text:
Luận văn: Đánh giá một số giao thức trong mạng cảm nhận không dây bằng mô phỏng NS2
Chia sẻ: Nguyen Thi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:63
lượt xem 71
download
Luận văn: Đánh giá một số giao thức trong mạng cảm nhận không dây bằng mô phỏng NS2
Trong những năm gần đây, do sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, việc sản xuất các thiết bị cảm biến nhỏ và chi phí thấp trở nên khả thi về mặt kỹ thuật và mặt kinh tế. Việc thiết kế và thực hiện có hiệu quả mạng cảm biến không dây trở thành lĩnh vực thu hút được nhiều sự quan tâm vì tiềm năng ứng dụng của mạng cảm biến trong các lĩnh vực trong đời sống hàng ngày như trong y tế, trong công nghiệp, trong quân sự...
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Luận văn: Đánh giá một số giao thức trong mạng cảm nhận không dây bằng mô phỏng NS2
- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG………….. Luận văn Đánh giá một số giao thức trong mạng cảm nhận không dây bằng mô phỏng NS2
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp LỜI CẢM ƠN Trước hết em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với thầy giáo hướng dẫn Thạc sĩ Nguyễn Trọng Thể, Khoa Công Nghệ Thông Tin - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng; cô giáo hướng dẫn Thạc sĩ Đào Thị Kiên, Khoa Công Nghệ Thông Tin - Trường Cao đẳng Cộng đồng Hải Phòng đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo em trong những năm học qua và đã dành rất nhiều thời gian quí báu để giúp em hoàn thành báo cáo thực tập được giao. Em xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, các Thầy cô giáo của Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng đã giảng dạy chúng em trong suốt quãng thời gian qua, cung cấp cho chúng em những kiến thức chuyên môn cần thiết và quý báu giúp chúng em hiểu rõ hơn các lĩnh vực đã nghiên cứu để hoàn thành đề tài được giao . Xin cảm ơn các bạn bè và gia đình đã động viên cổ vũ, đóng góp ý kiến, trao đổi, động viên trong suốt quá trình học cũng như làm tốt nghiệp, giúp em hoàn thành đề tài đúng thời hạn. Hải Phòng, tháng 7 năm 2009 Sinh viên Đỗ Đức Hưng Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 1 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp MụC LỤC LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................................ 4 DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT ...................................................................................... 5 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY....................... 7 1.1. Giới thiệu ............................................................................................................... 7 1.2. Cấu trúc mạng cảm biến không dây ...................................................................... 7 1.2.1 Cấu trúc phẳng ................................................................................................. 8 1.2.2 Cấu trúc phân cấp ............................................................................................ 9 1.3. Các đặc trưng của mạng cảm biến không dây ..................................................... 11 1.3.1 Năng lượng tiêu thụ ....................................................................................... 11 1.3.2 Chi phí............................................................................................................ 11 1.3.3 Loại hình mạng .............................................................................................. 11 1.3.4 Tính bảo mật .................................................................................................. 12 1.3.5 Độ trễ ............................................................................................................. 12 1.3.6 Tính di động ................................................................................................... 12 1.4 Những khó khăn trong việc phát triển mạng không dây ...................................... 13 1.4.1 Giới hạn năng lượng ...................................................................................... 13 1.4.2 Giới hạn về giải thông ................................................................................... 13 1.4.3 Giới hạn về phần cứng ................................................................................... 13 1.4.4 Ảnh hưởng của nhiễu bên ngoài .................................................................... 13 CHƢƠNG 2: ĐỊNH TUYẾN TRONG MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY ......... 14 2.1 Các vấn đề cần lưu ý đối với giao thức định tuyến .............................................. 14 2.1.1 Đặc tính thay đổi thời gian và trật tự sắp xếp của mạng ............................... 14 2.1.2. Ràng buộc về tài nguyên............................................................................... 14 2.1.3 Mô hình dữ liệu trong mạng cảm biến........................................................... 14 2.1.4. Cách truyền dữ liệu ....................................................................................... 15 2.2 Các giao thức định tuyến trong mạng cảm biến không dây ................................. 15 2.2.1 Các giao thức xét theo cấu trúc mạng ............................................................ 16 2.2.1.1 Giao thức định tuyến ngang hàng ........................................................... 16 Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 2 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp 2.2.1.2 Các giao thức phân cấp ........................................................................... 18 2.2.1.3 Giao thức định tuyến dựa theo vị trí........................................................ 22 2.2.2 Các giao thức định tuyến xét theo hoạt động ................................................ 23 CHƢƠNG 3: MÔ PHỎNG MỘT SỐ GIAO THỨC ĐỊNH TUYẾN VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ............................................................................................................ 27 3.1 Phần mềm mô phỏng mạng NS-2 ........................................................................ 27 3.1.1 Giới thiệu về NS2 .......................................................................................... 27 3.1.2 C++ và OTcl .................................................................................................. 30 3.1.3 Các đặc tính của NS-2 ................................................................................... 33 3.2 Mô phỏng mạng cảm biến không dây trên NS-2.................................................. 33 3.2.1 Bài toán mô phỏng ......................................................................................... 33 3.2.2 Mô hình phần mềm ........................................................................................ 34 3.2.3 Các giao thức mô phỏng ................................................................................ 35 3.2.3.1 LEACH .................................................................................................... 35 3.2.3.2 LEACH-C (LEACH-Centralized) ........................................................... 43 3.2.3.3 Phân cụm cố định (Stat-Cluster) ............................................................. 44 3.2.3.4 Năng lượng truyền tối thiểu (Minimum Transmit Energy) ..................... 45 3.2.4 Mô phỏng ....................................................................................................... 46 KẾT LUẬN .................................................................................................................. 61 CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................. 62 Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 3 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp LỜI NÓI ĐẦU Trong những năm gần đây, do sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, việc sản xuất các thiết bị cảm biến nhỏ và chi phí thấp trở nên khả thi về mặt kỹ thuật và mặt kinh tế. Việc thiết kế và thực hiện có hiệu quả mạng cảm biến không dây trở thành lĩnh vực thu hút được nhiều sự quan tâm vì tiềm năng ứng dụng của mạng cảm biến trong các lĩnh vực trong đời sống hàng ngày như trong y tế, trong công nghiệp, trong quân sự…Tuy vậy, việc thiết kế và thực hiện có hiệu quả mạng cảm biến không dây phải đối mặt với rất nhiều thách thức, một trong những thách thức lớn nhất trong mạng cảm biến là nguồn năng lượng bị giới hạn và không thể nạp lại, chính vì thế hiện nay rất nhiều nghiên cứu đang tập trung vào việc cải thiện khả năng sử dụng hiệu quả năng lượng của toàn mạng. Xuất phát từ những phát từ những yêu cầu thực tế đó, đề tài “Đánh giá một số giao thức trong mạng cảm nhận không dây bằng mô phỏng NS2” thực hiện việc giới thiệu một cách tổng quan về mạng cảm biến không dây, các giao thức cũng như các giải thuật định tuyến thường được dùng: LEACH, LEACH-C, MTE, STAT- CLUSTER, đồng thời sử dụng phần mềm NS-2 để mô phỏng, đánh giá 4 giao thức đó. Đồ án gồm có 3 chương: Chƣơng 1: Tổng quan về mạng cảm biến không dây (WSN): đưa ra định nghĩa, cấu trúc mạng WSN, các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc mạng WSN, các thách thức mà mạng WSN phải đối mặt. Chƣơng 2: Định tuyến trong mạng cảm biến không dây: đưa ra các vấn đề phải đối mặt khi định tuyến, đưa ra các giao thức định tuyến đang được dùng trong mạng cảm biến và trình bày cách phân loại các cách tiếp cận với vấn đề này. Ba loại định tuyến chính được đưa ra trong chương này là giao thức trung tâm dữ liệu, giao thức phân cấp và giao thức dựa vào vị trí. Chƣơng 3: Mô phỏng một số giao thức định tuyến và đánh giá kết quả: Khái quát về phần mềm mô phỏng mạng NS-2 và xây dựng mô hình phần mềm mô phỏng cho các giao thức mạng. Phân tích và nghiên cứu các vấn đề về năng lượng, thời gian sống, dữ liệu truyền và thời gian trễ trên trạm gốc. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 4 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ đầy đủ Nghĩa tiếng Việt ACK Acknowledgement Bản tin phúc đáp ADC Analog-to-Digital Converter Bộ chuyển đổi tương tự - Số ADV Advertise Bản tin quảng bá AoA Angle of Arrival Góc đến BS Base Station (Sink) Trạm gốc CDMA Code Division Multiple Access Đa truy nhập phân chia theo mã DD Directed Diffusion Truyền tin trực tiếp EDD Enhanced Directed Diffusion Truyền tin trực tiếp nâng cao GAF Geographic adaptive fidelity Giải thuật chính xác theo địa lý GEAR Geographic and Energy-Aware Định tuyến theo vùng địa lý sử Routing dụng hiệu quả năng lượng GPS Global Positioning System Hệ thống định vị toàn cầu LEACH Low-energy adaptive clustering Giao thức phân cấp theo cụm hierarchy thích ứng năng lượng thấp MAC Media Access Control Điều khiển truy nhập môi trường PEGASIS Power-efficient Gathering in Tổng hợp năng lượng trong các Sensor Information Systems hệ thống thông tin cảm biến QoS Quality of Service Chất lượng dịch vụ REQ Request Bản tin yêu cầu RSS Received Signal Strength Độ mạnh tín hiệu thu được RSSI Received Signal Strength Bộ chỉ thị độ mạnh tín hiệu thu Indicator được SAR Sequential Assignment Routing Định tuyến phân phối tuần tự Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 5 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp SMP Sensor Management Protocol Giao thức quản lí mạng cảm biến SPIN Sensor protocols for information Giao thức cho thông tin dữ liệu via negotiation thông qua đàm phán SQDDP Sensor Query and Data Giao thức phân phối dữ liệu và Dissemination Protocol truy vấn cảm biến TADAP Task Assignment and Data Giao thức quảng bá dữ liệu và chỉ Advertisement Protocol định nhiệm vụ cho từng cảm biến TCP Transmission Control Protocol Giao thức điều khiển truyền dẫn TDMA Time Division Multiple Access Đa truy nhập phân chia theo thời gian TEEN Threshold sensitive Energy Giao thức hiệu quả về năng lượng Efficient sensor Network protocol nhạy cảm với mức ngưỡng ToA Time of Arrival Thời gian đến UDP User Datagram Protocol Giao thức gói dữ liệu người dùng WINS Wireless Integrated Network Cảm biến mạng tích hợp không Sensors dây WSN Wireless Sensor Network Mạng cảm biến không dây Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 6 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY 1.1. Giới thiệu Mạng cảm biến không dây (WSN - Wireless Sensor Network) là mạng có hai chức năng: mạng và cạm nhận thông tin từ môi trường. Mạng WSN có dặc điểm các nút liên kết với nhau bằng kết nối sóng vô tuyến trong đó các nút mạng thường là các thiết bị đơn giản, nhỏ gọn, giá thành thấp ... Mạng loại này có thể có số lượng lớn, được phân bố một cách không có hệ thống trên một diện, sử dụng nguồn năng lượng hạn chế, có thời gian hoạt động lâu dài khoảng vài tháng đến vài năm, có thể hoạt động trong môi trường khắc nghiệt như: chất độc, ô nhiễm, nhiệt độ ... Các nút mạng thường có chức năng cảm nhận, quan sát môi trường xung quanh như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng ... theo dõi hay định vị các mục tiêu cố định hoặc di động ... Các nút giao tiếp với nhau và truyền dữ liệu về trung tâm (base station) một cách gián tiếp bằng kỹ thuật đa chặng (multi-hop). 1.2. Cấu trúc mạng cảm biến không dây Cấu trúc mạng cảm biến không dây cần phải thiết kế sao cho sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên hạn chế của mạng, kéo dài thời gian sống của mạng. Vì vậy thiết kế cấu trúc mạng và kiến trúc mạng phải cần phải quan tâm đến các yếu tố sau: - Giao tiếp không dây đa chặng: Khi giao tiếp không dây là kĩ thuật chính, thì giao tiếp trực tiếp giữa hai nút sẽ có nhiều hạn chế do khoảng cách hay các vật cản. Đặc biệt là khi nút phát và nút thu cách xa nhau thì cần công suất phát lớn.Vì vậy cần các nút trung gian làm nút chuyển tiếp để giảm công suất tổng thể. Do vậy các mạng cảm biến không dây cần phải dùng giao tiếp đa chặng. - Sử dụng hiệu quả năng lượng: để hỗ trợ kéo dài thời gian sống của toàn mạng, sử dụng hiệu quả năng lượng là kĩ thuật quan trọng mạng cảm biến không dây. - Tự động cấu hình: Mạng cảm biến không dây cần phải cấu hình các thông số một các tự động. Chẳng hạn như các nút có thể xác định vị trí địa lý của nó thông qua các nút khác (gọi là tự định vị). Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 7 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp - Cộng tác, xử lý trong mạng và tập trung dữ liệu: Trong một số ứng dụng một nút cảm biến không thu thập đủ dữ liệu mà cần phải có nhiều nút cùng cộng tác hoạt động thì mới thu thập đủ dữ liệu, khi đó mà từng nút thu dữ liệu gửi ngay đến trạm gốc thì sẽ rất tốn băng thông và năng lượng. Cần phải kết hợp các dữ liệu của nhiều nút trong một vùng rồi mới gửi tới trạm gốc thì sẽ tiết kiệm băng thông và năng lượng. Chẳng hạn như khi xác định nhiệt độ trung bình, hay cao nhất của một vùng. Do vậy, cấu trúc mạng được thiết kế sẽ phải thỏa mãn: - Kết hợp vấn đề năng lượng và khả năng định tuyến. - Tích hợp dữ liệu và giao thức mạng. - Truyền năng lượng hiệu quả qua các phương tiện không dây. - Chia sẻ nhiệm vụ giữa các nút lân cận. Các nút cảm biến được phân bố trong một vùng cảm biến như hình 1.1. Mỗi một nút cảm biến có khả năng thu thập dữ liệu và định tuyến lại đến các trạm gốc. Dữ liệu được định tuyến lại đến các trạm gốc bởi một cấu trúc đa điểm như hình vẽ trên. Các trạm gốc có thể giao tiếp với các nút quản lý nhiệm vụ (task manager node) qua mạng Internet hoặc vệ tinh. Hình 1.1 Cấu trúc mạng cảm biến không dây Có thể phân chia cấu trúc của mạng cảm biến thành 2 loại: cấu trúc phẳng và cấu trúc phân cấp 1.2.1 Cấu trúc phẳng Trong cấu trúc phẳng (flat architecture) (hình 1.2), tất cả các nút đều ngang hàng và đồng nhất trong hình dạng và chức năng. Các nút giao tiếp với trạm gốc qua Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 8 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp đa chặng sử dụng các nút ngang hàng làm bộ tiếp sóng. Với phạm vi truyền cố định, các nút gần trạm gốc hơn sẽ đảm bảo vai trò của bộ tiếp sóng đối với một số lượng lớn nguồn. Giả thiết rằng tất cả các nguồn đều dùng cùng một tần số để truyền dữ liệu, vì vậy có thể chia sẻ thời gian. Tuy nhiên cách này chỉ có hiệu quả với điều kiện là có nguồn chia sẻ đơn lẻ, ví dụ như thời gian, tần số… Hình 1.2 Cấu trúc phẳng 1.2.2 Cấu trúc phân cấp Trong cấu trúc phân cấp (tiered architecture) như hình 1.3, mạng phân thành các cụm, mỗi cụm có nút chủ cụm (cluster head). Các nút trong cụm thu thập dữ liệu, rồi gửi đơn chặng hay đa chặng tới nút chủ cụm (tùy theo kích thước của cụm). Hình 1.3 Cấu trúc phân cấp Trong cấu trúc này các nút tạo thành một hệ thống cấp bậc mà ở đó mỗi nút ở một mức xác định thực hiện các nhiệm vụ đã định sẵn. Trong cấu trúc phân cấp thì chức năng cảm nhận, tính toán và phân phối dữ liệu không đồng đều giữa các nút. Những chức năng này có thể phân theo cấp, cấp thấp nhất thực hiện tất cả nhiệm vụ cảm nhận, cấp giữa thực hiện tính toán, và cấp trên cùng thực hiện phân phối dữ liệu (hình 1.4) Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 9 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp Hình 1.4 Cấu trúc mạng phân cấp chức năng theo lớp Các nhiệm vụ xác định có thể được chia không đồng đều giữa các lớp, ví dụ mỗi lớp có thể thực hiện một nhiệm vụ xác định trong tính toán. Trong trường hợp này, các nút ở cấp thấp nhất đóng vai trò một bộ lọc thông dải đơn giản để tách nhiễu ra khỏi dữ liệu, trong khi đó các nút ở cấp cao hơn ngừng việc lọc dữ liệu này, và thực hiện các nhiệm vụ khác như tính toán, phân phối dữ liệu. Mạng cảm biến xây dựng theo cấu trúc phân cấp hoạt động hiệu quả hơn cấu trúc phẳng, do các lý do sau: - Cấu trúc phân cấp có thể giảm chi phí chi mạng cảm biến bằng việc định vị các tài nguyên ở vị trí mà chúng hoạt động hiệu quả nhất. Rõ ràng là nếu triển khai các phần cứng thống nhất, mỗi nút chỉ cần một lượng tài nguyên tối thiểu để thực hiện tất cả các nhiệm vụ. Vì số lượng các nút cần thiết phụ thuộc vào vùng phủ sóng xác định, chi phí của toàn mạng vì thế sẽ không cao. Thay vào đó, nếu một số lượng lớn các nút có chi phí thấp được chỉ định làm nhiệm vụ cảm nhận, một số lượng nhỏ hơn các nút có chi phí cao hơn được chỉ định để phân tích dữ liệu, định vị và đồng bộ thời gian, chi phí cho toàn mạng sẽ giảm đi. - Mạng cấu trúc phân cấp sẽ có tuổi thọ cao hơn mạng phẳng. Khi cần phải tính toán nhiều thì một bộ xử lý nhanh sẽ hiệu quả hơn, phụ thuộc vào thời gian yêu cầu thực hiện tính toán. Tuy nhiên, với các nhiệm vụ cảm nhận cần hoạt động trong khoảng thời gian dài, các nút tiêu thụ ít năng lượng phù hợp với yêu cầu xử lý tối thiểu sẽ hoạt động hiệu quả hơn. Do vậy với cấu trúc phân cấp mà các chức năng mạng phân chia giữa các phần cứng đã được thiết kế riêng cho từng chức năng sẽ làm tăng tuổi thọ của mạng. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 10 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp 1.3. Các đặc trƣng của mạng cảm biến không dây 1.3.1 Năng lƣợng tiêu thụ Các ứng dụng trong mạng cảm biến không dây thường đòi hỏi các thành phần có công suất tiêu thụ thấp hơn rất nhiều so với các công nghệ không dây hiện tại (như Bluetooth). Ví dụ như các cảm biến dùng trong công nghiệp và y tế được cung cấp năng lượng từ những cục pin nhỏ, có thể sống được vài tháng đến vài năm. Với các ứng dụng theo dõi môi trường, khi mà số lượng lớn cảm biến được rải trên diện tích rất rộng thì việc thường xuyên phải thay pin để cung cấp nguồn năng lượng là điều không khả thi. Chính vì thế trong mạng cảm biến không dây, ngoài việc quản lý năng lượng để sử dụng một cách hiệu quả nhất cần kết hợp các thuật toán định tuyến tối ưu. 1.3.2 Chi phí Khi thiết kế một ứng dụng không dây thì giá thành cũng là một yếu tố chính cần được quan tâm. Để có thể đạt được mục tiêu này thì khi thiết kế cấu hình mạng và giao thức truyền thông cần tránh sử dụng các thành phần đắt tiền và tối thiểu hóa độ phức tạp của giao thức truyền thông. Trong mạng cảm biến, số lượng các nút mạng sử dụng là khá lớn và khi chi phí để sản xuất từng nút con được giảm đi thì giá thành của toàn bộ hệ thống giảm đi đáng kể. Hiện nay trong các ứng dụng cơ bản các nút mạng có giá khoảng 5-10USD. Ngoài các yếu tố trên thì một phần khá lớn tác động tới giá thành đó là chi phí quản trị và bảo trì hệ thống. Mạng cảm biến không dây đã làm tốt hai chức năng cơ bản đó là tự cấu hình và tự bảo trì. Tự cấu hình có nghĩa là tự động dò tìm vị trí các nút lân cận và tổ chức thành một cấu trúc xác định. Tự bảo trì có nghĩa là tự động phát hiện và sửa lỗi nếu phát sinh trong hệ thống (ở các nút mạng hoặc các liên kết giữa các nút) mà không cần sự tác động của con người. Với các tính năng ưu việt này thì mạng cảm biến không dây ngày càng tỏ rõ những ưu việt của mình. 1.3.3 Loại hình mạng Với một số ứng dụng đơn giản trong phạm vi hẹp thì mạng hình sao (star network) có thể đáp ứng được các yêu cầu truyền nhận và xử lý dữ liệu. Trong mạng hình sao, 1 nút sẽ đóng vai trò nút chủ các nút còn lại là nút con kết nối tới nút chủ. Tuy nhiên khi mạng được mở rộng thì cấu trúc hình sao đơn thuần sẽ không đáp ứng Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 11 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp được, mạng sẽ phải có cấu hình đa chặng (multi-hop). Cấu hình này sẽ đòi hỏi nhiều tài nguyên bộ nhớ và xử lý tính toán hơn do mật độ của các nút mạng tăng và diện tích của mạng được phủ trên một phạm vi lớn. 1.3.4 Tính bảo mật Trong các ứng dụng của mạng cảm biến không dây thì tính bảo mật rất quan trọng, đặc biệt là các ứng dụng trong quân sự. Không giống như các mạng có dây rất khó có thể lấy được thông tin khi truyền đi giữa 2 đối tượng, khi truyền tín hiệu không dây được truyền đi trong không gian và có thể được thu lại bởi bất kỳ ai. Những mối hiểm họa không chỉ là việc đánh cắp thông tin mà còn ở chỗ những thông tin đó có thể bị chỉnh sửa và phát lại để phía thu nhận được những thông tin không chính xác. Như vậy bảo mật trong mạng cảm biến không dây cần đảm bảo các yếu tố: dữ liệu được mã hóa, có mã xác thực và nhận dạng giữa người gửi và người nhận. Việc này sẽ được thực hiện kết hợp giữa cả phần mềm và phần cứng bằng việc mã hóa các tập tin, điều chỉnh các bít thông tin, thêm các bít xác thực… Các chức năng này sẽ làm tiêu tốn thêm tài nguyên của hệ thống về mặt năng lượng và băng thông tuy nhiên bảo mật là một yếu tố bắt buộc trong truyền tin. Do vậy cần đạt được sự cân bằng giữa 2 yếu tố này để đảm bảo cho hệ thống tối ưu nhất. 1.3.5 Độ trễ Các ứng dụng thông thường của mạng cảm biến không có yêu cầu cao về thời gian thực khi truyền mà chủ yếu chú trọng vào chất lượng nguồn tin (trừ một số trường hợp đặc biệt như hệ thống báo cháy). Tuy nhiên trong một mạng lưới khá lớn, các thông tin của các nút con được tập hợp ở một nút chủ để xử lý và đưa về trạm trung tâm thì yếu tố đồng bộ hóa là rất quan trọng. 1.3.6 Tính di động Nhìn chung các ứng dụng trong mạng cảm biến không dây không đòi hỏi tính di động nhiều vì khi triển khai các nút mạng thường ở các vị trí cố định. Các phương thức định tuyến trong mạng cảm biến không dây cũng đơn giản hơn so với các mạng ad-hoc khác (như MANET). Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 12 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp 1.4 Những khó khăn trong việc phát triển mạng không dây Tuy rằng mạng cảm biến không dây có rất nhiều ưu điểm và ứng dụng hữu ích, nhưng khi triển khai trên thực tế sẽ gặp phải một số hạn chế và khó khăn về mặt kỹ thuật. Khi nắm rõ được những khó khăn này chúng ta sẽ có điều kiện để cải tạo nhằm tối ưu hơn nữa. 1.4.1 Giới hạn năng lƣợng Thông thường, các thiết bị trong mạng cảm biến không dây thường sử dụng các nguồn năng lượng có sẵn (pin). Khi số lượng nút mạng là lớn, yêu cầu tính toán là nhiều, khoảng cách truyền lớn thì sự tiêu thụ năng lượng là rất lớn. Chính vì vậy cần tìm các giải pháp để có thể tối ưu việc xử lý & truyền dữ liệu với một năng lượng ban đầu của các nút nhằm kéo dài thời gian sống cho mạng. 1.4.2 Giới hạn về giải thông Hiện nay tốc độ truyền thông vô tuyến bị giới hạn trong tốc độ khoảng 10-100 Kbits/s. Sự giới hạn về dải thông này ảnh hưởng trực tiếp đến việc truyền thông tin giữa các nút. 1.4.3 Giới hạn về phần cứng Yêu cầu của mạng cảm biến không dây là kích thước của các nút phải nhỏ vì có một số ứng dụng đòi hỏi phải triển khai một số lượng lớn các nút trên một phạm vi hẹp. Điều này đã hạn chế về năng lực tính toán cũng như không gian lưu trữ trên mỗi nút. 1.4.4 Ảnh hƣởng của nhiễu bên ngoài Do trong mạng cảm biến không dây sử dụng đường truyền vô tuyến nên bị ảnh hưởng bởi những can nhiễu bên ngoài, có thể bị mất mát hoặc sai lệch thông tin khi truyền từ nút về trạm gốc. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 13 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp CHƢƠNG 2: ĐỊNH TUYẾN TRONG MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY 2.1 Các vấn đề cần lƣu ý đối với giao thức định tuyến 2.1.1 Đặc tính thay đổi thời gian và trật tự sắp xếp của mạng Các nút cảm biến hoạt động với sự giới hạn về khả năng tính toán, lưu trữ và truyền dẫn, dưới ràng buộc về năng lượng khắt khe. Tùy thuộc vào ứng dụng, mật độ các nút cảm biến trong mạng có thể từ thưa thớt đến rất dày. Hơn nữa trong nhiều ứng dụng số lượng các nút cảm biến có thể lên đến hàng trăm, thậm chí hàng ngàn nút được triển khai tùy ý bao phủ một vùng rộng lớn. Trong mạng này, đặc tính của các cảm biến là có tính thích nghi động và cao, các yêu cầu tự tổ chức và bảo toàn năng lượng buộc các nút cảm biến phải điều chỉnh liên tục để thích ứng hoạt động hiện tại. 2.1.2. Ràng buộc về tài nguyên Các nút cảm biến được thiết kế với độ phức tạp nhỏ nhất cho triển khai trong phạm vi lớn để giảm chi phí toàn mạng. Năng lượng là mối quan tâm chính trong mạng cảm biến không dây, làm thế nào để đạt được thời gian sống kéo dài trong khi các nút hoạt động với sự giới hạn về năng lượng dự trữ. Việc truyền gói đa chặng (multihop) chính là nguồn tiêu thụ năng lượng chính trong mạng. Việc giảm năng lượng tiêu thụ có thể đạt được bằng cách điều khiển tự động chu kỳ năng lượng của mạng cảm biến. Tuy nhiên vấn đề quản lý năng lượng đã trở thành một thách thức chiến lược trong nhiều ứng dụng quan trọng. 2.1.3 Mô hình dữ liệu trong mạng cảm biến Mô hình dữ liệu mô tả luồng thông tin giữa các nút cảm biến và các trạm gốc. Mô hình này phụ thuộc nhiều vào bản chất của ứng dụng, các dữ liệu được yêu cầu và sử dụng. Có một vài mô hình dữ liệu được đề xuất nhằm tập trung vào yêu cầu tương tác và nhu cầu tập hợp dữ liệu của các ứng dụng khác nhau. Một loại ứng dụng của mạng cảm biến là mô hình thu thập dữ liệu dựa trên việc lấy mẫu theo chu kỳ hay sự xảy ra của sự kiện trong môi trường quan sát. Trong các ứng dụng khác dữ liệu có thể được lấy và lưu trữ hoặc có thể được xử lý, tập hợp tại một nút trước khi chuyển tiếp dữ liệu đến trạm gốc. Một loại thứ 3 đó là mô hình dữ liệu tương tác hai chiều giữa các nút cảm biến và trạm gốc. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 14 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp 2.1.4. Cách truyền dữ liệu Các truy vấn và dữ liệu được truyền giữa các trạm gốc và các vị trí quan sát hiện tượng là một khía cạnh quan trọng trong mạng cảm biến không dây. Một phương pháp cơ bản để thực hiện việc này là mỗi nút cảm biến có thể truyền dữ liệu trực tiếp đến trạm gốc. Tuy nhiên phương pháp dựa trên kỹ thuật đơn chặng có chi phí rất đắt và các nút mà xa trạm gốc thì sẽ nhanh chóng bị tiêu hao năng lượng và do đó làm giảm thời gian sống của mạng. Nhằm giảm thiểu lỗi của phương pháp này thì dữ liệu trao đổi giữa các nút cảm biến và trạm gốc có thể được thực hiện bằng việc sử dụng truyền gói đa chặng qua phạm vi truyền ngắn. Phương pháp này tiết kiệm năng lượng đáng kể và cũng giảm đáng kể sự giao thoa truyền dẫn giữa các nút khi cạnh tranh nhau để truy cập kênh, đặc biệt là trong mạng cảm biến không dây mật độ cao. Để đáp ứng các truy vấn từ các trạm gốc hoặc các sự kiện đặc biệt xảy ra tại môi trường thì dữ liệu thu thập được sẽ được truyền đến các trạm gốc thông qua nhiều đường dẫn đa chặng. Trong định tuyến đa chặng của mạng cảm biến không dây, các nút trung gian đóng vai trò chuyển tiếp dữ liệu giữa nguồn và đích. Việc xác định xem tập hợp các nút nào tạo thành đường dẫn chuyển tiếp dữ liệu giữa nguồn và đích là một nhiệm vụ quan trọng trong thuật toán định tuyến. Nói chung việc định tuyến trong mạng kích thước lớn vốn đã là một vấn đề khó khăn, các thuật toán phải nhằm vào nhiều yêu cầu thiết kế thách thức bao gồm sự chính xác, ổn định, tối ưu hóa và chú ý đến sự thay đổi của các thông số. Với đặc tính bên trong của mạng cảm biến bao gồm sự ràng buộc về dải thông và năng lượng đã tạo thêm thách thức cho các giao thức định tuyến là phải nhằm vào việc thỏa mãn yêu cầu về lưu lượng trong khi vẫn mở rộng được thời gian sống của mạng. 2.2 Các giao thức định tuyến trong mạng cảm biến không dây Có nhiều cách phân loại các giao thức định tuyến trong WSN như: phân loại theo cấu trúc, phân loại theo hoạt động, phân loại theo cách thức mà nguồn tìm tới đích. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 15 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp 2.2.1 Các giao thức xét theo cấu trúc mạng 2.2.1.1 Giao thức định tuyến ngang hàng Giao thức định tuyến ngang hàng (Flat Routing) là loại đầu tiên kể đến khi xét các loại giao thức định tuyến. Trong mạng ngang hàng mỗi nút cảm biến có một vai trò giống nhau và các nút cảm biến kết hợp với nhau để thực hiện nhiệm vụ của mạng. Các giao thức: SPIN và directed diffusion là các giao thức dựa trên định tuyến tập trung dữ liệu và tiết kiệm năng lượng thông qua việc tích hợp dữ liệu và loại bỏ sự dư thừa dữ liệu. Giao thức SPIN SPIN (Sensor Protocol for Information via Negotiation) dựa trên ý tưởng là đặt tên dữ liệu sử dụng ký hiệu mô tả ở mức độ cao hay còn gọi là thông tin về dữ liệu (meta-data). Trước khi truyền, thông tin về dữ liệu được trao đổi giữa các nút qua một cơ chế thông báo dữ liệu, đó chính là đặc điểm chính của SPIN. Mỗi một nút nhận dữ liệu mới, thông báo tới các nút lân cận của nó và các nút lân cận quan tâm đến dữ liệu này, ví dụ như các nút mà không có dữ liệu, lấy được dữ liệu nhờ gửi bản tin yêu cầu. Sự dàn xếp các thông tin về dữ liệu của SPIN giải quyết được các vấn đề của flooding như là thông tin dư thừa, chồng chéo các vùng cảm nhận, vì vậy đạt được hiệu quả về mặt năng lượng. Có 3 bản tin được xác định trong SPIN dùng để trao đổi dữ liệu giữa các nút, đó là bản tin ADV cho phép các nút thông báo một meta-data cụ thể, bản tin REQ để yêu cầu các dữ liệu đặc biệt và bản tin DATA để mang thông tin thực. Hình 2.1 tổng kết lại các quá trình của SPIN. Nút A bắt đầu quảng bá dữ liệu tới nút B (a). Nút B trả lời bằng cách gửi yêu cầu tới nút A (b). Nút B nhận dữ liệu yêu cầu từ nút A (c). Nút B phát bản tin quảng bá đến các nút lân cận (d), sau đó các nút này gửi yêu cầu lại cho B (e-f) Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 16 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp Hình 2.1 Cơ chế của SPIN Giao thức truyền tin trực tiếp Giao thức truyền tin trực tiếp (Directed Diffusion) sử dụng lược đồ tập trung dữ liệu và các nút đều biết về ứng dụng. Tất cả các dữ liệu phát ra bởi nút cảm biến được đặt tên sử dụng các cặp giá trị thuộc tính và sử dụng quá trình xử lí trong mạng như tích hợp dữ liệu (aggregation). Giao thức này loại bỏ sự dư thừa dữ liệu nhờ quá trình xử lí nội mạng, và tối thiểu số lần truyền nên tiết kiệm được năng lượng, kéo dài thời gian sống của mạng. Hình 2.2 mô tả các quá trình diễn ra trong mạng khi dùng giao thức Directed Diffusion. Ban đầu trạm gốc tạo ra một yêu cầu được xác định dùng các cặp giá trị thuộc tính như là tên vật thể, vị trí địa lý, khoảng thời gian… Các thông tin này được phát quảng bá thông qua các nút trung gian đến nguồn. Mỗi một nút nhận được thông tin đó sẽ giữ lại để so sánh dữ liệu nhận được với giá trị trong thông tin đó. Các thông tin này cũng bao gồm các trường gradient. Gradient là đường trả lời đến nút lân cận từ nơi mà nhận được thông tin yêu cầu. Nó được mô tả bởi tốc độ dữ liệu, khoảng thời gian và thời gian mãn hạn nhận được từ các thông tin yêu cầu. Vì thế nhờ việc sử dụng các thông tin yêu cầu và gradient thiết lập được các đường truyền giữa trạm gốc và các nguồn. Trạm gốc gửi lại các bản tin gốc qua những đường đã được chọn với khoảng thời gian giữa hai sự kiện ngắn hơn vì vậy tăng cường nút nguồn trên đường đó để gửi dữ liệu đều đặn hơn. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 17 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp Hình 2.2 Các pha trong Directed Diffusion Giao thức GBR Giao thức GBR (Gradient based Routing) là giao thức chỉnh sửa của Directed Diffusion. Ý tưởng của giao thức này là lưu số chặng khi phân tán qua mạng. Do đó, mỗi nút có thể tìm ra số chặng tối thiểu tới Trạm gốc (khoảng cách tới Trạm gốc). Sự khác nhau giữa khoảng cách tới Trạm gốc của nút và của nút lân cận được xem xét trong gradient trên kết nối đó. Một gói được chuyển tiếp trên kết nối đó với gradient lớn nhất. Trong giao thức này có thể dùng một số kĩ thuật như tích hợp dữ liệu và phân tán lưu lượng (traffic spreading) để chia đều thông lượng trên toàn mạng. 2.2.1.2 Các giao thức phân cấp Trong kiến trúc phân cấp, các nút có vai trò khác nhau: các nút có năng lượng cao hơn được sử dụng để xử lý và gửi thông tin trong khi các nút có năng lượng thấp được sử dụng để cảm nhận, thu thập dữ liệu. Điều này có nghĩa là tạo ra các cluster và chỉ định các nhiệm vụ đặc biệt cho các nút chủ cụm (nút mà có nhiều năng lượng). Mục đích chính của định tuyến phân cấp là để duy trì hiệu quả việc tiêu thụ năng lượng của các nút cảm biến bằng việc đặt chúng trong giao tiếp đa chặng trong một cụm cụ thể và bằng việc thực hiện tập trung và hợp nhất dữ liệu để giảm số bản tin được truyền đến trạm gốc. Sự hình thành các cụm chủ yếu dựa trên năng lượng dự trữ của nút và vùng lân cận của nút so với các nút chủ của cụm. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 18 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp Phần này sẽ trình bày một số giao thức tiêu biểu trong loại giao thức định tuyến phân cấp. 2.2.1.2.1 Giao thức LEACH LEACH (Low-energy adaptive clustering hierarchy) là một trong số những cách tiếp cận định tuyến phân cấp đầu tiên cho mạng cảm biến .Ý tưởng là để hình thành các cụm nút cảm biến dựa vào cường độ tín hiệu nhận và dùng các nút chủ của cụm như là các router đến các trạm gốc. Việc này sẽ tiết kiệm năng lượng vì quá trình truyền chỉ có thể thực hiện bằng các nút chủ của cụm thay cho việc sử dụng tất cả các nút cảm biến. Số lượng các nút chủ tối ưu của cụm là vào khoảng 5% tổng số lượng các nút. Trong giao thức LEACH, nhờ việc lựa chọn ngẫu nhiên một số nút làm nút chủ cụm và sau đó quay vòng vai trò nút chủ cụm cho các nút khác trong cụm, do đó việc tiêu hao năng lượng khi liên lạc với trạm gốc được trải đều cho tất cả các nút cảm biến trong mạng. Nhờ đó góp phần vào việc kéo dài thời gian sống cho mạng. Quá trình hoạt động của LEACH được chia thành hai pha là pha thiết lập và pha ổn định. Thời gian của pha ổn định kéo dài hơn so với thời gian của pha thiết lập để giảm thiểu phần điều khiển. Pha thiết lập Các cụm được hình thành và các nút chủ cụm được lựa chọn. Các nút chủ được lựa chọn như sau:Mỗi nút cảm biến lựa chọn một số ngẫu nhiên giữa 0 và 1. Nếu số này nhỏ hơn ngưỡng T(n) thì nút cảm biến là nút chủ. T(n) được tính như sau: p T (n) 1 p * (r mod1 / p) nếu n G T (n) 0 còn lại Trong đó p: tỉ lệ phần trăm nút chủ r: chu kì hiện tại G: tập hợp các nút không được lựa chọn làm nút chủ trong 1/P chu kì cuối. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 19 Trường ĐHDL Hải Phòng
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
LUẬN VĂN:ĐÁNH GIÁ CHI PHÍ TÌM ĐƯỜNG CỦA MỘT SỐ GIAO THỨC ĐỊNH TUYẾN TRONG MẠNG MANET
87 p | 203 | 108
-
Đề tài tốt nghiệp Xây dựng ứng dụng của mạng cảm nhận không dây
68 p | 211 | 93
-
Luận văn : Đánh giá chất lượng dịch vụ trên mạng Wireless LAN
95 p | 183 | 92
-
LUẬN VĂN:MẠNG CẢM NHẬN KHÔNG DÂY VÀ ĐÁNH GIÁ BẰNG THỰC NGHIỆM MỘT SỐ THÔNG SỐ QUA DDIEEUD KHIỂN THÂM NHẬP MÔI TRƯỜNG
100 p | 103 | 67
-
Luận văn:NGHIÊN CỨU MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY – WSN VÀ NHỮNG ĐẶC ĐIỂM LỚP VẬT LÝ
51 p | 104 | 53
-
LUẬN VĂN: Tổng quan về cấu trúc mạng cảm nhận không dây
63 p | 92 | 50
-
LUẬN VĂN: Tìm hiểu phương pháp định tuyến trong mạng cảm nhận không dây
68 p | 72 | 40
-
LUẬN VĂN: Thâm nhập môi trường (MAC), hiệu quả năng lượng cho các nút mạng cảm biến không dây
69 p | 78 | 31
-
LUẬN VĂN: Đánh giá hiệu quả năng lượng một số giao thức điều khiển xâm nhập môi trường trong mạng cảm biến không dây
65 p | 54 | 28
-
Khóa luận tốt nghiệp: Nghiên cứu một số giao thức thanh toán qua mạng công khai
62 p | 60 | 19
-
LUẬN VĂN: Mạng cảm nhận không dây và định thời truyền không dây dữ liệu cho nút mạng Wsn
48 p | 35 | 16
-
Luận văn: Tìm hiểu một số phương pháp định tuyến tiết kiệm năng lượng trong mạng cảm nhận
57 p | 44 | 16
-
LUẬN VĂN: Định vị trong mạng cảm nhận không dây sử dụng chiến lược tiến hóa
54 p | 38 | 15
-
LUẬN VĂN: Tìm hiểu các kỹ thuật xuyên lớp trong mạng cảm nhận
60 p | 45 | 15
-
Luận văn:TÌM HIỂU KIẾN TRÚC INTERNET MỞ RỘNG CHO MẠNG CẢM NHẬN
62 p | 37 | 14
-
Chuyên đề tốt nghiệp: Nghiên cứu một số giao thức định tuyến điển hình trong mạng cảm biến không dây wireless sensor network (WSN)
57 p | 10 | 4
-
Tiểu luận: Đảm bảo tính riêng tư và truy vấn hiệu quả trên mạng cảm ứng không dây hai tầng
13 p | 23 | 3

markdown:
# Luận văn: Đánh giá một số giao thức trong mạng cảm nhận không dây bằng mô phỏng NS2
Chia sẻ: Nguyen Thi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:63
lượt xem 71
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2013/20130506/samsung_12/80x100/3401367807664.jpg)
##
Luận văn: Đánh giá một số giao thức trong mạng cảm nhận không dây bằng mô phỏng NS2
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Trong những năm gần đây, do sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, việc sản xuất các thiết bị cảm biến nhỏ và chi phí thấp trở nên khả thi về mặt kỹ thuật và mặt kinh tế. Việc thiết kế và thực hiện có hiệu quả mạng cảm biến không dây trở thành lĩnh vực thu hút được nhiều sự quan tâm vì tiềm năng ứng dụng của mạng cảm biến trong các lĩnh vực trong đời sống hàng ngày như trong y tế, trong công nghiệp, trong quân sự...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Luận văn: Đánh giá một số giao thức trong mạng cảm nhận không dây bằng mô phỏng NS2
- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG………….. Luận văn Đánh giá một số giao thức trong mạng cảm nhận không dây bằng mô phỏng NS2
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp LỜI CẢM ƠN Trước hết em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với thầy giáo hướng dẫn Thạc sĩ Nguyễn Trọng Thể, Khoa Công Nghệ Thông Tin - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng; cô giáo hướng dẫn Thạc sĩ Đào Thị Kiên, Khoa Công Nghệ Thông Tin - Trường Cao đẳng Cộng đồng Hải Phòng đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo em trong những năm học qua và đã dành rất nhiều thời gian quí báu để giúp em hoàn thành báo cáo thực tập được giao. Em xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, các Thầy cô giáo của Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng đã giảng dạy chúng em trong suốt quãng thời gian qua, cung cấp cho chúng em những kiến thức chuyên môn cần thiết và quý báu giúp chúng em hiểu rõ hơn các lĩnh vực đã nghiên cứu để hoàn thành đề tài được giao . Xin cảm ơn các bạn bè và gia đình đã động viên cổ vũ, đóng góp ý kiến, trao đổi, động viên trong suốt quá trình học cũng như làm tốt nghiệp, giúp em hoàn thành đề tài đúng thời hạn. Hải Phòng, tháng 7 năm 2009 Sinh viên Đỗ Đức Hưng Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 1 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp MụC LỤC LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................................ 4 DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT ...................................................................................... 5 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY....................... 7 1.1. Giới thiệu ............................................................................................................... 7 1.2. Cấu trúc mạng cảm biến không dây ...................................................................... 7 1.2.1 Cấu trúc phẳng ................................................................................................. 8 1.2.2 Cấu trúc phân cấp ............................................................................................ 9 1.3. Các đặc trưng của mạng cảm biến không dây ..................................................... 11 1.3.1 Năng lượng tiêu thụ ....................................................................................... 11 1.3.2 Chi phí............................................................................................................ 11 1.3.3 Loại hình mạng .............................................................................................. 11 1.3.4 Tính bảo mật .................................................................................................. 12 1.3.5 Độ trễ ............................................................................................................. 12 1.3.6 Tính di động ................................................................................................... 12 1.4 Những khó khăn trong việc phát triển mạng không dây ...................................... 13 1.4.1 Giới hạn năng lượng ...................................................................................... 13 1.4.2 Giới hạn về giải thông ................................................................................... 13 1.4.3 Giới hạn về phần cứng ................................................................................... 13 1.4.4 Ảnh hưởng của nhiễu bên ngoài .................................................................... 13 CHƢƠNG 2: ĐỊNH TUYẾN TRONG MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY ......... 14 2.1 Các vấn đề cần lưu ý đối với giao thức định tuyến .............................................. 14 2.1.1 Đặc tính thay đổi thời gian và trật tự sắp xếp của mạng ............................... 14 2.1.2. Ràng buộc về tài nguyên............................................................................... 14 2.1.3 Mô hình dữ liệu trong mạng cảm biến........................................................... 14 2.1.4. Cách truyền dữ liệu ....................................................................................... 15 2.2 Các giao thức định tuyến trong mạng cảm biến không dây ................................. 15 2.2.1 Các giao thức xét theo cấu trúc mạng ............................................................ 16 2.2.1.1 Giao thức định tuyến ngang hàng ........................................................... 16 Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 2 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp 2.2.1.2 Các giao thức phân cấp ........................................................................... 18 2.2.1.3 Giao thức định tuyến dựa theo vị trí........................................................ 22 2.2.2 Các giao thức định tuyến xét theo hoạt động ................................................ 23 CHƢƠNG 3: MÔ PHỎNG MỘT SỐ GIAO THỨC ĐỊNH TUYẾN VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ............................................................................................................ 27 3.1 Phần mềm mô phỏng mạng NS-2 ........................................................................ 27 3.1.1 Giới thiệu về NS2 .......................................................................................... 27 3.1.2 C++ và OTcl .................................................................................................. 30 3.1.3 Các đặc tính của NS-2 ................................................................................... 33 3.2 Mô phỏng mạng cảm biến không dây trên NS-2.................................................. 33 3.2.1 Bài toán mô phỏng ......................................................................................... 33 3.2.2 Mô hình phần mềm ........................................................................................ 34 3.2.3 Các giao thức mô phỏng ................................................................................ 35 3.2.3.1 LEACH .................................................................................................... 35 3.2.3.2 LEACH-C (LEACH-Centralized) ........................................................... 43 3.2.3.3 Phân cụm cố định (Stat-Cluster) ............................................................. 44 3.2.3.4 Năng lượng truyền tối thiểu (Minimum Transmit Energy) ..................... 45 3.2.4 Mô phỏng ....................................................................................................... 46 KẾT LUẬN .................................................................................................................. 61 CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................. 62 Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 3 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp LỜI NÓI ĐẦU Trong những năm gần đây, do sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, việc sản xuất các thiết bị cảm biến nhỏ và chi phí thấp trở nên khả thi về mặt kỹ thuật và mặt kinh tế. Việc thiết kế và thực hiện có hiệu quả mạng cảm biến không dây trở thành lĩnh vực thu hút được nhiều sự quan tâm vì tiềm năng ứng dụng của mạng cảm biến trong các lĩnh vực trong đời sống hàng ngày như trong y tế, trong công nghiệp, trong quân sự…Tuy vậy, việc thiết kế và thực hiện có hiệu quả mạng cảm biến không dây phải đối mặt với rất nhiều thách thức, một trong những thách thức lớn nhất trong mạng cảm biến là nguồn năng lượng bị giới hạn và không thể nạp lại, chính vì thế hiện nay rất nhiều nghiên cứu đang tập trung vào việc cải thiện khả năng sử dụng hiệu quả năng lượng của toàn mạng. Xuất phát từ những phát từ những yêu cầu thực tế đó, đề tài “Đánh giá một số giao thức trong mạng cảm nhận không dây bằng mô phỏng NS2” thực hiện việc giới thiệu một cách tổng quan về mạng cảm biến không dây, các giao thức cũng như các giải thuật định tuyến thường được dùng: LEACH, LEACH-C, MTE, STAT- CLUSTER, đồng thời sử dụng phần mềm NS-2 để mô phỏng, đánh giá 4 giao thức đó. Đồ án gồm có 3 chương: Chƣơng 1: Tổng quan về mạng cảm biến không dây (WSN): đưa ra định nghĩa, cấu trúc mạng WSN, các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc mạng WSN, các thách thức mà mạng WSN phải đối mặt. Chƣơng 2: Định tuyến trong mạng cảm biến không dây: đưa ra các vấn đề phải đối mặt khi định tuyến, đưa ra các giao thức định tuyến đang được dùng trong mạng cảm biến và trình bày cách phân loại các cách tiếp cận với vấn đề này. Ba loại định tuyến chính được đưa ra trong chương này là giao thức trung tâm dữ liệu, giao thức phân cấp và giao thức dựa vào vị trí. Chƣơng 3: Mô phỏng một số giao thức định tuyến và đánh giá kết quả: Khái quát về phần mềm mô phỏng mạng NS-2 và xây dựng mô hình phần mềm mô phỏng cho các giao thức mạng. Phân tích và nghiên cứu các vấn đề về năng lượng, thời gian sống, dữ liệu truyền và thời gian trễ trên trạm gốc. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 4 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ đầy đủ Nghĩa tiếng Việt ACK Acknowledgement Bản tin phúc đáp ADC Analog-to-Digital Converter Bộ chuyển đổi tương tự - Số ADV Advertise Bản tin quảng bá AoA Angle of Arrival Góc đến BS Base Station (Sink) Trạm gốc CDMA Code Division Multiple Access Đa truy nhập phân chia theo mã DD Directed Diffusion Truyền tin trực tiếp EDD Enhanced Directed Diffusion Truyền tin trực tiếp nâng cao GAF Geographic adaptive fidelity Giải thuật chính xác theo địa lý GEAR Geographic and Energy-Aware Định tuyến theo vùng địa lý sử Routing dụng hiệu quả năng lượng GPS Global Positioning System Hệ thống định vị toàn cầu LEACH Low-energy adaptive clustering Giao thức phân cấp theo cụm hierarchy thích ứng năng lượng thấp MAC Media Access Control Điều khiển truy nhập môi trường PEGASIS Power-efficient Gathering in Tổng hợp năng lượng trong các Sensor Information Systems hệ thống thông tin cảm biến QoS Quality of Service Chất lượng dịch vụ REQ Request Bản tin yêu cầu RSS Received Signal Strength Độ mạnh tín hiệu thu được RSSI Received Signal Strength Bộ chỉ thị độ mạnh tín hiệu thu Indicator được SAR Sequential Assignment Routing Định tuyến phân phối tuần tự Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 5 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp SMP Sensor Management Protocol Giao thức quản lí mạng cảm biến SPIN Sensor protocols for information Giao thức cho thông tin dữ liệu via negotiation thông qua đàm phán SQDDP Sensor Query and Data Giao thức phân phối dữ liệu và Dissemination Protocol truy vấn cảm biến TADAP Task Assignment and Data Giao thức quảng bá dữ liệu và chỉ Advertisement Protocol định nhiệm vụ cho từng cảm biến TCP Transmission Control Protocol Giao thức điều khiển truyền dẫn TDMA Time Division Multiple Access Đa truy nhập phân chia theo thời gian TEEN Threshold sensitive Energy Giao thức hiệu quả về năng lượng Efficient sensor Network protocol nhạy cảm với mức ngưỡng ToA Time of Arrival Thời gian đến UDP User Datagram Protocol Giao thức gói dữ liệu người dùng WINS Wireless Integrated Network Cảm biến mạng tích hợp không Sensors dây WSN Wireless Sensor Network Mạng cảm biến không dây Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 6 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY 1.1. Giới thiệu Mạng cảm biến không dây (WSN - Wireless Sensor Network) là mạng có hai chức năng: mạng và cạm nhận thông tin từ môi trường. Mạng WSN có dặc điểm các nút liên kết với nhau bằng kết nối sóng vô tuyến trong đó các nút mạng thường là các thiết bị đơn giản, nhỏ gọn, giá thành thấp ... Mạng loại này có thể có số lượng lớn, được phân bố một cách không có hệ thống trên một diện, sử dụng nguồn năng lượng hạn chế, có thời gian hoạt động lâu dài khoảng vài tháng đến vài năm, có thể hoạt động trong môi trường khắc nghiệt như: chất độc, ô nhiễm, nhiệt độ ... Các nút mạng thường có chức năng cảm nhận, quan sát môi trường xung quanh như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng ... theo dõi hay định vị các mục tiêu cố định hoặc di động ... Các nút giao tiếp với nhau và truyền dữ liệu về trung tâm (base station) một cách gián tiếp bằng kỹ thuật đa chặng (multi-hop). 1.2. Cấu trúc mạng cảm biến không dây Cấu trúc mạng cảm biến không dây cần phải thiết kế sao cho sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên hạn chế của mạng, kéo dài thời gian sống của mạng. Vì vậy thiết kế cấu trúc mạng và kiến trúc mạng phải cần phải quan tâm đến các yếu tố sau: - Giao tiếp không dây đa chặng: Khi giao tiếp không dây là kĩ thuật chính, thì giao tiếp trực tiếp giữa hai nút sẽ có nhiều hạn chế do khoảng cách hay các vật cản. Đặc biệt là khi nút phát và nút thu cách xa nhau thì cần công suất phát lớn.Vì vậy cần các nút trung gian làm nút chuyển tiếp để giảm công suất tổng thể. Do vậy các mạng cảm biến không dây cần phải dùng giao tiếp đa chặng. - Sử dụng hiệu quả năng lượng: để hỗ trợ kéo dài thời gian sống của toàn mạng, sử dụng hiệu quả năng lượng là kĩ thuật quan trọng mạng cảm biến không dây. - Tự động cấu hình: Mạng cảm biến không dây cần phải cấu hình các thông số một các tự động. Chẳng hạn như các nút có thể xác định vị trí địa lý của nó thông qua các nút khác (gọi là tự định vị). Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 7 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp - Cộng tác, xử lý trong mạng và tập trung dữ liệu: Trong một số ứng dụng một nút cảm biến không thu thập đủ dữ liệu mà cần phải có nhiều nút cùng cộng tác hoạt động thì mới thu thập đủ dữ liệu, khi đó mà từng nút thu dữ liệu gửi ngay đến trạm gốc thì sẽ rất tốn băng thông và năng lượng. Cần phải kết hợp các dữ liệu của nhiều nút trong một vùng rồi mới gửi tới trạm gốc thì sẽ tiết kiệm băng thông và năng lượng. Chẳng hạn như khi xác định nhiệt độ trung bình, hay cao nhất của một vùng. Do vậy, cấu trúc mạng được thiết kế sẽ phải thỏa mãn: - Kết hợp vấn đề năng lượng và khả năng định tuyến. - Tích hợp dữ liệu và giao thức mạng. - Truyền năng lượng hiệu quả qua các phương tiện không dây. - Chia sẻ nhiệm vụ giữa các nút lân cận. Các nút cảm biến được phân bố trong một vùng cảm biến như hình 1.1. Mỗi một nút cảm biến có khả năng thu thập dữ liệu và định tuyến lại đến các trạm gốc. Dữ liệu được định tuyến lại đến các trạm gốc bởi một cấu trúc đa điểm như hình vẽ trên. Các trạm gốc có thể giao tiếp với các nút quản lý nhiệm vụ (task manager node) qua mạng Internet hoặc vệ tinh. Hình 1.1 Cấu trúc mạng cảm biến không dây Có thể phân chia cấu trúc của mạng cảm biến thành 2 loại: cấu trúc phẳng và cấu trúc phân cấp 1.2.1 Cấu trúc phẳng Trong cấu trúc phẳng (flat architecture) (hình 1.2), tất cả các nút đều ngang hàng và đồng nhất trong hình dạng và chức năng. Các nút giao tiếp với trạm gốc qua Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 8 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp đa chặng sử dụng các nút ngang hàng làm bộ tiếp sóng. Với phạm vi truyền cố định, các nút gần trạm gốc hơn sẽ đảm bảo vai trò của bộ tiếp sóng đối với một số lượng lớn nguồn. Giả thiết rằng tất cả các nguồn đều dùng cùng một tần số để truyền dữ liệu, vì vậy có thể chia sẻ thời gian. Tuy nhiên cách này chỉ có hiệu quả với điều kiện là có nguồn chia sẻ đơn lẻ, ví dụ như thời gian, tần số… Hình 1.2 Cấu trúc phẳng 1.2.2 Cấu trúc phân cấp Trong cấu trúc phân cấp (tiered architecture) như hình 1.3, mạng phân thành các cụm, mỗi cụm có nút chủ cụm (cluster head). Các nút trong cụm thu thập dữ liệu, rồi gửi đơn chặng hay đa chặng tới nút chủ cụm (tùy theo kích thước của cụm). Hình 1.3 Cấu trúc phân cấp Trong cấu trúc này các nút tạo thành một hệ thống cấp bậc mà ở đó mỗi nút ở một mức xác định thực hiện các nhiệm vụ đã định sẵn. Trong cấu trúc phân cấp thì chức năng cảm nhận, tính toán và phân phối dữ liệu không đồng đều giữa các nút. Những chức năng này có thể phân theo cấp, cấp thấp nhất thực hiện tất cả nhiệm vụ cảm nhận, cấp giữa thực hiện tính toán, và cấp trên cùng thực hiện phân phối dữ liệu (hình 1.4) Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 9 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp Hình 1.4 Cấu trúc mạng phân cấp chức năng theo lớp Các nhiệm vụ xác định có thể được chia không đồng đều giữa các lớp, ví dụ mỗi lớp có thể thực hiện một nhiệm vụ xác định trong tính toán. Trong trường hợp này, các nút ở cấp thấp nhất đóng vai trò một bộ lọc thông dải đơn giản để tách nhiễu ra khỏi dữ liệu, trong khi đó các nút ở cấp cao hơn ngừng việc lọc dữ liệu này, và thực hiện các nhiệm vụ khác như tính toán, phân phối dữ liệu. Mạng cảm biến xây dựng theo cấu trúc phân cấp hoạt động hiệu quả hơn cấu trúc phẳng, do các lý do sau: - Cấu trúc phân cấp có thể giảm chi phí chi mạng cảm biến bằng việc định vị các tài nguyên ở vị trí mà chúng hoạt động hiệu quả nhất. Rõ ràng là nếu triển khai các phần cứng thống nhất, mỗi nút chỉ cần một lượng tài nguyên tối thiểu để thực hiện tất cả các nhiệm vụ. Vì số lượng các nút cần thiết phụ thuộc vào vùng phủ sóng xác định, chi phí của toàn mạng vì thế sẽ không cao. Thay vào đó, nếu một số lượng lớn các nút có chi phí thấp được chỉ định làm nhiệm vụ cảm nhận, một số lượng nhỏ hơn các nút có chi phí cao hơn được chỉ định để phân tích dữ liệu, định vị và đồng bộ thời gian, chi phí cho toàn mạng sẽ giảm đi. - Mạng cấu trúc phân cấp sẽ có tuổi thọ cao hơn mạng phẳng. Khi cần phải tính toán nhiều thì một bộ xử lý nhanh sẽ hiệu quả hơn, phụ thuộc vào thời gian yêu cầu thực hiện tính toán. Tuy nhiên, với các nhiệm vụ cảm nhận cần hoạt động trong khoảng thời gian dài, các nút tiêu thụ ít năng lượng phù hợp với yêu cầu xử lý tối thiểu sẽ hoạt động hiệu quả hơn. Do vậy với cấu trúc phân cấp mà các chức năng mạng phân chia giữa các phần cứng đã được thiết kế riêng cho từng chức năng sẽ làm tăng tuổi thọ của mạng. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 10 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp 1.3. Các đặc trƣng của mạng cảm biến không dây 1.3.1 Năng lƣợng tiêu thụ Các ứng dụng trong mạng cảm biến không dây thường đòi hỏi các thành phần có công suất tiêu thụ thấp hơn rất nhiều so với các công nghệ không dây hiện tại (như Bluetooth). Ví dụ như các cảm biến dùng trong công nghiệp và y tế được cung cấp năng lượng từ những cục pin nhỏ, có thể sống được vài tháng đến vài năm. Với các ứng dụng theo dõi môi trường, khi mà số lượng lớn cảm biến được rải trên diện tích rất rộng thì việc thường xuyên phải thay pin để cung cấp nguồn năng lượng là điều không khả thi. Chính vì thế trong mạng cảm biến không dây, ngoài việc quản lý năng lượng để sử dụng một cách hiệu quả nhất cần kết hợp các thuật toán định tuyến tối ưu. 1.3.2 Chi phí Khi thiết kế một ứng dụng không dây thì giá thành cũng là một yếu tố chính cần được quan tâm. Để có thể đạt được mục tiêu này thì khi thiết kế cấu hình mạng và giao thức truyền thông cần tránh sử dụng các thành phần đắt tiền và tối thiểu hóa độ phức tạp của giao thức truyền thông. Trong mạng cảm biến, số lượng các nút mạng sử dụng là khá lớn và khi chi phí để sản xuất từng nút con được giảm đi thì giá thành của toàn bộ hệ thống giảm đi đáng kể. Hiện nay trong các ứng dụng cơ bản các nút mạng có giá khoảng 5-10USD. Ngoài các yếu tố trên thì một phần khá lớn tác động tới giá thành đó là chi phí quản trị và bảo trì hệ thống. Mạng cảm biến không dây đã làm tốt hai chức năng cơ bản đó là tự cấu hình và tự bảo trì. Tự cấu hình có nghĩa là tự động dò tìm vị trí các nút lân cận và tổ chức thành một cấu trúc xác định. Tự bảo trì có nghĩa là tự động phát hiện và sửa lỗi nếu phát sinh trong hệ thống (ở các nút mạng hoặc các liên kết giữa các nút) mà không cần sự tác động của con người. Với các tính năng ưu việt này thì mạng cảm biến không dây ngày càng tỏ rõ những ưu việt của mình. 1.3.3 Loại hình mạng Với một số ứng dụng đơn giản trong phạm vi hẹp thì mạng hình sao (star network) có thể đáp ứng được các yêu cầu truyền nhận và xử lý dữ liệu. Trong mạng hình sao, 1 nút sẽ đóng vai trò nút chủ các nút còn lại là nút con kết nối tới nút chủ. Tuy nhiên khi mạng được mở rộng thì cấu trúc hình sao đơn thuần sẽ không đáp ứng Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 11 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp được, mạng sẽ phải có cấu hình đa chặng (multi-hop). Cấu hình này sẽ đòi hỏi nhiều tài nguyên bộ nhớ và xử lý tính toán hơn do mật độ của các nút mạng tăng và diện tích của mạng được phủ trên một phạm vi lớn. 1.3.4 Tính bảo mật Trong các ứng dụng của mạng cảm biến không dây thì tính bảo mật rất quan trọng, đặc biệt là các ứng dụng trong quân sự. Không giống như các mạng có dây rất khó có thể lấy được thông tin khi truyền đi giữa 2 đối tượng, khi truyền tín hiệu không dây được truyền đi trong không gian và có thể được thu lại bởi bất kỳ ai. Những mối hiểm họa không chỉ là việc đánh cắp thông tin mà còn ở chỗ những thông tin đó có thể bị chỉnh sửa và phát lại để phía thu nhận được những thông tin không chính xác. Như vậy bảo mật trong mạng cảm biến không dây cần đảm bảo các yếu tố: dữ liệu được mã hóa, có mã xác thực và nhận dạng giữa người gửi và người nhận. Việc này sẽ được thực hiện kết hợp giữa cả phần mềm và phần cứng bằng việc mã hóa các tập tin, điều chỉnh các bít thông tin, thêm các bít xác thực… Các chức năng này sẽ làm tiêu tốn thêm tài nguyên của hệ thống về mặt năng lượng và băng thông tuy nhiên bảo mật là một yếu tố bắt buộc trong truyền tin. Do vậy cần đạt được sự cân bằng giữa 2 yếu tố này để đảm bảo cho hệ thống tối ưu nhất. 1.3.5 Độ trễ Các ứng dụng thông thường của mạng cảm biến không có yêu cầu cao về thời gian thực khi truyền mà chủ yếu chú trọng vào chất lượng nguồn tin (trừ một số trường hợp đặc biệt như hệ thống báo cháy). Tuy nhiên trong một mạng lưới khá lớn, các thông tin của các nút con được tập hợp ở một nút chủ để xử lý và đưa về trạm trung tâm thì yếu tố đồng bộ hóa là rất quan trọng. 1.3.6 Tính di động Nhìn chung các ứng dụng trong mạng cảm biến không dây không đòi hỏi tính di động nhiều vì khi triển khai các nút mạng thường ở các vị trí cố định. Các phương thức định tuyến trong mạng cảm biến không dây cũng đơn giản hơn so với các mạng ad-hoc khác (như MANET). Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 12 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp 1.4 Những khó khăn trong việc phát triển mạng không dây Tuy rằng mạng cảm biến không dây có rất nhiều ưu điểm và ứng dụng hữu ích, nhưng khi triển khai trên thực tế sẽ gặp phải một số hạn chế và khó khăn về mặt kỹ thuật. Khi nắm rõ được những khó khăn này chúng ta sẽ có điều kiện để cải tạo nhằm tối ưu hơn nữa. 1.4.1 Giới hạn năng lƣợng Thông thường, các thiết bị trong mạng cảm biến không dây thường sử dụng các nguồn năng lượng có sẵn (pin). Khi số lượng nút mạng là lớn, yêu cầu tính toán là nhiều, khoảng cách truyền lớn thì sự tiêu thụ năng lượng là rất lớn. Chính vì vậy cần tìm các giải pháp để có thể tối ưu việc xử lý & truyền dữ liệu với một năng lượng ban đầu của các nút nhằm kéo dài thời gian sống cho mạng. 1.4.2 Giới hạn về giải thông Hiện nay tốc độ truyền thông vô tuyến bị giới hạn trong tốc độ khoảng 10-100 Kbits/s. Sự giới hạn về dải thông này ảnh hưởng trực tiếp đến việc truyền thông tin giữa các nút. 1.4.3 Giới hạn về phần cứng Yêu cầu của mạng cảm biến không dây là kích thước của các nút phải nhỏ vì có một số ứng dụng đòi hỏi phải triển khai một số lượng lớn các nút trên một phạm vi hẹp. Điều này đã hạn chế về năng lực tính toán cũng như không gian lưu trữ trên mỗi nút. 1.4.4 Ảnh hƣởng của nhiễu bên ngoài Do trong mạng cảm biến không dây sử dụng đường truyền vô tuyến nên bị ảnh hưởng bởi những can nhiễu bên ngoài, có thể bị mất mát hoặc sai lệch thông tin khi truyền từ nút về trạm gốc. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 13 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp CHƢƠNG 2: ĐỊNH TUYẾN TRONG MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY 2.1 Các vấn đề cần lƣu ý đối với giao thức định tuyến 2.1.1 Đặc tính thay đổi thời gian và trật tự sắp xếp của mạng Các nút cảm biến hoạt động với sự giới hạn về khả năng tính toán, lưu trữ và truyền dẫn, dưới ràng buộc về năng lượng khắt khe. Tùy thuộc vào ứng dụng, mật độ các nút cảm biến trong mạng có thể từ thưa thớt đến rất dày. Hơn nữa trong nhiều ứng dụng số lượng các nút cảm biến có thể lên đến hàng trăm, thậm chí hàng ngàn nút được triển khai tùy ý bao phủ một vùng rộng lớn. Trong mạng này, đặc tính của các cảm biến là có tính thích nghi động và cao, các yêu cầu tự tổ chức và bảo toàn năng lượng buộc các nút cảm biến phải điều chỉnh liên tục để thích ứng hoạt động hiện tại. 2.1.2. Ràng buộc về tài nguyên Các nút cảm biến được thiết kế với độ phức tạp nhỏ nhất cho triển khai trong phạm vi lớn để giảm chi phí toàn mạng. Năng lượng là mối quan tâm chính trong mạng cảm biến không dây, làm thế nào để đạt được thời gian sống kéo dài trong khi các nút hoạt động với sự giới hạn về năng lượng dự trữ. Việc truyền gói đa chặng (multihop) chính là nguồn tiêu thụ năng lượng chính trong mạng. Việc giảm năng lượng tiêu thụ có thể đạt được bằng cách điều khiển tự động chu kỳ năng lượng của mạng cảm biến. Tuy nhiên vấn đề quản lý năng lượng đã trở thành một thách thức chiến lược trong nhiều ứng dụng quan trọng. 2.1.3 Mô hình dữ liệu trong mạng cảm biến Mô hình dữ liệu mô tả luồng thông tin giữa các nút cảm biến và các trạm gốc. Mô hình này phụ thuộc nhiều vào bản chất của ứng dụng, các dữ liệu được yêu cầu và sử dụng. Có một vài mô hình dữ liệu được đề xuất nhằm tập trung vào yêu cầu tương tác và nhu cầu tập hợp dữ liệu của các ứng dụng khác nhau. Một loại ứng dụng của mạng cảm biến là mô hình thu thập dữ liệu dựa trên việc lấy mẫu theo chu kỳ hay sự xảy ra của sự kiện trong môi trường quan sát. Trong các ứng dụng khác dữ liệu có thể được lấy và lưu trữ hoặc có thể được xử lý, tập hợp tại một nút trước khi chuyển tiếp dữ liệu đến trạm gốc. Một loại thứ 3 đó là mô hình dữ liệu tương tác hai chiều giữa các nút cảm biến và trạm gốc. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 14 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp 2.1.4. Cách truyền dữ liệu Các truy vấn và dữ liệu được truyền giữa các trạm gốc và các vị trí quan sát hiện tượng là một khía cạnh quan trọng trong mạng cảm biến không dây. Một phương pháp cơ bản để thực hiện việc này là mỗi nút cảm biến có thể truyền dữ liệu trực tiếp đến trạm gốc. Tuy nhiên phương pháp dựa trên kỹ thuật đơn chặng có chi phí rất đắt và các nút mà xa trạm gốc thì sẽ nhanh chóng bị tiêu hao năng lượng và do đó làm giảm thời gian sống của mạng. Nhằm giảm thiểu lỗi của phương pháp này thì dữ liệu trao đổi giữa các nút cảm biến và trạm gốc có thể được thực hiện bằng việc sử dụng truyền gói đa chặng qua phạm vi truyền ngắn. Phương pháp này tiết kiệm năng lượng đáng kể và cũng giảm đáng kể sự giao thoa truyền dẫn giữa các nút khi cạnh tranh nhau để truy cập kênh, đặc biệt là trong mạng cảm biến không dây mật độ cao. Để đáp ứng các truy vấn từ các trạm gốc hoặc các sự kiện đặc biệt xảy ra tại môi trường thì dữ liệu thu thập được sẽ được truyền đến các trạm gốc thông qua nhiều đường dẫn đa chặng. Trong định tuyến đa chặng của mạng cảm biến không dây, các nút trung gian đóng vai trò chuyển tiếp dữ liệu giữa nguồn và đích. Việc xác định xem tập hợp các nút nào tạo thành đường dẫn chuyển tiếp dữ liệu giữa nguồn và đích là một nhiệm vụ quan trọng trong thuật toán định tuyến. Nói chung việc định tuyến trong mạng kích thước lớn vốn đã là một vấn đề khó khăn, các thuật toán phải nhằm vào nhiều yêu cầu thiết kế thách thức bao gồm sự chính xác, ổn định, tối ưu hóa và chú ý đến sự thay đổi của các thông số. Với đặc tính bên trong của mạng cảm biến bao gồm sự ràng buộc về dải thông và năng lượng đã tạo thêm thách thức cho các giao thức định tuyến là phải nhằm vào việc thỏa mãn yêu cầu về lưu lượng trong khi vẫn mở rộng được thời gian sống của mạng. 2.2 Các giao thức định tuyến trong mạng cảm biến không dây Có nhiều cách phân loại các giao thức định tuyến trong WSN như: phân loại theo cấu trúc, phân loại theo hoạt động, phân loại theo cách thức mà nguồn tìm tới đích. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 15 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp 2.2.1 Các giao thức xét theo cấu trúc mạng 2.2.1.1 Giao thức định tuyến ngang hàng Giao thức định tuyến ngang hàng (Flat Routing) là loại đầu tiên kể đến khi xét các loại giao thức định tuyến. Trong mạng ngang hàng mỗi nút cảm biến có một vai trò giống nhau và các nút cảm biến kết hợp với nhau để thực hiện nhiệm vụ của mạng. Các giao thức: SPIN và directed diffusion là các giao thức dựa trên định tuyến tập trung dữ liệu và tiết kiệm năng lượng thông qua việc tích hợp dữ liệu và loại bỏ sự dư thừa dữ liệu. Giao thức SPIN SPIN (Sensor Protocol for Information via Negotiation) dựa trên ý tưởng là đặt tên dữ liệu sử dụng ký hiệu mô tả ở mức độ cao hay còn gọi là thông tin về dữ liệu (meta-data). Trước khi truyền, thông tin về dữ liệu được trao đổi giữa các nút qua một cơ chế thông báo dữ liệu, đó chính là đặc điểm chính của SPIN. Mỗi một nút nhận dữ liệu mới, thông báo tới các nút lân cận của nó và các nút lân cận quan tâm đến dữ liệu này, ví dụ như các nút mà không có dữ liệu, lấy được dữ liệu nhờ gửi bản tin yêu cầu. Sự dàn xếp các thông tin về dữ liệu của SPIN giải quyết được các vấn đề của flooding như là thông tin dư thừa, chồng chéo các vùng cảm nhận, vì vậy đạt được hiệu quả về mặt năng lượng. Có 3 bản tin được xác định trong SPIN dùng để trao đổi dữ liệu giữa các nút, đó là bản tin ADV cho phép các nút thông báo một meta-data cụ thể, bản tin REQ để yêu cầu các dữ liệu đặc biệt và bản tin DATA để mang thông tin thực. Hình 2.1 tổng kết lại các quá trình của SPIN. Nút A bắt đầu quảng bá dữ liệu tới nút B (a). Nút B trả lời bằng cách gửi yêu cầu tới nút A (b). Nút B nhận dữ liệu yêu cầu từ nút A (c). Nút B phát bản tin quảng bá đến các nút lân cận (d), sau đó các nút này gửi yêu cầu lại cho B (e-f) Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 16 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp Hình 2.1 Cơ chế của SPIN Giao thức truyền tin trực tiếp Giao thức truyền tin trực tiếp (Directed Diffusion) sử dụng lược đồ tập trung dữ liệu và các nút đều biết về ứng dụng. Tất cả các dữ liệu phát ra bởi nút cảm biến được đặt tên sử dụng các cặp giá trị thuộc tính và sử dụng quá trình xử lí trong mạng như tích hợp dữ liệu (aggregation). Giao thức này loại bỏ sự dư thừa dữ liệu nhờ quá trình xử lí nội mạng, và tối thiểu số lần truyền nên tiết kiệm được năng lượng, kéo dài thời gian sống của mạng. Hình 2.2 mô tả các quá trình diễn ra trong mạng khi dùng giao thức Directed Diffusion. Ban đầu trạm gốc tạo ra một yêu cầu được xác định dùng các cặp giá trị thuộc tính như là tên vật thể, vị trí địa lý, khoảng thời gian… Các thông tin này được phát quảng bá thông qua các nút trung gian đến nguồn. Mỗi một nút nhận được thông tin đó sẽ giữ lại để so sánh dữ liệu nhận được với giá trị trong thông tin đó. Các thông tin này cũng bao gồm các trường gradient. Gradient là đường trả lời đến nút lân cận từ nơi mà nhận được thông tin yêu cầu. Nó được mô tả bởi tốc độ dữ liệu, khoảng thời gian và thời gian mãn hạn nhận được từ các thông tin yêu cầu. Vì thế nhờ việc sử dụng các thông tin yêu cầu và gradient thiết lập được các đường truyền giữa trạm gốc và các nguồn. Trạm gốc gửi lại các bản tin gốc qua những đường đã được chọn với khoảng thời gian giữa hai sự kiện ngắn hơn vì vậy tăng cường nút nguồn trên đường đó để gửi dữ liệu đều đặn hơn. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 17 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp Hình 2.2 Các pha trong Directed Diffusion Giao thức GBR Giao thức GBR (Gradient based Routing) là giao thức chỉnh sửa của Directed Diffusion. Ý tưởng của giao thức này là lưu số chặng khi phân tán qua mạng. Do đó, mỗi nút có thể tìm ra số chặng tối thiểu tới Trạm gốc (khoảng cách tới Trạm gốc). Sự khác nhau giữa khoảng cách tới Trạm gốc của nút và của nút lân cận được xem xét trong gradient trên kết nối đó. Một gói được chuyển tiếp trên kết nối đó với gradient lớn nhất. Trong giao thức này có thể dùng một số kĩ thuật như tích hợp dữ liệu và phân tán lưu lượng (traffic spreading) để chia đều thông lượng trên toàn mạng. 2.2.1.2 Các giao thức phân cấp Trong kiến trúc phân cấp, các nút có vai trò khác nhau: các nút có năng lượng cao hơn được sử dụng để xử lý và gửi thông tin trong khi các nút có năng lượng thấp được sử dụng để cảm nhận, thu thập dữ liệu. Điều này có nghĩa là tạo ra các cluster và chỉ định các nhiệm vụ đặc biệt cho các nút chủ cụm (nút mà có nhiều năng lượng). Mục đích chính của định tuyến phân cấp là để duy trì hiệu quả việc tiêu thụ năng lượng của các nút cảm biến bằng việc đặt chúng trong giao tiếp đa chặng trong một cụm cụ thể và bằng việc thực hiện tập trung và hợp nhất dữ liệu để giảm số bản tin được truyền đến trạm gốc. Sự hình thành các cụm chủ yếu dựa trên năng lượng dự trữ của nút và vùng lân cận của nút so với các nút chủ của cụm. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 18 Trường ĐHDL Hải Phòng
- Báo cáo đồ án tốt nghiệp Phần này sẽ trình bày một số giao thức tiêu biểu trong loại giao thức định tuyến phân cấp. 2.2.1.2.1 Giao thức LEACH LEACH (Low-energy adaptive clustering hierarchy) là một trong số những cách tiếp cận định tuyến phân cấp đầu tiên cho mạng cảm biến .Ý tưởng là để hình thành các cụm nút cảm biến dựa vào cường độ tín hiệu nhận và dùng các nút chủ của cụm như là các router đến các trạm gốc. Việc này sẽ tiết kiệm năng lượng vì quá trình truyền chỉ có thể thực hiện bằng các nút chủ của cụm thay cho việc sử dụng tất cả các nút cảm biến. Số lượng các nút chủ tối ưu của cụm là vào khoảng 5% tổng số lượng các nút. Trong giao thức LEACH, nhờ việc lựa chọn ngẫu nhiên một số nút làm nút chủ cụm và sau đó quay vòng vai trò nút chủ cụm cho các nút khác trong cụm, do đó việc tiêu hao năng lượng khi liên lạc với trạm gốc được trải đều cho tất cả các nút cảm biến trong mạng. Nhờ đó góp phần vào việc kéo dài thời gian sống cho mạng. Quá trình hoạt động của LEACH được chia thành hai pha là pha thiết lập và pha ổn định. Thời gian của pha ổn định kéo dài hơn so với thời gian của pha thiết lập để giảm thiểu phần điều khiển. Pha thiết lập Các cụm được hình thành và các nút chủ cụm được lựa chọn. Các nút chủ được lựa chọn như sau:Mỗi nút cảm biến lựa chọn một số ngẫu nhiên giữa 0 và 1. Nếu số này nhỏ hơn ngưỡng T(n) thì nút cảm biến là nút chủ. T(n) được tính như sau: p T (n) 1 p * (r mod1 / p) nếu n G T (n) 0 còn lại Trong đó p: tỉ lệ phần trăm nút chủ r: chu kì hiện tại G: tập hợp các nút không được lựa chọn làm nút chủ trong 1/P chu kì cuối. Sinh viên: Đỗ Đức Hưng - Lớp CT902 19 Trường ĐHDL Hải Phòng
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
LUẬN VĂN:ĐÁNH GIÁ CHI PHÍ TÌM ĐƯỜNG CỦA MỘT SỐ GIAO THỨC ĐỊNH TUYẾN TRONG MẠNG MANET
87 p |
203 |
108
-
Đề tài tốt nghiệp Xây dựng ứng dụng của mạng cảm nhận không dây
68 p |
211 |
93
-
Luận văn : Đánh giá chất lượng dịch vụ trên mạng Wireless LAN
95 p |
183 |
92
-
LUẬN VĂN:MẠNG CẢM NHẬN KHÔNG DÂY VÀ ĐÁNH GIÁ BẰNG THỰC NGHIỆM MỘT SỐ THÔNG SỐ QUA DDIEEUD KHIỂN THÂM NHẬP MÔI TRƯỜNG
100 p |
103 |
67
-
Luận văn:NGHIÊN CỨU MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY – WSN VÀ NHỮNG ĐẶC ĐIỂM LỚP VẬT LÝ
51 p |
104 |
53
-
LUẬN VĂN: Tổng quan về cấu trúc mạng cảm nhận không dây
63 p |
92 |
50
-
LUẬN VĂN: Tìm hiểu phương pháp định tuyến trong mạng cảm nhận không dây
68 p |
72 |
40
-
LUẬN VĂN: Thâm nhập môi trường (MAC), hiệu quả năng lượng cho các nút mạng cảm biến không dây
69 p |
78 |
31
-
LUẬN VĂN: Đánh giá hiệu quả năng lượng một số giao thức điều khiển xâm nhập môi trường trong mạng cảm biến không dây
65 p |
54 |
28
-
Khóa luận tốt nghiệp: Nghiên cứu một số giao thức thanh toán qua mạng công khai
62 p |
60 |
19
-
LUẬN VĂN: Mạng cảm nhận không dây và định thời truyền không dây dữ liệu cho nút mạng Wsn
48 p |
35 |
16
-
Luận văn: Tìm hiểu một số phương pháp định tuyến tiết kiệm năng lượng trong mạng cảm nhận
57 p |
44 |
16
-
LUẬN VĂN: Định vị trong mạng cảm nhận không dây sử dụng chiến lược tiến hóa
54 p |
38 |
15
-
LUẬN VĂN: Tìm hiểu các kỹ thuật xuyên lớp trong mạng cảm nhận
60 p |
45 |
15
-
Luận văn:TÌM HIỂU KIẾN TRÚC INTERNET MỞ RỘNG CHO MẠNG CẢM NHẬN
62 p |
37 |
14
-
Chuyên đề tốt nghiệp: Nghiên cứu một số giao thức định tuyến điển hình trong mạng cảm biến không dây wireless sensor network (WSN)
57 p |
10 |
4
-
Tiểu luận: Đảm bảo tính riêng tư và truy vấn hiệu quả trên mạng cảm ứng không dây hai tầng
13 p |
23 |
3

Set-Cookie: TLDEVNamespace=pst9vood5ouhadt63p50kj3cr6; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)


text:
Companies vinamilk
-
Vinamilk is the name refered to the VietNam Dairy Products JointCompany.A company manufacturing and trading of milk and other dairy products as well as equipment and machinery involvedin Vietnam. A production company, trading milk and dairy products as well as related equipment in Vietnam.
18p duachuotxanh 18-06-2011 262 100 Download
-
Vinamilk là tên gọi tắt của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vietnam Dairy Products Joint Stock Company) một công ty sản xuất, kinh doanh sữa và các sản phẩm từ sữa cũng như thiết bị máy móc liên quan tại Việt Nam.
37p dinhthanhthe 19-07-2010 2293 844 Download
-
Vinamilk Marketing Plan present of: current state of Vinamilk, Marketing plan of the Vietnam Dairy Products Joint Stock Company.
13p merlinvu93 05-10-2014 483 129 Download
-
When I was invited by InTech Open Access Publisher, to author/edit the books on Milk Production, I immediately realized both the importance of such books that are concerned with milk production. The difficulty of assembling such books rests on the fact that lactation is a complex process and the vast amount of research, fundamental and applied has been carried out. Milk production is not concerned only with the cow. The sense of milk production is concerned worldwide with the milk of cows, sheep, goats and buffaloes.
377p xunu1311 02-11-2012 55 12 Download
-
Công ty B&Company Việt Nam và Nikkei BP Consultancy đã tiến hành khảo sát thương hiệu châu Á năm 2011 để đưa ra kết luận về những thương hiệu được người tiêu dùng Việt Nam yêu thích nhất. Đọc E-paper Theo kết quả khảo sát, Nokia, Honda và Vinamilk là các thương hiệu nhận được điểm cao nhất cho các tiêu chuẩn như “ưa thích”, “đồng cảm”, “gần gũi”.
2p sunflower_1 14-09-2012 44 9 Download

markdown:
# Companies vinamilk
**Companies vinamilk**
-
Vinamilk is the name refered to the VietNam Dairy Products JointCompany.A company manufacturing and trading of milk and other dairy products as well as equipment and machinery involvedin Vietnam. A production company, trading milk and dairy products as well as related equipment in Vietnam.
18p
duachuotxanh
18-06-2011
262
100
Download
-
Vinamilk là tên gọi tắt của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vietnam Dairy Products Joint Stock Company) một công ty sản xuất, kinh doanh sữa và các sản phẩm từ sữa cũng như thiết bị máy móc liên quan tại Việt Nam.
37p
dinhthanhthe
19-07-2010
2293
844
Download
-
Vinamilk Marketing Plan present of: current state of Vinamilk, Marketing plan of the Vietnam Dairy Products Joint Stock Company.
13p
merlinvu93
05-10-2014
483
129
Download
-
When I was invited by InTech Open Access Publisher, to author/edit the books on Milk Production, I immediately realized both the importance of such books that are concerned with milk production. The difficulty of assembling such books rests on the fact that lactation is a complex process and the vast amount of research, fundamental and applied has been carried out. Milk production is not concerned only with the cow. The sense of milk production is concerned worldwide with the milk of cows, sheep, goats and buffaloes.
377p
xunu1311
02-11-2012
55
12
Download
-
Công ty B&Company Việt Nam và Nikkei BP Consultancy đã tiến hành khảo sát thương hiệu châu Á năm 2011 để đưa ra kết luận về những thương hiệu được người tiêu dùng Việt Nam yêu thích nhất. Đọc E-paper Theo kết quả khảo sát, Nokia, Honda và Vinamilk là các thương hiệu nhận được điểm cao nhất cho các tiêu chuẩn như “ưa thích”, “đồng cảm”, “gần gũi”.
2p
sunflower_1
14-09-2012
44
9
Download

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: TLDEVNamespace=rjpho3jugh7euq0t5klcj4gfp3; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Connection: close

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Hacker mũ đen
-
Nếu việc xâm nhập máy tính của các hacker phức tạp bao nhiêu, thì mỉa mai thay giới hacker chỉ dùng phép đặt tên đơn giản để tự mô tả về mình: hacker mũ trắng (White Hat hacker) – người quan tâm đến việc cải thiện tính bảo mật trong thế giới kỹ thuật số - và hacker mũ đen (Black Hat hacker) – người muốn khai thác được những điểm yếu trong hệ thống vì danh lợi.
3p ad_uit 09-01-2011 382 181 Download
-
Sau điều tra về "thế giới ngầm hacker Việt Nam" trên eCHÍP số 2, Toà soạn đã nhận được khá nhiều thư và email của chính những "người trong cuộc". Trong đó, ngoại trừ duy nhất một email doạ tấn công, còn lại đều là những ý kiến xây dựng gởi eCHÍP, hay "tự bạch", hay trao đổi tiếp quanh một số chủ đề căn bản được nêu lên từ bài viết, như: Hacker Việt Nam mũ trắng hay mũ đen?
4p ad_uit 08-01-2011 83 10 Download
-
Tổng quan về mẫu malware Virus.Win32.Virut.ce (Phần I) .Trong bài viết sau, Quản Trị Mạng sẽ giới thiệu với các bạn về 1 số loại virus đa hình – ở đây là Virus.Win32.Virut và các biến thể dạng ce của nó. Tại sao lại gọi là Virut.ce? Virut.ce hiện đang là 1 trong những mẫu malware có sức lây lan rộng nhất trên các loại máy tính cá nhân. Nó lây nhiễm đến tất cả các file thực thi (đuôi *.
8p yeutinh98 26-09-2012 41 7 Download
-
• Kiểm soát EIP • Xác định (các) bù đắp • Xác định các vector tấn công • Xây dựng khai thác bánh sandwich • Kiểm tra khai thácKhai thác nghiên cứu? Hacker đạo đức cần nghiên cứu khai thác để hiểu nếu một lỗ hổng khai thác được. Đôi khi các chuyên gia bảo mật sẽ nhầm lẫn tin và xuất bản các báo cáo: "Lỗ hổng này là không khai thác." Mũ đen
57p kennguyen8 10-11-2011 67 4 Download
-
"Xem đấu tranh an ninh mạng như mặt trận" Tại Việt Nam cũng chưa có các chuyên gia hacker công khai. Điều này cho thấy chưa có sự quan tâm đúng mức của các ngành, dù việc này có thể ảnh hưởng lớn tới an ninh quốc gia - ông Nguyễn Chí Công, chuyên gia tin học trả lời Bee về những vấn đề của an ninh mạng hiện nay. Vì sao giới trẻ dễ thành hacker mũ đen? Báo Điện tử Vietnamnet liên tục bị tấn công trong thời gian gần đây đặt ra vấn đề về an ninh mạng ở Việt...
7p robben2425 10-04-2011 64 18 Download
-
Cấu hình Apache 2.0 hỗ trợ giao thức SSL/TLS .Bài này kết thúc loạt ba bài giới thiệu về cách cấu hình Apache 2.0 hỗ trợ giao thức SSL/TLS để an ninh tối đa và thực thi tối ưu cho SSL dựa trên các giao dịch thương mại điện tử. Phần I giới thiệu các khía cạnh về khóa của SSL/TLS, và chỉ ra làm cách nào để biên dịch, cài đặt, và cấu hình Apache 2.0. Phần II mô tả cấu hình của mod_ssl và các nguồn thẩm định.
11p conquynho32 14-09-2012 66 9 Download
-
Dù là mũ đen hay mũ trắng thì tin tặc cũng đã có ảnh hưởng rất lớn trong sự phát triển của công nghệ thông tin suốt thời gian qua. Dưới đây là những tên tuổi tin tặc sừng sỏ nhất trong lịch sử. Kevin Mitnick từng được xem là tội phạm mạng được mong muốn nhất ở Mỹ và cũng là người đầu tiên bị bỏ tù vì các hành vi quấy rối an ninh tại Mỹ.
11p yeutinh98 19-09-2012 55 9 Download
-
Florian Rohrweck Florian Rohrweck truy cập mã nguồn các ứng dụng của Google và tiết lộ nhiều thông tin thú vị về Google+ trước khi mạng xã hội này được chính thức công bố. Florian Rohrweck được Google mời về làm việc ở vị trí tăng cường bảo mật cho các dịch vụ trên Web của công ty.
11p yeutinh98 19-09-2012 34 8 Download
-
Máy tính có cài đặt Windows Server 2008 .Trong phần đầu của loạt bài gồm ba phần này, chúng tôi đã giới thiệu về một số thiết lập cấu hình toàn cục để sử dụng tường lửa. Trong phần này chúng tôi sẽ giới thiệu về các rule gửi đến/gửi đi để bạn có thể kiểm soát được các kết nối vào và ra đối với máy tính có cài đặt Windows Server 2008.
32p conquynho32 12-09-2012 38 5 Download
-
Virus Backdoor.Win32.Agent.ich .Chi tiết kỹ thuật Đây là loại Trojan được cung cấp từ một kẻ xâm nhập từ xa truy cập vào máy tính nhiễm độc. Nó là một file Windows PE EXE với dung lượng 48.640 byte. Nó được đóng gói bằng UPX. Gói sau bung nén sẽ có dung lượng khoảng 360KB. Cài đặt Trojan sẽ extract file sau từ chính bản thân nó: %System%\aspimgr.exe File này có dung lượng 73728 byte. Kaspersky Anti-Virus không phát hiện ra đây là một file mã độc. File gốc sau đó sẽ được xóa đi.
6p yeurauxanh88 01-10-2012 54 5 Download
-
Mozilla bít 6 lỗ hổng bảo mật Firefox .Hôm qua (4/2) Mozilla đã cho nâng cấp Firefox lên phiên bản 3.0.6 để khắc phục một loạt các lỗi bảo mật mới được phát hiện trong phiên bản 3.0.5. Cụ thể theo thông báo chính thức từ phía Mozilla, đợt này có tổng cộng 6 lỗi bảo mật được khắc phục. Trong đó có một lỗi được xếp ở mức “cực kỳ nguy hiểm”, hai lỗi ở mức “nguy hiểm cao” (high), một lỗi “trung bình” (moderate) và hai lỗi ở mức “thấp” (low).
4p conquynho32 12-09-2012 28 2 Download
-
Lướt Web an toàn và riêng tư bằng tiện ích Cocoon Có một số tiện ích bổ sung (add-on) giữ an toàn cho kết nối trực tuyến và bảo vệ tính riêng tư của bạn. Đối với những người thích một phương pháp thiết lập tự động đơn giản thì Cocoon thực sự là một tiện ích mở rộng tiện lợi cho họ. Không chỉ chặn script và chặn ghi cookies cho trình duyệt, Cocoon còn hoạt động như một lá chắn giữa người dùng và thế giới Internet.
6p kmkmkmkmkm 07-09-2012 30 1 Download
-
Thiết lập và sử dụng Home Sharing với iPhone, iPad hoặc iPod Touch –P.1 .Trước kia, tính năng Home Sharing chỉ có thể sử dụng giữa các máy tính với nhau, nhưng với phiên bản cập nhật của hệ điều hành iOS 4.3, giờ đây người sử dụng đã có thể chia sẻ và truyền tải dữ liệu giữa máy tính, thư viện iTunes và các thiết bị của Apple khác.
5p lulaula 28-10-2012 47 1 Download

markdown:
# Hacker mũ đen
**Hacker mũ đen**
-
Nếu việc xâm nhập máy tính của các hacker phức tạp bao nhiêu, thì mỉa mai thay giới hacker chỉ dùng phép đặt tên đơn giản để tự mô tả về mình: hacker mũ trắng (White Hat hacker) – người quan tâm đến việc cải thiện tính bảo mật trong thế giới kỹ thuật số - và hacker mũ đen (Black Hat hacker) – người muốn khai thác được những điểm yếu trong hệ thống vì danh lợi.
3p
ad_uit
09-01-2011
382
181
Download
-
Sau điều tra về "thế giới ngầm hacker Việt Nam" trên eCHÍP số 2, Toà soạn đã nhận được khá nhiều thư và email của chính những "người trong cuộc". Trong đó, ngoại trừ duy nhất một email doạ tấn công, còn lại đều là những ý kiến xây dựng gởi eCHÍP, hay "tự bạch", hay trao đổi tiếp quanh một số chủ đề căn bản được nêu lên từ bài viết, như: Hacker Việt Nam mũ trắng hay mũ đen?
4p
ad_uit
08-01-2011
83
10
Download
-
Tổng quan về mẫu malware Virus.Win32.Virut.ce (Phần I) .Trong bài viết sau, Quản Trị Mạng sẽ giới thiệu với các bạn về 1 số loại virus đa hình – ở đây là Virus.Win32.Virut và các biến thể dạng ce của nó. Tại sao lại gọi là Virut.ce? Virut.ce hiện đang là 1 trong những mẫu malware có sức lây lan rộng nhất trên các loại máy tính cá nhân. Nó lây nhiễm đến tất cả các file thực thi (đuôi *.
8p
yeutinh98
26-09-2012
41
7
Download
-
• Kiểm soát EIP • Xác định (các) bù đắp • Xác định các vector tấn công • Xây dựng khai thác bánh sandwich • Kiểm tra khai thácKhai thác nghiên cứu? Hacker đạo đức cần nghiên cứu khai thác để hiểu nếu một lỗ hổng khai thác được. Đôi khi các chuyên gia bảo mật sẽ nhầm lẫn tin và xuất bản các báo cáo: "Lỗ hổng này là không khai thác." Mũ đen
57p
kennguyen8
10-11-2011
67
4
Download
-
"Xem đấu tranh an ninh mạng như mặt trận" Tại Việt Nam cũng chưa có các chuyên gia hacker công khai. Điều này cho thấy chưa có sự quan tâm đúng mức của các ngành, dù việc này có thể ảnh hưởng lớn tới an ninh quốc gia - ông Nguyễn Chí Công, chuyên gia tin học trả lời Bee về những vấn đề của an ninh mạng hiện nay. Vì sao giới trẻ dễ thành hacker mũ đen? Báo Điện tử Vietnamnet liên tục bị tấn công trong thời gian gần đây đặt ra vấn đề về an ninh mạng ở Việt...
7p
robben2425
10-04-2011
64
18
Download
-
Cấu hình Apache 2.0 hỗ trợ giao thức SSL/TLS .Bài này kết thúc loạt ba bài giới thiệu về cách cấu hình Apache 2.0 hỗ trợ giao thức SSL/TLS để an ninh tối đa và thực thi tối ưu cho SSL dựa trên các giao dịch thương mại điện tử. Phần I giới thiệu các khía cạnh về khóa của SSL/TLS, và chỉ ra làm cách nào để biên dịch, cài đặt, và cấu hình Apache 2.0. Phần II mô tả cấu hình của mod_ssl và các nguồn thẩm định.
11p
conquynho32
14-09-2012
66
9
Download
-
Dù là mũ đen hay mũ trắng thì tin tặc cũng đã có ảnh hưởng rất lớn trong sự phát triển của công nghệ thông tin suốt thời gian qua. Dưới đây là những tên tuổi tin tặc sừng sỏ nhất trong lịch sử. Kevin Mitnick từng được xem là tội phạm mạng được mong muốn nhất ở Mỹ và cũng là người đầu tiên bị bỏ tù vì các hành vi quấy rối an ninh tại Mỹ.
11p
yeutinh98
19-09-2012
55
9
Download
-
Florian Rohrweck Florian Rohrweck truy cập mã nguồn các ứng dụng của Google và tiết lộ nhiều thông tin thú vị về Google+ trước khi mạng xã hội này được chính thức công bố. Florian Rohrweck được Google mời về làm việc ở vị trí tăng cường bảo mật cho các dịch vụ trên Web của công ty.
11p
yeutinh98
19-09-2012
34
8
Download
-
Máy tính có cài đặt Windows Server 2008 .Trong phần đầu của loạt bài gồm ba phần này, chúng tôi đã giới thiệu về một số thiết lập cấu hình toàn cục để sử dụng tường lửa. Trong phần này chúng tôi sẽ giới thiệu về các rule gửi đến/gửi đi để bạn có thể kiểm soát được các kết nối vào và ra đối với máy tính có cài đặt Windows Server 2008.
32p
conquynho32
12-09-2012
38
5
Download
-
Virus Backdoor.Win32.Agent.ich .Chi tiết kỹ thuật Đây là loại Trojan được cung cấp từ một kẻ xâm nhập từ xa truy cập vào máy tính nhiễm độc. Nó là một file Windows PE EXE với dung lượng 48.640 byte. Nó được đóng gói bằng UPX. Gói sau bung nén sẽ có dung lượng khoảng 360KB. Cài đặt Trojan sẽ extract file sau từ chính bản thân nó: %System%\aspimgr.exe File này có dung lượng 73728 byte. Kaspersky Anti-Virus không phát hiện ra đây là một file mã độc. File gốc sau đó sẽ được xóa đi.
6p
yeurauxanh88
01-10-2012
54
5
Download
-
Mozilla bít 6 lỗ hổng bảo mật Firefox .Hôm qua (4/2) Mozilla đã cho nâng cấp Firefox lên phiên bản 3.0.6 để khắc phục một loạt các lỗi bảo mật mới được phát hiện trong phiên bản 3.0.5. Cụ thể theo thông báo chính thức từ phía Mozilla, đợt này có tổng cộng 6 lỗi bảo mật được khắc phục. Trong đó có một lỗi được xếp ở mức “cực kỳ nguy hiểm”, hai lỗi ở mức “nguy hiểm cao” (high), một lỗi “trung bình” (moderate) và hai lỗi ở mức “thấp” (low).
4p
conquynho32
12-09-2012
28
2
Download
-
Lướt Web an toàn và riêng tư bằng tiện ích Cocoon Có một số tiện ích bổ sung (add-on) giữ an toàn cho kết nối trực tuyến và bảo vệ tính riêng tư của bạn. Đối với những người thích một phương pháp thiết lập tự động đơn giản thì Cocoon thực sự là một tiện ích mở rộng tiện lợi cho họ. Không chỉ chặn script và chặn ghi cookies cho trình duyệt, Cocoon còn hoạt động như một lá chắn giữa người dùng và thế giới Internet.
6p
kmkmkmkmkm
07-09-2012
30
1
Download
-
Thiết lập và sử dụng Home Sharing với iPhone, iPad hoặc iPod Touch –P.1 .Trước kia, tính năng Home Sharing chỉ có thể sử dụng giữa các máy tính với nhau, nhưng với phiên bản cập nhật của hệ điều hành iOS 4.3, giờ đây người sử dụng đã có thể chia sẻ và truyền tải dữ liệu giữa máy tính, thư viện iTunes và các thiết bị của Apple khác.
5p
lulaula
28-10-2012
47
1
Download

Set-Cookie: TLDEVNamespace=66gbq6an7sf6u453ocul2uih94; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


text: Facebook Chia sẻ Google+ Twitter Email Từ nay đến hết ngày 2.11, chọn mua điện thoại OPPO F1s tại FPT Shop, bạn không những được tặng cặp ốp lưng Thỏ Bảy Màu độc đáo mà còn được trả góp 0% lãi suất, trả góp 0 đồng và thêm cơ hội trúng 50 máy F1s. Sở hữu smartphone OPPO F1s dễ dàng với ưu đãi trả góp tại FPT Shop Đến với FPT Shop, bạn sẽ được hỗ trợ tốt nhất để có thể sở hữu ngay “chuyên gia selfie” OPPO F1s bằng hình thức trả góp với thủ tục đơn giản và nhanh chóng. Cụ thể, bạn có thể chọn một trong hai hình thức trả góp sau: • Hoặc mua trả góp không cần trả trước, với số tiền góp mỗi tháng chỉ khoảng 1,1 triệu đồng. • Hoặc được hưởng mức 0% lãi suất trong suốt thời gian mua trả góp, với số tiền trả trước chỉ 1,8 triệu đồng. FPT Shop cũng tài trợ 100% lãi suất trả góp cho bộ đôi OPPO F1 Plus và OPPO A37 (Neo 9) với khoản trả trước chỉ từ 1.347.000 đồng. Dễ dàng sở hữu “chuyên gia selfie” OPPO F1s tại FPT Shop với 2 ưu đãi trả góp: 0% lãi suất hoặc trả góp không cần trả trước. Mua OPPO F1s nhận ngay cặp ốp lưng Thỏ Bảy Màu độc đáo Dịp này, chọn mua “chuyên gia selfie” OPPO F1s tại FPT Shop, bạn được tặng ngay cặp ốp lưng Thỏ Bảy Màu độc đáo và đáng yêu. Được biết, chiếc ốp lưng với hình ảnh ngộ nghĩnh cùng những “phát ngôn” dí dỏm đúng chất Thỏ Bảy Màu là quà tặng được đặt hàng thiết kế và sản xuất với số lượng giới hạn dành riêng cho các khách hàng của FPT Shop. Cặp ốp lưng Thỏ Bảy Màu này không chỉ giúp chiếc smartphone của bạn tránh những vết trầy xước không đáng có mà còn xinh yêu và nổi bật hơn. Bên cạnh đó, bạn còn được tặng gậy selfie tiện dụng khi mua OPPO F1 Plus. Không kém phần hấp dẫn, chỉ cần đến FPT Shop mua điện thoại OPPO trong tháng 10, bạn có ngay cơ hội trúng 1 trong 50 máy OPPO F1s trị giá 5.990.000 đồng thông qua hình thức quay số may mắn. Với thiết kế xinh yêu màu sắc tươi tắn hài hòa cùng những câu nói “không đụng hàng”, ốp lưng Thỏ Bảy Màu dành cho F1s chắc chắn sẽ “đốn tim” các bạn trẻ. Điểm qua các mẫu điện thoại OPPO đang trên kệ FPT Shop OPPO ghi dấu ấn khá rõ nét trong tâm trí người dùng với thiết kế thời thượng, camera selfie có độ phân giải cao và mức giá khá dễ chịu. OPPO F1 Plus sở hữu thiết kế kim loại nguyên khối cao cấp cùng màn hình lớn 5.5 inch Full HD Super AMOLED, chip 8 nhân với RAM khủng 4GB cho khả năng xử lý đa nhiệm tốt. Camera trước 16MP giúp bạn có những bức ảnh selfie ấn tượng. OPPO F1 Plus có giá bán 9.990.000 đồng với 2 màu vàng kim và vàng hồng. OPPO F1s là tân binh đang “làm mưa làm gió” trên thị trường bởi cấu hình ấn tượng, thiết kế đẹp với mức giá tốt. Điểm sáng giá nhất trên chiếc smartphone này là camera trước với độ phân giải 16MP hỗ trợ nhiều tính năng làm đẹp tự nhiên mang đến những bức ảnh selfie “đẹp không tì vết”. “Chuyên gia selfie” F1s hiện có giá bán 5.990.000 đồng với 2 phiên bản màu vàng kim và vàng hồng. Được đánh giá khá cao trong phân khúc smartphone dưới 5 triệu đồng, OPPO A37 (Neo9) sở hữu bộ vi xử lý Qualcomm Snapdragon 410 4 nhân, RAM 2GB, ROM 16GB, 2 SIM đều có kết nối 4G LTE tốc độ cao. Camera chính 8MP sử dụng công nghệ xử lý ảnh Pure Image 2.1+ cho ra đời những bức ảnh chất lượng. Máy có giá bán chỉ 4.490.000 đồng với 2 màu vàng kim và vàng hồng. Bộ đôi OPPO Neo 7 giá 3.290.000 đồng và Neo 5 giá 2.690.000 đồng cũng là 2 lựa chọn đáng cân nhắc cho các bạn muốn sở hữu smartphone với mức giá rẻ. Sản phẩm mua tại FPT Shop là hàng chính hãng, được đổi trả miễn phí trong 30 ngày, bạn có thể chọn cửa hàng gần nhất ngay tại đây, mua online hoặc gọi hotline 1800 6601 để được tư vấn, mua hàng nhanh Nguồn: FPT Shop Tags:FPT ShopOPPO F1smua điện thoạiưu đãi trả góp Bạn đọc phản hồi (1 nhận xét) Sắp xếp theo ngày Lượt người thích Mai thanh hoa Tuyên Quang - 14/10/2016 Em muốn đặt mua oppo F1s thì làm thế nào được ạ Trả lời 0 thích Báo nội dung xấu xem thêm Bình luận Gửi bình luận Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu Tối thiểu 10 chữ Tiếng Việt có dấu Không chứa liên kết

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=DKK5I5JtIRPOGZ72b-7ukGrVVinuEPfft6MVrYnc47Ki9eKt__AY1SAL8CPdjrOnDmbRMij5sGwEddDqCLyiZBOGKtA8cUIJOYtSTaoDoLk0zZ5FFygPxIVcM2OKSzI8ftGzW7Y7zfs195W01qdCqA2; domain=thanhnien.vn; expires=Thu, 01-Jun-2017 16:57:14 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from cache30

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Sáng nay thời tiết đã ủng hộ lòng người, Hồ Gươm đẹp lung linh trong sắc thu và dưới chân tượng đài vua Lý Thái Tổ, Lễ Khai mạc 10 ngày Đại lễ 1000 năm Thăng Long đã chính thức bắt đầu.
Khai mạc triển lãm Rồng trong gốm Việt, khai mạc triển lãm Thành tựu Kinh tế - xã hội Việt Nam và Thăng Long - Hà Nội...
Chỉ còn ít giờ đồng hồ nữa thôi, Đại lễ 1000 năm Thăng Long sẽ chính thức diễn ra tại vườn hòa Lý Thái Tổ bên Hồ Gươm. Các bến tàu, xe cũng đang rất nhộn nhịp đón các đoàn khách từ tỉnh xa về Hà Nội.
(Nguyenmanhquang0203@gmail.com10:32 24/03/2017)
(Nguyenmanhquang0203@gmail.com 10:32 24/03/2017)
(sinh3bis@yahoo.com10:17 24/03/2017)
(sinh3bis@yahoo.com 10:17 24/03/2017)
(dutran007@gmail.com22:30 23/03/2017)
(dutran007@gmail.com 22:30 23/03/2017)
(thanhminh88@yahoo.com21:36 23/03/2017)
(thanhminh88@yahoo.com 21:36 23/03/2017)
(vietmyca@yahoo.com19:21 23/03/2017)
(vietmyca@yahoo.com 19:21 23/03/2017)
BÁO ĐIỆN TỬ THỂ THAO & VĂN HÓA - TTXVN
Giấy phép số 321/GP-BTTTT ngày 15/06/2016 do Bộ TT&TT cấp
Tòa soạn: 11 Trần Hưng Đạo - Hoàn Kiếm - Hà Nội
T: 04.39331878 F: 04.38248600 E: toasoan@thethaovanhoa.vn
© 2008 - 2017 Báo Điện tử Thể thao & Văn hóa, TTXVN. All rights reserved
® Thể thao & Văn hóa giữ bản quyền nội dung trên website này.

Vary: User-Agent

Connection: Keep-Alive


text:
Truyện Tranh Online
Trang chủ
Thể Loại
Action
(2510)
Adult
(329)
Adventure
(1306)
Comedy
(3518)
Cooking
(2)
Drama
(1808)
Ecchi
(1150)
Fantasy
(1564)
Gender Bender
(262)
Harem
(583)
Historical
(503)
Horror
(588)
Josei
(199)
Manhua
(766)
Manhwa
(399)
Martial Arts
(415)
Mature
(400)
Mecha
(90)
Music
(0)
Mystery
(728)
One Shot
(931)
Psychological
(463)
Romance
(3186)
School Life
(2144)
Sci-fi
(596)
Seinen
(1096)
Shoujo
(1816)
Shoujo-ai
(234)
Shounen
(1934)
Shounen-ai
(251)
Slice of Life
(1124)
Soft Yaoi
(149)
Soft Yuri
(130)
Sports
(230)
Supernatural
(1641)
Tragedy
(417)
Anime
(133)
Comic
(362)
Doujinshi
(280)
Live action
(57)
Magic
(128)
manga
(509)
Nấu Ăn
(18)
Smut
(186)
Tạp chí truyện tranh
(47)
Trap (Crossdressing)
(41)
Trinh Thám
(23)
Truyện scan
(148)
Video Clip
(3)
VnComic
(138)
Webtoon
(231)
Incest
(1)
Yaoi
(79)
Xuyên Không
(66)
Truyện Full
Truyện Con Gái
Truyện Con Trai
Truyện Đọc
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z
Tất cả Thể Loại
Action
Adult
Adventure
Comedy
Cooking
Drama
Ecchi
Fantasy
Gender Bender
Harem
Historical
Horror
Josei
Manhua
Manhwa
Martial Arts
Mature
Mecha
Music
Mystery
One Shot
Psychological
Romance
School Life
Sci-fi
Seinen
Shoujo
Shoujo-ai
Shounen
Shounen-ai
Slice of Life
Soft Yaoi
Soft Yuri
Sports
Supernatural
Tragedy
Anime
Comic
Doujinshi
Live action
Magic
manga
Nấu Ăn
Smut
Tạp chí truyện tranh
Trap (Crossdressing)
Trinh Thám
Truyện scan
Video Clip
VnComic
Webtoon
Incest
Yaoi
Xuyên Không
Xếp Theo
Mới Update
Truyện Mới
Xem Nhiều
Like Nhiều
Top Tuần
Top Tuần Trước
Top Tháng
Top Tháng Trước
Đủ Bộ
Truyện Tranh Online
›
Kikuchi Shouta
Truyện Kikuchi Shouta
Chuyển nhanh tới trang
1
Bộ Đôi Siêu Hài
Thể loại:
Comedy
,
Ecchi
,
Shounen
Tác giả:
Kikuchi Shouta
Chap mới:
201
[FULL]
- Lần đọc:
91351
Update: 17:03 28/12
1
Truyện đã đánh dấu
Xem...
Truyện bạn vừa đọc
Xem...
Top Tuần
Top Tháng
1
One Piece
Đọc: 7233835
2
Thuần Tình Nha Đầu Hoả Lạt Lạt
Đọc: 5636861
3
Đấu Phá Thương Khung
Đọc: 2889075
4
Thiên Giáng Hiền Thục Nam
Đọc: 2173125
5
Kingdom - Vương Giả Thiên Hạ
Đọc: 1956472
6
Nữ Hoàng Ai Cập [Ouke no Monshou]
Đọc: 1627625
7
Phong Khởi Thượng Lam
Đọc: 1566262
8
Lam Sí
Đọc: 1331269
9
Hôn Trộm 55 Lần
Đọc: 1307341
10
Vua bếp Soma
Đọc: 1224087
Loading...
ThichTruyenTranh.com
Liên kết
Đọc Truyện
Free Manga
Free Novels
Truyện Tranh
Từ Khóa
Detective Conan
SStudy
Household Affairs
Red Storm
Contact
Facebook
Google Plus
Tumblr
Wattpad
Copyright ©2014 ThichTruyenTranh.com. All Rights Reserved
Tiểu Kiều

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: __cfduid=d188e1cb4546e7111ee88df71144fed7b1490336064; expires=Sat, 24-Mar-18 06:14:24 GMT; path=/; domain=.thichtruyentranh.com; HttpOnly

Server: cloudflare-nginx


text:
Tư vấn thiết bị: Ms Du
0167 748 0788
[email protected]
Trang chủ
Giới thiệu
Sản phẩm
Liên hệ
Dược phẩm
Ellab
Thủy sản
Sera
Bao bì
Cometech
Drick
Labthink
Sơn – mực in
BEVS
Biuged
KSJ
Leneta
RAL Colours
Rhopoint
Rigosha
Sheen
Thực phẩm
MembraPure
OPSIS
Velp
Thiết bị so màu
3NH
Hunterlab
Nippon Denshoku
Tilo
X-Rite
Thí nghiệm cơ bản
Adam
Biobase
Boeco
Brookfield
Dụng cụ Thủy tinh BOECO – Đức
EDry
Eutech
Horiba Scientific
Lenton
Memmert
Polyscience
SEO
Shellab
SH Scientific
Sturdy
Takemura
Thiết bị phân tích kim loại
HTek
0
Thiết bị phân tích kim loại
Trang chủ
Shop
Thiết bị phân tích kim loại
Thiết bị phân tích kim loại
Showing all 2 results
Thứ tự mặc định
Thứ tự theo mức độ phổ biến
Thứ tự theo điểm đánh giá
Thứ tự theo sản phẩm mới
Thứ tự theo giá: thấp đến cao
Thứ tự theo giá: cao xuống thấp
Máy phân tích kim loại cầm tay Handle XRF
Máy phân tích kim loại quý EDX6000E
BẠN CÓ CẦN CHÚNG TÔI HỖ TRỢ GÌ KHÔNG ?
Hãy gởi yêu cầu theo form này, chúng tôi sẽ liên lạc ngay với bạn.
Công ty
Email...
Tên bạn...
Tel
Yêu cầu

Set-Cookie: __cfduid=d265c1106ea62dd82f9d28d0b76bc0c841490335943; expires=Sat, 24-Mar-18 06:12:23 GMT; path=/; domain=.thietbistore.com; HttpOnly

Cache-Control: max-age=0, no-cache

X-Supported-By: Kloxo-MR 7.0

X-Content-Type-Options: nosniff

Via: 1.1 varnish

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text:
Tư vấn thiết bị: Ms Du
0167 748 0788
[email protected]
Trang chủ
Giới thiệu
Sản phẩm
Liên hệ
Dược phẩm
Ellab
Thủy sản
Sera
Bao bì
Cometech
Drick
Labthink
Sơn – mực in
BEVS
Biuged
KSJ
Leneta
RAL Colours
Rhopoint
Rigosha
Sheen
Thực phẩm
MembraPure
OPSIS
Velp
Thiết bị so màu
3NH
Hunterlab
Nippon Denshoku
Tilo
X-Rite
Thí nghiệm cơ bản
Adam
Biobase
Boeco
Brookfield
Dụng cụ Thủy tinh BOECO – Đức
EDry
Eutech
Horiba Scientific
Lenton
Memmert
Polyscience
SEO
Shellab
SH Scientific
Sturdy
Takemura
Thiết bị phân tích kim loại
HTek
0
3NH
Trang chủ
Shop
Thiết bị so màu
3NH
3NH – máy so màu
Showing all 7 results
Thứ tự mặc định
Thứ tự theo mức độ phổ biến
Thứ tự theo điểm đánh giá
Thứ tự theo sản phẩm mới
Thứ tự theo giá: thấp đến cao
Thứ tự theo giá: cao xuống thấp
Máy đo độ bóng NHG60
Máy kiểm tra màu ColorTest II
Máy so màu NH300
Máy so màu NH310
Máy so màu quang phổ NS800 hãng 3NH
Máy so màu quang phổ NS810 hãng 3NH Trung Quốc
Thiết bị đo độ bóng 3 góc Trung Quốc
BẠN CÓ CẦN CHÚNG TÔI HỖ TRỢ GÌ KHÔNG ?
Hãy gởi yêu cầu theo form này, chúng tôi sẽ liên lạc ngay với bạn.
Công ty
Email...
Tên bạn...
Tel
Yêu cầu

Set-Cookie: __cfduid=dea32a806150bf9c7c8554f88a97f4bde1490336008; expires=Sat, 24-Mar-18 06:13:28 GMT; path=/; domain=.thietbistore.com; HttpOnly