text:
I
Hè phố Hà Nội vốn khá hẹp, chỉ có điều may là ở cái thành phố đang còn lấy xe đạp làm phương tiện giao thông chủ yếu này, người đi bộ có phần ít, phía các phố không phải phố buôn bán, vỉa hè thường vắng, bởi vậy, nếu không quá bận, đi bộ lại là cái thú, người ta có thể vừa đi vừa nghỉ, thoải mái.
Ở tuổi 76, nhà văn Nguyễn Tuân còn thích nhập vào hàng ngũ ít ỏi ấy của những người đi bộ trên đường Hà Nội. Mỗi buổi sáng, từ nhà mình bên phía Trần Hưng Đạo, ông làm một cuộc đi lại loanh quanh một số cơ quan quen thuộc: Hội Nhà văn, nhà xuất bản Tác Phẩm Mới, báo Văn Nghệ, nhà xuất bản Văn học… Những bước ông đi ung dung chậm rãi; quần áo ông nghiêm ngắn, chỉnh tề; toàn bộ con người ông trên hè phố gợi người ta nhớ một cuộc đời văn học khá thành đạt, tuy không “toà ngang dãy dọc” đồ sộ, nhưng tác phẩm viết ra thường có những đường nét riêng độc đáo. Người viết văn là một kẻ đi đường không bao giờ mệt mỏi – có lần Nguyễn Tuân đã so sánh vậy. Vả chăng, hình ảnh một cuộc hành trình ở đây không chỉ có nghĩa bóng, mà còn có thể hiểu theo nghĩa đen của nó. Trước khi có một tuổi già ung dung đi lại trên hè phố như thế, gót chân của con người từng trải ấy đã có dịp đặt trên hầu hết khắp mọi miền đất nước. Trước Cách mạng, ông từng là khách quen của các chuyến tàu xuyên Việt, cứ hứng lên là người lữ hành ấy xách va ly đi, và thích đi đâu là dừng lại ở đó: Thanh Hoá, Huế, Hội An v.v… Sau Cách mạng, những chuyến lên rừng xuống biển của Nguyễn Tuân càng dày hơn. Một lần nào đó, sau khi đặt chân lên một ngọn núi trong dãy Hoàng Liên Sơn, ông hóm hỉnh nói đùa với một nhà báo nước ngoài: “Giờ thì ngọn núi đã cao thêm một mét vì có tôi ở trên”. Một lần khác, ông đi tới Lũng Cú tột bắc. Một lần khác nữa, đi một chuyến dọc Cẩm Phả, Cô Tô, Vân Hải, một thứ huyện đảo “sáu trăm đảo dư”và ông đã xúc động kêu lên: “Chao ôi, thấy như mình vừa cầm hẳn vào bàn tay của hạnh phúc, một thứ hạnh phúc mà chỉ có Tổ quốc tươi đẹp mới ban nổi cho, và đã ban cho ta đúng vào lúc ấy”. Hào hứng, kỳ thú, có nhiều ấn tượng… không kể với riêng một chuyến nào, mà với mọi chuyến đi, Nguyễn Tuân đều có thể bằng lòng mà tự bảo vậy; về phần mình, những người đọc, chúng ta cũng có thể mượn luôn mấy chữ ấy để miêu tả cuộc đời của nhà văn, một cuộc đời đi dài suốt lịch sử văn học nửa thế kỷ qua.
II
Để nói về những kẻ sĩ không chịu sống trong khuôn phép, những trí thức có học mà không chịu ra làm quan, không để tâm vào hoạn lộ mà chỉ nhất định lấy cái tài của mình ra trình diện với đời, trong xã hội phong kiến, người ta đã có sẵn chữ tài tử, lãng tử. Thường đấy là những người có tư cách, không chịu cúi luồn, khinh bạc, ham chơi. Có điều, cách chơi của họ rất khác đời. Sự say sưa khi cầm trên tay quân bài lá bạc, hoặc chén rượu ngon, đối với họ, không phải là mục đích cuối cùng. Giữa một xã hội phong kiến cào bằng nhân cách, trói buộc người ta trong những quy ước tẻ nhạt, cách chơi của những bậc tài tử này là lối chơi của kẻ thạo đời, đã đọc đủ sách thánh hiền nhưng vẫn chán, đành lấy việc chơi đùa để khẳng định chỗ hơn người và cả khát vọng tự do của mình. Chỉ xét trong phạm vi thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, người ta đã thấy nhiều nhà văn nhà thơ nổi tiếng ở nước ta trước đây là những người như thế nào. Cao Bá Quát, Nguyễn Công Trứ, Tú Xương, Chu Mạnh Trinh, Tản Đà. v.v… Cuộc chạy tiếp sức của những bậc tài tử này cuối cùng có thêm chàng Nguyễn. Sở dĩ Nguyễn Tuân có thể diễn tả thành thục người và cảnh Vang bóng một thời, bởi xét trên nhiều phương diện, ông vốn là một tài tử nhà nòi, đã sống thật chín, thật kỹ cái nếp sống phong kiến trái mùa kia, tức bản thân ông là một kiểu người vang bóng. Thận trọng và tinh tế, hay nghĩ về đời nhưng lại khinh bạc quay mặt đi vì biết không làm sao xoay chuyển được cuộc đời, ham tìm những cái đẹp tao nhã, sẵn sàng bạn bầu cùng một ánh trăng suông, một nhành hoa lạ… những đặc tính ấy của Nguyễn Tuân thật ra là một sự thừa kế có phần tự nguyện nhưng cũng có phần bất đắc dĩ từ nhiều bậc tiến bối. Ông sống trong những cung cách sống xưa một cách tự nhiên, cứ để cho nó tha hồ “hành” mình và tự nó ngấm vào mình lúc nào không biết. Vào cái thời mà Nguyễn Tuân lớn lên, những năm ba mười bốn mươi của thế kỷ XX, loại người giữ được cái chất tài tử ấy đi dần đến chỗ tuyệt chủng, nhưng chính vì thế, còn rơi rớt lại ở người nào đó, nó càng bền chắc và nhiều khi phô ra của cái vẻ khá sặc sỡ.
Một lý do nữa khiến cho cái bản chất lãng tử kia ở Nguyễn Tuân ngày càng được ông giữ gìn là nó có một vai trò đặc biệt giúp ông lập nghiệp. Nó cần cho ông trong đời. Bởi vậy, ông phải để tâm chăm chút nó và ông đã làm điều này một cách có ý thức. Gắn bó với quá khứ trong khi lịch sử đang sôi nổi nhiều biến động, giữ lấy chất lãng tử tự do trong lòng một xã hội thực dụng – ở một đôi người, cách sống ấy nhiều khi đã gợi nên cảm tưởng về một cái gì trái khoáy, lạc lõng, y như cảnh “bức sốt nhưng mình vẫn áo bông” mà Tú Xương đã tự chế giễu. Nhưng Nguyễn Tuân không ở vào cái thế bị động đó, bởi ông có một nghề lạ, là nghề viết văn, viết báo. Quá trình chuyên môn hoá rất mạnh trong lòng xã hội tư sản không làm con người nền nã trong bộ y phục cổ này ngần ngại. Ngược lại, với sự hỗ trợ của sách vở và kiến thức, với sự hiểu biết sâu sắc về hoàn cảnh, ông có ngay sự thích ứng tối ưu. Nương theo tình thế để sống, lấy ngay sự gắn bó với quá khứ làm chỗ mạnh để chọi với đời, con người ông trở thành một thứ hàng cao giá mà xã hội lúc đó không phải là không có yêu cầu (dù chỉ là yêu cầu rất ít).
Nếu có một thứ nghề sống, nghề làm người như cách nói của nhà văn ý Pavese ([1]) thì Nguyễn Tuân trước đây quả thực đã là một tay nghề có hạng, với nghĩa tốt đẹp của chữ “có nghề” này.
Từ sau 1945, với chất thiên lương và tinh thần yêu nước sẵn có, Nguyễn Tuân lại nhanh chóng phục thiện, để đứng vào hàng ngũ Cách mạng. Con người chủ yếu ở ông, từ nay, là con người cán bộ, con người chiến sĩ, nghĩa là thành viên của một tập thể có kỷ luật, tập thể ấy phấn đấu cho một lý tưởng nhất định, nên mỗi thành viên trong đó phải làm tất cả để đóng góp cho sự nghiệp chung. Người ta đã lưu ý tới khá nhiều những rơi rớt của con người cũ ở Nguyễn Tuân. Nhưng phải công bằng mà nhận là những sở trường cũ, khi được ông khai thác chính xác, lại giúp cho công việc của ông rất nhiều. Như sự lịch lãm và những hiểu biết sâu rộng nhiều lĩnh vực đời sống, những yếu tố ấy đã là những võ khí tốt, khiến cho người chiến sĩ văn nghệ Nguyễn Tuân có được những chiến công phải nói là sáng chói. Sự độc đáo của Nguyễn Tuân bấy giờ lại trở nên đắc dụng. Đứng về tác dụng phục vụ mà xét, thì những bài viết về Hà Nội đánh Mỹ của ông thuộc vào loại mà trừ phi Nguyễn Tuân, không ai làm nổi. Mà toàn bộ sáng tác của tác giả Vang bóng một thời sau 1945 cũng cần được nhìn nhận theo một tinh thần như thế.
III
Dù thích hay không thích phong cách riêng của Nguyễn Tuân thì những người nghiên cứu văn chương ông thường vẫn nhấn mạnh đây là ngòi bút hết lòng với nghề và trải qua nhiều khổ hạnh trong việc rèn nghề. Vào cái thời mà các tài tử, lãng tử đã nói ở trên còn đang là bộ phận chủ yếu trong lực lượng sáng tác văn học, dĩ nhiên, ở ta chưa có các nhà văn chuyên nghiệp, người làm văn làm thơ lúc ấy không ai sống bằng ngòi bút, chẳng qua nhàn rỗi thì làm, nên việc rèn luyện tay nghề mới là một thú vui mà chưa phải là một bức bách không có không được. Từ đầu thế kỷ trở đi, số người sống trực tiếp bằng ngòi bút bắt đầu xuất hiện, song dẫu sao vẫn là nghề mới, lại được tiếng là nghề tự do, nên nhiều người đến với nghề còn tuỳ tiện, ỷ tài mà viết, viết không ai in thì bỏ tiền túi ra tự in, chán, ế hàng, thì cuốn gói, sang làm nghề khác ; những người biết sống chết với nghề, vừa viết vừa tích luỹ để nâng cao tay nghề và nói chung có một quan niệm nghiêm chỉnh về nghề nghiệp, còn là rất ít.
Không những luôn luôn phải được tính tới trong đám ngoại lệ ít ỏi này, mà Nguyễn Tuân vẫn còn là một mẫu mực tiêu biểu của loại nhà văn chuyên nghiệp. Với ông, nghề văn có được ý nghĩa của một thứ nghề có căn có cốt; muốn làm nghề đó chỉ có năng khiếu và say mê không đủ, mà người ta còn phải khổ công học hành để tự làm giàu mãi lên, vì biết sự hoàn thiện của nghề là vô cùng vô tận. Chẳng hạn riêng về việc đọc. Nguyễn Tuân thường nói tới loại người có “dạ dày” sư tử, cái gì cũng ăn và cũng tiêu hoá sạch. Những người viết văn, theo ông, cũng phải có một thứ dạ dày như vậy. Ai cũng biết sức đọc của ông thật là đáng kể, ngày nào không đọc được một ít thường bứt rứt trong người. Ông đọc và ông tìm cách thu hút tất cả lên trang viết. Ây là chưa tính những phút cặm cụi trước trang giấy trắng viết, sửa chữa, thêm bớt, viết lại, cốt sao không thể viết hơn được nữa mới thôi. Có điều, khi đã có được sự hướng dẫn của một mỹ cảm tốt, sự khổ hạnh ở đây không bao giờ đồng nghĩa với lối hùng hục kéo cày của những ngòi bút bất tài, mà vẫn có chút gì đó vui vẻ thanh thoát và trong những trường hợp thành công, tác phẩm có cái tự nhiên như hoá công ban cho vậy. Một tinh thần làm nghề tận tuỵ đã ngưng kết trong nó toàn bộ bản lĩnh làm người mà một nhà văn như Nguyễn Tuân vốn có. Ở chỗ này, chúng ta có thể liên hệ tới một nhận xét của nhà văn Xô viết L. Léonov:
“Khi nói tới con người, tôi cho rằng nói luôn tới nghề nghiệp là một điều cần thiết. Tổng quát mà nói, tôi thích những người yêu tột độ một cái gì đó. Đối với tôi, việc đi sâu vào cách nhìn đời sống của họ thông qua nghề nghiệp mà họ gắn bó là một chuyện rất thú vị. Nghề nghiệp chính là sợi dây xã hội nối kết con người với thời đại”.
Chính Nguyễn Tuân cũng hiểu nghề nghiệp một cách sâu sắc và hướng cuộc đời mình vào chỗ gắn bó hết lòng với nghề như vậy. Sự liên hệ của ông với thời đại theo nghĩa thông thường vốn được tiếng là mỏng mảnh, sơ sài, nhưng nếu hiểu theo nghĩa mà Léonov nêu ở đây, đó lại là một sợi dây bền chắc. Sự ham đi, ham quan sát được nâng lên thành bệnh “xê dịch” ở ông, sự trăn trở trong việc dùng chữ đặt câu ở ông… tất cả những thói quen ấy có vẻ đẹp riêng và sự cần thiết không có không được. Nếu hiểu sự khinh bạc lộ liễu của Nguyễn Tuân trước Cách mạng chẳng qua cũng là một cách nhà văn mài sắc mình để làm nghề cho thật đắt, chúng ta sẽ không quá thành kiến với nó, và có thể hiểu tại sao nó lại tồn tại đồng thời với những phẩm chất ngược lại, như tinh thần phục thiện và một tấm lòng biết thông cảm. Chẳng phải từ sau Cách mạng, khi không còn thật cần thiết cho nghề nữa, thói quen khinh bạc đó ở ông đã được gột rửa rất nhiểu?!
Có đi có tới, có tìm có thấy, có gõ thì có mở cho, ở cái đầu cùng của sự hết lòng làm nghề, nhập thân với nghề, người ta còn bắt gặp những khi Nguyễn Tuân như mê đi trong ma lực của ngôn ngữ, ngòi bút như bị ốp đồng để rồi viết ra những áng văn rờn rợn một thứ chất kỳ quái. Trước Cách mạng, cộng với những bế tắc trong tìm tòi nghệ thuật, nhũng giây phút tự mê hoặc này đã làm nảy sinh trong ông những trang trang “yêu ngôn’, như Xác Ngọc Lam, Đói roi, Rượu bệnh và đỉnh cao là Chùa Đàn. Sau Cách mạng, với một liều lượng ít ỏi hơn, lại được sự kiểm soát của một lý trí tỉnh táo, những thoáng xuất thần ở ông thỉnh thoảng vẫn có, song thường dễ chấp nhận. Đó là, chẳng hạn, trong Sông Đà, những trang miêu tả ngọn núi Lai Châu, cuộc đời oan nghiệt của các cô xoè, hoặc khung cảnh con sông Đà chảy giữa đôi bờ tiền sử. Trong khi chờ đợi một sự nghiên cứu đầy đủ hơn về lối viết này của Nguyễn Tuân, điều chúng ta có thể nói ngay ở đây: thật ra, cách viết đó không phải một trường hợp hiếm hoi, một căn bệnh chỉ ông mới có. Trong nhiều sáng tác của các nhà văn hiện thực Đông Tây, người ta vẫn thấy các tác giả nói tới sự thăng hoa của nghề nghiệp; vào những phút xuất thần như vậy, sản phẩm mà người nghệ sĩ tạo ra là tiếng đàn có ma, những bức tranh lung linh như cảnh thật và những bài thơ thuộc loại “thi trung hữu quỉ” (chẳng hạn điều này đã được nói tới trong tiểu thuyết Kiệt tác vô hình của Balzac hay trong truyện ngắn Cây vĩ cầm của Rotsin của Tchékhov v.v…). Gần với chúng ta hơn, mới đây thôi, đầu 1986, nhà văn Nguyễn Khải cũng viết rất hay về hiện tượng kỳ lạ này:
“ Các cụ thường nói: nghề dạy nghề, làm mãi một nghề, làm cho say mê, cho tận tuỵ cho tới tột cùng thì rồi cũng có ngày đạt tới cái thần của nghề. Làm nghề gì cũng thế, đã đạt đến cái thần của nó tức là đã phá bỏ được mọi điều ràng buộc, là người tự do hoàn toàn vì không còn gì có thể ngăn trở giữa mình với cái đích. Viết như chơi như bời và văn chươg vẫn như mây như sóng, không còn thể loại, không còn chữ nghĩa, không còn cả mình với người, riêng với chung, to với nhỏ, cao với thấp, bi với hùng. Tất cả đã trở thành một, khêu gợi, lấp lánh, huyền ảo, mỗi lúc đọc mỗi khác, mỗi tuổi đọc mỗi khác, như chính nó đã là một hiện tượng tự nhiên mãi mãi tồn tại cùng với sự sống”
Từ những nhận xét loại này, chúng ta dễ thông cảm hơn với những bột phát của ngòi bút Nguyễn Tuân và cũng trân trọng hơn với những tìm tòi chính đáng ở ông.
Cũng cần phải nói ngay là ở đoạn trích trên, Nguyễn Khải không chỉ nói riêng tới nghề văn, tuyệt đối hoá nó, mà bảo rằng ở bất cứ nghề nào cũng có thể có sự thăng hoa nếu đi tới tột cùng. Bản thân Nguyễn Tuân cũng nghĩ như vậy. Với mọi nghề ông đều đề ra yêu cầu rất cao, bởi theo ông, nghề nào cũng có chỗ thâm sâu đáng tự hào của nó. Một đầu sách mới nhất của ông mang tên Chuyện nghề in ra đầu 1986. Là người biên tập đầu cuốn, sau khi tập hợp bài vở cho tác giả, tôi đặt tạm cho nó một cái tên ước lệ là Nói chuyện nghề nghiệp. Theo thói quen hay vặn vẹo chữ nghĩa của mình, khi nhìn thấy bốn chữ đó, Nguyễn Tuân lấy bút gạch đi chữ Nói ở đầu, chữ nghiệp ở cuối, chỉ để lại hai chữ ở giữa. Cho nó gọn nhẹ, Nguyễn Tuân bảo vậy. Và ông nói thêm:
– Thỉnh thoảng đi với một cán bộ nào đó, mình mới hỏi: “Ông làm gì?”, “Thưa anh, tôi bên Thanh niên”, “Thưa anh, tôi bên Công đoàn”. Mình không hỏi gì nữa, chỉ nghĩ người kia đã lơ đãng không trả lời đúng vào câu hỏi mình, hay không có nghề, chắc lý do sau thì đúng hơn. Bởi chỉ những người không có tự hào gì về nghề nghiệp mớí lúc nào cũng chăm chắm nói về cái nơi làm việc của mình mà thực ra không biết mình sống ở đấy bằng nghề gì. Lo hành nghề cho lành nghề đã không xong, lại còn không nghề ngỗng rõ ràng, bảo đi làm gì cũng được, nghĩ cũng kỳ đấy chứ. Mà mình biết, hạng người đó vô khối. Nên ngay trong cái việc tưởng chỉ có cảm hứng như viết văn, cũng phải nhấn vào cái chữ nghề cho thiên hạ thấy!
IV
Tiến một bước nữa trong việc làm nghề, con người Nguyễn Tuân còn là con người trò chơi với ý nghĩa hiện đại của mấy chữ ấy.
Chúng hải giai đông tẩu
Đà giang độc bắc lưu.
( Mọi con sông đều đổ theo hướng đông
Chỉ riêng sông Đà ngược lên bắc)
Hai câu thơ chữ Hán ấy không chỉ đáng làm đề từ cho bài viết ở cuối tập Sông Đà mà lẽ ra, có thể dùng làm đề từ cho mọi sáng tác ký tên Nguyễn Tuân và cho toàn bộ cuộc đời con người đó nữa. Tinh thần của con sông ở đây là tinh thần đi ngược thói thường, sẵn sàng phiêu lưu tới những miền chưa ai biết, miễn sao đạt được những niềm vui lạ. Chơi là thế! Cũng như chơi là đặt ra quy tắc rồi lại tìm cách phá bỏ quy tắc; là kết hợp những cái tưởng như không thể kết hợp được với nhau: là cảm giác đóng kịch, cảm giác hội hè; là những hoạt động kèm theo nỗ lực, rồi từ nỗ lực mà sinh ra niềm vui và một nhận thức về cuộc sống. Khi bàn về Picasso, một nhà nghiên cứu Xô- viết từng đưa ra một khái quát: “Con người nói chung, con người hiện đại nói riêng, không chỉ là homo sepiens (con người trí tuệ), homo faber (con người làm việc), mà còn là homo ludens (con người chơi nghịch). Và đây không chỉ là mặt yếu mà còn là sức mạnh tinh thần của hắn, sự đảm bảo cho tự do của hắn”. Một khái quát như thế, không chỉ đúng với Picasso mà còn đúng với nhiều nhân vật lớn trong nghệ thuật thế kỷ XX, như đạo diễn Charles Chaplin,nhạc sĩ Igor Stravinsky. Chúng tôi nghĩ rằng ít nhiều ở Nguyễn Tuân, cái chất con người trò chơi đó, cũng có. Viết chữ đẹp và giỏi cầm trống trong những khi đi hát ả đào, thạo về tranh, về tượng, biết nhiều về kỹ thuật sân khấu và kỹ thuật điện ảnh, ông sống nghiêm chỉnh mà lại như đang dễ dàng đùa bỡn với đời, đấy là một lẽ. Riêng trong việc viết lách, hầu như không bao giờ ông muốn đi theo cái nếp bình thường, mà cứ luôn luôn muốn tạo một ấn tượng khác lạ. Ở chỗ người ta quen dùng chữ Hán, ông tìm bằng được một chữ nôm cùng nghĩa, để rồi những khi khác, người ta chỉ hạ những chữ thông thường, thì ông trương lên những chữ thật hiếm gặp, những chữ gốc Hán mà phải thuộc loại thông thái bặt thiệp lắm mới biết dùng. Ông không nghiêng hẳn về một lối viết nào, khi giản dị, thì giản dị không ai bằng mà khi cầu kỳ, thì cũng cầu kỳ không ai bằng. Thế thì bản sắc của ông ở đâu? Thưa, ở chính lối ham chơi kia, lối ham chơi như là sẵn sàng từ bỏ mình để đóng sang những vai khác, không phải là mình, càng lạ càng thú. Một ví dụ: Đọc văn cũng như tiếp xúc riêng với Nguyễn Tuân, người ta biết rằng ông ghét cay ghét đắng việc buôn bán và ông từng định nghĩa nghệ thuật là một công việc: “mà những con buôn quen sống với đổi chác hàng họ và buôn Tần bán Sở đều gọi là vô ích”. Nhưng thỉnh thoảng vai một người bán hàng vẫn len đến, mời gọi con người thích tìm những cảm giác lạ ấy. Lần đầu tiên đọc cái tít bài ký của Nguyễn Tuân trên một số báo Văn nghệ: Tôi bán năm cành hoa tết, tôi hơi ngờ ngợ, sau mới hiểu ra trò nghịch của ông già và tự cắt nghĩa được rằng tại sao, báo chí vẫn muồn mời ông viết ít dòng cho các số Tết. Có một lần, ông giải thích về một cái bìa mà ông đề nghị hoạ sĩ làm cho một cuốn sách:
– Cuốn sách chỉ có nhan đề là ký, ắt chữ ký phải đậm. Và trong hai chữ tên tác giả, mình muốn lèo thêm một sự nhấn mạnh nữa là cho chữ Tuân nó cũng đậm ra. Thế là nhìn vào bìa thật nhanh người ta thấy hai chữ Ký và Tuân, người ta đọc ký Tuân, ký Tuân như khi ra chợ, người ta hỏi mua ký thịt bò, ký đường vậy.
Ai đã quen đọc văn Nguyễn Tuân đều biết đấy là lối chơi chữ nhiều khi đã thành một cái tật ở tác giả. Tuy nhiên, khi nhà văn đã lấy tên tuổi mình ra mà đùa như thế này, thì có nghĩa con người trò chơi đã thành một thứ bản thể thứ hai nơi ông. Lại nhớ đến Nguyễn Công Trứ tương truyền về già còn thích bận áo lụa xanh, quần vải đỏ, đi đâu đủng đỉnh trên lưng con bò vàng. Lại nhớ Tú Xương với những lời ỡm ờ khi đi hát mất ô và lời tự giễu “ở phố hàng Nâu có phỗng sành- Mắt thời thao láo mặt thời xanh”. Lại nhớ Tản Đà, đề ở Khối tình con thứ nhất:
Chữ nghĩa Tây Tầu trót dở dang
Nôm na phá nghiệp kiếm ăn xoàng
…
Chẳng lề, chẳng lối, cũng văn chương
Còn non, còn nước, còn trăng gió
Còn có thơ ca bán phố phường.
Những người như thế, già từ khi còn ít tuổi, và cho đến già, cũng vẫn còn một đứa trẻ con trong lòng, cho nên việc ham chơi đối với họ, cũng là sự thường. Trong một tài liệu viết về tâm lý học, tôi đọc được những nhận xét:
“Chơi là một cách để trẻ tự thích ứng, tự giáo dục”
“Trò chơi chính là một hình thức hoạt động tự do nhất và cũng là tự nhiên nhất của trẻ”.
“Trong trò chơi, trẻ có dịp phát biểu suy nghĩ của mình”.
“Trò chơi trước hết là một sự tự thực hiện; đứa trẻ không bộc lộ cái gì khác ngoài chính mình”.
…
Lẽ nào những nhận xét ấy không thể áp dụng cho “đám trẻ” kỳ lạ này, những nghệ sĩ lớn trong lịch sử nghệ thuật mà chúng ta hết lòng yêu và kính
V
Nếu như trong văn học sau 1945, có một nhà văn nào tạo ra chung quanh tên tuổi mình cả một huyền thoại,thì người đó chính là Nguyễn Tuân. Trong khoảng hơn hai chục năm cuối đời từng dòng chữ ông viết được soi ngắm và từng cử chỉ lời nói của ông được đồn đại rộng rãi. Luôn luôn những người trong giới văn học đã bàn về ông và đến hôm nay, những lời bàn ấy cũng chưa ngớt. Ghi lại những tiếng dội của cuộc đời và văn chương Nguyễn Tuân trong lòng người khác, tưởng cũng là một cách để hiểu con người ông cũng như không khí văn học một thời :
– Nguyễn Tuân rất độc đáo và tạo ra nhiều bất ngờ ngay trong cách sống hàng ngày. Người quen được người khác chiều và ít khi chiều ai, rồi quá đáng, rồi cực đoan, cái đó có cả. Nhưng sao vẫn có nhiều người ngưỡng mộ ông? Hình như ngoài chuyện tài năng người ta vẫn nhận ở con nguời đó có cái thực rất đáng trọng.
Còn như đến gần Nguyễn Tuân ấy ư ? Chuyện ấy đôi khi ngại thật. Trong người ông cùng lúc có cả sức hút lẫn sức đẩy người khác, mà đẩy cũng mạnh lắm.
– Phải công nhận là Nguyễn Tuân có cái sòng phẳng của ông, ông không giấu cái tật mê thanh, mê sắc hồi xưa, song những duyên nợ dềnh dàng ấy, nay cái gì thấy cần phải dẹp đi, là tự ông dẹp đi liền. Một chuyện như thế này, không phải tự mồm Nguyễn Tuân nói ra, thì ai mà biết được. Đầu tháng 10-1954, ông có chân trong bộ phận cán bộ về tiếp quản thủ đô. Địa điểm tập kết là Hạ Hồi, Hà Đông. Trong khi những anh em khác chờ xe ô tô thì Nguyễn Tuân mượn bằng được chiếc xe đạp của ông chủ nhà trọ để đạp về Hà Nội. Về đến Bờ Hồ ông đang đi quanh quẩn thì nghe có tiếng chào : “Kìa, ông đã về”. Thì ra một bà chủ cô đầu. Bà hẹn ông đến chơi. Nhưng từ bấy đến khi ông qua đời, cái hẹn ấy ông vẫn chưa trả.
– Người nặng căn như thế, mà khi đi theo cách mạng, chuyển cũng đã ghê đấy chứ. Bởi văn chương Nguyễn Tuân vốn ghi lại trung thực những gì mà ông đã sống, nên đọc Tuỳ bút kháng chiến đã có thể thấy ông đã đi sát mặt trận thế nào. Trong Giữa hai xuân, ông từng nói qua về cảm giác lần đầu cầm quả lựu đạn. Và đây, một đoạn trong Lửa sinh nhật: “Tôi ngóng giờ khai hoả. Nắm cơm chiều qua dắt theo thắt lưng, suốt một đêm hành quân giờ đã thiu. Nhưng thôi, cứ bỏ vào mồm. Tôi gối lên đàn kiến càng, cố nhắm mắt. Tai áp sát đất, càng nghe rõ tiếng dội của thuổng đào công sự”.
– Ngay đoạn sau này đi viết Sông Đà lại chả ghê à. Hồi ấy từ Quỳnh Nhai sang Than Uyên đâu đã có đường cái, ông phải xin hẳn một con ngựa và một dân quân, cứ theo đường mòn mà đi, ba ngày không gặp người đi ngược. Với hoàn cảnh bấy giờ, đi và viết Sông Đà phải nói là một chiến công.
– Kể đi thôi thì còn nhiều người khác đi bạo hơn ông, nhưng đây là việc đi của nhà văn, nó phải kèm vào việc viết. Sở dĩ Nguyễn Tuân viết được về Tây Bắc vì ông biết nhìn ra ở đấy vẻ đẹp; Ông xem Tây Bắc là một công trình nghệ thuật. Ngay viết về đường xá ông cũng lấy tiêu chuẩn một cái gì đang hình thành ra xét.
– Cũng trên phương diện nhìn nhận sự khổ hạnh ở Nguyễn Tuân, tôi thấy phải nói đây là một trong số ít nhà văn ở ta nhạy cảm về hình thức và có được cách hiểu toàn diện về bản chất cái đẹp trong hình thức nghệ thuật. Đọc văn Nguyễn Tuân luôn luôn cảm thấy hình thức đứng ra thách thức với nội dung, giữa hình thức với nội dung vừa sóng đôi nhau, vừa đuổi bắt nhau. Luôn luôn cảm thấy ông viết rất đặc biệt, mình không thể nào bắt chước nổi.
Nhưng nhiều khi Nguyễn Tuân cũng đi quá đà, dày vò chữ quá, không được tự nhiên như chính ông muốn. Cũng là cái tật như trong cuộc đời hàng ngày của ông.
– Lại nói chuyện con người Nguyễn Tuân ư ? Những ai từng được làm quen với sân khấu Nhà hát lớn Hà Nội trước Cách mạng đều biết ông rất có duyên với nghề diễn kịch; dù ông chỉ đóng những vai phụ, nhưng thông thường, đó là những vai phụ khó quên. Từ chuyện sân khấu tôi muốn lên hệ sang chuyện đời. Hiểu nhập vai theo một nghĩa tốt đẹp, thì trong cuộc sống hàng ngày, Nguyễn Tuân cũng rất nhập vai, tức là đã định làm cái gì thì làm bằng được, làm đến cùng. Chẳng hạn như khi cần vận động quần chúng, người cán bộ ấy cũng giỏi lắm. Đã ai từng đi với ông Tuân trong một chuyến công tác xuống một đơn vị nào chưa? Chưa hả. Các anh có thể tưởng tượng được không, khi nói trước công chúng, đấy là một nhà thuyết giáo thực thụ. Thành thử, trong Nguyễn Tuân, bên cạnh một người lãng tử cuối mùa, một người làm nghề tự do rất cao tay nghề, như các anh đã nói, còn thấy có một chính uỷ nữa. Lưu ý tới điều đó, xem nó như một yếu tố chủ đạo, ta sẽ cắt nghĩa được Nguyễn Tuân sau Cách mạng.
VI
Ở trên, khi cần phác ra một ít nét đại thể về con người Nguyễn Tuân, chúng ta đã nhớ lại các hình ảnh mà ông thích thú: Nhà văn như kẻ đi đường không bao giờ mệt mỏi. Nhưng chữ đi ở Nguyễn Tuân vốn không chỉ bó hẹp vào sự di chuyển trong không gian mà có nghĩa rất rộng: “Ngay cả lúc anh đăm đăm ngồi trước trang giấy trắng lạnh phau giữa phòng văn, anh cũng vấn là một con người đang đi. Đi vào cái đêm làm việc của mình. Đi cho đến chỗ tận cùng của đêm mình” Cái dạng đi này của Nguyễn Tuân còn ít được nói tới, nhưng thật ra, chính nó lại là khía cạnh quan trọng bậc nhất trong con người Nguyễn Tuân mà những người yêu mến văn ông cần biết.
Trong một hồi ký in ở Sài Gòn trước 1975, Nguyễn Vỹ một nhà thơ có quen Nguyễn Tuân từ thời tiền chiến, đã tả ông là một người sống cẩn thận, đủng đỉnh, cử chỉ nhỏ nhẹ, đàng hoàng, làm gì cũng đắn đo và có cái vẻ cặm cụi khác hẳn với những trò chơi ngông khinh bạc mà chúng ta vẫn nghe kể trong văn ông. Thói quen làm việc ấy vẫn còn lại ở Nguyễn Tuân cho đến cuối đời. Sau những chuyến đi rất dữ: đi dọc, đi ngang, đi lên, đi xuống, đường đi nước bước như kẻ bàn cờ trên sông hồ trăng nước…, nhà văn trở về căn buồng của mình, ở đó, ông đọc, ông ghi chép, ông lập hồ sơ cho những tài liệu cần thiết, nhất là ông suy nghĩ và làm công việc cuối cùng của nghề viết là cho tác phẩm hiện lên trên trang giấy.
Nguyễn Tuân viết như thế nào? Theo lời kể của những người thân của nhà văn, thì ngồi đâu ông cũng viết được, không cần bàn. Nhưng tâm linh ông thì tôi tưởng, phải nói là một sự “nhập thiền” hoàn toàn, không thể khác được. Những ai đó có dịp đến thăm Nguyễn Tuân ở nhà riêng đều biết buồng văn của ông là cả một kho chứa ở đó ngổn ngang sách vở cổ kim đông tây, từ những cuốn sử ký, địa dư, sách du ký, sách dạy nghề, in từ những năm nảo năm nào, tới những tờ báo về nghệ thuật hoa viên rồi những bản tin nhanh và tài liệu in rônêô nào đó nói về hoạt động của Việt Kiều ở nước ngoài mà bạn đọc xa gần mới gửi cho ông. Rồi tượng, an-bom và các loại sách kỷ niệm sau các chuyến đi nước ngoài. Rồi chính ông nữa, ấy là, ngoài những ấn bản in ra rải rác ở trong nước và nước ngoài nửa thế kỷ nay, còn không ít hình ảnh Nguyễn Tuân trong quá khứ, Nguyễn Tuân khi đóng phim, đóng kịch, Nguyễn Tuân trong ảnh của Trần Văn Lưu, Hoàng Kim Đáng, Nguyễn Tuân trong nét vẽ của những hoạ sĩ từng giao du với ông và đến thăm ông, những Bùi Xuân Phái, Nguyễn Sáng, Trọng Kiệm, Nguyễn Trung v.v.. và v.v… Ngồi viết giữa một cảnh tượng văn hoá như thế, là cả một sự thách thức. Sự cặm cụi của Nguyễn Tuân, đúng hơn, sự đơn độc của ông lúc này mới có được cái ý nghĩa mà nó phải có: ông muốn đối mặt với tất cả; ông muốn thêm vào một cái gì xứng đáng với tinh hoa văn hoá đang vây bủa quanh ông và đã là một phần sự sống trong ông.
Giả kể có đoán khi viết, Nguyễn Tuân thường thắp lên mấy nén hương, chắc cũng chả ai ngạc nhiên!
Giữa một cuộc sống trần tục xô bồ, trước sau ông vẫn là một nhà văn xem trọng sự thiêng liêng nghề nghiệp và sống với nó thành kính thật sự.
Nhìn lại cả đời văn Nguyễn Tuân, chúng ta thấy gì ? Chúng ta nghĩ đến sự công bằng. Ai đối xử với nghề nghiệp ra sao, sẽ được nghề nghiệp đối xử lại như vậy. Cố nhiên, rộng hơn câu chuyện tác phẩm còn có câu chuyện về chính con người đã tạo ra các tác phẩm này nữa. Trong sự độc đáo của mình, cuộc đời Nguyễn Tuân có hấp dẫn chúng ta, nhưng suy cho cùng, đó không phải là lối nêu gương để chung quanh bắt chước. Không, Nguyễn Tuân không thể làm thế. Với tất cả cái hay cái dở, cái tài cái tật vốn có, lời kêu gọi của ông giản dị hơn: Mỗi người hãy sống đúng với bản sắc của mình.
Thật vậy, sau khi nói rằng sự làm người là nghiêm chỉnh, rằng chúng ta phải sống đúng sống tốt, như cái phần lương tri trong chúng ta vẫn yêu cầu, cuộc đời Nguyễn Tuân như còn muốn nhắn nhủ thêm một điều này nữa: muốn hay không muốn mỗi chúng ta đều là một thực thể đơn nhất, riêng biệt, không giống một ai khác và không ai thay thế nổi. Khi điều đó không phụ thuộc vào ý muốn của riêng ai mà là một cái gì tất yếu “ không thể sửa chữa”, thì tại sao chúng ta không tạm bằng lòng với mình, yên tâm là mình, nó là điều để ta tự vệ tức tránh bớt được những dằn vặt vô ích, mà biết đâu đó chẳng phải là một cách giúp ta khai thác chính mình từ đó để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng đồng loại và trở nên có ích hơn hết?
Viết 6-1986
Đã in trong Cây bút đời người 2002
Thật vậy, sau khi nói rằng sự làm người là nghiêm chỉnh, rằng chúng ta phải sống đúng sống tốt, như cái phần lương tri trong chúng ta vẫn yêu cầu, cuộc đời Nguyễn Tuân như còn muốn nhắn nhủ thêm một điều này nữa: muốn hay không muốn mỗi chúng ta đều là một thực thể đơn nhất, riêng biệt, không giống một ai khác và không ai thay thế nổi. Khi điều đó không phụ thuộc vào ý muốn của riêng ai mà là một cái gì tất yếu “ không thể sửa chữa”, thì tại sao chúng ta không tạm bằng lòng với mình, yên tâm là mình, nó là điều để ta tự vệ tức tránh bớt được những dằn vặt vô ích, mà biết đâu đó chẳng phải là một cách giúp ta khai thác chính mình từ đó để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng đồng loại và trở nên có ích hơn hết?
Viết 6-1986
Đã in trong Cây bút đời người 2002
Advertisements
Trả lời

markdown:
**I**
Hè phố Hà Nội vốn khá hẹp, chỉ có điều may là ở cái thành phố đang còn lấy xe đạp làm phương tiện giao thông chủ yếu này, người đi bộ có phần ít, phía các phố không phải phố buôn bán, vỉa hè thường vắng, bởi vậy, nếu không quá bận, đi bộ lại là cái thú, người ta có thể vừa đi vừa nghỉ, thoải mái.
Ở tuổi 76, nhà văn Nguyễn Tuân còn thích nhập vào hàng ngũ ít ỏi ấy của những người đi bộ trên đường Hà Nội. Mỗi buổi sáng, từ nhà mình bên phía Trần Hưng Đạo, ông làm một cuộc đi lại loanh quanh một số cơ quan quen thuộc: Hội Nhà văn, nhà xuất bản
*Tác Phẩm Mới*, báo *Văn Nghệ*, nhà xuất bản *Văn học*… Những bước ông đi ung dung chậm rãi; quần áo ông nghiêm ngắn, chỉnh tề; toàn bộ con người ông trên hè phố gợi người ta nhớ một cuộc đời văn học khá thành đạt, tuy không “toà ngang dãy dọc” đồ sộ, nhưng tác phẩm viết ra thường có những đường nét riêng độc đáo. Người viết văn là một kẻ đi đường không bao giờ mệt mỏi – có lần Nguyễn Tuân đã so sánh vậy. Vả chăng, hình ảnh một cuộc hành trình ở đây không chỉ có nghĩa bóng, mà còn có thể hiểu theo nghĩa đen của nó. Trước khi có một tuổi già ung dung đi lại trên hè phố như thế, gót chân của con người từng trải ấy đã có dịp đặt trên hầu hết khắp mọi miền đất nước. Trước Cách mạng, ông từng là khách quen của các chuyến tàu xuyên Việt, cứ hứng lên là người lữ hành ấy xách va ly đi, và thích đi đâu là dừng lại ở đó: Thanh Hoá, Huế, Hội An v.v… Sau Cách mạng, những chuyến lên rừng xuống biển của Nguyễn Tuân càng dày hơn. Một lần nào đó, sau khi đặt chân lên một ngọn núi trong dãy Hoàng Liên Sơn, ông hóm hỉnh nói đùa với một nhà báo nước ngoài: “Giờ thì ngọn núi đã cao thêm một mét vì có tôi ở trên”. Một lần khác, ông đi tới Lũng Cú tột bắc. Một lần khác nữa, đi một chuyến dọc Cẩm Phả, Cô Tô, Vân Hải, một thứ huyện đảo “sáu trăm đảo dư”và ông đã xúc động kêu lên: “Chao ôi, thấy như mình vừa cầm hẳn vào bàn tay của hạnh phúc, một thứ hạnh phúc mà chỉ có Tổ quốc tươi đẹp mới ban nổi cho, và đã ban cho ta đúng vào lúc ấy”. Hào hứng, kỳ thú, có nhiều ấn tượng… không kể với riêng một chuyến nào, mà với mọi chuyến đi, Nguyễn Tuân đều có thể bằng lòng mà tự bảo vậy; về phần mình, những người đọc, chúng ta cũng có thể mượn luôn mấy chữ ấy để miêu tả cuộc đời của nhà văn, một cuộc đời đi dài suốt lịch sử văn học nửa thế kỷ qua. **II**
Để nói về những kẻ sĩ không chịu sống trong khuôn phép, những trí thức có học mà không chịu ra làm quan, không để tâm vào hoạn lộ mà chỉ nhất định lấy cái tài của mình ra trình diện với đời, trong xã hội phong kiến, người ta đã có sẵn chữ tài tử, lãng tử. Thường đấy là những người có tư cách, không chịu cúi luồn, khinh bạc, ham chơi. Có điều, cách chơi của họ rất khác đời. Sự say sưa khi cầm trên tay quân bài lá bạc, hoặc chén rượu ngon, đối với họ, không phải là mục đích cuối cùng. Giữa một xã hội phong kiến cào bằng nhân cách, trói buộc người ta trong những quy ước tẻ nhạt, cách chơi của những bậc tài tử này là lối chơi của kẻ thạo đời, đã đọc đủ sách thánh hiền nhưng vẫn chán, đành lấy việc chơi đùa để khẳng định chỗ hơn người và cả khát vọng tự do của mình. Chỉ xét trong phạm vi thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, người ta đã thấy nhiều nhà văn nhà thơ nổi tiếng ở nước ta trước đây là những người như thế nào. Cao Bá Quát, Nguyễn Công Trứ, Tú Xương, Chu Mạnh Trinh, Tản Đà. v.v… Cuộc chạy tiếp sức của những bậc tài tử này cuối cùng có thêm chàng Nguyễn. Sở dĩ Nguyễn Tuân có thể diễn tả thành thục người và cảnh
*Vang bóng một thời*, bởi xét trên nhiều phương diện, ông vốn là một tài tử nhà nòi, đã sống thật chín, thật kỹ cái nếp sống phong kiến trái mùa kia, tức bản thân ông là một kiểu người vang bóng. Thận trọng và tinh tế, hay nghĩ về đời nhưng lại khinh bạc quay mặt đi vì biết không làm sao xoay chuyển được cuộc đời, ham tìm những cái đẹp tao nhã, sẵn sàng bạn bầu cùng một ánh trăng suông, một nhành hoa lạ… những đặc tính ấy của Nguyễn Tuân thật ra là một sự thừa kế có phần tự nguyện nhưng cũng có phần bất đắc dĩ từ nhiều bậc tiến bối. Ông sống trong những cung cách sống xưa một cách tự nhiên, cứ để cho nó tha hồ “hành” mình và tự nó ngấm vào mình lúc nào không biết. Vào cái thời mà Nguyễn Tuân lớn lên, những năm ba mười bốn mươi của thế kỷ XX, loại người giữ được cái chất tài tử ấy đi dần đến chỗ tuyệt chủng, nhưng chính vì thế, còn rơi rớt lại ở người nào đó, nó càng bền chắc và nhiều khi phô ra của cái vẻ khá sặc sỡ.
Một lý do nữa khiến cho cái bản chất lãng tử kia ở Nguyễn Tuân ngày càng được ông giữ gìn là nó có một vai trò đặc biệt giúp ông lập nghiệp. Nó cần cho ông trong đời. Bởi vậy, ông phải để tâm chăm chút nó và ông đã làm điều này một cách có ý thức. Gắn bó với quá khứ trong khi lịch sử đang sôi nổi nhiều biến động, giữ lấy chất lãng tử tự do trong lòng một xã hội thực dụng – ở một đôi người, cách sống ấy nhiều khi đã gợi nên cảm tưởng về một cái gì trái khoáy, lạc lõng, y như cảnh “bức sốt nhưng mình vẫn áo bông” mà Tú Xương đã tự chế giễu. Nhưng Nguyễn Tuân không ở vào cái thế bị động đó, bởi ông có một nghề lạ, là nghề viết văn, viết báo. Quá trình chuyên môn hoá rất mạnh trong lòng xã hội tư sản không làm con người nền nã trong bộ y phục cổ này ngần ngại. Ngược lại, với sự hỗ trợ của sách vở và kiến thức, với sự hiểu biết sâu sắc về hoàn cảnh, ông có ngay sự thích ứng tối ưu. Nương theo tình thế để sống, lấy ngay sự gắn bó với quá khứ làm chỗ mạnh để chọi với đời, con người ông trở thành một thứ hàng cao giá mà xã hội lúc đó không phải là không có yêu cầu (dù chỉ là yêu cầu rất ít).
Nếu có một thứ
*nghề sống, nghề làm người*như cách nói của nhà văn ý Pavese ( [) thì Nguyễn Tuân trước đây quả thực đã là một tay nghề có hạng, với nghĩa tốt đẹp của chữ “có nghề” này.](/Vuong%20Tri%20Nhan/Copy%20Ng%20Tuan/Nguoi%20nhap%20vai.docx#_ftn1) [1]
Từ sau 1945, với chất thiên lương và tinh thần yêu nước sẵn có, Nguyễn Tuân lại nhanh chóng phục thiện, để đứng vào hàng ngũ Cách mạng. Con người chủ yếu ở ông, từ nay, là con người cán bộ, con người chiến sĩ, nghĩa là thành viên của một tập thể có kỷ luật, tập thể ấy phấn đấu cho một lý tưởng nhất định, nên mỗi thành viên trong đó phải làm tất cả để đóng góp cho sự nghiệp chung. Người ta đã lưu ý tới khá nhiều những rơi rớt của con người cũ ở Nguyễn Tuân. Nhưng phải công bằng mà nhận là những sở trường cũ, khi được ông khai thác chính xác, lại giúp cho công việc của ông rất nhiều. Như sự lịch lãm và những hiểu biết sâu rộng nhiều lĩnh vực đời sống, những yếu tố ấy đã là những võ khí tốt, khiến cho người chiến sĩ văn nghệ Nguyễn Tuân có được những chiến công phải nói là sáng chói. Sự độc đáo của Nguyễn Tuân bấy giờ lại trở nên đắc dụng. Đứng về tác dụng phục vụ mà xét, thì những bài viết về Hà Nội đánh Mỹ của ông thuộc vào loại mà trừ phi Nguyễn Tuân, không ai làm nổi. Mà toàn bộ sáng tác của tác giả
*Vang bóng một thời*sau 1945 cũng cần được nhìn nhận theo một tinh thần như thế. **III**
Dù thích hay không thích phong cách riêng của Nguyễn Tuân thì những người nghiên cứu văn chương ông thường vẫn nhấn mạnh đây là ngòi bút hết lòng với nghề và trải qua nhiều khổ hạnh trong việc rèn nghề. Vào cái thời mà các
*tài tử*, *lãng tử*đã nói ở trên còn đang là bộ phận chủ yếu trong lực lượng sáng tác văn học, dĩ nhiên, ở ta chưa có các nhà văn chuyên nghiệp, người làm văn làm thơ lúc ấy không ai sống bằng ngòi bút, chẳng qua nhàn rỗi thì làm, nên việc rèn luyện tay nghề mới là một thú vui mà chưa phải là một bức bách không có không được. Từ đầu thế kỷ trở đi, số người sống trực tiếp bằng ngòi bút bắt đầu xuất hiện, song dẫu sao vẫn là nghề mới, lại được tiếng là nghề tự do, nên nhiều người đến với nghề còn tuỳ tiện, ỷ tài mà viết, viết không ai in thì bỏ tiền túi ra tự in, chán, ế hàng, thì cuốn gói, sang làm nghề khác ; những người biết sống chết với nghề, vừa viết vừa tích luỹ để nâng cao tay nghề và nói chung có một quan niệm nghiêm chỉnh về nghề nghiệp, còn là rất ít.
Không những luôn luôn phải được tính tới trong đám ngoại lệ ít ỏi này, mà Nguyễn Tuân vẫn còn là một mẫu mực tiêu biểu của loại nhà văn chuyên nghiệp. Với ông, nghề văn có được ý nghĩa của một thứ nghề có căn có cốt; muốn làm nghề đó chỉ có năng khiếu và say mê không đủ, mà người ta còn phải khổ công học hành để tự làm giàu mãi lên, vì biết sự hoàn thiện của nghề là vô cùng vô tận. Chẳng hạn riêng về việc đọc. Nguyễn Tuân thường nói tới loại người có “dạ dày” sư tử, cái gì cũng ăn và cũng tiêu hoá sạch. Những người viết văn, theo ông, cũng phải có một thứ dạ dày như vậy. Ai cũng biết sức đọc của ông thật là đáng kể, ngày nào không đọc được một ít thường bứt rứt trong người. Ông đọc và ông tìm cách thu hút tất cả lên trang viết. Ây là chưa tính những phút cặm cụi trước trang giấy trắng viết, sửa chữa, thêm bớt, viết lại, cốt sao không thể viết hơn được nữa mới thôi. Có điều, khi đã có được sự hướng dẫn của một mỹ cảm tốt, sự khổ hạnh ở đây không bao giờ đồng nghĩa với lối hùng hục kéo cày của những ngòi bút bất tài, mà vẫn có chút gì đó vui vẻ thanh thoát và trong những trường hợp thành công, tác phẩm có cái tự nhiên như hoá công ban cho vậy. Một tinh thần làm nghề tận tuỵ đã ngưng kết trong nó toàn bộ bản lĩnh làm người mà một nhà văn như Nguyễn Tuân vốn có. Ở chỗ này, chúng ta có thể liên hệ tới một nhận xét của nhà văn Xô viết L. Léonov:
*“Khi nói tới con người, tôi cho rằng nói luôn tới nghề nghiệp là một điều cần thiết. Tổng quát mà nói, tôi thích những người yêu tột độ một cái gì đó. Đối với tôi, việc đi sâu vào cách nhìn đời sống của họ thông qua nghề nghiệp mà họ gắn bó là một chuyện rất thú vị. Nghề nghiệp chính là sợi dây xã hội nối kết con người với thời đại”*.
Chính Nguyễn Tuân cũng hiểu nghề nghiệp một cách sâu sắc và hướng cuộc đời mình vào chỗ gắn bó hết lòng với nghề như vậy. Sự liên hệ của ông với thời đại theo nghĩa thông thường vốn được tiếng là mỏng mảnh, sơ sài, nhưng nếu hiểu theo nghĩa mà Léonov nêu ở đây, đó lại là một sợi dây bền chắc. Sự ham đi, ham quan sát được nâng lên thành bệnh “xê dịch” ở ông, sự trăn trở trong việc dùng chữ đặt câu ở ông… tất cả những thói quen ấy có vẻ đẹp riêng và sự cần thiết không có không được. Nếu hiểu sự khinh bạc lộ liễu của Nguyễn Tuân trước Cách mạng chẳng qua cũng là một cách nhà văn mài sắc mình để làm nghề cho thật đắt, chúng ta sẽ không quá thành kiến với nó, và có thể hiểu tại sao nó lại tồn tại đồng thời với những phẩm chất ngược lại, như tinh thần phục thiện và một tấm lòng biết thông cảm. Chẳng phải từ sau Cách mạng, khi không còn thật cần thiết cho nghề nữa, thói quen khinh bạc đó ở ông đã được gột rửa rất nhiểu?!
*Có đi có tới, có tìm có thấy, có gõ thì có mở cho*, ở cái đầu cùng của sự hết lòng làm nghề, nhập thân với nghề, người ta còn bắt gặp những khi Nguyễn Tuân như mê đi trong ma lực của ngôn ngữ, ngòi bút như bị ốp đồng để rồi viết ra những áng văn rờn rợn một thứ chất kỳ quái. Trước Cách mạng, cộng với những bế tắc trong tìm tòi nghệ thuật, nhũng giây phút tự mê hoặc này đã làm nảy sinh trong ông những trang trang “yêu ngôn’, như *Xác Ngọc Lam, Đói roi, Rượu bệnh*và đỉnh cao là *Chùa Đàn*. Sau Cách mạng, với một liều lượng ít ỏi hơn, lại được sự kiểm soát của một lý trí tỉnh táo, những thoáng xuất thần ở ông thỉnh thoảng vẫn có, song thường dễ chấp nhận. Đó là, chẳng hạn, trong *Sông Đà*, những trang miêu tả ngọn núi Lai Châu, cuộc đời oan nghiệt của các cô xoè, hoặc khung cảnh con sông Đà chảy giữa đôi bờ tiền sử. Trong khi chờ đợi một sự nghiên cứu đầy đủ hơn về lối viết này của Nguyễn Tuân, điều chúng ta có thể nói ngay ở đây: thật ra, cách viết đó không phải một trường hợp hiếm hoi, một căn bệnh chỉ ông mới có. Trong nhiều sáng tác của các nhà văn hiện thực Đông Tây, người ta vẫn thấy các tác giả nói tới sự thăng hoa của nghề nghiệp; vào những phút xuất thần như vậy, sản phẩm mà người nghệ sĩ tạo ra là tiếng đàn có ma, những bức tranh lung linh như cảnh thật và những bài thơ thuộc loại “thi trung hữu quỉ” (chẳng hạn điều này đã được nói tới trong tiểu thuyết *Kiệt tác vô hình*của Balzac hay trong truyện ngắn *Cây vĩ cầm của Rotsin*của Tchékhov v.v…). Gần với chúng ta hơn, mới đây thôi, đầu 1986, nhà văn Nguyễn Khải cũng viết rất hay về hiện tượng kỳ lạ này:
“
*Các cụ thường nói: nghề dạy nghề, làm mãi một nghề, làm cho say mê, cho tận tuỵ cho tới tột cùng thì rồi cũng có ngày đạt tới cái thần của nghề. Làm nghề gì cũng thế, đã đạt đến cái thần của nó tức là đã phá bỏ được mọi điều ràng buộc, là người tự do hoàn toàn vì không còn gì có thể ngăn trở giữa mình với cái đích. Viết như chơi như bời và văn chươg vẫn như mây như sóng, không còn thể loại, không còn chữ nghĩa, không còn cả mình với người, riêng với chung, to với nhỏ, cao với thấp, bi với hùng. Tất cả đã trở thành một, khêu gợi, lấp lánh, huyền ảo, mỗi lúc đọc mỗi khác, mỗi tuổi đọc mỗi khác, như chính nó đã là một hiện tượng tự nhiên mãi mãi tồn tại cùng với sự sống”*
Từ những nhận xét loại này, chúng ta dễ thông cảm hơn với những bột phát của ngòi bút Nguyễn Tuân và cũng trân trọng hơn với những tìm tòi chính đáng ở ông.
Cũng cần phải nói ngay là ở đoạn trích trên, Nguyễn Khải không chỉ nói riêng tới nghề văn, tuyệt đối hoá nó, mà bảo rằng ở bất cứ nghề nào cũng có thể có sự thăng hoa nếu đi tới tột cùng. Bản thân Nguyễn Tuân cũng nghĩ như vậy. Với mọi nghề ông đều đề ra yêu cầu rất cao, bởi theo ông, nghề nào cũng có chỗ thâm sâu đáng tự hào của nó. Một đầu sách mới nhất của ông mang tên
*Chuyện nghề*in ra đầu 1986. Là người biên tập đầu cuốn, sau khi tập hợp bài vở cho tác giả, tôi đặt tạm cho nó một cái tên ước lệ là *Nói chuyện nghề nghiệp*. Theo thói quen hay vặn vẹo chữ nghĩa của mình, khi nhìn thấy bốn chữ đó, Nguyễn Tuân lấy bút gạch đi chữ *Nói*ở đầu, chữ *nghiệp*ở cuối, chỉ để lại hai chữ ở giữa. Cho nó gọn nhẹ, Nguyễn Tuân bảo vậy. Và ông nói thêm:
– Thỉnh thoảng đi với một cán bộ nào đó, mình mới hỏi: “Ông làm gì?”, “Thưa anh, tôi bên Thanh niên”, “Thưa anh, tôi bên Công đoàn”. Mình không hỏi gì nữa, chỉ nghĩ người kia đã lơ đãng không trả lời đúng vào câu hỏi mình, hay không có nghề, chắc lý do sau thì đúng hơn. Bởi chỉ những người không có tự hào gì về nghề nghiệp mớí lúc nào cũng chăm chắm nói về cái nơi làm việc của mình mà thực ra không biết mình sống ở đấy bằng nghề gì. Lo hành nghề cho lành nghề đã không xong, lại còn không nghề ngỗng rõ ràng, bảo đi làm gì cũng được, nghĩ cũng kỳ đấy chứ. Mà mình biết, hạng người đó vô khối. Nên ngay trong cái việc tưởng chỉ có cảm hứng như viết văn, cũng phải nhấn vào cái chữ nghề cho thiên hạ thấy!
IV
Tiến một bước nữa trong việc làm nghề, con người Nguyễn Tuân còn là con người trò chơi với ý nghĩa hiện đại của mấy chữ ấy.
*Chúng hải giai đông tẩu* *Đà giang độc bắc lưu.*
(
__Mọi con sông đều đổ theo hướng đông__ __Chỉ riêng sông Đà ngược lên bắc__)
Hai câu thơ chữ Hán ấy không chỉ đáng làm đề từ cho bài viết ở cuối tập
*Sông Đà*mà lẽ ra, có thể dùng làm đề từ cho mọi sáng tác ký tên Nguyễn Tuân và cho toàn bộ cuộc đời con người đó nữa. Tinh thần của con sông ở đây là tinh thần đi ngược thói thường, sẵn sàng phiêu lưu tới những miền chưa ai biết, miễn sao đạt được những niềm vui lạ. Chơi là thế! Cũng như chơi là đặt ra quy tắc rồi lại tìm cách phá bỏ quy tắc; là kết hợp những cái tưởng như không thể kết hợp được với nhau: là cảm giác đóng kịch, cảm giác hội hè; là những hoạt động kèm theo nỗ lực, rồi từ nỗ lực mà sinh ra niềm vui và một nhận thức về cuộc sống. Khi bàn về Picasso, một nhà nghiên cứu Xô- viết từng đưa ra một khái quát: “Con người nói chung, con người hiện đại nói riêng, không chỉ là *homo sepiens*(con người trí tuệ), *homo faber*(con người làm việc), mà còn là *homo ludens*(con người chơi nghịch). Và đây không chỉ là mặt yếu mà còn là sức mạnh tinh thần của hắn, sự đảm bảo cho tự do của hắn”. Một khái quát như thế, không chỉ đúng với Picasso mà còn đúng với nhiều nhân vật lớn trong nghệ thuật thế kỷ XX, như đạo diễn Charles Chaplin,nhạc sĩ Igor Stravinsky. Chúng tôi nghĩ rằng ít nhiều ở Nguyễn Tuân, cái chất con người trò chơi đó, cũng có. Viết chữ đẹp và giỏi cầm trống trong những khi đi hát ả đào, thạo về tranh, về tượng, biết nhiều về kỹ thuật sân khấu và kỹ thuật điện ảnh, ông sống nghiêm chỉnh mà lại như đang dễ dàng đùa bỡn với đời, đấy là một lẽ. Riêng trong việc viết lách, hầu như không bao giờ ông muốn đi theo cái nếp bình thường, mà cứ luôn luôn muốn tạo một ấn tượng khác lạ. Ở chỗ người ta quen dùng chữ Hán, ông tìm bằng được một chữ nôm cùng nghĩa, để rồi những khi khác, người ta chỉ hạ những chữ thông thường, thì ông trương lên những chữ thật hiếm gặp, những chữ gốc Hán mà phải thuộc loại thông thái bặt thiệp lắm mới biết dùng. Ông không nghiêng hẳn về một lối viết nào, khi giản dị, thì giản dị không ai bằng mà khi cầu kỳ, thì cũng cầu kỳ không ai bằng. Thế thì bản sắc của ông ở đâu? Thưa, ở chính lối ham chơi kia, lối ham chơi như là sẵn sàng từ bỏ mình để đóng sang những vai khác, không phải là mình, càng lạ càng thú. Một ví dụ: Đọc văn cũng như tiếp xúc riêng với Nguyễn Tuân, người ta biết rằng ông ghét cay ghét đắng việc buôn bán và ông từng định nghĩa nghệ thuật là một công việc: “mà những con buôn quen sống với đổi chác hàng họ và buôn Tần bán Sở đều gọi là vô ích”. Nhưng thỉnh thoảng vai một người bán hàng vẫn len đến, mời gọi con người thích tìm những cảm giác lạ ấy. Lần đầu tiên đọc cái tít bài ký của Nguyễn Tuân trên một số báo Văn nghệ *:* *Tôi bán năm cành hoa tết*, tôi hơi ngờ ngợ, sau mới hiểu ra trò nghịch của ông già và tự cắt nghĩa được rằng tại sao, báo chí vẫn muồn mời ông viết ít dòng cho các số Tết. Có một lần, ông giải thích về một cái bìa mà ông đề nghị hoạ sĩ làm cho một cuốn sách:
– Cuốn sách chỉ có nhan đề là ký, ắt chữ ký phải đậm. Và trong hai chữ tên tác giả, mình muốn lèo thêm một sự nhấn mạnh nữa là cho chữ Tuân nó cũng đậm ra. Thế là nhìn vào bìa thật nhanh người ta thấy hai chữ Ký và Tuân, người ta đọc
*ký Tuân, ký Tuân*như khi ra chợ, người ta hỏi mua *ký thịt bò, ký đường*vậy.
Ai đã quen đọc văn Nguyễn Tuân đều biết đấy là lối chơi chữ nhiều khi đã thành một cái tật ở tác giả. Tuy nhiên, khi nhà văn đã lấy tên tuổi mình ra mà đùa như thế này, thì có nghĩa con người trò chơi đã thành một thứ bản thể thứ hai nơi ông. Lại nhớ đến Nguyễn Công Trứ tương truyền về già còn thích bận áo lụa xanh, quần vải đỏ, đi đâu đủng đỉnh trên lưng con bò vàng. Lại nhớ Tú Xương với những lời ỡm ờ khi đi hát mất ô và lời tự giễu “ở phố hàng Nâu có phỗng sành- Mắt thời thao láo mặt thời xanh”. Lại nhớ Tản Đà, đề ở
*Khối tình con*thứ nhất: *Chữ nghĩa Tây Tầu trót dở dang* *Nôm na phá nghiệp kiếm ăn xoàng* *…* *Chẳng lề, chẳng lối, cũng văn chương* *Còn non, còn nước, còn trăng gió* *Còn có thơ ca bán phố phường.*
Những người như thế, già từ khi còn ít tuổi, và cho đến già, cũng vẫn còn một đứa trẻ con trong lòng, cho nên việc ham chơi đối với họ, cũng là sự thường. Trong một tài liệu viết về tâm lý học, tôi đọc được những nhận xét:
“Chơi là một cách để trẻ tự thích ứng, tự giáo dục”
“Trò chơi chính là một hình thức hoạt động tự do nhất và cũng là tự nhiên nhất của trẻ”.
“Trong trò chơi, trẻ có dịp phát biểu suy nghĩ của mình”.
“Trò chơi trước hết là một sự tự thực hiện; đứa trẻ không bộc lộ cái gì khác ngoài chính mình”.
…
Lẽ nào những nhận xét ấy không thể áp dụng cho “đám trẻ” kỳ lạ này, những nghệ sĩ lớn trong lịch sử nghệ thuật mà chúng ta hết lòng yêu và kính
**V**
Nếu như trong văn học sau 1945, có một nhà văn nào tạo ra chung quanh tên tuổi mình cả một huyền thoại,thì người đó chính là Nguyễn Tuân. Trong khoảng hơn hai chục năm cuối đời từng dòng chữ ông viết được soi ngắm và từng cử chỉ lời nói của ông được đồn đại rộng rãi. Luôn luôn những người trong giới văn học đã bàn về ông và đến hôm nay, những lời bàn ấy cũng chưa ngớt. Ghi lại những tiếng dội của cuộc đời và văn chương Nguyễn Tuân trong lòng người khác, tưởng cũng là một cách để hiểu con người ông cũng như không khí văn học một thời :
– Nguyễn Tuân rất độc đáo và tạo ra nhiều bất ngờ ngay trong cách sống hàng ngày. Người quen được người khác chiều và ít khi chiều ai, rồi quá đáng, rồi cực đoan, cái đó có cả. Nhưng sao vẫn có nhiều người ngưỡng mộ ông? Hình như ngoài chuyện tài năng người ta vẫn nhận ở con nguời đó có cái thực rất đáng trọng.
Còn như đến gần Nguyễn Tuân ấy ư ? Chuyện ấy đôi khi ngại thật. Trong người ông cùng lúc có cả sức hút lẫn sức đẩy người khác, mà đẩy cũng mạnh lắm.
– Phải công nhận là Nguyễn Tuân có cái sòng phẳng của ông, ông không giấu cái tật mê thanh, mê sắc hồi xưa, song những duyên nợ dềnh dàng ấy, nay cái gì thấy cần phải dẹp đi, là tự ông dẹp đi liền. Một chuyện như thế này, không phải tự mồm Nguyễn Tuân nói ra, thì ai mà biết được. Đầu tháng 10-1954, ông có chân trong bộ phận cán bộ về tiếp quản thủ đô. Địa điểm tập kết là Hạ Hồi, Hà Đông. Trong khi những anh em khác chờ xe ô tô thì Nguyễn Tuân mượn bằng được chiếc xe đạp của ông chủ nhà trọ để đạp về Hà Nội. Về đến Bờ Hồ ông đang đi quanh quẩn thì nghe có tiếng chào : “Kìa, ông đã về”. Thì ra một bà chủ cô đầu. Bà hẹn ông đến chơi. Nhưng từ bấy đến khi ông qua đời, cái hẹn ấy ông vẫn chưa trả.
– Người nặng căn như thế, mà khi đi theo cách mạng, chuyển cũng đã ghê đấy chứ. Bởi văn chương Nguyễn Tuân vốn ghi lại trung thực những gì mà ông đã sống, nên đọc
*Tuỳ bút kháng chiến*đã có thể thấy ông đã đi sát mặt trận thế nào. Trong *Giữa hai xuân*, ông từng nói qua về cảm giác lần đầu cầm quả lựu đạn. Và đây, một đoạn trong *Lửa sinh nhật*: “Tôi ngóng giờ khai hoả. Nắm cơm chiều qua dắt theo thắt lưng, suốt một đêm hành quân giờ đã thiu. Nhưng thôi, cứ bỏ vào mồm. Tôi gối lên đàn kiến càng, cố nhắm mắt. Tai áp sát đất, càng nghe rõ tiếng dội của thuổng đào công sự”.
– Ngay đoạn sau này đi viết
*Sông Đà*lại chả ghê à. Hồi ấy từ Quỳnh Nhai sang Than Uyên đâu đã có đường cái, ông phải xin hẳn một con ngựa và một dân quân, cứ theo đường mòn mà đi, ba ngày không gặp người đi ngược. Với hoàn cảnh bấy giờ, đi và viết *Sông Đà*phải nói là một chiến công.
– Kể đi thôi thì còn nhiều người khác đi bạo hơn ông, nhưng đây là việc đi của nhà văn, nó phải kèm vào việc viết. Sở dĩ Nguyễn Tuân viết được về Tây Bắc vì ông biết nhìn ra ở đấy vẻ đẹp; Ông xem Tây Bắc là một công trình nghệ thuật. Ngay viết về đường xá ông cũng lấy tiêu chuẩn một cái gì đang hình thành ra xét.
– Cũng trên phương diện nhìn nhận sự khổ hạnh ở Nguyễn Tuân, tôi thấy phải nói đây là một trong số ít nhà văn ở ta nhạy cảm về hình thức và có được cách hiểu toàn diện về bản chất cái đẹp trong hình thức nghệ thuật. Đọc văn Nguyễn Tuân luôn luôn cảm thấy hình thức đứng ra thách thức với nội dung, giữa hình thức với nội dung vừa sóng đôi nhau, vừa đuổi bắt nhau. Luôn luôn cảm thấy ông viết rất đặc biệt, mình không thể nào bắt chước nổi.
Nhưng nhiều khi Nguyễn Tuân cũng đi quá đà, dày vò chữ quá, không được tự nhiên như chính ông muốn. Cũng là cái tật như trong cuộc đời hàng ngày của ông.
– Lại nói chuyện con người Nguyễn Tuân ư ? Những ai từng được làm quen với sân khấu Nhà hát lớn Hà Nội trước Cách mạng đều biết ông rất có duyên với nghề diễn kịch; dù ông chỉ đóng những vai phụ, nhưng thông thường, đó là những vai phụ khó quên. Từ chuyện sân khấu tôi muốn lên hệ sang chuyện đời. Hiểu nhập vai theo một nghĩa tốt đẹp, thì trong cuộc sống hàng ngày, Nguyễn Tuân cũng rất nhập vai, tức là đã định làm cái gì thì làm bằng được, làm đến cùng. Chẳng hạn như khi cần vận động quần chúng, người cán bộ ấy cũng giỏi lắm. Đã ai từng đi với ông Tuân trong một chuyến công tác xuống một đơn vị nào chưa? Chưa hả. Các anh có thể tưởng tượng được không, khi nói trước công chúng, đấy là một nhà thuyết giáo thực thụ. Thành thử, trong Nguyễn Tuân, bên cạnh một người lãng tử cuối mùa, một người làm nghề tự do rất cao tay nghề, như các anh đã nói, còn thấy có một chính uỷ nữa. Lưu ý tới điều đó, xem nó như một yếu tố chủ đạo, ta sẽ cắt nghĩa được Nguyễn Tuân sau Cách mạng.
**VI**
Ở trên, khi cần phác ra một ít nét đại thể về con người Nguyễn Tuân, chúng ta đã nhớ lại các hình ảnh mà ông thích thú: Nhà văn như kẻ đi đường không bao giờ mệt mỏi. Nhưng chữ
*đi*ở Nguyễn Tuân vốn không chỉ bó hẹp vào sự di chuyển trong không gian mà có nghĩa rất rộng: “Ngay cả lúc anh đăm đăm ngồi trước trang giấy trắng lạnh phau giữa phòng văn, anh cũng vấn là một con người đang đi. Đi vào cái đêm làm việc của mình. Đi cho đến chỗ tận cùng của đêm mình” Cái dạng đi này của Nguyễn Tuân còn ít được nói tới, nhưng thật ra, chính nó lại là khía cạnh quan trọng bậc nhất trong con người Nguyễn Tuân mà những người yêu mến văn ông cần biết.
Trong một hồi ký in ở Sài Gòn trước 1975, Nguyễn Vỹ một nhà thơ có quen Nguyễn Tuân từ thời tiền chiến, đã tả ông là một người sống cẩn thận, đủng đỉnh, cử chỉ nhỏ nhẹ, đàng hoàng, làm gì cũng đắn đo và có cái vẻ cặm cụi khác hẳn với những trò chơi ngông khinh bạc mà chúng ta vẫn nghe kể trong văn ông. Thói quen làm việc ấy vẫn còn lại ở Nguyễn Tuân cho đến cuối đời. Sau những chuyến đi rất dữ:
*đi dọc, đi ngang, đi lên, đi xuống, đường đi nước bước như kẻ bàn cờ trên sông hồ trăng nước…,*nhà văn trở về căn buồng của mình, ở đó, ông đọc, ông ghi chép, ông lập hồ sơ cho những tài liệu cần thiết, nhất là ông suy nghĩ và làm công việc cuối cùng của nghề viết là cho tác phẩm hiện lên trên trang giấy.
Nguyễn Tuân viết như thế nào? Theo lời kể của những người thân của nhà văn, thì ngồi đâu ông cũng viết được, không cần bàn. Nhưng tâm linh ông thì tôi tưởng, phải nói là một sự “nhập thiền” hoàn toàn, không thể khác được. Những ai đó có dịp đến thăm Nguyễn Tuân ở nhà riêng đều biết buồng văn của ông là cả một kho chứa ở đó ngổn ngang sách vở cổ kim đông tây, từ những cuốn sử ký, địa dư, sách du ký, sách dạy nghề, in từ những năm nảo năm nào, tới những tờ báo về nghệ thuật hoa viên rồi những bản tin nhanh và tài liệu in rônêô nào đó nói về hoạt động của Việt Kiều ở nước ngoài mà bạn đọc xa gần mới gửi cho ông. Rồi tượng, an-bom và các loại sách kỷ niệm sau các chuyến đi nước ngoài. Rồi chính ông nữa, ấy là, ngoài những ấn bản in ra rải rác ở trong nước và nước ngoài nửa thế kỷ nay, còn không ít hình ảnh Nguyễn Tuân trong quá khứ, Nguyễn Tuân khi đóng phim, đóng kịch, Nguyễn Tuân trong ảnh của Trần Văn Lưu, Hoàng Kim Đáng, Nguyễn Tuân trong nét vẽ của những hoạ sĩ từng giao du với ông và đến thăm ông, những Bùi Xuân Phái, Nguyễn Sáng, Trọng Kiệm, Nguyễn Trung v.v.. và v.v… Ngồi viết giữa một
__cảnh tượng văn hoá__như thế, là cả một sự thách thức. Sự cặm cụi của Nguyễn Tuân, đúng hơn, sự đơn độc của ông lúc này mới có được cái ý nghĩa mà nó phải có: ông muốn đối mặt với tất cả; ông muốn thêm vào một cái gì xứng đáng với tinh hoa văn hoá đang vây bủa quanh ông và đã là một phần sự sống trong ông.
Giả kể có đoán khi viết, Nguyễn Tuân thường thắp lên mấy nén hương, chắc cũng chả ai ngạc nhiên!
Giữa một cuộc sống trần tục xô bồ, trước sau ông vẫn là một nhà văn xem trọng sự thiêng liêng nghề nghiệp và sống với nó thành kính thật sự.
Nhìn lại cả đời văn Nguyễn Tuân, chúng ta thấy gì ? Chúng ta nghĩ đến sự công bằng. Ai đối xử với nghề nghiệp ra sao, sẽ được nghề nghiệp đối xử lại như vậy. Cố nhiên, rộng hơn câu chuyện tác phẩm còn có câu chuyện về chính con người đã tạo ra các tác phẩm này nữa. Trong sự độc đáo của mình, cuộc đời Nguyễn Tuân có hấp dẫn chúng ta, nhưng suy cho cùng, đó không phải là lối nêu gương để chung quanh bắt chước. Không, Nguyễn Tuân không thể làm thế. Với tất cả cái hay cái dở, cái tài cái tật vốn có, lời kêu gọi của ông giản dị hơn: Mỗi người hãy sống đúng với bản sắc của mình.
Thật vậy, sau khi nói rằng sự làm người là nghiêm chỉnh, rằng chúng ta phải sống đúng sống tốt, như cái phần lương tri trong chúng ta vẫn yêu cầu, cuộc đời Nguyễn Tuân như còn muốn nhắn nhủ thêm một điều này nữa: muốn hay không muốn mỗi chúng ta đều là một thực thể đơn nhất, riêng biệt, không giống một ai khác và không ai thay thế nổi. Khi điều đó không phụ thuộc vào ý muốn của riêng ai mà là một cái gì tất yếu “ không thể sửa chữa”, thì tại sao chúng ta không tạm bằng lòng với mình, yên tâm là mình, nó là điều để ta tự vệ tức tránh bớt được những dằn vặt vô ích, mà biết đâu đó chẳng phải là một cách giúp ta khai thác chính mình từ đó để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng đồng loại và trở nên có ích hơn hết?
Viết 6-1986
Đã in trong Cây bút đời người 2002
Thật vậy, sau khi nói rằng sự làm người là nghiêm chỉnh, rằng chúng ta phải sống đúng sống tốt, như cái phần lương tri trong chúng ta vẫn yêu cầu, cuộc đời Nguyễn Tuân như còn muốn nhắn nhủ thêm một điều này nữa: muốn hay không muốn mỗi chúng ta đều là một thực thể đơn nhất, riêng biệt, không giống một ai khác và không ai thay thế nổi. Khi điều đó không phụ thuộc vào ý muốn của riêng ai mà là một cái gì tất yếu “ không thể sửa chữa”, thì tại sao chúng ta không tạm bằng lòng với mình, yên tâm là mình, nó là điều để ta tự vệ tức tránh bớt được những dằn vặt vô ích, mà biết đâu đó chẳng phải là một cách giúp ta khai thác chính mình từ đó để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng đồng loại và trở nên có ích hơn hết?
Viết 6-1986
Đã in trong Cây bút đời người 2002
Advertisements
## Trả lời Hủy trả lời

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/pRQmi-kB>; rel=shortlink

Vary: Cookie


text:
Đầm sát nách Ha Gattini trắng sọc đen là một thiết kế khá đơn giản mang phong cách nhẹ nhàng mà không kém phần trẻ trung. Thêm vào đó, đầm được may từ chất liệu vải thun mềm mại mang lại sự thoải mái và năng động cho người mặc.
Hướng dẫn bảo quản
Thông tin thương hiệu
Ha Gattini - thương hiệu của Công ty TNHH TM & DV Nhất Hà là một trong những thương hiệu thời trang hàng đầu Việt Nam và tạo được chỗ đứng vững chắc trong lòng người tiêu dùng. Sau hơn 17 năm hoạt động, chúng tôi không ngừng cố gắng tìm tòi, học hỏi để có thể thấu hiểu nhu cầu của khách hàng từ đó tạo ra những sản phẩm phù hợp với cá tính của từng khách hàng và hân hạnh đồng hành cùng họ để cùng khẳng định vị trí của mình trong xã hội hiện đại. Ngoài những sản phẩm chủ lực là quần áo nam và nữ, Ha Gattini còn cung cấp thêm những phụ kiện khác như túi xách, khăn choàng cổ, lắc tay... để tạo nên sự hoàn thiện cho phong cách thời trang của khách hàng. Đặc biệt, chúng tôi luôn cập nhật hàng mới mỗi ngày tại các hệ thống phân phối, giúp cho khách hàng chọn được những bộ trang phục ưng ý nhất trong tất cả các dịp lễ tết trong năm và trong những thời khắc quan trọng của cuộc đời.
Đánh giá & Bình luận

markdown:
![](https://static.vingroup.net/vgh_static/assets/images/modules/line/vingroup-card.dropdown.text.gif)
**Đầm sát nách Ha Gattini trắng sọc đen** là một thiết kế khá đơn giản **** mang phong cách nhẹ nhàng mà không kém phần trẻ trung. Thêm vào đó, đầm được may từ chất liệu vải thun mềm mại mang lại sự thoải mái và năng động cho người mặc.
|
|Số đo người mẫu |80 - 62 - 92 - 178 (cm)|
|
|Size mẫu mặc |S|
|
|Số đo sản phẩm mẫu mặc |Vai: 33cm, Ngực: 84cm, Eo: 74cm, Dài: 88cm|
|
|Xuất xứ |Việt Nam|
|
|Chất liệu vải |Vải thun|**Hướng dẫn bảo quản** **Thông tin thương hiệu**
Ha Gattini - thương hiệu của Công ty TNHH TM & DV Nhất Hà là một trong những thương hiệu thời trang hàng đầu Việt Nam và tạo được chỗ đứng vững chắc trong lòng người tiêu dùng. Sau hơn 17 năm hoạt động, chúng tôi không ngừng cố gắng tìm tòi, học hỏi để có thể thấu hiểu nhu cầu của khách hàng từ đó tạo ra những sản phẩm phù hợp với cá tính của từng khách hàng và hân hạnh đồng hành cùng họ để cùng khẳng định vị trí của mình trong xã hội hiện đại. Ngoài những sản phẩm chủ lực là quần áo nam và nữ, Ha Gattini còn cung cấp thêm những phụ kiện khác như túi xách, khăn choàng cổ, lắc tay... để tạo nên sự hoàn thiện cho phong cách thời trang của khách hàng. Đặc biệt, chúng tôi luôn cập nhật hàng mới mỗi ngày tại các hệ thống phân phối, giúp cho khách hàng chọn được những bộ trang phục ưng ý nhất trong tất cả các dịp lễ tết trong năm và trong những thời khắc quan trọng của cuộc đời.
## Đánh giá & Bình luận

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Connection: close


text:
Sáng sớm tinh mơ ở thung lũng Ngọc Chiến (Mường La, Sơn La) tiếng chó sủa, tiếng gà gáy, tiếng trẻ con đùa nhau vui vẻ đánh thức chúng tôi dậy trong cái lạnh tê người. Mặc dù vẫn còn chếnh choáng hơi men vì tối qua không cưỡng lại món rượu gạo nếp non (rượu Vạng) của đồng bào nơi đây nhưng đã có dự định là sáng nay sẽ dạo một vòng quanh bản để thăm bản nên không thể ngủ thêm.
Ngọc Chiến, một xã của huyện Mường La nằm sâu trong thung lũng và ở độ cao 1800m so với mực nước biển. Thiên nhiên ban tặng cho vùng đất này nhiều điều rất thú vị mà đầu tiên phải kể đến là những mỏ nước khoáng nóng lộ thiên với nhiệt độ trung bình từ 50 đến 70 độ. Đến Ngọc Chiến bạn sẽ sững sờ trước vẻ đẹp hoang sơ cùng nhiều nét đặc trưng văn hóa của người Thái khiến ta say mê…
Trong tất cả những điều đó, điều làm tôi và bất cứ ai cũng tò mò nhất trước khi đến đây chính là tục tắm tiên của đồng bào nơi đây.
Trở lại chiều hôm qua, chúng tôi đến đây khi mặt trời chuẩn bị khuất núi, cũng là lúc người bản Lướt trở về sau một ngày lên nương rẫy. Mọi người hồn nhiên thoát y rồi ngâm mình vào bồn nước khoáng đang bốc hơi không chút ngại ngùng.
Những cô gái Thái vẫn thản nhiên kỳ cọ và cười nói vui vẻ, bất chấp và coi thường mọi ánh nhìn. Chỉ cách chừng vài mét, các cô gái Thái với nước da trắng nõn đang tắm tiên dưới bể khoáng, hơi nước bốc lên mờ ảo khiến tôi mê mẫn mãi ngắm nhìn. Mục sở thị, đúng là trăm nghe không bằng một thấy.
Tạm gác lại những suy nghĩ miên man, dạo một vòng quanh bản, chúng tôi bắt gặp những đứa trẻ đuổi nhau với trò đánh lốp, á…trở về tuổi thơ đây rồi. Đi thêm một đoạn là cây cầu treo bắc qua con suối khô cạn, xa xa mặt trời dần khuất núi và cây Samu 1000 năm tuổi. Chợt nhận ra rằng, ở Bản Lướt có một gam màu xám rất cổ kính không phải vì hoàng hôn. Đó chính là những ngôi nhà lợp bằng gỗ Pơmu rất đặc trưng và nguyên bản, hơi nước bốc lên từ những hồ khoáng, làn khỏi chiều lan tõa trên những mái nhà đã đánh lừa ảo giác của chúng tôi như đang lạc vào xứ sở thần tiên chăng?
Chúng tôi trở về con đường cũ để chuẩn bị cho buổi giao lưu với đồng bào và chính quyền địa phương. Buổi tối, không khí thật tuyệt vời, đêm nay lại có cả trăng, người dân trong bản đến rất đông, có lẽ lâu lắm rồi họ mới thấy bản Lướt đông người như vậy. Mọi người giao lưu vui vẻ, cụng ly tưng bừng, xôi nếp tan, thịt hun khói, cá suối nướng… và thưởng thức hát then. Không ai nỡ từ chối trước sự hiếu khách của người Ngọc Chiến, và cũng không ai sợ quá chén vì nếu có say, dòng nước khoáng sẽ giúp bạn khỏe ngay thôi.
Ham kể chuyện quá mà quên mất thời gian, sắp phải di chuyển. Sắp chia tay Ngọc Chiến nhưng lòng còn quá nhiều hối tiếc và suy ngẫm. Nhất là cách khai thác và ứng xử trong văn hóa du lịch. Tắm tiên ở Ngọc Chiến là một trong rất ít những nơi còn giữ được nguyên bản tục tắm tiên của vùng cao Tây Bắc. Nhưng việc khai thác du lịch sẽ đưa bộ phận khách du lịch hiếu kỳ đến nơi đây. Điều này có thể sẽ nhanh chóng xóa sổ những gì nguyên bản, hoang sơ nhất ở đây.
Trong chuyến đi toàn những con người làm du lịch, mặc dù ý thức tôn trọng và giữ gìn bản sắc văn hóa luôn được nâng cao nhưng vẫn không tránh khỏi sự tò mò vốn có. Chụp ảnh để lưu giữ những khoảng khắc không có gì xấu, tuy nhiên hãy để cho nó mờ ảo vốn có, không nên cố gắng tiến lại gần để chụp sát hơn, tệ hơn nữa, một số bạn còn live stream facebook, chia sẻ trực tuyến thì càng không nên.
Với góc độ của một du khách, có lẽ rằng một vùng đất đẹp như thế, những con người đáng yêu như thế, những món ăn ngon như thế, những nét văn hóa đặc sắc như thế… Thì các nhà quản lý du lịch tỉnh Sơn La phải áp dụng luật chơi của riêng mình một cách triệt để nhằm bảo vệ tài sản quý giá này.
Ở vấn đề này, người viết đề xuất triển khai các khu vực cấm quay phim chụp ảnh ở những khu vực “đặc biệt”, ở những khu vực này không cho bất kỳ ai vào quay phim, chụp ảnh, livestream…gì cả. Nếu không đồng ý thì quay xe ra không tiến vào nữa. Có như vậy con cháu chúng ta mới có cơ hội ngắm những cô gái Thái xinh đẹp thoát y, tắm tiên trong làn hơi nước mờ ảo…và cả cảnh quan hoang sơ cùng phong tục tập quán đặc trưng nơi đây.
Rời Ngọc Chiến, chúng tôi sẽ đến một cao điểm nữa của Sơn La, nằm trong lộ trình khảo sát của đoàn Famtrip, đó là Mộc Châu. Trãi qua nữa chặng đường khảo sát nhưng chúng tôi đã cảm nhận được tình cảm của những người con Sơn La, những người đã tổ chức nên chương trình khảo sát để giới thiệu quê hương mình đến mọi miền tổ quốc, những con người bản địa bao đời đã tạo nên văn hóa đặc sắc và những điều khó quên cho chúng tôi. Có một điều chắc chắn rằng, chúng tôi sẽ trở lại để hòa mình vào lễ hội Mừng cơm mới, trở lại để thưởng thức món xôi nếp tan, canh thối, thịt thối, bọ xít rừng, canh nòng nọc, chuột núi xôi…
Một vài chia sẻ !
Cùng xem thêm một số hình ảnh đẹp:
Bài viết là những cảm nhận của người viết sau một chuyến tham quan và ở lại tại Mường La.
Mường La – phát triển du lịch và thách thức bảo tồn văn hóa
Cùng chia sẻ xúc của bạn sau mỗi hành trình tại khamphadisan@gmail.com. Theo dõi thêm tại fanpage Khám Phá Di Sản.
Trần Tiến Học, công ty du lịch Đại Bàng (Eagle Tourist)

markdown:
**Sáng sớm tinh mơ ở thung lũng Ngọc Chiến (Mường La, Sơn La) tiếng chó sủa, tiếng gà gáy, tiếng trẻ con đùa nhau vui vẻ đánh thức chúng tôi dậy trong cái lạnh tê người. Mặc dù vẫn còn chếnh choáng hơi men vì tối qua không cưỡng lại món rượu gạo nếp non (rượu Vạng) của đồng bào nơi đây nhưng đã có dự định là sáng nay sẽ dạo một vòng quanh bản để thăm bản nên không thể ngủ thêm.**
Ngọc Chiến, một xã của huyện Mường La nằm sâu trong thung lũng và ở độ cao 1800m so với mực nước biển. Thiên nhiên ban tặng cho vùng đất này nhiều điều rất thú vị mà đầu tiên phải kể đến là những mỏ nước khoáng nóng lộ thiên với nhiệt độ trung bình từ 50 đến 70 độ. Đến Ngọc Chiến bạn sẽ sững sờ trước vẻ đẹp hoang sơ cùng nhiều nét đặc trưng văn hóa của người Thái khiến ta say mê…
Trong tất cả những điều đó, điều làm tôi và bất cứ ai cũng tò mò nhất trước khi đến đây chính là tục tắm tiên của đồng bào nơi đây.
Trở lại chiều hôm qua, chúng tôi đến đây khi mặt trời chuẩn bị khuất núi, cũng là lúc người bản Lướt trở về sau một ngày lên nương rẫy. Mọi người hồn nhiên thoát y rồi ngâm mình vào bồn nước khoáng đang bốc hơi không chút ngại ngùng.
Những cô gái Thái vẫn thản nhiên kỳ cọ và cười nói vui vẻ, bất chấp và coi thường mọi ánh nhìn. Chỉ cách chừng vài mét, các cô gái Thái với nước da trắng nõn đang tắm tiên dưới bể khoáng, hơi nước bốc lên mờ ảo khiến tôi mê mẫn mãi ngắm nhìn. Mục sở thị, đúng là trăm nghe không bằng một thấy.
Tạm gác lại những suy nghĩ miên man, dạo một vòng quanh bản, chúng tôi bắt gặp những đứa trẻ đuổi nhau với trò đánh lốp, á…trở về tuổi thơ đây rồi. Đi thêm một đoạn là cây cầu treo bắc qua con suối khô cạn, xa xa mặt trời dần khuất núi và cây Samu 1000 năm tuổi. Chợt nhận ra rằng, ở Bản Lướt có một gam màu xám rất cổ kính không phải vì hoàng hôn. Đó chính là những ngôi nhà lợp bằng gỗ Pơmu rất đặc trưng và nguyên bản, hơi nước bốc lên từ những hồ khoáng, làn khỏi chiều lan tõa trên những mái nhà đã đánh lừa ảo giác của chúng tôi như đang lạc vào xứ sở thần tiên chăng?
Chúng tôi trở về con đường cũ để chuẩn bị cho buổi giao lưu với đồng bào và chính quyền địa phương. Buổi tối, không khí thật tuyệt vời, đêm nay lại có cả trăng, người dân trong bản đến rất đông, có lẽ lâu lắm rồi họ mới thấy bản Lướt đông người như vậy. Mọi người giao lưu vui vẻ, cụng ly tưng bừng, xôi nếp tan, thịt hun khói, cá suối nướng… và thưởng thức hát then. Không ai nỡ từ chối trước sự hiếu khách của người Ngọc Chiến, và cũng không ai sợ quá chén vì nếu có say, dòng nước khoáng sẽ giúp bạn khỏe ngay thôi.
Ham kể chuyện quá mà quên mất thời gian, sắp phải di chuyển. Sắp chia tay Ngọc Chiến nhưng lòng còn quá nhiều hối tiếc và suy ngẫm. Nhất là cách khai thác và ứng xử trong văn hóa du lịch. Tắm tiên ở Ngọc Chiến là một trong rất ít những nơi còn giữ được nguyên bản tục tắm tiên của vùng cao Tây Bắc. Nhưng việc khai thác du lịch sẽ đưa bộ phận khách du lịch hiếu kỳ đến nơi đây. Điều này có thể sẽ nhanh chóng xóa sổ những gì nguyên bản, hoang sơ nhất ở đây.
Trong chuyến đi toàn những con người làm du lịch, mặc dù ý thức tôn trọng và giữ gìn bản sắc văn hóa luôn được nâng cao nhưng vẫn không tránh khỏi sự tò mò vốn có. Chụp ảnh để lưu giữ những khoảng khắc không có gì xấu, tuy nhiên hãy để cho nó mờ ảo vốn có, không nên cố gắng tiến lại gần để chụp sát hơn, tệ hơn nữa, một số bạn còn live stream facebook, chia sẻ trực tuyến thì càng không nên.
Với góc độ của một du khách, có lẽ rằng một vùng đất đẹp như thế, những con người đáng yêu như thế, những món ăn ngon như thế, những nét văn hóa đặc sắc như thế… Thì các nhà quản lý du lịch tỉnh Sơn La phải áp dụng luật chơi của riêng mình một cách triệt để nhằm bảo vệ tài sản quý giá này.
Ở vấn đề này, người viết đề xuất triển khai các khu vực cấm quay phim chụp ảnh ở những khu vực “đặc biệt”, ở những khu vực này không cho bất kỳ ai vào quay phim, chụp ảnh, livestream…gì cả. Nếu không đồng ý thì quay xe ra không tiến vào nữa. Có như vậy con cháu chúng ta mới có cơ hội ngắm những cô gái Thái xinh đẹp thoát y, tắm tiên trong làn hơi nước mờ ảo…và cả cảnh quan hoang sơ cùng phong tục tập quán đặc trưng nơi đây.
Rời Ngọc Chiến, chúng tôi sẽ đến một cao điểm nữa của Sơn La, nằm trong lộ trình khảo sát của đoàn Famtrip, đó là Mộc Châu. Trãi qua nữa chặng đường khảo sát nhưng chúng tôi đã cảm nhận được tình cảm của những người con Sơn La, những người đã tổ chức nên chương trình khảo sát để giới thiệu quê hương mình đến mọi miền tổ quốc, những con người bản địa bao đời đã tạo nên văn hóa đặc sắc và những điều khó quên cho chúng tôi. Có một điều chắc chắn rằng, chúng tôi sẽ trở lại để hòa mình vào lễ hội
*Mừng cơm mới*, trở lại để thưởng thức món *xôi nếp tan, canh thối, thịt thối, bọ xít rừng, canh nòng nọc, chuột núi xôi…*
Một vài chia sẻ !
Cùng xem thêm một số hình ảnh đẹp:
Bài viết là những cảm nhận của người viết sau một chuyến tham quan và ở lại tại Mường La. [Mường La – phát triển du lịch và thách thức bảo tồn văn hóa](https://www.khamphadisan.com/muong-la-khi-viec-phat-trien-du-lich-giao-tranh-voi-bao-ton-van-hoa/)
Cùng chia sẻ xúc của bạn sau mỗi hành trình tại khamphadisan@gmail.com. Theo dõi thêm tại fanpage
[Khám Phá Di Sản](http://fb.com/khamphadisan). **Trần** **Tiến Học, công ty du lịch Đại Bàng (Eagle Tourist)**

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Vary: Accept-Encoding

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Content-Type-Options: nosniff


text:
Đây sẽ là nơi trưng bày những bộ sưu tập tác phẩm thêu, nhằm tôn vinh những nghệ nhân nổi tiếng qua các thời kỳ, giới thiệu đầy đủ về lịch sử hình thành phát triển của nghề thêu truyền thống, Bảo tàng Nghề thêu truyền thống Huếđược xây dựng sẽ là một điểm đến hấp dẫn thu hút du khách khi đến vùng đất cố đô.
Từ xưa đến nay, phụ nữ xứ Huế vốn nổi tiếng với nghềthêu thùa, may vá. Không chỉ đáp ứng nhu cầu đời sống xã hội, những nghệ nhân thêu xứ Huế còn nâng nghề thủ công truyền thống thành một nghệ thuật, phục vụ chốn cung đình thời triều Nguyễn với kỹ thuật thêu đỉnh cao, phong phú về mẫu mã, sáng tạo trong bố cục mảng mầu. Các tác phẩm thêu của nghệ nhân đất cố đô đã đạt đến trình độ tinh hoa nghề nghiệp, nhiều sản phẩm của họ đang được lưu giữ ở Bảo tàng Nghệ thuật cung đình Huế, mang giá trị nghệ thuật cao và là những tác phẩm mỹ thuật đặc sắc nổi tiếng như bức thêu “Thất sư hý cầu” (còn gọi là bảy con rồng vờn một quả cầu) của cố nghệ nhân Lê Văn Hỡi, hay bức thêu bộ kinh “Kim Cương” của cố ni sư Diệu Tâm, bức thêu “Ðêm trăng Vỹ Dạ” của cố nghệ nhân Lê Thị Bích Ðàn…
Tác phẩm của các nghệ nhân tài hoa xứ Huế còn được nhiều nhà nghiên cứu, yêu nghệ thuật sưu tập, trưng bày trong các không gian triển lãm, bảo tàng tư nhân với các bộ tranh phong cảnh, chân dung các danh nhân, thư pháp, trướng liễn, kinh phật, hoàng bào, xiêm y… Tuy nhiên, để trưng bày một cách bài bản, giới thiệu đầy đủ nhất về lịch sử hình thành và phát triển của nghề thêu trong cả nước, cũng như của riêng xứ Huế thì tại Huế chưa có một bảo tàng đúng nghĩa.
Nhận thức được điều này, vừa qua, UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế đã quyết định giao Công ty XQ Việt Nam xây dựng phương án và triển khai thực hiện Bảo tàng Nghề thêu truyền thống Huế. Theo Tổng Giám đốc Công ty XQ Việt Nam Võ Văn Quân, Bảo tàng Nghề thêu truyền thống Huế được triển khai trên cơ sở Trung tâm Xúc tiến du lịch và Hỗ trợ du khách tại số 1 phố Phạm Hồng Thái, TP Huế, trên diện tích hơn 900 m2, phối hợp không gian xanh của Bảo tàng Văn hóa Huế. Tại đây, XQ Việt Nam sẽ đầu tư hơn 20 tỷ đồng, cải tạo nâng cấp công trình tổ chức không gian trưng bày trong nhà và ngoài trời của Bảo tàng Nghề thêu truyền thống Huế cùng hệ thống vườn phong lan rừng, hoa và cây xanh. Tất cả sẽ tạo thành một quần thể trưng bày, tổ chức lễ hội và kiến trúc nghệ thuật hài hòa với thiên nhiên.
Bảo tàng bao gồm các không gian: trưng bày, trình diễn, khu bảo quản, văn phòng làm việc và dịch vụ phục vụ du khách. Ðiểm nhấn của bảo tàng là không gian trưng bày với các nội dung chuyên đề giới thiệu về lịch sử nghề thêu, các giá trị nghệ thuật, công cuộc bảo tồn, phát huy nghề truyền thống, vẻ đẹp tâm hồn và nét tài hoa của người phụ nữ Huế với các tên gọi: Học viện nghề thêu, Trung tâm nghiên cứu lịch sử nghề thêu, Trung tâm nghiên cứu phát triển tài nguyên con người, Căn phòng triển lãm mùa mưa xứ Huế, Triển lãm bản sắc sông Hương, thư viện sách. Tại không gian trình diễn, sẽ thường xuyên tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa vào các chiều thứ sáu và thứ bảy hằng tuần.
Bên cạnh việc bổ sung một điểm đến với những sản phẩm độc đáo cho du lịch Huế, Bảo tàng Nghề thêu truyền thống Huế còn góp phần tạo việc làm cho hơn 200 nghệ sĩ, thợ thêu, nghệ nhân, nhân viên hướng dẫn, thuyết minh. Bảo tàng sẽ khai trương giai đoạn đầu và phục vụ du khách trong dịp Tết Nguyên đán Ðinh Dậu và sẽ chính thức hoàn thành, khai trương vào khoảng giữa năm 2017.
Có thể bạn quan tâm:
binhqb94 – khamphadisan.com
Theo: Báo Nhân Dân

markdown:
**Đây sẽ là nơi trưng bày những bộ sưu tập tác phẩm thêu, nhằm tôn vinh những nghệ nhân nổi tiếng qua các thời kỳ, giới thiệu đầy đủ về lịch sử hình thành phát triển của nghề thêu truyền thống, Bảo tàng Nghề thêu truyền thống Huếđược xây dựng sẽ là một điểm đến hấp dẫn thu hút du khách khi đến vùng đất cố đô.**
Từ xưa đến nay, phụ nữ xứ Huế vốn nổi tiếng với nghềthêu thùa, may vá. Không chỉ đáp ứng nhu cầu đời sống xã hội, những nghệ nhân thêu xứ Huế còn nâng nghề thủ công truyền thống thành một nghệ thuật, phục vụ chốn cung đình thời triều Nguyễn với kỹ thuật thêu đỉnh cao, phong phú về mẫu mã, sáng tạo trong bố cục mảng mầu. Các tác phẩm thêu của nghệ nhân đất cố đô đã đạt đến trình độ tinh hoa nghề nghiệp, nhiều sản phẩm của họ đang được lưu giữ ở Bảo tàng Nghệ thuật cung đình Huế, mang giá trị nghệ thuật cao và là những tác phẩm mỹ thuật đặc sắc nổi tiếng như bức thêu “
**Thất sư hý cầu**” (còn gọi là **bảy con rồng vờn một quả cầu**) của cố nghệ nhân Lê Văn Hỡi, hay bức thêu bộ kinh “ **Kim Cương**” của cố ni sư Diệu Tâm, bức thêu “ **Ðêm trăng Vỹ Dạ**” của cố nghệ nhân Lê Thị Bích Ðàn…
Tác phẩm của các nghệ nhân tài hoa xứ Huế còn được nhiều nhà nghiên cứu, yêu nghệ thuật sưu tập, trưng bày trong các không gian triển lãm, bảo tàng tư nhân với các bộ tranh phong cảnh, chân dung các danh nhân, thư pháp, trướng liễn, kinh phật, hoàng bào, xiêm y… Tuy nhiên, để trưng bày một cách bài bản, giới thiệu đầy đủ nhất về lịch sử hình thành và phát triển của nghề thêu trong cả nước, cũng như của riêng xứ Huế thì tại Huế chưa có một bảo tàng đúng nghĩa.
Nhận thức được điều này, vừa qua, UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế đã quyết định giao Công ty XQ Việt Nam xây dựng phương án và triển khai thực hiện Bảo tàng Nghề thêu truyền thống Huế. Theo Tổng Giám đốc Công ty XQ Việt Nam Võ Văn Quân, Bảo tàng Nghề thêu truyền thống Huế được triển khai trên cơ sở Trung tâm Xúc tiến du lịch và Hỗ trợ du khách tại số 1 phố Phạm Hồng Thái, TP Huế, trên diện tích hơn 900 m2, phối hợp không gian xanh của Bảo tàng Văn hóa Huế. Tại đây, XQ Việt Nam sẽ đầu tư hơn 20 tỷ đồng, cải tạo nâng cấp công trình tổ chức không gian trưng bày trong nhà và ngoài trời của Bảo tàng Nghề thêu truyền thống Huế cùng hệ thống vườn phong lan rừng, hoa và cây xanh. Tất cả sẽ tạo thành một quần thể trưng bày, tổ chức lễ hội và kiến trúc nghệ thuật hài hòa với thiên nhiên.
Bảo tàng bao gồm các không gian:
**Ðiểm nhấn của bảo tàng là không gian trưng bày với các nội dung chuyên đề giới thiệu về lịch sử nghề thêu, các giá trị nghệ thuật, công cuộc bảo tồn, phát huy nghề truyền thống, vẻ đẹp tâm hồn và nét tài hoa của người phụ nữ Huế với các tên gọi: trưng bày, trình diễn, khu bảo quản, văn phòng làm việc và dịch vụ phục vụ du khách. ** **Tại không gian trình diễn, sẽ thường xuyên tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa vào các chiều thứ sáu và thứ bảy hằng tuần.** *Học viện nghề thêu, Trung tâm nghiên cứu lịch sử nghề thêu, Trung tâm nghiên cứu phát triển tài nguyên con người, Căn phòng triển lãm mùa mưa xứ Huế, Triển lãm bản sắc sông Hương, thư viện sách.*
Bên cạnh việc bổ sung một điểm đến với những sản phẩm độc đáo cho du lịch Huế, Bảo tàng Nghề thêu truyền thống Huế còn góp phần tạo việc làm cho hơn 200 nghệ sĩ, thợ thêu, nghệ nhân, nhân viên hướng dẫn, thuyết minh. Bảo tàng sẽ khai trương giai đoạn đầu và phục vụ du khách trong dịp Tết Nguyên đán Ðinh Dậu và sẽ chính thức hoàn thành, khai trương vào khoảng giữa năm 2017.
**Có thể bạn quan tâm:** **binhqb94 – khamphadisan.com**
Theo:
**Báo Nhân Dân**


text:
Phòng Bếp hợp phong thủy cho tuổi 1956 Bính Thân
Xếp hạng: 4/5 - 523 phiếu bầu
https://www.kientrucadong.com/phong-bep-hop-phong-thuy-cho-tuoi-1956-binh-than-dn280.html
8 tháng trước - Phòng Bếp hợp phong thủy cho tuổi 1956 Bính Thân hóa giải những điều hung, mang lại thịnh vượng cho căn nhà. Dưới đây là những gợi ý cho người tuổi 1956 Bính Thân.

markdown:
**Phòng Bếp** hợp phong thủy cho tuổi 1956 Bính Thân **Phòng Bếp**hợp phong thủy cho tuổi 1956 Bính Thân ![ Phong thủy phòng bếp theo tuổi Bính Thân](https://www.kientrucadong.com/thuvien/news/280_1231.jpg)
Xếp hạng: 4/5 - 523 phiếu bầu
[https://www.kientrucadong.com/ phong-bep-hop-phong-thuy-cho-tuoi-1956-binh-than-dn280.html](https://www.kientrucadong.com/phong-bep-hop-phong-thuy-cho-tuoi-1956-binh-than-dn280.html)
8 tháng trước -
**Phòng Bếp** hợp phong thủy cho tuổi 1956 Bính Thân hóa giải những điều hung, mang lại thịnh vượng cho căn nhà. Dưới đây là những gợi ý cho người tuổi 1956 Bính Thân.

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Thanh toán
|
Liên Hệ
Giỏ hàng
(0)
Gioi thieu
Hình ảnh hoạt động
Sơ đồ tổ chức
Lịch sử hình thành
Giới thiệu công ty
Danh muc
Vật liệu mài mòn
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ đo chính xác
Thiết bị ngành hàn
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Dụng cụ dùng khí nén
Thiết bị viễn thông
Thiết bị y tế
Xem tất cả
Nha san xuat
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
BDS
Xem tất cả
Tin tuc
Nha san xuat
Dang nhap
SIÊU THỊ THIẾT BỊ
»
Liên hệ
*
Thông tin cần phải nhập
EMAIL BẠN BÈ
Tên người gửi:
*
Email người gửi:
*
Email người nhận:
*
Nhập lại mã trên
*
CÔNG TY THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP GTG
2/64C Đất Thánh, P.6, Q.Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 08 3868 6666
Fax: 08 3868 6688
Giấy ĐKKD số: 0303059482 tại TP HCM
Chi nhánh:
HÀ NỘI
71 Hoàng Cầu, P. Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa
Điện thoại: 04 3901 6666
Fax: 04 3910 6666
ĐÀ NẴNG
630-632 Ngô Quyền, P. An Hải Bắc, Quận Sơn Trà
Điện thoại: 0511 350 7777
Fax: 0511 350 7788
CẦN THƠ
Điện thoại: 0710 222 0220
Fax: 0710 222 1221
BÌNH DƯƠNG
1080A CMT8, Phường Phú Thọ, TP Thủ Dầu Một
Điện thoại: 0650 3 969 768
Fax: 0650 3 969 769
CHÍNH SÁCH BÁN HÀNG
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Tắt [X]
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :147 - Tổng truy cập : 180,357,057
+ + + + + + + +

Content-Type: text/html


text:
Xuất xứ » Mỹ
Mã hàng : IRW-105-053
Mã hàng : IRW-105-039
Mã hàng : IRW-132-056
Mã hàng : IRW-725-054
Mã hàng : IRW-925-055
Mã hàng : STL-221-400
Mã hàng : STL-204-391
Mã hàng : STL-206-393
Mã hàng : STL-205-392
Mã hàng : IRW-105-037
Mã hàng : IRW-105-040
Mã hàng : IRW-121-060
Giá : 162,000 VNĐ
Mã hàng : IRW-105-038
Mã hàng : IRW-105-045
Mã hàng : SLM-066-022
Giá : 125,000 VNĐ

markdown:
![ line](/images/line.jpg)
**Xuất xứ**» Mỹ **Mã hàng : IRW-105-053** **Mã hàng : IRW-105-039** **Mã hàng : IRW-132-056** **Mã hàng : IRW-725-054** **Mã hàng : IRW-925-055** **Mã hàng : STL-221-400** **Mã hàng : STL-204-391** **Mã hàng : STL-206-393** **Mã hàng : STL-205-392** **Mã hàng : IRW-105-037** **Mã hàng : IRW-105-040** **Mã hàng : IRW-121-060**
Giá : 162,000 VNĐ
**Mã hàng : IRW-105-038** **Mã hàng : IRW-105-045** **Mã hàng : SLM-066-022**
Giá : 125,000 VNĐ


text:
Xuất xứ » Việt Nam
Mã hàng : MPE-100-001
Giá : 46,200 VNĐ
Mã hàng : MPE-110-007
Giá : 57,000 VNĐ
Mã hàng : MPE-210-018
Giá : 111,000 VNĐ
Mã hàng : MPE-310-028
Giá : 169,000 VNĐ
Mã hàng : MPE-410-038
Giá : 267,000 VNĐ
Mã hàng : CHL-010-084
Giá : 71,000 VNĐ
Mã hàng : CHL-010-168
Giá : 731,000 VNĐ
Mã hàng : CHL-010-089
Giá : 53,000 VNĐ
Mã hàng : CHL-010-160
Giá : 240,000 VNĐ
Mã hàng : MPE-150-002
Giá : 46,200 VNĐ
Mã hàng : MPE-116-008
Giá : 57,000 VNĐ
Mã hàng : MPE-216-019
Giá : 111,000 VNĐ
Mã hàng : MPE-316-029
Giá : 169,000 VNĐ
Mã hàng : MPE-416-039
Giá : 267,000 VNĐ
Mã hàng : CHL-016-085
Giá : 71,000 VNĐ

markdown:
![ line](/images/line.jpg)
**Xuất xứ**» Việt Nam **Mã hàng : MPE-100-001**
Giá : 46,200 VNĐ
**Mã hàng : MPE-110-007**
Giá : 57,000 VNĐ
**Mã hàng : MPE-210-018**
Giá : 111,000 VNĐ
**Mã hàng : MPE-310-028**
Giá : 169,000 VNĐ
**Mã hàng : MPE-410-038**
Giá : 267,000 VNĐ
**Mã hàng : CHL-010-084**
Giá : 71,000 VNĐ
**Mã hàng : CHL-010-168**
Giá : 731,000 VNĐ
**Mã hàng : CHL-010-089**
Giá : 53,000 VNĐ
**Mã hàng : CHL-010-160**
Giá : 240,000 VNĐ
**Mã hàng : MPE-150-002**
Giá : 46,200 VNĐ
**Mã hàng : MPE-116-008**
Giá : 57,000 VNĐ
**Mã hàng : MPE-216-019**
Giá : 111,000 VNĐ
**Mã hàng : MPE-316-029**
Giá : 169,000 VNĐ
**Mã hàng : MPE-416-039**
Giá : 267,000 VNĐ
**Mã hàng : CHL-016-085**
Giá : 71,000 VNĐ


text: Phan Xuân Lộc là học sinh lớp 12 trường THPT Chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tam Kỳ, Quảng Nam. Hồ sơ du học Mỹ của em do văn phòng công ty tư vấn du học uy tín Thế Hệ Mới tại Đà Nẵng thực hiện. Xuân Lộc chọn trường cao đẳng xinh đẹp Lane Community College ở bang Oregon và ngày 06/06/2016 em đã được Đại Sứ Quán Hoa Kỳ chấp thuận cấp visa du học Mỹ. Chuẩn bị cho buổi phỏng vấn visa Mỹ của Xuân Lộc là 1 trải nghiệm khó quên, chúng ta hãy cùng xem câu chuyện của Xuân Lộc nhé. Thân chúc em nhiều sức khỏe và du học thành công.

Content-Language: vi-VN

X-Logged-In: False

Set-Cookie: c31c91663699267f5fc417c79d783510=fr9069pgtthi9shusa7s6ad5m5; path=/; secure; HttpOnly

Server: Apache

Vary: User-Agent

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

X-Content-Powered-By: K2 v2.7.1 (by JoomlaWorks)


text:
Cửu Ngư Quần Hội M0185
- Chất liệu: sơn dầu cao cấp
- Kích thước: 60 x 80 cm (Quý khách có thể đặt theo yêu cầu)
- Bảo hành: 5 năm
- Miễn phí tư vấn bởi họa sĩ - chuyên gia trang trí nội thất
- Khu vực miền nam: 096 117 6501
- Khu vực miền bắc: 0948 345 068
- Miễn phí giao tranh, treo tranh tại nhà
Tình trạng: Còn hàng
Cửu Ngư Quần Hội M0185 (Cá chép và hoa sen) là món quà ý nghĩa dùng làm: quà biếu, quà tặng, tranh phong thủy, quà tặng đối tác, sự kiện, tranh trang trí theo phong thủy, bức tranh mang lại may mắn, tài lộc phù hợp cho những người làm kinh doanh thành đạt, kích hoạt tài vận và tài lộc.
TRANH CỬU NGƯ – 9 CÁ
- HOA SEN
- CÁ CHÉP
6. Tiềm năng, sinh lực dồi dào (xuyên qua bùn đất vượt lên mặt nước màu mỡ đầy đủ).
VANTIEN.COM tự hào là nhà cung cấp tranh sơn dầu chất lượng cao hàng đầu Việt Nam, tranh sơn dầu của VANTIEN.COM luôn được đảm bảo chất lượng cũng như bảo hành lâu dài mang đến cho quý khách sự tin tưởng và yên tâm về tấm tranh mình mua. Với đội ngũ họa sĩ chuyên nghiệp, lành nghề, yêu nghệ thuật sẽ mang đến Khách hàng những bức tranh sơn dầu đẹp, tinh tế, phù hợp với không gian của bạn.
- Kích thước/giá
(Giá có thể thay đổi chút ít tùy theo độ khó và cỡ tranh thực tế)
- Chất liệu: sơn dầu, Arcylic hoặc chất liệu tổng hợp (Mixed Media)
- Thời gian hoàn thành (từ đặt tranh -> vẽ -> giao hàng): 3 - 15 ngày (Một số tranh có độ khó cao có thể cần tới 1 tháng).
- Vui lòng gọi 096 117 6501 hoặc 0948 345 068 để có giá tốt nhất và được tư vấn cụ thể hơn
Còn rất nhiều tranh sơn dầu đẹp, tranh phong thủy hiện đại đa phong cách và chủ đề tuyệt đẹp đang chờ đón bạn tại Tranh Văn Tiến.
Bước 1: Click "Đặt hàng" để thêm sản phẩm vào giỏ hàng
Bước 2: Click "Tiến hành đặt mua" để sang bước tiếp theo
Bước 3: Đăng nhập - Đăng ký - Thanh toán không cần đăng ký
Bước 4: Điền đầy đủ thông tin để đặt hàng
Bước 5: Chọn hình thức vận chuyển
Bước 6: Chọn hình thức thanh toán phù hợp
Bước 7: Click Đặt Hàng để hoàn tất
Bước 8: Báo đơn hàng hoàn tất qua email
Bước 9: Shop kiểm tra đơn hàng và xác nhận với khách hàng
Mọi thắc mắc các bạn có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi:
Công ty TNHH MTV VĂN TIẾN
Website: http://www.vantien.com
Địa chỉ: xóm 10, xã Hải An, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định
Hotline: 0948 345 068 (làm việc từ 8h30 - 20h30, chủ nhật từ 8h30 - 17h30)
Email: info@vantien.com
BẢNG GIÁ TRANH SƠN DẦU THEO KÍCH THƯỚC
( Bảng giá và kích thước bao gồm cả khung )
Lưu ý: Trên đây là bảng báo giá chung cho tranh sơn dầu, một số tấm tranh sẽ có giá khác. Chúng tôi sẽ báo giá chi tiết hơn cho quý khách khi nhận được yêu cầu của quý khách.
- Ngoài kích thước có sẵn chúng tôi nhận đặt tranh sơn dầu với mọi yêu cầu của quý khách
- Sản phẩm được vẽ bởi những họa sỹ chuyên nghiệp, tỉ mỉ với từng chi tiết nhỏ và trên chất liệu sơn dầu tốt nhất trên nền vải chất lượng cao, đảm bảo bền và đẹp theo thời gian
Vui lòng gọi ĐT: 0350 3786 555 / Hotline: 0948 345 068 để có giá tốt nhất
Giá bán tranh sơn dầu của chúng tôi có thể đắt hơn hoặc rẻ hơn những xưởng vẽ khác, tuy nhiên chúng tôi xin cam kết rằng, tại Tranh sơn dầu Văn Tiến:
Tranh sơn dầu được vẽ tay hoàn toàn
Chúng tôi không trộn tranh "fake" bằng cách in công nghiệp lên vải rồi phủ màu qua loa.
Luôn sử dụng chất liệu cao cấp
Chúng tôi sử dụng họa phẩm được nhập từ các nước Châu Âu (Anh, Pháp,… và đắt gấp 4 lần màu Trung Quốc) an toàn cho sức khỏe và đảm bảo được màu sắc bức tranh rực rỡ, chân thực và có độ bền màu cao (trên 20 năm).
Vải toan để vẽ nhập khẩu từ Hàn Quốc, dày dạn, nhìn rõ ganh vải, độ bền cao hơn hẳn toan nhựa simili.
Giao hàng - Đổi trả - bảo hành
Miễn phí giao hàng tận nơi trên toàn quốc. Đổi trả ngay khi khách hàng không hài lòng và bảo hành 5 năm cho màu sắc, độ bền mỗi bức tranh .
Chúng tôi là những họa sĩ mê vẽ, vẽ tranh bằng tình yêu và niềm đam mê nghệ thuật, chúng tôi bán tranh online với mong muốn được làm đẹp cho mọi ngôi nhà.
Mua tranh sơn dầu tại đây, bạn còn được tư vấn miễn phí bởi những chuyên gia nhiều kinh nghiệm trong ngành trang trí nội thất.
Với những con người nhiệt huyết và những sản phẩm chất lượng này, hãy tin tưởng rằng giá bán tranh sơn dầu của chúng tôi là hợp lý nhất.
Chân thành cảm ơn.

markdown:
# Cửu Ngư Quần Hội M0185
- Chất liệu: sơn dầu cao cấp
- Kích thước: 60 x 80 cm (Quý khách có thể đặt theo yêu cầu)
- Bảo hành: 5 năm
*Miễn phí tư vấn bởi họa sĩ - chuyên gia trang trí nội thất* *Khu vực miền nam:* **096 117 6501** *Khu vực miền bắc:* **0948 345 068** **Miễn phí**giao tranh, treo tranh tại nhà
Tình trạng: Còn hàng
**Chi tiết**
Cửu Ngư Quần Hội M0185 (Cá chép và hoa sen) là món quà ý nghĩa dùng làm: quà biếu, quà tặng, tranh phong thủy, quà tặng đối tác, sự kiện, tranh trang trí theo phong thủy, bức tranh mang lại may mắn, tài lộc phù hợp cho những người làm kinh doanh thành đạt, kích hoạt tài vận và tài lộc.
**TRANH CỬU NGƯ – 9 CÁ** **- HOA SEN** **- CÁ CHÉP**
6. Tiềm năng, sinh lực dồi dào (xuyên qua bùn đất vượt lên mặt nước màu mỡ đầy đủ).
VANTIEN.COM tự hào là nhà cung cấp tranh sơn dầu chất lượng cao hàng đầu Việt Nam, tranh sơn dầu của VANTIEN.COM luôn được đảm bảo chất lượng cũng như bảo hành lâu dài mang đến cho quý khách sự tin tưởng và yên tâm về tấm tranh mình mua. Với đội ngũ họa sĩ chuyên nghiệp, lành nghề, yêu nghệ thuật sẽ mang đến Khách hàng những bức tranh sơn dầu đẹp, tinh tế, phù hợp với không gian của bạn.
- Kích thước/giá
*(Giá có thể thay đổi chút ít tùy theo độ khó và cỡ tranh thực tế)*
- Chất liệu: sơn dầu, Arcylic hoặc chất liệu tổng hợp (Mixed Media)
- Thời gian hoàn thành (từ đặt tranh -> vẽ -> giao hàng): 3 - 15 ngày (Một số tranh có độ khó cao có thể cần tới 1 tháng).
- Vui lòng gọi
**096 117 6501 hoặc** **0948 345 068**để có giá tốt nhất và được tư vấn cụ thể hơn
Còn rất nhiều
[ đẹp tranh sơn dầu](http://www.vantien.com/tranh-son-dau) **,**hiện đại đa phong cách và chủ đề tuyệt đẹp đang chờ đón bạn tại Tranh Văn Tiến. [tranh phong thủy](http://www.vantien.com/tranh-phong-thuy) **Thông tin kỹ thuật**
|Weight||No|
|Country of Manufacture||Việt Nam|
|Tông màu||Tông màu ấm nóng, Tông màu rực rỡ|
|Dọc / Ngang||Ngang|
|Số tấm||1 tấm|
|Màu sắc||Cam, Đỏ, Đỏ cam, Đỏ trắng, Đen, Đen đỏ, Đen trắng, Đen đỏ trắng, Trắng/bạc, Vàng, Rực rỡ, Xanh lam, Xanh lục|**Bước 1: Click "Đặt hàng" để thêm sản phẩm vào giỏ hàng** **Bước 2: Click "Tiến hành đặt mua" để sang bước tiếp theo** **Bước 3: Đăng nhập - Đăng ký - Thanh toán không cần đăng ký** **Bước 4: Điền đầy đủ thông tin để đặt hàng** **Bước 5: Chọn hình thức vận chuyển** **Bước 6: Chọn hình thức thanh toán phù hợp** **Bước 7: Click Đặt Hàng để hoàn tất** **Bước 8: Báo đơn hàng hoàn tất qua email** **Bước 9: Shop kiểm tra đơn hàng và xác nhận với khách hàng**
Mọi thắc mắc các bạn có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi:
**Công ty TNHH MTV VĂN TIẾN**
Website: http://www.vantien.com
**Địa chỉ:** xóm 10, xã Hải An, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định
Hotline: 0948 345 068 (làm việc từ 8h30 - 20h30, chủ nhật từ 8h30 - 17h30)
Email: info@vantien.com
# BẢNG GIÁ TRANH SƠN DẦU THEO KÍCH THƯỚC
( Bảng giá và kích thước bao gồm cả khung )
|STT||Kích thước||Giá|
|
|1 |
|30 cm x 40 cm (11.8 x 15.7 inch) |
|350.000đ
|
|2 |
|40 cm x 50 cm (15.7 x 19.7 inch) |
|500.000 đ
|
|3 |
|50 cm x 60 cm (19.7 x 23.6 inch) |
|650.000 đ
|
|4 |
|60 cm x 80 cm (23.6 x 31.5 inch) |
|950.000 đ
|
|5 |
|70 cm x 90 cm (27.5 x 35.4 inch) |
|1.600.000 đ
|
|6 |
|80 cm x 150 cm (31.5 x 59.0 inch) |
|2.800.000 đ
|
|7 |
|90 cm x 180 cm (35.4 x 70.8 inch) |
|3.200.000 đ
|
|8 |
|120 cm x 240 cm (47.2 x 94.4 inch) |
|5.800.000 đ
|
|9 |
|150 cm x 250 cm (59.0 x 98.4 inch) |
|7.800.000 đ
|
|10 |
|200 cm x 300 cm (78.7 x 118.1 inch) |
|12.000.000 đ
|
|11 |
|250 cm x 400 cm (98.4 x 157.4 inch) |
|20.000.000 đ **Lưu ý**: Trên đây là bảng báo giá chung cho tranh sơn dầu, một số tấm tranh sẽ có giá khác. Chúng tôi sẽ báo giá chi tiết hơn cho quý khách khi nhận được yêu cầu của quý khách.
- Ngoài kích thước có sẵn chúng tôi nhận đặt
[tranh sơn dầu](https://www.vantien.com/)với mọi yêu cầu của quý khách
- Sản phẩm được vẽ bởi những họa sỹ chuyên nghiệp, tỉ mỉ với từng chi tiết nhỏ và trên chất liệu sơn dầu tốt nhất trên nền vải chất lượng cao, đảm bảo bền và đẹp theo thời gian
Vui lòng gọi ĐT:
**0350 3786 555** / Hotline: **0948 345 068** để có giá tốt nhất
Giá bán tranh sơn dầu của chúng tôi có thể đắt hơn hoặc rẻ hơn những xưởng vẽ khác, tuy nhiên chúng tôi xin cam kết rằng, tại Tranh sơn dầu Văn Tiến:
**Tranh sơn dầu được vẽ tay hoàn toàn**
Chúng tôi không trộn tranh "fake" bằng cách in công nghiệp lên vải rồi phủ màu qua loa.
**Luôn sử dụng chất liệu cao cấp**
Chúng tôi sử dụng họa phẩm được nhập từ các nước Châu Âu (Anh, Pháp,… và đắt gấp 4 lần màu Trung Quốc) an toàn cho sức khỏe và đảm bảo được màu sắc bức tranh rực rỡ, chân thực và có độ bền màu cao (trên 20 năm).
Vải toan để vẽ nhập khẩu từ Hàn Quốc, dày dạn, nhìn rõ ganh vải, độ bền cao hơn hẳn toan nhựa simili.
**Giao hàng - Đổi trả - bảo hành**
Miễn phí giao hàng tận nơi trên toàn quốc. Đổi trả ngay khi khách hàng không hài lòng và bảo hành 5 năm cho màu sắc, độ bền mỗi bức tranh .
Chúng tôi là những họa sĩ mê vẽ, vẽ tranh bằng tình yêu và niềm đam mê nghệ thuật, chúng tôi bán tranh online với mong muốn được làm đẹp cho mọi ngôi nhà.
Mua tranh sơn dầu tại đây, bạn còn được tư vấn miễn phí bởi những chuyên gia nhiều kinh nghiệm trong ngành trang trí nội thất.
Với những con người nhiệt huyết và những sản phẩm chất lượng này, hãy tin tưởng rằng giá bán tranh sơn dầu của chúng tôi là hợp lý nhất.
Chân thành cảm ơn.
**Tham khảo thêm** [](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0112.html)
![ Cửu Ngư Quần Hội M0112](https://www.vantien.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/196x196/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/v/t/vtm0112.jpg)
[Cửu Ngư Quần Hội M0112](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0112.html) [](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0113.html)
![ Cửu Ngư Quần Hội M0113](https://www.vantien.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/196x196/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/v/t/vtm0113.jpg)
[Cửu Ngư Quần Hội M0113](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0113.html) [](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0114.html)
![ Cửu Ngư Quần Hội M0114](https://www.vantien.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/196x196/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/v/t/vtm0114.jpg)
[Cửu Ngư Quần Hội M0114](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0114.html) [](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0121.html)
![ Cửu Ngư Quần Hội M0121](https://www.vantien.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/196x196/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/v/t/vtm0121.jpg)
[Cửu Ngư Quần Hội M0121](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0121.html) [](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0122.html)
![ Cửu Ngư Quần Hội M0122](https://www.vantien.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/196x196/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/v/t/vtm0122.jpg)
[Cửu Ngư Quần Hội M0122](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0122.html) [](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0123.html)
![ Cửu Ngư Quần Hội M0123](https://www.vantien.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/196x196/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/v/t/vtm0123.jpg)
[Cửu Ngư Quần Hội M0123](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0123.html) [](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0181.html)
![ Cửu Ngư Quần Hội M0181](https://www.vantien.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/196x196/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/v/t/vtm0181.jpg)
[Cửu Ngư Quần Hội M0181](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0181.html) [](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0182.html)
![ Cửu Ngư Quần Hội M0182](https://www.vantien.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/196x196/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/v/t/vtm0182.jpg)
[Cửu Ngư Quần Hội M0182](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0182.html) [](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0183.html)
![ Cửu Ngư Quần Hội M0183](https://www.vantien.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/196x196/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/v/t/vtm0183.jpg)
[Cửu Ngư Quần Hội M0183](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0183.html) [](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0184.html)
![ Cửu Ngư Quần Hội M0184](https://www.vantien.com/media/catalog/product/cache/1/small_image/196x196/9df78eab33525d08d6e5fb8d27136e95/v/t/vtm0184.jpg)

Set-Cookie: frontend_cid=hZNmQzHm6snWBxne; expires=Thu, 27-Apr-2017 06:09:41 GMT; Max-Age=3600; path=/; domain=www.vantien.com; secure; httponly