0, max-age=0

Pragma: no-cache

Content-Encoding: gzip

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: nv3c_Ajh2r_nvvithemever=yg%2C%2C; expires=Mon, 23-Nov-2015 05:23:20 GMT; path=/; domain=.thuanthiencdc.vn; httponly

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
|
|
|
|
Phi lý
|
|![]()
|
|
Chân lý bào thai trăm trứng nở đủ trăm con
(không trứng nào ung hư)
phi lý vì vậy hoàn toàn lành lặn
phi lý vì vậy chia ly chia lý cân não quái thai
Phi lý không phải không có lý
(như không có kính không phải không có kính)
phi lý trên nền móng có lý
phi lý trên đầu có lý
phi lý sản sinh có lý
phi lý xã hội trứng khôn hơn xã hội người có lý
Phi lý phi lý phi lý
trời ơi mọi sự phi lý
kịch phi lý
thơ phi lý
nghệ thuật phi lý
cảm hứng sáng tạo phi lý
yên sĩ phi lý thuần
hiệp sĩ mã khắc tư hết nhiệm vụ đến hồi phi lý
_________________________
-------------
Bấm vào đây để đọc

Server: Apache/2.4.10 (Unix) OpenSSL/1.0.1g


markdown:
Hiện nay, tổ chức có quyền lực nhất của đa số các nước trên thế giới là quốc hội. Quốc hội là cơ quan lập pháp, ngoài ra còn giám sát tối cao toàn bộ hoạt động của nhà nước (gồm hành pháp và tư pháp). Tuy vậy, tại một số quốc gia cũng có quốc hội nhưng quyền lực của nó không phải là tối cao. Ví dụ ở Việt Nam, quyền lực nằm trong tay của đảng cộng sản độc quyền toàn trị. Đảng lập ra cơ quan chóp bu gọi là Ban chấp hành trung ương, trong đó đầu não là Bộ chính trị.
Ban chấp hành trương ương đảng chỉ đạo gần như mọi mặt đời sống xã hội, mọi chủ trương chính sách, từ đối nội đến đối nội đều xuất phát từ đây. Sau khi các nghị quyết của đảng được ban hành thì Quốc hội mới tổ chức họp, copy nghị quyết của đảng, người đọc kẻ dò chính tả và sau đó phát hành nghị quyết đóng dấu quốc hội để cho toàn dân thi hành.
Lịch sử Việt Nam thời sau 1945 chứng minh rằng, chỉ một hoặc vài câu trong nghị quyết của đảng (tuy rằng còn rất mơ hồ) là đã trở thành một chủ trương lớn của nhà nước, của chính phủ. Ngược lại, khi chính phủ ban hành một kế hoạch, chính sách mới mà gặp sự phản đối thì cứ vin vào lý do cụ thể hóa đường lối của đảng thì mọi chuyện gần như được giải quyết êm xuôi. Dù rằng, các cá nhân phản đối là những chính khách, nhà khoa học, nhà kinh tế rất nổi tiếng, nhưng khi đụng phải nghị quyết của đảng, của Bộ chính trị thì tất cả đều mặc nhiên gục đầu ngoan ngoãn im lặng, dẫu ai cũng biết rằng cái nghị quyết đó có nhiều điều rất vô lý.
Trở lại hai vấn đề nổi cộm của Việt Nam gần đây là bô xít Tây Nguyên và đường sắt cao tốc bắc – nam. Dự án bô xít Tây Nguyên bị các tầng lớp nhân dân phản đối đợt đầu tiên cách đây hơn hai năm, nhưng chính phủ tuyến bố đây là chủ trương của Bộ chính trị nên vẫn tiếp tục triển khai dự án. Khi hồ chứa bùn đỏ ở Hungary bị vỡ, dự án này lại dấy lên làn sóng phải đối lần thứ hai.
Các vị từ chủ đầu tư TKV, Bộ tài nguyên môi trường, Bộ công thương vẫn tuyến bố xanh rờn đây là chủ trương của Bộ chính trị nên không thể dừng dự án. Đối với đường sắt cao tốc bắc – nam, lần đầu tiên Quốc hội bỏ phiếu phủ quyết đề án này. Tuy nhiên, gần đây nó lại xuất hiện trong văn kiện dự thảo của đảng, nếu được thông qua trong đại hội sắp tới thì chỉ cần Bộ chính trị ra nghị quyết là dự án sẽ tiến triển rất nhanh chóng.
Tại sao nghị quyết của Bộ chính trị lại có quyền năng lớn đến vậy? Ai lập nên các nghị quyết “cao siêu” đó? Xin thưa: về lý thuyết đó là các ủy viên Bộ chính trị.....
**Hãy nhìn vào danh sách ủy viên Bộ chính trị và hỏi : ủy viên Bộ chính trị, các ông là ai?** **Khẳng định đầu tiên**: Các ông không phải là thần thánh (cộng sản là vô thần mà). Các ông là những con người trần thế cụ thể. Các ông được sinh ra như bao người khác. Các ông được cha mẹ nuôi nấng, lớn lên, học được một tí chữ, đi làm cách mạng, học tại chức lấy bằng đại học – tiến sĩ, sau đó làm quan, hàng tháng lãnh lương, định kỳ lãnh quà cáp, rồi về già chết đi cũng thành cát bụi mà thôi. **Khẳng định thứ hai:**Các ông không phải vua chúa, mà cũng chẳng phải quan lại thượng thư của triều đình phong kiến (triều đình ấy các ông đạp đổ cách đây hơn nửa thế kỷ rồi). Các ông là quan cộng sản thời hiện đại, do đảng viên của đảng các ông “bầu” nên. **Khẳng định thứ ba**: Các ông không phải là cán bộ tiền khởi nghĩa, không phải khai quốc công thần. Với đảng cộng sản Việt Nam thì các ông là những kẻ hậu sinh, đóng góp của các ông là vô cùng nhỏ trong dòng thác cách mạng của họ. Các tầng lớp tiền bối của đảng đã tốn bao nhiêu công sức, xây dựng nên chế độ này, mâm cỗ đã dọn sẳn, các ông chỉ ung dung tiếp quản, ngồi vào bàn và “xơi” mà thôi. **Khẳng định thứ tư:**Các ông có trình độ học vấn cũng thường thường như bao người khác. Theo lí lịch trính ngang thì 9/15 ông có trình độ đại học, 6/15 ông có trình độ tiến sĩ. Nếu xét về học vấn thì các ông chỉ là hạt cát trong giới trí thức đông đảo của nước Việt. Tuy nhiên, khi nhìn vào quá trình công tác thì không hiểu một số ông đi học bằng cách nào, thời gian nào để học, thời gian nào dành cho công tác. Nếu đi học chính quy ngay ngắn, thì mất 4-5 năm mới lấy bằng đại học, 4-5 năm làm tiến sĩ. Đã đi học thì không thể công tác, vậy chẳng hiểu tại sao thời gian đi học đó lại được ghi là thời gian cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, thời gian đi học đó lại được lãnh lương, lại được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội – y tế? **Khẳng định thứ năm:**Các ông không có tài năng đặc biệt. Đối với các chính trị gia, tài năng của họ thường được biểu hiện qua công việc họ làm hàng ngày và được soi xét khá kỹ qua truyền thông đại chúng. Với các ông, ngoại trừ những việc thể hiện trong bóng tối, bí mật mà dân chúng chưa được biết, còn những gì diễn ra giữa thanh thiên bạch nhật thì tài năng của các vị chỉ ở mức trung bình của xã hội. Hãy nhìn “tứ trụ triều đình” sô diễn cũng đủ để quy nạp cho các vị còn lại.
Về đối nội, đi tới đâu “tứ trụ” cũng rao mãi cụm từ đã dùng hàng chục năm nay “trồng cây gì ? nuôi con gì ?”. Về đối ngoại, dù đi thăm quốc gia nào cũng ca “quan hệ kinh tế chưa tương xứng với quan hệ chính trị” v.v… Do ngoại ngữ yếu kém, nên khi đi bên cạnh nguyên thủ các quốc gia khác thấy các ông lóng ngóng mà dân Việt cảm thấy xấu hổ, ngượng ngùng. Đã vậy, khi phát biểu thì lộng ngôn, diễn văn được soạn sẳn cho các ông đọc thì không sao, nhưng nếu các ông trổ tài hùng biện thì ôi thôi, hoặc là không ai hiểu ý các ông định nói gì, hoặc là chỉ ôm bụng cười mà thôi.
**Khẳng định thứ sáu**: Các ông cũng không được can thiệp hoặc cấy ghép các yếu tố sinh học để có thể gây đột biến gen trở thành “siêu nhân”. Trong hồ sơ của các ông không có thông tin nào đề cập đến điều này. **Khẳng định thứ bảy**: Các ông không phải là vô sản, các ông cũng có gia đình, con cái học hành đỗ đạt, làm quan to, giàu có cả, không ai nghèo. Các ông đều là triệu phú đô la, dầu rằng tiền lương thực nhận của các ông cũng thấp, người cao nhất hưởng hệ số lương 13 (13 x 750.000đ = 9.750.000 đ/tháng). Chẳng biết các ông tích tụ tư bản bằng cách nào? Giả sử có được bản kê khai tài sản minh bạch thì chắc có lẽ nhiều người dân nước Việt sẽ bị sốc nặng về sự giàu có của các ông. **Nói tóm lại là :**
- Các ông không phải thần thánh: nên các ông không thể có quyền lực vô hình.
- Các ông không phải vua chúa phong kiến: nên các ông không thể có quyền lực hữu hình mặc định của xã hội trình độ thấp.
- Các ông không phải các bộ tiền khởi nghĩa, khai quốc công thần nên các ông không thể có quyền lực của sự kính trọng.
- Các ông không có học vấn cao siêu nên các ông không có quyền lực của sự cả nể.
- Các ông không có tài năng xuất chúng nên các ông không có quyền lực của sự kính nể.
- Các ông không có đột biến gen để thành siêu nhân nên các ông không có quyền lực của sự khiếp sợ.
- Các ông không phải vô sản, các ông có gia đình hạnh phúc giàu có nên các ông không có sự vô tư tuyệt đối khi ban hành các quyết sách (“tiểu nhân” có thể can thiệp vào công việc của các ông).
Với bảy khẳng định nêu trên đối chiếu vào 15 vị ủy viên Bộ chính trị khóa X sao lại thấy xót xa cho nước Việt. Mang danh là bộ tham mưu tối cao ban hành, nhưng các nghị quyết của đảng xa rời thực tế cuộc sống, đi ngược lại lợi ích người dân và của dân tộc, vậy mà người Việt buộc phải răm rắp tuân theo.
Thực sự các ông chỉ được mã bề ngoài, làm sao những con người này lại làm nên các nghị quyết của đảng được. Tại sao lại nói như thế ?
**Vậy ai là người làm nên các nghị quyết đó?**Xin thưa, đó là các tập đoàn lợi ích đứng sau đảng. Họ có thể là đảng viên và cũng có thể là người ngoài đảng. Họ trốn trong các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, tập đoàn kinh tế tư nhân, hoặc của nước ngoài. Họ hiện diện ở các văn phòng trung ương đảng, quốc hội, chủ tịch nước, chính phủ; các cơ quan tham mưa cấp bộ, cấp ngành. Ai muốn gặp lãnh đạo cao cấp thì phải thông qua họ, nộp “lệ phí”, họ chấp thuận thì được vào yết kiến, nếu không thì xách dép ra về. Họ cho phép công văn, thư từ đến đúng địa chỉ người nhận hay vào sọt rác. Họ thêm thắt, biến hóa từ ngữ trong các nghị quyết của đảng nhằm mang lại lợi ích cho một nhóm người nào đó.
Họ tiếp cận cán bộ từ cấp cao nhất đến công chức cấp thấp. Chúng ta còn nhớ, thủ tướng Phan Văn Khải từng thổ lộ rằng một tập đoàn xây dựng Trung Quốc vào tận văn phòng chính phủ để đề xuất làm sân vận động quốc gia Mỹ Đình khiến cựu thủ tướng “bối rối”. Ngay cả cựu tổng bí thư Lê Khả Phiêu tiết lộ, có cá nhân vào gặp ông khi về bỏ lại bì thơ 5000 đô la trên bàn làm việc. Họ tới chúc tết ông Lê Khả Phiêu, chụp hình dinh cơ, vườn “rau sạch” nhà ông rồi tung lên mạng internet. Thử hỏi họ coi các ông ra gì?
Các bộ ngành họp đánh giá tổng kết hiệu quả kinh tế của nhà máy lọc dầu Dung Quất, nhưng ông chủ tịch tập đoàn PETROVIETNAM quát rằng “các ông đến để nghe, chứ không đến để bàn thảo” thế là tất cả im phăng phắc, nhận phong bì ra về.
Các tập đoàn lợi ích này can thiệp rất sâu vào việc soạn thảo đường lối, quyết sách lớn của đảng cho đến đến các văn bản cấp thấp hơn như bộ-ban-ngành, làm ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống, sinh hoạt của mọi giai tầng trong xã hội.
Ở cấp cao, họ lũng đoạn quốc hội, chính phủ để thông qua kế hoạch phá hội trường Ba Đình để xây mới, mở rộng thành phố Hà Nội, họ vẽ ra hàng trăm chương trình cấp nhà nước để họ thâu tóm các khoản chi ngân sách có giá hàng trăm, hàng ngàn, hàng chục ngàn, hàng trăm ngàn tỷ đồng.
Họ can thiệp vào quy hoạch phát triển các vùng, quy hoạch đô thị, họ còn quyết cả quy hoạch chiến lược phát triển ngành nghề. Bộ công thương đề xuất lộ trình thị trường hóa ngành điện nhưng ông EVN bác là kế hoạch đó rơi vào quên lãng. Hãy nhìn Vinashin, 4 năm đốt hết hơn 5 tỷ đô la, vậy mà không ai biết, không ai trong bộ chính trị dám hó hé lên tiếng trong thời gian quá dài, đợi đến khi “tập đoàn” này tan vỡ, mới hùng hồn tuyên bố “xử lý” v.v…
Ở tầm thấp hơn, họ còn thò vòi bạch tuộc để thực thi những vụ việc đáng gọi là “vô liêm sĩ” như hạn chế xe ba gác. Bà con nghèo tích cóp mua được xe ba gác máy, họ phán một câu là bà con dẹp ngay xe ba gác của mình, phải mua xe ba gác Tàu, hoặc họ cho vay tiền mua xe ô tô vận tải nhỏ. Đã qua hai năm từ ngày chính sách nọ có hiệu lực, các ông hãy ra đường nhìn xem các xe ba gác Tàu nó hoạt động như thế nào, bây giờ nó còn tệ hơn cái ba gác ngày xưa của họ mà các ông bắt dẹp đi. Người dân nào bị lừa mua ô tô tải nhỏ thì giờ làm quần quật không đủ trả lãi ngân hàng.
Chính các tập đoàn lợi ích này đã biến các ông ủy viên bộ chính trị thành những con rối trên sân khấu chính trị nước Việt hiện tại mà thôi. Họ lợi dụng sự “ngây thơ” của các ông để thao túng chính sách và trục lợi trên thân người dân Việt.
Thực ra, các ông có gì đâu ngoài cái “xác phàm” ấy. Nguyên thủ các nước sau một nhiệm kỳ là thần sắc thay đổi hẳn, đầu kỳ trai tráng, cuối kỳ xác xơ. Còn các ông thì ngược lại, đầu kỳ vàng vọt, cuối kỳ bảnh bao béo tốt, gần bảy chục tuổi hết mà không thấy một sợi tóc bạc trên đầu (ngoại trừ 2 ông), mái tóc lúc nào cũng đen nhánh, chải chuốt, xịt keo bóng mượt. Chẳng biết có phải các ông “hồi xuân” do bổng lộc quá nhiều hay do nhuộm tóc đen thành “trai tráng phong độ”. Nhưng phong độ để mà làm gì ? để “đú đởn” với ai ?
Vậy mà bao nhiêu năm trời 86 triệu dân lại ngoan ngoãn phục tùng “chiếu chỉ” của các ông mà không hiểu tại sao ? động cơ nào ?
Ủy viên Bộ Chính trị là tinh hoa hay đại họa của nước Việt ?
Sài Gòn 11/2010
[Nangchangchang (danlambao)](http://danlambao.wordpress.com/)
Nguồn :
[http://webcache.googleusercontent.com/search?hl=vi&q=cache:y4WjLobfql4J:http://danlambao.wordpress.com/2010/11/03/%E1%BB%A7y-vien-b%E1%BB%99-chinh-tr%E1%BB%8B-ong-la-ai/+b%E1%BB%99+chin+ch%C3%ADnh+tr%E1%BB%8B+%C3%B4ng+l%C3%A0+ai&ct=clnk](http://webcache.googleusercontent.com/search?hl=vi&q=cache:y4WjLobfql4J:http://danlambao.wordpress.com/2010/11/03/%E1%BB%A7y-vien-b%E1%BB%99-chinh-tr%E1%BB%8B-ong-la-ai/+b%E1%BB%99+chin+ch%C3%ADnh+tr%E1%BB%8B+%C3%B4ng+l%C3%A0+ai&ct=clnk)
Bài viêt rất hay. hy vọng một số ông trong 15 ông kia sẽ...cáu tiếtTrả lờiXóa
hay thật. nhưng không phải 15 ông ý đâu thôi còn nhiều lắm.Trả lờiXóa
Xin các bác thứ lỗi cho, có giỏi thì các Bác cứ làm được như 15 ông ấy rồi hãy nói nhé!?Trả lờiXóa
ông có là đảng viên không? Cứ như ông thì đất nước việt và dân tộc việt lại không có hòa bình và lại chỉ phét lác. đảng cs do Bác Hồ sáng lập, phải tự sửa mình để đưa dân tộc ấm no và hạnh phúcTrả lờiXóa
Xin các bác thứ lỗi cho ! Chúng tôi không quan tâm các ông ấy trình độ ra sao, mà chỉ quan tâm cái mấy ông ấy làm được đó là làm cho đất nước này được ổn định,không chiến tranh, không xung đột, dân chúng được yên ổn học hành và làm ăn ! chúng tôi là con dân và chỉ cần có thế !Trả lờiXóa
tất cả đều chung ý tưởng, chỉ là cơ hội có khác nhau mà thôi.Trả lờiXóa
Nếu thay BCT, thì sau rồi vẫn thế, có khi còn tệ hại hơn.
Chấp nhận hoặc là chết...
Oài, tôi đi chết đây.

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE


markdown:
| |
| |
![]()
| |
| |![]()
| |![]()
| |
| || |
| |
#
1
| |
Tham gia: Nov 2009
Nơi Cư Ngụ: Lết chân hay còn gọi là Lê Chân
Point: 208,363 ![]()
Đã cảm ơn: 17 bài viết
Được cảm ơn
127 lần trong 73 bài ![]()
![]()
![]()
| |![]()
So sánh Luận cương chính trị của Đảng( 10/1930) và Cương lĩnh chính trị( 2/1930).
## So sánh Luận cương chính trị của Đảng( 10/1930) và Cương lĩnh chính trị( 2/1930).
Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời là một tất yếu của lịch sử, là một bước ngoặt vĩ đại của cách mạng Việt Nam. Để xác lập đường lối, chiến lược, sách lược cơ bản của cách mạng Việt Nam và tôn chỉ mục đích, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng cộng sản Việt Nam, cương lĩnh chính trị đã được vạch ra. Tại hội nghị thành lập Đảng từ ngày 3/2/1930 đến ngày 7/2/1930 ở Hương Cảng – Trung Quốc, các đại biểu đã nhất trí thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược văn tắt và Chương trình tóm tắt do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo. Các văn kiện đó hợp thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng ta-Cương lĩnh Hồ Chí Minh. Tiếp theo đó, vào tháng 10.1930 cũng tại Hương Cảng-Trung Quốc Ban chấp hành Trung ương họp Hội nghị lần thứ nhất đã thông qua Luận cương chính trị do đồng chí Trần Phú soạn thảo.
Cương lĩnh chính trị và luận cương chính trị là những văn kiện thể hiện đường lối cách mạng của Đảng ta. Vậy giữa hai văn kiện này có những điểm gì giống và khác nhau ?. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu vấn đề này.
Hai văn kiện trên được xây dựng trên cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn, xác định rõ phương hướng chiến lược, nhiệm vụ cụ thể và cơ bản, lực lượng cách mạng, phương pháp cách mạng, đoàn kết quốc tế và vai trò lãnh đạo của Đảng.
Trong mỗi khía cạnh trên đều thể hiện rõ sự giống và khác nhau giữa hai văn kiện. Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (3/2/1930) và Luận cương chính trị(10/1930) có những điểm giống nhau sau:
Về phương hướng chiến lược của cách mạng, cả 2 văn kiện đều xác định được tích chất của cách mạng Việt Nam là: Cách mạng tư sản dân quyền và thổ địa cách mạng, bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa để đi tới xã hội cộng sản, đây là 2 nhiệm vụ cách mạng nối tiếp nhau không có bức tường ngăn cách. Phương hướng chiến lược đã phản ánh xu thế của thời đại và nguyện vọng đông đảo của nhân dân Việt Nam.
Về nhiệm vụ cách mạng, đều là chống đế quốc, phong kiến để lấy lại ruộng đất và giành độc lập dân tộc.
Về lực lượng cách mạng, chủ yếu là công nhân và nông dân. Đây là hai lực lượng nòng cốt và cơ bản đông đảo trong xã hội góp phần to lớn vào công cuộc giải phóng dân tộc nước ta.
Về phương pháp cách mạng, sử dụng sức mạnh của số đông dân chúng Việt Nam cả về chính trị và vũ trang nhằm đạt mục tiêu cơ bản của cuộc cách mạng là đánh đổ đế quốc và phong kiến, giành chính quyền về tay công nông.
Về vị trí quốc tế, cách mạng Việt Nam là một bộ phận khăng khít với cách mạng thế giới đã thể hiện sự mở rộng quan hệ bên ngoài, tìm đồng minh cho mình.
Lãnh đạo cách mạng là giai cấp công nhân thông qua Đảng cộng sản. “Đảng là đội tiên phong của vô sản giai cấp phải thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dân chúng”. Như Hồ Chí Minh đã từng nói: “Đảng Cộng sản Việt Nam là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam”. Sự giống nhau trên là do cả hai văn kiện đều thấm nhuần chủ nghĩa Mác-Lênin và cách mạng vô sản chiụ ảnh hưởng của cách mạng tháng Mười Nga vĩ đại năm 1917.
Bên cạnh những điểm giống nhau, hai cương lĩnh trên có một số điểm khác sau: Cương lĩnh chính trị xây dựng đường lối của cách mạng Việt Nam còn Luận cương rộng hơn (Đông Dương).
Một là, xác định kẻ thù và nhiệm vụ, mục tiêu của cách mạng: Trong cương lĩnh chính trị xác định kẻ thù, nhiệm vụ của cách mạng là đánh đổ giặc Pháp sau đó mới đánh đổ phong kiến và tay sai phản cách mạng( nhiệm vụ dân tộc và dân chủ). Nhiệm vụ dân tộc được coi là nhiệm vụ trọng đại của cách mạng, nhiệm vụ dân chủ cũng dựa vào vấn đề dân tộc để giải quyết. Như vậy mục tiêu của cưong lĩnh xác định: làm cho Việt Nam hoàn toàn độc lập, nhân dân được tự do, dân chủ, bình đẳng, tịch thu ruộng đất của bọn đế quốc Việt gian chia cho dân cày nghèo, thành lập chính phủ công nông binh và tổ chức cho quân đội công nông, thi hành chính sách tự do dân chủ bình đẳng phổ thông giáo dục theo hướng công nông hóa. Trong Luận cương chính trị thì xác định phải “tranh đấu để đánh đổ các di tích phong kiến, đánh đổ các cách bóc lột theo lối tiền tư bản và để thực hành thổ địa cách mạng cho triệt để” và “đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập”. Hai nhiệm vụ chiến lược dân chủ và dân tộc được tiến hành cùng một lúc có quan hệ khăng khít với nhau. Việc xác định nhiệm vụ như vậy của Luận cương đã đáp ứng những yêu cầu khách quan đồng thời giải quyết hai mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam lúc đó là mâu thuẫn dân tộc và mâu thuẫn giai cấp đang ngày càng sâu sắc. Tuy nhiên, Luận cương chưa xác định được kẻ thù, nhiệm vụ hàng đầu ở một nước thuộc địa nửa phong kiến nên không nêu cao vấn đề dân tộc lên hàng đầu đó là nêu cao vấn đề đấu tranh giai cấp, vấn đề cách mạng ruộng đất.
Hai là, về lực lượng cách mạng: Trong Cương lĩnh chính trị xác định lực lượng cách mạng là giai cấp công nhân và nông dân nhưng bên cạnh đó cũng phải liên minh đoàn kết với tiểu tư sản, lợi dụng hoặc trung lập phú nông, trung nông, tiểu địa chủ và tư bản Việt Nam chưa rõ mặt phản cách mạng. Như vậy, ngoài việc xác định lực lượng nòng cốt của cách mạng là giai cấp công nhân thì cương lĩnh cũng phát huy được sức mạnh của cả khối đoàn kết dân tộc, hướng vào nhiệm vụ hàng đầu là giải phóng dân tộc. Với Luận cương thì xác định giai cấp vô sản và nông dân là hai động lực chính của cách mạng mạng tư sản dân quyền, trong đó giai cấp vô sản là đông lực chính và mạnh, là giai cấp lãnh đạo cách mạng, nông dân có số lượng đông đảo nhất, là một động lực mạnh của cách mạng, còn những giai cấp và tầng lớp khác ngoài công nông như tư sản thương nghiệp thì đứng về phía đế quốc chống cách mạng, còn tư sản công nghiệp thì đứng về phía quốc gia cải lương và khi cách mạng phát triển cao thì họ sẽ theo đế quốc. Điều đó cho thấy ta chưa phát huy được khối đoàn kết dân tộc, chưa đánh giá đúng khả năng cách mạng của tầng lớp tiểu tư sản, khả năng chống đế quốc và phong kiến ở mức độ nhất định của tư sản dân tộc, khả năng lôi kéo một bộ phận trung, tiểu địa chủ tham gia mặt trận dân tộc thống nhất chống đế quốc và tay sai. Tóm lại, Luận cương đã thể hiện là một văn kiện tiếp thu được những quan điểm chủ yếu của Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ tóm tắt, xác định được nhiệm vụ nòng cốt của cách mạng. Tuy nhiên, Luận cương cũng có những mặt hạn chế nhất định: Sử dụng một cách dập khuân máy móc chủ nghĩa Mác-Lênin vào cách mạng Việt Nam, còn quá nhấn mạnh đấu tranh giai cấp. Còn Cương lĩnh chính trị tuy còn sơ lược vắn tắt nhưng nó đã vạch ra phương hương cơ bản của cách mạng nước ta, phát triển từ cách mạng giải phóng dân tộc tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa. Cương lĩnh thể hiện sự vận dụng đúng đắn sáng tạo, nhạy bén chủ nghĩa Mác-Lênin vào hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam kết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế vô sản, giữa tư tưởng của chủ nghĩa cộng sản và thực tiễn cách mạng Việt Nam, nó phù hợp với xu thế phát triển của thời đại mới, đáp ứng yêu cầu khách quan của lịch sử .
Hai cương lĩnh trên cùng với sự thống nhất về tổ chức có ý nghĩa hết sức to lớn cùng với sự ra đời của Đảng ta, là sự chuẩn bị tất yếu đầu tiên có tính chất quyết định cho những bước phát triển nhảy vọt trong tiến trình lịch sử của dân tộc ta. Chúng là nền tảng cho những văn kiện nhằm xây dựng, phát triển và hoàn thiện hệ thống lý luận, tư tưởng.
|Ðiều Chỉnh |
|Xếp Bài |
| |![]()
Linear Mode
| |
You
may not post new threads
You
may not post replies
You
may not post attachments
You
may not edit your posts Mở Mở Mở
HTML đang
Tắt | |

Cache-Control: private

Pragma: private

Set-Cookie: bblastactivity=0; expires=Mon, 23-Nov-2015 05:45:24 GMT; path=/


markdown:
-
Phiên bản ttvnol.com mới đã chính thức đi vào hoạt động. Trong quá trình sử dụng, nếu phát hiện các lỗi của phiên bản mới, mời mọi người thông báo
[tại đây](threads/bao-loi-cua-phien-ban-ttvnol-moi-tai-day.853845/).
-
Các bác quên mật khẩu hay quên email thì làm như sau để lấy mật khẩu mới hoặc đổi email đã đăng ký tài khoản nhé. Xem chi tiết các bác xem
[tại đây](http://ttvnol.com/pages/reset-password/).
-
Tuyển Mod quản lý diễn đàn. Các thành viên xem chi tiết
[tại đây](http://ttvnol.com/threads/tuyen-mod-cho-dien-dan.1070320/)
# Hỏi, 1 rúp Nga bằng bao nhiêu tiền Việt?
Chủ đề trong '
**' bởi Hỏi gì đáp nấy** **,** [preludeNo1](members/preludeno1.124202/) [28/01/2008](threads/hoi-1-rup-nga-bang-bao-nhieu-tien-viet.388622/).
-
Có
**1**người đang xem box này (Thành viên: 0, Khách: 1)

Server: nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


markdown:
![ ](/templates/default/images/no-avatar.jpg)
### Sinh
Moderator
218109 Chương
602 Truyện
563333 Thích
0 Bình luận
(Mới nhất: Chương 390 (Q4))
Cửu Thiên đại lục không gian rộng lớn vô cùng với đủ các tộc người: nhân loại, thiên linh tộc, thú tộc, hải tộc,...
Đây là một thế giới truyền kỳ với đấu khí và linh pháp.
Đẳng cấp phân chia trong truyện:
võ đồ, võ giả, võ sư, đại địa võ sĩ, hải dương võ sĩ, thiên không võ sĩ, truyền kỳ võ sĩ, truyền thuyết võ tông, tịch diệt võ thần.
Thể loại:
[Tiên Hiệp](http://tunghoanh.com/tien-hiep/trang-1.html), [Kiếm Hiệp](http://tunghoanh.com/kiem-hiep/trang-1.html)
Nhóm dịch: Mê truyện
Tác giả:
[Dạ Sắc Phóng Giả](http://tunghoanh.com/tac-gia/da-sac-phong-gia.html)
Cửu Thiên đại lục không gian rộng lớn vô cùng với đủ các tộc người: nhân loại, thiên linh tộc, thú tộc, hải tộc,...
Đây là một thế giới truyền kỳ với đấu khí và linh pháp.
Đẳng cấp phân chia trong truyện:
võ đồ, võ giả, võ sư, đại địa võ sĩ, hải dương võ sĩ, thiên không võ sĩ, truyền kỳ võ sĩ, truyền thuyết võ tông, tịch diệt võ thần.
Summer 2013, Design by Alan Nguyễn

Set-Cookie: USER=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


markdown:
UFDC Home
|
Search all Groups
|
Panama Canal Museum Inventory
|
Help
Scarabaeidae
Accession number 2013.1.646
Permanent Link:
http://ufdc.ufl.edu/AA00016768/00001
Material Information
Title:
Scarabaeidae
Physical Description:
Artifact
Donor:
Palumbo, Luke (
donor
)
Notes
General Note:
Order: Coleoptera. Family: Scarabaeidae. Tribe: Rutelini. Subtribe: Anticheirina. The specific subfamily Rutelinae is composed of approximately 200 genera and 4,100 species that are distributed worldwide everywhere except Antarctica. However, most diversity occurs in the neotropics in North and South America. Size: The Scarab Beetle grows to be between 0.08 and 6.7 inches, and can weight up to a total of 3.5 ounces. Diet: Omnivore. Adults eat vegetation, fruit, and other insects, while larvae eat roots and decaying vegetation. In Panama, the Scarab Beetle is known to come out after rainfall. The locals refer to them as May Beatles. In Panama City, some people call them "Totorrones.” In Panama, they tend to be around 0.8 inches, monotone brown, and predominantly nocturnal. Due to its relatively few Scarab Beetles, Australia is known to import them to help clean up dung from cattle farms. In ancient Egypt, the Sacred Scarab was worshiped by the Egyptians as the embodiment of the sun god, Khepri. National Geographics, http://animals.nationalgeographic.com/animals/bugs/scarab/ /// Bio Museo, http://www.biomuseopanama.org/en/blog/may-rain-and-scarab-beetles /// University of Iowa Department of Entomology, Bug Guide, http://bugguide.net/node/view/12432
Record Information
Source Institution:
University of Florida
Holding Location:
University of Florida
Rights Management:
All rights reserved by the source institution.
Resource Identifier:
accession number
-
2013.1.646
System ID:
AA00016768:00001

Content-Type: text/html

Accept-Ranges: bytes


markdown:
|
|![]()
|
Kết bạn với 24H.COM.VN trên
|
Cơ quan chủ quản: Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H Trụ sở: Tầng 12, Tòa nhà Geleximco, 36 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa, TP Hà Nội Tel: (84-4) 73 00 24 24 hoặc (84-4) 3512 1806 - Fax: (84-4) 3512 1804 VPĐD: Tầng 5 – Toà nhà Hải Âu - 39B Trường Sơn, P2, Q.Tân Bình, TP.Hồ Chí Minh Tel: (84-8) 73 00 24 24 hoặc (84-8) 3848 9845 - Fax: (84-8) 3848 6519 / Giấy phép số 2517/GP- TT ĐT ngày cấp 27/08/2013 SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG HÀ NỘI. Chịu trách nhiệm xuất bản: Ngô Kỳ Lam.
HOTLINE: 0965 08 24 24 hoặc 0903 288 624
|
|

Content-Type: text/html; charset=Utf-8

X-Cache: QuickCache vv2.1.1rc1 - file

Cache-Control: public

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
|
|
## Tyson-Holyfield, trận so găng kinh điển
Chủ Nhật, ngày 31/03/2013 15:47 PM (GMT+7)
Mike Tyson đã bị Evander Holyfield hạ knock-out ở hiệp 11.
Ngày 25/3/1995, sau 3 năm ngồi tù,
1 năm sau khi ra tù, cuối tháng 3/1996, Mike Tyson đã giành lại được chiếc đai vô địch WBC hạng nặng. Tyson hạ knock-out Frank Bruno ở hiệp 3. Đến tháng 9/1996, Người sắt tiếp tục đánh bại Bruce Seldon để bảo vệ thành công chiếc đai vô địch.
Holyfield đã hạ knock-out Mike Tyson trong lần gặp nhau đầu tiên
Ngày 9/1/1996, Mike Tyson đối mặt với Evander Holyfield để bảo vệ chiếc đai vô địch hạng nặng. Đây là trận đấu thứ 4 của Holyfield kể từ khi trở lại với quyền anh vào năm 1995. Holyfield đã thua Michael Moorer năm 1994 và không thể bảo vệ đai vô địch WBA, một phần dẫn đến quyết định nghỉ hưu không lâu sau đó. Trái ngược với Mike Tyson, lần trở lại của Holyfield chẳng để lại được chút ấn tượng nào. Anh không giành được một điểm nào trong trận gặp Ray Mercer. Ở trận thứ 2, Holyfield bị Bobby Czyz hạ knock-out ở hiệp 5. Rồi đến trước trận gặp Tyson, Holyfield cũng bị Riddick Bowe hạ knock-out ở hiệp 8. Với những gì diễn ra, rõ ràng Mike Tyson được đánh giá cao hơn rất nhiều.
Đáng lẽ ra Tyson và Holyfield từng có kế hoạch gặp nhau vào năm 1990. Lúc bấy giờ, Holyfield hứa sẽ cống hiến cho người xem một trận đấu thật chóng vánh. Nhưng bất ngờ đã diễn ra, Doughlas đã đánh bại Tyson. Do vậy, thay vì đấu với Người sắt, Holyfield đã tranh chức vô địch với Doughlas và ông đã trở thành nhà vô địch vào ngày 25/10/1990.
Trận đấu vừa mới bắt đầu, Mike Tyson khiến Holyfield quay cuồng với cú đấm nặng cân thường thấy. Có điều nhà cựu vô địch đã nghiên cứu rất kỹ lối đánh của Tyson, nên sau cú đấm khởi động đó, Người sắt gần như hoàn toàn bị bắt bài. Holyfield lựa chọn lối đánh phòng thủ phản công, tay đấm có biệt danh Chiến binh đã không dính một đòn nặng nào của Tyson trong phần còn lại của trận đấu. Mặc cho Tyson tấn công một cách “điên cuồng” từ mọi phía, Holyfield vẫn bình tĩnh đỡ, né, rồi chọc một vài đường phản công.
Nếu trận đấu cứ tiếp tục như vậy, sẽ khó có tay đấm nào giành được thắng lợi knock-out. Nhưng bước ngoặt đã diễn ra ở hiệp 6, Holyfield đã đánh ngã được Tyson. Cuối hiệp, Holyfield còn dùng tiểu xảo (theo cách nghĩ của Tyson, nhưng tổ trọng tài cho rằng chỉ là chẳng may), húc đầu vào mặt Tyson khiến Người sắt bị rách mí mắt bên trái, ảnh hưởng đến khả năng quan sát và phản xạ của anh ở thời gian còn lại. Cuối hiệp 7, Tyson một lần nữa dính đòn tương tự từ phía Holyfield. Lần này, Tyson cáu tiết thực sự nhưng trọng tài vẫn cho rằng đó chỉ là chẳng may. Và đến hiệp thứ 11, Mike Tyson đã bị Holyfield hạ knock out.
Sau trận đấu, Tyson đã khiếu kiện rằng hàng loạt đòn dùng đầu tấn công của Holyfield là không đúng luật nhưng không được xem xét. Quá tức giận với điều đó, Tyson thề rằng sẽ trả đũa.
Trận tái đấu giữa Tyson và Holyfield đã đi vào lịch sử của làng quyền anh thế giới. Mời các bạn đón xem phần 5,
Theo Ngọc Duy (Khampha.vn)
XEM VIDEO KHÁC CÙNG CHUYÊN MỤC
|
|
Thông tin cần biết
Sự kiện tiêu điểm


markdown:
![ ](http://mst.vieclam.24h.com.vn/upload/thongbao/1322706686.nv.jpg)
![ ](http://mst.vieclam.24h.com.vn/upload/thongbao/1322706686.nv.jpg)
Để xem được gấp đôi số lượng tin tuyển dụng đang hiển thị trên trang, Quý khách vui lòng refresh trang bằng cách
**nhấn phím F5.**
Để tuyển dụng nhanh chóng và hiệu quả, quý khách vui lòng
[BẤM VÀO ĐÂY](/ntd_dang_ky_cskh_tu_van.html) để được hỗ trợ tư vấn ngay.
Điện thoại liên hệ: miền Bắc:
**04.7308 2424**, miền Nam: **08.7308 2424.** ![ ](/images/default_logo.jpg)
**Trung tâm kỹ thuật và tư vấn tài nguyên nước**
### Số 10, ngõ 42 Phố Trần Cung, Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội
**Điểm đánh giá:** **0/10**(0 lượt đánh gíá)
### Danh sách tin tuyển dụng của Nhà Tuyển dụng
## Thông tin nhà tuyển dụng
|
|Tên công ty |Trung tâm kỹ thuật và tư vấn tài nguyên nước|
|
|Địa chỉ |Số 10, ngõ 42 Phố Trần Cung, Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội|
|
|Website |http://www.cwrpi.gov.vn/|
|
|Điện thoại |0912.446.222|
|
|Giới thiệu |
|
Đơn vị sự nghiệp cấp III của Bộ Tài nguyên môi trường hoạt động chủ yếu trên lĩnh vực:
+ Lĩnh vực tài nguyên nước: Xây dựng và thực hiện các đề án, dự án điều tra lập bản đồ địa chất thuỷ văn, các bản đồ về tài nguyên nước, tìm kiếm, thăm dò, khai thác nước dưới đất, điều tra, khảo sát số lượng, chất lượng tài nguyên nước mặt; xây dựng công trình khoan khai thác...
|
|Quy mô công ty |Từ 25 - 99 nhân viên|
### Việc làm Mới nhất
[](http://www.24h.com.vn/cam-nang-tim-viec/Nganh-du-lich-va-trien-vong-nghe-nghiep-hap-dan-cho-ban-tre-c545a670886.html)
![ Ngành du lịch và triển vọng nghề nghiệp hấp dẫn cho bạn trẻ](http://24h-static.24hstatic.com//upload/4-2014/images/2014-11-06/1415258992-7_2.jpg)
[Ngành du lịch và triển vọng nghề nghiệp hấp dẫn...](http://www.24h.com.vn/cam-nang-tim-viec/Nganh-du-lich-va-trien-vong-nghe-nghiep-hap-dan-cho-ban-tre-c545a670886.html)Với đặc trưng là một đất nước rất giàu tài nguyên du... [](http://www.24h.com.vn/cam-nang-tim-viec/Bi-quyet-viet-email-xin-nghi-viec-c545a670623.html)
![ Bí quyết viết email xin nghỉ việc](http://24h-static.24hstatic.com//upload/4-2014/images/2014-11-05/1415172973-write.jpg)
[Bí quyết viết email xin nghỉ việc](http://www.24h.com.vn/cam-nang-tim-viec/Bi-quyet-viet-email-xin-nghi-viec-c545a670623.html)Để chủ động từ bỏ chỗ làm hiện tại mà không làm hỏng... [](http://www.24h.com.vn/cam-nang-tim-viec/Sinh-vien-khoi-nghiep---Cau-chuyen-nguoi-dong-hanh-c545a670621.html)
![ Sinh viên khởi nghiệp - Câu chuyện người đồng hành](http://24h-static.24hstatic.com//upload/4-2014/images/2014-11-05/1415173120-gioitre24h2.jpg)
[Sinh viên khởi nghiệp - Câu chuyện người đồng hành](http://www.24h.com.vn/cam-nang-tim-viec/Sinh-vien-khoi-nghiep---Cau-chuyen-nguoi-dong-hanh-c545a670621.html)Cả nước hiện nay có hơn 2,2 triệu sinh viên đại học -...
|
|![]()
|0919 290 896 Ms.Thu 0915 299 343 Ms.Quỳnh0915 299 344 Ms.Lý 0919 290 892 Ms.Phong Thu0919 290 891 Ms.Hường0919 290 898 Ms.Minh0915 299 342 Ms.Trang0919 290 889 Ms.Linh0915 299 340 Ms.Quỳnh Anh0918 968 793 Ms.Dung0918 968 790 Ms.Hưng0918 968 794 Ms.Thủy0918 968 798 Ms.Dung0918 968 799 Ms.Huyen0918 968 809 Ms.Hà 0918 968 811 Ms.Ngọc 0919 290 897 Mr.Sơn 0919 290 890 Ms.Lán|
|
|![]()
|0917 998 671 Ms.Tho0917 563 088 Ms.Trang0917 998 669 Mr.Tiến0917 588 672 Ms.Ngọc0917 278 575 Ms.Huyền0916 673 088 Mr.Tâm0917 998 677 Ms.Uyên 0903 853 833 Ms.Linh0917 593 898 Ms.Cúc0917 593 896 Ms.Vy0917 593 890 Ms.Lâm0917 593 897 Ms.Diễm Ngọc0917 998 674 Ms.Liên0914 653 088 Mr.Phương0918 968 804 Ms.Vân0914 913 088 Ms.Hiếu0917 998 676 Mr.Bình 0917 593 892 Ms.Bích 0918 968 800 Ms.Tự 0918 968 805 Ms.Trúc 0917 998 673 Ms.Tuyền 0917 998 670 Ms.Ly|**Đơn vị chủ quản:** Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H - Giấy phép số 2517/GP- TT ĐT ngày cấp 27/08/2013 Sở thông tin và truyền thông Hà Nội.
**Đơn vị độc quyền khai thác thương mại: **Công ty Cổ phần Tìm Việc Nhanh
**Trụ sở:** Tầng 6, Bitexco Nam Long - 63A Võ Văn Tần, P.6, Q.3, TP.Hồ Chí Minh
**Điện thoại:** (08) 7308 2424| Fax: (08) 393 018 00 | __vieclam24h@timviecnhanh.com__
**Văn phòng đại diện:** Tầng 17, Tòa nhà Thăng Long, 98A Ngụy Như Kon Tum, Thanh Xuân, TP.Hà Nội
**Điện thoại:** (04) 7308 2424| **Email:** __vieclam24h@timviecnhanh.com__ **, tim viec lam** **,** [viec lam](http://vieclam.24h.com.vn/) **,** [viec lam 24h](http://vieclam.24h.com.vn/) **,** [tuyen dung](http://vieclam.24h.com.vn/nha-tuyen-dung) **,** [viec lam nhanh](http://vieclam.24h.com.vn/) **,** [tim viec lam them](http://vieclam.24h.com.vn/sinh-vien-lam-them-c46.html) [tìm việc làm](http://vieclam.24h.com.vn/), [viec lam them](http://vieclam.24h.com.vn/sinh-vien-lam-them-c46.html), [viec lam ban thoi gian](http://vieclam.24h.com.vn/lam-ban-thoi-gian-c48.html), **,** [việc làm](http://vieclam.24h.com.vn/) **,** [tuyển dụng](http://vieclam.24h.com.vn/nha-tuyen-dung) [tim viec ke toan](http://vieclam.24h.com.vn/ke-toan-kiem-toan-c30.html), [viec lam online](http://vieclam.24h.com.vn/), [tim viec lam nhanh](http://vieclam.24h.com.vn/),  [cuoi 24h](http://www.24h.com.vn/cuoi-24h-c70.html), [bao](http://www.24h.com.vn/), [hai hoai linh](http://www.24h.com.vn/hai-hoai-linh-va-danh-hai-viet-c70e1552.html), [tin tuc](http://www.24h.com.vn/), [the thao](http://www.24h.com.vn/the-thao-c101.html), [bong da](http://www.24h.com.vn/bong-da-c48.html), [ket qua xo so](http://ketquaxoso.24h.com.vn/), [game](http://game.24h.com.vn/), [game hay](http://game.24h.com.vn/game-hay-nhat-c131box55a1.html), [tin tuc trong ngay](http://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay-c46.html), [lam dep](http://www.24h.com.vn/lam-dep-c145.html), [CƯỜI](http://www.24h.com.vn/cuoi-24h-c70.html), [thoi trang](http://www.24h.com.vn/thoi-trang-c78.html), [am thuc](http://www.24h.com.vn/am-thuc-c460.html), [bong da anh](http://www.24h.com.vn/bong-da-ngoai-hang-anh-c149.html), [gia vang](http://www.24h.com.vn/ttcb/giavang/giavang.php), [tin tức](http://www.24h.com.vn/), [Phap luat](http://www.24h.com.vn/an-ninh-hinh-su-c51.html)


markdown:
## Từ:
**Djwhal Khul** **Thêm vào:**09/05/2014 [Thêm thể loại cho](/word-modify/djwhal_khul/) **Djwhal Khul**
**Djwhal Khul** đang chờ phát âm trong:
-
[Tiếng Tây Tạng[bo]](/word-record/djwhal_khul/bo/) [Bạn có biết cách phát âm từ Djwhal Khul?](/word-record/djwhal_khul/bo/)
- Từ ngẫu nhiên:
[ལ་རྒྱ་](/word/%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BC%8B/)
#### Sửa từ:
·
[Thêm ngôn ngữ](/word-modify/djwhal_khul/)
·
[Thêm](/word-modify/djwhal_khul/) **thể loại**
#### Báo cáo về từ:
Có gì không ổn với từ này?
[Xin báo cáo nó tại đây](/word-report/djwhal_khul/).

Set-Cookie: forvo_cookies=1; expires=Mon, 23-Nov-2015 05:53:11 GMT; path=/; domain=.forvo.com


markdown:
Hotels.com mang đến cho bạn những ưu đãi và khuyến mãi giá phòng khách sạn tuyệt vời tại Kusadasi, Turkey. Đặt phòng khách sạn trực tuyến ngay hôm nay cùng chúng tôi để hưởng giá tốt nhất.
Tại Hotels.com, bạn có thể tìm và so sánh giá phòng khách sạn tại Kusadasi để chọn khách sạn hoàn hảo cho chuyến đi của mình. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Kusadasi, Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn.
Tại Hotels.com, bạn có thể tìm và so sánh giá phòng khách sạn tại Kusadasi để chọn khách sạn hoàn hảo cho chuyến đi của mình. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Kusadasi, Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn.

Content-Language: vi-VN

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Mon, 23-Nov-2015 06:15:36 GMT; Path=/


markdown:
Tìm ưu đãi và khuyến mãi giá phòng khách sạn 4 sao tại Tualatin, Mỹ. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Tualatin, Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn. Tìm và đặt phòng trực tuyến ngay hôm nay để nhận mức giá tốt nhất.
# Khách sạn 4 sao tại Tualatin
![ Tualatin, Oregon, United States of America](http://a1.cdn-hotels.com/da/assets/s/5.0/images/brands/hcom/core/dio/widget/1.gif)
![ Tualatin, Oregon, United States of America](http://a1.cdn-hotels.com/da/assets/s/5.0/images/brands/hcom/core/dio/widget/1.gif)
Xem khách sạn 4 sao tại Tualatin trên bản đồ
## Phương tiện giao thông
## Các loại Khách sạn
## Khách sạn 4 sao tại Tualatin
## Địa danh và thông tin tìm kiếm phổ biến tại Tualatin
The Heathman Hotel
Tuyệt vời 4,6 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho114075/the-heathman-hotel-portland-my/#reviews) **472**nhận xét )
173 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Vintage Plaza, a Kimpton Hotel
Tuyệt vời 4,3 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho125382/hotel-vintage-plaza-a-kimpton-hotel-portland-my/#reviews) **361**nhận xét )
179 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
The Benson Hotel, A Coast Hotel
Tuyệt vời 4,3 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho122531/the-benson-hotel-a-coast-hotel-portland-my/#reviews) **1.190**nhận xét )
199 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel deLuxe, a Provenance Hotel
Tuyệt vời 4,5 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho122559/hotel-deluxe-a-provenance-hotel-portland-my/#reviews) **508**nhận xét )
151 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Lucia, a Provenance Hotel
Tuyệt vời 4,2 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho122204/hotel-lucia-a-provenance-hotel-portland-my/#reviews) **271**nhận xét )
147 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
The Westin Portland
Tuyệt vời 4,5 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho151068/the-westin-portland-portland-my/#reviews) **337**nhận xét )
119 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Embassy Suites Portland-Downtown
Tuyệt vời 4,5 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho135666/embassy-suites-portland-downtown-portland-my/#reviews) **714**nhận xét )
130 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
[Rivers Edge Hotel and Spa](http://vi.hotels.com/ho420156/rivers-edge-hotel-and-spa-portland-my/)
Tuyệt vời 4,1 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho420156/rivers-edge-hotel-and-spa-portland-my/#reviews) **7**nhận xét )
21 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Mon, 23-Nov-2015 06:13:42 GMT; Path=/


markdown:
Hotels.com mang đến cho bạn những ưu đãi và khuyến mãi giá phòng khách sạn tuyệt vời tại Deptford, Mỹ. Đặt phòng khách sạn trực tuyến ngay hôm nay cùng chúng tôi để hưởng giá tốt nhất.
Tại Hotels.com, bạn có thể tìm và so sánh giá phòng khách sạn tại Deptford để chọn khách sạn hoàn hảo cho chuyến đi của mình. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Deptford, Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn.
Tại Hotels.com, bạn có thể tìm và so sánh giá phòng khách sạn tại Deptford để chọn khách sạn hoàn hảo cho chuyến đi của mình. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Deptford, Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn.

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Mon, 23-Nov-2015 05:59:16 GMT; Path=/


markdown:
**Khách sạn gần Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl**- Hotels.com cung cấp lựa chọn khách sạn tốt nhất gần Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl với mức giá thấp cạnh tranh. So sánh các giá đặt phòng tốt nhất gần Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl và tận hưởng các ưu đãi phút chót. Đặt phòng ngay hôm nay với công cụ đặt phòng trực tuyến bảo mật của Hotels.com và mong chờ sự tiện nghi & chất lượng.
# Khách sạn gần Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl
## Tìm khách sạn ở Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl, Stateline, Nevada, Mỹ
![ Lake Tahoe (and vicinity), California, United States of America](http://a1.cdn-hotels.com/da/assets/s/5.0/images/brands/hcom/core/dio/widget/1.gif)
![ Lake Tahoe (and vicinity), California, United States of America](http://a1.cdn-hotels.com/da/assets/s/5.0/images/brands/hcom/core/dio/widget/1.gif)
Xem khách sạn gần Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl trên bản đồ
## Khám phá Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl
## Được nhiều khách từ Việt Nam quan tâm
#### Khách sạn trong phạm vi 0,5 km của Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl
Ridge Pointe
Tốt 3,9 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho200210/ridge-pointe-stateline-my/#reviews) **89**nhận xét )
56 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
#### Khách sạn trong phạm vi 1 km của Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl
The Ridge Tahoe
Tuyệt vời 4,2 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho222891/the-ridge-tahoe-stateline-my/#reviews) **458**nhận xét )
1.466 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Ridge Crest
Tuyệt vời 4,5 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho424586/ridge-crest-stateline-my/#reviews) **14**nhận xét )
22 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Ridge View
Tốt 3,8 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho428217/ridge-view-stateline-my/#reviews) **6**nhận xét )
24 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Kingsbury Of Tahoe
Xuất sắc 5,0 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho368111/kingsbury-of-tahoe-stateline-my/#reviews) **1**nhận xét )
27 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Tahoe Summit Village
Tuyệt vời 4,3 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho198819/tahoe-summit-village-stateline-my/#reviews) **32**nhận xét )
30 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
#### Khách sạn trong phạm vi 4 km của Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl
Lakeside Inn and Casino
Tốt 3,8 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho216265/lakeside-inn-and-casino-stateline-my/#reviews) **304**nhận xét )
93 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
GetAways at the Lodge at Kingsbury Crossing
Xuất sắc 5,0 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho463367/getaways-at-the-lodge-at-kingsbury-crossing-stateline-my/#reviews) **1**nhận xét )
22 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
[THE LODGE AT KINGSBURY](http://vi.hotels.com/ho340313/the-lodge-at-kingsbury-stateline-my/)
Xuất sắc 4,9 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho340313/the-lodge-at-kingsbury-stateline-my/#reviews) **10**nhận xét )
10 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
#### Khách sạn trong phạm vi 5 km của Khu cáp treo trượt tuyết North Bowl
Hard Rock Hotel & Casino Lake Tahoe
Chưa có nhận xét nào của khách
15 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Mon, 23-Nov-2015 06:09:35 GMT; Path=/


markdown:
Hotels.com mang đến cho bạn những ưu đãi và khuyến mãi giá phòng khách sạn tuyệt vời tại Szeged, Hungary. Đặt phòng khách sạn trực tuyến ngay hôm nay cùng chúng tôi để hưởng giá tốt nhất.
Tại Hotels.com, bạn có thể tìm và so sánh giá phòng khách sạn tại Szeged để chọn khách sạn hoàn hảo cho chuyến đi của mình. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Szeged, Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn.
Tại Hotels.com, bạn có thể tìm và so sánh giá phòng khách sạn tại Szeged để chọn khách sạn hoàn hảo cho chuyến đi của mình. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Szeged, Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn.

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Mon, 23-Nov-2015 06:18:26 GMT; Path=/


markdown:
Philosophy of Nerd thought experiment in which the following is asked:
If you shat out a perfect cheeseburger, not made of shit, but an honest to god cheeseburger, would you eat it?
The only wrong answer to the question is the refusal to answer it.
If you shat out a perfect cheeseburger, not made of shit, but an honest to god cheeseburger, would you eat it?
The only wrong answer to the question is the refusal to answer it.
1. "I asked my doctor about the Cheeseburger Conundrum and he said he'd only do it if he could get an enema first."
viết bởi

Server: Cowboy

Cache-Control: max-age=3600, public

Via: 1.1 varnish

X-Cache: MISS


markdown:
1. An inviting vagina.
2. A familiar vagina where one can safely park a schlong.
2. A familiar vagina where one can safely park a schlong.
You guys stay out, but I'm going home early. Why spend more money when I can go work that schlong garage back home?
viết bởi

X-Served-By: cache-iad2135-IAD, cache-atl6231-ATL

X-Cache: MISS, MISS


markdown:
When i was watching porn i saw this black dude with like a 4 foot dick and it wasn't even hard. this girl tried to suck it and she could only fit the head in her mouth. I call him race horse penis man
girl-I tried to fuck him but only the head fit. that's why he is race horse penis man
viết bởi

X-Served-By: cache-iad2121-IAD, cache-jfk1026-JFK


markdown:
xu hướng
mẫu tự
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

X-Served-By: cache-iad2132-IAD, cache-atl6220-ATL


markdown:
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
[Sign in with Facebook](/auth/facebook?origin=%23image-) [Sign in with Gmail](/auth/google_oauth2?origin=%23image-)
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

X-Served-By: cache-iad2123-IAD, cache-atl6234-ATL


markdown:
# Books and calendars...
|
|![]()
[greeting cards](http://www.nobleworkscards.com/urban-dictionary-funny-greeting-cards.html?utm_source=urban+dictionary&utm_medium=text+link&utm_campaign=Urban+Dictionary)Free shipping
(even for a single card)!
![ 51uchy%2bxpll. sx260 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51ucHY%2BxplL._SX260_.jpg)
![ 51uchy%2bxpll. sx260 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51ucHY%2BxplL._SX260_.jpg)
[2014 daily calendar](http://www.amazon.com/gp/product/144943360X/ref=as_li_ss_tl?ie=UTF8&camp=1789&creative=390957&creativeASIN=144943360X&linkCode=as2&tag=urbandictio08-20)Order on Amazon ![ 51rxkcmrsrl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51RXKcMrSrL._SL500_AA300_.jpg)
![ 51rxkcmrsrl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51RXKcMrSrL._SL500_AA300_.jpg)
[mo' urban dictionary](http://www.amazon.com/gp/product/0740768751/ref=as_li_ss_tl?ie=UTF8&tag=urbandictio08-20)Order on Amazon ![ 51gzvyz5rcl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51gZvYZ5RCL._SL500_AA300_.jpg)
![ 51gzvyz5rcl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51gZvYZ5RCL._SL500_AA300_.jpg)
|
|![]()
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

X-Served-By: cache-iad2123-IAD, cache-atl6223-ATL


X-Served-By: cache-iad2128-IAD, cache-atl6231-ATL


X-Served-By: cache-iad2120-IAD, cache-jfk1032-JFK


markdown:
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
[Sign in with Facebook](/auth/facebook?origin=%23record-384819) [Sign in with Gmail](/auth/google_oauth2?origin=%23record-384819)
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.