markdown:
# Người đứng thẳng
|Người đứng thẳng|
|Thời điểm hóa thạch: 1.9–0.1Ma
| ![ Homme de Tautavel 01-08.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Homme_de_Tautavel_01-08.jpg/272px-Homme_de_Tautavel_01-08.jpg)
![ Homme de Tautavel 01-08.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Homme_de_Tautavel_01-08.jpg/272px-Homme_de_Tautavel_01-08.jpg)
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/Animalia) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/Chordata) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/Mammalia) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Primates](/wiki/Primates) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Haplorrhini](/w/index.php?title=Haplorrhini&action=edit&redlink=1) [Phân thứ bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_b%E1%BB%99)( *infraordo*) [Simiiformes](/w/index.php?title=Simiiformes&action=edit&redlink=1) [Tiểu bộ](/wiki/Ti%E1%BB%83u_b%E1%BB%99)( *parvordo*) [Catarrhini](/wiki/Ti%E1%BB%83u_b%E1%BB%99_Kh%E1%BB%89_m%C5%A9i_h%E1%BA%B9p) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Hominoidea](/wiki/Hominoidea) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Hominidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Homininae](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Hominini](/wiki/T%C3%B4ng_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Phân tông](/wiki/Ph%C3%A2n_t%C3%B4ng)( *subtribus*) [Hominina](/wiki/Ph%C3%A2n_t%C3%B4ng_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Homo](/wiki/Chi_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **H. erectus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Homo erectus*
(
[Dubois](/wiki/Eug%C3%A8ne_Dubois), 1892) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc))
- †
[Pithecanthropus erectus](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Java_(nh%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1)
- †
[Sinanthropus pekinensis](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_B%E1%BA%AFc_Kinh)
- †
*Javanthropus soloensis*
- †
*Meganthropus paleojavanicus*
- †
*Telanthropus capensis*
- †
*?* [Homo ergaster](/wiki/Homo_ergaster) * (nghĩa là "người đứng thẳng", từ tiếng Latinh Homo erectus* *ērigere*, "đứng thẳng"), còn được dịch sang [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t)là **trực nhân** là một loài [[1]](#cite_note-1) [người](/wiki/Chi_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di)tuyệt chủng từng sinh sống trong phần lớn khoảng thời gian thuộc [thế Pleistocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Pleistocen), với chứng cứ hóa thạch sớm nhất đã biết có niên đại khoảng 1,8 triệu năm trước và hóa thạch gần đây nhất đã biết khoảng 143.000 năm trước. Loài này đã bắt nguồn từ [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi)hoặc [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81)và lan tỏa xa tới [Anh](/wiki/Anh), [Gruzia](/wiki/Gruzia), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Sri Lanka](/wiki/Sri_Lanka), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)và [Java](/wiki/Java) [[2]](#cite_note-Hazarika-2) [[3]](#cite_note-Chauhan-3)
Hiện tại vẫn còn bất đồng về các vấn đề như phân loại, tổ tiên và hậu duệ của
*H. erectus*, với hai phân loại chính loại trừ lẫn nhau: *erectus* có thể là tên gọi khác cho *, và vì thế là tổ tiên trực tiếp của các dạng người xuất hiện muộn hơn như Homo ergaster* *,* [Homo heidelbergensis](/wiki/Homo_heidelbergensis) *và* [Homo neanderthalensis](/wiki/Homo_neanderthalensis) *; hoặc đây có thể là một loài khác biệt, nguồn gốc châu Á, khác với* [Homo sapiens](/wiki/Homo_sapiens) *Homo ergaster*có nguồn gốc châu Phi. [[2]](#cite_note-Hazarika-2) [[4]](#cite_note-4)
Một số nhà cổ nhân loại học coi
*H. ergaster* chỉ đơn giản là chủng châu Phi của *H. erectus*. Điều này dẫn đến việc sử dụng thuật ngữ " *Homo erectus sensu stricto*" để chỉ chủng châu Á của *H. erectus*, và " *Homo erectus*" để chỉ loài theo nghĩa rộng, bao gồm các quần thể châu Phi ( [sensu lato](/wiki/Sensu_lato) *H. ergaster*) và các quần thể châu Á [[5]](#cite_note-5) . [[6]](#cite_note-6)
## Mục lục
## Nguồn gốc[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=1)]
Giả thuyết đầu tiên cho rằng
*H. erectus* đã di cư từ [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) trong Tiền [Pleistocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Pleistocen), có lẽ là do kết quả hoạt động của [máy bơm Sahara](/w/index.php?title=Thuy%E1%BA%BFt_m%C3%A1y_b%C6%A1m_Sahara&action=edit&redlink=1), khoảng 2,0 triệu năm trước (Ma), và loài đã lan tỏa rộng ra khắp [Cựu thế giới](/wiki/C%E1%BB%B1u_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi). Các di tích hóa thạch có niên đại 1,8-1,0 Ma đã được tìm thấy tại châu Phi (như [hồ Turkana](/wiki/H%E1%BB%93_Turkana) và [7] [hẻm núi Olduvai](/w/index.php?title=H%E1%BA%BBm_n%C3%BAi_Olduvai&action=edit&redlink=1)), [Gruzia](/wiki/Gruzia), [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)( [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)), [Indonesia](/wiki/Indonesia)(như [Sangiran](/wiki/Sangiran)tại [Trung Java](/wiki/Trung_Java)và [Trinil](/w/index.php?title=Trinil&action=edit&redlink=1)ở [Đông Java](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Java)), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)(Thẩm Khuyên, Thẩm Hai), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)(như [Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y)) và [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) . [[8]](#cite_note-8)
Giả thuyết thứ hai cho rằng
*H. erectus* đã tiến hóa tại [đại lục Á-Âu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_l%E1%BB%A5c_%C3%81-%C3%82u) và sau đó di cư sang châu Phi. Loài này từng sinh sống trong một khu vực tại [Kavkaz](/wiki/Kavkaz) có tên gọi là [Dmanisi](/w/index.php?title=Dmanisi&action=edit&redlink=1) ở Gruzia, từ khoảng 1,85 tới 1,77 Ma, cùng thời hoặc hơi sớm hơn một chút so với chứng cứ sớm nhất đã biết tại châu Phi. Các cuộc khai quật tìm thấy 73 công cụ đá để cắt và chặt và 34 mảnh xương của các dạng [sinh vật](/wiki/S%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng) chưa thể nhận dạng [[9]](#cite_note-9) [[10]](#cite_note-10)
## Phát hiện và hóa thạch đại diện[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=2)]
[[Tập|thumb|Các hộp sọ
1.
[Khỉ đột](/wiki/Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t) 2. * 3. Australopithecus* *Homo erectus*4. [Người Neanderthal](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Neanderthal)(La Chapelle aux Saints) 5. [Hộp sọ Steinheim](/w/index.php?title=H%E1%BB%99p_s%E1%BB%8D_Steinheim&action=edit&redlink=1)6. [Người](/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)]]
Nhà giải phẫu học người Hà Lan
[Eugène Dubois](/wiki/Eug%C3%A8ne_Dubois), người đặc biệt bị thu hút bởi học thuyết tiến hóa của [Darwin](/wiki/Charles_Darwin) với việc áp dụng vào loài người, quyết định tới [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81) (nơi được chấp nhận khi đó, mặc cho học thuyết của Darwin, như là cái nôi tiến hóa của loài người), để tìm kiếm tổ tiên loài người vào năm 1886. Năm 1891, đội của ông đã phát hiện ra một hóa thạch người trên đảo [Java](/wiki/Java), [Đông Ấn thuộc Hà Lan](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_thu%E1%BB%99c_H%C3%A0_Lan) (nay là [Indonesia](/wiki/Indonesia)) và ông miêu tả loài này là * (từ tiếng Hy Lạp Pithecanthropus erectus* *πίθηκος*, *pithecos*= "vượn", và *ἄνθρωπος*, *anthropos*= "người"), dựa trên một xương chỏm (nắp hộp sọ) và một xương đùi giống như của *H. sapiens*tìm thấy trên bờ [sông Solo](/wiki/S%C3%B4ng_Solo)ở [Trinil](/w/index.php?title=Trinil&action=edit&redlink=1), [Đông Java](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Java). Loài này hiện nay được coi là phân loài *H. erectus erectus*của *H. erectus*. Phát hiện này được biết đến như là [người Java](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Java).
Nhờ có miêu tả ban đầu của nhà giải phẫu người Canada
[Davidson Black](/w/index.php?title=Davidson_Black&action=edit&redlink=1) vào năm 1927 cho một chiếc răng hàm dưới, người ta gán cho nó tên gọi khoa học là * (từ Sinanthropus pekinensis* *sino-*, dạng tổ hợp của từ trong tiếng Hy lạp *Σίνα*, "Trung Quốc" và từ trong tiếng Latinh *pekinensis*, "ở Bắc Kinh"), mặc dù phần lớn phát hiện ban đầu và thu hút sự chú ý của đơn vị phân loại này diễn ra tại khu vực Long Cốt Sơn, [Chu Khẩu Điếm](/wiki/Chu_Kh%E1%BA%A9u_%C4%90i%E1%BA%BFm)(nay thuộc quận [Phòng Sơn](/wiki/Ph%C3%B2ng_S%C6%A1n)), cách trung tâm Bắc Kinh khoảng 50 km về phía tây nam. Nhà giải phẫu người Đức [Franz Weidenreich](/w/index.php?title=Franz_Weidenreich&action=edit&redlink=1)đã cung cấp phần lớn miêu tả chi tiết cho các di cốt tìm thấy trong vài chuyên khảo công bố trên tạp chí *Palaeontologica Sinica*(Series D). Loài này hiện được coi là một phân loài của *H. erectus*với danh pháp *H. erectus pekinensis*.
Gần như toàn bộ các mẫu vật gốc đã thất lạc trong
[Thế chiến thứ hai](/wiki/Th%E1%BA%BF_chi%E1%BA%BFn_th%E1%BB%A9_hai); tuy nhiên, các khuôn đúc nguyên bản của Weidenreich vẫn còn trong [Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_T%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_Hoa_K%E1%BB%B3) (AMNH) ở [New York](/wiki/New_York) và tại [Viện Cổ sinh vật học Động vật có xương sống và Cổ nhân loại học](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_C%E1%BB%95_sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_x%C6%B0%C6%A1ng_s%E1%BB%91ng_v%C3%A0_C%E1%BB%95_nh%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) ở [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh), và chúng được coi là chứng cứ đáng tin cậy.
Trong suốt thế kỷ 20, các nhà nhân loại học đã tranh luận về vai trò của
*H. erectus* trong [tiến hóa loài người](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1). Trong giai đoạn đầu thế kỷ này, do các phát hiện tại Java và Chu Khẩu Điếm, người ta cho rằng người hiện đại đã tiến hóa trước tiên tại [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81). Một số nhà tự nhiên học (Charles Darwin là nổi tiếng nhất trong số này) lại dự báo các tổ tiên sớm nhất của loài người có nguồn gốc châu Phi. [Charles Darwin](/wiki/Charles_Darwin) chỉ ra rằng [tinh tinh](/wiki/Tinh_tinh) và [khỉ đột](/wiki/Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t), các họ hàng gần của người, chỉ sinh sống tại châu Phi . [11]
Giai đoạn từ thập niên 1950 tới thập niên 1970, hàng loạt các hóa thạch được tìm thấy tại Đông Phi mang lại các chứng cứ cho thấy các dạng người vượn (
[Homininae](/wiki/Homininae)) cổ nhất phát sinh tại đây. Khi đó người ta tin rằng *H. erectus* là hậu duệ của một trong các loài có sớm hơn, như * và Ardipithecus* *, hoặc một trong các loài có sớm thuộc chi* [Australopithecus](/wiki/Australopithecus) *Homo*, như *hay* [H. habilis](/wiki/Homo_habilis) *.* [H. ergaster](/wiki/Homo_ergaster) *H. habilis*và *H. erectus*cùng tồn tại trong vài nghìn năm, và có thể là đại diện cho các dòng dõi tách biệt của cùng một tổ tiên chung . [[12]](#cite_note-12)
Các nhà khảo cổ học
[John T. Robinson](/w/index.php?title=John_T._Robinson&action=edit&redlink=1) và [Robert Broom](/w/index.php?title=Robert_Broom&action=edit&redlink=1) đặt ra tên gọi *Telanthropus capensis* trong thập niên 1950 cho một quai hàm dưới, hiện nay cũng được coi là thuộc về *Homo erectus* . Robinson đã phát hiện ra một mảnh hàm, ký hiệu là SK 45, vào tháng 9 năm 1949 tại [13] [Swartkrans](/wiki/Swartkrans), [Nam Phi](/wiki/Nam_Phi). Năm 1957, Simonetta đã đề xuất gán nó vào *Homo erectus*và Robinson (1961) đã đồng ý . [[14]](#cite_note-Grine2009-14)
Hộp sọ của
*Tchadanthropus uxoris*, do Yves Coppens phát hiện năm 1961 tại [Chad](/wiki/Chad), là hóa thạch người vượn sớm nhất được phát hiện tại Bắc Phi . Hóa thạch này bị xói mòn bởi cát do gió thổi tới mức nó có bề ngoài trông giống như của [15] [Australopithecina](/w/index.php?title=Australopithecina&action=edit&redlink=1), một kiểu vượn người nguyên thủy . Mặc dù ban đầu một số học giả coi nó là một mẫu vật của [[16]](#cite_note-Wood2002-16) *H. habilis* , nhưng hiện nay nó không còn được coi là đơn vị phân loại hợp lệ, và thay vì thế người ta coi nó là một đại diện của [[17]](#cite_note-Cornevin-17) *H. erectus* [[15]](#cite_note-Kalb76-15) . [[18]](#cite_note-18)
*Homo erectus georgicus*[ [sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=3)] * ( Homo erectus georgicus* [tiếng Gruzia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Gruzia): ქართველი ადამიანი) là tên gọi của một phân loài, được sử dụng để miêu tả các hộp sọ và quai hàm hóa thạch tìm thấy tại [Dmanisi](/w/index.php?title=Dmanisi&action=edit&redlink=1), [Gruzia](/wiki/Gruzia). Mặc dù ban đầu được đề xuất như một loài tách biệt, hiện nay nó cũng được phân loại trong phạm vi *H. erectus* [[19]](#cite_note-19) [[20]](#cite_note-nature06134-20) . Một phần bộ xương được phát hiện năm 2001 và các hóa thạch có niên đại khoảng 1,8 Ma. Các di tích được nhà khoa học người Gruzia là [[21]](#cite_note-21) [David Lordkipanidze](/w/index.php?title=David_Lordkipanidze&action=edit&redlink=1)cùng một đội khảo cổ quốc tế phát hiện lần đầu năm 1991. Có nhiều diễn giải được đề xuất cho sự phân tán của *H. erectus georgicus* . Các đồ dùng và xương động vật cũng được tìm thấy bên cạnh các di cốt người cổ đại. [[22]](#cite_note-22)
Ban đầu các nhà khoa học này tin rằng họ đã tìm thấy các hàm dưới và hộp sọ thuộc về
*, nhưng các khác biệt về kích thước đã làm cho họ đặt ra tên gọi mới, Homo ergaster* *Homo georgicus*, được ấn định như là hậu duệ của *Homo habilis*và tổ tiên của *Homo erectus*châu Á. Tuy nhiên, phân loại này không đứng vững và hóa thạch hiện được coi là thuộc về một phân nhóm đã rẽ nhánh ra của *Homo erectus*, đôi khi gọi là *Homo erectus georgicus* [[23]](#cite_note-23) [[24]](#cite_note-24) [[25]](#cite_note-25) . [[26]](#cite_note-26) [Tập tin:Dmanissi, Georgia; Homo georgicus 1999 discovery map.png](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=Dmanissi,_Georgia;_Homo_georgicus_1999_discovery_map.png) [Dmanisi](/w/index.php?title=Dmanisi&action=edit&redlink=1), Gruzia.
Với thể tích hộp sọ khoảng 600 cm³, hộp sọ D2700 có niên đại khoảng 1,77 Ma và trong tình trạng tốt, cung cấp sự hiểu biết thấu suốt trong so sánh với hình thái học hộp sọ người hiện đại. Vào thời điểm phát hiện thì hộp sọ này là nhỏ nhất và nguyên thủy nhất của phân tông Người (
[Hominina](/wiki/Hominina)) được phát hiện từ trước tới nay bên ngoài châu Phi. Tuy nhiên, năm 2003 một hộp sọ người của phân loài * nhỏ hơn một chút đã được tìm thấy trên đảo H. erectus floresiensis* [Flores](/wiki/Flores). *Homo erectus georgicus*thể hiện sự [dị hình giới tính](/w/index.php?title=D%E1%BB%8B_h%C3%ACnh_gi%E1%BB%9Bi_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1)mạnh, với đàn ông to lớn hơn đàn bà một cách đáng kể.
Sau đó, bốn bộ xương hóa thạch khác cũng được tìm thấy, chỉ ra một loài có hộp sọ và phần trên cơ thể nguyên thủy nhưng cột sống và các chân lại tương đối tân tiến, tạo ra sự linh động lớn hơn. Hiện nay chúng không được coi là loài tách biệt, mà là đại diện cho một giai đoạn ngay sau khi có sự chuyển tiếp của
* và Homo habilis* *H. erectus*, và có niên đại khoảng 1,8 Ma [[20]](#cite_note-nature06134-20) . Bộ sưu tập này bao gồm một trong những hàm dưới lớn nhất của chi [[27]](#cite_note-27) *Homo*thuộc thế Pleistocen (D2600), một trong những hàm dưới nhỏ nhất thuộc tầng Hạ Pleistocen (D211), một mẫu vật gần như hoàn hảo của người ở độ tuổi vị thành niên (D2735), và một mẫu vật hoàn toàn không có răng (D3900) . [[28]](#cite_note-28) [Hộp sọ tiếp theo](/w/index.php?title=H%E1%BB%99p_s%E1%BB%8D_Dmanisi&action=edit&redlink=1), hộp sọ duy nhất còn nguyên vẹn được tìm thấy từ trước tới nay thuộc về người thuộc giai đoạn Tiền Pleistocen, được miêu tả năm 2013 . Với thể tích chưa tới 550 cm³, nó là hộp sọ nhỏ nhất trong số tất cả các hộp sọ tìm thấy tại di chỉ này. Các biến thiên về thể tích của các hộp sọ này nhắc nhở các nhà nghiên cứu việc kiểm tra lại các biến thiên về hộp sọ của người hiện đại và tinh tinh. Họ thấy rằng trong khi các hộp sọ Dmanisi trông rất khác nhau, nhưng các biến thiên này là không lớn hơn so với các biến thiên về hộp sọ ở người hiện đại cũng như ở tinh tinh. Vì thế, các biến thiên này gợi ý rằng các phát hiện hóa thạch trước đây được coi là thuộc về các loài khác nhau trên cơ sở các biến thiên về thể tích hộp sọ của chúng, như [29] *,* [H. rudolfensis](/wiki/Homo_rudolfensis) *,* [H. gautengensis](/w/index.php?title=Homo_gautengensis&action=edit&redlink=1) *H. ergaster*và có thể cả *H. habilis*, có thể được diễn giải khác đi như là thuộc về cùng một dòng dõi như của *Homo erectus* . [[30]](#cite_note-30)
## Phân loại và khác biệt đặc biệt[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=4)]
Nhiều nhà cổ nhân loại học vẫn còn tranh luận về định nghĩa của
*H. erectus* và *H. ergaster* như là các loài tách biệt hay không. Một vài học giả gợi ý việc bỏ đơn vị phân loại *Homo erectus* và thay vì thế coi *H. erectus* như là *H. sapiens* cổ xưa [[31]](#cite_note-31) [[32]](#cite_note-32) [[33]](#cite_note-33) . Một số học giả lại gọi [34] *H. ergaster*như là tổ tiên châu Phi trực tiếp của *H. erectus*, bằng việc đề xuất rằng nó đã rời khỏi châu Phi và di cư vào châu Á, rẽ nhánh ra thành loài khác biệt . Phần lớn lại chia rẽ về tên gọi loài [[35]](#cite_note-35) *ergaster*, với việc nhận thấy không có khác biệt giữa các hóa thạch như [cậu bé Turkana](/w/index.php?title=C%E1%BA%ADu_b%C3%A9_Turkana&action=edit&redlink=1)với [người Bắc Kinh](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_B%E1%BA%AFc_Kinh). Mặc dù " *Homo ergaster*" đôi khi vẫn được chấp nhận như là một đơn vị phân loại hợp lệ, nhưng hai đơn vị phân loại này thường được định nghĩa như là các quần thể châu Phi và châu Á khác biệt của cùng một loài (nghĩa rộng) *H. erectus*.
Trong khi một số học giả từng khẳng định rằng
[định nghĩa loài sinh học](/w/index.php?title=Kh%C3%A1i_ni%E1%BB%87m_lo%C3%A0i_sinh_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) của [Ernst Mayr](/wiki/Ernst_Mayr) không thể sử dụng để kiểm nghiệm các giả thuyết nói trên, tuy nhiên người ta có thể kiểm tra sự biến thiên hình thái hộp sọ trong phạm vi các mẫu vật *H. erectus* / *H. ergaster* đã biết, và so sánh nó với những gì người ta thấy ở các nhóm linh trưởng khác hẳn nhau còn sinh tồn với sự phân bố địa lý tương tự hoặc gần gũi về quan hệ tiến hóa. Vì thế, nếu mức độ biến thiên giữa *H. erectus* và *H. ergaster* lớn hơn những gì người ta thấy trong phạm vi một loài, chẳng hạn như ở khỉ *, thì khi đó Macaca* *H. erectus*và *H. ergaster*có thể được coi là hai loài tách biệt.
Mô hình so sánh hiện có là rất quan trọng, và viêc lựa chọn (các) loài phù hợp có thể là rất khó khăn (Chẳng hạn, độ biến thiên hình thái trong quần thể toàn cầu của
*H. sapiens* là nhỏ , và sự đa dạng đặc biệt của chính loài người hiện đại có thể không phải là sự so sánh đáng tin cậy). Như một ví dụ, các hóa thạch tìm thấy ở [36] [Dmanisi](/w/index.php?title=Dmanisi&action=edit&redlink=1)ban đầu được miêu tả như là thuộc về một loài khác có quan hệ gần là *Homo georgicus*, nhưng sau đó cho thấy độ biến thiên của chúng nằm trong phạm vi độ biến thiên của *Homo erectus*, và hiện nay được phân loại là *Homo erectus georgicus*. *H. erectus* có thể tích hộp sọ lớn hơn của * (mặc dù các mẫu vật Dmanisi có các hộp sọ đặc biệt nhỏ): các di cốt sớm nhất chỉ ra thể tích hộp sọ khoảng 850 cm³, trong khi các mẫu vật Java muộn nhất có thể tích tới 1.100 cm³ Homo habilis* , đạt tới mức độ như ở [[36]](#cite_note-Java_Man-36) *H. sapiens*; [xương trán](/w/index.php?title=X%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%A1n&action=edit&redlink=1)ít xiên hơn và vòm cuốn bộ răng nhỏ hơn ở [Australopithecina](/w/index.php?title=Australopithecina&action=edit&redlink=1); mặt thẳng hơn (ít lồi ra) hơn cả ở Australopithecina lẫn ở *H. habilis*, với các chỏm lông mày lớn và các [xương gò má](/w/index.php?title=X%C6%B0%C6%A1ng_g%C3%B2_m%C3%A1&action=edit&redlink=1)ít rõ nét hơn. Các dạng người cổ đại này đứng cao khoảng 1,70 m (5 ft 7 inch) (Chỉ khoảng 17% đàn ông hiện đại là cao hơn) [[37]](#cite_note-Bryson-37) và có thân hình đặc biệt thanh mảnh, với tay và chân dài [[38]](#cite_note-Khanna-38) . [[39]](#cite_note-Roylance-39) [Dị hình giới tính](/w/index.php?title=D%E1%BB%8B_h%C3%ACnh_gi%E1%BB%9Bi_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) giữa đàn ông và đàn bà là hơi lớn hơn so với ở *H. sapiens*, với đàn ông khoảng 25% to lớn hơn đàn bà, nhưng hơi nhỏ hơn so với ở các loài xuất hiện sớm thuộc chi *. Sự phát hiện ra bộ xương KNM-WT 15000, " Australopithecus* [cậu bé Turkana](/w/index.php?title=C%E1%BA%ADu_b%C3%A9_Turkana&action=edit&redlink=1)" ( *Homo ergaster*), thực hiện gần [hồ Turkana](/wiki/H%E1%BB%93_Turkana), [Kenya](/wiki/Kenya)của [Richard Leakey](/w/index.php?title=Richard_Leakey&action=edit&redlink=1)và [Kamoya Kimeu](/w/index.php?title=Kamoya_Kimeu&action=edit&redlink=1)năm 1984, là một trong những bộ xương người cổ đại hoàn hảo nhất đã được phát hiện, và nó góp phần đáng kể vào việc diễn giải sự tiến hóa sinh lý học ở người.
## Tính xã hội[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=5)] *Homo erectus* có lẽ là loài người cổ đại đầu tiên sống theo kiểu xã hội săn bắt hái lượm, và các nhà nhân loại học như [Richard Leakey](/w/index.php?title=Richard_Leakey&action=edit&redlink=1) tin rằng loài này có tính xã hội gần với người hiện đại hơn là với các loài giống như * trước đó. Tương tự, thể tích hộp sọ tăng lên nói chung trùng với sự xuất hiện của các công cụ ngày càng phức tạp hơn, đôi khi được tìm thấy cùng với các hóa thạch. Australopithecus*
Sự phát hiện ra
[cậu bé Turkana](/w/index.php?title=C%E1%BA%ADu_b%C3%A9_Turkana&action=edit&redlink=1) ( *H. ergaster*) năm 1984 đưa ra chứng cứ cho thấy mặc cho giải phẫu giống như ở *Homo sapiens*, loài này có thể không có khả năng phát ra các âm thanh có thể so sánh với tiếng nói ở người hiện đại. *H. ergaster* có lẽ liên lạc với nhau bằng thứ âm thanh tiền ngôn ngữ thiếu cấu trúc phát triển đầy đủ của ngôn ngữ người hiện đại nhưng phát triển hơn so với các kiểu liên lạc phi ngôn ngữ được [tinh tinh](/wiki/Tinh_tinh) sử dụng . Suy luận như vậy bị thách thức bởi sự phát hiện ra các cột sống của [40] *H. ergaster*/ *erectus*ở Dmanisi, Gruzia có niên đại khoảng 150.000 năm cổ hơn so với cậu bé Turkana, nhưng lại phản ánh các khả năng thanh âm trong phạm vi của *H. sapiens* . Cả kích thước bộ não lẫn sự hiện diện của [[41]](#cite_note-41) [vùng Broca](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_Broca&action=edit&redlink=1)cũng hỗ trợ khả năng ăn nói lưu loát . [[42]](#cite_note-42) *H. erectus* cũng có lẽ là loài người cổ đại đầu tiên sinh sống trong các [cộng đồng bầy đàn](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_b%E1%BA%A7y_%C4%91%C3%A0n&action=edit&redlink=1) nhỏ và thân thuộc, tương tự như các cộng đồng bầy đàn săn bắt hái lượm hiện đại . [43] *H. erectus*/ *ergaster*cũng được người ta cho là loài người cổ đại đầu tiên săn bắt theo các nhóm phối hợp, sử dụng các công cụ phức tạp và chăm sóc các bạn đồng hành yếu đuối hay yếu ớt.
Tuy nhiên, hiện tại vẫn còn tranh luận về việc liệu
*H. erectus*, và có thể cả [người Neanderthal](/wiki/Homo_neanderthalensis) muộn hơn , có thể từng lai giống với [44] [người hiện đại về mặt giải phẫu](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i_v%E1%BB%81_m%E1%BA%B7t_gi%E1%BA%A3i_ph%E1%BA%ABu&action=edit&redlink=1)tại khu vực nay là [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)và [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81)hay không. Xem thêm [Thuyết hỗn huyết Neanderthal](/w/index.php?title=Thuy%E1%BA%BFt_h%E1%BB%97n_huy%E1%BA%BFt_Neanderthal&action=edit&redlink=1) . [[45]](#cite_note-45)
## Các phân loài và hậu duệ[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=6)] *Homo erectus* vẫn là một trong những loài tồn tại lâu nhất của chi *Homo*, từng sinh tồn trên 1 triệu năm, trong khi *Homo sapiens* mới chỉ tồn tại được khoảng 200.000 năm. Tuy nhiên, như một loài châu Á khác biệt, vẫn chưa có đồng thuận về việc loài này có phải là tổ tiên của *H. sapiens* hay bất kỳ dạng người nào khác sau nó hay không. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Homo_erectus_adult_female_-_head_model_-_Smithsonian_Museum_of_Natural_History_-_2012-05-17.jpg/220px-Homo_erectus_adult_female_-_head_model_-_Smithsonian_Museum_of_Natural_History_-_2012-05-17.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Homo_erectus_adult_female_-_head_model_-_Smithsonian_Museum_of_Natural_History_-_2012-05-17.jpg/220px-Homo_erectus_adult_female_-_head_model_-_Smithsonian_Museum_of_Natural_History_-_2012-05-17.jpg)
*Homo erectus*. Do John Gurche tái tạo, [Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Smithsonian](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_T%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_Smithsonian&action=edit&redlink=1), dựa theo các mẫu vật [KNM ER 3733](/w/index.php?title=KNM_ER_3733&action=edit&redlink=1)và [992](/w/index.php?title=KNM_ER_992&action=edit&redlink=1). **Homo erectus** **Các loài họ hàng** [Homo ergaster](/wiki/Homo_ergaster) [Homo floresiensis](/wiki/Homo_floresiensis) [Homo antecessor](/w/index.php?title=Homo_antecessor&action=edit&redlink=1) [Homo heidelbergensis](/wiki/Homo_heidelbergensis) [Homo neanderthalensis](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Neanderthal) [Homo sapiens](/wiki/Homo_sapiens) [Homo rhodesiensis](/w/index.php?title=Homo_rhodesiensis&action=edit&redlink=1) [Homo cepranensis](/w/index.php?title=Homo_cepranensis&action=edit&redlink=1) **Các đơn vị phân loại được gán cho trước đây** *(thực tế là nhóm* [Homo erectus wushanensis](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vu_S%C6%A1n&action=edit&redlink=1) [đười ươi](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Di_%C6%B0%C6%A1i)cổ)
Sự phát hiện ra
* năm 2003 và sự tuyệt chủng gần đây của loài này đã đưa ra khả năng là có hàng loạt loài hậu duệ của Homo floresiensis* *Homo erectus*có thể đã tồn tại trên các đảo ở [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81)và đang chờ đợi để được phát hiện hóa thạch (xem *).* [Orang Pendek](/w/index.php?title=Orang_Pendek&action=edit&redlink=1) *Homo erectus soloensis*, phân loài từ lâu được cho là từng sinh sống trên đảo Java ít nhất là cho tới khoảng 50.000 năm trước nhưng gần đây vào năm 2011 đã được xác định lại với niên đại cao hơn , có thể là một trong số này. Một số nhà khoa học hoài nghi về tuyên bố cho rằng [[46]](#cite_note-46) *Homo floresiensis*là hậu duệ của *Homo erectus*. Một diễn giải cho rằng các hóa thạch này là của người hiện đại với [tật đầu nhỏ](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BA%A7u_nh%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1), trong khi một diễn giải khác lại cho rằng các hóa thạch này là của một nhóm [người Pygmy](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Pygmy).
## Các hóa thạch riêng lẻ[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=7)]
Một số hóa thạch chính của
*Homo erectus*:
- Indonesia (đảo Java):
[Trinil 2](/w/index.php?title=Trinil_2&action=edit&redlink=1)( [mẫu gốc](/w/index.php?title=M%E1%BA%ABu_g%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)), bộ sưu tập [Sangiran](/wiki/Sangiran), bộ sưu tập Sambungmachan , [[47]](#cite_note-47) [bộ sưu tập Ngandong](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Solo&action=edit&redlink=1).
- Trung Quốc ("
[Người Bắc Kinh](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_B%E1%BA%AFc_Kinh)"): Người Lam Điền (núi Công Vương Lĩnh và hang Trần Gia Oa), [Vân](/wiki/V%C3%A2n,_Th%E1%BA%ADp_Y%E1%BB%83n), [Chu Khẩu Điếm](/wiki/Chu_Kh%E1%BA%A9u_%C4%90i%E1%BA%BFm), Nam Kinh, [Hòa](/wiki/H%C3%B2a_(huy%E1%BB%87n))
- Kenya: ER 3883, ER 3733
- Vértesszőlős, Hungary "
[Samu](/w/index.php?title=Samu_(Homo_erectus)&action=edit&redlink=1)"
- Việt Nam: Hang Thẩm Khuyên, Lạng Sơn
[[48]](#cite_note-48)
- Gruzia: Bộ sưu tập Dmanisi ("
[Homo erectus georgicus](/w/index.php?title=Homo_erectus_georgicus&action=edit&redlink=1)")
- Ethiopia:
[Daka calvaria](/w/index.php?title=H%E1%BB%99p_s%E1%BB%8D_Daka&action=edit&redlink=1)
- Eritrea: Hộp sọ Buia (có thể là H. ergaster)
[[49]](#cite_note-49) [Tỉnh Denizli](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Denizli&action=edit&redlink=1), Thổ Nhĩ Kỳ: Hóa thạch Kocabas . [[50]](#cite_note-50)
## Thư viện ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=8)]
|
|
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=9)] **Chung:**
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=10)] **Hoàng Dung.** [^](#cite_ref-1) *Cõi trời cõi ta*. Falls Church, VA: Tiếng Quê Hương, 2011. tr 173
- ^
**a** [Hazarika, Manji (16–30-06-2007).](#cite_ref-Hazarika_2-1) **ă** [“](http://www.himalayanlanguages.org/files/hazarika/Manjil%20Hazarika%20EAA.pdf). *Homo erectus/ergaster*and Out of Africa: Recent Developments in Paleoanthropology and Prehistoric Archaeology” **Chauhan, Parth R. (2003)** [^](#cite_ref-Chauhan_3-0) ["Distribution of Acheulian sites in the Siwalik region"](http://www.assemblage.group.shef.ac.uk/issue7/chauhan.html#distribution)trong *An Overview of the Siwalik Acheulian & Reconsidering Its Chronological Relationship with the Soanian – A Theoretical Perspective*. assemblage.group.shef.ac.uk **Klein R. (1999).** [^](#cite_ref-4) *The Human Career: Human Biological and Cultural Origins*. Chicago: Nhà in Đại học Chicago, [ISBN 0226439631](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0226439631). **Antón S. C. (2003). “Natural history of Homo erectus”.** [^](#cite_ref-5) *Am. J. Phys. Anthropol.* **122**: 126–170. [doi](/wiki/DOI): [10.1002/ajpa.10399](http://dx.doi.org/10.1002%2Fajpa.10399). **Suwa G; Asfaw B; Haile-Selassie Y; White T.; Katoh S.; Wolde Gabriel G.; Hart W.; Nakaya H.; Beyene Y. (2007).** [^](#cite_ref-6) [Early Pleistocene Homo erectus fossils from Konso, southern Ethiopia](https://www.jstage.jst.go.jp/article/ase/115/2/115_061203/_article). "Anthropological Science" 115(2): 133-151, [^](#cite_ref-7) [Frazier Kendrick](/w/index.php?title=Kendrick_Frazier&action=edit&redlink=1)(12 tháng 11 năm 2015). [“Leakey Fights Church Campaign to Downgrade Kenya Museum’s Human Fossils”](http://web.archive.org/web/20090110223159/http://www.csicop.org/si/2006-06/leakey.html). *Skeptical Inquirer magazine* **30**(6). **Prins Harald E. L.; Walrath Dana và McBride Bunny (2007).** [^](#cite_ref-8) [. Wadsworth Publishing. tr. 162.](http://books.google.com/books?id=LfYirloa_rUC&pg=PA16) *Evolution and prehistory: the human challenge* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-495-38190-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-495-38190-7). **Ferring R.; Oms O.; Agusti J.; Berna F.; Nioradze M.; Shelia T.; Tappen M.; Vekua A.; Zhvania D.; Lordkipanidze D. (2011).** [^](#cite_ref-9) [Earliest human occupations at Dmanisi (Georgian Caucasus) dated to 1.85-1.78 Ma](http://www.pnas.org/content/108/26/10432). "PNAS" 108 (26): 10432-10436, [^](#cite_ref-10) [New discovery suggests Homo erectus originated from Asia](http://www.dnaindia.com/scitech/report_new-discovery-suggests-homo-erectus-originated-from-asia_1552611). Dnaindia.com. 08-06-2011. **Darwin, Charles R. (1871).** [^](#cite_ref-11) *The Descent of Man and Selection in Relation to Sex*. John Murray. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8014-2085-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8014-2085-7). **F. Spoor, M. G. Leakey, P. N. Gathogo, F. H. Brown, S. C. Antón, I. McDougall, C. Kiarie, F. K. Manthi & L. N. Leakey (9 tháng 8 năm 2007). “Implications of new early Homo fossils from Ileret, east of Lake Turkana, Kenya”.** [^](#cite_ref-12) *Nature* **448**(7154): 688–691. [doi](/wiki/DOI): [10.1038/nature05986](http://dx.doi.org/10.1038%2Fnature05986). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17687323](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17687323). **Robinson J. T. (1953).** [^](#cite_ref-Robinson1953_13-0) [The Nature of Telanthropus capensis](http://www.nature.com/nature/journal/v171/n4340/abs/171033a0.html). *Nature*171 (4340): 33, **Frederick E. Grine; John G. Fleagle; Richard E. Leakey (1 tháng 6 năm 2009). “Chapter 2:** [^](#cite_ref-Grine2009_14-0) *Homo habilis*—A Premature Discovery: Remember by One of Its Founding Fathers, 42 Years Later”. *The First Humans: Origin and Early Evolution of the Genus Homo*. Springer. tr. 7.
- ^
**a** [Kalb, Jon E (2001).](#cite_ref-Kalb76_15-1) **ă** [. Springer Science+Business Media. tr. 76.](http://books.google.com/?id=SiWispLhG1UC&printsec=frontcover&dq=Adventures+Bone+Trade#v=onepage&q&f=false) *Adventures in the Bone Trade: The Race to Discover Human Ancestors in Ethiopia's Afar Depression* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-387-98742-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-387-98742-8). Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2010. **Wood Bernard (11 tháng 7 năm 2002).** [^](#cite_ref-Wood2002_16-0) [“Palaeoanthropology: Hominid revelations from Chad”](http://web.archive.org/web/20110717090936/http://www.fhuce.edu.uy/antrop/cursos/abiol/links/Artics/wood%202002.pdf). *Nature* **418**(6894): 133–135. [doi](/wiki/DOI): [10.1038/418133a](http://dx.doi.org/10.1038%2F418133a). Truy cập ngày 2 tháng 12 năm 2010. **Cornevin, Robert (1967).** [^](#cite_ref-Cornevin_17-0) *Histoire de l'Afrique*. Payotte. tr. 440. [ISBN](/wiki/ISBN) [2-228-11470-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/2-228-11470-7). [^](#cite_ref-18) [“Mikko's Phylogeny Archive”](http://web.archive.org/web/20070106024346/http://www.fmnh.helsinki.fi/users/haaramo/Metazoa/Deuterostoma/Chordata/Synapsida/Eutheria/Primates/Hominoidea/Homo_erectus.htm). *Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Phần Lan (FMNH), Đại học Helsinki*. **Vekua A, Lordkipanidze D, Rightmire GP, Agusti J, Ferring R, Maisuradze G, Mouskhelishvili A, Nioradze M, De Leon MP, Tappen M, Tvalchrelidze M, Zollikofer C (2002). “A new skull of early Homo from Dmanisi, Georgia”.** [^](#cite_ref-19) *Science* **297**(5578): 85–9. [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.1072953](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.1072953). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12098694](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12098694).
- ^
**a** [Lordkipanidze D, Jashashvili T, Vekua A, Ponce de León MS, Zollikofer CP, Rightmire GP, Pontzer H, Ferring R, Oms O, Tappen M, Bukhsianidze M, Agusti J, Kahlke R, Kiladze G, Martinez-Navarro B, Mouskhelishvili A, Nioradze M, Rook L (2007).](#cite_ref-nature06134_20-1) **ă** [Postcranial evidence from early Homo from Dmanisi, Georgia](http://www.mediadesk.uzh.ch/assets/downloads/Dmanisi_press_release.pdf). *Nature*449(7160): 305–310. [PMID 17882214](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17882214?dopt=Abstract), **Lordkipanidze D.; Vekua A.; Ferring R.; Rightmire G. P.; Agusti J.; Kiladze G.; Mouskhelishvili A.; Nioradze M.; Ponce De León M. S. P.; Tappen M.; Zollikofer C. P. E. (2005).** [^](#cite_ref-21) [Anthropology: The earliest toothless hominin skull](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15815618). *Nature*434 (7034): 717–718, , [PMID 15815618](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15815618?dopt=Abstract) **Augusti, Jordi; Lordkipanidze, David (tháng 6 năm 2011). “How "African" was the early human dispersal out of Africa?”.** [^](#cite_ref-22) *Quaternary Science Reviews* **30**(11–12): 1338–1342. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.quascirev.2010.04.012](http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.quascirev.2010.04.012). **Gibbons, A. (2003).** [^](#cite_ref-23) [“A Shrunken Head for African](ftp://ftp.soest.hawaii.edu/engels/Stanley/Textbook_update/Science_300/Gibbons-03b.pdf). *Homo erectus*” *Science* **300**(5621): 893a. [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.300.5621.893a](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.300.5621.893a). **Tattersall I.; Schwartz J. H. (2009).** [^](#cite_ref-24) [Evolution of the Genus](http://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.earth.031208.100202). *Homo* *Annual Review of Earth and Planetary Sciences*37: 67-92, **Rightmire G. P.; Lordkipanidze D.; Vekua A. (2006).** [^](#cite_ref-25) [Anatomical descriptions, comparative studies and evolutionary significance of the hominin skulls from Dmanisi, Republic of Georgia](http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0047248405001624). *Journal of Human Evolution*50(2): 115–141. , [PMID 16271745](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16271745?dopt=Abstract) **Gabunia L.; Vekua A.; Lordkipanidze D.; Swisher III C. C.; Ferring R.; Justus A.; Nioradze M.; Tvalchrelidze M.; Antón S. C.; Bosinski G.; Jöris O.; Lumley M. A.; Majsuradze G.; Mouskhelishvili A. (2000).** [^](#cite_ref-26) [Earliest Pleistocene hominid cranial remains from Dmanisi, Republic of Georgia: Taxonomy, geological setting, and age](http://www.sciencemag.org/content/288/5468/1019). *Science*288 (5468): 1019–1025, , [PMID 10807567](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10807567?dopt=Abstract) [^](#cite_ref-27) [Wilford, John Noble](/w/index.php?title=John_Noble_Wilford&action=edit&redlink=1)(19 tháng 9 năm 2007). [“New Fossils Offer Glimpse of Human Ancestors”](http://www.nytimes.com/2007/09/19/science/19cnd-fossil.html). *The New York Times*. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2009. **Rightmire, G. Philip; Van Arsdale, Adam P.;** [^](#cite_ref-28) [Lordkipanidze, David](/w/index.php?title=David_Lordkipanidze&action=edit&redlink=1)(2008). “Variation in the mandibles from Dmanisi, Georgia”. *Journal of Human Evolution* **54**(6): 904–8. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.jhevol.2008.02.003](http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.jhevol.2008.02.003). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [18394678](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18394678). **David Lordkipanidze1, Marcia S. Ponce de León, Ann Margvelashvili, Yoel Rak, G. Philip Rightmire, Abesalom Vekua, Christoph P. E. Zollikofer (18 tháng 10 năm 2013). “A Complete Skull from Dmanisi, Georgia, and the Evolutionary Biology of Early Homo”.** [^](#cite_ref-29) *Science* **342**(6156): 326–331. [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.1238484](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.1238484). **Ian Sample (17 tháng 10 năm 2013).** [^](#cite_ref-30) [“Skull of Homo erectus throws story of human evolution into disarray”](http://www.theguardian.com/science/2013/oct/17/skull-homo-erectus-human-evolution). *The Guardian*. **Weidenreich F. (1943). “The "Neanderthal Man" and the ancestors of "Homo Sapiens"”.** [^](#cite_ref-31) *American Anthropologist* **45**: 39–48. [doi](/wiki/DOI): [10.1525/aa.1943.45.1.02a00040](http://dx.doi.org/10.1525%2Faa.1943.45.1.02a00040). [JSTOR](/wiki/JSTOR) [662864](http://www.jstor.org/stable/662864). **Jelinek, J. (1978). “Homo erectus or Homo sapiens?”.** [^](#cite_ref-32) *Rec. Adv. Primatol.* **3**: 419–429. **Wolpoff M.H. (1984). “Evolution of Homo erectus: The question of stasis”.** [^](#cite_ref-33) *Palaeobiology* **10**(4): 389–406. [JSTOR](/wiki/JSTOR) [2400612](http://www.jstor.org/stable/2400612). **Frayer D.W., Wolpoff M.H.; Thorne, A.G.; Smith, F.H., Pope G.G. (1993). “Theories of modern human origins: The paleontological test”.** [^](#cite_ref-34) *American Anthropologist* **95**: 14–50. [doi](/wiki/DOI): [10.1525/aa.1993.95.1.02a00020](http://dx.doi.org/10.1525%2Faa.1993.95.1.02a00020). [JSTOR](/wiki/JSTOR) [681178](http://www.jstor.org/stable/681178). **Tattersall, Ian and Jeffrey Schwartz (2001).** [^](#cite_ref-35) *Extinct Humans*. Boulder, Colorado: Westview/Perseus. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8133-3482-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8133-3482-9).
- ^
**a** [Swisher Carl Celso III; Curtis Garniss H.; Lewin Roger (2002)](#cite_ref-Java_Man_36-1) **ă** *Java Man*, Abacus, [ISBN 0-349-11473-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0349114730). **Bryson Bill (2005).** [^](#cite_ref-Bryson_37-0) *A Short History of Nearly Everything: Special Illustrated Edition*. Toronto: Doubleday Canada. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-385-66198-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-385-66198-3). **Khanna Dev Raj (2004).** [^](#cite_ref-Khanna_38-0) [. Discovery Publishing House. tr. 195.](http://books.google.com/books?id=aTxkAcdYgu0C&pg=PA195) *Human Evolution* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-8171417759](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-8171417759). Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013. “African H. erectus, with a mean stature of 170 cm, would be in the tallest 17 percent of modern populations, even if we make comparisons only with males” **Roylance, Frank D. Roylance (6 tháng 2 năm 1994).** [^](#cite_ref-Roylance_39-0) [“A Kid Tall For His Age”](http://articles.baltimoresun.com/1994-02-06/news/1994037060_1_erectus-skeleton-neanderthal). *Baltimore Sun*. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2013. “Clearly this population of early people were tall, and fit. Their long bones were very strong. We believe their activity level was much higher than we can imagine today. We can hardly find Olympic athletes with the stature of these people” **Ruhlen Merritt (1994).** [^](#cite_ref-40) *The origin of language: tracing the evolution of the mother tongue*. New York: Wiley. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-471-58426-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-471-58426-6). **Bower, Bruce (3 tháng 5 năm 2006). “Evolutionary back story: Thoroughly modern spine supported human ancestor”.** [^](#cite_ref-41) *Science News* **169**(18): 275–276. [doi](/wiki/DOI): [10.2307/4019325](http://dx.doi.org/10.2307%2F4019325). **Richard Leakey (1992).** [^](#cite_ref-42) *Origins Reconsidered*. Anchor. tr. 257–258. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-385-41264-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-385-41264-9). **Boehm Christopher (1999).** [^](#cite_ref-43) [. Cambridge: Nhà in Đại học Harvard. tr. 198.](http://books.google.com/books?id=ljxS8gUlgqgC&pg=PA198) *Hierarchy in the forest: the evolution of egalitarian behavior* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-674-39031-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-674-39031-8). **Owen James (30 tháng 10 năm 2006).** [^](#cite_ref-44) [“Neanderthals, Modern Humans Interbred, Bone Study Suggests”](http://news.nationalgeographic.com/news/2006/10/061030-neanderthals.html). *National Geographic News*. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2008. **Whitfield, John (18 tháng 2 năm 2008).** [^](#cite_ref-45) [“Lovers not fighters”](http://www.sciam.com/article.cfm?id=lovers-not-fighters). *Scientific American*. [^](#cite_ref-46) [Finding showing human ancestor older than previously thought offers new insights into evolution](http://www.terradaily.com/reports/Finding_showing_human_ancestor_older_than_previously_thought_offers_new_insights_into_evolution_999.html), 05-07-2011. [^](#cite_ref-47) [“The Sambungmacan 3 Homo erectus calvaria: a comparative morphometri...”](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11275970). Truy cập 10 tháng 2 năm 2015. **R Ciochon, V T Long, R Larick, L González, R Grün, J de Vos, C Yonge, L Taylor, H Yoshida, M Reagan. 1996.** [^](#cite_ref-48) [Dated co-occurrence of Homo erectus and Gigantopithecus from Tham Khuyen Cave, Vietnam](http://www.pnas.org/content/93/7/3016). *PNAS*93(7): 3016–3020 **Angela M.H. Schuster, 1998.** [^](#cite_ref-49) [New Skull from Eritrea](http://archive.archaeology.org/9809/newsbriefs/eritrea.html). *Archaeology*51(5). **Kappelman J, Alçiçek MC, Kazanci N, Schultz M, Özkul M, Şen S (2008). “First** [^](#cite_ref-50) *Homo erectus*from Turkey and implications for migrations into temperate Eurasia”. *American Journal of Physical Anthropology* **135**(1): 110–116. [doi](/wiki/DOI): [10.1002/ajpa.20739](http://dx.doi.org/10.1002%2Fajpa.20739). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [18067194](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18067194).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BB%A9ng_th%E1%BA%B3ng&action=edit§ion=11)]
|
|![]()
[Người đứng thẳng](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Homo_erectus?uselang=vi) **(tiếng Việt)** **(tiếng Anh)** [Thông tin trên Archaeology](http://www.archaeologyinfo.com/homoerectus.htm) [Homo erectus](http://humanorigins.si.edu/evidence/human-fossils/species/homo-erectus)– Chương trình nguồn gốc loài người của Viện Smithsonian. [Possible co-existence with Homo Habilis](http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6937476.stm)– BBC News [Thảo luận về hóa thạch Kocabas](http://johnhawks.net/weblog/fossils/middle/kocabas/kappelman_2007_kocabas_tuberculosis.html)của [John Hawks](/w/index.php?title=John_D._Hawks&action=edit&redlink=1). [Peter Brown's Australian and Asian Palaeoanthropology](http://www-personal.une.edu.au/~pbrown3/palaeo.html)
|
|
[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Loài người cổ đại](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) [Tuyệt chủng thế Pleistocen](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_th%E1%BA%BF_Pleistocen&action=edit&redlink=1) [Linh trưởng thế Pliocen](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_th%E1%BA%BF_Pliocen&action=edit&redlink=1) [Linh trưởng thế Pleistocen](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_th%E1%BA%BF_Pleistocen&action=edit&redlink=1) [Người tiền sử châu Phi](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_Phi&action=edit&redlink=1) [Người tiền sử châu Á](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit&redlink=1) [Người tiền sử châu Âu](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit&redlink=1) [Loài hóa thạch miêu tả năm 1892](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Lo%C3%A0i_h%C3%B3a_th%E1%BA%A1ch_mi%C3%AAu_t%E1%BA%A3_n%C4%83m_1892&action=edit&redlink=1) [Indonesia tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Indonesia_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Trung Quốc tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Trung_Qu%E1%BB%91c_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Ấn Độ tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Kenya tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kenya_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Tanzania tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tanzania_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Hungary tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hungary_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Việt Nam tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Vi%E1%BB%87t_Nam_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Gruzia tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gruzia_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Ethiopia tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ethiopia_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Eritrea tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Eritrea_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Thổ Nhĩ Kỳ tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Tây Ban Nha tiền sử](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%A2y_Ban_Nha_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Chi Người](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Động vật được mô tả năm 1892](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_m%C3%B4_t%E1%BA%A3_n%C4%83m_1892)


markdown:
# Petit-Mars
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [47°23′42″B 1°27′14″T / 47,395°B 1,45388888889°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Petit-Mars¶ms=47.395_N_-1.45388888889_E_region:FR-44_type:city(3269))
|
|
|
|![]()
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Pays de la Loire](/wiki/Pays_de_la_Loire) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Loire-Atlantique](/wiki/Loire-Atlantique) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Châteaubriant](/wiki/Ch%C3%A2teaubriant_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(10,03 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(330 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [44122](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=44122-COM)/ [44390](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [http://www.petitmars.fr/](http://www.petitmars.fr/) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Petit-Mars** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Loire-Atlantique](/wiki/Loire-Atlantique), trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Pays de la Loire](/wiki/Pays_de_la_Loire) ở phía tây nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 2-43 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) năm [2006](/wiki/2006) của [INSEE](/wiki/INSEE), xã có [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) 3269 người.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1054 hit (2), cp1054 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=02-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Mon, 03 Aug 2015 12:00:00 GMT


markdown:
*Petropseudes dahli*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Petropseudes dahli
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Diprotodontia](/wiki/B%E1%BB%99_Hai_r%C4%83ng_c%E1%BB%ADa) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Pseudocheiridae](/wiki/Pseudocheiridae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Petropseudes** [Thomas](/w/index.php?title=Oldfield_Thomas&action=edit&redlink=1), 1923 [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. dahli** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Petropseudes dahli*
(
[Collett](/w/index.php?title=Robert_Collett&action=edit&redlink=1), [1895](/wiki/1895)) [[2]](#cite_note-msw3-2) ![ Phân bố](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Rock-haunting_Ringtail_Possum_area.png/272px-Rock-haunting_Ringtail_Possum_area.png)
![ Phân bố](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Rock-haunting_Ringtail_Possum_area.png/272px-Rock-haunting_Ringtail_Possum_area.png)
Phân bố
* là một loài Petropseudes dahli* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong họ [Pseudocheiridae](/wiki/Pseudocheiridae), [bộ Hai răng cửa](/wiki/B%E1%BB%99_Hai_r%C4%83ng_c%E1%BB%ADa). Loài này được Collett mô tả năm 1895. [[2]](#cite_note-msw3-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Petropseudes_dahli&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Petropseudes_dahli&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Petropseudes_dahli&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Petropseudes_dahli&action=edit§ion=2)] **Burbidge, A., Woinarski, J., Winter, J. & Runcie, M. (2008).** [^](#cite_ref-iucn_1-0) [.](http://www.iucnredlist.org/details/40580) *Petropseudes dahli* *2008*. [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [IUCN](/wiki/IUCN)2008. Truy cập ngày 28 December 2008. Database entry includes justification for why this species is of least concern
- ^
**a** [Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005).](#cite_ref-msw3_2-1) **ă** [“](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=11000103). *Petropseudes dahli*” *Mammal Species of the World*. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Petropseudes_dahli&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Petropseudes_dahli&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Petropseudes_dahli&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Petropseudes_dahli&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Petropseudes dahli](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Petropseudes_dahli) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


markdown:
*Sappho sparganura*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Sappho sparganura
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Apodiformes](/wiki/B%E1%BB%99_Y%E1%BA%BFn) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Trochilidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chim_ru%E1%BB%93i) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Sappho](/wiki/Sappho) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **S. sparganura** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Sappho sparganura* * là một loài Sappho sparganura* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Trochilidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chim_ru%E1%BB%93i). [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Sappho_sparganura&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sappho_sparganura&action=edit§ion=1)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

X-Cache: cp1053 hit (1), cp1054 frontend miss (0)


markdown:
# lecture
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **lecture** [/ˈlɛk.tʃɜː/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Bài](/wiki/b%C3%A0i) [diễn thuyết](/wiki/di%E1%BB%85n_thuy%E1%BA%BFt); [bài](/wiki/b%C3%A0i) [lên lớp](/wiki/l%C3%AAn_l%E1%BB%9Bp); [bài](/wiki/b%C3%A0i) [thuyết trình](/wiki/thuy%E1%BA%BFt_tr%C3%ACnh); [bài](/wiki/b%C3%A0i) [nói chuyện](/wiki/n%C3%B3i_chuy%E1%BB%87n). [Lời](/wiki/l%E1%BB%9Di) [la mắng](/w/index.php?title=la_m%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1), [lời](/wiki/l%E1%BB%9Di) [quở trách](/wiki/qu%E1%BB%9F_tr%C3%A1ch). *to read (give) someone a*— quở trách ai; lên lớp cho ai **lecture**
-
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **lecture** [/ˈlɛk.tʃɜː/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Diễn thuyết](/wiki/di%E1%BB%85n_thuy%E1%BA%BFt), [thuyết trình](/wiki/thuy%E1%BA%BFt_tr%C3%ACnh), [dạy](/wiki/d%E1%BA%A1y). *You should take some*— Các bạn nên ghi chú trong khi tôi giảng bài. [notes](/wiki/note)while I am lecturing
-
[La mắng](/w/index.php?title=la_m%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1), [quở trách](/wiki/qu%E1%BB%9F_tr%C3%A1ch); [lên lớp](/wiki/l%C3%AAn_l%E1%BB%9Bp)(ai).
#### Chia động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
lecture
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|**lecture** [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [lecturing](/wiki/lecturing) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) [lectured](/wiki/lectured) [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) **lecture** **lecture**hoặc [lecturest](/w/index.php?title=lecturest&action=edit&redlink=1)¹ [lectures](/wiki/lectures)hoặc [lectureth](/w/index.php?title=lectureth&action=edit&redlink=1)¹ **lecture** **lecture** **lecture** [lectured](/wiki/lectured) [lectured](/wiki/lectured)hoặc [lecturedst](/w/index.php?title=lecturedst&action=edit&redlink=1)¹ [lectured](/wiki/lectured) [lectured](/wiki/lectured) [lectured](/wiki/lectured) [lectured](/wiki/lectured) [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² **lecture** **lecture**hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ **lecture** **lecture** **lecture** **lecture** **lecture** [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) **lecture** **lecture**hoặc [lecturest](/w/index.php?title=lecturest&action=edit&redlink=1)¹ **lecture** **lecture** **lecture** **lecture** [lectured](/wiki/lectured) [lectured](/wiki/lectured) [lectured](/wiki/lectured) [lectured](/wiki/lectured) [lectured](/wiki/lectured) [lectured](/wiki/lectured) [were](/wiki/were)to **lecture**hoặc [should](/wiki/should) **lecture** **lecture**hoặc should **lecture** **lecture**hoặc should **lecture** **lecture**hoặc should **lecture** **lecture**hoặc should **lecture** **lecture**hoặc should **lecture** [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) **lecture** **lecture** **lecture**
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|lecture |
|**lecture** gc [/lɛk.tyʁ/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Sự](/wiki/s%E1%BB%B1) [đọc](/wiki/%C4%91%E1%BB%8Dc). *— sự đọc một lá thư* **Lecture**d’une lettre
-
[Sự](/wiki/s%E1%BB%B1) [tuyên đọc](/wiki/tuy%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%8Dc). *— sự tuyên đọc một bản án* **Lecture**d’un jugement
-
[Việc](/wiki/vi%E1%BB%87c) [đọc](/wiki/%C4%91%E1%BB%8Dc) [sách](/wiki/s%C3%A1ch). *La*— đọc sách là một việc rất thú vị **lecture**est un grand plaisir
-
[Sách](/wiki/s%C3%A1ch) [báo](/wiki/b%C3%A1o)để [đọc](/wiki/%C4%91%E1%BB%8Dc). *Choisissez bien vos*— hãy chọn kỹ sách báo mà đọc **lectures**
-
- Bài tập đọc.
*Enseigner la*— dạy bài tập đọc cho trẻ em **lecture**aux enfants
-
[Cuộc](/wiki/cu%E1%BB%99c) [thảo luận](/wiki/th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn). *Projet de loi voté en deuxième*— bản dự luật được thông qua trong cuộc thảo luận lần thứ hai **lecture**
-
- (
*Sân khấu*) [Sự](/wiki/s%E1%BB%B1) [duyệt](/wiki/duy%E1%BB%87t)(kịch). *Pièce refusée à la*— bản kịch khi duyệt bị loại **lecture**
-
- (
*Tôn giáo*) [Bài](/wiki/b%C3%A0i) [kinh](/wiki/kinh).
- (
*Từ cũ; nghĩa cũ*) [Học vấn](/wiki/h%E1%BB%8Dc_v%E1%BA%A5n). *Homme qui a de la*— người có học vấn **lecture**
-
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Hỗ Trợ Quý Vị Trả Hóa ĐơnClick to toggle navigation breadcrumbs.
# Trợ Giúp Tài Chánh
![ ](/wps/wcm/connect/5e9dabf6-9f7e-4fc1-88f1-e1830c440675/financial_assistance_HI_984x550.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=5e9dabf6-9f7e-4fc1-88f1-e1830c440675)
## Sắp Xếp Trả Hóa Đơn
Cần có thêm thời gian để trả hóa đơn điện? Quý vị có thể hội đủ điều kiện để được sắp xếp trả trên mạng qua My Account.
[Đăng nhập ngay bây giờ](/wps/portal/home/mysce/login/!ut/p/b1/lZFNb4MwDIb_yi4cUQzJQnKElkHQuq6F0sIF8dmxldBqaFr36wsVmnYZ63yKlcf2a78oRjsUy_Sj3qdd3cr0MOQxTbgDtustQSyDBQfh2dQj3NLBxj0Q9QD8EiZc6zXmmK7wQYDr2iAsx1pvaAgM36MtilGcy-7YvaDoPS-TvJVdKbuklAqMbwWac_-lwKHd39VyqDjmdYEiXmUFMSqmGjohKik4VZlRGWqWZTRluaZzDqPCCQl_bHhV-LMDewyNoYO_Cp9D4DpMA-4Cj8D3ECdYYRB4BU--aWIAOgITZ4z6LYzEE3NTc4gumE11EA9A-IzMNGdOkf_Ps3g3OFu_nk6x2fsz-PDZod2NBh2bTcPwWX1bu19B1Wwv_83qVw!!/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/) để sắp xếp trả hóa đơn; quý vị sẽ cần có một số dư tài khoản cần phải trả để sắp xếp trả hóa đơn trên mạng. Chưa ghi danh? [Ghi danh ngay bây giờ](/wps/portal/home/mysce/userreg/!ut/p/b1/lZFfT4MwFMW_invYI-kd5V8fISG0ZHMyNhy8kKbUiQpjUI3z0wuEGF9EvU-96e_ce3qKMnREWc3fyhNX5bnmL0OfWTkJwKfhFth2vyHAQt8KDeLpQKEH0h6AH8qFUb9yApeyGBhQ6gPzAm93sBJwsInuUYYyUatGPaK0EzIX51rJWuWyXsJ0XkJ17a-W8NrJ9qaVp7JT7ehwEDeiLFBq2LoJDxbXilUhNMPUuUYsu9BkQWyuYw5COpPZGTe_PHY0-32Cs07sYUIcJXcJEB3mAbrBE_C1JNhHGBiO4DZ2XQxgTcBMouEf_qR8ulwyt092SPBdoeP_o22qQ-Xgq_a8ox9rd7H4BIyQSUs!/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/).
Các tài khoản không hội đủ điều kiện để được Sắp Xếp Trả Hóa Đơn trên Mạng:
- Các tài khoản không được coi là có vị thế tín dụng tốt. Các khách hàng có các tài khoản "Chỉ Dùng Tiền Mặt" thì không hội đủ điều kiện, nhưng có thể hội đủ điều kiện cho Trả Hóa Đơn trên Mạng nếu không có các khoản nào khác bị trả lại trên tài khoản trong sáu tháng tới
- Các tài khoản đã ghi danh trong Direct Payment (Trả Hóa Đơn Trực Tiếp) hoặc Chương Trình Dàn Đều Hóa Đơn
- Tài khoản đã ghi danh vào chương trình Direct Payment (Thanh Toán Trực Tiếp) hoặc Level Pay Plan (Chương Trình Trả Quân Bình)
- Các tài khoản được tính tiền bởi một nhà Cung Cấp Dịch Vụ Điện (ESP) không phải SCE
Nếu quý vị muốn sắp xếp trả hóa đơn trước khi đến hạn phải trả hóa đơn, hoặc quý vị không thể ghi danh vào My Account và còn nợ một khoản đã đến hạn phải trả, hãy gọi cho chúng tôi tại số
**1-800-950-2356**.
### CARE và FERA
### Ngân Quỹ Trợ Giúp Năng Lượng
### Chương Trình Hỗ Trợ Tiết Kiệm Năng Lượng
### Hóa Đơn của Quý Vị. Đơn Giản Hóa.
Quý vị cần trợ giúp để thông hiểu hóa đơn của mình? Đơn giản thôi.
![ Account Information](/wps/wcm/connect/d2e5ca3a-b326-46cb-9585-0e1ad09f11b4/LRM79_UnderstandYourBill_S1_VerB.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=d2e5ca3a-b326-46cb-9585-0e1ad09f11b4)
![ Account Information](/wps/wcm/connect/0bf16035-76d5-4801-af88-f8941661abb4/LRM79_UnderstandYourBill_L_1_070315.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=0bf16035-76d5-4801-af88-f8941661abb4)
Your customer and service account numbers are located together. Include your customer account number on your check or money order.
![ Account Summary](/wps/wcm/connect/cba3fa23-7f95-4321-b9bd-9bbdbe6905ff/LRM79_UnderstandYourBill_S2_VerB.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=cba3fa23-7f95-4321-b9bd-9bbdbe6905ff)
![ Account Summary](/wps/wcm/connect/0fe55c7b-1d97-496b-aeec-4bb11afea0e5/LRM79_UnderstandYourBill_L_2_070315.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=0fe55c7b-1d97-496b-aeec-4bb11afea0e5)
A summary of the total amount owed on your electric bill.
![ Current Usage Information](/wps/wcm/connect/5f5b3b3b-446e-44e1-95d3-8ff45047d926/LRM79_UnderstandYourBill_S3_VerB.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=5f5b3b3b-446e-44e1-95d3-8ff45047d926)
![ Current Usage Information](/wps/wcm/connect/702e6476-1900-447f-97ee-ab57ee0b2b91/LRM79_UnderstandYourBill_L_3_070315.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=702e6476-1900-447f-97ee-ab57ee0b2b91)
This month’s and last month’s meter read, usage information and your meter number.
![ Historical Usage](/wps/wcm/connect/08acfa0c-85b9-48d8-893d-43947d910686/LRM79_UnderstandYourBill_S4_VerB.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=08acfa0c-85b9-48d8-893d-43947d910686)
![ Historical Usage](/wps/wcm/connect/446bfa2c-0e7c-4304-bf3b-8e488094b601/LRM79_UnderstandYourBill_L_4.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=446bfa2c-0e7c-4304-bf3b-8e488094b601)
This graph identifies usage patterns and tracks your conservation efforts. View your daily average electricity usage by month for the past 12 months and compare to a prior month with in the past two years.
![ Payment Stub](/wps/wcm/connect/84a59886-b725-4306-af86-64faa4fe82b5/LRM79_UnderstandYourBill_S5_VerB.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=84a59886-b725-4306-af86-64faa4fe82b5)
![ Payment Stub](/wps/wcm/connect/12d2f26a-954f-44a2-a6ed-f063aec92de5/LRM79_UnderstandYourBill_L_5.jpg?MOD=AJPERES&CACHEID=12d2f26a-954f-44a2-a6ed-f063aec92de5)
How much you owe and when payment is due.

WARC-Truncated: length

p3p: CP="NON CUR OTPi OUR NOR UNI"

vary: User-Agent,Cookie

pragma: no-cache

cache-control: no-cache, no-store, must-revalidate