markdown:
# Saffron
**Saffron** (phiên âm [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [æ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [f](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [r](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ə](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [n](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) or [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [æ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [f](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [r](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɒ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [n](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English)) là một loại [1] [gia vị](/wiki/Gia_v%E1%BB%8B)được sản xuất từ nhuỵ hoa của cây [, hay thường gọi là cây nghệ tây. Nghệ tây có thể phát triển cao đến 20–30 cm (8–12 in) và cho ra đến bốn hoa; mỗi hoa gồm ba](/wiki/Ngh%E1%BB%87_t%C3%A2y) **Crocus sativus** [đầu nhụy](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7u_nh%E1%BB%A5y&action=edit&redlink=1)màu đỏ thẫm rực rỡ - là phần ngoài cùng của [lá noãn](/w/index.php?title=L%C3%A1_no%C3%A3n&action=edit&redlink=1). Cùng với các [[2]](#cite_note-FOOTNOTEKafi_et_al.200623-2) [vòi nhụy](/w/index.php?title=V%C3%B2i_nh%E1%BB%A5y&action=edit&redlink=1), hay phần thân mà nối các đầu nhụy với cây của chúng, đầu nhụy khô được sử dụng chủ yếu trong các món ăn khác nhau như là gia vị và chất tạo màu. Saffron là một trong những loại gia vị đắt tiền nhất thế giới tính theo khối lượng, [[3]](#cite_note-FOOTNOTERau196953-3) [[4]](#cite_note-FOOTNOTEHill2004272-4) có nguồn gốc ở [[5]](#cite_note-5) [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p)hoặc [Tây Nam Á](/wiki/T%C3%A2y_Nam_%C3%81) [[6]](#cite_note-FOOTNOTEGrigg1974287-6) và lần đầu tiên được trồng ở Hy Lạp. [[4]](#cite_note-FOOTNOTEHill2004272-4) Vì là thực vật vô tính đơn hình về mặt di truyền, [[7]](#cite_note-FOOTNOTEMcGee2004422-7) nó đã từ từ sinh sôi gần như trên toàn [[8]](#cite_note-FOOTNOTERubio-MoragaCastillo-L.C3.B3pezG.C3.B3mez-G.C3.B3mezAhrazem2009-8) [lục địa Á-Âu](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%C3%81-%C3%82u)và sau đó đã được đưa đến các khu vực [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi), [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9), và [Châu Đại Dương](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng). Nghệ tây là loại thực vật không rõ nguồn gốc trong tự nhiên, có khả năng là hậu duệ của *, có nguồn gốc ở* [Crocus cartwrightianus](/wiki/Crocus_cartwrightianus) [Crete](/wiki/Kr%C3%ADti), [[8]](#cite_note-FOOTNOTERubio-MoragaCastillo-L.C3.B3pezG.C3.B3mez-G.C3.B3mezAhrazem2009-8) *C. thomasii*và *C. pallasii*cũng có thể là tổ tiên khác của nó. [[9]](#cite_note-FOOTNOTENegbi199928-9) Nghệ tây là một loại thực vật [[10]](#cite_note-FOOTNOTECaiola20031-10) [tam bội](/w/index.php?title=Tam_b%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1), không thể tự tương thích và vô sinh về mặt giống đực, nó trải qua quá trình [giảm phân](/wiki/Gi%E1%BA%A3m_ph%C3%A2n)khác thường và do đó không có khả năng sinh sản độc lập. Tất cả mọi sự sinh sôi đều là do nhân giống thủ công với phương pháp "cắt và ghép" hoặc sử dụng một cây con vô tính ban đầu hay bằng cách lai giống giữa các loài. [[11]](#cite_note-FOOTNOTENegbi199930.E2.80.9331-11) Nếu [[10]](#cite_note-FOOTNOTECaiola20031-10) *C. sativus*là một dạng đột biến của *C. cartwrightianus*, vậy thì có thể nó đã xuất hiện qua sự nhân giống cây trồng, và đã được lựa chọn vì có phần nhụy thon dài, ở [Kríti](/wiki/Kr%C3%ADti)vào cuối [thời đại đồ đồng](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%E1%BB%93ng). [[12]](#cite_note-FOOTNOTENegbi19991-12)
Mùi vị và hương thơm như cỏ khô hay là như
[các chất hóa học gốc Iodine](/w/index.php?title=C%C3%A1c_ch%E1%BA%A5t_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc_g%E1%BB%91c_Iodine&action=edit&redlink=1) của saffron là do có chứa các hóa chất [picrocrocin](/w/index.php?title=Picrocrocin&action=edit&redlink=1) và [safranal](/w/index.php?title=Safranal&action=edit&redlink=1). [[13]](#cite_note-FOOTNOTEMcGee2004423-13) Nó cũng có một chất nhuộm [14] [carotenoid](/wiki/Carotenoid)là [crocin](/w/index.php?title=Crocin&action=edit&redlink=1), tạo ra một màu [vàng óng ánh](/w/index.php?title=V%C3%A0ng_%C3%B3ng_%C3%A1nh&action=edit&redlink=1)rực rỡ cho thực phẩm và vải dệt. Và [lịch sử ghi nhận điều này](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_c%E1%BB%A7a_saffron&action=edit&redlink=1)đã được chứng thực trong một bài luận về thực vật học, được biên soạn vào thời của [Ashurbanipal](/wiki/Ashurbanipal), thế kỷ thứ 7 trước Công nguyên, và saffron đã được [[15]](#cite_note-FOOTNOTERussoDreherMathre20036-15) [giao dịch và sử dụng](/w/index.php?title=Giao_d%E1%BB%8Bch_v%C3%A0_s%E1%BB%AD_d%E1%BB%A5ng_saffron&action=edit&redlink=1)qua hơn bốn thiên niên kỷ. Hiện nay [Iran](/wiki/Iran)chiếm khoảng 90% sản lượng saffron trên toàn thế giới. [[16]](#cite_note-FOOTNOTEGhorbani20081-16)
## Mục lục
## Từ nguyên học[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=1)]
Có vài điều không chắc chắn về nguồn gốc của từ tiếng Anh "saffron", dù rằng theo dấu vết thì nó bắt nguồn từ tiếng Pháp cổ là "safran" ngay vào thế kỷ 12, xuất phát từ tiếng Latin là "safranum". "Safranum" là một từ trung gian trong
[tiếng Ba Tư](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ba_T%C6%B0): زعفران hay za'ferân. Tiếng Ba Tư cổ là ngôn ngữ đầu tiên được sử dụng để ghi chép lại cách sử dụng saffron trong âm thực, với các tài liệu từ hàng ngàn năm trước. Thực tế thì có vài nguồn thông tin tranh cãi rằng "saffron" bắt nguồn từ Trung Đông / [Ba Tư](/wiki/Iran) và trở nên quen thuộc với nền ẩm thực của Hy Lạp, Tây Ban Nha, Ấn Độ. [[17]](#cite_note-17)
## Chủng loài[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=2)]
### Mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=3)]
Nghệ tây -
*Crocus sativus* *-* là một loại [cây lâu năm](/w/index.php?title=C%C3%A2y_l%C3%A2u_n%C4%83m&action=edit&redlink=1) [cho hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) vào mùa thu và không rõ nguồn gốc trong tự nhiên. Tổ tiên của nó có lẽ là cây * ra hoa và mùa thu ở Địa Trung Hải, Crocus cartwrightianus* [[18]](#cite_note-FOOTNOTEDeo20031-18) mà còn được biết với tên là "saffron dại" [[10]](#cite_note-FOOTNOTECaiola20031-10) bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp. [[19]](#cite_note-FOOTNOTEKafi_et_al.200624-19) [[14]](#cite_note-FOOTNOTEKatzer2010-14) *Saffron crocus*có lẽ là kết quả của *Crocus cartwrightianus*sau khi được chọn lọc thủ công rộng rãi bởi người trồng để tìm phần nhụy dài hơn. *C. thomasii*và *C. pallasii*cũng có thể là nguồn gốc khác của nghệ tây. [[9]](#cite_note-FOOTNOTENegbi199928-9) [[10]](#cite_note-FOOTNOTECaiola20031-10)
Vì là thực vật
[tam bội](/w/index.php?title=Tam_b%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1) vô sinh, nên nó có ba bộ [nhiễm sắc thể](/wiki/Nhi%E1%BB%85m_s%E1%BA%AFc_th%E1%BB%83) tương tự nhau tạo thành từng phần bổ sung di truyền của mỗi mẫu; nghệ tây có tám nhiễm sắc thể mỗi bộ, và tổng cộng là 24 nhiễm sắc thể. Vì là vô sinh, phần hoa màu tím của nghệ tây không thể tạo ra hạt. Sự sinh sản của nó xoay quanh sự hỗ trợ của con người: phần củ dạng [2] [giả thân hành](/wiki/Gi%E1%BA%A3_th%C3%A2n_h%C3%A0nh)(corm) dưới mặt đất với các bộ phận chứa tinh bột cần phải được đào lên, đập vỡ ra và trồng lại. Củ của nghệ tây sống được một mùa, cho ra được tối đa mười "củ con" bằng cách phân chia sinh dưỡng, và chúng sẽ phát triển thành cây mới vào mùa tiếp theo. Những củ này là dạng đặc ruột, nhỏ, có màu nâu với đường kính tối đa là 5 cm. Chúng có đáy phẳng, được bao phủ bởi một lớp sợi song song khá dày. Phần này được gọi là "áo củ". Củ cũng có những sợi dọc mỏng và như một chiếc lưới, có thể dài đến 5 cm trên phần cổ của cây. [[18]](#cite_note-FOOTNOTEDeo20031-18) [[2]](#cite_note-FOOTNOTEKafi_et_al.200623-2)
Cây phát triển đến chiều cao khoảng 20 – 30 cm, và cho ra 5 – 11 lá trắng không
[quang hợp](/wiki/Quang_h%E1%BB%A3p) được gọi là cataphyll (lá bao). Phần lá này có cấu trúc như các lớp màng sẽ bao phủ và bảo vệ lá thật của cây khi chúng nhú ra và phát triển. Các lá thật của cây thì có dạng tán, mỏng, thẳng và như lưỡi dao, với đường kính từ 1 – 3 mm. Lá có thể phát triển hơn sau khi hoa đã nở (hysteranthous) hoặc cùng phát triển với hoa (synanthous). Lá bao của nghệ tây được cho là sẽ phát triển sớm hơn hoa nếu cây được tưới nước tương đối sóm khi còn trong giai đoạn phát triển. Thân cây dạng trục, hoặc là cấu trúc mang hoa, tạo ra vài [lá bắc con](/w/index.php?title=L%C3%A1_b%E1%BA%AFc_con&action=edit&redlink=1), là các lá đặc biệt nhú ra từ cuống hoa. Phần lá này con được gọi là [cuống nhỏ](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%91ng_nh%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1) (pedicel). Sau thời gian [2] [ngủ](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%A7(th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)&action=edit&redlink=1)yên, cây sẽ mọc và phát triển các lá thật, có thể dài đến 40 cm. Vào mùa thu, các búp màu tím xuất hiện, đặc biệt là vào tháng 10 khi mà hầu hết các loại thực vật có hoa đều đã phân tán hạt giống, cho ra những bông hoa với màu sắc rực rỡ nhất. Hoa nghệ tây có màu tử đinh hương nhạt đến sẫm hay màu tím hoa cà với các vân. Hoa có hương thơm ngọt ngào, tựa như mật ong. Khi ra hoa, chiều cao trung bình của cây thấp hơn 30 cm (12 in). [[20]](#cite_note-FOOTNOTEWillard20023-20) Một vòi nhụy gồm ba đầu nhọn mọc ra từ mỗi hoa, cuối mỗi vòi nhụy là một đầu nhụy có màu đỏ thẫm rực rỡ, dài khoang 25 – 30 mm (0.98 – 1.18 in). [[21]](#cite_note-FOOTNOTEGovernment_of_Tasmania2005-21) [[18]](#cite_note-FOOTNOTEDeo20031-18)
### Trồng trọt[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=4)]
Nghệ tây phát triển mạnh trong vùng
[cây bụi](/wiki/C%C3%A2y_b%E1%BB%A5i) Địa Trung Hải, với kiểu sinh thái bề ngoài tương tự như vùng cây bụi Bắc Mỹ, cùng những cơn gió mùa hè nóng và khô quét qua vùng đất bán khô hạn. Tuy nhiên, cây vẫn sống sót được trong mùa đông, chịu được sương giá với nhiệt độ khoảng âm 10 độ (14 độ F) và khoảng thời gian ngắn bi tuyết bao phủ. Việc tưới nước là rất cần thiết nếu cây được trồng ở ngoài môi trường ẩm chẳng hạn như [Kashmir](/wiki/Kashmir), nơi mà lượng mưa trung bình hàng năm vào khoảng 1000 – 1500 mm (36 – 59 in), những vùng trồng nghệ tây ở Hy Lạp (500 mm hay 20 in hàng năm) và Tây Ban Nha (400 mm hay 16 in hàng năm) còn khô hơn những vùng trồng trọt chính ở Iran. Điều quan trọng ở đây là thời điểm mùa mưa tùy vào các vùng. Mưa nặng hạt vào mùa xuân và khí hậu khô hơn vào mùa hè là điều kiện tốt nhất. Mưa ngay lập tức trước khi cây ra hoa sẽ làm tăng lượng saffron. Còn nếu mưa hoặc thời tiết trở lạnh khi cây đang ra hoa sẽ dễ gây bệnh và giảm sản lượng. Điều kiện nóng ẩm liên tục sẽ gây hại cho mùa vụ.[23] Thỏ, chuột và chim cũng gây hại cho cây khi chúng đào củ lên. Các loài [giun tròn](/wiki/Ng%C3%A0nh_Giun_tr%C3%B2n), [bệnh gỉ sắt](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_g%E1%BB%89_s%E1%BA%AFt&action=edit&redlink=1) ở lá và củ bị thối cũng là những mối đe dọa khác. Tuy nhiên nếu tiêm vi khuẩn * cho cây thì có thể có ích vì củ sẽ phát triển nhanh hơn và tăng cường sinh khối ở đầu nhụy. Bacillus subtilis* [[22]](#cite_note-FOOTNOTESharaf-Eldin_et_al.2008-22)
Cây ít phát triển ở nơi tối; nhưng phát triển tốt nhất với đầy đủ ánh sáng mặt trời. Những cánh đồng có độ dốc nghiêng về phía có ánh sáng mặt trời là tốt nhất (ví dụ: nghiêng về phía Nam ở bán cầu Bắc). Giai đoạn gieo trồng hầu như hoàn tất và tháng sáu ở bán cầu Bắc, và củ nằm khoảng 7 – 15 cm (2.8 – 5.9 in) dưới mặt đất; rễ, cuống và lá có thể phát triển vào giữa tháng mười và tháng hai.
Gieo trồng sâu và chừa không gian cho củ phát triển, phối hợp cùng với khí hậu, là những nhân tố quan trong trọng việc quyết định sản lượng. Củ mẹ được trồng sâu hơn sẽ cho ra saffron chất lượng cao hơn. Dù rằng như thế sẽ cho ra ít búp và củ con hơn. Những người trồng ở Ý tối ưu hóa sản lượng bằng cách trồng cây ở độ sâu khoảng 15 cm (5.9 in) và theo hàng cách nhau khoảng 2 – 3 cm (0.79 – 1.18 in). Với độ sâu từ 8 – 10 cm (3.1 – 3.9 in) sẽ tối ưu năng suất hoa và củ. Những người trồng ở Hy Lạp, Ma-rốc và Tây Ban Nha áp dụng độ sâu và khoảng cách khác nhau phù hợp với điều kiện địa phương. [2]
Nghệ tây ưa đất sét có chứa
[đá vôi](/wiki/%C4%90%C3%A1_v%C3%B4i) mềm, bở, mật độ thấp, tưới tiêu tốt và hàm lượng hữu cơ cao. Phương pháp trồng truyền thống theo kiểu nâng lớp đất sẽ cải thiện việc thoát nước. Hàm lượng hữu cơ trong đất được tăng lên theo thời gian bằng cách sử dụng 20 – 30 tấn phân bón cho mỗi hec-ta. Sau đó củ sẽ được gieo, và không sử dụng phân bón nữa. Sau một khoảng thời gian tiềm sinh qua suốt mùa hè, củ sẽ mọc ra các lá nhỏ và bắt đầu cho búp vào đầu mùa thu. Chúng chỉ ra hoa và khoảng giữa mùa thu. Việc thu hoạch cần phải được thực hiện nhanh chóng vì sau khi nở vào lúc bình minh, hoa sẽ héo rất nhanh khi hết ngày.[26]Mọi cây đều ra hoa trong thời gian khoảng một hoặc hai tuần. Cứ khoảng 150 hoa sẽ thu được 1 g (0.0035 oz) sợi saffron khô; để cho ra khoảng 12 g (0.42 oz) saffron khô (hoặc 72 g (2.5 oz) saffron ẩm vừa mới thu hoạch) thì cần 1 kg hoa (2.2 lb); 1 lb (0.45 kg) hoa cho ra khoảng 0.2 oz (5.7 g) saffron khô. Một bông hoa tươi vừa được hái cho khoảng 30 mg (0.0011 oz) saffron tươi hoặc 7 mg (0.00025 oz) saffron khô. [23] [[23]](#cite_note-FOOTNOTEDeo20033-23)
## Gia vị[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=5)]
### Thành phần hóa học[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=6)]
Saffron có chứa hơn 150 hợp chất thơm dễ bay hơi. Có cũng có nhiều thành phần hoạt động không bay hơi,
đa số là các carotenoid, bao gồm [25] [zeaxanthin](/w/index.php?title=Zeaxanthin&action=edit&redlink=1), [lycopene](/w/index.php?title=Lycopene&action=edit&redlink=1), và nhiều loại α- và β- [carotene](/w/index.php?title=Carotene&action=edit&redlink=1). Tuy nhiên, màu vàng cam của saffron chủ yếu là do α-crocin. Chất này là [este](/wiki/Este)trans- [crocetin](/w/index.php?title=Crocetin&action=edit&redlink=1)di-(β-D- [gentiobiosyl](/w/index.php?title=Gentiobiosyl&action=edit&redlink=1)); tên theo [danh pháp IUPAC](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_IUPAC)của nó là axit 8,8-diapo-8,8-carotenoic. Điều này có nghĩa là crocin nằm bên dưới vòng thơm của saffron là một este digentiobiose của carotenoid crocetin. Bản thân các crocin là một chuỗi những carotenoid [[25]](#cite_note-FOOTNOTEAbdullaev20021-25) [ưa nước](/w/index.php?title=%C6%AFa_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1), có thể là polyene este [monoglycosyl](/w/index.php?title=Monoglycosyl&action=edit&redlink=1)hoặc diglycosyl của crocetin. Crocetin là một axit polyene [[25]](#cite_note-FOOTNOTEAbdullaev20021-25) [dicarboxylic](/wiki/Axit_cacboxylic) [liên hợp](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1) [kỵ nước](/w/index.php?title=K%E1%BB%B5_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1), và do đó tan trong dầu. Khi crocetin được [este](/wiki/Este)hóa bởi hai gentiobiose (là các [chất đường](/wiki/Cacbohydrat)) tan được trong nước, thì sản phẩm cũng sẽ tan được trong nước. Sản phẩm sau phản ứng là α-crocin, một loại bột màu carotenoid, có thể chiếm hơn 10% khối lượng saffron khô. Hai gentiobiose được este hóa làm cho α-crocin trở nên lý tưởng để tạo màu cho các thực phẩm có nước hoặc không có chất béo như các món ăn từ gạo. [[7]](#cite_note-FOOTNOTEMcGee2004422-7) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Crocetin_safranal_esterification.png/220px-Crocetin_safranal_esterification.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Crocetin_safranal_esterification.png/220px-Crocetin_safranal_esterification.png)
[Phản ứng este hóa](/wiki/Este)giữa [crocetin](/w/index.php?title=Crocetin&action=edit&redlink=1)và [gentiobiose](/w/index.php?title=Gentiobiose&action=edit&redlink=1). Những thành phần của α–crocin:
|
|
crocetin
[Glucoside](/w/index.php?title=Glucoside&action=edit&redlink=1) picrocrocin có vị đắng chịu trách nhiệm cho hương vị của saffron. Picrocrocin ( [công thức hóa học](/wiki/C%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc): C16H26O7; tên hệ thống: 4-(β-D-glucopyranosyloxy)-2,6,6- trimethylcyclohex-1-ene-1-carboxaldehyde) là một liên kết, gồm một [aldehyde](/wiki/An%C4%91%C3%AAh%C3%ADt) của phần tử phụ là safranal (tên hệ thống: 2,6,6-trimethylcyclohexa-1,3-diene-1-carboxaldehyde) và một carbohydrate. Nó có tính diệt côn trùng và sâu bọ, và có thể chiếm đến 4% khối lượng saffron khô. Picrocrocin là một dạng cắt bớt của carotenoid [zeaxanthin](/w/index.php?title=Zeaxanthin&action=edit&redlink=1), được tạo thành qua phân tách [oxi hóa](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_%C3%94xy_h%C3%B3a_kh%E1%BB%AD), và là glycoside của [terpene](/w/index.php?title=Terpene&action=edit&redlink=1) [aldehyde](/wiki/An%C4%91%C3%AAh%C3%ADt) safranal. Zeaxanthin màu đỏ lại tình cờ là một trong những carotenoid hiện diện một cách tự nhiên trong [võng mạc](/w/index.php?title=V%C3%B5ng_m%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1) của mắt người. [[26]](#cite_note-FOOTNOTELeffingwell20021-26)
Khi saffron được sấy khô sau khi thu hoạch, nhiệt độ sẽ kết hợp với các enzyme và tách picrocrocin thành
[D](/wiki/Monosaccarit)- [glucose](/wiki/Glucose) và một phân tử safranal tự do. [28] Safranal là một loại [tinh dầu](/wiki/Tinh_d%E1%BA%A7u) dễ bay hơi, tạo cho saffron hương thơm đặc thù của nó. [[13]](#cite_note-FOOTNOTEMcGee2004423-13) Safranal thì ít đắng hơn picrocrocin và có thể chiếm đến 70% thành phần dễ bay hơi trong vài mẫu. [27] Một phần tử thứ hai nằm bên dưới vòng thơm của saffron là 2-hydroxy-4,4,6-trimethyl-2,5-cyclohexadien-1-one, tạo ra một mùi hương của saffron là mùi cỏ khô. [[26]](#cite_note-FOOTNOTELeffingwell20021-26) Các nhà hóa học nhận thấy rằng phần tử này đóng góp nhiều nhất vào hương thơm của saffron dù rằng nó hiện diện ít hơn safranal. [[28]](#cite_note-FOOTNOTELeffingwell20023-28) Saffron khô rất nhạy với sự biến đổi độ [[28]](#cite_note-FOOTNOTELeffingwell20023-28) [pH](/wiki/PH), và nhanh chóng bị phân rã hóa học nếu có sự hiện diện của ánh sáng và các phần tử oxi hóa. Do đó, nó phải được trữ trong các thùng kín để giảm đến mức thấp nhất sự tiếp xúc với oxy trong khí quyển. Saffron có khả năng chịu nhiệt đến một mức độ nào đó.
### Xếp hạng[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=7)]
Saffron được xếp hạng thông qua sự đo lường của phòng thí nghiệm về hàm lượng crocin (màu sắc), picrocrocin (vị), safranal (hương thơm).
Việc xác định các thành phần không thuộc về nhụy (lượng chất thải của hoa) và các tạp chất khác chẳng hạn như các chất vô cơ ( [29] [tro](/w/index.php?title=Tro(ph%C3%A2n_t%C3%ADch_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1)) cũng rất quan trọng. Tiêu chuẩn xếp loại được thiết lập bởi [Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n_h%C3%B3a_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF), một liên đoàn của các cơ quan tiêu chuẩn quốc gia. ISO 3632 độc quyền giải quyết các vấn đề về saffron và thiết lập bốn thứ hạng dựa trên cường độ màu sắc thực nghiệm: IV(chất lượng thấp nhất), III, II, I (chất lượng tốt nhất). Các mẫu được phân hạng bằng cách đo hàm lượng crocin của gia vị, cho ra kết quả bằng phương pháp [quang phổ](/wiki/Quang_ph%E1%BB%95_k%E1%BA%BF)hấp thụ đặc trưng của crocin. Những người xếp loại sẽ đo khả năng hấp thụ bước sóng ánh sáng 400 Nm của các mẩu saffron. Khả năng hấp thụ cao hơn có nghĩa là nồng độ crocin cao hơn, và do đó cường độ màu sắc cũng cao hơn. Những dữ liệu này được đo dựa trên những báo cáo về quang phổ đã được chứng nhận ở các phòng thí nghiệm trên toàn thế giới. Những hạng được xếp theo màu sắc này bắt đầu từ khả năng hấp thụ dưới 80 (các loại saffron hạng IV) cho đến 190 hoặc cao hơn (hạng I). Các mẫu tốt nhất thế giới (là những đầu nhụy có màu đỏ hơi nâu sẫm nhất được hái từ những bông hoa đẹp nhất) có khả năng hấp thụ lên đến 250. Giá thị trường của saffron trực tiếp dựa vào kết quả ISO này. Tuy nhiên, nhiều người trồng, người bán và người mua từ chối kết quả từ phòng thí nghiệm. Họ thích phương pháp đánh giá tổng quát mẫu từ các lô sợi về hương, vị, độ dẻo, và các đặc điểm khác theo cùng một cách tương tự như những gì mà những người nếm rượu hay thực hiện. [[30]](#cite_note-FOOTNOTEHill2004274-30)
Mặc dù với những nỗ lực như vậy để kiểm soát chất lượng và tiêu chuẩn nhưng hành vi làm giả saffron, cụ thể là với những loại rẻ nhất, đã có một lịch sử lâu dài và vẫn tiếp diễn đến ngày nay. Sự giả mạo lần đầu tiên được ghi nhận vào thời Trung cổ ở Châu Âu.
Các phương pháp thường thấy bao gồm trộn lẫn với các tạp chất như củ cải đường, sợi xơ quả lựu, sợi lụa nhuộm đỏ, hoặc phần nhị màu vàng không mùi vị của cây nghệ tây. Những phương pháp khác chẳng hạn như nhúng các sợi saffron vào các chất dính như mật ong hoặc dầu thực vật. Tuy nhiên, saffron dạng bột lại dễ bị giả mạo hơn, với các chất độn là bột nghệ, bột ớt hoặc các loại bột khác. Sự giả mạo cũng có thể là việc bán các loại saffron không nhãn mác, sau khi trộn chung với các loại saffron khác nhau. Như ở Ấn Độ, saffron chất lượng cao Kashmir thường được bán và trộn lẫn với saffron rẻ hơn nhập khẩu từ Iran. Những hỗn hợp này sau đó được đem bán trên thi trường như saffron Kashmir tinh khiết. [31] [[32]](#cite_note-FOOTNOTEAustralian_Broadcasting_Corp.2003-32) [[33]](#cite_note-FOOTNOTEHussain2005-33)
### Sự đa dạng[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=8)]
Các giống cây saffron crocus đa dạng sẽ cho ra các loại sợi mà thường khác nhau về đặc tính cũng như sự phân phối theo vùng. Nhiều loại ở Tây Ban Nha, bao gồm các tên thương mại như "Spain Superior" hay "Creme" thường có màu, hương vị, hương thơm tốt hơn. Chúng thường được xếp hạng theo tiêu chuẩn áp dụng bởi chính phủ. Các giống cây ở Ý thì có vẻ tốt hơn là ở Tây Ban Nha. Tuy nhiên, chất lượng tốt nhất thì có xu hướng là ở Iran. Nhiều cây trồng kiểu "có sẵn trong cửa hàng" thường có sẵn ở New Zealand, Pháp, Thụy Sĩ, Anh, Mỹ, và một số nước khác. Vài loại trong số chúng được trồng theo phương pháp hữu cơ. Ở Mỹ, có loại saffron Hà Lan – Pennsylvania, được biết đến với vẻ "tự nhiên" nổi bật, được bán trên thị trường với số lượng nhỏ.
[[34]](#cite_note-FOOTNOTEWillard2002143-34) [[35]](#cite_note-FOOTNOTEWillard2002201-35)
Người tiêu dùng có thể xem vài giống cây nhất định là có chất lượng "cao cấp". Saffron "Aquilla" hay là zafferano dell'Aquila, được xác định bởi hàm lượng safranal và crocin cao, hình dạng sợi đặc biệt, mùi thơm và hăng bất thường, với màu sắc rực rỡ. Nó được trồng duy nhất trên tám héc-ta ở thung lũng Navelli, gần tỉnh
[L'Aquila](/wiki/L%27Aquila), vùng [Abruzzo](/wiki/Abruzzo) nước Ý. Nó được đưa đến Ý lần đầu tiên bởi một tu sĩ dòng Dominican trong thời kỳ các tòa án dị giáo ở Tây Ban Nha. Nhưng nơi trồng nhiều nhất ở Ý là [San Gavino Monreale](/wiki/San_Gavino_Monreale), Sardinia. Với diện tích trồng khoảng 40 héc-ta, nơi này chiếm đến 60% sản lượng saffron ở Ý; và sản phẩm cũng có hàm lượng crocin, picrocrocin và safranal cao bất thường. Một loại khác là saffron "Mongra" hay "Lacha" ở Kashmir ( *Crocus sativus* "Cashmirianus"), là một trong những loại mà người tiêu dùng khó mua được nhất. Do hạn hán, bệnh cháy lá, mùa màng thất bát liên tục ở những vùng thuộc Kashmir do Ấn Độ nắm quyền cùng với lệnh cấm xuất khẩu, làm tăng giá lên rất cao. Saffron Kashmir có thể nhận ra được bởi màu tím sẫm; nó là một trong những màu sẫm nhất, với hương vị, hương thơm và hiệu ứng màu sắc mạnh mẽ.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=9)]
Các tài liệu lịch sử về việc trồng và thu hoạch saffron kéo dài hơn ba thiên niên kỷ.
Tổ tiên trong thiên nhiên của cây saffron crocus thuần chủng hiện nay là [18] [Crocus cartwrightianus](/wiki/Crocus_cartwrightianus). Những người trồng đã nhân giống từ các chủng loài trong thiên nhiên bằng cách lựa chọn những cây với đầu nhụy dài bất thường. Do đó, một dạng đột biến vô sinh của *C. cartwrightianus*là *C. sativus*có lẽ đã xuất hiện ở Crete vào cuối Thời đại đồ đồng.
### Phương Đông[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=10)]
Saffron đã được mô tả chi tiết trong một bài luận về thực vật học, được biên soạn vào thời của
[Ashurbanipal](/wiki/Ashurbanipal), thế kỷ thứ 7 trước Công nguyên. Tài liệu về cách sử dụng saffron trong việc điều trị hơn 90 chứng bệnh đã được phát hiện. [15] Thật sự, các loại bột màu làm từ saffron đã được tìm thấy trên những bức họa 50000 năm tuổi trong các vị trí thời tiền sử ở Tây Bắc Iran. [[36]](#cite_note-FOOTNOTEHonan2004-36) [[37]](#cite_note-FOOTNOTEWillard20022-37) Về sau, những người Sumerians sử dụng saffron từ các cây mọc hoang dại để làm thuốc chữa bệnh và thuốc phép. [[38]](#cite_note-FOOTNOTEHumphries199820-38) Saffron đã là một mặt hàng trao đổi đường dài trước khi nền văn hóa cung điện Minoa hai thiên niên kỷ Trước Công Nguyên đạt đến đỉnh cao. Những người Ba Tư cổ đại đã trồng và thu hoạch saffron Ba Tư ( [[39]](#cite_note-FOOTNOTEWillard200212-39) *Crocus sativus*"Hausknechtii") ở Derbena, Isfahan, và Khorasan vào trước thế kỷ thứ 10, Trước Công Nguyên. Ở những nơi đó, sợi saffron được dệt thành vải, dâng lên các vị thần, và còn được sử dụng làm thuốc nhuộm, nước hoa, thuốc chữa bệnh, và chất tẩy rửa cơ thể. [[37]](#cite_note-FOOTNOTEWillard20022-37) Sợi saffron cũng được trải khắp giường và pha vào trà nóng để chữa những cơn u sầu. Những dân tộc khác Ba Tư cũng đã sợ hãi trước việc sử dụng saffron làm thuốc chất kích dục. [[40]](#cite_note-FOOTNOTEWillard200217.E2.80.9318-40) Trong cuộc chiến chinh phục Châu Á, [[41]](#cite_note-FOOTNOTEWillard200241-41) [Alexandros Đại đế](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF)đã sử dụng saffron trong nước pha, gạo và cả nước tắm để chữa các vết thương. Quân đội của Alexandros Đại đế đã mô phỏng việc sử dụng của người Ba Tư và mang về Hy Lạp phương pháp tắm với saffron. [[42]](#cite_note-FOOTNOTEWillard200254.E2.80.9355-42)
Các lý thuyết mâu thuẫn giải thích hành trình đến Nam Á của saffron. Người Kashmir và người Trung Quốc tính toán rằng thời điểm đó nằm ở khoảng giữa 2500 đến 9000 năm Trước Công Nguyên.
[[43]](#cite_note-FOOTNOTELak1998b-43) [[44]](#cite_note-FOOTNOTEFotedar1999128-44) Những nhà sử học nghiên cứu các ghi chép Ba Tư cổ đại cho rằng thời điểm đó là khoảng 500 năm Trước Công Nguyên, [45] quy nó cho việc ghép các củ của giống cây cho saffron để cung cấp cho các khu vườn và công viên mới. [[7]](#cite_note-FOOTNOTEMcGee2004422-7) Những người Phoenicia sau đó đã đem bán saffron Kashmir làm thuốc nhuộm và thuốc chữa bệnh u sầu. Việc sử trong thực phẩm và làm thuốc nhuộm sau đó lan rộng khắp Nam Á. Các nhà sư mặc áo choàng màu saffron, tuy nhiên những áo choàng này không được nhuộm với saffron đắt tiền mà là với bột nghệ hoặc từ gỗ [[46]](#cite_note-FOOTNOTEDalby2003256-46) [mít](/wiki/M%C3%ADt).[51] Áo choàng của các nhà sư được nhuộm cùng một màu để thể hiện sự bình đẳng, và bột [nghệ](/wiki/Ngh%E1%BB%87)hay màu hoàng thổ là rẻ nhất và có sẵn nhất. Ngày nay [nhựa Campuchia](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%B1a_Campuchia&action=edit&redlink=1)được dùng để nhuộm áo choàng. [[47]](#cite_note-FOOTNOTEHanelt20011352-47)
Một số nhà sử học tin rằng saffron đến Trung Quốc cùng với những người Mông Cổ sau khi họ xâm chiếm Ba Tư.
Tuy vậy, saffron được đề cập đến trong y văn cổ đại Trung Quốc, bao gồm dược điển 40 tập với tựa là Shennong Bencaojing (神農本草經: "Thần Nông bản thảo", cũng được gọi là Pen Ts'ao hay Pun Tsao), một bộ sách xuất hiện vào khoảng năm 200 đến 300 Trước Công Nguyên. Theo truyền thống thể hiện sự tôn trọng với Viêm Đế - [48] [Thần Nông](/wiki/Th%E1%BA%A7n_N%C3%B4ng)huyền thoại, bộ sách này thảo luận 252 phương pháp điều trị các chứng rối loạn bằng cách áp dụng các chất trong thảo mộc. Tuy nhiên, vào thể kỷ thứ ba Sau Công Nguyên, người Trung Quốc đề cập đến saffron với Kashmir là nguồn cung cấp. Theo nhà thảo dược học Trung Quốc Wan Zhen: "Môi trường sống của cây saffron là ở Kashmir, nơi mọi người trồng chủ yếu để dâng lên Đức Phật". Wan cũng trả lời về cách sử dụng saffron vào thời của mình: "Hoa héo sau vài ngày, và saffron được thu lấy. Nó rất giá trị vì màu vàng đồng đều. Nó cũng được dùng để làm thơm rượu." [[49]](#cite_note-FOOTNOTEHayes20016-49) [[45]](#cite_note-FOOTNOTEDalby200295-45)
### Xa hơn về phía Đông và Phương Tây[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=11)]
Những người
[Minoa](/wiki/V%C4%83n_minh_Minos) miêu tả saffron trong các bức vẽ trên tường ở các cung điện của họa vào khoảng năm 1600 đến năm 1500 Trước Công Nguyên. Chúng gợi ý về khả năng làm thuốc điều trị của saffron. [[36]](#cite_note-FOOTNOTEHonan2004-36) Những truyền thuyết Hy Lạp cổ đại nói về những chuyến vượt biển đến [50] [Cilicia](/w/index.php?title=Cilicia&action=edit&redlink=1), nơi mà những nhà thám hiểm tìm kiếm những gì mà họ tin là các sợi chỉ giá trị nhất thế giới. Một truyền thuyết khác kể vè Crocus và Smilax, theo đó Crocus bị mê hoặc và biến thành cây saffron crocus đầu tiên. [[51]](#cite_note-FOOTNOTEWillard20022.E2.80.933-51) Những người buôn nước hoa ở Ai Cập cổ đại, các nhà vật lý học ở [[37]](#cite_note-FOOTNOTEWillard20022-37) [Gaza](/wiki/Gaza), người dân thị trấn ở đảo [Rhodes](/wiki/Rhodes) , và các [[52]](#cite_note-FOOTNOTEWillard200258-52) [nàng hầu](/w/index.php?title=N%C3%A0ng_h%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1)ở Hy Lạp đã sử dụng saffron trong các loại [nước thơm](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_th%C6%A1m&action=edit&redlink=1), nước hoa, nước thảo dược, thuốc bôi mi mắt, thuốc mỡ, nghi lễ tôn giáo và điều trị y tế. [[41]](#cite_note-FOOTNOTEWillard200241-41)
Vào cuối thời Ai Cập – Hy Lạp, nữ hoàng
[Cleopatra](/wiki/Cleopatra_VII) sử dụng saffron để tắm nhằm mục đích cảm thấy dễ chịu hơn khi ân ái. Các thầy thuốc Ai Cập sử dụng saffron trong việc điều trị tất cả các loại bệnh đường tiêu hóa. [53] Saffron cũng được sử dụng để nhuộm vải ở các thành phố vào thời [[54]](#cite_note-FOOTNOTEWillard200234.E2.80.9335-54) [Levant](/wiki/Levant)như [Sidon](/w/index.php?title=Sidon&action=edit&redlink=1)và [Tyre](/wiki/T%C3%BDros). [[55]](#cite_note-FOOTNOTEWillard200259-55) [Aulus Cornelius Celsus](/w/index.php?title=Aulus_Cornelius_Celsus&action=edit&redlink=1)kê đơn thuốc với saffron cho các vết thương, cơn đau bụng, cơn ho, bệnh ghẻ, và trong [thuốc giải độc mithridatium](/w/index.php?title=Thu%E1%BB%91c_gi%E1%BA%A3i_%C4%91%E1%BB%99c_mithridatium&action=edit&redlink=1). [[56]](#cite_note-FOOTNOTEMarx1989-56)
Do người La Mã rất yêu thích saffron nên họ mang nó theo khi định cư ở phía nam Gaul, nơi mà nó được trồng rộng rãi cho đến lúc đế chế La Mã sụp đổ. Các giả thuyết cạnh tranh với nhau khẳng định rằng saffron chỉ trở lại Pháp với người Moor vào thế kỷ thứ 8 Sau Công Nguyên hay với giáo hoàng
[Avignon](/wiki/Avignon) vào thế kỷ thứ 14 Sau Công Nguyên. [[57]](#cite_note-FOOTNOTEWillard200263-57)
Việc trồng và thu hoạch saffron giảm mạnh sau khi đế chế La Mã chìm vào quên lãng. Cũng như với Pháp, sự lan rộng của nền văn minh Hồi Giáo có thể đã giúp đưa giống cây này trở lại Tây Ban Nha và Ý.
Cơn đại dịch vào thế kỷ 14 đã làm nhu cầu các loại dược phẩm với thành phần là saffron trở nên cấp thiết, và Châu Âu đã nhập khẩu một lượng lớn sợi saffron thông qua những con thuyền Venice và Genoa từ những hòn đảo ở phía nam và ở vùng Địa Trung Hải như Rhodes. Hành vi trộm cắp hàng hóa như thế bởi các quý tộc đã gây ra cuộc chiến tranh saffron kéo dài 14 tuần. [58] [[59]](#cite_note-FOOTNOTEWillard200299-59)
Những cuộc xung đột và nỗi sợ hãi do nạn cướp biển đã thúc đẩy việc trồng và thu hoạch củ saffron ở
[Basel](/wiki/Basel); và nơi đó trở nên thịnh vượng. Và giống cây này lan rộng đến [60] [Nuremberg](/wiki/N%C3%BCrnberg), nơi mà sự làm giả saffron với các thành phần độc hại đã dẫn đến luật Safranschou – thủ phạm thường bị phạt tiền, án tù, hoặc tử hình. Các củ nhanh chóng lan rộng khắp nước Anh, đặc biệt là Norfolk và Suffolk. Thị trấn [[61]](#cite_note-FOOTNOTEWillard2002103.E2.80.93104-61) [Saffron Walden](/w/index.php?title=Saffron_Walden&action=edit&redlink=1)ở Essex, được đặt tên vì giống cây đặc biệt mới mẻ này, trở thành trung tâm đầu tiên trồng và buôn bán saffron ở Anh.
Tuy nhiên, với sự xuất hiện của các loại gia vị kỳ lạ như chocolate, ca-fe, trà, vani từ những đất nước vừa mới giao thương ở phương Đông hay bên kia đại dương đã làm việc trồng trọt, thu hoạch và sử dụng saffron giảm hẳn.
[[62]](#cite_note-FOOTNOTEWillard2002117-62) Chỉ có các vùng miền nam nước Pháp, Ý và Tây Ban Nha là vẫn tiếp tục trồng. [63] [[64]](#cite_note-FOOTNOTEWillard2002133-64)
Những người Châu Âu đã đưa giống cây này vào Mỹ khi các thành viên của
[Giáo hội Schwenkfelder](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Schwenkfelder&action=edit&redlink=1) rời Châu Âu cùng với một thân cây có chứa các củ và nhập cư vào Mỹ. Họ đã trồng nó rộng rãi ở Châu Âu. Cho đến năm 1730, những [34] [người Hà Lan Pennsylvania](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A0_Lan_Pennsylvania&action=edit&redlink=1)đã trồng và thu hoạch saffron khắp các vùng phía đông Pennsylvania. Các thuộc địa của Tây Ban Nha ở vùng Caribe đã mua một lượng lớn loại saffron mới ở Châu Mỹ này, và nhu cầu cao đảm bảo rằng saffron có thể được dùng để trao đổi hàng hóa với giá trị tương đương với vàng. Việc trao đổi với vùng Caribe về sau không còn nữa, do cuộc chiến tranh năm 1812, khi nhiều tàu buôn saffron bị phá hủy. [[65]](#cite_note-FOOTNOTEWillard2002138-65) Tuy nhiên, những người Hà Lan Pennsylvania vẫn tiếp tục trồng với số lượng ít hơn để buôn bán trong địa phương và sử dụng trong các món bánh, mì, thịt gà hoặc cá hồi. [[66]](#cite_note-FOOTNOTEWillard2002138.E2.80.93139-66) Việc trồng và thu hoạch saffron ở Mỹ kéo dài cho đến ngày nay, chủ yếu là [[67]](#cite_note-FOOTNOTEWillard2002142.E2.80.93146-67) [hạt Lancaster](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Lancaster&action=edit&redlink=1), [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania). [[34]](#cite_note-FOOTNOTEWillard2002143-34)
## Giao dịch và sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=12)]
|Giá trị dinh dưỡng 100 g (3,5 oz)|
|
|[Cacbohydrat](/wiki/Cacbohydrat) [Chất xơ thực phẩm](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_x%C6%A1_th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m) [Chất béo](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A9o) [Chất béo no](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A9o_no&action=edit&redlink=1) [Chất béo không no đơn](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A9o_kh%C3%B4ng_no_%C4%91%C6%A1n&action=edit&redlink=1) [Chất béo không no đa](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A9o_kh%C3%B4ng_no_%C4%91a&action=edit&redlink=1) [Protein](/wiki/Protein) [Nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc) [Vitamin A](/wiki/Vitamin_A) [Thiamin](/w/index.php?title=Thiamin&action=edit&redlink=1)(Vit. B 1) [Riboflavin](/w/index.php?title=Riboflavin&action=edit&redlink=1)(Vit. B 2) [Niacin](/wiki/Niacin)(Vit. B 3) [Vitamin C](/wiki/Vitamin_C) [Canxi](/wiki/Canxi) [Sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt) [Magie](/wiki/Magie) [Phospho](/wiki/Phospho) [Kali](/wiki/Kali) [Natri](/wiki/Natri) [Kẽm](/wiki/K%E1%BA%BDm) [Selen](/wiki/Selen) [Folat](/wiki/Acid_folic) [[N 1]](#cite_note-Folate-69) [Vitamin B](/wiki/Vitamin_B6) 6 [Tro](/w/index.php?title=Tro_(h%C3%B3a_ph%C3%A2n_t%C3%ADch)&action=edit&redlink=1) [[68]](#cite_note-FOOTNOTEUnited_States_Department_of_Agriculture-68)
Tỷ lệ phần trăm theo
[lượng hấp thụ hàng ngày](/w/index.php?title=L%C6%B0%E1%BB%A3ng_h%E1%BA%A5p_th%E1%BB%A5_h%C3%A0ng_ng%C3%A0y&action=edit&redlink=1)của người lớn.
Nguồn:
[Cơ sở dữ liệu USDA](http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/)
### Giao dịch[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=13)]
Hầu như tất cả nghệ tây đều được trồng trong một vành đai bao quanh bởi Địa Trung Hải ở phía tây, và các khu vực gồ ghề bao gồm Iran và Kashmir ở phía đông. Những lục địa khác, ngoại trừ Nam Cực, chỉ sản xuất số lượng nhỏ. Khoảng 300 tấn sợi khô và bột được thu hái hàng năm,
và khoảng 50 tấn trong số đó là saffron hạng nhất. [14] Iran nắm giữ khoảng 90 – 93 % sản lượng toàn cầu và xuất khẩu khá nhiều. [[69]](#cite_note-FOOTNOTENegbi19992-70) Vài vùng có khí hậu khô hơn về phía đông và đông nam của Iran, bao gồm Fars, Kerman, và những nơi thuộc vùng Khorasan, chiếm phần lớn sản lượng toàn cầu. Vào năm 2005, Hy Lạp, là nước xếp hạng thứ hai trong việc sản xuất saffron, cung cấp 5.7 tấn. Trong khi Ma-rốc và Kashmir, xếp hạng thứ ba, với 2.3 tấn mỗi nước. [[16]](#cite_note-FOOTNOTEGhorbani20081-16) [[16]](#cite_note-FOOTNOTEGhorbani20081-16)
Trong những năm gần đây, việc trồng và thu hoạch saffron ở Afghanistan đã tăng lên, còn ở Kashmir thì giảm xuống do tình hình bất ổn.
Còn ở Azerbaijan, Ma-rốc và Ý, việc sản xuất cũng giảm hẳn. Chi phí lao động quá cao cùng với nguồn nhập khẩu phong phú từ Iran đồng nghĩa với việc chỉ có một vài vùng địa phương ở Áo, Anh, Đức, và Thụy Sĩ tiếp tục việc thu hoạch tẻ nhạt này. Trong số này có làng Mund ở Thụy Sĩ, với sản lượng hàng năm chỉ khoảng vài kg. [70] Tasmania, [[14]](#cite_note-FOOTNOTEKatzer2010-14) Trung Quốc, Ai Cập, Pháp, Israel, Mexico, New Zealand, Thổ Nhĩ Kỳ (chủ yếu là xung quanh thị trấn [[71]](#cite_note-FOOTNOTECourtney2002-72) [Safranbolu](/wiki/Safranbolu)), California, và Trung Phi cũng chỉ trồng và thu hoạch rất ít. [[4]](#cite_note-FOOTNOTEHill2004272-4) [[25]](#cite_note-FOOTNOTEAbdullaev20021-25)
Để thu được 1 pound (450g) saffron khô thì cần hái khoảng 50000 đến 75000 bông hoa; và để được 1 kg saffron thì cần khoảng 110000 – 170000 bông hoa.
[[72]](#cite_note-FOOTNOTEHill2004273-73) Cần đến 40 giờ làm việc để hái 150000 bông hoa. [73] Đầu nhụy khô rất nhanh sau khi được tách ra và thường được trữ trong thùng kín khí. [[74]](#cite_note-FOOTNOTELak1998a-75) Giá saffron bán sỉ và lẻ thường dao động từ 500 USD đến 5000 USD mỗi pound, hoặc 1100 USD đến 11000 USD mỗi kg, tương đương 2500 £ / 3500 € mỗi pound hoặc 5500 £ / 7500 € mỗi kg. Giá bán ở Canada gần đây đã tăng lên đến 18000 CAD mỗi kg. Ở các nước phương Tây, giá bán lẻ trung bình vào năm 1974 là 1000 $ / 500 £ / 700 € cho mỗi pound, hoặc Mỹ 2200 USD / 1100 £ / 1550 € cho mỗi kg. [[75]](#cite_note-FOOTNOTENegbi19998-76) Vào tháng 2 năm 2013, một lọ nhỏ có chứa khoảng 0.06 ounce có thể được mua với giá 16.26 $ hoặc tương đương 4336 $ mỗi pound, hoặc với giá thấp hơn là 2000 $ mỗi pound nếu mua theo số lượng lớn. Một pound saffron có khoảng từ 70000 đến 200000 sợi. Màu đỏ thẫm rực rỡ, độ ẩm thấp, có độ đàn hồi và không có các sợi bị gãy là những đặc điểm của saffron tươi. Saffron là loại [[4]](#cite_note-FOOTNOTEHill2004272-4) [gia vị](/wiki/Gia_v%E1%BB%8B)đắt nhất trên thế giới.
### Sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=14)]
Hương thơm của saffron thường được mô tả bởi những người sành ăn là gợi nên mùi mật ong thoang thoảng với đặc trưng là mùi kim loại cùng với mùi cỏ hay cỏ khô, và vị của nó cũng như cỏ khô, hơi ngọt. Saffron cũng tạo cho thực phẩm một màu vàng cam rực rỡ. Saffron được sử dụng rộng rãi trong các nền ẩm thực như Ấn Độ, Ba Tư, Châu Âu, Ả Rập, và Thổ Nhĩ Kỳ. Các loại bánh kẹo và rượu cũng thường có saffron. Các chất thay thế saffron thông thường là
[cây rum](/wiki/H%E1%BB%93ng_hoa) (Carthamus tinctorius, thường được bán với tên gọi là "saffron Bồ Đào Nha" hay "açafrão"), hạt điều màu (annatto), và củ [nghệ](/wiki/Ngh%E1%BB%87) (Curcuma longa). Saffron cũng được dùng làm [thuốc nhuộm](/wiki/Thu%E1%BB%91c_nhu%E1%BB%99m) vải, đặc biệt là ở Trung Quốc và Ấn độ, hay trong làm nước hoa. Nó cũng được sử dụng cho những mục đích tôn giáo ở Ấn Độ, và được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực. Từ món [76] [cơm Milan](/wiki/Risotto)ở Ý đến món [bouillabaisse](/w/index.php?title=Bouillabaisse&action=edit&redlink=1)ở Pháp, và món [Biryani](/w/index.php?title=Biryani&action=edit&redlink=1)gồm nhiều loại thịt đi kèm ở Nam Á.
Saffron đã được sử dụng trong y học cổ truyền một thời gian dài; một số nghiên cứu hiện đại đã gợi ý rằng gia vị có khả năng
[chống bệnh ung thư](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%91ng_b%E1%BB%87nh_ung_th%C6%B0&action=edit&redlink=1) (ức chế ung thư), chống đột biến (ngăn ngừa), tăng miễn dịch, và có các [tính chất chống oxy hóa](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_ch%E1%BB%91ng_%C3%B4xy_h%C3%B3a). [[25]](#cite_note-FOOTNOTEAbdullaev20021-25) [[77]](#cite_note-FOOTNOTEAssimopoulouPapageorgiouSinakos20051-78) [[78]](#cite_note-FOOTNOTEChangKuoLiangWang19641-79) Đầu nhụy của cây nghệ tây, kể cả các cánh hoa cũng có thể hữu ích trong điều trị trầm cảm. [79] [[80]](#cite_note-FOOTNOTEBailes1995-81) Những nghiên cứu đầu tiên cho thấy saffron có thể bảo vệ mắt khỏi ánh sáng trực tiếp và sự căng thẳng võng mạc do [[81]](#cite_note-82) [thoái hóa điểm vàng](/w/index.php?title=Tho%C3%A1i_h%C3%B3a_%C4%91i%E1%BB%83m_v%C3%A0ng&action=edit&redlink=1)và [viêm võng mạc sắc tố](/w/index.php?title=Vi%C3%AAm_v%C3%B5ng_m%E1%BA%A1c_s%E1%BA%AFc_t%E1%BB%91&action=edit&redlink=1). (Hầu hết các nghiên cứu về saffron đều có liên quan đến phần đầu nhụy, nhưng điều này lại không được nói đến trong các tài liệu nghiên cứu) Những nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng saffron có những đặc tính chữa bệnh tiềm năng. [[82]](#cite_note-FOOTNOTEMaccaroneDi_MarcoBisti2008-83) [[83]](#cite_note-FOOTNOTEMoghaddasi2010-84) [[84]](#cite_note-85)
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=15)] **"Folat" là dạng tự nhiên duy nhất của** [^](#cite_ref-Folate_69-0) [acid folic](/wiki/Acid_folic); thực tế mẫu không chứa acid folic. [[68]](#cite_note-FOOTNOTEUnited_States_Department_of_Agriculture-68)
## Trích dẫn[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=16)] [^](#cite_ref-1) [“Saffron – Definition and More”](http://www.merriam-webster.com/dictionary/saffron). *. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2012.* [Merriam-Webster](/w/index.php?title=Merriam-Webster&action=edit&redlink=1)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Kafi et al. 2006](#CITEREFKafi_et_al.2006), tr. 23 [^](#cite_ref-FOOTNOTERau196953_3-0) [Rau 1969](#CITEREFRau1969), tr. 53
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Hill 2004](#CITEREFHill2004), tr. 272 [^](#cite_ref-5) [“World's COSTLIEST spice blooms in Kashmir”](http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-pics-world-s-costliest-spice-blooms-in-kashmir/20121109.htm). [Rediff](/w/index.php?title=Rediff&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2013. [^](#cite_ref-FOOTNOTEGrigg1974287_6-0) [Grigg 1974](#CITEREFGrigg1974), tr. 287
- ^
**a** **ă** **â** [McGee 2004](#CITEREFMcGee2004), tr. 422
- ^
**a** **ă** [Rubio-Moraga và đồng nghiệp 2009](#CITEREFRubio-MoragaCastillo-L.C3.B3pezG.C3.B3mez-G.C3.B3mezAhrazem2009)
- ^
**a** **ă** [Negbi 1999](#CITEREFNegbi1999), tr. 28
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Caiola 2003](#CITEREFCaiola2003), tr. 1 [^](#cite_ref-FOOTNOTENegbi199930.E2.80.9331_11-0) [Negbi 1999](#CITEREFNegbi1999), tr. 30–31 [^](#cite_ref-FOOTNOTENegbi19991_12-0) [Negbi 1999](#CITEREFNegbi1999), tr. 1
- ^
**a** **ă** [McGee 2004](#CITEREFMcGee2004), tr. 423
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Katzer 2010](#CITEREFKatzer2010)
- ^
**a** **ă** [Russo, Dreher & Mathre 2003](#CITEREFRussoDreherMathre2003), tr. 6
- ^
**a** **ă** **â** [Ghorbani 2008](#CITEREFGhorbani2008), tr. 1 **Y. M. Shukla (2009).** [^](#cite_ref-17) [. New India Publishing, Aug 1, 2009. tr. 150–151.](http://books.google.com/books?id=mX3Zc25v8tYC&pg=PA150&dq=saffron+originated&hl=en&sa=X&ei=ATjnUoPOJ9TNsQTAk4DwAg&ved=0CE4Q6AEwBw#v=onepage&q=saffron%20originated&f=false) *Plant Secondary Metabolite*
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Deo 2003](#CITEREFDeo2003), tr. 1 [^](#cite_ref-FOOTNOTEKafi_et_al.200624_19-0) [Kafi et al. 2006](#CITEREFKafi_et_al.2006), tr. 24 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard20023_20-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 3 [^](#cite_ref-FOOTNOTEGovernment_of_Tasmania2005_21-0) [Government of Tasmania 2005](#CITEREFGovernment_of_Tasmania2005) [^](#cite_ref-FOOTNOTESharaf-Eldin_et_al.2008_22-0) [Sharaf-Eldin et al. 2008](#CITEREFSharaf-Eldin_et_al.2008)
- ^
**a** **ă** [Deo 2003](#CITEREFDeo2003), tr. 3 [^](#cite_ref-FOOTNOTEDeo20034_24-0) [Deo 2003](#CITEREFDeo2003), tr. 4
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Abdullaev 2002](#CITEREFAbdullaev2002), tr. 1
- ^
**a** **ă** [Leffingwell 2002](#CITEREFLeffingwell2002), tr. 1 [^](#cite_ref-FOOTNOTEDharmananda2005_27-0) [Dharmananda 2005](#CITEREFDharmananda2005)
- ^
**a** **ă** [Leffingwell 2002](#CITEREFLeffingwell2002), tr. 3 [^](#cite_ref-FOOTNOTEVermaMiddha20101.E2.80.932_29-0) [Verma & Middha 2010](#CITEREFVermaMiddha2010), tr. 1–2 [^](#cite_ref-FOOTNOTEHill2004274_30-0) [Hill 2004](#CITEREFHill2004), tr. 274 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard2002102.E2.80.93104_31-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 102–104 [^](#cite_ref-FOOTNOTEAustralian_Broadcasting_Corp.2003_32-0) [Australian Broadcasting Corp. 2003](#CITEREFAustralian_Broadcasting_Corp.2003) [^](#cite_ref-FOOTNOTEHussain2005_33-0) [Hussain 2005](#CITEREFHussain2005)
- ^
**a** **ă** **â** [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 143 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard2002201_35-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 201
- ^
**a** **ă** [Honan 2004](#CITEREFHonan2004)
- ^
**a** **ă** **â** [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 2 [^](#cite_ref-FOOTNOTEHumphries199820_38-0) [Humphries 1998](#CITEREFHumphries1998), tr. 20 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard200212_39-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 12 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard200217.E2.80.9318_40-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 17–18
- ^
**a** **ă** [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 41 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard200254.E2.80.9355_42-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 54–55 [^](#cite_ref-FOOTNOTELak1998b_43-0) [Lak 1998b](#CITEREFLak1998b) [^](#cite_ref-FOOTNOTEFotedar1999128_44-0) [Fotedar 1999](#CITEREFFotedar1999), tr. 128
- ^
**a** **ă** [Dalby 2002](#CITEREFDalby2002), tr. 95 [^](#cite_ref-FOOTNOTEDalby2003256_46-0) [Dalby 2003](#CITEREFDalby2003), tr. 256 [^](#cite_ref-FOOTNOTEHanelt20011352_47-0) [Hanelt 2001](#CITEREFHanelt2001), tr. 1352 [^](#cite_ref-FOOTNOTEFletcher200511_48-0) [Fletcher 2005](#CITEREFFletcher2005), tr. 11 [^](#cite_ref-FOOTNOTEHayes20016_49-0) [Hayes 2001](#CITEREFHayes2001), tr. 6 [^](#cite_ref-FOOTNOTEFerrenceBendersky20041_50-0) [Ferrence & Bendersky 2004](#CITEREFFerrenceBendersky2004), tr. 1 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard20022.E2.80.933_51-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 2–3 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard200258_52-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 58 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard200255_53-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 55 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard200234.E2.80.9335_54-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 34–35 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard200259_55-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 59 [^](#cite_ref-FOOTNOTEMarx1989_56-0) [Marx 1989](#CITEREFMarx1989) [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard200263_57-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 63 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard200270_58-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 70 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard200299_59-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 99 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard2002101_60-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 101 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard2002103.E2.80.93104_61-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 103–104 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard2002117_62-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 117 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard2002132.E2.80.93133_63-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 132–133 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard2002133_64-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 133 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard2002138_65-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 138 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard2002138.E2.80.93139_66-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 138–139 [^](#cite_ref-FOOTNOTEWillard2002142.E2.80.93146_67-0) [Willard 2002](#CITEREFWillard2002), tr. 142–146
- ^
**a** **ă** [United States Department of Agriculture](#CITEREFUnited_States_Department_of_Agriculture) [^](#cite_ref-FOOTNOTENegbi19992_70-0) [Negbi 1999](#CITEREFNegbi1999), tr. 2 [^](#cite_ref-FOOTNOTEMalik2007_71-0) [Malik 2007](#CITEREFMalik2007) [^](#cite_ref-FOOTNOTECourtney2002_72-0) [Courtney 2002](#CITEREFCourtney2002) [^](#cite_ref-FOOTNOTEHill2004273_73-0) [Hill 2004](#CITEREFHill2004), tr. 273 [^](#cite_ref-FOOTNOTERau196935_74-0) [Rau 1969](#CITEREFRau1969), tr. 35 [^](#cite_ref-FOOTNOTELak1998a_75-0) [Lak 1998a](#CITEREFLak1998a) [^](#cite_ref-FOOTNOTENegbi19998_76-0) [Negbi 1999](#CITEREFNegbi1999), tr. 8 [^](#cite_ref-FOOTNOTEDalby2002138_77-0) [Dalby 2002](#CITEREFDalby2002), tr. 138 [^](#cite_ref-FOOTNOTEAssimopoulouPapageorgiouSinakos20051_78-0) [Assimopoulou, Papageorgiou & Sinakos 2005](#CITEREFAssimopoulouPapageorgiouSinakos2005), tr. 1 [^](#cite_ref-FOOTNOTEChangKuoLiangWang19641_79-0) [Chang và đồng nghiệp 1964](#CITEREFChangKuoLiangWang1964), tr. 1 **Goel A, Aggarwal BB (2010). “Curcumin, the golden spice from Indian saffron, is a chemosensitizer and radiosensitizer for tumors and chemoprotector and radioprotector for normal organs”.** [^](#cite_ref-80) *Nutr Cancer* **62**(7): 919–30. [doi](/wiki/DOI): [10.1080/01635581.2010.509835](http://dx.doi.org/10.1080%2F01635581.2010.509835). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20924967](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20924967). [^](#cite_ref-FOOTNOTEBailes1995_81-0) [Bailes 1995](#CITEREFBailes1995) **Dwyer AV, Whitten DL, Hawrelak JA (tháng 3 năm 2011).** [^](#cite_ref-82) [“Herbal medicines, other than St. John's Wort, in the treatment of depression: a systematic review”](http://www.altmedrev.com/publications/16/1/40.pdf)(PDF). *Altern Med Rev* **16**(1): 40–9. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21438645](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21438645). [^](#cite_ref-FOOTNOTEMaccaroneDi_MarcoBisti2008_83-0) [Maccarone, Di Marco & Bisti 2008](#CITEREFMaccaroneDi_MarcoBisti2008) [^](#cite_ref-FOOTNOTEMoghaddasi2010_84-0) [Moghaddasi 2010](#CITEREFMoghaddasi2010) **Dante G, Facchinetti F (tháng 3 năm 2011). “Herbal treatments for alleviating premenstrual symptoms: a systematic review”.** [^](#cite_ref-85) *J Psychosom Obstet Gynaecol* **32**(1): 42–51. [doi](/wiki/DOI): [10.3109/0167482X.2010.538102](http://dx.doi.org/10.3109%2F0167482X.2010.538102). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21171936](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21171936).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=17)] **Books**
- Bailes, M. (1995),
*The Healing Garden*, Kangaroo Press, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-86417-636-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-86417-636-3) [Dalby, A.](/w/index.php?title=Andrew_Dalby&action=edit&redlink=1)(2002), [(ấn bản 1), University of California Press,](http://books.google.com/?id=7IHcZ21dyjwC) *Dangerous Tastes: The Story of Spices* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-520-23674-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-520-23674-5) [Dalby, A.](/w/index.php?title=Andrew_Dalby&action=edit&redlink=1)(2003), *Food in the Ancient World from A to Z*, Routledge, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-415-23259-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-415-23259-3)
- Finlay, V. (2003),
*Colour: A Natural History of the Palette*, Random House, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8129-7142-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8129-7142-2)
- Fletcher, N. (2005),
*Charlemagne's Tablecloth: A Piquant History of Feasting*(ấn bản 1), Saint Martin's Press, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-312-34068-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-312-34068-1)
- Grigg, D. B. (1974),
*The Agricultural Systems of the World*(ấn bản 1), Cambridge University Press, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-521-09843-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-521-09843-4)
- Hayes, A. W. (2001),
*Principles and Methods of Toxicology*(ấn bản 4), Taylor and Francis, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-56032-814-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-56032-814-8)
- Hill, T. (2004),
*The Contemporary Encyclopedia of Herbs and Spices: Seasonings for the Global Kitchen*(ấn bản 1), Wiley, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-471-21423-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-471-21423-6)
- Humphries, J. (1998),
*The Essential Saffron Companion*, Ten Speed Press, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-58008-024-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-58008-024-8)
- Kafi, M.; Koocheki, A.; Rashed, M. H.; Nassiri, M. (eds.) (2006),
[(ấn bản 1), Science Publishers,](http://books.google.com/books?id=kO8prjfiiCEC) *Saffron (*Crocus sativus *) Production and Processing* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-57808-427-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-57808-427-2)
- Kumar, V. (2006),
[, Sterling Publishers,](http://books.google.com/books?id=AaTpWEIlgNwC) *The Secret Benefits of Spices and Condiments* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-84557-585-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-84557-585-4)
- Hanelt, P. (ed.) (2001),
[(ấn bản 1), Springer,](http://books.google.com/books?id=10IMFSavIMsC) *Mansfeld's Encyclopedia of Agricultural and Horticultural Crops* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-3-540-41017-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-3-540-41017-1)
- Marx, F. (translator) (1989),
[,](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Celsus/home.html) *Celsus:*De Medicina [Loeb Classical Library](/w/index.php?title=Loeb_Classical_Library&action=edit&redlink=1) **L292**(1–4), [Harvard University Press](/w/index.php?title=Harvard_University_Press&action=edit&redlink=1), [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-674-99322-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-674-99322-8), truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2011 [McGee, H.](/w/index.php?title=Harold_McGee&action=edit&redlink=1)(2004), [, Scribner,](http://books.google.com/?id=iX05JaZXRz0C) *On Food and Cooking: The Science and Lore of the Kitchen* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-684-80001-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-684-80001-1)
- Negbi, M. (ed.) (1999),
[, CRC Press,](http://books.google.com/?id=l-QJaUp31T4C) *Saffron:*Crocus sativus *L.* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-90-5702-394-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-90-5702-394-1)
- Rau, S. R. (1969),
*The Cooking of India*, Foods of the World, [Time-Life](/w/index.php?title=Time-Life&action=edit&redlink=1)Books, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8094-0069-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8094-0069-0)
- Russo, E.; Dreher, M. C.; Mathre, M. L. (2003),
*Women and Cannabis: Medicine, Science, and Sociology*(ấn bản 1), Psychology Press, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-7890-2101-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-7890-2101-4)
- Willard, P. (2002),
[, Beacon Press,](http://books.google.com/?id=WsUaFT7l3QsC) *Secrets of Saffron: The Vagabond Life of the World's Most Seductive Spice* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8070-5009-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8070-5009-5) **Journal articles**
- Abdullaev, F. I. (2002),
[“Cancer Chemopreventive and Tumoricidal Properties of Saffron (](http://www.ebmonline.org/cgi/content/full/227/1/20), *Crocus sativus*L.)” *Experimental Biology and Medicine* **227**(1), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [11788779](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11788779), truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2011
- Agha-Hosseini, M.; Kashani, L.; Aleyaseen, A.; Ghoreishi, A.; Rahmanpour, H.; Zarrinara, A. R.; Akhondzadeh, S. (2008), “
*Crocus sativus*L. (Saffron) in the Treatment of Premenstrual Syndrome: A Double-Blind, Randomised, and Placebo-Controlled Trial”, *BJOG: An International Journal of Obstetrics and Gynaecology* **115**(4): 515–519, [doi](/wiki/DOI): [10.1111/j.1471-0528.2007.01652.x](http://dx.doi.org/10.1111%2Fj.1471-0528.2007.01652.x), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [18271889](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18271889)
- Akhondzadeh, S.; Sabet, M. S.; Harirchian, M. H.; Togha, M.; Cheraghmakani, H.; Razeghi, S.; Hejazi, S. S.; Yousefi, M.H.; Alimardani, R.; Jamshidi, A.; Zare, F.; Moradi, A. (2010), “Saffron in the Treatment of Patients with Mild to Moderate Alzheimer's Disease: A 16-week, Randomised, and Placebo-Controlled Trial”,
*Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics* **35**(5): 581–588, [doi](/wiki/DOI): [10.1111/j.1365-2710.2009.01133.x](http://dx.doi.org/10.1111%2Fj.1365-2710.2009.01133.x), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20831681](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20831681)
- Assimopoulou, A. N.; Papageorgiou, V. P.; Sinakos, Z. (2005), “Radical Scavenging Activity of
*Crocus sativus*L. Extract and Its Bioactive Constituents”, *Phytotherapy Research* **19**(11), [doi](/wiki/DOI): [10.1002/ptr.1749](http://dx.doi.org/10.1002%2Fptr.1749), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16317646](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16317646)
- Boskabady, M. H.; Ghasemzadeh Rahbardar, M.; Nemati, H.; Esmaeilzadeh, M. (2010), “Inhibitory Effect of
*Crocus sativus*(Saffron) on Histamine (H1) Receptors of Guinea Pig Tracheal Chains”, *Die Pharmazie* **65**(4): 300–305, [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20432629](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20432629)
- Caiola, M. G. (2003), “Saffron Reproductive Biology”,
*Acta Horticulturae*(ISHS) **650**: 25–37
- Chang, P. Y.; Kuo, W.; Liang, C. T.; Wang, C. K. (1964), “The Pharmacological Action of 藏红花 (
*Zà Hóng Huā*— *Crocus sativus*L.): Effect on the Uterus and Estrous Cycle”, *Yao Hsueh Hsueh Pao* **11**
- Chryssanthi, D. G.; Dedes, P. G.; Karamanos, N. K.; Cordopatis, P.; Lamari, F. N. (2011), “Crocetin Inhibits Invasiveness of MDA-MB-231 Breast Cancer Cells via Downregulation of Matrix Metalloproteinases”,
*Planta Medica* **77**(2): 146–151, [doi](/wiki/DOI): [10.1055/s-0030-1250178](http://dx.doi.org/10.1055%2Fs-0030-1250178), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20803418](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20803418)
- Das, I.; Das, S.; Saha, T. (2010), “Saffron Suppresses Oxidative Stress in DMBA-Induced Skin Carcinoma: A Histopathological Study”,
*Acta Histochemica* **112**(4): 317–327, [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.acthis.2009.02.003](http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.acthis.2009.02.003), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19328523](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19328523)
- Davies, N. W.; Gregory, M. J.; Menary, R. C. (2005), “Effect of Drying Temperature and Air Flow on the Production and Retention of Secondary Metabolites in Saffron”,
*Journal of Agricultural and Food Chemistry* **53**(15): 5969–5975, [doi](/wiki/DOI): [10.1021/jf047989j](http://dx.doi.org/10.1021%2Fjf047989j), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16028982](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16028982)
- Deo, B. (2003),
[“Growing Saffron—The World's Most Expensive Spice”](http://web.archive.org/web/20051227004245/http://www.crop.cri.nz/home/products-services/publications/broadsheets/020Saffron.pdf), *Crop and Food Research*(New Zealand Institute for Crop and Food Research) (20), [Bản gốc](http://www.crop.cri.nz/home/products-services/publications/broadsheets/020Saffron.pdf)lưu trữ ngày 27 tháng 12 năm 2005, truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2006
- Dharmananda, S. (2005),
[“Saffron: An Anti-Depressant Herb”](http://web.archive.org/web/20060926130959/http://www.itmonline.org/arts/saffron.htm), *Institute for Traditional Medicine*, [Bản gốc](http://www.itmonline.org/arts/saffron.htm)lưu trữ ngày 26 tháng 9 năm 2006, truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2006
- Ferrence, S. C.; Bendersky, G. (2004), “Therapy with Saffron and the Goddess at Thera”,
*Perspectives in Biology and Medicine* **47**(2): 199–226, [doi](/wiki/DOI): [10.1353/pbm.2004.0026](http://dx.doi.org/10.1353%2Fpbm.2004.0026), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [15259204](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15259204)
- Ghorbani, M. (2008),
[“The Efficiency of Saffron's Marketing Channel in Iran”](http://www.idosi.org/wasj/wasj4%284%29/7.pdf), *World Applied Sciences Journal* **4**(4): 523–527, [ISSN](/wiki/ISSN) [1818-4952](//www.worldcat.org/issn/1818-4952), truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2011
- Gout, B.; Bourges, C.; Paineau-Dubreuil, S. (2010), “Satiereal, a
*Crocus sativus*L. Extract, Reduces Snacking and Increases Satiety in a Randomised Placebo-Controlled Study of Mildly Overweight, Healthy Women”, *Nutrition Research* **30**(5): 305–313, [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.nutres.2010.04.008](http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.nutres.2010.04.008), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20579522](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20579522)
- Gutheil, W. G.; Reed, G.; Ray, A.; Dhar, A. (2011), “Crocetin: An Agent Derived from Saffron for Prevention and Therapy for Cancer”,
*Current Pharmaceutical Biotechnology*, [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21466430](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21466430)
- Hasegawa, J. H.; Kurumboor, S. K.; Nair, S. C. (1995), “Saffron Chemoprevention in Biology and Medicine: A Review”,
*Cancer Biotherapy* **10**(4), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [8590890](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8590890)
- Hosseinzadeh, H.; Karimi, G.; Niapoor, M. (2004),
[“Antidepressant Effect of](http://www.actahort.org/books/650/650_54.htm), *Crocus sativus*L. Stigma Extracts and Their Constituents, Crocin and Safranal, In Mice” *Acta Horticulturae*(International Society for Horticultural Science) (650): 435–445, truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2009
- Jessie, S. W.; Krishnakantha, T. P. (2005), “Inhibition of Human Platelet Aggregation and Membrane Lipid Peroxidation by Saffron”,
*Molecular and Cellular Biochemistry* **278**(1–2): 59–63, [doi](/wiki/DOI): [10.1007/s11010-005-5155-9](http://dx.doi.org/10.1007%2Fs11010-005-5155-9), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16180089](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16180089)
- Joukar, S.; Najafipour, H.; Khaksari, M.; Sepehri, G.; Shahrokhi, N.; Dabiri, S.; Gholamhoseinian, A.; Hasanzadeh, S. (2010), “The Effect of Saffron Consumption on Biochemical and Histopathological Heart Indices of Rats with Myocardial Infarction”,
*Cardiovascular Toxicology* **10**(1): 66–71, [doi](/wiki/DOI): [10.1007/s12012-010-9063-1](http://dx.doi.org/10.1007%2Fs12012-010-9063-1), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20119744](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20119744)
- Kianbakht, S.; Ghazavi, A. (2011), “Immunomodulatory Effects of Saffron: A Randomized Double-Blind Placebo-Controlled Clinical Trial”,
*Phytotherapy Research*, [doi](/wiki/DOI): [10.1002/ptr.3484](http://dx.doi.org/10.1002%2Fptr.3484), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21480412](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21480412)
- Moghaddasi, M. S. (2010),
[“Saffron Chemicals and Medicine Usage”](http://www.academicjournals.org/jmpr/PDF/pdf2010/18Mar/Moghaddasi.pdf)(PDF), *Journal of Medicinal Plant Research* **4**(6): 427–430, truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2011
- Maccarone, R.; Di Marco, S.; Bisti, S. (2008), “Saffron Supplement Maintains Morphology and Function after Exposure to Damaging Light in Mammalian Retina”,
*Investigative Ophthalmology and Visual Science* **49**(3): 1254–1261, [doi](/wiki/DOI): [10.1167/iovs.07-0438](http://dx.doi.org/10.1167%2Fiovs.07-0438), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [18326756](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18326756)
- Nair, S. C.; Pannikar, B.; Panikkar, K. R. (1991), “Antitumour Activity of Saffron (
*Crocus sativus*).”, *Cancer Letters* **57**(2), [doi](/wiki/DOI): [10.1016/0304-3835(91)90203-T](http://dx.doi.org/10.1016%2F0304-3835%2891%2990203-T), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [2025883](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2025883)
- Rubio-Moraga, A.; Castillo-López, R.; Gómez-Gómez, L.; Ahrazem, O. (2009), “Saffron is a Monomorphic Species as Revealed by RAPD, ISSR and Microsatellite Analyses”,
*BMC Research Notes* **2**: 189, [doi](/wiki/DOI): [10.1186/1756-0500-2-189](http://dx.doi.org/10.1186%2F1756-0500-2-189), [PMC](/wiki/PubMed_Central) [2758891](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2758891), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19772674](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19772674)
- Sharaf-Eldin, M.; Elkholy, S.; Fernández, J. A.; Junge, H.; Cheetham, R.; Guardiola, J.; Weathers, P. (2008), “
*Bacillus subtilis*FZB24 Affects Flower Quantity and Quality of Saffron ( *Crocus sativus*)”, *Planta Med* **74**(10): 1316–1320, [PMC](/wiki/PubMed_Central) [18622904](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC18622904)
- Verma, R. S.; Middha, D. (2010), “Analysis of Saffron (
*Crocus sativus*L. Stigma) Components by LC–MS–MS”, *Chromatographia* **71**(1–2): 117–123, [doi](/wiki/DOI): [10.1365/s10337-009-1398-z](http://dx.doi.org/10.1365%2Fs10337-009-1398-z) **Miscellaneous**
- Courtney, P. (2002),
[“Tasmania's Saffron Gold”](http://www.abc.net.au/landline/stories/s556192.htm), *Landline*( [Australian Broadcasting Corp.](/w/index.php?title=ABC_News_(Australia)&action=edit&redlink=1), xuất bản ngày 19 tháng 5 năm 2002), truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2011
- Fotedar, S. (1999),
[“Cultural Heritage of India: The Kashmiri Pandit Contribution”](http://vitasta.org/1999/index.html), *Vitasta*(Kashmir Sabha of Kolkata) **32**(1), truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2011
- Harper, D. (2001),
[, truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2011](http://www.etymonline.com/index.php?search=saffron&searchmode=none) *Online Etymology Dictionary*
- Honan, W. H. (2004),
[“Researchers Rewrite First Chapter for the History of Medicine”](http://www.nytimes.com/2004/03/02/science/02MEDI.html?ex=1393563600), *(ngày 2 tháng 3 năm 2004), truy cập ngày 13 tháng 9 năm 2011* [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times)
- Hussain, A. (2005),
[, London: BBC News (xuất bản ngày 28 tháng 1 năm 2005), truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2011](http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4216493.stm) *Saffron Industry in Deep Distress*
- Katzer, G. (2010),
[“Saffron (](http://gernot-katzers-spice-pages.com//engl/Croc_sat.html), *Crocus sativus*L.)” *Gernot Katzer's Spice Pages*, truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2012
- Lak, D. (1998),
[“Kashmiris Pin Hopes on Saffron”](http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/212491.stm), *(ngày 11 tháng 11 năm 1998), truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2011* [BBC News](/wiki/BBC_News)
- Lak, D. (1998),
[“Gathering Kashmir's Saffron”](http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/from_our_own_correspondent/213043.stm), *(ngày 23 tháng 11 năm 1998), truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2011* [BBC News](/wiki/BBC_News)
- Leffingwell, J. C. (2002),
[“Saffron”](http://www.leffingwell.com/download/saffron.pdf)(PDF), *Leffingwell Reports*(tháng 10 năm 2002) **2**(5), truy cập ngày 15 tháng 9 năm 2011
- Malik, N. (2007),
[, DACAAR Rural Development Program, truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2011](http://afghanag.ucdavis.edu/b_field-crops/saffron-1/Man_Saffron_Afghanistan_ICARDA.pdf) *Saffron Manual for Afghanistan*
- Park, J. B. (2005),
[“Saffron”](http://web.archive.org/web/20060925041750/http://www.pl.barc.usda.gov/usda_supplement/supplement_detail_b.cfm?chemical_id=140), *USDA Phytochemical Database*, [Bản gốc](http://www.pl.barc.usda.gov/usda_supplement/supplement_detail_b.cfm?chemical_id=140)lưu trữ ngày 25 tháng 9 năm 2006, truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2006 **Other** [,](http://www.abc.net.au/news/1504154) *Kashmiri Saffron Producers See Red over Iranian Imports* [Australian Broadcasting Corp.](/w/index.php?title=ABC_News_(Australia)&action=edit&redlink=1)(xuất bản ngày 4 tháng 11 năm 2003), 2003, truy cập ngày 29 tháng 9 năm 2011
- “Emerging and Other Fruit and Floriculture: Saffron”,
*Food and Agriculture*(Department of Primary Industries, Water, and Environment (DPIWE), Government of Tasmania), 2005 [“Saffron”](http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search), *(* [USDA National Nutrient Database](/w/index.php?title=USDA_National_Nutrient_Database&action=edit&redlink=1) [United States Department of Agriculture](/w/index.php?title=United_States_Department_of_Agriculture&action=edit&redlink=1)), truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2011
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Saffron&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saffron&action=edit§ion=18)]
|
|![]()
**có văn bản gốc Anh ngữ liên quan với bài:** [Wikisource](/wiki/Wikisource)
Dữ liệu liên quan tới
[Crocus sativus](//species.wikimedia.org/wiki/Crocus_sativus)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
Phương tiện liên quan tới
[Crocus sativus](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Crocus_sativus)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons) [“](http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?12265). *Crocus sativus*” *.* [Germplasm Resources Information Network](/w/index.php?title=Germplasm_Resources_Information_Network&action=edit&redlink=1)(GRIN) online database [“Saffron”](http://unitproj.library.ucla.edu/biomed/spice/index.cfm?displayID=22), *Darling Biomedical Library*( [UCLA](/w/index.php?title=University_of_California,_Los_Angeles&action=edit&redlink=1)) [“](http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/plantdisp.xsql?taxon=318), *Crocus sativus*” *Germplasm Resources Information Network*( [USDA](/w/index.php?title=United_States_Department_of_Agriculture&action=edit&redlink=1))

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


markdown:
# Samsung Ativ
**Samsung Ativ** (cách điệu: ATIV) là thương hiệu được sử dụng cho thiết bị [máy tính cá nhân](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_c%C3%A1_nh%C3%A2n) và di động sản xuất bởi [Samsung Electronics](/wiki/Samsung_Electronics) chạy hệ điều hành [Windows 8](/wiki/Windows_8), [Windows RT](/w/index.php?title=Windows_RT&action=edit&redlink=1), và [Windows Phone 8](/wiki/Windows_Phone_8). Thuật ngữ "Ativ" là sự đảo ngược của từ "vita", nghĩa là "cuộc sống". [[1]](#cite_note-cnet-ativifa-1)
Thương hiệu ban đầu được sử dụng cho
[máy tính bảng](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_b%E1%BA%A3ng) và [điện thoại thông minh](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_th%C3%B4ng_minh) chạy Windows 8 và Windows Phone 8 của Samsung; vào tháng 4 2013, Samsung công bố sẽ mở rộng tên thương hiệu cho tất cả sản phẩm PC tương lai (bao gồm máy tính xách tay thông thường và máy tính bàn; chẳng hạn như Ativ Book 5 và Ativ Book 6 mới được giới thiệu), và tái thương hiệu cho một số dòng sản phẩm đã tồn tại và sản phẩm dưới tên Ativ, bao gồm "Ativ Book" (đối với máy tính xách tay), và "Ativ One" (đối với máy tính tất cả trong một). [[2]](#cite_note-engadget-ativexpansion-2)
## Mục lục
## Điện thoại thông minh[
[sửa](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&action=edit§ion=1)]
## Máy tính bảng[
[sửa](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&action=edit§ion=2)] [Samsung Ativ Tab](/wiki/Samsung_Ativ_Tab)(Windows RT) [Samsung Ativ Tab 5](/wiki/Samsung_Ativ_Tab_5) *(Smart PC)*(Windows 8) [Samsung Ativ Tab 7](/w/index.php?title=Samsung_Ativ_Tab_7&action=edit&redlink=1) *(Smart PC Pro)*(Windows 8) [Samsung Ativ Tab 3](/wiki/Samsung_Ativ_Tab_3)(Windows 8) [Samsung Ativ Q](/w/index.php?title=Samsung_Ativ_Q&action=edit&redlink=1)(Windows 8 và Android 4.2.2 Jellybean)
## Máy tính cá nhân[
[sửa](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&action=edit§ion=3)]
### Máy tính xách tay[
[sửa](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&action=edit§ion=4)]
- Samsung Ativ Book 2
- Samsung Ativ Book 4 370
- Samsung Ativ Book 4 510
- Samsung Ativ Book 5
- Samsung Ativ Book 6
- Samsung Ativ Book 7
- Samsung Ativ Book 8
[Samsung Ativ Book 9 Plus](/wiki/ATIV_Book_9)(Đen) (Windows 8) [Samsung Ativ Book 9 Lite](/wiki/ATIV_Book_9)(Trắng) (Windows 8/RT/8 Pro)
### Máy tính bàn[
[sửa](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&action=edit§ion=5)]
- Samsung Ativ One 3
- Samsung Ativ One 5
- Samsung Ativ One 7
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&action=edit§ion=6)] [Omnia](/w/index.php?title=Samsung_Omnia&action=edit&redlink=1), thương hiệu sử dụng cho gia đình thiết bị [Windows Mobile](/wiki/Windows_Mobile)và [Windows Phone 7](/wiki/Windows_Phone_7). [Galaxy](/wiki/Samsung_Galaxy), thương hiệu sử dụng cho gia đình nền tảng [Android](/wiki/Android)của Samsung.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Samsung_Ativ&action=edit§ion=7)] [^](#cite_ref-cnet-ativifa_1-0) [“Samsung tung ra Ativ S, thiết bị chạy Windows Phone 8 đầu tiên”](http://news.cnet.com/8301-1035_3-57502591-94/samsung-unveils-ativ-s-worlds-first-windows-phone-8-device/). CNET. Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2012. [^](#cite_ref-engadget-ativexpansion_2-0) [“Samsung mở rộng thương hiệu ATIV cho tất cả Windows PC, thêm Book 5, Book 6 và phần mềm SideSync vào danh sách”](http://www.engadget.com/2013/04/25/samsung-ativ-pcs/). Engadget. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2013.
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Content-Encoding: gzip

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Thể loại:Tenrecidae
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
[Tenrecidae](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tenrecidae?uselang=vi) *Bài chính thể loại:* [Tenrecidae](/wiki/Tenrecidae)
## Các trang trong thể loại “Tenrecidae”
40 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 40 trang.
|
|
## E
## G
## H
## L
## M
|
|
## M tiếp
|
|
## M tiếp
## O
## P
## S
## T
|
|![]()
40 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 40 trang.
|
|
## E
## G
## H
## L
## M
|
|
## M tiếp
|
|
## M tiếp
## O
## P
## S
## T

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
Ông Phạm Hồng Hải, Cục trưởng Cục Viễn thông cho biết, theo quy hoạch kho số trước đây, dải số 0 và 1 sẽ không dành cho phát triển thuê bao. Tuy nhiên, trước yêu cầu của các mạng di động, Cục sẽ nghiên cứu về vấn đề này.
|
|
TIN
![]()
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết
** bằng cách gửi thư điện tử tới Sẽ có thêm 20 triệu số di động đầu 10 số?**
Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Bộ GTVT lên tiếng về vụ Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở; Bắt ông chủ tạp chí cầm đầu đường dây đánh bạc ngàn tỷ; Hàng tấn mỹ phẩm không nguồn gốc "tràn" vào HN; Làm rõ vụ 12 con dê ‘lạc’ vào trang trại Bí thư huyện... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/1.
Cục trưởng Đường sắt VN được phát hiện chết tại phòng làm việc, "Nữ quái" đất Cảng phẫu thuật mặt trốn nã 10 năm; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Nữ du khách nước ngoài đến Hà Nội đã bị cướp; Bắt nghi phạm vụ hiếp dâm, giết bé gái bịt đầu mối; Giữ lại táo nhập từ Mỹ, cấm bán ra thị trường... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày.
Thiếu nữ bị kéo lê nửa cây số dưới gầm xe 7 chỗ; 3 công nhân tử vong tại công trường thủy điện; Vụ án tham ô hơn 10 năm chưa xử xong; Hoãn tăng thuế, xăng giảm tới 1.900 đồng/lít; Ô tô lao vun vút ngược chiều trên cầu Nhật Tân; Nữ giáo viên tống tiền giám đốc trường quốc tế... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/1.
Lửa hàn bắn tung tóe tại dự án đường sắt trên cao; Trùm ma túy lĩnh án tử, tiến sĩ luật ốm nặng không phải ra tòa; Má mì xinh đẹp và 2 đại gia bị bắt quả tang mua dâm; Sự ma mãnh của Abbott khi ghi nhãn sữa kỳ thị; Đôi vợ chồng làm giả chữ ký nhiều vị lãnh đạo... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/1.
Thêm một lý do khiến "dự án đất vàng" chậm tiến độ; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Công dân bị tù oan được bồi thường gần 300 triệu; Xe đưa đón học sinh phát cháy trên phố... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 19/1.
Lần đầu tiên 13 bệnh viện trung ương ký cam kết chấm dứt tình trạng bệnh nhân nằm ghép, đảm bảo 1 bệnh nhân/giường bệnh. Tuy nhiên xung quanh cam kết này vẫn còn nhiều băn khoăn.
Loại vi khuẩn nguy hiểm nhiễm trong táo Mỹ có thể nhiễm trong nhiều loại thực phẩm quan trọng thường xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày. ------------ Xem thêm: Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?, http://vietbao.vn/tp/Tao-My-gay-chet-nguoi-da-ve-Viet-Nam/7063625/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Thời điểm gần Tết Nguyên đán hàng năm luôn là thời điểm nhạy cảm, cao điểm của nạn buôn lậu
Mấy ngày vừa qua, những trang nhật ký của danh hài Thúy Nga chia sẻ chuyện cô bị “chồng hờ” lừa lấy 350.000 USD rồi bỏ trốn và lấy danh nghĩa của cô để lừa đảo rất nhiều người đã làm dấy lên rất nhiều luồng ý kiến. Giới..
Tổng thống Mỹ nói về trang hoàng kim mới của lịch sử nước Mỹ nơi họ sẽ cùng đồng minh sống vững mạnh. Và Nga sẽ lụi tàn trong sự cô lập? ------------ Xem thêm: Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015, http://vietbao.vn/tp/Thong-diep-Lien-bang-My-nam-2015/7048259/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Cùng dõi theo những hình ảnh ngày làm việc của các nữ chiến sĩ CSGT vừa được Giám đốc Công an TP Hà Nội tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc.
Những ngày qua, cộng đồng mạng liên tục chia sẻ câu chuyện về đôi vợ chồng già bán xăng chịu cho người qua đường khi khách chẳng may "cháy túi" khiến nhiều người cảm động.
Trong khi chúng ta đang có một mùa đông ấm áp cùng gia đình, bạn bè thì ở ngoài kia biết bao em thơ và cụ già đang phải chống chọi với cái lạnh cắt da cắt thịt của tiết trời miền Bắc.
Đừng bao giờ nói câu "Năm sau con sẽ về" vì biết đâu đó là cái Tết cuối cùng ta còn được ở bên cha mẹ.
Và còn rất nhiều những lá thư, những dòng cảm tưởng được viết với nhiều tâm trạng và tình cảm khác nhau gửi đến ông lang vườn, nhưng ẩn trong tất cả những dòng chữ đó là một sự biết ơn, trân trọng.
2014 là năm của tai nạn, hỏa hoạn với hàng trăm vụ cháy lớn trên phạm vi toàn quốc với những hậu quả thảm khốc về cả tài sản và tính mạng con người.
Sơn Tùng M-TP, FB Boiz “đạo nhạc” hay lùm xùm tiền bản quyền show diễn Khánh Ly… đều là những vấn đề nóng của làng nhạc trong năm 2014.
Giới chuyên gia cho rằng: “Năm qua kinh tế toàn cầu phục hồi phục chậm chạp và không vững chắc”.
Bộ Y tế mở đường dây nóng, 146 trẻ tử vong do sởi, nghi án quan chức nhận hối lộ, 3 trẻ chết sau phẫu thuật từ thiện… là những sự kiện đáng chú ý của ngành y năm 2014.
Nhìn lại năm 2014, chúng ta giật mình khi thấy bức tranh toàn cầu ảm đạm với những cuộc xung đột đẫm máu, tai nạn thảm khốc, dịch bệnh đáng sợ và sự nổi lên gây kinh khiếp của khủng bố.
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: max-age=280, public


markdown:
*Tôi có một người bạn, tính tình bướng bỉnh, làm chuyện gì cũng theo cách suy nghĩ của mình và ít nghe lời khuyên của người khác.* *Cách đây 2 năm cô ấy quen một người, nhưng vì gia đình hai bên không đồng ý, cộng thêm tính tình không hợp nên 2 người chia tay. Chia tay gần 8 tháng rồi nhưng cô ấy rất buồn, phần là vì 2 người ở gần nhà nhau nên hay chạm mặt.* *Tôi không biết phải khuyên cô ấy như thế nào, cô ấy rất đáng thương, rất bi quan. Làm sao để cô ấy đừng nghĩ nhiều và tập trung vào học vấn, cũng như để giảm bớt tính cách ngang bướng của cô ấy. Xin cám ơn. (Nguyen Bao)* **- Trả lời tư vấn của tiến sĩ tâm lý học Huỳnh Văn Sơn:** Ngang bướng hay bướng bỉnh cũng là một nét cá tính khá độc đáo phải không bạn?
Làm thế nào để cô ấy quên hẳn tình cảm đã qua trong khi người cũ vẫn liên tục gặp mặt? Không có gì khác hơn là phải đối diện với sự thật. Không nên day dứt về những gì đã qua nếu như sự thật là mình đã có tình cảm mới. Tám tháng chia tay có thể là khá ngắn để có thể quên lãng những rung cảm, thương yêu đã có nhưng một năm, hai năm và nhiều hơn thế nữa... người ta sẽ dần dần chấp nhận được sự thật...
Vấn đề cũng không kém phần quan trọng là tình cảm của bạn và người ấy như thế nào? Nếu bạn có sức ảnh hưởng lớn thì tại sao bạn không thể góp ý để cô ấy thay đổi? Nếu tình cảm của bạn đủ mạnh, đủ làm cho bạn thực sự trở thành người có thể chia sẻ, góp ý để người ấy đổi thay...
Ngày một ngày hai, khi chững chạc hơn và từng trải hơn, tính tình cô ấy sẽ thay đổi, sẽ tự thay đổi để thích ứng với chính mình, với bạn cũng như với yêu cầu của xã hội. Quan trọng nhất là cô ấy phải thay đổi còn tất cả những góp ý và chia sẻ của chúng ta chỉ mang tính tham khảo và gợi ý mà thôi! Chúc bạn sẽ biết tạm chấp nhận để dung hòa và sẽ thật kỳ công để chia sẻ và góp ý.
TS HUỲNH VĂN SƠN
|
|
+ Mọi thắc mắc về tâm lý - tình yêu, dạy con cũng như những kỹ năng sống, bạn hãy gửi về cho mục
Để chính xác về nội dung cần hỏi, xin bạn đọc
|
|
TIN
![]()
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết
** bằng cách gửi thư điện tử tới Chấp nhận tính ngang bướng**
Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Bộ GTVT lên tiếng về vụ Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở; Bắt ông chủ tạp chí cầm đầu đường dây đánh bạc ngàn tỷ; Hàng tấn mỹ phẩm không nguồn gốc "tràn" vào HN; Làm rõ vụ 12 con dê ‘lạc’ vào trang trại Bí thư huyện... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/1.
Cục trưởng Đường sắt VN được phát hiện chết tại phòng làm việc, "Nữ quái" đất Cảng phẫu thuật mặt trốn nã 10 năm; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Nữ du khách nước ngoài đến Hà Nội đã bị cướp; Bắt nghi phạm vụ hiếp dâm, giết bé gái bịt đầu mối; Giữ lại táo nhập từ Mỹ, cấm bán ra thị trường... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày.
Thiếu nữ bị kéo lê nửa cây số dưới gầm xe 7 chỗ; 3 công nhân tử vong tại công trường thủy điện; Vụ án tham ô hơn 10 năm chưa xử xong; Hoãn tăng thuế, xăng giảm tới 1.900 đồng/lít; Ô tô lao vun vút ngược chiều trên cầu Nhật Tân; Nữ giáo viên tống tiền giám đốc trường quốc tế... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/1.
Lửa hàn bắn tung tóe tại dự án đường sắt trên cao; Trùm ma túy lĩnh án tử, tiến sĩ luật ốm nặng không phải ra tòa; Má mì xinh đẹp và 2 đại gia bị bắt quả tang mua dâm; Sự ma mãnh của Abbott khi ghi nhãn sữa kỳ thị; Đôi vợ chồng làm giả chữ ký nhiều vị lãnh đạo... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/1.
Thêm một lý do khiến "dự án đất vàng" chậm tiến độ; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Công dân bị tù oan được bồi thường gần 300 triệu; Xe đưa đón học sinh phát cháy trên phố... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 19/1.
Lần đầu tiên 13 bệnh viện trung ương ký cam kết chấm dứt tình trạng bệnh nhân nằm ghép, đảm bảo 1 bệnh nhân/giường bệnh. Tuy nhiên xung quanh cam kết này vẫn còn nhiều băn khoăn.
Loại vi khuẩn nguy hiểm nhiễm trong táo Mỹ có thể nhiễm trong nhiều loại thực phẩm quan trọng thường xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày. ------------ Xem thêm: Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?, http://vietbao.vn/tp/Tao-My-gay-chet-nguoi-da-ve-Viet-Nam/7063625/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Thời điểm gần Tết Nguyên đán hàng năm luôn là thời điểm nhạy cảm, cao điểm của nạn buôn lậu
Mấy ngày vừa qua, những trang nhật ký của danh hài Thúy Nga chia sẻ chuyện cô bị “chồng hờ” lừa lấy 350.000 USD rồi bỏ trốn và lấy danh nghĩa của cô để lừa đảo rất nhiều người đã làm dấy lên rất nhiều luồng ý kiến. Giới..
Tổng thống Mỹ nói về trang hoàng kim mới của lịch sử nước Mỹ nơi họ sẽ cùng đồng minh sống vững mạnh. Và Nga sẽ lụi tàn trong sự cô lập? ------------ Xem thêm: Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015, http://vietbao.vn/tp/Thong-diep-Lien-bang-My-nam-2015/7048259/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Cùng dõi theo những hình ảnh ngày làm việc của các nữ chiến sĩ CSGT vừa được Giám đốc Công an TP Hà Nội tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc.
Những ngày qua, cộng đồng mạng liên tục chia sẻ câu chuyện về đôi vợ chồng già bán xăng chịu cho người qua đường khi khách chẳng may "cháy túi" khiến nhiều người cảm động.
Trong khi chúng ta đang có một mùa đông ấm áp cùng gia đình, bạn bè thì ở ngoài kia biết bao em thơ và cụ già đang phải chống chọi với cái lạnh cắt da cắt thịt của tiết trời miền Bắc.
Đừng bao giờ nói câu "Năm sau con sẽ về" vì biết đâu đó là cái Tết cuối cùng ta còn được ở bên cha mẹ.
Và còn rất nhiều những lá thư, những dòng cảm tưởng được viết với nhiều tâm trạng và tình cảm khác nhau gửi đến ông lang vườn, nhưng ẩn trong tất cả những dòng chữ đó là một sự biết ơn, trân trọng.
2014 là năm của tai nạn, hỏa hoạn với hàng trăm vụ cháy lớn trên phạm vi toàn quốc với những hậu quả thảm khốc về cả tài sản và tính mạng con người.
Sơn Tùng M-TP, FB Boiz “đạo nhạc” hay lùm xùm tiền bản quyền show diễn Khánh Ly… đều là những vấn đề nóng của làng nhạc trong năm 2014.
Giới chuyên gia cho rằng: “Năm qua kinh tế toàn cầu phục hồi phục chậm chạp và không vững chắc”.
Bộ Y tế mở đường dây nóng, 146 trẻ tử vong do sởi, nghi án quan chức nhận hối lộ, 3 trẻ chết sau phẫu thuật từ thiện… là những sự kiện đáng chú ý của ngành y năm 2014.
Nhìn lại năm 2014, chúng ta giật mình khi thấy bức tranh toàn cầu ảm đạm với những cuộc xung đột đẫm máu, tai nạn thảm khốc, dịch bệnh đáng sợ và sự nổi lên gây kinh khiếp của khủng bố.
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi


markdown:
|
|
- Hiện nay đã có thuốc chữa trị viêm gan siêu vi B không?
- Chế độ ăn uống như thế nào cho phù hợp?
- Bệnh này có thể sinh con được không và con có bị nhiễm bệnh không?
- Muốn điều trị phải điều trị ở đâu? (T.C.P - Bình Định)
- Thuốc điều trị viêm gan B hiện nay có 2 loại chính là Interferon (thuốc chích) và Lamivudine (thuốc uống), tùy theo tình trạng bệnh và khả năng tài chính của bệnh nhân mà bác sĩ chuyên khoa sẽ quyết định dùng thuốc nào. Điều trị bằng Interferon có kết quả tốt từ 40 - 50% các trường hợp, một đợt điều trị từ 4 - 6 tháng tốn khoảng 30 - 50 triệu đồng trong thời giá hiện nay. Một gánh nặng kinh tế mà ai cũng không muốn có.
Đối với Lamivudine phải uống liên tục có khi một năm trời và tiền cũng không ít. Vì vậy vấn đề chích ngừa viêm gan B hiện nay là biện pháp tối ưu giúp cải thiện sức khỏe cộng đồng và tiết kiệm nhất mà chúng ta có thể làm được.
Em vẫn có thể có người yêu, kết hôn, sinh con đẻ cái bình thường như bao nhiêu người khác, chỉ có điều em phải theo dõi kiểm tra máu và điều trị tại các bệnh viện chuyên khoa. Những người thân yêu của em phải đi chích ngừa viêm gan đầy đủ.
|
|
Việt Báo
|
|
TIN
![]()
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết
** bằng cách gửi thư điện tử tới Điều trị viêm gan siêu vi B**
Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Bộ GTVT lên tiếng về vụ Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở; Bắt ông chủ tạp chí cầm đầu đường dây đánh bạc ngàn tỷ; Hàng tấn mỹ phẩm không nguồn gốc "tràn" vào HN; Làm rõ vụ 12 con dê ‘lạc’ vào trang trại Bí thư huyện... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/1.
Cục trưởng Đường sắt VN được phát hiện chết tại phòng làm việc, "Nữ quái" đất Cảng phẫu thuật mặt trốn nã 10 năm; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Nữ du khách nước ngoài đến Hà Nội đã bị cướp; Bắt nghi phạm vụ hiếp dâm, giết bé gái bịt đầu mối; Giữ lại táo nhập từ Mỹ, cấm bán ra thị trường... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày.
Thiếu nữ bị kéo lê nửa cây số dưới gầm xe 7 chỗ; 3 công nhân tử vong tại công trường thủy điện; Vụ án tham ô hơn 10 năm chưa xử xong; Hoãn tăng thuế, xăng giảm tới 1.900 đồng/lít; Ô tô lao vun vút ngược chiều trên cầu Nhật Tân; Nữ giáo viên tống tiền giám đốc trường quốc tế... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/1.
Lửa hàn bắn tung tóe tại dự án đường sắt trên cao; Trùm ma túy lĩnh án tử, tiến sĩ luật ốm nặng không phải ra tòa; Má mì xinh đẹp và 2 đại gia bị bắt quả tang mua dâm; Sự ma mãnh của Abbott khi ghi nhãn sữa kỳ thị; Đôi vợ chồng làm giả chữ ký nhiều vị lãnh đạo... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/1.
Thêm một lý do khiến "dự án đất vàng" chậm tiến độ; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Công dân bị tù oan được bồi thường gần 300 triệu; Xe đưa đón học sinh phát cháy trên phố... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 19/1.
Lần đầu tiên 13 bệnh viện trung ương ký cam kết chấm dứt tình trạng bệnh nhân nằm ghép, đảm bảo 1 bệnh nhân/giường bệnh. Tuy nhiên xung quanh cam kết này vẫn còn nhiều băn khoăn.
Loại vi khuẩn nguy hiểm nhiễm trong táo Mỹ có thể nhiễm trong nhiều loại thực phẩm quan trọng thường xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày. ------------ Xem thêm: Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?, http://vietbao.vn/tp/Tao-My-gay-chet-nguoi-da-ve-Viet-Nam/7063625/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Thời điểm gần Tết Nguyên đán hàng năm luôn là thời điểm nhạy cảm, cao điểm của nạn buôn lậu
Mấy ngày vừa qua, những trang nhật ký của danh hài Thúy Nga chia sẻ chuyện cô bị “chồng hờ” lừa lấy 350.000 USD rồi bỏ trốn và lấy danh nghĩa của cô để lừa đảo rất nhiều người đã làm dấy lên rất nhiều luồng ý kiến. Giới..
Tổng thống Mỹ nói về trang hoàng kim mới của lịch sử nước Mỹ nơi họ sẽ cùng đồng minh sống vững mạnh. Và Nga sẽ lụi tàn trong sự cô lập? ------------ Xem thêm: Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015, http://vietbao.vn/tp/Thong-diep-Lien-bang-My-nam-2015/7048259/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Cùng dõi theo những hình ảnh ngày làm việc của các nữ chiến sĩ CSGT vừa được Giám đốc Công an TP Hà Nội tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc.
Những ngày qua, cộng đồng mạng liên tục chia sẻ câu chuyện về đôi vợ chồng già bán xăng chịu cho người qua đường khi khách chẳng may "cháy túi" khiến nhiều người cảm động.
Trong khi chúng ta đang có một mùa đông ấm áp cùng gia đình, bạn bè thì ở ngoài kia biết bao em thơ và cụ già đang phải chống chọi với cái lạnh cắt da cắt thịt của tiết trời miền Bắc.
Đừng bao giờ nói câu "Năm sau con sẽ về" vì biết đâu đó là cái Tết cuối cùng ta còn được ở bên cha mẹ.
Và còn rất nhiều những lá thư, những dòng cảm tưởng được viết với nhiều tâm trạng và tình cảm khác nhau gửi đến ông lang vườn, nhưng ẩn trong tất cả những dòng chữ đó là một sự biết ơn, trân trọng.
2014 là năm của tai nạn, hỏa hoạn với hàng trăm vụ cháy lớn trên phạm vi toàn quốc với những hậu quả thảm khốc về cả tài sản và tính mạng con người.
Sơn Tùng M-TP, FB Boiz “đạo nhạc” hay lùm xùm tiền bản quyền show diễn Khánh Ly… đều là những vấn đề nóng của làng nhạc trong năm 2014.
Giới chuyên gia cho rằng: “Năm qua kinh tế toàn cầu phục hồi phục chậm chạp và không vững chắc”.
Bộ Y tế mở đường dây nóng, 146 trẻ tử vong do sởi, nghi án quan chức nhận hối lộ, 3 trẻ chết sau phẫu thuật từ thiện… là những sự kiện đáng chú ý của ngành y năm 2014.
Nhìn lại năm 2014, chúng ta giật mình khi thấy bức tranh toàn cầu ảm đạm với những cuộc xung đột đẫm máu, tai nạn thảm khốc, dịch bệnh đáng sợ và sự nổi lên gây kinh khiếp của khủng bố.
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi


markdown:
Tin van suc khoe
TS - Trong tuan qua binh quan moi ngay Benh vien Da khoa trung uong Can Tho tiep nhan tren 100 benh nhan dieu tri noi tru. Hien benh vien dang qua tai, tinh trang nam doi xuat hien o hau het cac khoa, phong, boi benh vien chi co 715 giuong nhung so dieu tri noi tru len den tren 1.000 nguoi.
THAI HOA
+ Hien nay
**hau het cac benh vien da khoa tuyen huyen, cac trung tam y te du phong cua huyen, tinh Thanh Hoa deu thieu bac si tram trong**. Dac biet, tai Benh vien Da khoa huyen vung cao, bien gioi Muong Lat moi co chin bac si, thieu khoang 10 bac si. So Y te tinh dang co ke hoach se tuyen khoang 500 can bo, chu yeu la bac si.
HA DONG
+ Den nay qui
**bao hiem y te (BHYT) cua tinh Binh Dinh da bi “am” tren 70 ti dong** va con so nay co kha nang tang len gan 80 ti dong vao thoi diem ket thuc nam nay. BHYT VN va Bo Tai chinh cung da cho phep Bao hiem xa hoi tinh dieu tiet cac nguon chi kham chua benh cho nguoi tham gia BHYT. Tuy nhien, cac nguon qui lien quan deu bi hut.
X.NGUYEN
+ Hien nay tinh Soc Trang van con den 54 xa, phuong co tram y te chua dat chuan quoc gia. Nguyen nhan chu yeu la
**dieu kien co so vat chat xuong cap, doi ngu thay thuoc chua dat yeu cau de ra va dac biet la con nhieu tram y te chua co bac si**. Hien tinh nay chi co tren 400 bac si, phan bo theo ti le dan so thi binh quan 10.000 dan moi co 4,5 bac si.
NGOC DIEN
|
|
TIN
![]()
Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet
*Bệnh viện Đa khoa trung ương Cần Thơ quá tải* bang cach nhan chuot vao duong dan tren.
Nhan xet, hay lien he ve tin
** co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Benh vien Da khoa trung uong Can Tho qua tai**


markdown:
Disclaimer: Mọi dữ liệu về phim trên website này đều được chúng tôi
điều được sưu tầm trên các dịch vụ đăng tải video trực tuyến như
Google, Youtube, DailyMotion, Veoh, Megavideo, Youku, Clipvn,
Blogcomvn, Tamtay, Stage6, MySpace, Bolt, Guba, OUOU,... mà không bỏ
vào server của chúng tôi.
Điều khoản:Chúng tôi sẽ gở bỏ những phim vi phạm bản quyền theo yêu cầu của nhà sản xuất & pháp luật của Việt Nam.
Website thử nghiệm với mục đích giao lưu học hỏi, đang chờ xin giấy phép
![Xem Phim Kim Ngọc Lương Duyên Xem Phim Kim Ngọc Lương Duyên - Kim Ngoc Luong Duyen Full](http://1.bp.blogspot.com/-DH4akIyLuSE/U3LCrj4lORI/AAAAAAAAy7w/KoeQt0C36Yw/s1600/Vipphim.net-Kim-Ngoc-Luong-Duyen.jpg)
## Kim Ngọc Lương Duyên - Kim Ngoc Luong Duyen Full
- Chất Lượng:
- 45 Tập
- Đạo diễn:
- Hoàng Tổ Quyền
- Diễn viên:
- Hoắc Kiến Hoa, Đường Yên,
- Thể loại:
[Phim Hài Hước](http://vipphim.net/phim-hai-huoc/), [Phim Tình Cảm](http://vipphim.net/phim-tinh-cam/)
- Quốc gia:
-
[Trung Quốc](http://vipphim.net/trung-quoc)
- Thời lượng:
- Tập 45/45 Tiếng Việt
- Năm phát hành:
- 2014
Phim
[ (45 Tập Cuối) Full Thuyết minh HD. Nội dung phim Kim Ngọc Lương Duyên](http://vipphim.net/kim-ngoc-luong-duyen/) [Trung Quốc](http://vipphim.net/trung-quoc)là toàn bộ những quá trình xảy ra giữa hai nhân vật chính đó là nàng Kim và hàng Dương, vốn là hai con người xa lạ nhưng định mệnh đã đưa họ đến với nhau trong một lần tình cờ, ngay từ giây phút ấy dường như họ đã thuộc về nhau, từ những cái liếc mắt cho đến những hành động đôi khi khác thường, trong lòng thì đôi uyên ương trời định này chắc chắn sẽ là của nhau mà thôi. Hoắc Kiến Hoa chính là một trong những nhân vật chính cùng Kim Ngọc người con lại là Đường Yên vào vai nhân vật trong **Lương Duyên**trời định kia, đôi tình nhân này sẽ diễn cho chúng ta xem.
Có thể nói đây là câu chuyện tình đẹp đầy lãng mạng nhất trong năm 2014 với sự kết hợp của 2 diễn viên ăn ý này, họ đã chủng bị tất cả mọi thứ củng chỉ để làm sao hoàn thành tốt vai diễn để lại cho người xem sự ấn tượng tốt nhất trong lòng khán giải. Nhưng trong “
**Kim ngọc lương duyên**” lần này lại một lần nữa chúng ta sẽ thấy được sự kết hợp tài hoa dí dõm trong cách tạo hình, những tình tiết cực kỳ hài hước, nhưng củng có những đoạn nước mắt lại tuôn trào để cảm thông cho số phận hai con người này,một kẻ hiền lành dễ mến, một tên thông minh lang lợi tất cả điều đó đã làm nên thành công trong phim cùng đôi Kim Ngọc và Lương Duyên.

Vary: Accept-Encoding

Server: SUNDATA


markdown: Chưa có kết luận lâm sàng về cây xáo tam phân 09:52 | 15/01/2013 (VOV) -Tỉnh Khánh Hòa đề nghị Bộ Y tế có các bước nghiên cứu tiếp theo về tác dụng chữa bệnh của cây này trên người.

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=95IWTHYtgZboLN96DexI32D3EXsxEXYLjDo9VjqqK8xCVlvaT0-yOiLv_5vr1DRtyxdW8Mj2Sdzbng8BuaS8QiIciCk5a1lAFDmE5C-oeMAXm8-iwHhAP1ETaELACm_fg94rUtWLCthOqds-RESknQ2; domain=kienthuc.net.vn; expires=Sun, 05-Apr-2015 15:02:54 GMT; path=/; HttpOnly


markdown:
Bạn cần
**phim sex thu ki lam tinh voi sep miễn phí**thì hãy kéo xuống dưới bình luận bằng tài khoản của mình, chúng tôi sẽ gửi **phim sex thu ki lam tinh voi sep**qua cho bạn trong thời gian sớm nhất! Cảm ơn bạn đã quan tâm nhớ like và ++ cho chúng tôi để ủng hộ nha. Cảm ơn bạn! Còn nếu không bình luận bạn sẽ phải mất phí 15k để có thể xem nội dung.

Server: nginx

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Set-Cookie: hosty=1; expires=Tue, 27-Jan-2015 00:00:00 GMT

X-Cache: HIT from Backend


markdown:
v_line
Đăng nhập
hoặc
Đăng Ký
375 - 377 Queen's Road East Wan Chai, Wanchai, Hong Kong
(Xem bản đồ)
Đặt phòng bây giờ!
Kiểm tra Giá & Phòng trống
Đảm Bảo Giá Tốt Nhất
Trả phòng:
Calendar
Rất tiếc, không còn phòng trống ở Cosmo Hotel Hong Kong cho những ngày mà bạn đã chọn.
Các khách hàng đã xem khách sạn này thường đặt
7,2
từ 820 nhận xét
Đặt phòng bây giờ!
Nhanh lên – Ưu đãi có hạn!
Tìm khách sạn
Calendar
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
Customer Support
Bản quyền © 2005 – 2015 Agoda Company Pte. Ltd. Giữ toàn quyền.
AGODA ® là thương hiệu được đăng ký của AGIP LLC, sử dụng theo giấy phép của Agoda Company Pte. Ltd.
Agoda là thành viên của
(NASDAQ:PCLN)
AS-AGWEB-3B01

Cache-Control: no-cache, no-store

abuser: a

Access-Control-Allow-Methods: GET

Access-Control-Allow-Headers: Content-Type

Connection: Keep-Alive

Vary: User-Agent, Accept-Encoding