text:
Cuộc chinh phục Britannia của La Mã
Cuộc chinh phục Britannia của La Mã là một quá trình diễn ra dần dần, bắt đầu có kết quả vào năm 43 dưới thời hoàng đế Claudius, và viên tướng của ông, Aulus Plautius đã trở thành vị thống đốc đầu tiên của Britannia. Đảo Anh đã thường xuyên là mục tiêu của các cuộc xâm lược, trên kế hoạch và thực tế, bởi các đạo quân của Cộng hòa La Mã và đế quốc La Mã. Cũng giống như với các khu vực khác ở phía rìa của đế quốc, Britannia đã có được các mối liên hệ ngoại giao và thương mại với những người La Mã trong suốt gần một thế kỷ kể từ lúc các cuộc viễn chinh của Julius Caesar diễn ra vào năm 55 và 54 trước Công nguyên.
Từ giữa năm 55 trước Công nguyên tới thập niên 40 sau công nguyên, hiện trạng triều cống, con tin, và các quốc gia chư hầu mà không có sự chiếm đóng quân sự trực tiếp, bắt đầu bằng cuộc xâm lược Britannia của Caesar, phần lớn vẫn còn nguyên vẹn. Augustus đã chuẩn bị tiến hành các cuộc xâm lược vào năm 34 trước Công nguyên, năm 27 trước Công nguyên và 25 trước Công nguyên. Kế hoạch đầu tiên và thứ ba phải hoãn lại do các cuộc khởi nghĩa ở những nơi khác trong đế quốc, lần thứ hai là do người Briton dường như đã sẵn sàng để đạt được một thỏa thuận[1] Theo tác phẩm Res Gestae của Augustus, hai vị vua người Anh, Dumnovellaunus và Tincomarus, đã chạy trốn tới Roma dưới triều đại của ông[2]
Vào những năm 40 sau công nguyên, tình hình chính trị bên trong Britannia dường như trở nên sự náo động. Người Catuvellauni đã thay chỗ người Trinovantes để trở thành vương quốc hùng mạnh nhất ở phía đông nam Britannia, tiếp quản cố đô Camulodunum (Colchester) của người Trinovantes, và đang dồn ép bộ tộc láng giềng của họ là người Atrebates, vốn cai trị bởi con cháu của Commius, đồng minh cũ của Julius Caesar.[3]
Caligula cũng đã lên kế hoạch tiến hành một chiến dịch chống lại người Anh vào năm 40, nhưng việc thực hiện nó lại kỳ lạ: theo Suetonius, ông ta đã sắp xếp quân đội của mình trong đội hình chiến đấu và phải quay mặt về phía eo biển Manche và ra lệnh cho họ để tấn công chỗ nước ứ đọng. Sau đó, ông ta cho quân lính đi thu thập vỏ sò, coi chúng như là "cướp bóc từ đại dương, nhờ có Capitol và Cung điện".[4] Các nhà sử học hiện nay không chắc chắn liệu điều đó có nghĩa là một sự trừng phạt mỉa mai dành cho một cuộc nổi loạn của binh sĩ hoặc do sự loạn trí của Caligula. Chắc chắn nỗ lực xâm lược này đã tạo sự sẵn sàng cho quân đội và tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc xâm lược của Claudius có thể diễn ra vào 3 năm sau đó (ví dụ như một ngọn hải đăng được Caligula xây dựng tại Boulogne-sur-Mer, mô hình cho một cái khác được xây dựng ngay sau năm 43 tại Dubris).
Mục lục
- 1 Sự chuẩn bị của Claudius
- 2 Vượt biển và đổ bộ
- 3 Những trận chiến trên sông
- 4 Từ năm 44 tới năm 60
- 5 Từ năm 60 tới năm 78
- 6 Agricola (tổng đốc từ năm 78 tới năm 84)
- 7 Từ năm 84 tới năm 96
- 8 Thất bại trong việc chinh phục Caledonia
- 9 Xem thêm
- 10 Chú thích
- 11 Tham khảo
- 12 Đọc thêm
Sự chuẩn bị của Claudius[sửa | sửa mã nguồn]
Vào năm 43 SCN, hoàng đế Claudius đã cho xây dựng một đạo quân xâm lược, có thể bằng cách tập hợp lại quân đội của Caligula, nhằm để khôi phục ngai vàng cho Verica, một vị vua lưu vong của người Atrebates.[5] Aulus Plautius, một vị nguyên lão ưu tú đã được giao trọng trách chỉ huy toàn bộ bốn quân đoàn, tổng cộng khoảng 20.000 người, cộng với số quân trợ chiến tương đương. Các quân đoàn tham chiến là:
Quân đoàn II Augusta vào lúc này đang nằm dưới sự chỉ huy của vị hoàng đế tương lai, Vespasianus. Ba vị tướng chỉ huy các quân đoàn khác được đề cập trong các ghi chép đó là: Gnaeus Hosidius Geta, có thể đã chỉ huy IX Hispana, và anh trai của Vespasianus,Titus Flavius Sabinus II được đề cập bởi Dio Cassius (Dio nói rằng Sabinus là cấp dưới của Vespasianus, nhưng vì Sabinus là anh trai và bước vào sự nghiệp chính trị trước Vespasianus nên ông ta khó có thể là một quan bảo dân quân đội). Gnaeus Sentius Saturninus được đề cập bởi Eutropius
Vượt biển và đổ bộ[sửa | sửa mã nguồn]
Đạo quân xâm lược chính dưới quyền Aulus Plautius đã vượt biển theo ba đạo. Cảng xuất phát của cuộc xâm lược thường được coi là ở Boulogne, và nơi đổ bộ chính là tại Rutupiae (Richborough, trên bờ biển phía đông của Kent). Không có nơi nào trong số các địa điểm này là chắc chắn. Dio không đề cập đến cảng xuất phát, và mặc dù Suetonius nói rằng đạo quân thứ hai dưới quyền Claudius đã khởi hành từ Boulogne,[6] thì cũng không nhất thiết rằng toàn bộ lực lượng xâm lược cũng đã như vậy. Richborough có một cảng tự nhiên lớn mà sẽ thích hợp cho điều này, cùng với đó những bằng chứng khảo cổ học cho thấy rằng đã có sự chiếm đóng của quân đội La Mã ở đó vào khoảng thời điểm thích hợp. Tuy nhiên, Dio nói rằng những người La Mã đã đi thuyền từ đông sang tây, và một cuộc hành trình từ Boulogne tới Richborough là từ nam đến bắc. Một số nhà sử học[7] cho rằng họ đã khởi hành từ Boulogne đến Solent, đổ bộ ở trong vùng lân cận của Noviomagus (Chichester) hoặc Southampton, trong lãnh thổ trước kia được cai trị bởi Verica. Một giải thích khác có thể là khởi hành từ cửa sông Rhine tới Richborough, đó sẽ là từ đông sang tây.[8]
Những trận chiến trên sông[sửa | sửa mã nguồn]
Cuộc kháng chiến của người Briton được lãnh đạo bởi Togodumnus và Caratacus, con trai của Cunobelinus, vị vua của người Catuvellauni. Một lực lượng lớn của người Briton đã chạm trán với những người La Mã tại một điểm băng qua sông được cho là gần Rochester trên sông Medway. Trận chiến đã xảy ra trong hai ngày. Hosidius Geta đã suýt nữa bị bắt sống, nhưng ông ta đã được cứu thoát và quay lại trận chiến một cách dứt khoát tới mức ông đã được ban cho một cuộc diễu binh chiến thắng(ornamenta triumphalia).
Người Briton đã bị đẩy lùi trở lại sông Thames. Người La Mã đã truy đuổi họ qua bên kia sông và khiến cho họ mất người nhiều người trong các đầm lầy của Essex. Cho dù việc người La Mã đã sử dụng một cây cầu hiện có cho mục đích này hoặc xây dựng một cây cầu tạm thời là không chắc chắn. Ít nhất đã có một bộ phận của đội quân trợ chiến người Batavia bơi qua sông như một lực lượng riêng biệt.
Togodumnus qua đời ngay sau trận chiến trên sông Thames. Plautius đã dừng lại và báo tin cho Claudius tham gia truy đuổi đến cùng với ông ta. Theo Cassius Dio, Plautius đang cần sự giúp đỡ của hoàng đế để đánh bại người Briton, lúc này đang quyết tâm trả thù cho Togodumnus. Tuy nhiên, Claudius vốn không phải là người lính. Khải hoàn môn Claudius cho biết rằng ông đã tiếp nhận sự đầu hàng của mười một vị vua mà gặp bất kỳ tổn thất nào,[9] và Suetonius nói rằng Claudius đã tiếp nhận sự đầu hàng của người Briton mà không cần chiến đấu hoặc đổ máu [6] Có khả năng là người Catuvellauni đã hầu như là nản chí và điều này cho phép hoàng đế xuất hiện như là nhà chinh phục trong cuộc hành quân cuối cùng về Camulodunum. Mười một bộ lạc ở khu vực Đông Nam Britannia đã đầu hàng Claudius và người La Mã đã chuẩn bị để di chuyển xa hơn về phía tây và phía bắc. Người La Mã sau đó thiết lập thủ phủ mới của họ tại Camulodunum và Claudius quay trở về Roma để tôn vinh chiến thắng của mình. Caratacus đã trốn thoát và sẽ tiếp tục cuộc kháng chiến ở phía tây.
Từ năm 44 tới năm 60[sửa | sửa mã nguồn]
Vespasianus đã nắm quyền chỉ huy một đạo quân tiến về phía tây, trên đường tiến quân của mình, ông chinh phục các bộ lạc và đánh chiếm các oppidum ở bất cứ nơi nào ông đặt chân tới, và tiến xa ít nhất tới tận Exeter mà dường như nơi này sẽ trở thành một căn cứ ban đầu cho Legio II Augusta và có thể đã tới tận Bodmin.[10] Quân đoàn Chín đã được phái về phía bắc hướng tới Lincoln và trong vòng bốn năm kể từ khi bắt đầu cuộc xâm lược, có khả năng là một khu vực phía nam của tuyến đường từ Humber đến cửa sông Severn đã nằm dưới sự kiểm soát của người La Mã.
Vào cuối năm 47, thống đốc mới của Britannia, Ostorius Scapula, đã bắt đầu một chiến dịch chống lại các bộ lạc của xứ Wales ngày nay, và ở đồng bằng Cheshire. Người Silures ở phía đông nam xứ Wales đã gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng cho Ostorius và họ đã quyết liệt bảo vệ biên giới xứ Wales của mình. Bản thân Caratacus đã bị đánh bại trong trận Caer Caradoc và trốn sang bộ lạc chư hầu của La Mã là người Brigantes, vốn chiếm đóng khu vực Pennines. Tuy nhiên, nữ hoàng của họ, Cartimandua lại không thể hoặc không sẵn sàng để bảo vệ ông ta, và bà đã giao nộp ông ta cho những kẻ xâm lược nhằm đổi lại bằng sự đình chiến với những người La Mã. Ostorius qua đời và ông được thay thế bằng Aulus Gallus, người đã đưa biên giới xứ Wales xuống dưới sự kiểm soát của La Mã nhưng ông ta cũng không tiến xa hơn về phía bắc hoặc tây, có lẽ vì Claudius muốn tránh những gì mà ông coi là một cuộc chiến khó khăn và ít đem lại lợi ích trong địa hình miền núi của vùng cao Britannia. Khi Nero đã trở thành hoàng đế vào năm 54, ông ta dường như đã quyết định tiếp tục cuộc xâm lược và bổ nhiệm Quintus Veranius là thống đốc, một người vốn có kinh nghiệm đối phó với các bộ tộc vùng đồi ở Tiểu Á. Veranius và người kế nhiệm ông Gaius Suetonius Paulinus đã tiến hành một chiến dịch thành công ở xứ Wales, và nổi tiếng với việc phá hủy trung tâm của các druid tại Mona hoặc Anglesey vào năm 60 và được các sử gia sau này gọi là cuộc thảm sát Menai. Sự chiếm đóng hoàn toàn xứ Wales đã bị hoãn lại khi mà cuộc khởi nghĩa của Boudica nổ ra và buộc người La Mã phải quay trở về phía đông nam. Người Silures đã không hoàn toàn bị chinh phục cho đến khoảng năm 76 SCN khi chiến dịch kéo dài của Sextus Julius Frontinus nhằm chống lại họ bắt đầu có được những thành công.
Từ năm 60 tới năm 78[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi dập tắt thành công cuộc khởi nghĩa của Boudica, một số thống đốc La Mã mới đã tiếp tục cuộc chinh phục về phía viền phía bắc. Cartimandua đã buộc phải yêu cầu người La Mã trợ giúp cho mình sau khi chồng bà, Venutius, nổi loạn. Quintus Petillius Cerialis đã đưa quân đoàn của mình từ Lincoln tiến xa tới tận York và đánh bại Venutius gần Stanwick vào khoảng năm 70. Điều này dẫn đến việc người Brigantes đã La tinh hóa và bộ tộc Parisii dần đồng hóa hơn nữa vào trong đế quốc. Frontinus đã được phái đến Britannia thuộc La Mã trong năm 74 SCN để kế nhiệm Quintus Petillius Cerialis làm thống đốc của đảo này. Ông ta đã chinh phục người Silures và các bộ tộc thù địch khác của xứ Wales, thiết lập một căn cứ mới tại Caerleon cho Legio II Augusta và một mạng lưới các pháo đài nhỏ hơn cách xa khoảng 15–20 km cho các đơn vị quân trợ chiến của mình. Trong nhiệm kỳ của mình, ông có thể đã thiết lập pháo đài tại Pumsaint ở phía tây xứ Wales, chủ yếu là để khai thác các mỏ vàng tại Dolaucothi. Ông thôi giữ chức thống đốc vào năm 78 sau công nguyên, và sau đó được bổ nhiệm làm ủy viên về nước ở Rome. Thống đốc mới là Gnaeus Julius Agricola vốn nổi tiếng qua cuốn tiểu sử tán dương ông ta được viết bởi người con rể, Tacitus.
Agricola (tổng đốc từ năm 78 tới năm 84)[sửa | sửa mã nguồn]
Đến Britannia vào giữa mùa hè năm 78, Agricola nhận thấy rằng một số các bộ tộc bị đánh bại trước đó đã dần tái lập lại sự độc lập của họ. Đầu tiên, ông đối phó với người Ordovices ở miền bắc xứ Wales, họ trước đó đã tiêu diệt một ala kỵ binh trợ chiến của người La Mã vốn đóng quân trong lãnh thổ của họ. Nhờ vào hiểu biết về địa hình do ông từng phụng vụ trong quân ngũ ở Britannia trước đây, Agricola đã có thể tiến quân một cách nhanh chóng, đánh bại và hầu như tiêu diệt họ. Sau đó ông xâm lược Anglesey, buộc cư dân ở đây phải cầu hòa.[11] Năm sau, ông tiến đánh người Brigantes ở miền bắc nước Anh và người Selgovae dọc theo bờ biển phía nam của Scotland, sử dụng sức mạnh quân sự áp đảo để thiết lập lại sự kiểm soát của người La Mã [12]
Scotland trước thời Agricola[sửa | sửa mã nguồn]
Chi tiết về những năm đầu diễn ra sự chiếm đóng của La Mã ở miền Bắc nước Anh không rõ ràng nhưng nó bắt đầu không sớm hơn năm 71, vì Tacitus nói rằng trong năm đó Petillius Cerialis (thống đốc từ năm 71 tới năm 74) đã tiến hành một cuộc chiến tranh thắng lợi trước người Brigantes[13]. Tacitus đã ca ngợi cả Cerialis và người kế nhiệm ông Julius Frontinus (thống đốc từ năm 75 tới năm 78), nhưng lại không cung cấp thêm thông tin về các sự kiện tới trước năm 79 mà liên quan đến các vùng đất hoặc các dân tộc sống ở phía bắc của người Brigantes.
Đặc biệt, những bằng chứng khảo cổ học đã chỉ ra rằng người La Mã đã tiến hành chiến dịch và xây dựng doanh trại quân đội ở phía bắc dọc theo Gask Ridge. Trong quá trình mô tả các chiến dịch của Agricola, Tacitus không tuyên bố một cách rõ ràng rằng đây thực sự là một sự trở lại vùng đất trước đây bị Roma chiếm đóng, tại đây sự chiếm đóng của người La Mã hoặc đã bị các cư dân ở đây lật đổ, hoặc đã bị những người La Mã từ bỏ.
Agricola ở Caledonia[sửa | sửa mã nguồn]
Tacitus ghi lại rằng sau khi kết hợp sử dụng cả quân sự và ngoại giao để dẹp tan sự bất mãn giữa những người Briton đã bị chinh phục trước đó, Agricola đã cho xây dựng nhiều pháo đài trong lãnh thổ của họ vào năm 79. Trong năm 80, ông hành quân đến Vịnh Tay (một số nhà sử học cho rằng ông ta dừng lại dọc theo Vịnh Forth cùng năm đó) và không trở về phía nam cho đến tận năm 81, vào lúc đó ông đã tiến hành củng cố các vùng đất mới được ông chinh phục, và trong các vùng đất nổi loạn mà ông đã tái chinh phục.[14] Vào năm 82 ông đã đi thuyền tới Kintyre hoặc tới bờ biển Argyll, hoặc cả hai. Trong năm 83 và 84, ông tiến về phía bắc dọc theo phía đông của Scotland và bờ biển phía bắc bằng cả quân bộ và hải quân, ông đã tiến hành chiến dịch thắng lợi chống lại cư dân của nó, và giành được một chiến thắng quan trọng trước các dân tộc miền Bắc Britannia dưới sự chỉ huy của Calgacus trong trận Mons Graupius.[15]
Trước khi được triệu hồi vào năm 84, Agricola đã cho xây dựng một mạng lưới đường giao thông quân sự cùng các pháo đài để bảo đảm sự chiếm đóng của La Mã. Những pháo đài trước đó đã được tăng cường và những pháo đài mới được thiết lập ở phía đông bắc Scotland dọc theo ranh giới cao nguyên Scotland, củng cố quyền kiểm soát đối với những thung lũng hẹp mà cho phép tới và ra khỏi khu vực cao nguyên Scotland. Hệ thống đường giao thông quân sự và tiếp tế dọc theo đông nam Scotland và phía đông bắc nước Anh (ví dụ như đường Dere) cũng đã được tăng cường. Ở nơi xa nhất về phía nam của Caledonia, vùng đất của người Selgovae (xấp xỉ Dumfriesshire ngày nay và Stewartry của Kirkcudbright) cũng đã có rất nhiều pháo đài được thiết lập chắc chắn, không chỉ thiết lập sự kiểm soát hiệu quả ở đó mà nó cũng hoàn tất hệ thống thành lũy quân sự vây quanh khu vực nam trung tâm Scotland (hầu hết vùng cao nguyên phía nam, Teviotdale và miền tây Tweeddale).[16] Trái ngược những hành động của người La Mã nhằm chống lại người Selgovae, các vùng lãnh thổ của người Novantae, người Damnonii, và người Votadini đã không có pháo đài nào được thiết lập, và không có gì để chỉ ra rằng là người La Mã đã có chiến tranh với họ.
Từ năm 84 tới năm 96[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 84SCN, Agricola đã được hoàng đế Domitianus triệu hồi về Roma. Những người kế nhiệm ông đã không có tên trong bất cứ tài liệu nào còn sót lại, nhưng có vẻ như họ không thể hoặc không muốn tiếp tục cuộc chinh phục xa về phía bắc. Pháo đài tại Inchtuthil đã bị triệt phá trước khi nó được hoàn thành và các doanh trại khác của hệ thống Gask Rigde ở Perthshire, vốn được dựng lên nhằm củng cố sự hiện diện của người La Mã ở Scotland sau khi kết thúc trận Mons Graupius, đã bị từ bỏ trong khoảng một vài năm.
Thất bại trong việc chinh phục Caledonia[sửa | sửa mã nguồn]
Người La Mã sau đó đã rút quân về một phòng tuyến được thiết lập như là một trong những limes của đế quốc (tức là một phòng tuyến biên giới), đó là trường thành Hadrianus. Một nỗ lực đã được thực hiện nhằm để đưa phòng tuyến này tiến xa về phía bắc đến khu vực sông Clyde-sông Forth trong năm 142 khi mà trường thành Antoninus được xây dựng. Nhưng nó lại một lần nữa bị bỏ rơi sau hai thập kỷ. Người La Mã sau đó tiếp tục rút về đoạn trường thành Hadrian được xây dựng sớm và vững chắc hơn ở khu vực biên giới sông Tyne-Vịnh Solway, nơi này đã được xây dựng vào khoảng năm 122. Tuy vậy, quân đội La Mã lại tiếp tục thâm nhập sâu hơn về phía bắc Scotland ngày nay nhiều lần hơn. Thật vậy, đã có một mật độ lớn các doanh trại hành quân của người La Mã ở Scotland hơn bất cứ nơi nào khác ở châu Âu như là một kết quả của ít nhất bốn nỗ lực lớn nhằm chinh phục vùng đất này. Đáng chú ý nhất là vào năm 209 khi hoàng đế Septimius Severus, tuyên bố tiến hành chiến dịch chống lại liên minh của người Caledonia do sự khiêu khích từ sự hiếu chiến của bộ tộc Maeatae. Ông đã sử dụng ba quân đoàn của đạo quân đồn trú ở Britannia (được tăng cường bởi hai quân đoàn Parthica mới được thành lập gần đây), 9.000 vệ binh hoàng gia với sự hỗ trợ của kỵ binh, và một số lượng lớn quân trợ chiến với sự tiếp tế từ biển của hạm đội Britannia, hạm đội Rhine và hai đội tàu chuyển từ khu vực sông Danube tới cho mục đích này. Đến năm 210, chiến dịch của Severus đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, bất chấp chiến thuật du kích của người Caledonia và mức độ thương vong nặng nề rõ ràng của người La Mã.
Chiến dịch của Severus đã bị cắt ngắn sau khi ông mắc một căn bệnh thập tử nhất sinh. Ông quay về Eboracum và qua đời ở đó vào năm 211. Mặc dù con trai ông, Caracalla vẫn tiếp tục chiến dịch vào năm sau, ông ta đã sớm dàn xếp hòa bình. Người La Mã sau đó sẽ không bao giờ tiến hành chiến dịch tiến sâu vào Caledonia một lần nào nữa.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Britannia cổ đại
- Britannia thuộc La Mã
- Itius Portus
- Tổng đốc La Mã của Britannia
- Pugnaces Britanniae
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Dio Cassius, Roman History 49.38, 53.22, 53.25
- ^ Augustus, Res Gestae Divi Augusti 32. The name of the second king is defaced, but Tincomarus is the most likely reconstruction.
- ^ John Creighton (2000), Coins and power in Late Iron Age Britain, Cambridge University Press
- ^ Suetonius, Caligula 44-46; Dio Cassius, Roman History 59.25
- ^ Dio Cassius, Roman History 60.19-22
- ^ a ă Suetonius, Claudius 17
- ^ For example, John Manley, AD43: a Reassessment.
- ^ Strabo (Geography 4:5.2) names the Rhine as a commonly-used point of departure for crossings to Britain in the 1st century AD.
- ^ Arch of Claudius
- ^ Suetonius, Vespasian 4
- ^ Bản mẫu:Harvcolnb, Life of Agricola, Ch. 18
- ^ Bản mẫu:Harvcolnb, Life of Agricola, Ch. 20 - 21
- ^ Bản mẫu:Harvcolnb, Life of Agricola, Ch. 17
- ^ Bản mẫu:Harvcolnb, Life of Agricola, Ch. 19 - 23.
- ^ Bản mẫu:Harvcolnb, Life of Agricola, Ch. 24 - 38.
- ^ Bản mẫu:Harvcolnb, Britannia
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Frere, Sheppad Sunderland (1987), Britannia: A History of Roman Britain (ấn bản 3), London: Routledge & Kegan Paul, ISBN 0-7102-1215-1
- Tacitus, Cornelius (98), “The Life of Cnaeus Julius Agricola”, The Works of Tacitus (The Oxford Translation, Revised) II, London: Henry G. Bohn (xuất bản 1854), tr. 343–389 Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(trợ giúp)
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- The Great Invasion, Leonard Cottrell, Coward-McCann, New York, 1962, hardback. Was published in the UK in 1958.
- Tacitus, Histories, Annals and De vita et moribus Iulii Agricolae
- A.D. 43, John Manley, Tempus, 2002.
- Roman Britain, Peter Salway, Oxford, 1986
- Miles Russel - Ruling Britannia - History Today 8/2005 p5-6
- Francis Pryor. 2004. Britain BC. New York: HarperPerennial.
- Francis Pryor. 2004. Britain AD. New York: HarperCollins.
- George Shipway - Imperial Governor. 2002. London: Cassell Military Paperbacks.

markdown:
# Cuộc chinh phục Britannia của La Mã
**Cuộc chinh phục Britannia của La Mã** là một quá trình diễn ra dần dần, bắt đầu có kết quả vào năm 43 dưới thời hoàng đế [Claudius](/wiki/Claudius), và viên tướng của ông, [Aulus Plautius](/w/index.php?title=Aulus_Plautius&action=edit&redlink=1) đã trở thành vị thống đốc đầu tiên của [Britannia](/w/index.php?title=Britannia&action=edit&redlink=1). Đảo Anh đã thường xuyên là mục tiêu của các cuộc xâm lược, trên kế hoạch và thực tế, bởi các đạo quân của [Cộng hòa La Mã](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_La_M%C3%A3) và [đế quốc La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3). Cũng giống như với các khu vực khác ở phía rìa của đế quốc, Britannia đã có được các mối liên hệ ngoại giao và thương mại với những người La Mã trong suốt gần một thế kỷ kể từ lúc các cuộc viễn chinh của Julius Caesar diễn ra vào năm 55 và 54 trước Công nguyên.
Từ giữa năm 55 trước Công nguyên tới thập niên 40 sau công nguyên, hiện trạng triều cống, con tin, và các quốc gia chư hầu mà không có sự chiếm đóng quân sự trực tiếp, bắt đầu bằng cuộc xâm lược Britannia của Caesar, phần lớn vẫn còn nguyên vẹn.
[Augustus](/wiki/Augustus) đã chuẩn bị tiến hành các cuộc xâm lược vào năm 34 trước Công nguyên, năm 27 trước Công nguyên và 25 trước Công nguyên. Kế hoạch đầu tiên và thứ ba phải hoãn lại do các cuộc khởi nghĩa ở những nơi khác trong đế quốc, lần thứ hai là do người Briton dường như đã sẵn sàng để đạt được một thỏa thuận Theo tác phẩm [1] [Res Gestae](/w/index.php?title=Res_Gestae&action=edit&redlink=1)của Augustus, hai vị vua người Anh, [Dumnovellaunus](/w/index.php?title=Dumnovellaunus&action=edit&redlink=1)và [Tincomarus](/w/index.php?title=Tincomarus&action=edit&redlink=1), đã chạy trốn tới Roma dưới triều đại của ông [[2]](#cite_note-2)
Vào những năm 40 sau công nguyên, tình hình chính trị bên trong Britannia dường như trở nên sự náo động.
[Người Catuvellauni](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Catuvellauni&action=edit&redlink=1) đã thay chỗ [người Trinovantes](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Trinovantes&action=edit&redlink=1) để trở thành vương quốc hùng mạnh nhất ở phía đông nam Britannia, tiếp quản cố đô [Camulodunum](/w/index.php?title=Camulodunum&action=edit&redlink=1) ( [Colchester](/w/index.php?title=Colchester&action=edit&redlink=1)) của người Trinovantes, và đang dồn ép bộ tộc láng giềng của họ là [người Atrebates](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Atrebates&action=edit&redlink=1), vốn cai trị bởi con cháu của [Commius](/w/index.php?title=Commius&action=edit&redlink=1), đồng minh cũ của [Julius Caesar](/wiki/Julius_Caesar). [[3]](#cite_note-3) [Caligula](/wiki/Caligula) cũng đã lên kế hoạch tiến hành một chiến dịch chống lại người Anh vào năm 40, nhưng việc thực hiện nó lại kỳ lạ: theo [Suetonius](/wiki/Suetonius), ông ta đã sắp xếp quân đội của mình trong đội hình chiến đấu và phải quay mặt về phía eo biển Manche và ra lệnh cho họ để tấn công chỗ nước ứ đọng. Sau đó, ông ta cho quân lính đi thu thập vỏ sò, coi chúng như là "cướp bóc từ đại dương, nhờ có [Capitol](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93i_Capitol&action=edit&redlink=1) và [Cung điện](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93i_Palatine&action=edit&redlink=1)". Các nhà sử học hiện nay không chắc chắn liệu điều đó có nghĩa là một sự trừng phạt mỉa mai dành cho một cuộc nổi loạn của binh sĩ hoặc do sự loạn trí của Caligula. Chắc chắn nỗ lực xâm lược này đã tạo sự sẵn sàng cho quân đội và tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc xâm lược của Claudius có thể diễn ra vào 3 năm sau đó (ví dụ như một ngọn hải đăng được Caligula xây dựng tại [4] [Boulogne-sur-Mer](/wiki/Boulogne-sur-Mer), mô hình cho một cái khác được xây dựng ngay sau năm 43 tại [Dubris](/w/index.php?title=Dubris&action=edit&redlink=1)).
## Mục lục
[1 Sự chuẩn bị của Claudius](#S.E1.BB.B1_chu.E1.BA.A9n_b.E1.BB.8B_c.E1.BB.A7a_Claudius) [2 Vượt biển và đổ bộ](#V.C6.B0.E1.BB.A3t_bi.E1.BB.83n_v.C3.A0_.C4.91.E1.BB.95_b.E1.BB.99) [3 Những trận chiến trên sông](#Nh.E1.BB.AFng_tr.E1.BA.ADn_chi.E1.BA.BFn_tr.C3.AAn_s.C3.B4ng) [4 Từ năm 44 tới năm 60](#T.E1.BB.AB_n.C4.83m_44_t.E1.BB.9Bi_n.C4.83m_60) [5 Từ năm 60 tới năm 78](#T.E1.BB.AB_n.C4.83m_60_t.E1.BB.9Bi_n.C4.83m_78) [6 Agricola (tổng đốc từ năm 78 tới năm 84)](#Agricola_.28t.E1.BB.95ng_.C4.91.E1.BB.91c_t.E1.BB.AB_n.C4.83m_78_t.E1.BB.9Bi_n.C4.83m_84.29) [7 Từ năm 84 tới năm 96](#T.E1.BB.AB_n.C4.83m_84_t.E1.BB.9Bi_n.C4.83m_96) [8 Thất bại trong việc chinh phục Caledonia](#Th.E1.BA.A5t_b.E1.BA.A1i_trong_vi.E1.BB.87c_chinh_ph.E1.BB.A5c_Caledonia) [9 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [10 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [11 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [12 Đọc thêm](#.C4.90.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm)
## Sự chuẩn bị của Claudius[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=1)]
Vào năm 43 SCN, hoàng đế
[Claudius](/wiki/Claudius) đã cho xây dựng một đạo quân xâm lược, có thể bằng cách tập hợp lại quân đội của Caligula, nhằm để khôi phục ngai vàng cho [Verica](/w/index.php?title=Verica&action=edit&redlink=1), một vị vua lưu vong của [người Atrebates](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Atrebates&action=edit&redlink=1). [[5]](#cite_note-5) [Aulus Plautius](/w/index.php?title=Aulus_Plautius&action=edit&redlink=1), một vị nguyên lão ưu tú đã được giao trọng trách chỉ huy toàn bộ bốn quân đoàn, tổng cộng khoảng 20.000 người, cộng với số quân trợ chiến tương đương. Các quân đoàn tham chiến là:
Quân đoàn
*II Augusta* vào lúc này đang nằm dưới sự chỉ huy của vị hoàng đế tương lai, [Vespasianus](/wiki/Vespasianus). Ba vị tướng chỉ huy các quân đoàn khác được đề cập trong các ghi chép đó là: [Gnaeus Hosidius Geta](/w/index.php?title=Gnaeus_Hosidius_Geta&action=edit&redlink=1), có thể đã chỉ huy *IX Hispana*, và anh trai của Vespasianus, [Titus Flavius Sabinus II](/w/index.php?title=Titus_Flavius_%E2%80%8B%E2%80%8BSabinus_II&action=edit&redlink=1) được đề cập bởi [Dio Cassius](/wiki/Dio_Cassius) (Dio nói rằng Sabinus là cấp dưới của Vespasianus, nhưng vì Sabinus là anh trai và bước vào sự nghiệp chính trị trước Vespasianus nên ông ta khó có thể là một [quan bảo dân quân đội](/w/index.php?title=Quan_b%E1%BA%A3o_d%C3%A2n_qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1)). [Gnaeus Sentius Saturninus](/w/index.php?title=Gnaeus_Sentius_Saturninus&action=edit&redlink=1) được đề cập bởi [Eutropius](/w/index.php?title=Eutropius&action=edit&redlink=1)
## Vượt biển và đổ bộ[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=2)]
Đạo quân xâm lược chính dưới quyền
[Aulus Plautius](/w/index.php?title=Aulus_Plautius&action=edit&redlink=1) đã vượt biển theo ba đạo. Cảng xuất phát của cuộc xâm lược thường được coi là ở [Boulogne](/wiki/Boulogne), và nơi đổ bộ chính là tại [Rutupiae](/w/index.php?title=Rutupiae&action=edit&redlink=1) ( [Richborough](/w/index.php?title=Richborough&action=edit&redlink=1), trên bờ biển phía đông của [Kent](/wiki/Kent)). Không có nơi nào trong số các địa điểm này là chắc chắn. Dio không đề cập đến cảng xuất phát, và mặc dù [Suetonius](/wiki/Suetonius) nói rằng đạo quân thứ hai dưới quyền Claudius đã khởi hành từ Boulogne, thì cũng không nhất thiết rằng toàn bộ lực lượng xâm lược cũng đã như vậy. Richborough có một cảng tự nhiên lớn mà sẽ thích hợp cho điều này, cùng với đó những bằng chứng khảo cổ học cho thấy rằng đã có sự chiếm đóng của quân đội La Mã ở đó vào khoảng thời điểm thích hợp. Tuy nhiên, Dio nói rằng những người La Mã đã đi thuyền từ đông sang tây, và một cuộc hành trình từ Boulogne tới Richborough là từ nam đến bắc. Một số nhà sử học [6] cho rằng họ đã khởi hành từ Boulogne đến [[7]](#cite_note-7) [Solent](/w/index.php?title=Solent&action=edit&redlink=1), đổ bộ ở trong vùng lân cận của [Noviomagus](/w/index.php?title=Noviomagus&action=edit&redlink=1)( [Chichester](/w/index.php?title=Chichester&action=edit&redlink=1)) hoặc [Southampton](/wiki/Southampton), trong lãnh thổ trước kia được cai trị bởi Verica. Một giải thích khác có thể là khởi hành từ cửa sông Rhine tới Richborough, đó sẽ là từ đông sang tây. [[8]](#cite_note-8)
## Những trận chiến trên sông[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=3)]
Cuộc kháng chiến của người Briton được lãnh đạo bởi
[Togodumnus](/w/index.php?title=Togodumnus&action=edit&redlink=1) và [Caratacus](/w/index.php?title=Caratacus&action=edit&redlink=1), con trai của [Cunobelinus](/w/index.php?title=Cunobelinus&action=edit&redlink=1), vị vua của [người Catuvellauni](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Catuvellauni&action=edit&redlink=1). Một lực lượng lớn của người Briton đã chạm trán với những người La Mã tại một điểm băng qua sông được cho là gần [Rochester](/w/index.php?title=Rochester&action=edit&redlink=1) trên [sông Medway](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Medway&action=edit&redlink=1). Trận chiến đã xảy ra trong hai ngày. Hosidius Geta đã suýt nữa bị bắt sống, nhưng ông ta đã được cứu thoát và quay lại trận chiến một cách dứt khoát tới mức ông đã được ban cho một cuộc diễu binh chiến thắng( *). ornamenta triumphalia*
Người Briton đã bị đẩy lùi trở lại
[sông Thames](/wiki/S%C3%B4ng_Thames). Người La Mã đã truy đuổi họ qua bên kia sông và khiến cho họ mất người nhiều người trong các đầm lầy của [Essex](/wiki/Essex). Cho dù việc người La Mã đã sử dụng một cây cầu hiện có cho mục đích này hoặc xây dựng một cây cầu tạm thời là không chắc chắn. Ít nhất đã có một bộ phận của đội quân trợ chiến người Batavia bơi qua sông như một lực lượng riêng biệt.
Togodumnus qua đời ngay sau trận chiến trên sông Thames. Plautius đã dừng lại và báo tin cho Claudius tham gia truy đuổi đến cùng với ông ta. Theo Cassius Dio, Plautius đang cần sự giúp đỡ của hoàng đế để đánh bại người Briton, lúc này đang quyết tâm trả thù cho Togodumnus. Tuy nhiên, Claudius vốn không phải là người lính.
[Khải hoàn môn Claudius](/w/index.php?title=Kh%E1%BA%A3i_ho%C3%A0n_m%C3%B4n_Claudius&action=edit&redlink=1) cho biết rằng ông đã tiếp nhận sự đầu hàng của mười một vị vua mà gặp bất kỳ tổn thất nào, và [9] [Suetonius](/wiki/Suetonius)nói rằng Claudius đã tiếp nhận sự đầu hàng của người Briton mà không cần chiến đấu hoặc đổ máu Có khả năng là người Catuvellauni đã hầu như là nản chí và điều này cho phép hoàng đế xuất hiện như là nhà chinh phục trong cuộc hành quân cuối cùng về Camulodunum. Mười một bộ lạc ở khu vực Đông Nam Britannia đã đầu hàng Claudius và người La Mã đã chuẩn bị để di chuyển xa hơn về phía tây và phía bắc. Người La Mã sau đó thiết lập thủ phủ mới của họ tại [[6]](#cite_note-penelope.uchicago.edu-6) [Camulodunum](/w/index.php?title=Camulodunum&action=edit&redlink=1)và Claudius quay trở về Roma để tôn vinh chiến thắng của mình. Caratacus đã trốn thoát và sẽ tiếp tục cuộc kháng chiến ở phía tây.
## Từ năm 44 tới năm 60[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=4)] [Vespasianus](/wiki/Vespasianus) đã nắm quyền chỉ huy một đạo quân tiến về phía tây, trên đường tiến quân của mình, ông chinh phục các bộ lạc và đánh chiếm các [oppidum](/w/index.php?title=Oppidum&action=edit&redlink=1) ở bất cứ nơi nào ông đặt chân tới, và tiến xa ít nhất tới tận [Exeter](/w/index.php?title=Exeter&action=edit&redlink=1) mà dường như nơi này sẽ trở thành một căn cứ ban đầu cho [Legio II Augusta](/wiki/Legio_II_Augusta) và có thể đã tới tận [Bodmin](/w/index.php?title=Bodmin&action=edit&redlink=1). Quân đoàn Chín đã được phái về phía bắc hướng tới [10] [Lincoln](/wiki/Abraham_Lincoln)và trong vòng bốn năm kể từ khi bắt đầu cuộc xâm lược, có khả năng là một khu vực phía nam của tuyến đường từ [Humber](/w/index.php?title=Humber&action=edit&redlink=1)đến cửa [sông Severn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Severn&action=edit&redlink=1)đã nằm dưới sự kiểm soát của người La Mã.
Vào cuối năm 47, thống đốc mới của Britannia,
[Ostorius Scapula](/w/index.php?title=Ostorius_Scapula&action=edit&redlink=1), đã bắt đầu một chiến dịch chống lại các bộ lạc của xứ Wales ngày nay, và ở [đồng bằng Cheshire](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_Cheshire&action=edit&redlink=1). [Người Silures](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Silures&action=edit&redlink=1) ở phía đông nam xứ Wales đã gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng cho Ostorius và họ đã quyết liệt bảo vệ biên giới xứ Wales của mình. Bản thân [Caratacus](/w/index.php?title=Caratacus&action=edit&redlink=1) đã bị đánh bại trong [trận Caer Caradoc](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Caer_Caradoc&action=edit&redlink=1) và trốn sang bộ lạc chư hầu của La Mã là [người Brigantes](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Brigantes&action=edit&redlink=1), vốn chiếm đóng khu vực [Pennines](/w/index.php?title=Pennines&action=edit&redlink=1). Tuy nhiên, nữ hoàng của họ, [Cartimandua](/w/index.php?title=Cartimandua&action=edit&redlink=1) lại không thể hoặc không sẵn sàng để bảo vệ ông ta, và bà đã giao nộp ông ta cho những kẻ xâm lược nhằm đổi lại bằng sự đình chiến với những người La Mã. Ostorius qua đời và ông được thay thế bằng [Aulus Gallus](/w/index.php?title=Aulus_Gallus&action=edit&redlink=1), người đã đưa biên giới xứ Wales xuống dưới sự kiểm soát của La Mã nhưng ông ta cũng không tiến xa hơn về phía bắc hoặc tây, có lẽ vì [Claudius](/wiki/Claudius) muốn tránh những gì mà ông coi là một cuộc chiến khó khăn và ít đem lại lợi ích trong địa hình miền núi của vùng cao Britannia. Khi [Nero](/wiki/Nero) đã trở thành hoàng đế vào năm 54, ông ta dường như đã quyết định tiếp tục cuộc xâm lược và bổ nhiệm [Quintus Veranius](/w/index.php?title=Quintus_Veranius&action=edit&redlink=1) là thống đốc, một người vốn có kinh nghiệm đối phó với các bộ tộc vùng đồi ở Tiểu Á. Veranius và người kế nhiệm ông [Gaius Suetonius Paulinus](/w/index.php?title=Gaius_Suetonius_Paulinus&action=edit&redlink=1) đã tiến hành một chiến dịch thành công ở xứ Wales, và nổi tiếng với việc phá hủy trung tâm của các [druid](/w/index.php?title=Druid&action=edit&redlink=1) tại [Mona](/w/index.php?title=Mona&action=edit&redlink=1) hoặc [Anglesey](/wiki/Anglesey) vào năm 60 và được các sử gia sau này gọi là [cuộc thảm sát Menai](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_th%E1%BA%A3m_s%C3%A1t_Menai&action=edit&redlink=1). Sự chiếm đóng hoàn toàn xứ Wales đã bị hoãn lại khi mà cuộc khởi nghĩa của [Boudica](/wiki/Boudica) nổ ra và buộc người La Mã phải quay trở về phía đông nam. Người Silures đã không hoàn toàn bị chinh phục cho đến khoảng năm 76 SCN khi chiến dịch kéo dài của [Sextus Julius Frontinus](/w/index.php?title=Sextus_Julius_Frontinus&action=edit&redlink=1) nhằm chống lại họ bắt đầu có được những thành công.
## Từ năm 60 tới năm 78[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=5)]
Sau khi dập tắt thành công cuộc khởi nghĩa của Boudica, một số thống đốc La Mã mới đã tiếp tục cuộc chinh phục về phía viền phía bắc. Cartimandua đã buộc phải yêu cầu người La Mã trợ giúp cho mình sau khi chồng bà,
[Venutius](/w/index.php?title=Venutius&action=edit&redlink=1), nổi loạn. [Quintus Petillius Cerialis](/w/index.php?title=Quintus_Petillius_Cerialis&action=edit&redlink=1) đã đưa quân đoàn của mình từ [Lincoln](/wiki/Abraham_Lincoln) tiến xa tới tận [York](/wiki/York) và đánh bại Venutius gần [Stanwick](/w/index.php?title=Stanwick&action=edit&redlink=1) vào khoảng năm 70. Điều này dẫn đến việc người Brigantes đã La tinh hóa và bộ tộc [Parisii](/wiki/Parisii) dần đồng hóa hơn nữa vào trong đế quốc. [Frontinus](/w/index.php?title=Frontinus&action=edit&redlink=1) đã được phái đến [Britannia thuộc La Mã](/wiki/Britannia_thu%E1%BB%99c_La_M%C3%A3) trong năm 74 SCN để kế nhiệm Quintus Petillius Cerialis làm thống đốc của đảo này. Ông ta đã chinh phục người Silures và các bộ tộc thù địch khác của xứ Wales, thiết lập một căn cứ mới tại [Caerleon](/w/index.php?title=Caerleon&action=edit&redlink=1) cho [Legio II Augusta](/wiki/Legio_II_Augusta) và một mạng lưới các pháo đài nhỏ hơn cách xa khoảng 15–20 km cho các đơn vị quân trợ chiến của mình. Trong nhiệm kỳ của mình, ông có thể đã thiết lập pháo đài tại [Pumsaint](/w/index.php?title=Pumsaint&action=edit&redlink=1) ở phía tây xứ Wales, chủ yếu là để khai thác các mỏ vàng tại [Dolaucothi](/w/index.php?title=Dolaucothi&action=edit&redlink=1). Ông thôi giữ chức thống đốc vào năm 78 sau công nguyên, và sau đó được bổ nhiệm làm ủy viên về nước ở Rome. Thống đốc mới là [Gnaeus Julius Agricola](/w/index.php?title=Gnaeus_Julius_Agricola&action=edit&redlink=1) vốn nổi tiếng qua cuốn tiểu sử tán dương ông ta được viết bởi người con rể, [Tacitus](/wiki/Tacitus).
## Agricola (tổng đốc từ năm 78 tới năm 84)[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=6)]
Đến Britannia vào giữa mùa hè năm 78, Agricola nhận thấy rằng một số các bộ tộc bị đánh bại trước đó đã dần tái lập lại sự độc lập của họ. Đầu tiên, ông đối phó với
[người Ordovices](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ordovices&action=edit&redlink=1) ở miền bắc xứ Wales, họ trước đó đã tiêu diệt một [ala](/w/index.php?title=Ala&action=edit&redlink=1) kỵ binh trợ chiến của người La Mã vốn đóng quân trong lãnh thổ của họ. Nhờ vào hiểu biết về địa hình do ông từng phụng vụ trong quân ngũ ở Britannia trước đây, Agricola đã có thể tiến quân một cách nhanh chóng, đánh bại và hầu như tiêu diệt họ. Sau đó ông xâm lược [Anglesey](/wiki/Anglesey), buộc cư dân ở đây phải cầu hòa. Năm sau, ông tiến đánh [11] [người Brigantes](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Brigantes&action=edit&redlink=1)ở [miền bắc nước Anh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Anh)và [người Selgovae](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Selgovae&action=edit&redlink=1)dọc theo bờ biển phía nam của [Scotland](/wiki/Scotland), sử dụng sức mạnh quân sự áp đảo để thiết lập lại sự kiểm soát của người La Mã [[12]](#cite_note-12)
### Scotland trước thời Agricola[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=7)]
Chi tiết về những năm đầu diễn ra sự chiếm đóng của La Mã ở miền Bắc nước Anh không rõ ràng nhưng nó bắt đầu không sớm hơn năm 71, vì Tacitus nói rằng trong năm đó Petillius Cerialis (thống đốc từ năm 71 tới năm 74) đã tiến hành một cuộc chiến tranh thắng lợi trước người Brigantes
. [13] [Tacitus](/wiki/Tacitus)đã ca ngợi cả Cerialis và người kế nhiệm ông [Julius Frontinus](/w/index.php?title=Julius_Frontinus&action=edit&redlink=1)(thống đốc từ năm 75 tới năm 78), nhưng lại không cung cấp thêm thông tin về các sự kiện tới trước năm 79 mà liên quan đến các vùng đất hoặc các dân tộc sống ở phía bắc của người Brigantes.
Đặc biệt, những bằng chứng khảo cổ học đã chỉ ra rằng người La Mã đã tiến hành chiến dịch và xây dựng doanh trại quân đội ở phía bắc dọc theo
[Gask Ridge](/w/index.php?title=Gask_Ridge&action=edit&redlink=1). Trong quá trình mô tả các chiến dịch của Agricola, Tacitus không tuyên bố một cách rõ ràng rằng đây thực sự là một sự trở lại vùng đất trước đây bị Roma chiếm đóng, tại đây sự chiếm đóng của người La Mã hoặc đã bị các cư dân ở đây lật đổ, hoặc đã bị những người La Mã từ bỏ.
### Agricola ở Caledonia[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=8)]
Tacitus ghi lại rằng sau khi kết hợp sử dụng cả quân sự và ngoại giao để dẹp tan sự bất mãn giữa những người Briton đã bị chinh phục trước đó, Agricola đã cho xây dựng nhiều pháo đài trong lãnh thổ của họ vào năm 79. Trong năm 80, ông hành quân đến
[Vịnh Tay](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Tay&action=edit&redlink=1) (một số nhà sử học cho rằng ông ta dừng lại dọc theo [Vịnh Forth](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Forth&action=edit&redlink=1) cùng năm đó) và không trở về phía nam cho đến tận năm 81, vào lúc đó ông đã tiến hành củng cố các vùng đất mới được ông chinh phục, và trong các vùng đất nổi loạn mà ông đã tái chinh phục. Vào năm 82 ông đã đi thuyền tới [14] [Kintyre](/w/index.php?title=Kintyre&action=edit&redlink=1)hoặc tới bờ biển [Argyll](/w/index.php?title=Argyll&action=edit&redlink=1), hoặc cả hai. Trong năm 83 và 84, ông tiến về phía bắc dọc theo phía đông của Scotland và bờ biển phía bắc bằng cả quân bộ và hải quân, ông đã tiến hành chiến dịch thắng lợi chống lại cư dân của nó, và giành được một chiến thắng quan trọng trước các dân tộc miền Bắc Britannia dưới sự chỉ huy của [Calgacus](/w/index.php?title=Calgacus&action=edit&redlink=1)trong [trận Mons Graupius](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Mons_Graupius&action=edit&redlink=1). [[15]](#cite_note-15)
Trước khi được triệu hồi vào năm 84, Agricola đã cho xây dựng một mạng lưới đường giao thông quân sự cùng các pháo đài để bảo đảm sự chiếm đóng của La Mã. Những pháo đài trước đó đã được tăng cường và những pháo đài mới được thiết lập ở phía đông bắc Scotland dọc theo ranh giới
[cao nguyên Scotland](/w/index.php?title=Cao_nguy%C3%AAn_Scotland&action=edit&redlink=1), củng cố quyền kiểm soát đối với những thung lũng hẹp mà cho phép tới và ra khỏi khu vực [cao nguyên Scotland](/w/index.php?title=Cao_nguy%C3%AAn_Scotland&action=edit&redlink=1). Hệ thống đường giao thông quân sự và tiếp tế dọc theo đông nam Scotland và phía đông bắc nước Anh (ví dụ như [đường Dere](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Dere&action=edit&redlink=1)) cũng đã được tăng cường. Ở nơi xa nhất về phía nam của Caledonia, vùng đất của [người Selgovae](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Selgovae&action=edit&redlink=1) (xấp xỉ [Dumfriesshire](/w/index.php?title=Dumfriesshire&action=edit&redlink=1) ngày nay và [Stewartry của Kirkcudbright](/w/index.php?title=Stewartry_c%E1%BB%A7a_Kirkcudbright&action=edit&redlink=1)) cũng đã có rất nhiều pháo đài được thiết lập chắc chắn, không chỉ thiết lập sự kiểm soát hiệu quả ở đó mà nó cũng hoàn tất hệ thống thành lũy quân sự vây quanh khu vực nam trung tâm Scotland (hầu hết vùng [cao nguyên phía nam](/w/index.php?title=Cao_nguy%C3%AAn_ph%C3%ADa_nam&action=edit&redlink=1), [Teviotdale](/w/index.php?title=Teviotdale&action=edit&redlink=1) và miền tây [Tweeddale](/w/index.php?title=Tweeddale&action=edit&redlink=1)). Trái ngược những hành động của người La Mã nhằm chống lại người Selgovae, các vùng lãnh thổ của [16] [người Novantae](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Novantae&action=edit&redlink=1), [người Damnonii](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Damnonii&action=edit&redlink=1), và [người Votadini](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Votadini&action=edit&redlink=1)đã không có pháo đài nào được thiết lập, và không có gì để chỉ ra rằng là người La Mã đã có chiến tranh với họ.
## Từ năm 84 tới năm 96[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=9)]
Năm 84SCN, Agricola đã được hoàng đế Domitianus triệu hồi về Roma. Những người kế nhiệm ông đã không có tên trong bất cứ tài liệu nào còn sót lại, nhưng có vẻ như họ không thể hoặc không muốn tiếp tục cuộc chinh phục xa về phía bắc. Pháo đài tại
[Inchtuthil](/w/index.php?title=Inchtuthil&action=edit&redlink=1) đã bị triệt phá trước khi nó được hoàn thành và các doanh trại khác của hệ thống [Gask Rigde](/w/index.php?title=Gask_Rigde&action=edit&redlink=1) ở [Perthshire](/w/index.php?title=Perthshire&action=edit&redlink=1), vốn được dựng lên nhằm củng cố sự hiện diện của người La Mã ở Scotland sau khi kết thúc [trận Mons Graupius](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Mons_Graupius&action=edit&redlink=1), đã bị từ bỏ trong khoảng một vài năm.
## Thất bại trong việc chinh phục Caledonia[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=10)]
Người La Mã sau đó đã rút quân về một phòng tuyến được thiết lập như là một trong những
[limes](/w/index.php?title=Limes&action=edit&redlink=1) của đế quốc (tức là một phòng tuyến biên giới), đó là [trường thành Hadrianus](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%C3%A0nh_Hadrianus&action=edit&redlink=1). Một nỗ lực đã được thực hiện nhằm để đưa phòng tuyến này tiến xa về phía bắc đến khu vực [sông Clyde](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Clyde&action=edit&redlink=1)- [sông Forth](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Forth&action=edit&redlink=1) trong năm 142 khi mà [trường thành Antoninus](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%C3%A0nh_Antoninus&action=edit&redlink=1) được xây dựng. Nhưng nó lại một lần nữa bị bỏ rơi sau hai thập kỷ. Người La Mã sau đó tiếp tục rút về đoạn trường thành Hadrian được xây dựng sớm và vững chắc hơn ở khu vực biên giới [sông Tyne](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Tyne&action=edit&redlink=1)- [Vịnh Solway](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Solway&action=edit&redlink=1), nơi này đã được xây dựng vào khoảng năm 122. Tuy vậy, quân đội La Mã lại tiếp tục thâm nhập sâu hơn về phía bắc Scotland ngày nay nhiều lần hơn. Thật vậy, đã có một mật độ lớn các doanh trại hành quân của người La Mã ở Scotland hơn bất cứ nơi nào khác ở châu Âu như là một kết quả của ít nhất bốn nỗ lực lớn nhằm chinh phục vùng đất này. Đáng chú ý nhất là vào năm 209 khi hoàng đế [Septimius Severus](/wiki/Septimius_Severus), tuyên bố tiến hành chiến dịch chống lại [liên minh của người Caledonia](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_c%E1%BB%A7a_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Caledonia&action=edit&redlink=1) do sự khiêu khích từ sự hiếu chiến của bộ tộc [Maeatae](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Maeatae&action=edit&redlink=1). Ông đã sử dụng ba quân đoàn của đạo quân đồn trú ở Britannia (được tăng cường bởi hai quân đoàn Parthica mới được thành lập gần đây), 9.000 vệ binh hoàng gia với sự hỗ trợ của kỵ binh, và một số lượng lớn quân trợ chiến với sự tiếp tế từ biển của hạm đội Britannia, hạm đội Rhine và hai đội tàu chuyển từ khu vực sông Danube tới cho mục đích này. Đến năm 210, chiến dịch của Severus đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, bất chấp chiến thuật du kích của người Caledonia và mức độ thương vong nặng nề rõ ràng của người La Mã.
Chiến dịch của Severus đã bị cắt ngắn sau khi ông mắc một căn bệnh thập tử nhất sinh. Ông quay về
[Eboracum](/w/index.php?title=Eboracum&action=edit&redlink=1) và qua đời ở đó vào năm 211. Mặc dù con trai ông, [Caracalla](/wiki/Caracalla) vẫn tiếp tục chiến dịch vào năm sau, ông ta đã sớm dàn xếp hòa bình. Người La Mã sau đó sẽ không bao giờ tiến hành chiến dịch tiến sâu vào Caledonia một lần nào nữa.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=11)] [Britannia cổ đại](/w/index.php?title=Britannia_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) [Britannia thuộc La Mã](/wiki/Britannia_thu%E1%BB%99c_La_M%C3%A3) [Itius Portus](/w/index.php?title=Itius_Portus&action=edit&redlink=1) [Tổng đốc La Mã của Britannia](/wiki/T%E1%BB%95ng_%C4%91%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Britannia) [Pugnaces Britanniae](/w/index.php?title=Pugnaces_Britanniae&action=edit&redlink=1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=12)] [^](#cite_ref-1) [Dio Cassius](/wiki/Dio_Cassius), *Roman History* [49.38](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/49*.html#38), [53.22](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/53*.html#22), [53.25](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/53*.html#25) [^](#cite_ref-2) [Augustus](/wiki/Augustus), [Res Gestae Divi Augusti](/wiki/Res_Gestae_Divi_Augusti) [32](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Augustus/Res_Gestae/6*.html#32). The name of the second king is defaced, but Tincomarus is the most likely reconstruction. **John Creighton (2000),** [^](#cite_ref-3) *Coins and power in Late Iron Age Britain*, Cambridge University Press [^](#cite_ref-4) [Suetonius](/wiki/Suetonius), *Caligula* [44-46](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Caligula*.html#44); Dio Cassius, *Roman History* [59.25](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/59*.html#25) **Dio Cassius,** [^](#cite_ref-5) *Roman History* [60.19-22](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/60*.html#19)
- ^
**a** [Suetonius,](#cite_ref-penelope.uchicago.edu_6-1) **ă** *Claudius* [17](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Claudius*.html#17) **For example, John Manley,** [^](#cite_ref-7) *AD43: a Reassessment*. **Strabo (** [^](#cite_ref-8) *Geography* [4:5.2](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/4E*.html#5.2)) names the Rhine as a commonly-used point of departure for crossings to Britain in the 1st century AD. [^](#cite_ref-9) [Arch of Claudius](https://en.wikisource.org/wiki/Arch_of_Claudius) **Suetonius,** [^](#cite_ref-10) *Vespasian* [4](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Vespasian*.html#4) [^](#cite_ref-11) [Bản mẫu:Harvcolnb](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Harvcolnb&action=edit&redlink=1), *Life of Agricola*, Ch. 18 [^](#cite_ref-12) [Bản mẫu:Harvcolnb](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Harvcolnb&action=edit&redlink=1), *Life of Agricola*, Ch. 20 - 21 [^](#cite_ref-13) [Bản mẫu:Harvcolnb](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Harvcolnb&action=edit&redlink=1), *Life of Agricola*, Ch. 17 [^](#cite_ref-14) [Bản mẫu:Harvcolnb](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Harvcolnb&action=edit&redlink=1), *Life of Agricola*, Ch. 19 - 23. [^](#cite_ref-15) [Bản mẫu:Harvcolnb](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Harvcolnb&action=edit&redlink=1), *Life of Agricola*, Ch. 24 - 38. [^](#cite_ref-16) [Bản mẫu:Harvcolnb](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Harvcolnb&action=edit&redlink=1), *Britannia*
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=13)] [Frere, Sheppad Sunderland](/w/index.php?title=Sheppard_Frere&action=edit&redlink=1)(1987), *Britannia: A History of Roman Britain*(ấn bản 3), London: Routledge & Kegan Paul, [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7102-1215-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7102-1215-1) [Tacitus, Cornelius](/wiki/Tacitus)(98), [“The Life of Cnaeus Julius Agricola”](http://books.google.com/books?id=GMRJ5aWahRUC&pg=PA343), *The Works of Tacitus (The Oxford Translation, Revised)* **II**, London: Henry G. Bohn (xuất bản 1854), tr. 343–389 Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BB%A5c_Britannia_c%E1%BB%A7a_La_M%C3%A3&action=edit§ion=14)]
- The Great Invasion, Leonard Cottrell, Coward-McCann, New York, 1962, hardback. Was published in the UK in 1958.
[Tacitus](/wiki/Tacitus), *,* [Histories](/w/index.php?title=Histories_(Tacitus)&action=edit&redlink=1) *and* [Annals](/w/index.php?title=Annals_(Tacitus)&action=edit&redlink=1) [De vita et moribus Iulii Agricolae](/w/index.php?title=Agricola_(book)&action=edit&redlink=1) *A.D. 43*, [John Manley](/w/index.php?title=John_Manley_(archaeologist)&action=edit&redlink=1), Tempus, 2002. *Roman Britain*, Peter Salway, Oxford, 1986
- Miles Russel - Ruling Britannia -
[History Today](/w/index.php?title=History_Today&action=edit&redlink=1)8/2005 p5-6 [Francis Pryor](/w/index.php?title=Francis_Pryor&action=edit&redlink=1). 2004. *Britain BC*. New York: HarperPerennial.
- Francis Pryor. 2004.
*Britain AD*. New York: HarperCollins.
- George Shipway - Imperial Governor. 2002. London: Cassell Military Paperbacks.

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1065 miss, cp1068 miss

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Lion (lớp thiết giáp hạm)
Lớp Lion là một lớp bốn chiếc thiết giáp hạm được thiết kế cho Hải quân Hoàng gia Anh Quốc, nhưng chỉ có hai chiếc được đặt lườn ngay trước khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra, và không bao giờ được hoàn tất. Chúng là những thiết kế được cải tiến dựa trên lớp King George V và dự định để thay thế cho lớp Revenge thời Đệ Nhất thế chiến. Lớp Revenge đã được chế tạo trong tinh thần tiết kiệm, nên chỉ đạt tốc độ tối đa 39 km/h (21 knot), và khó có thể nâng cấp.
Thiết kế mở rộng[sửa | sửa mã nguồn]
Sự chọn lựa cỡ pháo 355 mm (14 inch) và sự phối hợp các tháp pháo nòng đôi với tháp pháo bốn nòng cho dàn pháo chính của lớp King George V là do phải tuân thủ theo những điều khoản của Hiệp ước Hải quân London thứ hai, vốn giới hạn trọng lượng rẽ nước của thiết giáp hạm ở mức 35.000 tấn và cỡ nòng 355 mm (14 inch) cho dàn pháo chính. Lớp Lion được phép vận dụng một "điều khoản leo thang" của hiệp ước, cho phép tải trọng 45.000 tấn và cỡ pháo 406 mm (16 inch). Chúng sẽ có trọng lượng rẽ nước tiêu chuẩn trong khoảng 40.500[2] đến 42.500 tấn[1] và sẽ mang chín khẩu pháo 406 mm (16 inch) trên ba tháp pháo ba nòng, giống như trên lớp Nelson vào năm 1925, cho dù cả súng lẫn tháp pháo đều là những thiết kế hoàn toàn mới.
Kiểu dáng của những chiếc thuộc lớp Lion sẽ gần giống với những chiếc King George V, nhưng với một mũi tàu dạng "transom" để cải thiện hiệu quả đi biển. Dàn hỏa lực hạng hai cũng tương tự như lớp King George V, với mười sáu khẩu pháo 133 mm (5,25 inch) bố trí trên tám tháp súng nòng đôi, sắp xếp thành cặp bắn thượng tầng ở mỗi bên mạn tàu trước và sau chéo qua máy phóng máy bay. Lớp Lion sẽ là những chiếc tương đương với lớp Iowa của Hải quân Hoa Kỳ, cả hai đều không còn bị ràng buộc bởi những hạn chế của những hiệp ước hải quân trước đó (trong khi những chiếc King George V trong khuôn khổ hiệp ước tương ứng với lớp North Carolina).
Chế tạo[sửa | sửa mã nguồn]
Bốn chiếc thiết giáp hạm đã được lên kế hoạch. Hai chiếc đầu tiên, Lion và Temeraire, được đặt lườn vào giữa năm 1939. Tuy nhiên, sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai nổ ra cuối năm đó, công việc chế tạo chúng trước tiên bị tạm ngừng do việc suy đoán là những chiếc Lion khó có thể hoàn thành trước khi chiến tranh kết thúc, và do đó chúng là những sự đầu tư đầy nghi vấn. Sau một số cân nhắc, việc chế tạo hai con tàu bị hủy bỏ vào tháng 10 năm 1940 nhằm cho phép nền công nghiệp đóng tàu có thể tập trung vào những tàu chiến quan trọng hơn như là tàu hộ tống. Hai lườn tàu đã hoàn tất một phần được cho tháo dỡ trong những năm 1942–1943.
Những suy nghĩ nghiêm túc được đặt ra ngay sau khi chiến tranh kết thúc để tái tục việc chế tạo ít nhất một chiếc Lion theo một thiết kế mới. Tuy nhiên các đề nghị này đều không khả thi do tình hình tài chính khó khăn của Anh sau chiến tranh, cũng như sự nhận thức rằng để có sự bảo vệ đủ chống đỡ các cuộc không kích, lượng vỏ giáp sàn tàu mà nó mang theo sẽ phải rất nặng.
Cuối cùng chỉ có hai chiếc thiết giáp hạm được hoàn tất sau khi Thế Chiến II kết thúc: chiếc Vanguard của Anh và Jean Bart của Pháp. Việc chế tạo Jean Bart đã bị ngắt quãng do việc Pháp thua trận vào năm 1940, trong khi HMS Vanguard được thiết kế trong những năm chiến tranh nhằm tận dụng bốn tháp pháo dư thừa, vốn được tháo dỡ từ hai chiếc tàu tuần dương lớn nhẹ Glorious khi cải biến chúng thành những tàu sân bay trong những năm 1920.
Những chiếc trong lớp[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă British and Empire Warships of the Second World War, H. T. Lenton, Greenhill Books, ISBN 1-85367-277-7
- ^ Conway's All the World's Fighting Ships, 1922-1946, Naval Institute Press, ISBN 0-87021-913-8
- D.K. Brown, Nelson to Vanguard, 2000, Chatham Publishing

markdown:
# Lion (lớp thiết giáp hạm)
[Lion (lớp tàu chiến-tuần dương)](/wiki/Lion_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn-tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)).
|Khái quát về lớp tàu|
|Tên gọi:||Lớp thiết giáp hạm
|Lion
|Xưởng đóng tàu:||
| ![ Naval Ensign of the United Kingdom.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Naval_Ensign_of_the_United_Kingdom.svg/50px-Naval_Ensign_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Naval Ensign of the United Kingdom.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Naval_Ensign_of_the_United_Kingdom.svg/50px-Naval_Ensign_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[Hải quân Hoàng gia Anh](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh) *King George V* *Vanguard* [Thiết giáp hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m) [Trọng tải choán nước](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Dng_t%E1%BA%A3i_cho%C3%A1n_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1):
46.500 tấn (đầy tải)
[[1]](#cite_note-lenton-1) [Độ dài](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_d%C3%A0i_t%E1%BB%95ng_c%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1): [Sườn ngang](/w/index.php?title=S%C6%B0%E1%BB%9Dn_ngang_(t%C3%A0u)&action=edit&redlink=1): [Mớn nước](/w/index.php?title=M%E1%BB%9Bn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1): [Parsons](/w/index.php?title=Parsons&action=edit&redlink=1)
8 × nồi hơi Admiralty
4 × trục
công suất 130.000 mã lực (96,9 MW)
52 km/h (28 knot) (đầy tải)
[BL 406 mm (16 inch) Mark II L/45](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_BL_406_mm_(16_inch)/45&action=edit&redlink=1)trên các tháp ba nòng Mk.II
8 ×
[QF 133 mm (5,25 inch) Mark I L/50](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_QF_133_mm_(5,25_inch)_Mark_I&action=edit&redlink=1)nòng đôi
48 × pháo phòng không
[QF 2 pdr Mk.VIII L/39 (40 mm)](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_QF_2_pounder&action=edit&redlink=1)trên các bệ tám nòng
vách ngăn: 101-330 mm (4-13 inch)
sàn tàu: tối đa 152 mm (6 inch)
bệ tháp pháo: 305-381 mm (12-15 inch)
tháp pháo: 152-381 mm (6-15 inch)
tháp chỉ huy: 51-115 mm (2-4,5 inch)
[Supermarine Walrus](/wiki/Supermarine_Walrus) [máy phóng](/w/index.php?title=M%C3%A1y_ph%C3%B3ng_m%C3%A1y_bay&action=edit&redlink=1) **Lớp Lion** là một lớp bốn chiếc [thiết giáp hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)được thiết kế cho [Hải quân Hoàng gia](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh) [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), nhưng chỉ có hai chiếc được đặt lườn ngay trước khi [Chiến tranh Thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)nổ ra, và không bao giờ được hoàn tất. Chúng là những thiết kế được cải tiến dựa trên [lớp](/wiki/King_George_V_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)_(1939))và dự định để thay thế cho *King George V* [lớp](/wiki/Revenge_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m))thời *Revenge* [Đệ Nhất thế chiến](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t). Lớp *Revenge*đã được chế tạo trong tinh thần tiết kiệm, nên chỉ đạt tốc độ tối đa 39 km/h (21 knot), và khó có thể nâng cấp.
## Thiết kế mở rộng[
[sửa](/w/index.php?title=Lion_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lion_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit§ion=1)]
Sự chọn lựa cỡ pháo 355 mm (14 inch) và sự phối hợp các tháp pháo nòng đôi với tháp pháo bốn nòng cho dàn pháo chính của lớp
*King George V* là do phải tuân thủ theo những điều khoản của [Hiệp ước Hải quân London thứ hai](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_London_th%E1%BB%A9_hai&action=edit&redlink=1), vốn giới hạn trọng lượng rẽ nước của thiết giáp hạm ở mức 35.000 tấn và cỡ nòng 355 mm (14 inch) cho dàn pháo chính. Lớp *Lion* được phép vận dụng một "điều khoản leo thang" của hiệp ước, cho phép tải trọng 45.000 tấn và cỡ pháo 406 mm (16 inch). Chúng sẽ có trọng lượng rẽ nước tiêu chuẩn trong khoảng 40.500 đến 42.500 tấn [2] và sẽ mang chín khẩu pháo 406 mm (16 inch) trên ba tháp pháo ba nòng, giống như trên [[1]](#cite_note-lenton-1) [lớp](/wiki/Nelson_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m))vào năm *Nelson* [1925](/wiki/1925), cho dù cả súng lẫn tháp pháo đều là những thiết kế hoàn toàn mới.
Kiểu dáng của những chiếc thuộc lớp
*Lion* sẽ gần giống với những chiếc *King George V*, nhưng với một mũi tàu dạng "transom" để cải thiện hiệu quả đi biển. Dàn hỏa lực hạng hai cũng tương tự như lớp *King George V*, với mười sáu khẩu pháo 133 mm (5,25 inch) bố trí trên tám tháp súng nòng đôi, sắp xếp thành cặp bắn thượng tầng ở mỗi bên mạn tàu trước và sau chéo qua máy phóng máy bay. Lớp *Lion* sẽ là những chiếc tương đương với [lớp Iowa](/w/index.php?title=Iowa_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) của [Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3), cả hai đều không còn bị ràng buộc bởi những hạn chế của những hiệp ước hải quân trước đó (trong khi những chiếc *King George V*trong khuôn khổ hiệp ước tương ứng với [lớp](/wiki/North_Carolina_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m))). *North Carolina*
## Chế tạo[
[sửa](/w/index.php?title=Lion_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lion_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit§ion=2)]
Bốn chiếc thiết giáp hạm đã được lên kế hoạch. Hai chiếc đầu tiên,
*Lion* và *Temeraire*, được đặt lườn vào giữa năm [1939](/wiki/1939). Tuy nhiên, sau khi [Chiến tranh Thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) nổ ra cuối năm đó, công việc chế tạo chúng trước tiên bị tạm ngừng do việc suy đoán là những chiếc *Lion* khó có thể hoàn thành trước khi chiến tranh kết thúc, và do đó chúng là những sự đầu tư đầy nghi vấn. Sau một số cân nhắc, việc chế tạo hai con tàu bị hủy bỏ vào [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di) năm [1940](/wiki/1940) nhằm cho phép nền công nghiệp đóng tàu có thể tập trung vào những tàu chiến quan trọng hơn như là tàu hộ tống. Hai lườn tàu đã hoàn tất một phần được cho tháo dỡ trong những năm [1942](/wiki/1942)– [1943](/wiki/1943).
Những suy nghĩ nghiêm túc được đặt ra ngay sau khi chiến tranh kết thúc để tái tục việc chế tạo ít nhất một chiếc
*Lion* theo một thiết kế mới. Tuy nhiên các đề nghị này đều không khả thi do tình hình tài chính khó khăn của Anh sau chiến tranh, cũng như sự nhận thức rằng để có sự bảo vệ đủ chống đỡ các cuộc không kích, lượng vỏ giáp sàn tàu mà nó mang theo sẽ phải rất nặng.
Cuối cùng chỉ có hai chiếc thiết giáp hạm được hoàn tất sau khi Thế Chiến II kết thúc: chiếc
[ của Anh và Vanguard](/wiki/HMS_Vanguard_(23)) [của Pháp. Việc chế tạo](/wiki/Jean_Bart_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Ph%C3%A1p)_(1940)) *Jean Bart* *Jean Bart*đã bị ngắt quãng do việc Pháp thua trận vào năm [1940](/wiki/1940), trong khi HMS *Vanguard*được thiết kế trong những năm chiến tranh nhằm tận dụng bốn tháp pháo dư thừa, vốn được tháo dỡ từ hai chiếc [tàu tuần dương lớn nhẹ](/wiki/Courageous_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_s%C3%A2n_bay))khi cải biến chúng thành những tàu sân bay trong những năm *Glorious* [1920](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1920).
## Những chiếc trong lớp[
[sửa](/w/index.php?title=Lion_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lion_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit§ion=3)]
|
|Tàu |
|Xưởng đóng tàu |
|Đặt hàng |
|Đặt lườn |
|Số phận
|
|Lion (27) |
|[21 tháng 2](/wiki/21_th%C3%A1ng_2)năm [1939](/wiki/1939) [4 tháng 7](/wiki/4_th%C3%A1ng_7)năm [1939](/wiki/1939) [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di)năm [1940](/wiki/1940); tháo dỡ năm [1942](/wiki/1942)– [1943](/wiki/1943) *Temeraire*(36) [Cammell Laird & Company](/w/index.php?title=Cammell_Laird_%26_Company&action=edit&redlink=1), [Birkenhead](/w/index.php?title=Birkenhead&action=edit&redlink=1) [21 tháng 2](/wiki/21_th%C3%A1ng_2)năm [1939](/wiki/1939) [1 tháng 6](/wiki/1_th%C3%A1ng_6)năm [1939](/wiki/1939) [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di)năm [1940](/wiki/1940); tháo dỡ năm [1942](/wiki/1942)– [1943](/wiki/1943) *Conqueror*(45) [John Brown & Company](/w/index.php?title=John_Brown_%26_Company&action=edit&redlink=1), [Clydebank](/w/index.php?title=Clydebank&action=edit&redlink=1) [16 tháng 8](/wiki/16_th%C3%A1ng_8)năm [1939](/wiki/1939) [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di)năm [1940](/wiki/1940) *Thunderer*(49) [Fairfield Shipbuilding & Engineering Company](/w/index.php?title=Fairfield_Shipbuilding_%26_Engineering_Company&action=edit&redlink=1), [Govan](/w/index.php?title=Govan&action=edit&redlink=1) [16 tháng 8](/wiki/16_th%C3%A1ng_8)năm [1939](/wiki/1939) [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di)năm [1940](/wiki/1940)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lion_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lion_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit§ion=4)]
- ^
**a** **ă** *British and Empire Warships of the Second World War*, H. T. Lenton, Greenhill Books, [ISBN 1-85367-277-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1853672777) [^](#cite_ref-conways_2-0) *Conway's All the World's Fighting Ships, 1922-1946*, Naval Institute Press, [ISBN 0-87021-913-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0870219138)
- D.K. Brown, Nelson to Vanguard, 2000, Chatham Publishing
[Bản mẫu:Lớp thiết giáp hạm Lion](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:L%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Lion&action=edit&redlink=1)
|
|
· Hermes
|
|*Long Island* A **·** [HMS Audacity](/w/index.php?title=HMS_Audacity_(D10)&action=edit&redlink=1) ** **·** *Avenger* A **·** *Attacker* A **·** *Ameer* A **·** [HMS](/w/index.php?title=HMS_Activity_(D94)&action=edit&redlink=1) *Activity* ** **·** [HMS](/w/index.php?title=HMS_Pretoria_Castle_(F61)&action=edit&redlink=1) *Pretoria Castle* ** **·** *Nairana* ** **·** [HMS](/w/index.php?title=HMS_Campania_(D48)&action=edit&redlink=1) *Campania* [Thiết giáp hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m) *Queen Elizabeth* * •* *Revenge* * •* *Nelson* * •* *King George V* * •* *Lion* X • [HMS Vanguard](/wiki/HMS_Vanguard_(23)) C [Tàu chiến-tuần dương](/wiki/T%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn-tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng) [Tàu tuần dương hạng nặng](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng) [Tàu tuần dương hạng nhẹ](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng) [Tàu rải mìn](/w/index.php?title=T%C3%A0u_r%E1%BA%A3i_m%C3%ACn&action=edit&redlink=1) [Tàu khu trục chỉ huy](/w/index.php?title=T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_ch%E1%BB%89_huy&action=edit&redlink=1) [Tàu khu trục](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c) [Tàu hộ tống](/wiki/T%C3%A0u_h%E1%BB%99_t%E1%BB%91ng) [Tàu hộ tống nhỏ](/wiki/T%C3%A0u_h%E1%BB%99_t%E1%BB%91ng_nh%E1%BB%8F) [Tàu xà lúp](/w/index.php?title=T%C3%A0u_x%C3%A0_l%C3%BAp&action=edit&redlink=1) [Tàu quét mìn](/wiki/T%C3%A0u_qu%C3%A9t_m%C3%ACn) [Tàu ngầm](/wiki/T%C3%A0u_ng%E1%BA%A7m) A- Do Hoa Kỳ chế tạo • X- Hủy bỏ • C- Hoàn tất sau chiến tranh

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1067 miss, cp1068 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Content-Language: vi


text:
Rãnh đại dương
Rãnh đại dương hay Máng nước sâu là một dạng địa hình lõm kéo dài và hẹp với kích thước cỡ nửa bán cầu nằm trên đáy đại dương. Chúng cũng là các phần sâu nhất của đáy đại dương.
Các rãnh xác định một ranh giới tự nhiên quan trọng nhất trên bề mặt rắn của Trái Đất là giữa hai mảng thạch quyển. Có ba kiểu ranh giới mảng thạch quyển là: ranh giới phân kỳ (nơi thạch quyển và vỏ đại dương được tạo ra tại sống núi giữa đại dương), ranh giới hội tụ (nơi mà nột mảng thạch quyển chìm bên dưới một mảng khác và chìm vào trong manti), và ranh giới chuyển dạng (nơi mà các mảng thạch quyển trượt thụt lùi tương đối nhau trên cùng mặt phẳng nằm ngang).
Rãnh đại dương là một yếu tố địa hình đặc biệt đáng chú ý của ranh giới mảng. Các mảng chuyển động cùng nhau dọc theo các ranh giới mảng hội tụ với tốc độ hội tụ thay đổi trong khoảng từ vài mm đến 10 cm hoặc lớn hơn mỗi năm. Một rãnh đánh dấu vị trí mà ở đó hút chìm phiến bị uốn cong bắt đầu giảm dần vào bên dưới một phiến thạch quyển khác. Các rãnh thường song song với cung đảo núi lửa và cách cung núi lửa khoảng 200 km. Các rãnh đại dương thường rộng từ 3 đến 4 km (1,9 đến 2,5 dặm) bên dưới độ cao xung quanh thềm đại dương. Nơi sâu nhất trong đại dương được biết đến là Challenger Deep của rãnh Mariana với độ sâu 10.911 m (35.798 ft) bên dưới mực nước biển. Thạch quyển đại dương biến mất vào trong rãnh với tốc độ toàn cầu khoảng 10 m2 trong một giây.
Một số rãnh sâu nhất đã được biết[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- R. J. Stern 2002. "Subduction Zones". Reviews of Geophysics. 10.1029/2001RG000108
- A.B. Watts, 2001. Isostasy and Flexure of the Lithosphere. Tạp chí Đại học Cambridge. 458tr.
- D. J. Wright, S. H. Bloomer, C. J. MacLeod, B. Taylor và A. M. Goodlife, 2000. "Bathymetry of the Tonga Trench and Forearc: a map series". Marine Geophysical Researches 21: 489–511, 2000.
- M. Sibuet, K. Olu, 1998. "Biogeography, biodiversity and fluid dependence of deep-sea cold-seep communities at active and passive margins." Deep-Sea Research II 45, 517-567.
- W. H. F. Smith, D. T. Sandwell, 1997. "Global sea floor topography from satellite altimetry and ship depth soundings". Science, quyển 277, số 5334, tr.1956-1962.
- "Deep-sea trench". McGraw-Hill Encyclopedia of Science & Technology, ấn bản lần thứ 8, 1997.
- R. von Huene và D. W. Scholl 1993. "The return of sialic material to the mantle indicated by terrigeneous material subducted at convergent margins". Tectonophysics 219, 163-175.
- J.W. Ladd, T. L. Holcombe, G. K. Westbrook, N. T. Edgar, 1990. "Caribbean Marine Geology: Active margins of the plate boundary", in Dengo, G., và Case, J. (tác giả) The Geology of North America, Vol. H, The Caribbean Region, Geological Society of America, tr. 261-290.
- W. B. Hamilton 1988. "Plate tectonics and island arcs". Geological Society of America Bulletin: quyển 100, số 10, tr.1503–1527.
- R. D. Jarrard, 1986. "Relations among subduction parameters". Reviews of Geophysics, quyển 24, số 2, tr.217-284.
- J. W. Hawkins, S. H. Bloomer, C. A. Evans, J. T. Melchior. 1984. "Evolution of Intra-Oceanic Arc-Trench Systems". Tectonophysics 102, 175-205.
- R. L. Fisher và H. H. Hess 1963. "Trenches" in M.N. Hill tác giả. The Sea v. 3 The Earth Beneath the Sea. New York: Wiley-Interscience, tr. 411-436.

markdown:
# Rãnh đại dương
**Rãnh đại dương** hay **Máng nước sâu** là một dạng địa hình lõm kéo dài và hẹp với kích thước cỡ nửa bán cầu nằm trên đáy đại dương. Chúng cũng là các phần sâu nhất của đáy đại dương.
Các rãnh xác định một ranh giới tự nhiên quan trọng nhất trên bề mặt rắn của Trái Đất là giữa hai mảng
[thạch quyển](/wiki/Th%E1%BA%A1ch_quy%E1%BB%83n). Có ba kiểu ranh giới mảng thạch quyển là: [ranh giới phân kỳ](/wiki/Ranh_gi%E1%BB%9Bi_ph%C3%A2n_k%E1%BB%B3) (nơi thạch quyển và vỏ đại dương được tạo ra tại sống núi giữa đại dương), [ranh giới hội tụ](/wiki/Ranh_gi%E1%BB%9Bi_h%E1%BB%99i_t%E1%BB%A5) (nơi mà nột mảng thạch quyển chìm bên dưới một mảng khác và chìm vào trong manti), và [ranh giới chuyển dạng](/wiki/Ranh_gi%E1%BB%9Bi_chuy%E1%BB%83n_d%E1%BA%A1ng) (nơi mà các mảng thạch quyển trượt thụt lùi tương đối nhau trên cùng mặt phẳng nằm ngang).
Rãnh đại dương là một yếu tố địa hình đặc biệt đáng chú ý của ranh giới mảng. Các mảng chuyển động cùng nhau dọc theo các ranh giới mảng hội tụ với tốc độ hội tụ thay đổi trong khoảng từ vài mm đến 10 cm hoặc lớn hơn mỗi năm. Một rãnh đánh dấu vị trí mà ở đó
[hút chìm](/wiki/H%C3%BAt_ch%C3%ACm) phiến bị uốn cong bắt đầu giảm dần vào bên dưới một phiến thạch quyển khác. Các rãnh thường song song với cung đảo núi lửa và cách [cung núi lửa](/wiki/Cung_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) khoảng 200 km. Các rãnh đại dương thường rộng từ 3 đến 4 km (1,9 đến 2,5 dặm) bên dưới độ cao xung quanh thềm đại dương. Nơi sâu nhất trong đại dương được biết đến là [Challenger Deep](/w/index.php?title=Challenger_Deep&action=edit&redlink=1) của [rãnh Mariana](/wiki/R%C3%A3nh_Mariana) với độ sâu 10.911 m (35.798 ft) bên dưới mực nước biển. Thạch quyển đại dương biến mất vào trong rãnh với tốc độ toàn cầu khoảng 10 m 2 trong một giây.
## Một số rãnh sâu nhất đã được biết[
[sửa](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)]
|Tên||Khu vực||Sâu
|
(
|Sâu
|
(
|Sâu
|
(
|1||
|[Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Tonga](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_Tonga&action=edit&redlink=1) [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Philippine](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_Philippine&action=edit&redlink=1) [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Kuril-Kamchatka](/wiki/R%C3%A3nh_Kuril-Kamchatka) [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Kermadec](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_Kermadec&action=edit&redlink=1) [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Nhật Bản](/wiki/R%C3%A3nh_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Puerto Rico](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_Puerto_Rico&action=edit&redlink=1) [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Yap](/wiki/R%C3%A3nh_Yap) [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh South Sandwich](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_South_Sandwich&action=edit&redlink=1) [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Peru-Chile](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_Peru-Chile&action=edit&redlink=1) [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Diamantina](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_Diamantina&action=edit&redlink=1) [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Romanche](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_Romanche&action=edit&redlink=1) [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng) [Cayman Trough](/w/index.php?title=Cayman_Trough&action=edit&redlink=1) [Biển Caribe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Caribe) [Rãnh Aleutian](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_Aleutian&action=edit&redlink=1) [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) [Rãnh Java](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_Java&action=edit&redlink=1) [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng) [Eurasian Basin](/w/index.php?title=Eurasian_Basin&action=edit&redlink=1) [Bắc Băng Dương](/wiki/B%E1%BA%AFc_B%C4%83ng_D%C6%B0%C6%A1ng)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)]
- R. J. Stern 2002. "Subduction Zones".
*Reviews of Geophysics*. 10.1029/2001RG000108
- A.B. Watts, 2001.
*Isostasy and Flexure of the Lithosphere*. Tạp chí Đại học Cambridge. 458tr.
- D. J. Wright, S. H. Bloomer, C. J. MacLeod, B. Taylor và A. M. Goodlife, 2000. "Bathymetry of the Tonga Trench and Forearc: a map series".
*Marine Geophysical Researches*21: 489–511, 2000.
- M. Sibuet, K. Olu, 1998. "Biogeography, biodiversity and fluid dependence of deep-sea cold-seep communities at active and passive margins."
*Deep-Sea Research*II 45, 517-567.
- W. H. F. Smith, D. T. Sandwell, 1997. "Global sea floor topography from satellite altimetry and ship depth soundings".
*Science*, quyển 277, số 5334, tr.1956-1962.
- "Deep-sea trench".
*, ấn bản lần thứ 8, 1997.* [McGraw-Hill Encyclopedia of Science & Technology](/w/index.php?title=McGraw-Hill_Encyclopedia_of_Science_%26_Technology&action=edit&redlink=1)
- R. von Huene và D. W. Scholl 1993. "The return of sialic material to the mantle indicated by terrigeneous material subducted at convergent margins".
*Tectonophysics*219, 163-175.
- J.W. Ladd, T. L. Holcombe, G. K. Westbrook, N. T. Edgar, 1990. "Caribbean Marine Geology: Active margins of the plate boundary", in Dengo, G., và Case, J. (tác giả)
*The Geology of North America, Vol. H, The Caribbean Region*, Geological Society of America, tr. 261-290.
- W. B. Hamilton 1988. "Plate tectonics and island arcs".
*Geological Society of America Bulletin*: quyển 100, số 10, tr.1503–1527.
- R. D. Jarrard, 1986. "Relations among subduction parameters".
*Reviews of Geophysics*, quyển 24, số 2, tr.217-284.
- J. W. Hawkins, S. H. Bloomer, C. A. Evans, J. T. Melchior. 1984. "Evolution of Intra-Oceanic Arc-Trench Systems".
*Tectonophysics*102, 175-205.
- R. L. Fisher và H. H. Hess 1963. "Trenches" in M.N. Hill tác giả.
*The Sea v. 3 The Earth Beneath the Sea*. New York: Wiley-Interscience, tr. 411-436.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%C3%A3nh_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=3)] [Sống núi đại dương](/w/index.php?title=S%E1%BB%91ng_n%C3%BAi_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) [Kiến tạo mảng](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o_m%E1%BA%A3ng) [Hải dương học tự nhiên](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_d%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BB%8Dc_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Danh sách các địa hình](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_%C4%91%E1%BB%8Ba_h%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) [Danh sách các rãnh đại dương sâu nhất](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_r%C3%A3nh_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_s%C3%A2u_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1054 hit/2, cp1068 miss


text:
Trợ giúp
Thể loại:Luật năm 1350
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Luật_năm_1350&oldid=23820915
”
Thể loại
:
Năm 1350
Luật thế kỷ 14
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên lạc
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Bân-lâm-gú
اردو
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 08:48 ngày 22 tháng 6 năm 2016.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động


text: Theo dõi A3 Manga trên Facebook để cập nhật thông tin truyện tranh sớm nhất! Vui lòng xem một số thông tin cơ bản trước khi đặt câu hỏi cho nhóm. Hướng dẫn sửa lỗi không xem được truyện.

Server: nginx

Pragma: public

Cache-Control: max-age=3600, public

Vary: Accept-Encoding

X-Powered-By: W3 Total Cache/0.9.5.4


text:
Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đã đạt được, vẫn còn không ít dự án thiếu dân chủ, công khai trong giải phóng mặt bằng, nhất là còn nhiều bất cập trong thực hiện chính sách đền bù, là một trong những nguyên nhân chính gây nên những vụ khiếu kiện phức tạp, kéo dài. Tại một số thành phố, hầu hết những công trình giao thông dây dưa đến hàng chục năm không xây dựng xong, do không có mặt bằng để thi công. Còn ở nhiều nơi, xảy ra tình trạng người dân cản trở không cho xây dựng, không nhận tiền bồi thường do thắc mắc về giá hoặc chưa bố trí được khu tái định cư hợp lý. Nhiều hộ dân thắc mắc về đơn giá đền bù thấp, việc áp giá các vị trí đất nông nghiệp và áp giá đất giáp ranh còn bất cập. Công tác quản lý đất đai trước đây chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở pháp lý cho nên dẫn đến khiếu kiện. Và trong quá trình triển khai dự án, do chưa tính đến quyền lợi và giải quyết thấu đáo các chính sách chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm, bố trí khu tái định cư cho các hộ dân, dẫn đến nhiều hộ dân không chấp hành quyết định thu hồi đất, không nhận tiền đền bù. Thậm chí, có nơi người dân còn cố tình gây khó khăn, cản trở công tác giải phóng mặt bằng.
Để công tác giải phóng mặt bằng đạt kết quả, góp phần tích cực bảo đảm tiến độ và chất lượng thực hiện các dự án, theo chúng tôi, cần tập trung thực hiện một số biện pháp: Thực hiện tốt chính sách đền bù, giải phóng mặt bằng theo quy định của Nhà nước; tập trung giải quyết những thắc mắc, vấn đề phát sinh; thực hiện các dự án đào tạo nghề cho nhân dân ở khu vực bị thu hồi đất. Tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng trong việc giải quyết những bức xúc của dân, tạo sự đồng thuận của nhân dân với việc giải phóng mặt bằng.
NGUYỄN VĂN BÀN (Hà Nội)

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: private

X-Cache: MISS from xCache11


text:
Bài viết nổi bật xe Hyundai EON
Hyundai Azera 2017 mới lộ diện tại Hàn QuốcHãng xe Hyundai vừa mới “ra lò” phiên bản Azera hoàn toàn mới, hay còn gọi là Grandeur tại Hàn Quốc. Thời điểm ra mắt chiếc xe chỉ diễn ra khoảng vài tuần sau khi những hình ảnh và thông tin đầu tiên của xe xuất hiện trên mạng.
Hyundai Santa Cruz Concept - định hình xu hướng xe bán tải kiểu mớiHyundai đã làm sửng sốt những tín đồ xe hơi tại triển lãm Detroit 2015 bằng chiếc Santa Cruz Concept. ...
Hyundai Verna 2008Em gả bán cô nàng HQ có tên là Huyndai Verna2008 nhập khẩu nguyên chiếc màu ghi bạc, tên tư nhân từ ...

markdown:
# Bài viết nổi bật xe Hyundai EON
[Hyundai Azera 2017 mới lộ diện tại Hàn Quốc](/hyundai-azera-2017-moi-lo-dien-tai-han-quoc-24742)Hãng xe Hyundai vừa mới “ra lò” phiên bản Azera hoàn toàn mới, hay còn gọi là Grandeur tại Hàn Quốc. Thời điểm ra mắt chiếc xe chỉ diễn ra khoảng vài tuần sau khi những hình ảnh và thông tin đầu tiên của xe xuất hiện trên mạng. [Hyundai Santa Cruz Concept - định hình xu hướng xe bán tải kiểu mới](/hyundai-santa-cruz-concept-dinh-hinh-xu-huong-xe-ban-tai-kieu-moi-7063)Hyundai đã làm sửng sốt những tín đồ xe hơi tại triển lãm Detroit 2015 bằng chiếc Santa Cruz Concept. ... [Hyundai Verna 2008](/hyundai-verna-2008-24149)Em gả bán cô nàng HQ có tên là Huyndai Verna2008 nhập khẩu nguyên chiếc màu ghi bạc, tên tư nhân từ ...

Server: nginx/1.4.6 (Ubuntu)

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
Cafe Sonat/
Cafe Sonat – 77 Hai Bà Trưng, Bảo Lộc, Lâm Đồng
Từ cổng vào bạn sẽ đi qua một lối nhỏ với tường rêu phong và chùm hoa tím điểm xuyến, qua cổng này hãy vứt bỏ ưu tư muộn phiền để cảm nhận sự bình yên trong hiện tại. Những chùm hoa giấy nở rực chảy xuôi trên mái như lời mời gọi nhiệt thành.
Sonat như một khu vườn nhỏ xinh và gần gũi. Có rất nhiều góc ngồi lãng mạn để bạn tha hồ chọn lựa, để cảm nhận cái ấm nhẹ nắng ban mai hoặc tìm chút bình yên thanh thản sau một tuần dài mệt mỏi bon chen và trò chuyện cùng bạn bè lâu ngày không gặp.
Sonat là một không gian xanh đúng nghĩa của một quán cafe phố núi. Quán khá rộng (dài khoảng 400m), đi thẳng xuống cuối là bạn đến cái hồ nhỏ với những hàng rào trắng chạy dọc ven hồ và những hàng bìm bịp tím chạy dài mát mắt, ngắm những hàng cây, cụm mây soi bóng dưới mặt nước long lanh và thong thả nhấm nháp từng ngụm cafe trò chuyện cùng nhau hoặc lang thang khám phá căn nhà nhỏ với chuông gió xinh.
Đêm đến Sonat khoác lên mình một vẻ đẹp riêng liung linh huyền ảo, không gian đủ rộng đển có thể họp mặt đông vui.
Sonat có 3 không gian khác nhau: trong nhà có wifi hợp dân văn phòng, ngoài trời gần gũi với thiên nhiên, và khu vực quanh hồ cho cảm xúc rất riêng.
Nếu một lần bạn qua phố núi B’Lao hãy dành ít phút ghé Sonat, tin rằng bạn sẽ nhận được món quà khó kiếmcủa bộn bề tất bật, lo toan: “Sự bình yên và thanh thản”
Giá nước: rất mềm (8k-20k)
Phục vụ: đặc trưng của B’Lao là quan tâm đến giá hơn là dịch vụ nên phục vụ chỉ ở mức chấp nhận được.
Ghi chú: Khu vực quanh hồ ít dành để phục vụ khách trừ khi bạn yêu cầu.
Theo: Quycoctu’s blog

markdown:
# Cafe Sonat/
**Cafe Sonat** – 77 Hai Bà Trưng, Bảo Lộc, Lâm Đồng
Từ cổng vào bạn sẽ đi qua một lối nhỏ với tường rêu phong và chùm hoa tím điểm xuyến, qua cổng này hãy vứt bỏ ưu tư muộn phiền để cảm nhận sự bình yên trong hiện tại. Những chùm hoa giấy nở rực chảy xuôi trên mái như lời mời gọi nhiệt thành.
Sonat như một khu vườn nhỏ xinh và gần gũi. Có rất nhiều góc ngồi lãng mạn để bạn tha hồ chọn lựa, để cảm nhận cái ấm nhẹ nắng ban mai hoặc tìm chút bình yên thanh thản sau một tuần dài mệt mỏi bon chen và trò chuyện cùng bạn bè lâu ngày không gặp.
Sonat là một không gian xanh đúng nghĩa của một quán cafe phố núi. Quán khá rộng (dài khoảng 400m), đi thẳng xuống cuối là bạn đến cái hồ nhỏ với những hàng rào trắng chạy dọc ven hồ và những hàng bìm bịp tím chạy dài mát mắt, ngắm những hàng cây, cụm mây soi bóng dưới mặt nước long lanh và thong thả nhấm nháp từng ngụm cafe trò chuyện cùng nhau hoặc lang thang khám phá căn nhà nhỏ với chuông gió xinh.
Đêm đến Sonat khoác lên mình một vẻ đẹp riêng liung linh huyền ảo, không gian đủ rộng đển có thể họp mặt đông vui.
Sonat có 3 không gian khác nhau: trong nhà có wifi hợp dân văn phòng, ngoài trời gần gũi với thiên nhiên, và khu vực quanh hồ cho cảm xúc rất riêng.
Nếu một lần bạn qua phố núi B’Lao hãy dành ít phút ghé Sonat, tin rằng bạn sẽ nhận được món quà khó kiếmcủa bộn bề tất bật, lo toan: “Sự bình yên và thanh thản”
Giá nước: rất mềm (8k-20k)
Phục vụ: đặc trưng của B’Lao là quan tâm đến giá hơn là dịch vụ nên phục vụ chỉ ở mức chấp nhận được.
Ghi chú: Khu vực quanh hồ ít dành để phục vụ khách trừ khi bạn yêu cầu.
Theo: Quycoctu’s blog

Vary: Cookie


text:
Bạn quên làm gì cũng được nhưng tuyệt đối đừng quên làm việc này 5 phút mỗi ngày vì nó có thể kéo dài tuổi thọ của bạn ít nhất là 3 năm.
Đã bao nhiêu lần bạn nói rằng bạn không có đủ thời gian để tập thể dục, hay đơn giản nhất chỉ là chạy bộ. Nếu bạn giống như hầu hết những người không thích vận động, bạn sẽ nói điều đó suốt.
Tuy nhiên, dù bạn có phải là người thích chạy bộ hay không thì cũng đã đến lúc nghĩ lại, bởi theo nghiên cứu đăng trên tạp chí chuyên về Tim học Hoa Kỳ, dù bạn chỉ chạy bộ 5 phút mỗi ngày cũng có thể giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch đến 45%.
Theo đó, nhóm nghiên cứu tại Mỹ đã theo dõi kết quả sức khỏe và thói quen chạy bộ của hơn 55.000 người trưởng thành trong vòng 15 năm. So với những người không chạy bộ, những người có thói quen lành mạnh này giảm được 30% nguy cơ tử vong và sống thọ hơn trung bình đến 3 năm không bệnh tật – khỏe mạnh, không bệnh tật thật sự là một trong những điều hạnh phúc và quý giá nhất.
Và đặc biệt hơn là kết quả đáng mừng này không thay đổi bất kể người đó chạy thường xuyên thế nào, chạy nhanh ra sao, hay chạy xa bao nhiêu.
Theo đồng tác giả nghiên cứu, Tiến sỹ D.C.Lee tại Đại học Bang Iowa, chỉ 5-10 phút chạy với tốc độ vừa phải đã giảm được cho chúng ta nguy cơ mắc bệnh tim mạch đến 58%, đây thật sự là một tin đáng mừng cho rất nhiều người trong cuộc sống hiện đại bị thiếu thời gian, cũng có thể là thiếu động lực, nhưng vẫn muốn được khỏe.
Hoạt động làm tăng nhịp tim (hay cardio) như chạy bộ đã được chứng minh từ lâu và luôn được khẳng định lại là có thể cải thiện tình trạng huyết áp và đường huyết, những ích lợi này cùng việc cải thiện khả năng hô hấp, thể lực, sự dẻo dai và sức bền… có thể giải thích lý do vì sao những người chạy bộ lại thường sống lâu hơn.
Trong trường hợp bạn chưa quen với việc chạy bộ, hãy bắt đầu bằng việc đi bộ mỗi ngày trong vòng vài tuần để cơ thể quen dần với việc hoạt động và phòng tránh chấn thương. Sau giai đoạn làm nóng này, bạn hãy bắt đầu chạy bộ, và một khi đã bắt đầu, hãy kiên trì với nó; kể cả khi bạn chỉ chạy vài phút thôi thì sự kiên trì cũng quan trọng hơn nhiều so với bạn chạy nhanh ra sao hay gắng sức thế nào.
Mặt khác, điều này cũng không đồng nghĩa với việc bạn nên chạy bộ chỉ 5 phút mỗi ngày. Bởi trên thực tế chẳng có ai lại chỉ chạy trong vòng 5 phút. Giáo sư, bác sỹ Timothy Church tại Đại học Bang Louisiana cho biết, “Điều mà phát hiện này thật sự muốn nói đến là lợi ích sức khỏe của việc chạy 51 phút/tuần (con số trung bình có được từ việc chạy thường xuyên 5-10 phút/ngày).”
Điều quan trọng là sự kiên trì và ý thức vận động, và sẽ đến lúc ý thức này giúp bạn vượt qua được nỗi sợ vận động để tích cực rèn luyện toàn diện, chăm sóc cho sức khỏe và ngoại hình săn chắc của mình. Chạy bộ cũng đã được chứng minh có thể giúp cải thiện tâm trạng của bạn ngay sau đó.
Hãy tưởng tượng nếu bạn chỉ bỏ ra 5 phút mỗi buổi sáng mà có khả năng làm tăng cơ hội giúp bạn sẽ có một tâm trạng tuyệt vời cả ngày, thật xứng đáng đúng không?

markdown:
*Bạn quên làm gì cũng được nhưng tuyệt đối đừng quên làm việc này 5 phút mỗi ngày vì nó có thể kéo dài tuổi thọ của bạn ít nhất là 3 năm.*
Đã bao nhiêu lần bạn nói rằng bạn không có đủ thời gian để tập thể dục, hay đơn giản nhất chỉ là chạy bộ. Nếu bạn giống như hầu hết những người không thích vận động, bạn sẽ nói điều đó suốt.
Tuy nhiên, dù bạn có phải là người thích chạy bộ hay không thì cũng đã đến lúc nghĩ lại, bởi theo nghiên cứu đăng trên tạp chí chuyên về Tim học Hoa Kỳ, dù bạn chỉ chạy bộ 5 phút mỗi ngày cũng có thể giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch đến 45%.
Theo đó, nhóm nghiên cứu tại Mỹ đã theo dõi kết quả sức khỏe và thói quen chạy bộ của hơn 55.000 người trưởng thành trong vòng 15 năm. So với những người không chạy bộ, những người có thói quen lành mạnh này giảm được 30% nguy cơ tử vong và sống thọ hơn trung bình đến 3 năm không bệnh tật – khỏe mạnh, không bệnh tật thật sự là một trong những điều hạnh phúc và quý giá nhất.
Và đặc biệt hơn là kết quả đáng mừng này không thay đổi bất kể người đó chạy thường xuyên thế nào, chạy nhanh ra sao, hay chạy xa bao nhiêu.
Theo đồng tác giả nghiên cứu, Tiến sỹ D.C.Lee tại Đại học Bang Iowa, chỉ 5-10 phút chạy với tốc độ vừa phải đã giảm được cho chúng ta nguy cơ mắc bệnh tim mạch đến 58%, đây thật sự là một tin đáng mừng cho rất nhiều người trong cuộc sống hiện đại bị thiếu thời gian, cũng có thể là thiếu động lực, nhưng vẫn muốn được khỏe.
Hoạt động làm tăng nhịp tim (hay cardio) như chạy bộ đã được chứng minh từ lâu và luôn được khẳng định lại là có thể cải thiện tình trạng huyết áp và đường huyết, những ích lợi này cùng việc cải thiện khả năng hô hấp, thể lực, sự dẻo dai và sức bền… có thể giải thích lý do vì sao những người chạy bộ lại thường sống lâu hơn.
Trong trường hợp bạn chưa quen với việc chạy bộ, hãy bắt đầu bằng việc đi bộ mỗi ngày trong vòng vài tuần để cơ thể quen dần với việc hoạt động và phòng tránh chấn thương. Sau giai đoạn làm nóng này, bạn hãy bắt đầu chạy bộ, và một khi đã bắt đầu, hãy kiên trì với nó; kể cả khi bạn chỉ chạy vài phút thôi thì sự kiên trì cũng quan trọng hơn nhiều so với bạn chạy nhanh ra sao hay gắng sức thế nào.
Mặt khác, điều này cũng không đồng nghĩa với việc bạn nên chạy bộ chỉ 5 phút mỗi ngày. Bởi trên thực tế chẳng có ai lại chỉ chạy trong vòng 5 phút. Giáo sư, bác sỹ Timothy Church tại Đại học Bang Louisiana cho biết, “Điều mà phát hiện này thật sự muốn nói đến là lợi ích sức khỏe của việc chạy 51 phút/tuần (con số trung bình có được từ việc chạy thường xuyên 5-10 phút/ngày).”
Điều quan trọng là sự kiên trì và ý thức vận động, và sẽ đến lúc ý thức này giúp bạn vượt qua được nỗi sợ vận động để tích cực rèn luyện toàn diện, chăm sóc cho sức khỏe và ngoại hình săn chắc của mình. Chạy bộ cũng đã được chứng minh có thể giúp cải thiện tâm trạng của bạn ngay sau đó.
Hãy tưởng tượng nếu bạn chỉ bỏ ra 5 phút mỗi buổi sáng mà có khả năng làm tăng cơ hội giúp bạn sẽ có một tâm trạng tuyệt vời cả ngày, thật xứng đáng đúng không?

Server: LiteSpeed


text: Cụ thể giá bán từng phiên bản xe Hawtai B11 tại thị trường Trung Quốc như sau: - 1.8T số sàn: 119.700 nhân dân tệ (18.200 USD) - 1.8T số tự động: 129.700 tệ (19.700 USD) - 2.0T diesel số sàn: 133.700 tệ (20.300 USD) - 2.0T diesel số tự động: 143.700 tệ (21.800 USD) (Theo dantri)

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Set-Cookie: xf_session=09809c77e47ef16a59ed13dd2654f6e0; path=/; secure; httponly

Cache-control: private, max-age=0


text:
Không có sản phẩm
Hàng mới
Ốp lưng được thiết kế gọn gàng, chắc chắn với 2 lớp bảo vệ trong và ngoài, giúp cho điện thoại của bạn trông khoẻ khoắn hơn, trẻ trung hơn, có khả năng chịu va đập, chống trầy xước tốt hơn.
Ốp điện thoại loại này có hàng cho rất nhiều dòng máy khác nhau: Apple iPhone, Samsung Galaxy, HTC, Sony, LG, Lenovo, Huawei… cùng với nhiều màu sắc khác nhau: vàng gold, đen, bạc… phù hợp với yêu cầu thẩm mỹ cho bạn.
Còn hàng
Cảnh báo: những sản phẩm cuối cùng trong kho!
Ngày khả dụng:
1. Cấu tạo: Ốp lưng điện thoại Slim Armor gồm có 2 phần sau:
- Phần ốp mặt trong được làm từ Silicone màu đen, độ dày khoảng 1mm cùng với các gờ giảm chấn phía trong và với đặc điểm có độ co giãn tốt, giúp cho ốp có khả năng bám sát và bảo vệ chống sốc cho điện thoại khi bị va chạm, nhất là khi bị rơi xuống sàn.
- Phần thứ 2 là vỏ ốp phía ngoài được làm bằng nhựa cứng PC với các màu sắc khác nhau. Phần vỏ cứng này giúp cố định điện thoại trong ốp, và cũng giúp cho lớp Silicone phía trong không bị kéo giãn, biến dạng trong quá trình sử dụng ốp.
Thiết kế kết hợp đặc biệt này cũng giúp cho ốp có độ bền tốt hơn, không có hiện tượng bị đổi màu. Ngoài ra, tất cả các chi tiết, góc cạnh đều được gia công với độ chính xác cao, các phím bấm đảm bảo có thể được tiếp xúc đầy đủ. Giúp cho bạn cảm thấy thoải mái khi dùng với tất cả các chức năng của điện thoại: nghe gọi, chụp hình, nghe nhạc…
2. Cách sử dụng: Do phía trong ốp được làm từ Silicone nên có khả năng đàn hồi cao, rất dễ dàng cho bạn khi tháo lắp điện thoại. Bạn chỉ cần trực tiếp cho điện thoại vào ốp và ấn nhẹ để điện thoại được cố định vào ốp là có thể sử dụng. Khi tháo ốp, bạn cũng chỉ cần cậy dần từ 1 cạnh ra là có thể lấy điện thoại ra khỏi ốp. Tất cả các thao tác này đều có thể thoải mái thực hiện, vì ốp không có khả năng gây tổn hại, trầy xước cho điện thoại khi tháo lắp.
3. Ưu điểm: Thiết kế gọn gàng, chắc chắn, thời trang, khả năng bảo vệ va chạm cực tốt cho điện thoại. Khả năng chống bụi bẩn tốt, lau chùi dễ dàng.
4. Nhược điểm: Ốp được thiết kế dày hơn một số loại ốp khác.
76 000 ₫
76 000 ₫
76 000 ₫
36 000 ₫
88 000 ₫
88 000 ₫
36 000 ₫
88 000 ₫

markdown:
Không có sản phẩm
Hàng mới
Ốp lưng được thiết kế gọn gàng, chắc chắn với 2 lớp bảo vệ trong và ngoài, giúp cho điện thoại của bạn trông khoẻ khoắn hơn, trẻ trung hơn, có khả năng chịu va đập, chống trầy xước tốt hơn.
Ốp điện thoại loại này có hàng cho rất nhiều dòng máy khác nhau: Apple iPhone, Samsung Galaxy, HTC, Sony, LG, Lenovo, Huawei… cùng với nhiều màu sắc khác nhau: vàng gold, đen, bạc… phù hợp với yêu cầu thẩm mỹ cho bạn.
Còn hàng
Cảnh báo: những sản phẩm cuối cùng trong kho!
Ngày khả dụng:
|Sử dụng cho||Samsung Alpha G850|
|Chất liệu||Nhựa cứng PC và nhựa mềm Silicone|
|Chức năng||Trang trí bảo vệ chống xước chống va chạm|
1. Cấu tạo: Ốp lưng điện thoại Slim Armor gồm có 2 phần sau:
- Phần ốp mặt trong được làm từ Silicone màu đen, độ dày khoảng 1mm cùng với các gờ giảm chấn phía trong và với đặc điểm có độ co giãn tốt, giúp cho ốp có khả năng bám sát và bảo vệ chống sốc cho điện thoại khi bị va chạm, nhất là khi bị rơi xuống sàn.
- Phần thứ 2 là vỏ ốp phía ngoài được làm bằng nhựa cứng PC với các màu sắc khác nhau. Phần vỏ cứng này giúp cố định điện thoại trong ốp, và cũng giúp cho lớp Silicone phía trong không bị kéo giãn, biến dạng trong quá trình sử dụng ốp.
Thiết kế kết hợp đặc biệt này cũng giúp cho ốp có độ bền tốt hơn, không có hiện tượng bị đổi màu. Ngoài ra, tất cả các chi tiết, góc cạnh đều được gia công với độ chính xác cao, các phím bấm đảm bảo có thể được tiếp xúc đầy đủ. Giúp cho bạn cảm thấy thoải mái khi dùng với tất cả các chức năng của điện thoại: nghe gọi, chụp hình, nghe nhạc…
2. Cách sử dụng: Do phía trong ốp được làm từ Silicone nên có khả năng đàn hồi cao, rất dễ dàng cho bạn khi tháo lắp điện thoại. Bạn chỉ cần trực tiếp cho điện thoại vào ốp và ấn nhẹ để điện thoại được cố định vào ốp là có thể sử dụng. Khi tháo ốp, bạn cũng chỉ cần cậy dần từ 1 cạnh ra là có thể lấy điện thoại ra khỏi ốp. Tất cả các thao tác này đều có thể thoải mái thực hiện, vì ốp không có khả năng gây tổn hại, trầy xước cho điện thoại khi tháo lắp.
3. Ưu điểm: Thiết kế gọn gàng, chắc chắn, thời trang, khả năng bảo vệ va chạm cực tốt cho điện thoại. Khả năng chống bụi bẩn tốt, lau chùi dễ dàng.
4. Nhược điểm: Ốp được thiết kế dày hơn một số loại ốp khác.
76 000 ₫
76 000 ₫
76 000 ₫
36 000 ₫
88 000 ₫
88 000 ₫
36 000 ₫
88 000 ₫

Server: Apache

Powered-By: PrestaShop

P3P: CP="IDC DSP COR CURa ADMa OUR IND PHY ONL COM STA"

Set-Cookie: PrestaShop-c19141023fdd04afc901f5f783d6689d=4qQOjEnI053kiIHqUTOe%2FcjUpEX5i7bBPR7nWSdQlp9h5bsHEVhBlNKjpds91jvZwA%2FfNT%2B1sIpMIiMq%2FrMhEN1QyQTTLiYlB%2F11heEyjiKqSkWaUS3%2FlvIDRGrHxQbaxrFZ4Ro35l%2B2LwxVIvIO%2FdbHIqf5XHZs6cze%2BQAhv8I%3D000113; expires=Thu, 09-Nov-2017 16:25:56 GMT; Max-Age=1727999; path=/; domain=www.thoitrangdienthoai.com; secure; httponly