text:
thời đại mới
TẠP CHÍ
NGHIÊN CỨU & THẢO LUẬN
Số 8 -
Tháng 7/2006
Cộng đồng kinh tế Đông
Á nhìn từ các nước đi sau
Trần Văn Thọ
Đại học Waseda
Tokyo, Nhật Bản
Từ cuối thập niên
1990 tại Đông Á (ở đây chủ yếu gồm các nước Nhật, Hàn Quốc, Trung Quốc và ASEAN)
nở rộ những tranh luận, phân tích về khả năng và nỗ lực cần thiết để xây dựng
một khu vực hợp tác nhằm duy trì ổn định và đẩy mạnh phát triển. Khu vực hợp tác
nầy được gọi là Cộng đồng Đông Á (East Asian Community).
Phạm vi của tầm nhìn
Cộng đồng Đông Á rất rộng, bao gồm những lãnh vực ngoài kinh tế như chính trị,
văn hoá, an ninh khu vực, v.v.. Riêng lãnh vực kinh tế, như sẽ thấy dưới đây,
cũng có nhiều giai đoạn từ thấp đến cao. Mặt khác, các nước trong khu vực Đông Á
rất khác nhau về trình độ phát triển, về thể chế chính trị, về văn hoá, tôn
giáo. Với bối cảnh như vậy, việc thực hiện một cộng đồng hoàn toàn không dễ
dàng. Do đó, việc phân tích, bình luận về vấn đề nầy cần được giới hạn trong một
phạm vi hẹp để có thể đào sâu và đưa ra được những ý kiến khả thi về chính sách.
Bài viết nầy chỉ bàn
về kinh tế, hướng tầm nhìn vào những nước đi sau trong khu vực và nhìn vấn đề
trong một tương lai không quá xa, độ 10 hoặc 15 năm. Các nước đi sau, trong đó
có Việt Nam, có đặc tính là trình độ phát triển còn thấp, mới ở giai đoạn đầu
của quá trình công nghiệp hoá, sẽ gặp vấn đề gì khi tham gia Cộng đồng kinh tế
Đông Á? Quan điểm của bài viết nầy là trong một tương lai không xa, Cộng đồng
kinh tế Đông Á chỉ có thể được thực hiện ở giai đoạn thấp nhất và trong điều
kiện các nước đí sau phải nỗ lực tăng năng lực cạnh tranh và các nước đi truớc
phải có các chính sách hợp tác kinh tế, kỹ thuật với các nước đi sau.
I. Cộng đồng kinh tế và nước đi sau: Vài vấn đề về phương pháp
luận
Cộng đồng kinh tế
hay kinh tế hợp nhất (economic integration) là những thuật ngữ chỉ một thể chế
hợp tác trong đó các nước thành viên xóa bỏ các rào cản để hàng hoá, dịch vụ và
các yếu tố sản xuât như lao động, tư bản tự do di động. Theo Balassa (1961), một
nghiên cứu cổ điển trong lãnh vực nầy, sự hợp nhất kinh tế có năm hình thái,
phân chia theo mức độ từ thấp đến cao như sau: (1) Khu mậu dịch tự do (free
trade area) trong đó các thành viên bãi bỏ các hàng rào quan thuế và phi quan
thuế (hạn chế số lượng hoặc cấm nhập khẩu) nhưng các nước vẫn giữ chính sách mậu
dịch riêng với các nước không phải thành viên. (2) Trường hợp các nước trong khu
mậu dịch tự do có cùng chính sách quan thuế đối với các nước không phải thành
viên được gọi là liên minh quan thuế (customs union). (3) Thị trường chung
(common market) là trường hợp không những hàng hoá và dịch vụ mà các yếu tố sản
xuất cũng được tự do di chuyển giữa các nước thành viên. (4) Liên minh kinh tế
(economic union) là hình thái trong đó, ngoài những đặc tính của thị trường
chung còn có sự điều hoà về các chính sách kinh tế để tránh những bất đồng xảy
ra do sự khác biệt của các chính sách giữa các nước thành viên. (5) Hoàn toàn
hợp nhất kinh tế (total economic integration) là hình thái cao nhất trong đó các
nước thành viên có cùng chính sách tiền tệ, tài chánh, chính sách cạnh tranh,
lao động v.v..
Gần đây hình thái
kinh tế hợp nhất phổ biến nhất là hiệp định thương mại tự do (free trade
agreement, FTA). Tính chất của FTA gần giống với khu mậu dịch tự do nói trên
nhưng tùy theo thoả thuận của các bên mà nội
dung
của FTA có thể gồm một số yếu tố của một thị truờng chung. Ngoài ra, một hình
thái tương tự là hiệp định đối tác kinh tế (economic partnership agreement, EPA)
bao gồm những lãnh vực hợp tác rộng hơn FTA, kể cả hợp tác để làm thông suốt các
quan hệ kinh tế, điều hoà các chính sách vả luật lệ, chế độ về kinh tế. So sánh
với FTA thì EPA gần với thị truờng chung hay liên hợp kinh tế hơn.[1]
Hiện nay tại Đông Á,
FTA (và EPA trong vài truờng hợp) là hình thái phổ biến nhất đã ký kết hoặc đang
thương lượng, song phương hoặc đa phương, từng bước tạo thành những bộ phận làm
cơ sở để tiến tới việc xây dựng cộng đồng kinh tế Đông Á. Như đã nói ở trên,
trong một tương lai không xa cộng đồng kinh tế Đông Á
nếu được thực hiện cũng sẽ xoay quanh những hình thái thấp nhất trong phân loại
của Balassa, cụ thể là một hình thái không cao hơn FTA. Do đó phần phân tích
dưới đây sẽ đặt trọng tâm trong hiệu quả của FTA.
Vì hàng rào quan
thuế và phi thuế được bãi bỏ, mậu dịch tự do được thực hiện giữa các thành viên.
Sản xuất trong những ngành không có lợi thế so sánh sẽ giảm và nhập khẩu từ nước
thành viên sẽ tăng. Đây là hiệu quả sáng tạo mậu dịch (trade creation). Tuy
nhiên FTA tạo ra sự đối xử phân biệt giữa nước thành viên và nước bên ngoài nên
có thể có nhiều truờng hợp nhập khẩu từ nước bên ngoài giảm nhường chỗ cho nhập
khẩu từ các nước thành viên mặc dù sản xuất của nước bên ngoài có phí tổn thấp
hơn. Đây là hiệu quả chuyển hoán mậu dịch (trade diversion). Hai hiệu quả nầy
tác dụng ngược đối với lợi ích của nước thành viên, hiệu quả ròng (net effect)
càng lớn nếu hiệu quả sáng tạo mậu dịch càng lớn và hiệu quả chuyển hoán càng
nhỏ.
Hai điều kiện để có
hiệu quả sáng tạo lớn là trước khi tham gia FTA các nước thành viên là những
nước chủ yếu trong cơ cấu mậu dịch của mỗi nước và tỉ suất thuế quan khá cao
giữa các nước thành viên. Điều kiện để có hiệu quả chuyển hoán nhỏ là trong thị
trường của các nước thành viên, cơ cấu xuất khẩu của nước đối tác ngoài khu vực
FTA khác với cơ cấu xuất khẩu của các nước thành viên.
Hiệu quả sáng tạo và chuyển hoán mậu dịch là hiệu
quả tĩnh (static effects) vì chỉ xảy ra một lần và cấu tạo về lợi thế so sánh
không thay đổi. FTA còn phát sinh các hiệu quả động (dynamic effects) ảnh hưởng
tốt đến quá trình phát triển kinh tế của các nước thành viên. Có thể kể một số
hiệu quả động điển hình. Thứ nhất, vì thị truờng mở rộng, tính quy mô kinh tế sẽ
làm giá thành sản xuất giảm, tăng sức cạnh tranh của những ngành có lợi thế so
sánh, làm tăng xuất khẩu sang cả những nước ngoài khu vực FTA. Đây là một hiệu
quả sáng tạo mậu dịch mới. Thứ hai, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) sẽ tăng
vì tính quy mô kinh tế do thị truờng mở rộng hấp dẫn các công ty đa quốc gia, và
vì các công ty ở các nước ngoài khu vực đến đầu tư để giữ thị trường, một cách
đối phó với hiệu quả chuyển hoán mậu dịch. Ngoài ra, FDI có khuynh hướng tăng vì
các nước thành viên phải tiến hành các cải cách về cơ chế, chính sách với sự cam
kết quốc tế làm cho môi truờng đầu tư tăng tính dự đoán và ít rủi ro.[2]
Thứ ba, trong khuôn khổ FTA, áp lực cạnh tranh giữa các nước thành viên rất
mạnh làm cho các nguồn lực, các yếu tố sản xuất trong nội bộ mỗi nước di chuyển
từ các ngành kém hiệu suất sang những ngành có lợi thế so sánh.
Tuy nhiên, cần lưu ý là hiệu quả động thường phát
sinh không đồng đều giữa các nước thành viên. Điểm này đặc biệt quan trọng khi
phân tích FTA giữa các nước đã phát triển và những nước
đi sau (late comers), tức là những nước đang ở giai đoạn đầu của quá
trình phát triển.[3]
Trong trường hợp nầy các nước đi sau có thể không phát huy được các hiệu quả
động nói trên vì các hiệu quả nầy tuỳ thuộc nhiều yếu tố chứ không phải tự động
phát sinh khi có tự do thương mại. Ba yếu tố liên quan đến hiệu quả động nói ở
trên có thể không phát sinh tại các nước đi sau nếu cơ cấu các nguồn lực (factor
endowments) không thay đổi (và do đó cơ cấu sản xuất và xuất khẩu không thay
đổi). Thứ nhất, tính quy mô kinh tế có thể đi theo với FTA nhưng mức độ, cường
độ của nó tuỳ thuộc nhiều vào chủng loại ngành công nghiệp. Chẳng hạn ngành xe
hơi thì có tính quy mô kinh tế cao trong khi các ngành dệt may, giày dép thì rất
thấp. Xét cấu tạo lợi thế so sánh của các nước đi sau, ta thấy ngay là các nước
nầy không có những ngành công nghiệp có tính quy mô kinh tế cao.[4]
Thứ hai, mặc dù FDI có khuynh hướng tăng theo với sự hình thành của FTA nhưng để
cho khả năng đó thành hiện thực, các nước đi sau phải có nhiều điều kiện khác
nữa. Chẳng hạn môi truờng đầu tư phải được cải thiện, trong đó đặc biệt hành
lang pháp lý, cơ sở hạ tầng, chính sách ưu đãi phải được xây dựng, và đội ngũ
lao động lành nghề, có kỹ năng cao phải được đào tạo. Những điều kiện nầy không
phải nước đi sau nào cũng có. Thứ ba, mặc dù FTA kích thích cạnh tranh giữa
những nước thành viên và do đó các nguồn lực có khuynh hướng di chuyển từ các
lãnh vực kém hiệu suất sang những ngành có lợi thế so sánh, nhưng đây là lợi thế
so sánh tĩnh, lợi thế dựa trên cấu tạo các nguồn lực hiện có. Mặt khác, những
lãnh vực hiện nay kém hiệu suất có thể là những ngành non trẻ (infant
industries) thuộc diện mà các nước đi sau cần nuôi dưỡng để tạo ra những lợi thế
so sánh mới trong tương lai.
Điểm thứ ba nầy thực
ra có liên quan mật thiết với hiệu quả tĩnh (hiệu quả sáng tạo mậu dịch) của
FTA. Khi FTA được thực hiện, mậu dịch có thể được sáng tạo theo hướng tăng cường
lợi thế so sánh hiện tại. Như vậy, một khi cơ cấu lợi thế so sánh của
nước đi sau được đẩy mạnh và dần dần cố định hoá thì khả năng chuyển hoán cơ cấu
kinh tế lên những bậc cao hơn sẽ gặp khó khăn. Do đó khả năng tạo ra lợi thế so
sánh mới cho mục tiêu phát triển lâu dài của nước đi sau bị giảm đi. Để tránh
cái bẫy nầy, các nước đi sau phải nhanh chóng chuyển dịch cơ cấu kinh tế trước
khi FTA phát huy hiệu lực mới có thể tận dụng các cơ hội do FTA mang lại. Nói
khác đi, năng lực chuyển dịch cơ cấu là điểm mấu chốt để các nước đi sau tham
gia vào sự phân công mới, năng động, do FTA mang
lại. Năng lực chuyển dịch đó chỉ có thể được thực hiện với những cải cách kinh
tế và xã hội để xoá bỏ những rào cản làm hạn chế sự di chuyển các nguồn lực sang
những lãnh vực có tiềm năng. Khi bàn về ảnh hưởng của toàn cầu hoá đối với phát
triển kinh tế, Dollar (2004) có nói một ý khá xác đáng: “(Tại các nước chậm phát
triển), thuế quan đúng là những rào cản nhưng kinh nghiệm cho thấy những rào cản
khác còn quan trọng hơn. Xí nghiệp có dễ dàng lập một công ty mới, dễ dàng thuê
mướn lao động và có đủ điện để hoạt động sản xuất không? Dù mức thuế quan có
giảm nhưng xí nghiệp có thể dễ dàng nhập khẩu những đầu vào cần thiết ở bến cảng
không?...”. Nói chung cải cách hành chính, cải cách kinh tế là những tiền đề để
hội nhập có hiệu quả. Nếu không có những cải cách mạnh mẽ để đẩy mạnh chuyển
dịch cơ cấu kinh tế thì FTA sẽ làm cho cơ cấu lợi thế so sánh của các nước đi
sau không thay đổi và công nghiệp hoá của các nước nầy sẽ gặp trở ngại.
Điểm nầy đưa ra
nhiều gợi ý khi bàn đến hiệu quả của cộng đồng kinh tế Đông Á đối với các nước
đi sau tại vùng nầy.
II. Những tiến triển của cộng đồng kinh tế Đông Á
Vấn đề Cộng đồng Đông Á lần đầu tiên được
chính thức bàn đến là vào năm 2001 khi Nhóm bàn thảo về tầm nhìn Đông Á
(East Asian Vision Group) được thành lập gồm các thức giả trong vùng, theo sự
gợi ý của Tổng thống Hàn Quốc đương thời Kim Dae Jung. Từ đó vấn đề được bàn
thảo từ nhiều góc độ, bao gồm nhiều lãnh vực, kể cả kinh tế, chính trị, an ninh
khu vực, văn hoá,... Tháng 12 năm 2005, Hội nghị thượng đỉnh Đông Á cũng được tổ
chức tại Kuala Lumpur. Tuy nhiên ai cũng thấy tồn tại quá nhiều vấn đề căn bản
mà trong một tầm nhìn không quá xa vào tương lai các vấn đề đó không thể được
giải quyết. Chẳng hạn trong vấn đề an ninh khu vực, vai trò của Hoa Kỳ, một nước
ở ngoài Đông Á, rất lớn. Thể chế chính trị của các nước cũng khác nhau nhiều.
Ngay cả vấn đề thành viên của Cộng đồng Đông Á cũng không có sự đồng thuận.[5]
Do đó, trong một tương lai không xa, Cộng đồng Đông Á chỉ có thể được thực hiện
trong lãnh vực kinh tế, và FTA là biện pháp cụ thể để đạt mục đích đó. Tuy
nhiên, cho đến nay, tại Đông Á, FTA chỉ mới được triển khai giưã 2 nước,
hoặc giữa ASEAN với một vài nước khác trong khu vực.
Tính đến thời điểm 22/11/2005, FTA có hiệu lực trên
thế giới đã lên đến con số 142, phần lớn được ký kết sau năm 1995.[6]
Ngược lại với trào lưu chung nầy, tại Đông Á, chủ nghĩa khu vực tiến triển chậm.
Cho đến nay mới chỉ có vài vụ đã được ký kết. Có mấy lý do giải thích tình hình
nầy. Một là, do chiến tranh lạnh kéo dài, do sự khác biệt về thể chế kinh tế và
do những vấn đề lịch sử để lại, các nước có nền kinh tế lớn như Nhật, Trung Quốc
và Hàn Quốc không tích cực tìm kiếm một định chế hợp tác. Hai là, do chính
sách ngoại giao kinh tế của Nhật có truyền thống nhấn mạnh quan hệ đa phương
trên quy mô toàn cầu thông qua các định chế quốc tế như GATT (Hiệp định chung về
thuế quan và mậu dịch) trước đây và WTO (Tổ chức thương mại thế giới) hiện nay.
Ba là, trong vài chục năm qua, dù không có những
định chế thỏa thuận giữa các nước trong vùng, các nền kinh tế tại Đông Á vừa
phát triển nhanh vừa ngày càng tuỳ thuộc lẫn nhau thông qua hoạt động mậu dịch
và đầu tư. Trong mấy mươi năm qua, công nghiệp hoá tiến hành rất nhanh tại vùng
nầy, phản ảnh trong tỉ lệ tăng nhanh của hàng công nghiệp trong tổng xuất khẩu.
Các nước ở vùng nầy ngày càng cạnh tranh mạnh trên thị trường thế giới. Thị phần
của các nước trong vùng trong tổng xuất khẩu hàng công nghiệp của thế giới tăng
gấp đôi, từ 18% năm 1980 đến 39% năm 2002. Đặc biệt là các nước mới công nghiệp
hoá (NIEs), ASEAN và Trung Quốc đều tăng thị phần đáng kể.[7]
Thống kê ngoại thương cho thấy các nước Đông Á đã tăng mạnh kim ngạch xuất khẩu
hàng công nghiệp sang các nước nội vùng với tốc độ cao hơn nhiều so với xuất
khẩu ra toàn thế giới. Chẳng hạn, từ năm 1992 đến 2002, tổng xuất khẩu của vùng
Đông Á (ASEAN+3) tăng 1,9 lần trong khi xuất trong nội vùng tăng 2,6 lần. Riêng
Trung Quốc xuất khẩu ra thế giới tăng 4,4 lần nhưng sang các nước trong vùng
Đông Á tăng 7 lần. Con số tương tự của ASEAN là 2,7 lần và 3,2 lần. Nhiều tư
liệu khác cũng đã cho thấy khuynh hướng tập trung mậu dịch trong nội bộ vùng
Đông Á.[8]
Như vậy, cho đến nay
dù không có một định chế hợp tác, kinh tế Đông Á trên thực tế đã được kết hợp
thành một khối (de facto integration) và sự kết hợp nầy được thực hiện
qua cơ chế thị trường (market-led integration).
Tuy nhiên từ cuối
thập niên 1990, các nước Đông Á kể cả Nhật đã tích cực trong việc xây dựng một
định chế hợp tác khu vực vì 2 lý do. Thứ nhất, cuộc khủng hoảng tiền tệ ở châu Á
cho thấy cần có một định chế hợp tác khu vực để ngăn ngừa những bất ổn tương tự.
Thứ hai, song song với sự bế tắc trong các vòng đàm phán do WTO chủ truơng, chủ
nghĩa khu vực đã phảt triển mạnh tại nhìều nơi khác trên thế giới và xu thế ấy
đã thúc đẩy các nước Đông Á chuyển hướng theo trào lưu chung nầy.
Không kể AFTA (Khu mậu dịch tự do ASEAN), thành lập
năm 1992, tại Đông Á, FTA mới được bắt đầu bàn đến từ năm 1999 bằng sự kiện Nhật
Bản và Hàn Quốc thoả thuận cùng nghiên cứu khả năng và hiệu quả của một FTA giữa
hai nước. Hiện nay hai nước vẫn chưa đi đến một sự thoả thuận cụ thể nhưng sự
kiện nầy đã châm ngòi cho những thảo luận, những đề án về FTA rất sôi nổi tại
Đông Á. Theo đó, Nhật và Singapore bắt đầu thảo luận từ tháng 11/1999 và đã ký
kết Hiệp định đối tác kinh tế (Japan-Singapore Economic Partnership Agreement,
JSEPA) vào tháng 1/2002. Hiệp định nầy không dừng lại ở việc tự do mậu dịch mà
còn nhắm đến việc đẩy mạnh đơn giản hoá, thông thoáng hoá các thủ tục giao dịch,
và cùng xúc tiến hợp tác đối với các nước đang phát triển. Tự do mậu dịch cũng
không giới hạn trong hàng hoá hữu hình mà còn trong các lãnh vực dịch vụ như đầu
tư, di chuyển lao động, v.v..[9]
Cũng vào thời điểm Nhật và Singapore ký kết JSEPA,
Thủ tướng Nhật Koizumi Jun-ichiro đề xướng lập Quan hệ đối tác toàn diện Nhật
ASEAN (Japan-ASEAN Comprehensive Economic Partnership) và tháng 11/2002 lãnh
đạo mười nước ASEAN đã đồng ý sẽ bàn thảo về đề án nầy. Đặc biệt Nhật Bản tỏ ra
tích cực trong hoạt động nầy sau khi Trung Quốc đưa ra đề án lập FTA với mười
nước ASEAN vào tháng 11/2001. Kết cuộc, Nhật và ASEAN đã thoả thuận sẽ bắt đầu
thương lượng vào tháng 4/2005 và dự định sẽ đi đến một thoả thuận sau hai năm
đàm phán. Tuy nhiên, cho đến nay chưa thấy có tiến triển chủ yếu vì Nhật Bản còn
muốn bảo hộ thị trường gạo và ngại phải nhập khẩu nhiều lao động từ ASEAN, chủ
yếu là Phi-lip-pin.[10]
Hàn Quốc và ASEAN tại Hội nghị Vientiane (tháng 11/2004) đã đồng ý sẽ bắt đầu
thương lượng trong năm 2005 để trong năm 2006 có thể ký kết một thoả thuận với
mục tiêu đến năm 2009 xoá bỏ hoàn toàn hàng rào quan thuế cho ít nhất 80% mặt
hàng. Tuy nhiên cuộc thương lượng nầy cũng mất nhiều thời gian hơn dự tính.
Về FTA song phương,
tiến triển cụ thể là các quan hệ Nhật – Phi-lip-pin, Nhật – Malaysia và Nhật
–Thái. Tuy nhiên, các bên mới thoả thuận trên nguyên tắc, trên các hướng chính,
còn phải đợi một thời gian điều chỉnh các lợi ích trong nội bộ các nước.
Tại Đông Bắc Á,
triển vọng về việc hình thành một FTA song phương Nhật với Trung Quốc hoặc giữa
Nhật với Hàn Quốc, hay giữa Trung Quốc và Hàn Quốc có lẽ còn khá xa trong tương
lai. Ngoài bối cảnh phức tạp về lịch sử, những tranh chấp về lãnh thổ cũng làm
quan hệ phức tạp thêm. Trung Quốc bất bình với việc Thủ tướng Koizumi đi lễ bái
ở đền Yasukuni (nơi thờ cúng cả những tội nhân gây chiến tranh trong thế chiến
thứ hai) nên sự giao lưu cấp nguyên thủ quốc gia bị ngưng lại từ nhiều năm nay.
Giữa Hàn Quốc và Nhật Bản gần đây lại có vụ tranh chấp về chủ quyền của hòn đảo
Takeshima. Chỉ thuần về kinh tế, vấn đề FTA giữa Hàn Quốc và Nhật Bản cũng
đương gặp khó khăn: Hàn Quốc ngại hàng công nghiệp của Nhật sẽ tràn vào và nhập
siêu của nước nầy sẽ tăng nhanh, ngược lại Nhật lo là hàng nông phẩm của Hàn
Quốc sẽ ảnh hưởng đến nông dân của họ.
Trong tình hình đó,
FTA đa phương tại Đông bắc Á càng không có tính khả thi. Tuy lãnh đạo Nhật,
Trung Quốc và Hàn Quốc đã ra tuyên ngôn chung sau buổi họp thượng đỉnh tháng
10/2003 tại Bali là sẽ hướng tới việc lập FTA gồm 3 nước Đông Bắc Á nầy nhưng
cho đến nay không thấy có tiến triển gì thêm.
Về ASEAN, từ nửa sau thập kỷ 1990, khối nầy đã trực
diện nhiều vấn đề mới: Ảnh hưởng của khủng hoảng tiền tệ Á châu, sự xuất hiện
mạnh mẽ của kinh tế Trung Quốc, và sự gia tăng nhiều thành viên mới. Các vấn đề
nầy đã mở ra một cục diện mới đối với ASEAN. Khủng hoảng tiền tệ đã cho thấy hạn
chế của tổ chức ASEAN trong việc gìn giữ sự ổn định kinh tế trong khu vực và đã
gây ra những khó khăn nhất định đối với nền kinh tế các nước nầy. Cuộc khủng
hoảng tiền tệ cũng đã làm lịch trình thực hiện AFTA của các nước thành viên bị
chậm lại. Sự xuất hiện của Trung Quốc đã làm cho sức cạnh tranh của các nước
ASEAN tại những thị trường chính như Mỹ, Nhật bị yếu đi và nhất là làm cho dòng
chảy đầu tư nước ngoài (FDI) chuyển hướng.[11]
Những ảnh hưởng trên
đã làm cho khoảng cách về sức cạnh tranh và mức độ mở cửa thị trường giữa các
thành viên trong khối ASEAN ngày càng lớn. Điển hình là giữa Xinh-ga-po với các
nước khác. So với các thành viên khác, Xinh-ga-po vừa là một nền kinh tế mở vừa
ít bị ảnh hưởng của khủng hoảng tiền tệ nên đã không bằng lòng với tiến độ thực
hiện AFTA sau khi có khủng hoảng tài chánh tại Á châu và đã tích cực ký kết hiệp
định tự do mậu dịch song phương với các nước ngoài khu vực. Các nước thành viên
khác của ASEAN lo lắng về hậu quả chuyển hoán mậu dịch tại những nước ký kết FTA
với Xinh-ga-po nên đã có những hành động tương tự đối với những đối tác trong
FTA của Xinh-ga-po nhằm ngăn ngừa hậu quả đó. Đặc biệt Thái Lan đẩy mạnh việc
triển khai FTA với Nhật và các nước khác. Phi-líp-pin, Ma-lai-xia và
In-đô-nê-xia cũng tỏ ra tích cực. Trong bối cảnh đó, ta có thể hiểu được ngay
tại sao Phi-líp–pin và Thái Lan đặc biệt có thái độ tích cực đáp lại đề nghị của
Trung Quốc, chấp nhận việc sớm tự do hoá mậu dịch đối với những mặt hàng nông
sản phẩm trước khi mục tiêu chung cho các sản phẩm khác sẽ được thực hiện vào
năm 2010 đối với các thành viên cũ và năm 2015 đối với các thành viên mới của
ASEAN.
Nhìn chung những
tiến triển về hiệp định tự do mậu dịch (FTA) tại Đông Á cho đến nay có đặc tính
là xoay quanh các nước ASEAN. Đặc biệt, Nhật Bản và Trung Quốc đã tranh nhau đưa
ra đề án FTA song phương giữa ASEAN với mình do đó tại vùng nầy đương từng bước
hình thành các thể chế ASEAN+1 (ASEAN cộng với một trong ba nước có nền kinh tế
lớn ở Đông Á là Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc). Trong trào lưu đó, sự kiện
đáng được quan tâm nhất là FTA giữa ASEAN với Trung Quốc (dưới đây gọi tắt là
CAFTA).
Trung Quốc và mười
nước ASEAN qua các Hội nghị thượng đỉnh ở Brunei (2001), Phnom Penh (2002), Bali
(2003) và Vientiane (2004) đã lần lượt thoả thuận các bước chuẩn bị để cuối cùng
đi đến ký kết các hiệp ước liên quan đến Hiệp định mậu dịch tự do (FTA), một cơ
cấu hợp tác kinh tế lôi cuốn sự quan tâm của thế giới từ bốn năm nay khi Trung
Quốc đưa ra đề án và được các nước ASEAN hưởng ứng. CAFTA có hiệu lực từ tháng 1
năm 2005.
Điểm nổi bật của
Hiệp định nầy là Trung Quốc đã nhượng bộ tối đa, đưa ra một đề án với nội dung
hấp dẫn để các nước ASEAN dễ chấp nhận. Ngoài kế hoạch giảm thuế nói chung, hiệp
định bao gồm một chương trình gọi là Thu hoạch sớm (Early Harvest) để giảm thuế
ngay (từ đầu năm 2004) những mặt hàng nông phẩm mà đa số các nước ASEAN đặc biệt
quan tâm. Trong hiệp định, Trung Quốc cũng đặc biệt chiếu cố các thành viên mới
của ASEAN (Việt Nam, Lào, Myanmar và Cambodia): Trung Quốc dành sự đãi ngộ tối
huệ quốc (MFN) cho cả các nước chưa gia nhập WTO, trì hoãn nghĩa vụ thực hiện
FTA đối với các thành viên mới, viện trợ 5 triệu USD cho chương trình phát triển
lưu vực sông Mekong, phụ đảm 1/3 phí tổn xây đường cao tốc nối Côn Minh với
Bangkok.
Có nhiều yếu tố giải thích thái độ tích cực của
Trung Quốc: Thứ nhất, Trung Quốc sẵn vị trí chủ đạo trong quá trình hình thành
cộng đồng hợp tác Đông Á trong tương lai. Cho đến cuối thập niên 1990, Trung
Quốc trong việc chuẩn bị gia nhập WTO, chưa rảnh tay nghĩ về cơ chế hợp tác khu
vực Đông Á. Sau khi đạt được thoả thuận tay đôi với Mỹ vào tháng 11 năm 1999,
Trung Quốc xem như việc gia nhập WTO chỉ còn là vấn đề thời gian (thực tế Trung
Quốc gia nhập năm 2001), Trung Quốc bắt đầu triển khai chiến lược Đông Á mà điểm
đột phá được chọn là ASEAN vì ở đây Nhật và Mỹ cũng đương chú trọng, Trung Quốc
thấy cần tạo ngay ảnh hưởng. Ngoài ra, quá trình hình thành cộng đồng hợp tác
Đông Á sẽ phải bắt đầu từ ASEAN, không thể từ Nhật, Trung Quốc hay Hàn Quốc vì
các quan hệ phức tạp về lịch sử đương tồn tại. Thứ hai, có ý kiến cho rằng Trung
Quốc muốn qua FTA đẩy mạnh quan hệ với ASEAN để kiềm chế chiến lược hướng Nam
của Đài Loan (thông qua đầu tư trực tiếp và mậu dịch, sự hiện diện của Đài Loan
tại ASEAN ngày càng lớn).[12]
Thứ ba, từ thập niên 1990, kinh tế Trung Quốc phát triển quá nhanh, cạnh tranh
với ASEAN trên khắp các thị truờng lớn trên thế giới, tạo ra mối lo ngại tại các
nước nầy. Để xoa dịu mối lo nầy ở ASEAN, Trung Quốc thấy cần gây ấn tượng là
kinh tế Trung Quốc lớn mạnh cũng đưa lại cơ hội phát triển cho các nước ASEAN.[13]
Thứ tư, Trung Quốc cần đẩy mạnh phát triển vùng Tây Nam để thu hẹp khoảng cách
với vùng duyên hải, chiến lược tiếp cận ASEAN hy vọng sẽ mở rộng mậu dịch giữa
các tỉnh Vân Nam, Tứ Xuyên, Quảng Tây với Thái Lan và các nước thành viên mới
của ASEAN. Về giao thông, các tỉnh Vân Nam, Tứ Xuyên tiếp cận dễ dàng với Việt
Nam, Myanmar, Lào và Thái Lan hơn là với vùng duyên hải của Trung Quốc. Triển
vọng hợp tác tiểu vùng Mekong mà Hành lang Nam Bắc là một trong những dự án
trọng điểm sẽ thúc đẩy mậu dịch giữa vùng Tây Nam Trung Quốc với các nước ASEAN.
Về phía ASEAN, như
đã đề cập ở trên, từ nửa sau thập kỷ 90, khối nầy đã trực diện nhiều vấn đề mới
như ảnh hưởng của khủng hoảng tiền tệ Á châu, sự xuất hiện mạnh mẽ của kinh tế
Trung Quốc, và sự gia tăng nhiều thành viên mới. Đặc biệt sự xuất hiện của Trung
Quốc đã làm cho sức cạnh tranh của các nước ASEAN trên thị trường thế giới bị
yếu đi và nhất là làm cho dòng chảy đầu tư nước ngoài (FDI) chuyển hướng. Do bối
cảnh nầy, từ giữa thập niên 1990, nhiều nước ASEAN xem kinh tế Trung Quốc là
mối đe doạ cho sự tăng trưởng vùng Đông Nam Á.
Tuy nhiên, từ khoảng
năm 2001, nhiều nước ASEAN, đặc biệt là Malaixia và Thái Lan, dần dần xem kinh
tế Trung Quốc còn là cơ hội để các nước nầy tiếp tục tăng trưởng, vì thấy cùng
với xuất khẩu, nhập khẩu của Trung Quốc cũng tăng nhanh và các nước như Nhật,
Hàn Quốc, v.v.. đã xuất khẩu mạnh mẽ vào thị trường nầy. Chính các nước ASEAN
cũng dần dần thấy là đối với họ, thị trường Trung Quốc ngày càng có vai trò quan
trọng. Từ giữa thập niên 1990s, các nước ASEAN đã đẩy mạnh xuất khẩu hàng công
nghiệp ra thị trường thế giới nhưng tốc độ xuất khẩu sang Trung Quốc
tăng nhanh hơn các thị trường khác. Chẳng hạn Thái Lan trong giai đoạn
1992-2002 xuất khẩu hàng công nghiệp ra thế gíơi tăng 2,3 lần, nhưng sang Trung
Quốc tăng tới 23,7 lần. Các con số tương ứng của
Ma-lai-xia là 2,8 lần và 13,6 lần, Phi-lip-pin là 4,4 lần và 15,1 lần. Dĩ nhiên
vào năm 1992 các nước ASEAN buôn bán với Trung Quốc
chưa nhiều nên dễ làm cho tốc độ tăng nhanh. Tuy nhiên, hiện nay Trung
Quốc đã chiếm một vị trí quan trọng trong thị trường xuất khẩu của ASEAN và tiềm
năng thâm nhập vào thị trường nầy còn rất lớn. Do đó, ASEAN tích cực hưởng ứng
ký kết FTA với Trung Quốc với hy vọng khai thác
tiềm năng nầy.
Nội dung chính của
FTA Trung Quốc ASEAN là chương trình cắt giảm thuế quan để mở rộng mậu dịch,
trong đó các nhóm mặt hàng được chia làm 2 loại, loại thông thường (normal
track) và loại nhạy cảm (sensitive track). Trong loại thông thường, Trung Quốc
và các nước thành viên cũ bắt đầu cắt giảm thuế từ tháng 1/2005 và bãi bỏ hoàn
toàn thuế quan vào năm 2010, các nước thành viên mới thì mục tiêu bỏ hoàn toàn
thuế quan vào năm 2015. Chi tiết cụ thể về loại nhạy cảm chưa được xác định, hai
bên sẽ thương lượng trong thời gian tới. Chương trình Thu hoạch sớm thực hiện
cắt giảm thuế từ 2004 đến 2006 đối với các thành viên cũ của ASEAN và từ 2004
đến 2008 đối với Việt Nam (Lào, Myanmar đến năm 2009 và Cambodia đến năm 2010).
III. Các nước đi sau trong Cộng đồng kinh tế Đông Á
Như đã phân tích ở trên, trào lưu gần đây cho thấy
nhiều nỗ lực nhắm tới việc hình thành các cơ chế hợp tác khu vực mà FTA là trọng
tâm. Đặc điểm của các trào lưu nầy là xoay quanh ASEAN. ASEAN đang và sẽ tiến
hành thành lập FTA với từng nước ở Đông Bẵc Á (tức ASEAN+1). Như đã thấy, hiện
nay FTA giữa ASEAN và Trung Quốc đã được ký kết. Trong tương lai gần, ASEAN với
Nhật Bản, sau đó ASEAN với Hàn Quốc cũng sẽ có những hợp tác tương tự. Cuối cùng
trong một tương lai không quá xa, hình thái cao nhất mà khu vực Đông Á có vẻ
thực hiện được là FTA cho toàn khu vực (ASEAN+3). Đó là nội dung của Cộng đồng
kinh tế Đông Á mà ta có thể hình dung được ở thời điểm nầy. Dù hình thái nầy
không cao (theo phân loại của Balassa), con đường đi đến mục tiêu nầy cũng còn
nhiều khó khăn. Ngoài những khó khăn liên quan đến việc điều chỉnh lợi ích giữa
các ngành, các nhóm trong mỗi nước (nên tiến độ thương lượng, ký kết các FTA
phải chậm lại như ta đa thấy), một khó khăn lớn khác là làm sao giải quyết vấn
đề của các nước đi sau. Các nước đi sau ở khu vực nầy là bốn thành viên mới của
khối ASEAN: Việt Nam, Lào, Cambodia và Myanmar. Dĩ nhiên giữa bốn nước nầy cũng
có chênh lệch nhiều về trình độ phát triển, trong đó Việt Nam phát triển cao hơn
và có nhiều thuận lợi hơn trong quá trình công nghiệp hoá so với ba nước kia.
Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, trong sự phân công quốc tế ở vùng Đông Á, Việt
Nam cũng gặp các vấn đề của những nước đi sau mà ta đã phân tích
trong phần phương pháp luận ở trên.[14]
Để thấy rõ vấn đề nầy ta thử xét quan hệ mậu dịch
giữa Trung Quốc và các nước ASEAN, từ đó sẽ thấy ảnh hưởng của CAFTA đối với bốn
nước đi sau không khác nhau nhiều.[15]
Dựa trên thống kê
Liên hiệp quốc để phân tích cơ cấu mậu dịch của Trung Quốc đối với các nước
ASEAN ta thấy Trung Quốc chủ yếu buôn bán vơí các nước thành viên cũ, đặc biệt
riêng hai nước Xin-ga-po và Ma-lai-xia chiếm tới hơn phân nửa kim ngạch mậu dịch
giữa Trung Quốc và ASEAN. Ngược lại, kim ngạch mậu dịch giữa Trung Quốc với Lào,
Cambodia và Myanmar hầu như không đáng kể, kim ngạch buôn bán với Việt Nam
cũng còn ít. Một điểm nữa là gần đây (2002), Trung Quốc nhập siêu với tất cả
sáu nước thành viên cũ của ASEAN trong khi đó xuất siêu với tất cả bốn nước
thành viên mới. Nếu tách riêng hàng công nghiệp ra để khảo sát ta cũng thấy
những đặc điểm tương tự.
Về cơ cấu ngoại
thương giữa Trung Quốc và mười nước ASEAN ta
thấy: Một là, hàng công nghiệp chiếm tỉ trọng khá lớn trong xuất khẩu của Trung
Quốc đối với hầu hết các nước ASEAN. Tỉ lệ hàng công nghiệp cũng cao trong nhập
khẩu của Trung Quốc từ các nước thành viên cũ.
Tuy nhiên, nhập khẩu của Trung Quốc từ Việt Nam
và các nước thành viên mới thì phần lớn là hàng nông sản hoặc quặng mỏ, tỉ lệ
hàng công nghiệp khá thấp. Hai là, trong cơ cấu nhập khẩu của Trung Quốc từ các
nước thành viên cũ của ASEAN, tỉ lệ của hàng công nghiệp đặc biệt tăng nhanh
(giai đoạn 1996-2002), nhất là Phi-lip-pin, Thái Lan, In-đô-nê-xia, nói lên nỗ
lực của các nước nầy trong việc chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu của họ sang Trung
Quốc. Ngược lại, sự chuyển dịch đó không đáng kể trong truờng hợp các nước thành
viên mới. Tóm lại có sự phân công hàng ngang (vừa xuất và nhập hàng công nghiệp)
giữa Trung Quốc với các nước thành viên cũ của ASEAN, nhưng giữa Trung Quốc với
các nước thành viên mới thì có sự phân công hàng dọc Trung Quốc
xuất hàng công nghiệp và nhập hàng nông lâm thuỷ sản và nguyên liệu khai
từ các loại quặng mỏ).
Từ cơ cấu mậu dịch
như đã phân tích, hiệu quả của CAFTA đối với ASEAN sẽ ra sao? Như đã nói, để
phân tích hiệu quả cần có thông tin về thuế quan hiện nay của những mặt hàng
buôn bán chủ yếu giữa ASEAN và Trung Quốc. Theo tính toán sơ bộ của chúng tôi
(Trần Văn Thọ và Matsumoto 2004), đối với những nước thành viên cũ của ASEAN,
những mặt hàng nhập khẩu chủ yếu từẳnung Quốc đang có thuế suất thấp (phần lớn
dưới 10%, nhiều mặt hàng 0%). Ngược lại, những mặt hàng chủ yếu mà Trung Quốc
nhập khẩu từ các nước thành viên cũ của ASEAN thì thuế quan cao hơn nhiều. Do
đó, hiệu quả của CAFTA sẽ lớn đối với các nước thành viên cũ như Thái Lan,
Ma-lai-xia, Phi-li-pin (tăng xuất khẩu từ các nước nầy sang Trung Quốc khi thuế
quan bên Trung Quốc giảm), và hiệu quả của CAFTA đối với Trung Quốc có thể thấp
hơn các nước ASEAN nầy. Tuy nhiên, trong các ngành máy móc như đồ điện gia dụng,
xe máy, xe hơi, máy tính cá nhân, máy in, v.v.., thuế quan của ASEAN đối với
hàng nhập các bộ phận, linh kiện từ Trung Quốc còn cao, ít nhất cao hơn thuế
suất áp dụng trong AFTA. Do đó, khi CAFTA thành lập, xuất khẩu của Trung Quốc
sang ASEAN sẽ tăng với tốc độ nhanh hơn hiện nay. Hiện nay, trong các ngành máy
móc nói trên, Trung Quốc xuất và nhập cùng một loại mặt hàng (ngoại thương trong
nội bộ từng ngành, intra-industry trade) và các nước thành viên cũ của
ASEAN cũng có khuynh hướng tương tự. Giữa Trung Quốc và ASEAN cũng có hiện tượng
cùng xuất và nhập những mặt hàng trong nội bộ các ngành máy móc. Các công ty đa
quốc gia đã và đương xây dựng mạng lưới sản xuất tại Á châu, tuỳ theo đặc tính
của mỗi linh kiện, bộ phận mà chọn địa điểm sản xuất tại từng nước. Như vậy nếu
thuế quan giảm theo lộ trình của CAFTA, việc xây dựng mạng lưới sản xuất nói
trên sẽ thực hiện dễ dàng hơn và ta có thể kỳ vọng ngoại thương trong nội bộ
từng ngành sẽ được triển khai mạnh mẽ hơn giữa Trung Quốc và ASEAN.
Còn chỗ đứng của các thành viên mới, các nước đi
sau trong cộng đồng Đông Á, và hiệu quả của CAFTA đối với kinh tế các nước nầy
ra sao? Ở đây ta thử khảo sát trường hợp Việt Nam, so sánh Việt Nam với
Phi-li-pin và Thái Lan là những nước có cơ cấu kinh tế và trình độ phát triển
tương đối gần Việt Nam. So sánh hai nước nầy với Việt Nam trong quan hệ ngoại
thương với Trung Quốc, ta thấy vị trí của Việt Nam hiện nay đang bất lợi: Thứ
nhất, kim ngạch xuất khẩu từ Trung Quốc sang ba nước Việt Nam, Phi-li-pin và
Thái Lan hầu như bằng nhau, nhưng nhập khẩu của Trung Quốc từ Việt Nam rất ít
trong khi Phi-li-pin và Thái Lan đang mạnh mẽ tiến vào thị truờng to lớn nầy.
Việt Nam đang nhập siêu nhiều với Trung Quốc, trong khi Thái Lan và Phi-lip-pin
đều xuất siêu ở mức cao. Thứ hai, phần lớn hàng xuất khẩu của Trung Quốc sang
ASEAN là hàng công nghiệp; hai nước Phi-lip-pin và Thái Lan từ 1996 đến 2002
cũng thành công trong chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu sang Trung Quốc. Trong khi đó
tỉ lệ hàng công nghiệp trong tổng nhập khẩu của Trung Quốc từ Việt Nam hiện nay
chỉ hơn 10% (các loại khoáng sản như dầu thô, than đá chiếm độ 70% và nông sản
gần 20%). Như vậy quan hệ ngoại thương giữa Việt Nam và Trung Quốc có đặc tính
là sự phân công hàng dọc[16]
trong khi đó, như đã đề cập, các nước ASEAN khác triển khai phân công hàng ngang
với thị truờng lớn nầy.
Về hàng công nghiệp,
như đã nói ở trên, hiện nay mức thuế tại các nước thành viên cũ của ASEAN tương
đối thấp, thuế ở Trung Quốc cao hơn. Với năng lực cung cấp hiện nay và kế hoạch
tiếp nhận đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) để mở rộng sản xuất, các nước Thái
Lan, Malaixia, Phi-lip-pin,… có triển vọng sẽ tăng xuất khẩu hàng công nghiệp
sang Trung Quốc hơn nữa khi thuế suất giảm dần trong khuôn khổ FTA. Hai bên sẽ
tiếp tục đẩy mạnh phân công hàng ngang trong ngoại thương. Riêng truờng hợp Việt
nam và các nước đi sau khác, hiện nay thuế quan của nhiều mặt hàng công nghiệp
đương rất cao mà hàng Trung Quốc vẫn thâm nhập vào được nên có thể dự đoán được
rằng khi thuế quan được tiến hành cắt giảm trong khuôn khổ FTA, hàng công nghiệp
Trung Quốc sẽ ào ạt vào thị trường các nước nầy nếu khả năng cạnh tranh của các
nước nầy không thay đổi. Như vậy quá trình công nghiệp hoá của các nước đi sau
sẽ gặp khó khăn. Mặt khác, thị truờng Trung Quốc sẽ rộng mở hơn nhưng với năng
lực cung cấp hiện nay, Việt Nam và các nước ASEAN mới khó có thể tận dụng cơ
hội do FTA với Trung Quốc mang lại.
Hiệu quả tĩnh
của FTA đối với
các nước đi sau như vậy là đáng lo. Con đường duy nhất để khắc phục hiệu quả nầy
là chủ động tạo ra một sự chuyển dịch đáng kể trong cơ cấu ngoại thương với
Trung Quốc để làm phát sinh hiệu quả động của FTA bằng cách tận dụng cơ
hội do FTA với Trung Quốc mang lại. Các nước ASEAN mới sẽ hoàn toàn bãi bỏ hàng
rào quan thuế đối với hàng công nghiệp Trung Quốc từ năm 2015 nhưng trước đó đã
phải giảm đáng kể mức thuế quan. Do đó, thách thức sẽ đến trong 5,6 năm tới.
Thời gian không còn nhiều. các nước nầy phải tận dụng FDI, tìm mũi đột phá cho
chiến lược công nghiệp hoá để đối phó có hiệu quả thánh thức nầy và tận dụng
được cơ hội do thị truờng Trung Quốc mang lại trong khuôn khổ FTA.
Phân tích trên đây
gợi ý cho thấy rằng nếu ASEAN ký kết một FTA với Nhật Bản hay với Hàn Quốc trong
tương lai, hiệu quả đối với các nước đi sau cũng sẽ tương tự như CAFTA.
Phân tích về phương pháp luận ở Tiết I đã cho thấy
các nước đi sau phải có chiến lược để thoát khỏi cái bẫy co cụm lại với lợi thế
so sánh hiện tại. Chiến lược nầy phải khẩn trương vì thời gian không nhiều. Mặt
khác, các nước đi trước cần có chính sách hợp tác về kinh tế, kỹ thuật để các
nước đi sau có thể nhanh chóng đối phó với cái bẫy co cụm ấy. Kết cuộc, nhìn từ
các nước đi sau, nội dung của quá trình thực hiện cộng đồng Đông Á trước mắt có
lẽ sẽ dựa trên ba lãnh vực mà trước đây Diễn đàn kinh tế châu Á Thái bình dương
(APEC) đã nhắm tới, đó là tự do hoá mậu dịch (trade liberalization), nhanh chóng
hoá và dễ dàng hoá hoạt động mậu dịch (facilitation) , và hợp tác kinh tế kỹ
thuật (eco-tech) đối với những nước còn ở trình độ phát triển thấp.[17]
Vài lời kết
Vùng Đông Á đang
chuyển động về cả hai mặt: một là hoạt động giao thương, đầu tư đang triển khai
nhộn nhịp làm cho các nước ngày càng tuỳ thuộc vào nhau; hai là các cơ chế hợp
tác mà trọng tâm là FTA cũng đang hình thành. Trong tình hình đó, nhiều người kỳ
vọng một cộng đồng kinh tế sẽ ra đời tại Đông Á trong tương lai. Tuy nhiên,
trong khoảng 10 năm trước mắt, FTA mà tự do mậu dịch và các kênh hợp tác kinh tế
như chuyển giao công nghệ, dễ dàng hoá, hiệu suất hoá hoạt động mậu dịch vẫn còn
những nội dung chủ đạo của cộng đồng kinh tế Đông Á. Những lãnh vực ở thứ nguyên
cao hơn như thiết lập đồng tiền chung Á châu, xây dựng chính sách tiền tệ tài
chánh chung, v.v.. là những vấn đề của một tương lai xa hơn.
Cộng đồng kinh tế
Đông Á triển khai theo chiều hướng nói trên sẽ ảnh hưởng đến các nước đi sau
trong đó có Việt Nam như thế nào? Có thể nói đây là cơ hội giao thương lớn nhất
đối với các nước đi sau ở Đông Á. Nhiều nghiên cứu cho thấy FTA tại Đông Á có
khuynh hướng làm tăng tốc độ phát triển kinh tế của các nước trong vùng, và
những nước hiện có nền kinh tế càng nhỏ càng có lợi hơn trong thể chế hợp tác
FTA. Tuy nhiên để tận dụng được các cơ hội nầy, các nước đi sau phải thực thi
các cải cách xã hội và kinh tế, thu hút FDI, tạo ra một cơ cấu lợi thế so sánh
mới. Nếu không, cơ cấu lợi thế so sánh hiện tại sẽ bị cố định hoá và con đường
công nghiệp hoá sẽ gặp nhiều khó khăn.
Tư liệu có trích dẫn
Balassa, Bela (1961), The Theory of Economic Integration, Greenwood
Press, Publishers.
Bowles, Paul (1997), ASEAN, AFTA and the ‘New Regionalism’, Pacific Affairs,
70(2), 1997, pp.219-233.
Dollar, David (2004), Development Topics (Globalization): Questions and Answers
With David Dollar, the World Bank.
(http://www1.worldbank.org/economicpolicy/globalization/dollarqa.htm)
Krumm, Kathie and Homi Kharas, eds.
(2004), East Asia Integrates: A Trade
Policy Agenda for Shared Growth, World Bank and Oxford University Press.
Maie Yoichi (2004), Chugoku no FTA Seisaku ( ), Ch. 7 trong Watanabe chủ biên
(2004),
Plummer, Michael G., ASEAN and the Theory of Regional Economic Integration: A
Survey, ASEAN Economic Bulletin, 14(2), 1997, pp.202-214.
Schiff, Maurice và L. Alan Winters (2003),
Regional Integration and Development, The World Bank.
Trần Văn Thọ (1997), Công nghiệp hoá Việt Nam
trong thời đại châu Á Thái bình dương, NXB Thành phố Hồ Chí Minh, Thời báo
kinh tế Saigon và VAPEC.
Trần Văn Thọ (2002), Tính chất bắc-nam trong quan hệ kinh tế Việt Trung,
Thời báo kinh tế Saigon, số báo Tết Bính Ngọ.
Trần Văn Thọ (2005), Biến động kinh tế Đông Á và con đường công nghiệp hoá
Việt Nam , NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội (Nhà xuất bản Trẻ tái bản năm
2006).
Tran Van Tho and Kunichika Matsumoto (2006), ASEAN-Chugoku no FTA: Sono Imito
Inpakuto no Kosatsu (FTA between China and ASEAN: Significance and Impact),
Touhokugakuin Daigaku Touhokusangyoukenkyuujo kiyou, vol.25, February,
pp47-67.
Watanabe, Toshio chủ biên (2004), Higashi Ajia Shijo Togo e no Michi (Con
đường hợp nhất thị truờng Đông Á) , NXB Keiso-Shobo, Tokyo.
Yamazawa, Ippei, ed. (2000), Asia Pacific Economic Cooperation (APEC):
Challenges and Tasks for the Twenty-first Century, Procedings of the 25th
Pacific Trade and Development Conference in Osaka, June 1999, London: Routlege.
Yamazawa, Ippei (2001), Ajia Taiheiyo Keizai-nyumon (Asia-Pacific Economy and
APEC), Toyo-keizai Shinposha, Tokyo.
Zheng Bijian (2005), China’s “Peaceful Rise to Great-Power Status, Foreign
Affairs, September/ October, pp. 18-24.
[1] Ngoài
FTA và
EPA, còn
một
khái
niệm
nữa
là
RTA (Regional Trading Agreement). RTA phạm
vi nhỏ
hơn
EPA nhưng
tác
động
lại
sâu
hơn
vì
có
đặc
tính
của
một
liên
minh về
quan thuế
(custom union) nghĩa
là
các
bên
ký
kết
hiệp
định
đó
có
cùng
một
chính
sách
thuế
quan
đối
với
các
nước
bên
ngoài
hiệp
định.
[2] Bowles
(1997) và
Plummer (1997)
đặc
biệt
nhấn
mạnh
yếu
tố
nầy
khi khảo
sát
hiệu
quả
của
FTA
đối
với
FDI..
[3] FTA
trong trường
hợp
nầy
còn
được gọi
là
Hiệp
định
tự
do thương
mại
Bắc
Nam (North South free trade argreement).
[4] Schiff
and Winters (2003), p. 14 có
cùng
nhận
xét
nầy.
[5] Nhật
muốn
Ấn
Độ
tham gia và
Hoa Kỳ
làm
quan sát
viên
để
kiềm
chế
Trung Quốc,
trong khi Trung Quốc
chủ
trương
Đông
Á
chỉ
nên
gồm
ASEAN và
3 nước
Đông
Bắc
Á
(Nhật,
Hàn
Quốc
và
Trung Quốc).
Thoả
hiệp
cuối
cùng
là
Hội
nghị
thượng
đỉnh
Đông
Á
(12/2005) gồm
cả
Ấn
Độ,
Úc
và
New Zealand, nhưng
không
mời
Mỹ
làm
quan sát
viên..
[6] Theo
WTO/FTA column (January 31, 2006) trên
website của
JETRO: http://
www.jetro.go.jp/biz/world/international/column/pdf/039-revision.pdf.
[7] Trong
giai
đoạn
nầy
thị
phần
của
Nhật
giảm
vì
đã
tăng
nhanh trong thời
gian trước
đó
(từ
4,2% năm
1955 tăng
lên
10% năm
1975). Xem Trần
Văn
Thọ
(1997), p. 80.
[8] Xem Trần
Văn
Thọ
(2005), Ch. 2 và
Ch. 4..
[9] Cũng
vì
phạm
vi hợp
tác
khá
rộng
nầy,
hiệp
định
nầy
không
gọi
là
FTA mà
là
Hiệp
định
đối
tác
kinh tế
(EPA) Nhật
–Singapore.
[10] Theo báo
Asahi ngày
1/12/2004, trong nội
bộ
chính
phủ
Nhật
có
người
phản
đối
việc
định
ra một
mốc
thời
gian nhất
định
cho việc
ký
kết
hiệp
định
Nhật-ASEAN
vì
sợ
Nhật
phải
sớm
chịu
những
nhượng
bộ
liên
quan
đến
nông
phẩm
nhập
khẩu
từ
ASEAN.
[11]
Về chi tiết, xem lại Chương 3 trong Trần Văn Thọ (2005).
[12] Maie
(2004)
đặc
biệt
nhấn
mạnh
điểm
nầy..
[13] Trung
Quốc
gần
đây
dùng
khái
niệm
quật
khởi
hoà
bình
(phát
triển
mạnh
mẽ
trong hoà
bình,
bằng
các
biện
pháp
hoà
bình
như
tiếp
nhận
FDI, chuyển
giao công
nghệ,...
và
có
tác
dụng
tốt
đến
các
nước
khác)
để
diễn
tả
ý
tưởng
nầy.
Xem, chẳng
hạn,
Zheng (2005).
[14] Tại
Đông
Á,
nếu
so với
Nhật
và
Hàn
Quốc
thì
Thái
Lan và
các
nước
khác
ở
nhiều
khía
cạnh
cũng
là
những
nước
đi
sau. Tuy nhiên,
các
nước
nầy
đã
qua một
quá
trình
công
nghiệp
hoá
khá
dài
và
hiện
nay
đã
thành
công
trong việc
triển
khai quan hệ
phân
công
hàng
ngang (cùng
xuất
và
nhập
hàng
công
nghiệp)
với
Nhật
và
các
nước
đi
trước.
[15]
Ở
đây
chỉ
tóm
lược
các
điểm
chính.
Về
chi tiết
xem Trần
Văn
Thọ
(2005), Ch. 6.
[16] Tôi
đã
có
dịp
phân
tích
cơ
cấu
ngoại
thương
nầy
và
gọi
quan hệ
kinh tế
giữa
Việt
Nam và
Trung Quốc
là
quan hệ
Bắc
Nam. Xem Trần
Văn
Thọ
(2002).
[17] Xem
Trần
Văn
Thọ
(1997), Ch. 10, Yamazawa (2000) và
Yamazawa (2001).
© Thời Đại Mới
Trở về trang chủ Thời Đại Mới

markdown:
|
|
Đại học WasedaTokyo, Nhật Bản
Từ cuối thập niên 1990 tại Đông Á (ở đây chủ yếu gồm các nước Nhật, Hàn Quốc, Trung Quốc và ASEAN) nở rộ những tranh luận, phân tích về khả năng và nỗ lực cần thiết để xây dựng một khu vực hợp tác nhằm duy trì ổn định và đẩy mạnh phát triển. Khu vực hợp tác nầy được gọi là Cộng đồng Đông Á (East Asian Community).
Phạm vi của tầm nhìn Cộng đồng Đông Á rất rộng, bao gồm những lãnh vực ngoài kinh tế như chính trị, văn hoá, an ninh khu vực, v.v.. Riêng lãnh vực kinh tế, như sẽ thấy dưới đây, cũng có nhiều giai đoạn từ thấp đến cao. Mặt khác, các nước trong khu vực Đông Á rất khác nhau về trình độ phát triển, về thể chế chính trị, về văn hoá, tôn giáo. Với bối cảnh như vậy, việc thực hiện một cộng đồng hoàn toàn không dễ dàng. Do đó, việc phân tích, bình luận về vấn đề nầy cần được giới hạn trong một phạm vi hẹp để có thể đào sâu và đưa ra được những ý kiến khả thi về chính sách.
Bài viết nầy chỉ bàn về kinh tế, hướng tầm nhìn vào những nước đi sau trong khu vực và nhìn vấn đề trong một tương lai không quá xa, độ 10 hoặc 15 năm. Các nước đi sau, trong đó có Việt Nam, có đặc tính là trình độ phát triển còn thấp, mới ở giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hoá, sẽ gặp vấn đề gì khi tham gia Cộng đồng kinh tế Đông Á? Quan điểm của bài viết nầy là trong một tương lai không xa, Cộng đồng kinh tế Đông Á chỉ có thể được thực hiện ở giai đoạn thấp nhất và trong điều kiện các nước đí sau phải nỗ lực tăng năng lực cạnh tranh và các nước đi truớc phải có các chính sách hợp tác kinh tế, kỹ thuật với các nước đi sau.
Cộng đồng kinh tế hay kinh tế hợp nhất (economic integration) là những thuật ngữ chỉ một thể chế hợp tác trong đó các nước thành viên xóa bỏ các rào cản để hàng hoá, dịch vụ và các yếu tố sản xuât như lao động, tư bản tự do di động. Theo Balassa (1961), một nghiên cứu cổ điển trong lãnh vực nầy, sự hợp nhất kinh tế có năm hình thái, phân chia theo mức độ từ thấp đến cao như sau: (1) Khu mậu dịch tự do (free trade area) trong đó các thành viên bãi bỏ các hàng rào quan thuế và phi quan thuế (hạn chế số lượng hoặc cấm nhập khẩu) nhưng các nước vẫn giữ chính sách mậu dịch riêng với các nước không phải thành viên. (2) Trường hợp các nước trong khu mậu dịch tự do có cùng chính sách quan thuế đối với các nước không phải thành viên được gọi là liên minh quan thuế (customs union). (3) Thị trường chung (common market) là trường hợp không những hàng hoá và dịch vụ mà các yếu tố sản xuất cũng được tự do di chuyển giữa các nước thành viên. (4) Liên minh kinh tế (economic union) là hình thái trong đó, ngoài những đặc tính của thị trường chung còn có sự điều hoà về các chính sách kinh tế để tránh những bất đồng xảy ra do sự khác biệt của các chính sách giữa các nước thành viên. (5) Hoàn toàn hợp nhất kinh tế (total economic integration) là hình thái cao nhất trong đó các nước thành viên có cùng chính sách tiền tệ, tài chánh, chính sách cạnh tranh, lao động v.v..
Gần đây hình thái
kinh tế hợp nhất phổ biến nhất là hiệp định thương mại tự do (free trade
agreement, FTA). Tính chất của FTA gần giống với khu mậu dịch tự do nói trên
nhưng tùy theo thoả thuận của các bên mà nội
dung
của FTA có thể gồm một số yếu tố của một thị truờng chung. Ngoài ra, một hình
thái tương tự là hiệp định đối tác kinh tế (economic partnership agreement, EPA)
bao gồm những lãnh vực hợp tác rộng hơn FTA, kể cả hợp tác để làm thông suốt các
quan hệ kinh tế, điều hoà các chính sách vả luật lệ, chế độ về kinh tế. So sánh
với FTA thì EPA gần với thị truờng chung hay liên hợp kinh tế hơn.
Hiện nay tại Đông Á, FTA (và EPA trong vài truờng hợp) là hình thái phổ biến nhất đã ký kết hoặc đang thương lượng, song phương hoặc đa phương, từng bước tạo thành những bộ phận làm cơ sở để tiến tới việc xây dựng cộng đồng kinh tế Đông Á. Như đã nói ở trên, trong một tương lai không xa cộng đồng kinh tế Đông Á nếu được thực hiện cũng sẽ xoay quanh những hình thái thấp nhất trong phân loại của Balassa, cụ thể là một hình thái không cao hơn FTA. Do đó phần phân tích dưới đây sẽ đặt trọng tâm trong hiệu quả của FTA.
Vì hàng rào quan thuế và phi thuế được bãi bỏ, mậu dịch tự do được thực hiện giữa các thành viên. Sản xuất trong những ngành không có lợi thế so sánh sẽ giảm và nhập khẩu từ nước thành viên sẽ tăng. Đây là hiệu quả sáng tạo mậu dịch (trade creation). Tuy nhiên FTA tạo ra sự đối xử phân biệt giữa nước thành viên và nước bên ngoài nên có thể có nhiều truờng hợp nhập khẩu từ nước bên ngoài giảm nhường chỗ cho nhập khẩu từ các nước thành viên mặc dù sản xuất của nước bên ngoài có phí tổn thấp hơn. Đây là hiệu quả chuyển hoán mậu dịch (trade diversion). Hai hiệu quả nầy tác dụng ngược đối với lợi ích của nước thành viên, hiệu quả ròng (net effect) càng lớn nếu hiệu quả sáng tạo mậu dịch càng lớn và hiệu quả chuyển hoán càng nhỏ.
Hai điều kiện để có hiệu quả sáng tạo lớn là trước khi tham gia FTA các nước thành viên là những nước chủ yếu trong cơ cấu mậu dịch của mỗi nước và tỉ suất thuế quan khá cao giữa các nước thành viên. Điều kiện để có hiệu quả chuyển hoán nhỏ là trong thị trường của các nước thành viên, cơ cấu xuất khẩu của nước đối tác ngoài khu vực FTA khác với cơ cấu xuất khẩu của các nước thành viên.
Hiệu quả sáng tạo và chuyển hoán mậu dịch là hiệu
quả tĩnh (static effects) vì chỉ xảy ra một lần và cấu tạo về lợi thế so sánh
không thay đổi. FTA còn phát sinh các hiệu quả động (dynamic effects) ảnh hưởng
tốt đến quá trình phát triển kinh tế của các nước thành viên. Có thể kể một số
hiệu quả động điển hình. Thứ nhất, vì thị truờng mở rộng, tính quy mô kinh tế sẽ
làm giá thành sản xuất giảm, tăng sức cạnh tranh của những ngành có lợi thế so
sánh, làm tăng xuất khẩu sang cả những nước ngoài khu vực FTA. Đây là một hiệu
quả sáng tạo mậu dịch mới. Thứ hai, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) sẽ tăng
vì tính quy mô kinh tế do thị truờng mở rộng hấp dẫn các công ty đa quốc gia, và
vì các công ty ở các nước ngoài khu vực đến đầu tư để giữ thị trường, một cách
đối phó với hiệu quả chuyển hoán mậu dịch. Ngoài ra, FDI có khuynh hướng tăng vì
các nước thành viên phải tiến hành các cải cách về cơ chế, chính sách với sự cam
kết quốc tế làm cho môi truờng đầu tư tăng tính dự đoán và ít rủi ro.
Tuy nhiên, cần lưu ý là hiệu quả động thường phát
sinh không đồng đều giữa các nước thành viên. Điểm này đặc biệt quan trọng khi
phân tích FTA giữa các nước đã phát triển và những nước
đi sau (late comers), tức là những nước đang ở giai đoạn đầu của quá
trình phát triển.
Điểm thứ ba nầy thực
ra có liên quan mật thiết với hiệu quả tĩnh (hiệu quả sáng tạo mậu dịch) của
FTA. Khi FTA được thực hiện, mậu dịch có thể được sáng tạo theo hướng tăng cường
lợi thế so sánh
Điểm nầy đưa ra nhiều gợi ý khi bàn đến hiệu quả của cộng đồng kinh tế Đông Á đối với các nước đi sau tại vùng nầy.
Vấn đề
Tính đến thời điểm 22/11/2005, FTA có hiệu lực trên
thế giới đã lên đến con số 142, phần lớn được ký kết sau năm 1995.
Ba là, trong vài chục năm qua, dù không có những
định chế thỏa thuận giữa các nước trong vùng, các nền kinh tế tại Đông Á vừa
phát triển nhanh vừa ngày càng tuỳ thuộc lẫn nhau thông qua hoạt động mậu dịch
và đầu tư. Trong mấy mươi năm qua, công nghiệp hoá tiến hành rất nhanh tại vùng
nầy, phản ảnh trong tỉ lệ tăng nhanh của hàng công nghiệp trong tổng xuất khẩu.
Các nước ở vùng nầy ngày càng cạnh tranh mạnh trên thị trường thế giới. Thị phần
của các nước trong vùng trong tổng xuất khẩu hàng công nghiệp của thế giới tăng
gấp đôi, từ 18% năm 1980 đến 39% năm 2002. Đặc biệt là các nước mới công nghiệp
hoá (NIEs), ASEAN và Trung Quốc đều tăng thị phần đáng kể.
Như vậy, cho đến nay
dù không có một định chế hợp tác, kinh tế Đông Á trên thực tế đã được kết hợp
thành một khối (
Tuy nhiên từ cuối thập niên 1990, các nước Đông Á kể cả Nhật đã tích cực trong việc xây dựng một định chế hợp tác khu vực vì 2 lý do. Thứ nhất, cuộc khủng hoảng tiền tệ ở châu Á cho thấy cần có một định chế hợp tác khu vực để ngăn ngừa những bất ổn tương tự. Thứ hai, song song với sự bế tắc trong các vòng đàm phán do WTO chủ truơng, chủ nghĩa khu vực đã phảt triển mạnh tại nhìều nơi khác trên thế giới và xu thế ấy đã thúc đẩy các nước Đông Á chuyển hướng theo trào lưu chung nầy.
Không kể AFTA (Khu mậu dịch tự do ASEAN), thành lập
năm 1992, tại Đông Á, FTA mới được bắt đầu bàn đến từ năm 1999 bằng sự kiện Nhật
Bản và Hàn Quốc thoả thuận cùng nghiên cứu khả năng và hiệu quả của một FTA giữa
hai nước. Hiện nay hai nước vẫn chưa đi đến một sự thoả thuận cụ thể nhưng sự
kiện nầy đã châm ngòi cho những thảo luận, những đề án về FTA rất sôi nổi tại
Đông Á. Theo đó, Nhật và Singapore bắt đầu thảo luận từ tháng 11/1999 và đã ký
kết Hiệp định đối tác kinh tế (Japan-Singapore Economic Partnership Agreement,
JSEPA) vào tháng 1/2002. Hiệp định nầy không dừng lại ở việc tự do mậu dịch mà
còn nhắm đến việc đẩy mạnh đơn giản hoá, thông thoáng hoá các thủ tục giao dịch,
và cùng xúc tiến hợp tác đối với các nước đang phát triển. Tự do mậu dịch cũng
không giới hạn trong hàng hoá hữu hình mà còn trong các lãnh vực dịch vụ như đầu
tư, di chuyển lao động, v.v..
Cũng vào thời điểm Nhật và Singapore ký kết JSEPA,
Thủ tướng Nhật Koizumi Jun-ichiro đề xướng lập
Về FTA song phương, tiến triển cụ thể là các quan hệ Nhật – Phi-lip-pin, Nhật – Malaysia và Nhật –Thái. Tuy nhiên, các bên mới thoả thuận trên nguyên tắc, trên các hướng chính, còn phải đợi một thời gian điều chỉnh các lợi ích trong nội bộ các nước.
Tại Đông Bắc Á, triển vọng về việc hình thành một FTA song phương Nhật với Trung Quốc hoặc giữa Nhật với Hàn Quốc, hay giữa Trung Quốc và Hàn Quốc có lẽ còn khá xa trong tương lai. Ngoài bối cảnh phức tạp về lịch sử, những tranh chấp về lãnh thổ cũng làm quan hệ phức tạp thêm. Trung Quốc bất bình với việc Thủ tướng Koizumi đi lễ bái ở đền Yasukuni (nơi thờ cúng cả những tội nhân gây chiến tranh trong thế chiến thứ hai) nên sự giao lưu cấp nguyên thủ quốc gia bị ngưng lại từ nhiều năm nay. Giữa Hàn Quốc và Nhật Bản gần đây lại có vụ tranh chấp về chủ quyền của hòn đảo Takeshima. Chỉ thuần về kinh tế, vấn đề FTA giữa Hàn Quốc và Nhật Bản cũng đương gặp khó khăn: Hàn Quốc ngại hàng công nghiệp của Nhật sẽ tràn vào và nhập siêu của nước nầy sẽ tăng nhanh, ngược lại Nhật lo là hàng nông phẩm của Hàn Quốc sẽ ảnh hưởng đến nông dân của họ.
Trong tình hình đó, FTA đa phương tại Đông bắc Á càng không có tính khả thi. Tuy lãnh đạo Nhật, Trung Quốc và Hàn Quốc đã ra tuyên ngôn chung sau buổi họp thượng đỉnh tháng 10/2003 tại Bali là sẽ hướng tới việc lập FTA gồm 3 nước Đông Bắc Á nầy nhưng cho đến nay không thấy có tiến triển gì thêm.
Về ASEAN, từ nửa sau thập kỷ 1990, khối nầy đã trực
diện nhiều vấn đề mới: Ảnh hưởng của khủng hoảng tiền tệ Á châu, sự xuất hiện
mạnh mẽ của kinh tế Trung Quốc, và sự gia tăng nhiều thành viên mới. Các vấn đề
nầy đã mở ra một cục diện mới đối với ASEAN. Khủng hoảng tiền tệ đã cho thấy hạn
chế của tổ chức ASEAN trong việc gìn giữ sự ổn định kinh tế trong khu vực và đã
gây ra những khó khăn nhất định đối với nền kinh tế các nước nầy. Cuộc khủng
hoảng tiền tệ cũng đã làm lịch trình thực hiện AFTA của các nước thành viên bị
chậm lại. Sự xuất hiện của Trung Quốc đã làm cho sức cạnh tranh của các nước
ASEAN tại những thị trường chính như Mỹ, Nhật bị yếu đi và nhất là làm cho dòng
chảy đầu tư nước ngoài (FDI) chuyển hướng.
Những ảnh hưởng trên đã làm cho khoảng cách về sức cạnh tranh và mức độ mở cửa thị trường giữa các thành viên trong khối ASEAN ngày càng lớn. Điển hình là giữa Xinh-ga-po với các nước khác. So với các thành viên khác, Xinh-ga-po vừa là một nền kinh tế mở vừa ít bị ảnh hưởng của khủng hoảng tiền tệ nên đã không bằng lòng với tiến độ thực hiện AFTA sau khi có khủng hoảng tài chánh tại Á châu và đã tích cực ký kết hiệp định tự do mậu dịch song phương với các nước ngoài khu vực. Các nước thành viên khác của ASEAN lo lắng về hậu quả chuyển hoán mậu dịch tại những nước ký kết FTA với Xinh-ga-po nên đã có những hành động tương tự đối với những đối tác trong FTA của Xinh-ga-po nhằm ngăn ngừa hậu quả đó. Đặc biệt Thái Lan đẩy mạnh việc triển khai FTA với Nhật và các nước khác. Phi-líp-pin, Ma-lai-xia và In-đô-nê-xia cũng tỏ ra tích cực. Trong bối cảnh đó, ta có thể hiểu được ngay tại sao Phi-líp–pin và Thái Lan đặc biệt có thái độ tích cực đáp lại đề nghị của Trung Quốc, chấp nhận việc sớm tự do hoá mậu dịch đối với những mặt hàng nông sản phẩm trước khi mục tiêu chung cho các sản phẩm khác sẽ được thực hiện vào năm 2010 đối với các thành viên cũ và năm 2015 đối với các thành viên mới của ASEAN.
Nhìn chung những tiến triển về hiệp định tự do mậu dịch (FTA) tại Đông Á cho đến nay có đặc tính là xoay quanh các nước ASEAN. Đặc biệt, Nhật Bản và Trung Quốc đã tranh nhau đưa ra đề án FTA song phương giữa ASEAN với mình do đó tại vùng nầy đương từng bước hình thành các thể chế ASEAN+1 (ASEAN cộng với một trong ba nước có nền kinh tế lớn ở Đông Á là Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc). Trong trào lưu đó, sự kiện đáng được quan tâm nhất là FTA giữa ASEAN với Trung Quốc (dưới đây gọi tắt là CAFTA).
Trung Quốc và mười nước ASEAN qua các Hội nghị thượng đỉnh ở Brunei (2001), Phnom Penh (2002), Bali (2003) và Vientiane (2004) đã lần lượt thoả thuận các bước chuẩn bị để cuối cùng đi đến ký kết các hiệp ước liên quan đến Hiệp định mậu dịch tự do (FTA), một cơ cấu hợp tác kinh tế lôi cuốn sự quan tâm của thế giới từ bốn năm nay khi Trung Quốc đưa ra đề án và được các nước ASEAN hưởng ứng. CAFTA có hiệu lực từ tháng 1 năm 2005.
Điểm nổi bật của Hiệp định nầy là Trung Quốc đã nhượng bộ tối đa, đưa ra một đề án với nội dung hấp dẫn để các nước ASEAN dễ chấp nhận. Ngoài kế hoạch giảm thuế nói chung, hiệp định bao gồm một chương trình gọi là Thu hoạch sớm (Early Harvest) để giảm thuế ngay (từ đầu năm 2004) những mặt hàng nông phẩm mà đa số các nước ASEAN đặc biệt quan tâm. Trong hiệp định, Trung Quốc cũng đặc biệt chiếu cố các thành viên mới của ASEAN (Việt Nam, Lào, Myanmar và Cambodia): Trung Quốc dành sự đãi ngộ tối huệ quốc (MFN) cho cả các nước chưa gia nhập WTO, trì hoãn nghĩa vụ thực hiện FTA đối với các thành viên mới, viện trợ 5 triệu USD cho chương trình phát triển lưu vực sông Mekong, phụ đảm 1/3 phí tổn xây đường cao tốc nối Côn Minh với Bangkok.
Có nhiều yếu tố giải thích thái độ tích cực của
Trung Quốc: Thứ nhất, Trung Quốc sẵn vị trí chủ đạo trong quá trình hình thành
cộng đồng hợp tác Đông Á trong tương lai. Cho đến cuối thập niên 1990, Trung
Quốc trong việc chuẩn bị gia nhập WTO, chưa rảnh tay nghĩ về cơ chế hợp tác khu
vực Đông Á. Sau khi đạt được thoả thuận tay đôi với Mỹ vào tháng 11 năm 1999,
Trung Quốc xem như việc gia nhập WTO chỉ còn là vấn đề thời gian (thực tế Trung
Quốc gia nhập năm 2001), Trung Quốc bắt đầu triển khai chiến lược Đông Á mà điểm
đột phá được chọn là ASEAN vì ở đây Nhật và Mỹ cũng đương chú trọng, Trung Quốc
thấy cần tạo ngay ảnh hưởng. Ngoài ra, quá trình hình thành cộng đồng hợp tác
Đông Á sẽ phải bắt đầu từ ASEAN, không thể từ Nhật, Trung Quốc hay Hàn Quốc vì
các quan hệ phức tạp về lịch sử đương tồn tại. Thứ hai, có ý kiến cho rằng Trung
Quốc muốn qua FTA đẩy mạnh quan hệ với ASEAN để kiềm chế
Về phía ASEAN, như đã đề cập ở trên, từ nửa sau thập kỷ 90, khối nầy đã trực diện nhiều vấn đề mới như ảnh hưởng của khủng hoảng tiền tệ Á châu, sự xuất hiện mạnh mẽ của kinh tế Trung Quốc, và sự gia tăng nhiều thành viên mới. Đặc biệt sự xuất hiện của Trung Quốc đã làm cho sức cạnh tranh của các nước ASEAN trên thị trường thế giới bị yếu đi và nhất là làm cho dòng chảy đầu tư nước ngoài (FDI) chuyển hướng. Do bối cảnh nầy, từ giữa thập niên 1990, nhiều nước ASEAN xem kinh tế Trung Quốc là mối đe doạ cho sự tăng trưởng vùng Đông Nam Á.
Tuy nhiên, từ khoảng năm 2001, nhiều nước ASEAN, đặc biệt là Malaixia và Thái Lan, dần dần xem kinh tế Trung Quốc còn là cơ hội để các nước nầy tiếp tục tăng trưởng, vì thấy cùng với xuất khẩu, nhập khẩu của Trung Quốc cũng tăng nhanh và các nước như Nhật, Hàn Quốc, v.v.. đã xuất khẩu mạnh mẽ vào thị trường nầy. Chính các nước ASEAN cũng dần dần thấy là đối với họ, thị trường Trung Quốc ngày càng có vai trò quan trọng. Từ giữa thập niên 1990s, các nước ASEAN đã đẩy mạnh xuất khẩu hàng công nghiệp ra thị trường thế giới nhưng tốc độ xuất khẩu sang Trung Quốc tăng nhanh hơn các thị trường khác. Chẳng hạn Thái Lan trong giai đoạn 1992-2002 xuất khẩu hàng công nghiệp ra thế gíơi tăng 2,3 lần, nhưng sang Trung Quốc tăng tới 23,7 lần. Các con số tương ứng của Ma-lai-xia là 2,8 lần và 13,6 lần, Phi-lip-pin là 4,4 lần và 15,1 lần. Dĩ nhiên vào năm 1992 các nước ASEAN buôn bán với Trung Quốc chưa nhiều nên dễ làm cho tốc độ tăng nhanh. Tuy nhiên, hiện nay Trung Quốc đã chiếm một vị trí quan trọng trong thị trường xuất khẩu của ASEAN và tiềm năng thâm nhập vào thị trường nầy còn rất lớn. Do đó, ASEAN tích cực hưởng ứng ký kết FTA với Trung Quốc với hy vọng khai thác tiềm năng nầy.
Nội dung chính của FTA Trung Quốc ASEAN là chương trình cắt giảm thuế quan để mở rộng mậu dịch, trong đó các nhóm mặt hàng được chia làm 2 loại, loại thông thường (normal track) và loại nhạy cảm (sensitive track). Trong loại thông thường, Trung Quốc và các nước thành viên cũ bắt đầu cắt giảm thuế từ tháng 1/2005 và bãi bỏ hoàn toàn thuế quan vào năm 2010, các nước thành viên mới thì mục tiêu bỏ hoàn toàn thuế quan vào năm 2015. Chi tiết cụ thể về loại nhạy cảm chưa được xác định, hai bên sẽ thương lượng trong thời gian tới. Chương trình Thu hoạch sớm thực hiện cắt giảm thuế từ 2004 đến 2006 đối với các thành viên cũ của ASEAN và từ 2004 đến 2008 đối với Việt Nam (Lào, Myanmar đến năm 2009 và Cambodia đến năm 2010).
Như đã phân tích ở trên, trào lưu gần đây cho thấy
nhiều nỗ lực nhắm tới việc hình thành các cơ chế hợp tác khu vực mà FTA là trọng
tâm. Đặc điểm của các trào lưu nầy là xoay quanh ASEAN. ASEAN đang và sẽ tiến
hành thành lập FTA với từng nước ở Đông Bẵc Á (tức ASEAN+1). Như đã thấy, hiện
nay FTA giữa ASEAN và Trung Quốc đã được ký kết. Trong tương lai gần, ASEAN với
Nhật Bản, sau đó ASEAN với Hàn Quốc cũng sẽ có những hợp tác tương tự. Cuối cùng
trong một tương lai không quá xa, hình thái cao nhất mà khu vực Đông Á có vẻ
thực hiện được là FTA cho toàn khu vực (ASEAN+3). Đó là nội dung của Cộng đồng
kinh tế Đông Á mà ta có thể hình dung được ở thời điểm nầy. Dù hình thái nầy
không cao (theo phân loại của Balassa), con đường đi đến mục tiêu nầy cũng còn
nhiều khó khăn. Ngoài những khó khăn liên quan đến việc điều chỉnh lợi ích giữa
các ngành, các nhóm trong mỗi nước (nên tiến độ thương lượng, ký kết các FTA
phải chậm lại như ta đa thấy), một khó khăn lớn khác là làm sao giải quyết vấn
đề của các nước đi sau. Các nước đi sau ở khu vực nầy là bốn thành viên mới của
khối ASEAN: Việt Nam, Lào, Cambodia và Myanmar. Dĩ nhiên giữa bốn nước nầy cũng
có chênh lệch nhiều về trình độ phát triển, trong đó Việt Nam phát triển cao hơn
và có nhiều thuận lợi hơn trong quá trình công nghiệp hoá so với ba nước kia.
Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, trong sự phân công quốc tế ở vùng Đông Á, Việt
Nam cũng gặp
Để thấy rõ vấn đề nầy ta thử xét quan hệ mậu dịch
giữa Trung Quốc và các nước ASEAN, từ đó sẽ thấy ảnh hưởng của CAFTA đối với bốn
nước đi sau không khác nhau nhiều.
Dựa trên thống kê Liên hiệp quốc để phân tích cơ cấu mậu dịch của Trung Quốc đối với các nước ASEAN ta thấy Trung Quốc chủ yếu buôn bán vơí các nước thành viên cũ, đặc biệt riêng hai nước Xin-ga-po và Ma-lai-xia chiếm tới hơn phân nửa kim ngạch mậu dịch giữa Trung Quốc và ASEAN. Ngược lại, kim ngạch mậu dịch giữa Trung Quốc với Lào, Cambodia và Myanmar hầu như không đáng kể, kim ngạch buôn bán với Việt Nam cũng còn ít. Một điểm nữa là gần đây (2002), Trung Quốc nhập siêu với tất cả sáu nước thành viên cũ của ASEAN trong khi đó xuất siêu với tất cả bốn nước thành viên mới. Nếu tách riêng hàng công nghiệp ra để khảo sát ta cũng thấy những đặc điểm tương tự.
Về cơ cấu ngoại thương giữa Trung Quốc và mười nước ASEAN ta thấy: Một là, hàng công nghiệp chiếm tỉ trọng khá lớn trong xuất khẩu của Trung Quốc đối với hầu hết các nước ASEAN. Tỉ lệ hàng công nghiệp cũng cao trong nhập khẩu của Trung Quốc từ các nước thành viên cũ. Tuy nhiên, nhập khẩu của Trung Quốc từ Việt Nam và các nước thành viên mới thì phần lớn là hàng nông sản hoặc quặng mỏ, tỉ lệ hàng công nghiệp khá thấp. Hai là, trong cơ cấu nhập khẩu của Trung Quốc từ các nước thành viên cũ của ASEAN, tỉ lệ của hàng công nghiệp đặc biệt tăng nhanh (giai đoạn 1996-2002), nhất là Phi-lip-pin, Thái Lan, In-đô-nê-xia, nói lên nỗ lực của các nước nầy trong việc chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu của họ sang Trung Quốc. Ngược lại, sự chuyển dịch đó không đáng kể trong truờng hợp các nước thành viên mới. Tóm lại có sự phân công hàng ngang (vừa xuất và nhập hàng công nghiệp) giữa Trung Quốc với các nước thành viên cũ của ASEAN, nhưng giữa Trung Quốc với các nước thành viên mới thì có sự phân công hàng dọc Trung Quốc xuất hàng công nghiệp và nhập hàng nông lâm thuỷ sản và nguyên liệu khai từ các loại quặng mỏ).
Từ cơ cấu mậu dịch
như đã phân tích, hiệu quả của CAFTA đối với ASEAN sẽ ra sao? Như đã nói, để
phân tích hiệu quả cần có thông tin về thuế quan hiện nay của những mặt hàng
buôn bán chủ yếu giữa ASEAN và Trung Quốc. Theo tính toán sơ bộ của chúng tôi
(Trần Văn Thọ và Matsumoto 2004), đối với những nước thành viên cũ của ASEAN,
những mặt hàng nhập khẩu chủ yếu từẳnung Quốc đang có thuế suất thấp (phần lớn
dưới 10%, nhiều mặt hàng 0%). Ngược lại, những mặt hàng chủ yếu mà Trung Quốc
nhập khẩu từ các nước thành viên cũ của ASEAN thì thuế quan cao hơn nhiều. Do
đó, hiệu quả của CAFTA sẽ lớn đối với các nước thành viên cũ như Thái Lan,
Ma-lai-xia, Phi-li-pin (tăng xuất khẩu từ các nước nầy sang Trung Quốc khi thuế
quan bên Trung Quốc giảm), và hiệu quả của CAFTA đối với Trung Quốc có thể thấp
hơn các nước ASEAN nầy. Tuy nhiên, trong các ngành máy móc như đồ điện gia dụng,
xe máy, xe hơi, máy tính cá nhân, máy in, v.v.., thuế quan của ASEAN đối với
hàng nhập các bộ phận, linh kiện từ Trung Quốc còn cao, ít nhất cao hơn thuế
suất áp dụng trong AFTA. Do đó, khi CAFTA thành lập, xuất khẩu của Trung Quốc
sang ASEAN sẽ tăng với tốc độ nhanh hơn hiện nay. Hiện nay, trong các ngành máy
móc nói trên, Trung Quốc xuất và nhập cùng một loại mặt hàng (ngoại thương trong
nội bộ từng ngành,
Còn chỗ đứng của các thành viên mới, các nước đi
sau trong cộng đồng Đông Á, và hiệu quả của CAFTA đối với kinh tế các nước nầy
ra sao? Ở đây ta thử khảo sát trường hợp Việt Nam, so sánh Việt Nam với
Phi-li-pin và Thái Lan là những nước có cơ cấu kinh tế và trình độ phát triển
tương đối gần Việt Nam. So sánh hai nước nầy với Việt Nam trong quan hệ ngoại
thương với Trung Quốc, ta thấy vị trí của Việt Nam hiện nay đang bất lợi: Thứ
nhất, kim ngạch xuất khẩu từ Trung Quốc sang ba nước Việt Nam, Phi-li-pin và
Thái Lan hầu như bằng nhau, nhưng nhập khẩu của Trung Quốc từ Việt Nam rất ít
trong khi Phi-li-pin và Thái Lan đang mạnh mẽ tiến vào thị truờng to lớn nầy.
Việt Nam đang nhập siêu nhiều với Trung Quốc, trong khi Thái Lan và Phi-lip-pin
đều xuất siêu ở mức cao. Thứ hai, phần lớn hàng xuất khẩu của Trung Quốc sang
ASEAN là hàng công nghiệp; hai nước Phi-lip-pin và Thái Lan từ 1996 đến 2002
cũng thành công trong chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu sang Trung Quốc. Trong khi đó
tỉ lệ hàng công nghiệp trong tổng nhập khẩu của Trung Quốc từ Việt Nam hiện nay
chỉ hơn 10% (các loại khoáng sản như dầu thô, than đá chiếm độ 70% và nông sản
gần 20%). Như vậy quan hệ ngoại thương giữa Việt Nam và Trung Quốc có đặc tính
là sự phân công hàng dọc
Về hàng công nghiệp, như đã nói ở trên, hiện nay mức thuế tại các nước thành viên cũ của ASEAN tương đối thấp, thuế ở Trung Quốc cao hơn. Với năng lực cung cấp hiện nay và kế hoạch tiếp nhận đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) để mở rộng sản xuất, các nước Thái Lan, Malaixia, Phi-lip-pin,… có triển vọng sẽ tăng xuất khẩu hàng công nghiệp sang Trung Quốc hơn nữa khi thuế suất giảm dần trong khuôn khổ FTA. Hai bên sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân công hàng ngang trong ngoại thương. Riêng truờng hợp Việt nam và các nước đi sau khác, hiện nay thuế quan của nhiều mặt hàng công nghiệp đương rất cao mà hàng Trung Quốc vẫn thâm nhập vào được nên có thể dự đoán được rằng khi thuế quan được tiến hành cắt giảm trong khuôn khổ FTA, hàng công nghiệp Trung Quốc sẽ ào ạt vào thị trường các nước nầy nếu khả năng cạnh tranh của các nước nầy không thay đổi. Như vậy quá trình công nghiệp hoá của các nước đi sau sẽ gặp khó khăn. Mặt khác, thị truờng Trung Quốc sẽ rộng mở hơn nhưng với năng lực cung cấp hiện nay, Việt Nam và các nước ASEAN mới khó có thể tận dụng cơ hội do FTA với Trung Quốc mang lại.
Phân tích trên đây gợi ý cho thấy rằng nếu ASEAN ký kết một FTA với Nhật Bản hay với Hàn Quốc trong tương lai, hiệu quả đối với các nước đi sau cũng sẽ tương tự như CAFTA.
Phân tích về phương pháp luận ở Tiết I đã cho thấy
các nước đi sau phải có chiến lược để thoát khỏi cái bẫy co cụm lại với lợi thế
so sánh hiện tại. Chiến lược nầy phải khẩn trương vì thời gian không nhiều. Mặt
khác, các nước đi trước cần có chính sách hợp tác về kinh tế, kỹ thuật để các
nước đi sau có thể nhanh chóng đối phó với cái bẫy co cụm ấy. Kết cuộc, nhìn từ
các nước đi sau, nội dung của quá trình thực hiện cộng đồng Đông Á trước mắt có
lẽ sẽ dựa trên ba lãnh vực mà trước đây Diễn đàn kinh tế châu Á Thái bình dương
(APEC) đã nhắm tới, đó là tự do hoá mậu dịch (trade liberalization), nhanh chóng
hoá và dễ dàng hoá hoạt động mậu dịch (facilitation) , và hợp tác kinh tế kỹ
thuật (eco-tech) đối với những nước còn ở trình độ phát triển thấp.
Vùng Đông Á đang chuyển động về cả hai mặt: một là hoạt động giao thương, đầu tư đang triển khai nhộn nhịp làm cho các nước ngày càng tuỳ thuộc vào nhau; hai là các cơ chế hợp tác mà trọng tâm là FTA cũng đang hình thành. Trong tình hình đó, nhiều người kỳ vọng một cộng đồng kinh tế sẽ ra đời tại Đông Á trong tương lai. Tuy nhiên, trong khoảng 10 năm trước mắt, FTA mà tự do mậu dịch và các kênh hợp tác kinh tế như chuyển giao công nghệ, dễ dàng hoá, hiệu suất hoá hoạt động mậu dịch vẫn còn những nội dung chủ đạo của cộng đồng kinh tế Đông Á. Những lãnh vực ở thứ nguyên cao hơn như thiết lập đồng tiền chung Á châu, xây dựng chính sách tiền tệ tài chánh chung, v.v.. là những vấn đề của một tương lai xa hơn.
Cộng đồng kinh tế Đông Á triển khai theo chiều hướng nói trên sẽ ảnh hưởng đến các nước đi sau trong đó có Việt Nam như thế nào? Có thể nói đây là cơ hội giao thương lớn nhất đối với các nước đi sau ở Đông Á. Nhiều nghiên cứu cho thấy FTA tại Đông Á có khuynh hướng làm tăng tốc độ phát triển kinh tế của các nước trong vùng, và những nước hiện có nền kinh tế càng nhỏ càng có lợi hơn trong thể chế hợp tác FTA. Tuy nhiên để tận dụng được các cơ hội nầy, các nước đi sau phải thực thi các cải cách xã hội và kinh tế, thu hút FDI, tạo ra một cơ cấu lợi thế so sánh mới. Nếu không, cơ cấu lợi thế so sánh hiện tại sẽ bị cố định hoá và con đường công nghiệp hoá sẽ gặp nhiều khó khăn.
Tư liệu có trích dẫn
Balassa, Bela (1961),
Bowles, Paul (1997), ASEAN, AFTA and the ‘New Regionalism’,
Dollar, David (2004), Development Topics (Globalization): Questions and Answers With David Dollar, the World Bank. (http://www1.worldbank.org/economicpolicy/globalization/dollarqa.htm)
Krumm, Kathie and Homi Kharas, eds.
(2004),
Maie Yoichi (2004), Chugoku no FTA Seisaku ( ), Ch. 7 trong Watanabe chủ biên (2004),
Plummer, Michael G., ASEAN and the Theory of Regional Economic Integration: A
Survey,
Schiff, Maurice và L. Alan Winters (2003),
Trần Văn Thọ (1997),
Trần Văn Thọ (2002), Tính chất bắc-nam trong quan hệ kinh tế Việt Trung,
Trần Văn Thọ (2005),
Tran Van Tho and Kunichika Matsumoto (2006), ASEAN-Chugoku no FTA: Sono Imito
Inpakuto no Kosatsu (FTA between China and ASEAN: Significance and Impact),
Watanabe, Toshio chủ biên (2004),
Yamazawa, Ippei, ed. (2000),
Yamazawa, Ippei (2001),
Zheng Bijian (2005), China’s “Peaceful Rise to Great-Power Status,
© Thời Đại Mới


text:
Chevrolet Camaro 1LE có vượt được Ford Mustang GT350?
Trong cuộc gặp gỡ mới đây tại Chicago Auto Show, kỹ sư trưởng Camaro Al Oppenheiser khẳng định rằng các khi Chevrolet Camaro 1LE ra mắt nó sẽ có hiệu suất hoạt động và làm việc tốt hơn Mustang GT350, đặc biệt Chevrolet Camaro 1LE sẽ nhanh hơn Mustang GT350 rất nhiều.
Nhưng mọi chuyện sẽ chỉ là ở trong lý thuyết và những nghi ngờ, và sự thực mạnh hay không thì cần cộng động và những cuộc đua để kiểm chứng. Nhưng sẽ rất đặc biệt nếu Chevrolet Camaro 1LE truất ngôi của GT350, lúc đó có thể Ford sẽ phải mang lại thêm nhiều cải tiến thú vị hơn cho Mustang.
Về sức mạnh, chiếc Camaro SS 1LE đã giảm từ 526 mã lực xuống 455 mã lực. Tuy nhiên xe lại được trang bị lốp Goodyear Eagle F1 chống trượt và vi sai chống trượt điện tử cho phép xe tăng tốc một cách vô cùng ấn tượng. Và chúng ta cần phải chờ đợi xem Chevrolet Camaro 1LE sẽ làm được gì trước Ford Mustang GT350.
Tác giả Thành Nguyễn
Bản quyền Terocket
0 nhận xét:
Post a Comment

markdown:
[Chevrolet](http://www.terocket.com/p/chevrolet.html)tin rằng khi Camaro 1LE ra mắt sẽ vượt mặt được [Ford](http://www.terocket.com/p/ford.html)Mustang Shelby GT350. Và chiếm được ưu thế thượng phong ở nhiều khía cạnh như sức mạnh và các tính năng. *Chevrolet Camaro 1LE có vượt được Ford Mustang GT350?*
Trong cuộc gặp gỡ mới đây tại Chicago Auto Show, kỹ sư trưởng Camaro Al Oppenheiser khẳng định rằng các khi Chevrolet Camaro 1LE ra mắt nó sẽ có hiệu suất hoạt động và làm việc tốt hơn Mustang GT350, đặc biệt Chevrolet Camaro 1LE sẽ nhanh hơn Mustang GT350 rất nhiều.
Nhưng mọi chuyện sẽ chỉ là ở trong lý thuyết và những nghi ngờ, và sự thực mạnh hay không thì cần cộng động và những cuộc đua để kiểm chứng. Nhưng sẽ rất đặc biệt nếu Chevrolet Camaro 1LE truất ngôi của GT350, lúc đó có thể Ford sẽ phải mang lại thêm nhiều cải tiến thú vị hơn cho Mustang.
Về sức mạnh, chiếc Camaro SS 1LE đã giảm từ 526 mã lực xuống 455 mã lực. Tuy nhiên xe lại được trang bị lốp Goodyear Eagle F1 chống trượt và vi sai chống trượt điện tử cho phép xe tăng tốc một cách vô cùng ấn tượng. Và chúng ta cần phải chờ đợi xem Chevrolet Camaro 1LE sẽ làm được gì trước Ford Mustang GT350.
**Tác giả Thành Nguyễn** **Bản quyền**
## 0 nhận xét:
## Post a Comment

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Trang chủ
Giới thiệu
Sản phẩm
Tin tức
Liên hệ FAQ
Cty CTC TNHH Thương Mại Dịch Vụ Tin Học
Danh mục
Thời tiết
Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh
Sản phẩm mới nhất
Sản phẩm xem nhiều nhất
Sản phẩm khuyến mại
Hỗ trợ
Tin tức
Thống kê
Số lượt xem:
197
Tổng số sản phẩm:
0
Gửi tin nhắn
Cty CTC TNHH Thương Mại Dịch Vụ Tin Học
110 Tôn Thất Tùng, P. Bến Thành, Q. 1,
9254910, 9254909 - ctc@hcm.vnn.vn
Bản quyền của
www.ThitruongOTC.com.vn

Cache-Control: private

Content-Type: application/xhtml+xml; charset=utf-8

Connection: close


text:
Trang chủ
Giới thiệu
Sản phẩm
Tin tức
Liên hệ FAQ
Đài Truyền Thanh H. Bình Chánh
Danh mục
Thời tiết
Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh
Sản phẩm mới nhất
Sản phẩm xem nhiều nhất
Sản phẩm khuyến mại
Hỗ trợ
Tin tức
Thống kê
Số lượt xem:
181
Tổng số sản phẩm:
0
Gửi tin nhắn
Đài Truyền Thanh H. Bình Chánh
30 Khu 3, Đường Vương Văn Hướng, TT. An Lạc, H. Bình Chánh,
-
Bản quyền của
www.ThitruongOTC.com.vn


text:
Trang chủ
Giới thiệu
Sản phẩm
Tin tức
Liên hệ FAQ
Cty Tân Liên Thông TNHH
Danh mục
Thời tiết
Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh
Sản phẩm mới nhất
Sản phẩm xem nhiều nhất
Sản phẩm khuyến mại
Hỗ trợ
Điện thoại:
0908218588 (My)
Tin tức
Thống kê
Số lượt xem:
305
Tổng số sản phẩm:
0
Gửi tin nhắn
Cty Tân Liên Thông TNHH
17B Nguyễn Đình Chiểu, P. Đa Kao, Q. 1,
8226153, 9111855 - tanlienthong@hcm.vnn.vn
Bản quyền của
www.ThitruongOTC.com.vn


text:
Địa chỉ: Khu Công Nghiệp Biên Hòa 21 Đường 2A, Tp. Biên Hòa,
Điện thoại:
Email: gslub@yahoo.com
Website:


text:
Thi Viện
×
Tên tác giả
Tên bài thơ
Nội dung bài thơ
Tên nhóm bài thơ
Tên chủ đề diễn đàn
Tìm với
G
o
o
g
l
e
Chú ý:
gõ đúng chữ hoa/thường với các ký tự có dấu trong tiếng Việt!
Toggle navigation
Tác giả
Danh sách tác giả
Tác giả Việt Nam
Tác giả Trung Quốc
Tác giả Nga
Danh sách nước
Danh sách nhóm bài thơ
Thêm tác giả...
Thơ
Các chuyên mục
Tìm thơ...
Thơ Việt Nam
Cổ thi Việt Nam
Thơ Việt Nam hiện đại
Thơ Trung Quốc
Đường thi
Thơ Đường luật
Thêm bài thơ...
Tham gia
Diễn đàn
Các chủ đề mới
Các chủ đề có bài mới
Tìm bài viết...
Thơ thành viên
Danh sách nhóm
Danh sách thơ
Khác
Giới thiệu
Thống kê
Giao diện rút gọn (cho di động)
Đăng ký...
Danh sách thành viên
Từ điển Hán Việt trực tuyến
Đổi mã font tiếng Việt
Đăng nhập
×
Đăng nhập
Tên đăng nhập:
Mật khẩu:
Nhớ đăng nhập
Đăng nhập
Quên mật khẩu?
Đăng nhập bằng Facebook
Đăng ký
Lỗi
Chưa xác định bài thơ
Nội dung liên quan
© 2004-2017 Vanachi
RSS

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: PHPSESSID=bilkpgiaktr6ugstu6a11jtcu0; expires=Thu, 23-Mar-2017 11:18:34 GMT; Max-Age=3600; path=/

Cache-Control: private, must-revalidate

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html


text:
Kế hoạch chi tiêu của gia đình lương 3 triệu còn dư tiền tiết kiệm
Chỉ có thu nhập 3 triệu/tháng, nhưng gia đình dưới đây vẫn đủ chi tiêu và còn dư tiền tiết kiệm. Dòng chia sẻ này đang gây xôn xao cộng đồng mạng.
Trang chủ » lương 3 triệu
| Xã hội
Tintaynguyen.com là một website tổng hợp tin tức hoàn toàn được điều khiển tự động bởi máy tính. Mỗi ngày tin tức về 05 tỉnh Tây Nguyên, tin tức thời sự, giải trí từ các trang tin điện tử Việt Nam được Tintaynguyen.com tự động tổng hợp, phân loại theo tỉnh nhóm các bài viết liên quan và hiển thị theo sở thích đọc tin của từng độc giả.
33/0.092

markdown:
[Kế hoạch chi tiêu của gia đình lương 3 triệu còn dư tiền tiết kiệm](http://www.tintaynguyen.com/ke-hoach-chi-tieu-cua-gia-dinh-luong-3-trieu-con-du-tien-tiet-kiem/88885/)
Chỉ có thu nhập 3 triệu/tháng, nhưng gia đình dưới đây vẫn đủ chi tiêu và còn dư tiền tiết kiệm. Dòng chia sẻ này đang gây xôn xao cộng đồng mạng.

Set-Cookie: __cfduid=d62d3c610d8141fcb3be39a083e65a0fb1490264669; expires=Fri, 23-Mar-18 10:24:29 GMT; path=/; domain=.tintaynguyen.com; HttpOnly

Server: cloudflare-nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Link: <http://goo.gl/2LnqdN>; rel=shortlink


text:
Game hành động |
game chiến thuật |
game đào vàng |
game kim cương |
game kinh doanh |
game chiến tranh |
game line
Game nấu ăn |
game bạn gái |
game trang điểm |
game thời trang |
game làm bánh |
game tô màu |
game doraemon |
game dora |
game làm tóc
Game đua xe
| game mario |
game người nhện |
game ninja |
game phiêu lưu |
game pikachu |
game pokemon |
game samurai |
game sonic |
game trí tuệ |
game Ben 10 |
game đột kích
Bạn đã sẵn sàng lái một chiếc môtô phân khối lớn? Hãy cùng tham gia vào cuộc đua xe
lớn chưa từng có này để có cơ hội cảm giác lướt trên đường với tốc độ cực nhanh.
Chơi game Đua Xe Tốc Độ và người chơi sẽ luôn cảm nhận được tính tươi vui tương tự
như trong các game vui nhộn online hiện nay khi lần lượt tham gia vào các giải đấu
với những tùy biến sinh động và hấp dẫn riêng. Nếu các game đua xe địa hình thường
cho thấy tính gay cấn trong việc điều khiển khéo léo để vượt qua từng trở ngại,
phiên bản game mới này cũng sẽ mang đến người chơi những cảm giác tương tự khi phải
tranh tài với hàng loạt các tay đua đẳng cấp khác nhau trên từng đoạn đường thử
thách đầy khó khăn. Hãy bắt đầy thể hiện tài tranh đua tốc độ lần lượt đánh bại các
đối thủ và trở thành nhà tân vô địch. Hãy chọn cho mình một chiếc xe yêu thích mà
màu sắc thật đẹp. Sử dụng các phím mũi tên để di chuyển xe, Spacer để tăng tốc nhé. Chúc bạn thật nhiều niềm vui khi chơi game Đua xe tốc độ 37 (Freegear) tại website chơi game của Trò Chơi Vui.
Ngoài ra, bạn có thể lựa chọn thêm nhiều chủ đề game hấp dẫn khác như bắn xe tăng, dàn trận, bắn súng, đào vàng, đấu võ, đua xe,..

markdown:
|
|
##
|
|![]()
|
|![]()
|
|
![]()
![]()
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|![]()
|
|
## Trò chơi Đua xe tốc độ 37 - Mã số trò chơi: 6852
## Game thuộc chủ đề Đua xe
|
|
## Hướng dẫn chơi game
|
|![]()
|Tham gia những trò chơi vui nhộn với kho game lớn nhất hiện nay với trên 20.520 trò chơi hấp dẫn dành cho máy tính và điện thoại có hỗ trợ công nghệ Flash, chơi game miễn phí và cực nhanh trên TroChoiVui.com. Những ngày lễ hội đặc biệt trong năm, chúng tôi đều cập nhật nhiều trò chơi hấp dẫn cho lễ hội Valentine, Halloween, Noel,.. Tham gia với các nhân vật hoạt hình được nhiều người yêu thích như Doraemon, Mario, Sonic, Pikachu, Dora, Ben10, Scooby Doo, Simpson, Pou,.. Mỗi ngày, chúng tôi luôn cập nhật số lượng lớn các trò chơi đa dạng ở nhiều thể loại như game đánh nhau, đấu võ, dàn trận, kinh doanh, đua xe, bạn gái, văn phòng, trẻ em, tô màu, phiêu lưu, bắn súng, nấu ăn, thời trang, xếp hình, xếp gạch, trang điểm, xếp bi, cá lớn nuốt cá bé, bắn xe tăng, bắn máy bay, bắn súng, bắn cung, bắn ná, đấu kiếm, ném đồ vật, rắn săn mồi, mặt trăng ăn vàng, hứng đồ vật, thiết kế người mẫu, sơn móng tay chân, câu cá, trượt tuyết, lướt ván, khúc côn cầu, bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, bóng bàn, cầu lông, tennis, cờ vua, cờ tướng, domino,.. Chắc chắn bạn sẽ có những giây phút thú vị khi chơi game tại trochoivui.com hàng ngày.|
|
Kết nối với chúng tôi qua |
Bản quyền thuộc về
Giấy phép ICP số 181/GP-CBC. Cơ quan chủ quản: Công ty TNHH Không Gian Việt - Website:


text:
Lời cuối cùng cho em
(truyenngan.com.vn - Tham gia viết bài cho tập truyện "Rồi sẽ qua hết, phải không?")
Anh không biết việc em rời xa anh là đúng hay sai, nhưng anh biết anh đã sai khi chỉ biết yêu em mà không biết tính toán, lo toan cho tương lai của hai đứa. Anh xin lỗi vì đã không thể mang lại một cái kết có hậu cho câu chuyện của chúng mình.
***
Anh vẫn nhớ cái ngày em nói lời chia tay, anh bàng hoàng và bất ngờ quá đỗi. Em chỉ nói có một câu để kết thúc cuộc tình 3 năm:
- Em không thể ở bên anh được nữa.
- Tại sao vậy em? Anh đã làm gì có lỗi? Em cứ nói đi, anh sẽ sửa đổi mà – Anh đã cố nói điều gì đó để hy vọng em suy nghĩ lại, dù anh biết điều đó là không thể.
- Anh không hiểu sao, tình yêu không phải là tất cả, em cần một người có thể lo được cho em. Rất xin lỗi nhưng anh không phải là người đó.
Anh xin lỗi vì đã làm em khó xử. Đã có lúc, anh thật tệ khi cố gắng níu giữ và làm em phiền lòng. Anh đã từng nói rằng, anh biết vì sao em lại quyết định rời xa anh và anh luôn tin rằng em thực lòng yêu anh chứ không vô tình như em vẫn nói. Anh cũng đã nói rằng anh thực lòng yêu em. Nhưng anh đã sai rồi. Em nói đúng, em không yêu anh, hay nói đúng hơn là tình yêu đó không đủ lớn để em có thể dũng cảm nắm tay anh vượt qua sóng gió. Và tình yêu của anh cũng chưa đủ lớn để khiến em có thể an lòng ở lại bên anh trước những thử thách của cuộc đời.
Anh vẫn còn nhớ cái ngày mẹ em ngồi đối diện anh trong căn nhà của em, ánh mắt bà nhìn anh như người có lỗi:
- Cháu ạ, nó không hề thay lòng, chỉ vì bác trai cần phải ra nước ngoài phẫu thuật mà nhà bác lại không có đủ tiền. Bác biết cháu là người tốt, nhưng bác cũng không biết phải làm thế nào.
Khi biết được sự thật, anh vừa thấy giận em vừa giận chính bản thân mình. Anh đã lao đến gặp em.
- Tại sao em không nói cho anh biết? Chúng ta có thể cùng nhau giải quyết mà.
- Em biết hiện tại anh không có một số tiền lớn như thế, rồi chúng ta sẽ lại phải đi vay nợ, và rồi lại nai lưng ra trả. Thực sự em rất sợ một cuộc sống chìm ngập trong nợ nần như ba má em. Hơn nữa, em không muốn anh vì gia đình em mà phải vất vả thêm nữa, anh đã cho em quá nhiều rồi.
Ngày trước, khi xem những bộ phim hay đọc những câu chuyện, anh thấy người ta thường hy sinh vì nhau theo cái kiểu một người gặp khó khăn gì đó đại loại như bị bệnh, bị gia đình ép buộc thường chọn cách cố lạnh lùng dứt bỏ tình yêu để chịu đau khổ một mình với hy vọng người kia sẽ hạnh phúc. Khi ấy, anh thấy sự hy sinh ấy sao mà cao thượng, sao mà đáng quý đến thế. Nhưng bây giờ, khi rơi vào hoàn cảnh của một người bị bỏ lại anh mới thấy việc làm đó tàn nhẫn và ngớ ngẩn đến chừng nào. Tình yêu đâu phải chuyện của một người và những nỗi đau của sự chia ly không dành riêng cho ai cả.
Nếu như ta chỉ còn những giây phút ngắn ngủi để sống trên thế gian thì phải biết trân trọng nó, phải cùng với người ta yêu thương trải qua hết những ngọt ngào, đau đớn để cả hai cảm nhận được giá trị của nhau trong cuộc đời này. Nếu ta chọn cách bỏ đi để chịu đựng một mình thì đó đâu phải là hy sinh vì người ta yêu, đó chỉ là sự ích kỷ. Ta bỏ lại người ta đau một, thì người bị bỏ lại còn đau gấp nhiều lần. Và khi ta lựa chọn rời bỏ người đó, thì tức là ta không đủ tin tưởng vào tình yêu của họ, không phải ta đang hy sinh vì tình yêu mà là đang coi thường tình yêu ấy.
Còn đối với những khó khăn trong cuộc sống, những trở ngại trong tình yêu nếu ta không thể cùng người ta yêu san sẻ, chung sức để vượt qua thì tình yêu ấy có còn ý nghĩa gì nữa đâu. Nụ cười và hạnh phúc chỉ là một nửa của tình yêu, nước mắt và đau khổ là một nửa còn lại. Nếu chỉ cùng nhau trải qua một nửa thì đó có lẽ rằng chẳng phải tình yêu. Và đúng như em nói, giữa chúng ta chưa thực sự có một tình yêu.
Trong suốt thời gian em rời xa anh, anh thấy cuộc sống quanh mình thật tệ hại, mọi thứ trở nên bế tắc và u tối. Đã có lúc anh tự mỉa mai mình rằng thứ ánh sáng cuối con đường sẽ là ánh sáng của con tàu cao tốc, và anh sẽ chẳng còn thấy gì nữa cả.
Nhưng rồi thời gian trôi đi, anh cũng dần thay đổi. Khi con người ta không còn đủ sức để đau buồn nữa, người ta sẽ phải đứng lên và đi tiếp. Thời gian vẫn trôi, cuộc sống vẫn tiếp diễn và không có gì là mãi mãi, kể cả niềm vui lẫn nỗi đau. Cuộc sống được hình thành từ những mảnh ghép và em là một trong những mảnh ghép quan trọng trong cuộc sống của anh. Nhưng, có lẽ đã đến lúc những mảnh ghép mang tên em không còn nữa, dù anh cố gắng đi tìm cũng không thể thấy thêm một mảnh nào mang tên em nữa. Anh nhận ra rằng em đã không đủ tin tưởng anh để chia sẻ với anh mọi khó khăn trong cuộc sống. Và anh biết, đó là lỗi của anh.
Em đã tin anh, hay nói đúng hơn là đã từng tin anh. Anh đã không phản bội lòng tin đó, chỉ có điều là những ước vọng của em ngày càng lớn theo cấp số nhân mà anh lại tiến theo cấp số cộng. Em là một người thông minh, xinh đẹp và tài giỏi, em có quyền vươn ra biển lớn. Hơn nữa, em đang rất cần tiền để lo cho gia đình, mà anh thì chỉ biết có tình yêu. Khổ nỗi là cái tình yêu của anh chẳng thể nào lôi ra để thanh toán tiền viện phí, cũng chẳng thể nào biến thành cơm áo gạo tiền. Tình yêu chỉ là một thứ mơ hồ phi vật chất, mà chúng ta đều chẳng đã được học rằng vật chất quyết định ý thức hay sao.
Anh biết em muốn gì là phải làm cho bằng được, mà anh thì hiện tại chưa đủ khả năng đóng cho em một con tàu đủ sức vượt trùng khơi. Và cuối cùng điều gì phải đến cũng đã đến, em không còn tin anh nữa, hay nói đúng hơn là em không tin anh sẽ đủ sức đóng cho em một con tàu. Khi anh nhận ra điều ấy thì em đi.
Có những khi, con người đứng giữa ngã ba đường mà không biết phải rẽ hướng nào cho đúng. Dừng lại để rẽ sang hướng khác hay bước tiếp trên con đường đã chọn khi mà tương lai là điều không ai biết trước. Người ta bảo khi có đủ tình yêu, con người sẽ vượt qua tất cả mọi trở ngại. Những kẻ mới chập chững vào đời luôn tin điều đó một cách tuyệt đối, những người từng trải một chút sẽ mỉm cười mỉa mai điều ấy còn một kẻ đã trải qua quá nhiều thăng trầm của cuộc sống lại bắt đầu hoang mang cân nhắc tính đúng sai để rồi cuối cùng chẳng biết làm thế nào cho phải. Anh thực lòng xin lỗi vì trong lúc em hoang mang do dự giữa ngã ba đường thì anh lại cứ mải miết bước đi. Anh đã không thấy rằng bước chân em ngày càng ngập ngừng và bàn tay em đã không còn nắm chặt tay anh như trước.
Cuộc sống thường lấy đi của người ta quá nhiều niềm tin nhưng lại chẳng bao giờ lấy cho cạn kiệt, cuộc sống thường bào mòn niềm tin mà chẳng bao giờ lấy hết. Vì thế, con người ta sống càng lâu thì lại càng thề với lòng rằng sẽ chẳng tin vào điều gì cả để rồi cuối cùng vẫn phải hối hận vì đã trót lầm tin. Bởi một lẽ đơn giản, người ta không thể sống một mình và dù có cố phủ định thế nào đi chăng nữa thì ta vẫn luôn luôn phải trao gửi niềm tin cho một người nào đó. Rồi khi niềm tin ấy không được đáp lại xứng đáng, người ta buộc phải lấy lại để trao cho một người khác. Và anh biết, mình đã không còn xứng đáng với niềm tin nơi em. Cho nên, anh buộc phải chấp nhận để em đem niềm tin ấy trao cho người khác.
Em đã từng nói với anh rằng em thực sự không biết quyết định của mình là đúng hay sai, rằng cuộc sống mà em đang trải qua khiến em quá choáng ngợp. Em xinh đẹp hơn, tự tin hơn, em khoác lên mình những bộ quần áo đắt tiền và mùi nước hoa đậm hơn trước rất nhiều. Em nói rằng em đầy đủ, em sung sướng nhưng em hoang mang, em thấy thiếu hụt và mất mát cái gì đó mà em chưa hiểu rõ. Khi ấy, anh đã rất thương em và nghĩ rằng em đang đau khổ vì không cảm thấy hạnh phúc khi đánh đổi tình yêu, rằng tâm hồn em đang tổn thương rất nhiều đằng sau cái vẻ ngoài rực rỡ. Nhưng anh đã sai.
Khi đánh đổi một thứ này để lấy một thứ khác, dù là tự nguyện đánh đổi đi chăng nữa thì khi một thứ đang thuộc về mình lại không còn thuộc về mình nữa, người ta thấy mất mát và có chút tiếc nuối cũng là lẽ thường tình. Bởi bản chất con người luôn là tham lam, luôn muốn có nhiều hơn chứ không bao giờ muốn mất đi dù chỉ là một chút. Chấp nhận đánh đổi một thứ này để lấy một thứ khác, người ta chỉ có thể được một hoặc chẳng được gì chứ hiếm khi nào được cả hai thứ đó. Em là người thông minh, em hiểu rất rõ điều này. Nhưng em là một con người, nên em vẫn ôm trong mình tiếc nuối. Chính sự mâu thuẫn đó làm em khổ sở. Đôi khi, anh nghĩ rằng con người ta không nên quá thông minh.
Khi em đi, anh thấy mình có lỗi khi không thể lo lắng cho em, không thể chăm sóc cho em. Đã có những lúc, anh thấy mình thật hèn nhát, nhu nhược và bất lực. Nhưng em đã đi rồi, anh không còn cách nào níu giữ em ở lại. Anh đã thực sự buông tay. Nhưng anh vẫn ở bên em như hai người bạn. Và em cũng đã nói rằng sẽ coi anh như một người anh trai. Thực lòng thì khi nghe em nói điều ấy, anh thấy mỉa mai và chua xót cho chính bản thân mình. Nhưng rồi anh chấp nhận, lại một lần nữa anh chấp nhận yêu cầu của em và một lần nữa cố an ủi bản thân rằng mình đang làm một việc cao thượng. Anh hèn nhát tới mức không dám thừa nhận với chính bản thân rằng anh không thể giữ nổi cái đầu lạnh lùng trước nước mắt của em. Anh đã không đủ quyết đoán và tàn nhẫn để nói một từ "Không".
Anh không biết rồi cuộc sống của em sẽ đi về đâu, anh cũng không biết em đang thực sự cảm thấy như thế nào. Người ta bảo phụ nữ luôn là những người khó hiểu nhất, mà anh thì không phải là một chuyên viên giải mật mã để có thể thấy được những tín hiệu phức tạp trong ánh mắt của em. Nhưng anh biết, đã đến lúc anh phải thực sự buông tay em, đã đến lúc phải để cho tất cả trở thành quá khứ. Anh sẽ tiếp tục bước đi trên con đường không có em và anh sẽ dõi theo em như một người anh trai dõi theo đứa em gái nhỏ.
Dù có bất kỳ chuyện gì xảy ra, anh mong em sẽ luôn kiên cường và mạnh mẽ. Anh có thể đến bên em những lúc em buồn, có thể chia sẻ với em những khi em vui, nhưng đừng bao giờ hỏi anh rằng anh có thể chờ đợi em để chúng ta quay lại. Không được đâu em ạ, bởi như thế là bất công cho em, bất công cho anh và hơn cả là bất công cho người mà em đã chọn vì anh biết người ta yêu em rất thật lòng. Em đã chọn người ta chẳng phải vì tình yêu, nhưng cuộc đời có vay có trả. Người ta lo cho em để đổi lại tình yêu của em, và em đã chấp nhận điều ấy. Tình yêu của em đã được đánh đổi rồi, nó đâu còn là của em nữa để anh có thể chờ đợi.

markdown:
# Lời cuối cùng cho em
**(truyenngan.com.vn - Tham gia viết bài cho tập truyện "Rồi sẽ qua hết, phải không?")** **Anh không biết việc em rời xa anh là đúng hay sai, nhưng anh biết anh đã sai khi chỉ biết yêu em mà không biết tính toán, lo toan cho tương lai của hai đứa. Anh xin lỗi vì đã không thể mang lại một cái kết có hậu cho câu chuyện của chúng mình.** *******
Anh vẫn nhớ cái ngày em nói lời chia tay, anh bàng hoàng và bất ngờ quá đỗi. Em chỉ nói có một câu để kết thúc cuộc tình 3 năm:
- Em không thể ở bên anh được nữa.
- Tại sao vậy em? Anh đã làm gì có lỗi? Em cứ nói đi, anh sẽ sửa đổi mà – Anh đã cố nói điều gì đó để hy vọng em suy nghĩ lại, dù anh biết điều đó là không thể.
- Anh không hiểu sao, tình yêu không phải là tất cả, em cần một người có thể lo được cho em. Rất xin lỗi nhưng anh không phải là người đó.
Anh xin lỗi vì đã làm em khó xử. Đã có lúc, anh thật tệ khi cố gắng níu giữ và làm em phiền lòng. Anh đã từng nói rằng, anh biết vì sao em lại quyết định rời xa anh và anh luôn tin rằng em thực lòng yêu anh chứ không vô tình như em vẫn nói. Anh cũng đã nói rằng anh thực lòng yêu em. Nhưng anh đã sai rồi. Em nói đúng, em không yêu anh, hay nói đúng hơn là tình yêu đó không đủ lớn để em có thể dũng cảm nắm tay anh vượt qua sóng gió. Và tình yêu của anh cũng chưa đủ lớn để khiến em có thể an lòng ở lại bên anh trước những thử thách của cuộc đời.
Anh vẫn còn nhớ cái ngày mẹ em ngồi đối diện anh trong căn nhà của em, ánh mắt bà nhìn anh như người có lỗi:
- Cháu ạ, nó không hề thay lòng, chỉ vì bác trai cần phải ra nước ngoài phẫu thuật mà nhà bác lại không có đủ tiền. Bác biết cháu là người tốt, nhưng bác cũng không biết phải làm thế nào.
Khi biết được sự thật, anh vừa thấy giận em vừa giận chính bản thân mình. Anh đã lao đến gặp em.
- Tại sao em không nói cho anh biết? Chúng ta có thể cùng nhau giải quyết mà.
- Em biết hiện tại anh không có một số tiền lớn như thế, rồi chúng ta sẽ lại phải đi vay nợ, và rồi lại nai lưng ra trả. Thực sự em rất sợ một cuộc sống chìm ngập trong nợ nần như ba má em. Hơn nữa, em không muốn anh vì gia đình em mà phải vất vả thêm nữa, anh đã cho em quá nhiều rồi.
Ngày trước, khi xem những bộ phim hay đọc những câu chuyện, anh thấy người ta thường hy sinh vì nhau theo cái kiểu một người gặp khó khăn gì đó đại loại như bị bệnh, bị gia đình ép buộc thường chọn cách cố lạnh lùng dứt bỏ tình yêu để chịu đau khổ một mình với hy vọng người kia sẽ hạnh phúc. Khi ấy, anh thấy sự hy sinh ấy sao mà cao thượng, sao mà đáng quý đến thế. Nhưng bây giờ, khi rơi vào hoàn cảnh của một người bị bỏ lại anh mới thấy việc làm đó tàn nhẫn và ngớ ngẩn đến chừng nào. Tình yêu đâu phải chuyện của một người và những nỗi đau của sự chia ly không dành riêng cho ai cả.
Nếu như ta chỉ còn những giây phút ngắn ngủi để sống trên thế gian thì phải biết trân trọng nó, phải cùng với người ta yêu thương trải qua hết những ngọt ngào, đau đớn để cả hai cảm nhận được giá trị của nhau trong cuộc đời này. Nếu ta chọn cách bỏ đi để chịu đựng một mình thì đó đâu phải là hy sinh vì người ta yêu, đó chỉ là sự ích kỷ. Ta bỏ lại người ta đau một, thì người bị bỏ lại còn đau gấp nhiều lần. Và khi ta lựa chọn rời bỏ người đó, thì tức là ta không đủ tin tưởng vào tình yêu của họ, không phải ta đang hy sinh vì tình yêu mà là đang coi thường tình yêu ấy.
Còn đối với những khó khăn trong cuộc sống, những trở ngại trong tình yêu nếu ta không thể cùng người ta yêu san sẻ, chung sức để vượt qua thì tình yêu ấy có còn ý nghĩa gì nữa đâu. Nụ cười và hạnh phúc chỉ là một nửa của tình yêu, nước mắt và đau khổ là một nửa còn lại. Nếu chỉ cùng nhau trải qua một nửa thì đó có lẽ rằng chẳng phải tình yêu. Và đúng như em nói, giữa chúng ta chưa thực sự có một tình yêu.
Trong suốt thời gian em rời xa anh, anh thấy cuộc sống quanh mình thật tệ hại, mọi thứ trở nên bế tắc và u tối. Đã có lúc anh tự mỉa mai mình rằng thứ ánh sáng cuối con đường sẽ là ánh sáng của con tàu cao tốc, và anh sẽ chẳng còn thấy gì nữa cả.
Nhưng rồi thời gian trôi đi, anh cũng dần thay đổi. Khi con người ta không còn đủ sức để đau buồn nữa, người ta sẽ phải đứng lên và đi tiếp. Thời gian vẫn trôi, cuộc sống vẫn tiếp diễn và không có gì là mãi mãi, kể cả niềm vui lẫn nỗi đau. Cuộc sống được hình thành từ những mảnh ghép và em là một trong những mảnh ghép quan trọng trong cuộc sống của anh. Nhưng, có lẽ đã đến lúc những mảnh ghép mang tên em không còn nữa, dù anh cố gắng đi tìm cũng không thể thấy thêm một mảnh nào mang tên em nữa. Anh nhận ra rằng em đã không đủ tin tưởng anh để chia sẻ với anh mọi khó khăn trong cuộc sống. Và anh biết, đó là lỗi của anh.
Em đã tin anh, hay nói đúng hơn là đã từng tin anh. Anh đã không phản bội lòng tin đó, chỉ có điều là những ước vọng của em ngày càng lớn theo cấp số nhân mà anh lại tiến theo cấp số cộng. Em là một người thông minh, xinh đẹp và tài giỏi, em có quyền vươn ra biển lớn. Hơn nữa, em đang rất cần tiền để lo cho gia đình, mà anh thì chỉ biết có tình yêu. Khổ nỗi là cái tình yêu của anh chẳng thể nào lôi ra để thanh toán tiền viện phí, cũng chẳng thể nào biến thành cơm áo gạo tiền. Tình yêu chỉ là một thứ mơ hồ phi vật chất, mà chúng ta đều chẳng đã được học rằng vật chất quyết định ý thức hay sao.
Anh biết em muốn gì là phải làm cho bằng được, mà anh thì hiện tại chưa đủ khả năng đóng cho em một con tàu đủ sức vượt trùng khơi. Và cuối cùng điều gì phải đến cũng đã đến, em không còn tin anh nữa, hay nói đúng hơn là em không tin anh sẽ đủ sức đóng cho em một con tàu. Khi anh nhận ra điều ấy thì em đi.
Có những khi, con người đứng giữa ngã ba đường mà không biết phải rẽ hướng nào cho đúng. Dừng lại để rẽ sang hướng khác hay bước tiếp trên con đường đã chọn khi mà tương lai là điều không ai biết trước. Người ta bảo khi có đủ tình yêu, con người sẽ vượt qua tất cả mọi trở ngại. Những kẻ mới chập chững vào đời luôn tin điều đó một cách tuyệt đối, những người từng trải một chút sẽ mỉm cười mỉa mai điều ấy còn một kẻ đã trải qua quá nhiều thăng trầm của cuộc sống lại bắt đầu hoang mang cân nhắc tính đúng sai để rồi cuối cùng chẳng biết làm thế nào cho phải. Anh thực lòng xin lỗi vì trong lúc em hoang mang do dự giữa ngã ba đường thì anh lại cứ mải miết bước đi. Anh đã không thấy rằng bước chân em ngày càng ngập ngừng và bàn tay em đã không còn nắm chặt tay anh như trước.
Cuộc sống thường lấy đi của người ta quá nhiều niềm tin nhưng lại chẳng bao giờ lấy cho cạn kiệt, cuộc sống thường bào mòn niềm tin mà chẳng bao giờ lấy hết. Vì thế, con người ta sống càng lâu thì lại càng thề với lòng rằng sẽ chẳng tin vào điều gì cả để rồi cuối cùng vẫn phải hối hận vì đã trót lầm tin. Bởi một lẽ đơn giản, người ta không thể sống một mình và dù có cố phủ định thế nào đi chăng nữa thì ta vẫn luôn luôn phải trao gửi niềm tin cho một người nào đó. Rồi khi niềm tin ấy không được đáp lại xứng đáng, người ta buộc phải lấy lại để trao cho một người khác. Và anh biết, mình đã không còn xứng đáng với niềm tin nơi em. Cho nên, anh buộc phải chấp nhận để em đem niềm tin ấy trao cho người khác.
Em đã từng nói với anh rằng em thực sự không biết quyết định của mình là đúng hay sai, rằng cuộc sống mà em đang trải qua khiến em quá choáng ngợp. Em xinh đẹp hơn, tự tin hơn, em khoác lên mình những bộ quần áo đắt tiền và mùi nước hoa đậm hơn trước rất nhiều. Em nói rằng em đầy đủ, em sung sướng nhưng em hoang mang, em thấy thiếu hụt và mất mát cái gì đó mà em chưa hiểu rõ. Khi ấy, anh đã rất thương em và nghĩ rằng em đang đau khổ vì không cảm thấy hạnh phúc khi đánh đổi tình yêu, rằng tâm hồn em đang tổn thương rất nhiều đằng sau cái vẻ ngoài rực rỡ. Nhưng anh đã sai.
Khi đánh đổi một thứ này để lấy một thứ khác, dù là tự nguyện đánh đổi đi chăng nữa thì khi một thứ đang thuộc về mình lại không còn thuộc về mình nữa, người ta thấy mất mát và có chút tiếc nuối cũng là lẽ thường tình. Bởi bản chất con người luôn là tham lam, luôn muốn có nhiều hơn chứ không bao giờ muốn mất đi dù chỉ là một chút. Chấp nhận đánh đổi một thứ này để lấy một thứ khác, người ta chỉ có thể được một hoặc chẳng được gì chứ hiếm khi nào được cả hai thứ đó. Em là người thông minh, em hiểu rất rõ điều này. Nhưng em là một con người, nên em vẫn ôm trong mình tiếc nuối. Chính sự mâu thuẫn đó làm em khổ sở. Đôi khi, anh nghĩ rằng con người ta không nên quá thông minh.
Khi em đi, anh thấy mình có lỗi khi không thể lo lắng cho em, không thể chăm sóc cho em. Đã có những lúc, anh thấy mình thật hèn nhát, nhu nhược và bất lực. Nhưng em đã đi rồi, anh không còn cách nào níu giữ em ở lại. Anh đã thực sự buông tay. Nhưng anh vẫn ở bên em như hai người bạn. Và em cũng đã nói rằng sẽ coi anh như một người anh trai. Thực lòng thì khi nghe em nói điều ấy, anh thấy mỉa mai và chua xót cho chính bản thân mình. Nhưng rồi anh chấp nhận, lại một lần nữa anh chấp nhận yêu cầu của em và một lần nữa cố an ủi bản thân rằng mình đang làm một việc cao thượng. Anh hèn nhát tới mức không dám thừa nhận với chính bản thân rằng anh không thể giữ nổi cái đầu lạnh lùng trước nước mắt của em. Anh đã không đủ quyết đoán và tàn nhẫn để nói một từ "Không".
Anh không biết rồi cuộc sống của em sẽ đi về đâu, anh cũng không biết em đang thực sự cảm thấy như thế nào. Người ta bảo phụ nữ luôn là những người khó hiểu nhất, mà anh thì không phải là một chuyên viên giải mật mã để có thể thấy được những tín hiệu phức tạp trong ánh mắt của em. Nhưng anh biết, đã đến lúc anh phải thực sự buông tay em, đã đến lúc phải để cho tất cả trở thành quá khứ. Anh sẽ tiếp tục bước đi trên con đường không có em và anh sẽ dõi theo em như một người anh trai dõi theo đứa em gái nhỏ.
Dù có bất kỳ chuyện gì xảy ra, anh mong em sẽ luôn kiên cường và mạnh mẽ. Anh có thể đến bên em những lúc em buồn, có thể chia sẻ với em những khi em vui, nhưng đừng bao giờ hỏi anh rằng anh có thể chờ đợi em để chúng ta quay lại. Không được đâu em ạ, bởi như thế là bất công cho em, bất công cho anh và hơn cả là bất công cho người mà em đã chọn vì anh biết người ta yêu em rất thật lòng. Em đã chọn người ta chẳng phải vì tình yêu, nhưng cuộc đời có vay có trả. Người ta lo cho em để đổi lại tình yêu của em, và em đã chấp nhận điều ấy. Tình yêu của em đã được đánh đổi rồi, nó đâu còn là của em nữa để anh có thể chờ đợi.
Bạn thích truyện này?

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Cache: MISS