text:
Giáo trình bảo trì hệ thống và cài đặt phần mềm
Chia sẻ: Mai Trần Thúy Hạnh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:68
lượt xem 565
download
Giáo trình bảo trì hệ thống và cài đặt phần mềm
Máy vi tính là một hệ thống được ghép nhiều thành phần tạo nên. Do đó, để máy tính có thể hoạt động được ta phải lắp ghép các thành phần của nó một cách hợp lý và khai báo với các thành phần khác. Ngày nay, ngành tin học dựa trên các máy tính hiện đang phát triển trên cơ sở hai phần:
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Giáo trình bảo trì hệ thống và cài đặt phần mềm
- z Giáo trình bảo trì hệ thống và cài đặt phần mềm
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &1 PHÁÖN I GIÅÏI THIÃÛU KHAÏI QUAÏT VÃÖ MAÏY TÊNH VAÌ CAÏC THIÃÚT BË NGOAÛI VI §.1. TÄØNG QUAN VÃÖ CÁÚU TRUÏC MAÏY VI TÊNH I. Cáúu truïc chung cuía maïy vi tênh Maïy vi tênh laì mäüt hãû thäúng âæåüc gheïp nhiãöu thaình pháön taûo nãn. Do âoï, âãø maïy tênh coï thãø hoaût âäüng âæåüc ta phaíi làõp gheïp caïc thaình pháön cuía noï mäüt caïch håüp lyï vaì khai baïo våïi caïc thaình pháön khaïc. Ngaìy nay ngaình tin hoüc dæûa trãn caïc maïy tênh hiãûn âang phaït triãøn trãn cå såí hai pháön: Pháön cæïng: Gäöm nhæîng âäúi tæåüng váût lyï hæîu hçnh nhæ vi maûch , baín maûch in, dáy caïp näúi maûch âiãûn, bäü nhåï, maìn hçnh, maïy in, thiãút bë âáöu cuäúi, nguäön nuäi,... Pháön cæïng thæûc hiãûn caïc chæïc nàng xæí lyï thäng tin cå baín åí mæïc tháúp nháút tæïc laì caïc tên hiãûu nhë phán. Pháön mãöm: Laì caïc chæång trçnh (Program) âiãöu vaì phäúi taïc caïc hoaût âäüng pháön cæïng cuía maïy vi tênh vaì chè âaûo viãûc xæí lyï säú liãûu. Pháön mãöm cuía maïy tênh coï thãø chia thaình hai loaûi: Pháön mãöm hãû thäúng (System Software) vaì pháön mãöm æïng duûng (Applications software). Pháön mãöm hãû thäúng khi âæåüc âæa vaìo bäü nhåï chênh, noï chè âaûo maïy tênh thæûc hiãûn caïc cäng viãûc. Pháön mãöm æïng duûng laì caïc chæång trçnh âæåüc thiãút kãú âãø giaíi quyãút mäüt baìi toaïn hay hay mäüt váún âãö cuû thãø âãø âaïp æïng mäüt nhu cáöu riãng trong mäüt säú lénh væûc. Maïy tênh caïc nhán PC (Personal Computer): Thep âuïng tãn goüi cuía noï laì maïy tênh coï thãø âæåüc sæí duûng båíi riãng mäüt ngæåìi. PC Maìn hçnh Maïy in Baìn phêm Chuäüt Hçnh 1
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &2 Hçnh 1 laì mäüt hãû thäúng maïy vi tênh thæåìng âæåüc sæí duûng. Pháön trung tám laì maïy PC, noï gäöm coï: Bäü xæí lyï dæî liãûu, âéa cæïng (HDD), âéa mãöm (FDD), CDROM, caïc maûch gheïp näúi... Bãn ngoaìi coï baìn phêm (Key board), maìn hçnh (Monitor), chuäüt (Mouse), maïy in (Printer). II. Caïc thaình pháön cå baín cuía maïy vi tênh Voí maïy Nguäön âiãûn CPU Bäü nhåï trong Bäü nhåï ngoaìi Mainboard Caïc thiãút bë khaïc Modem, fax, Card Maìn hçnh Baìn phêm Chuäüt Maïy in maûng v.v... Så âäö täøng quan vãö cáúu truïc maïy tênh 1. Voí maïy: Laì nåi âãø gàõn caïc thaình pháön cuía maïy tênh thaình khäúi nhæ nguäön, Mainboard, card v.v... coï taïc duûng baío vãû maïy tênh. 2. Nguäön âiãûn: Cung cáúp háöu hãút hãû thäúng âiãûn cho caïc thiãút bë bãn trong maïy tênh. 3. Mainboard: Coï chæïc nàng liãn kãút caïc thaình pháön taûo nãn maïy tênh vaì laì baíng maûch låïn nháút trãn maïy vi tênh. 4. CPU (Central Processing Unit): Bäü vi xæí lyï chênh cuía maïy tênh. 5. Bäü nhåï trong (ROM, RAM): Laì nåi læu træî dæî liãûu vaì chæång trçnh phuûc vuû træûc tiãúp cho viãûc xæí lyï cuía CPU, noï giao tiãúp våïi CPU khäng qua mäüt thiãút bë trung gian. 6. Bäü nhåï ngoaìi: Laì nåi læu træî dæî liãûu vaì chæång trçnh giaïn tiãúp phuûc vuû cho CPU, bao gäöm caïc loaûi: âéa mãöm, âéa cæïng, CDROM, v.v... Khi giao tiãúp våïi CPU noï phaíi qua mäüt thiãút bë trung gian (thæåìng laì RAM) hay goüi laì ngàõt. 7. Maìn hçnh: Laì thiãút bë âæa thäng tin ra giao diãûn træûc tiãúp våïi ngæåìi duìng. Âáy laì thiãút bë xuáút chuáøn cuía maïy vi tênh hay coìn goüi laì bäü træûc (Monitor). 8. Baìn phêm (Keyboard): Thiãút bë nháûp tin vaìo giao diãûn træûc tiãúp våïi ngæåìi duìng. Âáy laì thiãút bë nháûp chuáøn cuía maïy vi tênh.
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &3 9. Chuäüt (Mouse): Thiãút bë âiãöu khiãøn trong mäi træåìng âäö hoüa giao diãûn træûc tiãúp våïi ngæåìi sæí duûng. 10. Maïy in (Printer): Thiãút bë xuáút thäng tin ra giáúy thäng duûng nháút. 11. Caïc thiãút bë nhæ Card maûng, Modem, maïy Fax,... phuûc vuû cho viãûc làõp âàût maûng maïy tênh vaì caïc chæïc nàng khaïc. - - - - - - - - - š-› - - - - - - - - - §.2. NGUÄÖN ÂIÃÛN CHO MAÏY TÊNH Nguäön âiãûn maïy tênh coï chæïc nàng chuyãøn âäøi nguäön âiãûn 110V/220V thaình nguäön âiãûn mäüt chiãöu ±3, 3V, ±5V vaì ±12V cung cáúp cho toaìn bäü hãû thäúng maïy tênh. Cäng suáút trung bçnh cuía bäü nguäön hiãûn nay khoaíng 200W. Cäng suáút tiãu thuû mäüt säú thaình pháön nhæ sau: Mainboard : 20W - 35W. CD-ROM : 20W - 25W ÄØ âéa mãöm : 5W - 15W. ÄØ âéa cæïng : 5W - 15W. Ram : 5W /MB. Card : 5W - 15W. CPU : Tuìy theo mæïc âäü laìm viãûc nhiãöu hay êt. Caïc säú liãûu trãn âáy chè mang tênh cháút tham khaío, båíi vç hiãûn nay xu thãú caïc haîng saín xuáút âæa ra caïc thiãút bë tiãu thuû âiãûn nàng nhoí. Bãn caûnh âoï, tuìy thuäüc vaìo säú læåüng thiãút bë maì maïy tênh sæí duûng nhãöu hay êt âiãûn nàng. Hiãûn nay, maïy vi tênh caï nhán thæåìng sæí duûng hai loaûi bäü nguäön âiãûn laì AT vaì ATX. Sau âáy, ta xeït cho thaình pháön cuía nguäön AT coìn ATX tæång tæû. Coï thãø chia âáöu ra nguäön âiãûn maïy tênh thaình hai loaûi nhæ sau: 1. Phêch duìng cho main board: Gäöm 12 dáy chia thaình 2 phêch càõm coï cáúu truïc nhæ sau: Dáy Maìu Tên hiãûu 1 Gaûch Âiãöu chènh 2 Âoí +5V
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &4 3 Vaìng +12V 4 Xanh -12V 5 Âen Näúi âáút 6 Âen Näúi âáút 7 Âen Näúi âáút 8 Âen Näúi âáút 9 Tràõng -5V 10 Âoí +5V 11 Âoí +5V 12 Âoí +5V * Quy tàõc càõm vaìo mainboard: Mäüt säú mainboard coï ghi roî tæì chán 1 âãún chán 12, cæï thãú ta càõm cho âuïng vaìo khe càõm trãn mainboard. 2. Phêch duìng cho caïc thaình pháön khaïc: Laì loaûi phêch 4 dáy thæåìng duìng cho äø âéa cæïng, äø âéa mãöm, CDROM v.v..., cáúu truïc cuía loaûi naìy nhæ sau: Chán Maìu Tên hiãûu 1 Âoí +5V 2 Âen Näúi âáút 3 Âen Näúi âáút 4 Vaìng +12V Thäng thæåìng, ta càõm phêch âiãûn vaìo âuïng ågf cuía phêch càõm âiãûn cuía thiãút bë. Nãúu phêch hoàûc thiãút bë khäng coï ågf thç ta phaíi càõm âuïng säú hiãûu chán coï ghi trãn thiãút bë. Khi coï nghi ngåì vãö bäü nguäön cuía maïy tênh nhæ âiãûn khäng äøn âënh ta dãù daìng kiãøm tra bäü nguäön bàòng caïch duìng âäöng häö âo âiãûn. Thæûc tãú, hiãûn nay coï loaûi nguäön ATX coï nhiãöu chæïc nàng nhæ coï thãø tæû ngàõt âiãûn khi maïy tênh thoaït khoíi Windows 95 tråí vãö sau. Song vãö cáúu truïc, caïch càõm cuía chuïng cå baín laì giäúng loaûi nguäön AT åí trãn, chè khaïc åí phêch càõm vaìo mainboard coï 20 dáy vaì coï dáy -3,3V vaì +3,3V. Sau âáy laì så âäö chán cuía phêch càõm cuía nguäön ATX:
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &5 Dáy Maìu Tên hiãûu Dáy Maìu Tên hiãûu 1 Gaûch +3,3V 11 Gaûch +3,3 2 Gaûch +3,3V 12 Xanh sáøm -12V 3 Âen Näúi âáút 13 Âen Näúi âáút 4 Âoí +5V 14 Xanh laï PW_ON 5 Âen Näúi âáút 15 Âen Näúi âáút 6 Âoí +5V 16 Âen Näúi âáút Näúi âáút 7 Âen Näúi âáút 17 Âen -5V 8 Xaïm 18 Tràõng PWRGOOD +5V +5VS 9 Têm 19 Âoí +5V +12V 10 Vaìng 20 Âoí - - - - - - - - - š-› - - - - - - - - - §.3. BAÍNG MAÛCH CHÊNH (MAINBOARD) I. Giåïi thiãûu vãö baíng maûch chênh Âáy laì baíng maûch låïn nháút trong maïy vi tênh. Mainboard coï chæïc nàng liãn kãút vaì âiãöu khiãøn caïc thaình pháön âæåüc càõm vaìo noï. Âáy laì cáöu näúi trung gian cho quaï trçnh giao tiãúp cuía caïc thiãút bë âæåüc càõm vaìo mainboard. Khi coï mäüt thiãút bë yãu cáöu âæåüc xæí lyï thç noï gæíi tên hiãûu qua mainboard, ngæåüc laûi, khi CPU cáön âaïp æïng laûi cho thiãút bë noï cuîng phaíi thäng qua mainboard. Hãû thäúng laìm cäng viãûc váûn chuyãøn trong mainboard goüi laì bus, âæåüc thiãút kãú theo nhiãöu chuáøn khaïc nhau. Mäüt mainboard cho pheïp nhiãöu loaûi thiãút bë khaïc nhau våïi nhiãöu thãú hãû khaïc nhau càõm trãn noï. Vê duû: mäüt mainboard cho pheïp nhiãöu thãú hãû cuía CPU càõm vaìo noï (Xem Catalogue âi cuìng mainboard âãø biãút chi tiãút noï tæång thêch våïi caïc loaûi CPU naìo). Mainboard coï ráút nhiãöu loaûi do nhiãöu haîng saín xuáút khaïc nhau nhæ Intel, Compact v.v..., mäùi haîng saín xuáút coï nhæîng âàûc âiãøm riãng cho loaûi mainboard
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &6 cuía mçnh. Nhæng nhçn chung chuïng coï caïc thaình pháön vaì âàûc âiãøm giäúng nhau, ta seî khaío saït caïc thaình pháön trãn mainboard trong muûc sau. II. Caïc thaình pháön cå baín trãn Mainboard 1. Khe càõm CPU: Coï hai loaûi cå baín laì Slot vaì Socket. - Slot: Laì khe càõm daìi nhæ mäüt thanh duìng âãø càõm caïc loaûi CPU âåìi måïi nhæ Pentium II, Pentium III, Pentium Pro, loaûi naìy chè coï trãn caïc mainboard måïi. Khi áún CPU vaìo Slot coìn coï thãm caïc vit âãø giæî chàût CPU. - Socket: laì khe càõm hçnh chæî nháût coï xàm läø âãø càõm CPU vaìo. Loaûi naìy duìng cho táút caí caïc loaûi CPU coìn laûi khäng càõm theo Slot. Hiãûn nay, âa säú CPU duìng Socket 7, Socket 370 (coï vaït 1 chán). Mäüt säú êt CPU âåìi cuî duìng Socket 4, Socket 3 (âuí chán). 2. Khe càõm RAM: Thæåìng coï hai loaûi chênh DIMM vaì SIMM. Ngoaìi ra, coìn coï caïc loaûi DIMM RAM, SIMM RAM thæåìng âæåüc gàõn sàôn âi cuìng våïi mainboard. - DIMM: Loaûi khe RAM coï 168 chán duìng cho loaûi 16 MB tråí lãn. - SIMM: Loaûi khe càõm 72 chán duìng cho caïc loaûi coìn laûi. Hiãûn nay coï ráút nhiãöu loaûi mainboard coï caí hai loaûi khe SIMM vaì DIMM trãn nãn ráút tiãûn cho viãûc náng cáúp vaì sæí duûng laûi RAM cuî. 3. Bus: Laì âæåìng dáùn thäng tin trong baíng maûch chênh, näúi tæì vi xæí lyï âãún bäü nhåï vaì caïc theí maûch, khe càõm måí räüng. Bus âæåüc thiãút kãú theo nhiãöu chuáøn khaïc nhau nhæ PCI, ISA, EISA, VESA v.v... 4. Khe càõm bäü âiãöu håüp: Duìng âãø càõm caïc bäü âiãöu håüp nhæ Card maìn hçnh, Card maûng, Card ám thanh v.v... Chuïng cuîng gäöm nhiãöu loaûi âæåüc thiãút kãú theo caïc chuáøn nhæ ISA, EISA, PCI v.v... + ISA (Industry Standard Architecture): Laì khe càõm card daìi duìng cho caïc card laìm viãûc åí chãú âäü 16 bit. + EISA (Extended Industry Standard Architecture): Laì chuáøn caíi tiãún cuía ISA âãø tàng khaí nàng giao tiãúp våïi Bus måí räüng vaì khäng qua sæû âiãöu khiãøn cuía CPU. + PCI (Peripheral Component Interface): laì khe càõm ngàõn duìng cho loaûi Card 32 bit. 5. Khe càõm IDE (Integrated Drive Electronics): Coï hai khe càõm duìng âãø càõm caïp âéa cæïng vaì CDROM. 6. Khe càõm Floppy: Duìng âãø càõm caïp äø âéa mãöm.
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &7 7. Cäøng näúi baìn phêm. 8. Caïc khe càõm näúi tiãúp (thæåìng laì COM1 vaì COM2): sæí duûng cho caïc thiãút bë näúi tiãúp nhæ: chuäüt, modem v.v... Caïc bäü pháûn naìy âæåüc sæû häù tråü cuía caïc chip truyãön nháûn khäng âäöng bäü vaûn nàng UART (Univeral Asynchronous Receiver Transmitter) âæåüc càõm træûc tiãúp trãn mainboard âãø âiãöu khiãøn trao âäøi thäng tin näúi tiãúp giæîa CPU våïi caïc thiãút bë ngoaìi. Caïc chip naìy thæåìng coï tãn Intel 8251, 8250 hay motorola 6821, 6530 v.v... 9. Caïc khe càõm song song (thæåìng laì LPT1 vaì LPT2): Duìng âãø càõm caïc thiãút bë giao tiãúp song song nhæ maïy in. 10. Khe càõm âiãûn cho mainboard thæåìng coï hai khe, mäüt duìng cho loaûi nguäön AT vaì mäüt duìng cho loaûi ATX. 11. Caïc ROM chæïa caïc chæång trçnh häù tråü khåíi âäüng vaì kiãøm tra thiãút bë. Tiãu biãøu laì ROM BIOS chæïa caïc trçnh âiãöu khiãøn, kiãøm tra thiãút bë vaì trçnh khåíi âäüng maïy. 12. Caïc chip DMA (Direct Memory Access): Âáy laì chip truy cáûp bäü nhåï træûc tiãúp, giuïp cho thiãút bë truy cáûp bäü nhåï khäng qua sæû âiãöu khiãøn cuía CPU. 13. Pin vaì CMOS læu træî caïc thäng säú thiãút láûp cáúu hçnh maïy tênh gäöm caí RTC (Real Time Clock - âäöng häö thåìi gian thæûc). 14. Caïc thaình pháön khaïc nhæ thoíi dao âäüng thaûch anh, chip âiãöu khiãøn ngàõt, chip âiãöu khiãøn thiãút bë, bäü nhåï Cache v.v... cuîng âæåüc gàõn sàôn trãn mainboard. 15. Caïc Jump thiãút láûp caïc chãú âäü âiãûn, chãú âäü truy cáûp, âeìn baïo v.v... Trong mäüt säú mainboard måïi, caïc Jump naìy âæåüc thiãút láûp tæû âäüng bàòng pháön mãöm. Màûc duì âæåüc thiãút kãú têch håüp nhiãöu pháön nhæng âæåüc saín xuáút våïi cäng nghãû cao, nãn khi bë hoíng mäüt bäü pháûn thæåìng phaíi boí nguyãn caí mainboard. III. Caïc loaûi Mainboard thæåìng âæåüc sæí duûng hiãûn nay Loaûi Mainboard CPU âæåüc häù tråü Khe càõm RAM Caïc chip phuû tråü Socket7: Intel P54C(100-200MHz), 4 SIMM, P55C(166-233MHz). Intel 82371SB,82437VX, SQ594(Coï jump) AMDK5(100-200MHz), 2 DIMM 82438 VX, Cache, BIOS AMDK6 (PR 166, PR200, PR233). Cyrix 6x86, 6x86 L/M2
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &8 6x86, 6x86 L/M2 Socket7: Intel(P75 - P200, P166MMX, P200MMX). AMDK5 Intel SB 82371, (K5PR75 - K5PR 166), 4SIMM, CE (Coï jump) 82437VX, 82438 VX, AMDK6(K6PR 166, 1DIMM Cache, BIOS K6PR200, K6PR233) Cyrix(M1PR 120, 6x86 L/M2 Socket7: Intel(P75 - P200). AMDK5 (K5PR90 - K5PR 166), Intel SB 82371, Intel i430 VX2 Cyrix(M1PR 150,166) 82437VX, 82438 VX, 4SIMM, (Coï jump) Cache, BIOS Socket7: Intel(P54 - P200, P166MMX, P200MMX). AMDK5 Intel SB 82371, (K5PR75 - K5PR 166), TXPRO II (Coï 4SIMM, 82437VX, 82438 VX, jump) AMDK6(K6PR 166, 2DIMM Cache, BIOS K6PR200, K6PR233) Cyrix(M1PR 120, 6x86 L/M2). Socket7: Intel(P90 - P200, P166MMX, P200MMX). AMDK5 ACORP-5TX29 (K5PR75 - K5PR 166), 4SIMM, Intel 82371AB, (Coï jump) AMDK6(K6PR 166, 2DIMM 82439TX, Cache, BIOS K6PR200, K6PR233) Cyrix(M1PR 120, 6x86 L/M2) Slot: Intel Pentium II( SP-PIII Intel FW82443LX, 166, 333). LXB/EXB (Coï FX82371AB, Cache, 3DIMM jump) FlashBIOS EX-98 (Auto Slot: Intel Pentium II( Intel 440EX, 82371EX, 2DIMM jump) 166, 333). Cache, FlashBIOS
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &9 LX-98 (Auto Socket370: Celeron. Intel440LX, 82371LX, 2DIMM jump) Cache, FlashBIOS Nhæ váûy, mäüt mainboard coï thãø häù tråü nhiãöu CPU khaïc nhau coï täúc âäü khaïc nhau nãn ta coï thãø náng cáúp chuïng bàòng caïch tra loaûi CPU tæång thêch våïi loaûi mainboard âo.ï - - - - - - - - - š-› - - - - - - - - - §.4. CPU (CENTRAL PROCESSING UNIT) I. Giåïi thiãûu vãö CPU Âáy laì bäü naîo cuía maïy tênh, noï âiãöu khiãøn moüi hoaût âäüng cuía maïy tênh. CPU liãn hãû våïi caïc thiãút bë khaïc qua mainboard vaì hãû thäúng caïp cuía thiãút bë. CPU giao tiãúp træûc tiãúp våïi bäü nhåï RAM vaì ROM, coìn caïc thiãút bë khaïc âæåüc liãn hãû thäng qua mäüt vuìng nhåï (âëa chè vaìo ra) vaì mäüt ngàõt thæåìng goüi chung laì cäøng. Khi mäüt thiãút bë cáön giao tiãúp våïi CPU noï seî gæíi yãu cáöu ngàõt (Interrupt Request - IRQ) vaì CPU seî goüi chæång trçnh xæí lyï ngàõt tæång æïng vaì giao tiãúp våïi thiãút bë thäng qua vuìng âëa chè quy âënh træåïc. Chênh âiãöu naìy dáùn âãún khi ta khai baïo hai thiãút bë coï cuìng âëa chè vaìo ra vaì cuìng ngàõt giao tiãúp seî dáùn âãún läùi hãû thäúng (xung âäüt ngàõt - IRQ Conflict) coï thãø laìm treo maïy. Ngaìy nay våïi caïc thãú hãû CPU måïi coï khaí nàng laìm viãûc våïi täúc âäü cao vaì bus dæî liãûu räüng giuïp cho viãûc xáy dæûng chæång trçnh âa nàng ngaìy caìng dãù daìng hån. Âãø âaïnh giaï caïc CPU, ngæåìi ta thæåìng càn cæï vaìo caïc thäng säú cuía CPU nhæ täúc âäü, âäü räüng cuía bus, âäü låïn cuía Cache vaì táûp lãûnh âæåüc CPU häù tråü. Tuy nhiãn ráút khoï coï thãø âaïnh giaï chênh xaïc caïc thäng säú naìy, do âoï ngæåìi ta váùn thæåìng duìng caïc chæång trçnh thæí trãn cuìng mäüt hãû thäúng coï caïc CPU khaïc nhau âãø âaïnh giaï caïc CPU. II. Phán loaûi CPU Hiãûn nay, trãn thë træåìng coï ráút nhiãöu loaûi CPU do nhiãöu haîng saín xuáút khaïc nhau våïi caïc täúc âäü vaì khaí nàng khaïc nhau dáùn âãún giaï caí cuía chuïng cuîng khaïc nhau. Ta coï thãø phán loaûi CPU theo 2 caïch nhæ sau: 1. Phán loaûi theo âåìi
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 10 1. Caïc CPU âåìi cuî nhæ 8080, 8086, 8088 laì caïc bäü vi xæí lyï cå såí cho caïc vi xæí lyï sau naìy. Do giåïi haûn vãö khaí nàng quaín lyï bäü nhåï, säú bit dæî liãûu cuîng nhæ täúc âäü nãn loaûi naìy hiãûn nay khäng âæåüc duìng næîa maì nhæåìng cho caïc thãú hãû sau. 2. Caïc CPU 80286, 80386, 80486: Coï nhiãöu âäüt phaï so våïi thãú hãû træåïc trong viãûc quaín lyï bäü nhåï nhæ sæí duûng bäü nhåï måí räüng, âaïp æïng caïc chæång trçnh âa nhiãûm, häù tråü bäü âäöng xæí lyï giuïp cho viãûc xæí lyï caïc pheïp toaïn âäüng coï hiãûu quaí. 3. Caïc CPU Pentium nhæ Pentium I, Pentim II, Celeron, AMDK5 v.v... Âáy laì caïc CPU âæåüc sæí duûng räüng raîi hiãûn nay. Chuïng coï nhiãöu æu âiãøm vãö täúc âäü, bus dæî liãûu vaì âaïp æïng âæåüc nhiãöu chæång trçnh âäö hoüa coï tênh âa nhiãûm cao. 4. Caïc CPU âåìi måïi: Gáön âáy, Intel âaî cho ra âåìi Pentium III, IV våïi täúc âäü lãn âãún 2.6 GHz, hoàûc AMDK6 v.v... Coï nhiãöu æu âiãøm vãö cäng nghãû cao, täúc âäü xæí lyï cao, song giaï thaình cuía chuïng giaím âi ráút nhiãöu do coï nhiãöu haîng saín xuáút caûnh tranh våïi nhau. 2. Phán loaûi theo haîng saín xuáút: Coï ráút nhiãöu haîng saín xuáút CPU, song ta coï thãø phán loaûi theo caïc haîng saín xuáút chênh maì CPU cuía hoü âæåüc duìng räüng raîi hiãûn nay nhæ sau: Nhaì saín xuáút Caïc CPU tæång æïng Âåìi træåïc: 8080,8086,8088,80286,80386,80484SX,80486DX v.v... PentiumI:(PR 75- PR 166, PR 166MMX- PR 233 MMX) Intel PentiumII:(266 - 450), Celeron v.v... Pentium III, IV. K5 (PR75 - PR166) AMD K6 (PR166 -PR 233) M1: PR120, PR133, PR150, PR166, PR200, PR200L Cyrix/IBM M2: PR166, PR200, PR233 III. Caïch càõm CPU vaìo Mainboard vaì thiãút láûp caïc thäng säú Nhæ âaî giåïi thiãûu åí pháön trãn, hiãûn nay coï hai tiãu chuáøn chênh âãø gàõn CPU vaìo Mainboard laì Socket vaì Slot. Song riãng mäùi loaûi mainboard cuîng chè cho pheïp våïi mäüt säú loaûi CPU nháút âënh naìo âoï (Âiãöu naìy phaíi tham khaío trong Catalogue âi keìm våïi mainboard).
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 11 Khi CPU laìm viãûc, noï toía læåüng nhiãût tæång âäúi låïn, do âoï bë noïng lãn. Chênh vç váûy noï thæåìng âæåüc làõp keìm våïi bäü giaíi nhiãût hoàûc quaût âãø laìm giaím nhiãût trong quaï trçnh hoaût âäüng xæí lyï. Sau khi tham khaío caïc tham säú cuía CPU cho pheïp càõm lãn mainboard âaût yãu cáöu, ta tiãún haình âi vaìo thiãút láûp caïc thäng säú laìm viãûc cho noï. Âáy laì bæåïc quan troüng vç nãúu thiãút láûp khäng âuïng caïc thäng säú cho CPU seî laì giaím khaí nàng laìm viãûc, giaím tuäøi thoü cuîng nhæ coï thãø laìm chaïy CPU. Mäüt CPU thæåìng coï hai thäng säú chênh phaíi thiãút láûp laì mæïc âiãûn aïp tiãu thuû vaì hãû säú ratio. - Mæïc âiãûn aïp tiãu thuû: laì mæïc âiãûn aïp cáön thiãút cho CPU laìm viãûc, noï thæåìng âæåüc ghi træûc tiãúp trãn màût CPU. Nãúu thiãút láûp mæïc âiãûn aïp dæåïi mæïc naìy CPU khäng laìm viãûc, nãúu trãn seî laìm chaïy CPU. Hiãûn nay mæïc naìy cho caïc CPU thæåìng laì 2,8V - 3,3V. - Hãû säú Ratio: Laì hãû säú âäöng bäü giæîa täúc âäü CPU (tênh bàòng giao âäüng âäöng häö tinh thãø) vaì täúc âäü mainboard (tênh bàòng giao âäüng thaûch anh) âãø âiãöu khiãøn âäöng häö goî nhëp âäöng bäü (Vê duû: CPU coï täúc âäü 200 MHz, Mainboard 66 MHz thç hãû säú naìy laì 3 vç 66x3 ≈ 200). Hãû säú naìy thæåìng cuîng âæåüc ghi træûc tiãúp trãn CPU. Âãø thiãút láûp 2 hãû säú trãn ta phaíi tra trãn Catalogue cuía mainboard âãø tçm ra caïc CPU âæåüc häù tråü cuìng våïi caïch càõm cuía caïc Jump trãn mainboard. Sau âoï, truy tçm caïc Jump trãn mainboard âãø càõm cho âuïng. Mäüt säú mainboard måïi hiãûn nay coï chæïc nàng Autojump seî tæû âäüng xaïc âënh caïc thäng säú âiãûn aïp ta chè choün thäng säú Ratio cho phuì håüp theo hçnh thæïc Täúc âäü CPU/Täúc âäü mainboard trong CMOS. IV. Ngàõt (Interrupt Request) Nhæ ta âaî biãút CPU laìm viãûc våïi nhiãöu thiãút bë khaïc nhau. Song taûi mäüt thåìi âiãøm thç CPU chè phuûc vuû âæåüc mäüt cäng viãûc nháút âënh naìo âoï. Do âoï, âãø CPU coï thãø kiãøm soaït vaì phuûc vuû täút táút caí caïc thiãút bë thç khi mäüt thiãút bë coï yãu cáöu xæí lyï noï seî goüi CPU ngæìng caïc cäng viãûc khaïc âãø phuûc vuû cho mçnh, quaï trçnh trãn goüi laì ngàõt. Khi laìm viãûc, mäùi thiãút bë âæåüc âàût træng båíi mäüt chè säú ngàõt naìo âoï maì thäi. Nhæ váûy, ngàõt laìm viãûc nhæ thãú naìo vaì coï bao nhiãu loaûi ngàõt ? Khi coï yãu cáöu ngàõt thç CPU seî læu giæî caïc thäng säú cuía chæång trçnh âang thæûc hiãûn, sau âoï goüi chæång trçnh xæí lyï ngàõt âãø thæûc hiãûn âaïp æïng. Âëa chè cuía chæång trçnh xæí lyï ngàõt âæåüc chæïa trong baíng Vector ngàõt. Khi thæûc hiãûn xong ngàõt, CPU khäi phuûc laûi lãûnh cuía chæång trçnh âang thæûc hiãûn dåí âãø tiãúp
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 12 tuûc. Bäü xæí lyï ngàõt pháön cæïng coï thãø âæåüc thæûc hiãûn båíi mäüt chip âæåüc gàõn træûc tiãúp trãn mainboard hay trãn thiãút bë goüi laì chip xæí lyï ngàõt. Ngàõt coï nhiãöu caïch phán loaûi nhæ ngàõt cæïng vaì ngàõt mãöm, ngàõt che âæåüc vaì khäng che âæåüc, ngàõt trong vaì ngàõt ngoaìi v.v... Do khi âënh nghéa ngæåìi ta nhçn theo caïc goïc âäü khaïc nhau. ÅÍ âáy ta chè âënh nghéa theo caïch ngàõt cæïng vaì ngàõt mãöm. + Ngàõt cæïng laì ngàõt âæåüc taûo ra båíi caïc pháön cæïng nhæ ngàõt baìn phêm, chuäüt v.v... Ngàõt cæïng thæåìng do mäüt chip xæí lyï ngàõt cuía thiãút bë taûo ra mäùi khi coï yãu cáöu phuûc vuû. + Ngàõt mãöm laì do chæång trçnh taûo ra nhæ caïc ngàõt âãø yãu cáöu dæî liãûu, ngàõt chia cho 0 v.v... Ngoaìi ra, khi giao tiãúp våïi caïc thiãút bë ngoaìi, CPU coìn quy âënh vuìng trao âäøi dæî liãûu cho thiãút bë goüi laì vuìng nhåï vaìo ra (I/O - Input/Output). Do âoï, mäùi hãû thäúng coï mäüt så âäö bäü nhåï cå baín vaìo ra (I/O Map). Så âäö naìy coï thãø do ngæåìi sæí duûng khai baïo hoàûc maïy tênh tæû âäüng cáûp nháût. Sæû kãút håüp giæîa ngàõt vaì âëa chè bäü nhåï vaìo ra cho mäüt thiãút bë goüi laì cäøng cuía thiãút bë âoï. - - - - - - - - - š-› - - - - - - - - - §.5. BÄÜ NHÅÏ TRONG (RAM & ROM) I. Giåïi thiãûu vãö bäü nhåï trong Xeït trong giåïi haûn bäü nhåï gàõn trãn mainboard thç âáy laì bäü nhåï træûc tiãúp laìm viãûc våïi CPU. Noï laì nåi CPU láúy dæî liãûu vaì chæång trçnh âãø thæûc hiãûn, âäöng thåìi cuîng laì nåi chæïa dæî liãûu âãø xuáút ra ngoaìi. Âãø quaín lyï bäü nhåï naìy ngæåìi ta täø chæïc gäüp chuïng laûi thaình nhoïm 8 bits räöi cho noï mäüt âëa chè âãø CPU truy cáûp âãún. Chênh âiãöu naìy khi noïi âãún dung læåüng bäü nhåï, ngæåìi ta chè âãö cáûp âãún âån vë byte chæï khäng phaíi bit nhæ ta âaî biãút. Bäü nhåï trong gäöm 2 loaûi laì ROM vaì RAM. 1. ROM (Read Only Memory): Âáy laì bäü nhåï maì CPU chè coï quyãön âoüc vaì thæûc hiãûn chæï khäng coï quyãön thay âäøi näüi dung vuìng nhåï. Loaûi naìy chè âæåüc ghi mäüt láön våïi thiãút bë ghi âàûc biãût. ROM thæåìng âæåüc sæí duûng âãø ghi caïc chæång trçnh quan troüng nhæ chæång trçnh khåíi âäüng, chæång trçnh kiãøm tra thiãút bë v.v... Tiãu biãøu trãn mainboard laì ROM BIOS.
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 13 Hiãûn nay, trãn háöu hãút caïc thiãút bë âãöu coï gàõn ROM âãø phuûc vuû caïc chæång trçnh cáön thiãút. ROM coï nhiãöu loaûi våïi cäng nghãû khaïc nhau nhæ EPROM, FROM, v.v... 2. RAM (Random Access Memory): Âáy laì bäü nhåï chênh maì CPU giao tiãúp trong quaï trçnh xæí lyï dæî liãûu cuía mçnh, båíi loaûi naìy cho pheïp ghi vaì xoïa dæî liãûu nhiãöu láön giuïp cho viãûc trao âäøi dæî liãûu trong quaï trçnh xæí lyï cuía CPU thuáûn låüi hån. RAM âæåüc täø chæïc thaình caïc byte xãúp saït nhau vaì âæåüc âaïnh âëa chè cho tæìng byte. Khi CPU ghi dæî liãûu vaìo bäü nhåï, noï seî giæî giaï trë ä nhåï âáöu vaì âäü daìi ghi âæåüc âãø khi truy cáûp CPU tçm âãún âëa chè âáöu cuía muûc cáön tçm vaì tæì âoï âoüc tiãúp caïc thäng tin coìn laûi. Khi thæûc hiãûn chæång trçnh, CPU âoüc chæång trçnh vaì ghi lãn bäü nhåï sau âoï måïi tiãún haình thæûc hiãûn caïc lãûnh. Ngaìy nay, caïc chæång trçnh coï kêch thæåïc ráút låïn vaì yãu cáöu dæî liãûu caìng låïn. Do âoï, âãø maïy tênh thæûc hiãûn nhanh choïng yãu cáöu phaíi coï bäü nhåï RAM låïn vaì täúc âäü truy cáûp RAM cao. Chênh vç thãú maì caïc haîng saín xuáút mainboard vaì bäü nhåï khäng ngæìng âæa ra caïc daûng RAM coï täúc âäü cao vaì coï kêch thæåïc låïn. II. Phán loaûi RAM * Coï nhiãöu caïch âãø phán loaûi RAM. Nãúu phán loaûi theo khe càõm trãn mainboard thç RAM coï caïc loaûi nhæ sau: - SIMM (Single Inline Module Memory): âáy laì loaûi RAM giao tiãúp 72 chán âæåüc sæí duûng nhiãöu åí caïc mainboard cuî, dung læåüng mäùi thanh coï thãø laì: 4MB, 8MB, 16MB, 32MB v.v... - DIMM (Dual Inline Module Memory): Laì chuáøn thanh RAM 168 chán coï màût åí caïc mainboard måïi, caïc thanh naìy coï kêch thæåïc 8 MB tråí lãn vaì âæåüc càõm vaìo khe DIMM trãn mainboard. - SIPRAM (Single Inline Pin Random Access Memory) vaì DIPRAM (Dual Inline Pin Random Access Memory): Âáy laì 2 loaûi RAM thæåìng âæåüc càõm sàôn trãn mainboard vaì thæåìng coï dung læåüng nhoí tênh theo Kb. Caïc mainboard måïi hiãûn nay khäng coìn tháúy caïc loaûi naìy. - Cache: (Bäü nhåï khay) laì bäü nhåï coï täúc âäü cæûc nhanh, laìm viãûc trung gian giæîa bäü nhåï vaì CPU nhàòm âãø tàng täúc âäü truy cáûp dæî liãûu cuía CPU trong quaï trçnh xæí lyï. Cache thæåìng âæåüc phán biãût theo 2 loaûi laì Cache näüi (Internal Cache) âæåüc têch håüp trãn CPU vaì Cache ngoaûi (Eîxternal Cache) âæåüc gàõn trãn mainboard hay trãn caïc thiãút bë.
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 14 Trãn caïc mainboard måïi hiãûn nay háöu hãút häù tråü caí DIMM láùn SIMM ráút thuáûn tiãûn cho quaï trçnh náng cáúp RAM. * Nãúu phán loaûi theo cäng nghãû thç RAM coï caïc loaûi nhæ sau: + SRAM (Static Random Access Memory): Coìn âæåüc goüi laì RAM ténh, loaûi naìy coï täúc âäü cao nhæng âäü linh hoaût keïm, ngaìy nay êt âæåüc duìng riãng reî. + DRAM (Dynamic Random Access Memory): Coìn goüi laì RAM âäüng, loaûi naìy laìm viãûc linh âäüng hån nhæng âäü äøn âënh khäng cao. + SDRAM (Static Dynamic Random Access Memory): Laì loaûi kãút håüp cäng nghãû cuía hai loaûi trãn vaì âæåüc sæí duûng räüng raîi hiãûn nay âãø chãú taûo caïc thanh DIMM, SIMM . + EDORAM (Extended Data Out Dynamic Random Access Memory): Biãøu thë cho viãûc sæí duûng bàng thäng måí räüng dæî liãûu, do váûy loaûi naìy coï täúc âäü nhanh hån 25 % so våïi caïc loaûi tæång âæång cuìng chuáøn. Ngoaìi ra, coìn coï caïc loaûi RAM khaïc nhæ Cache (Bäü nhåï khay) coï täúc âäü ráút cao, laìm nhiãûm vuû trung gian cuía bäü nhåï vaì CPU âãø tàng täúc âäü xæí lyï. Khi càõm RAM nãn cáøn tháûn, båíi vç nguyãn nhán maïy khäng khåíi âäüng do RAM ráút hay gàûp trong thæûc tãú. Ngoaìi ra, tuìy theo mæïc âäü sæí duûng caïc chæång trçnh coï kêch thæåïc låïn cuía chuïng ta maì choün cáúu hçnh RAM cho phuì håüp. Ngaìy nay, âæåüc sæû häù tråü cuía caïc chip DMA vaì cuîng âãø tàng täúc âäü cuía caïc thiãút bë ngoaûi vi, háöu hãút caïc Card thiãút bë âiãöu coï gàõn ROM vaì RAM riãng trãn noï âãø tàng caïc tênh nàng laìm viãûc, täúc âäü giao tiãúp. III. Chip truy cáûp bäü nhåï træûc tiãúp (DMA - Direct Memory Access) Ngaìy nay, kêch thæåïc cuía chæång trçnh ngaìy caìng låïn, säú læåüng xæí lyï cuía CPU caìng nhiãöu. Do âoï, nãúu chè âãø CPU âån phæång thæûc hiãûn táút caí caïc cäng viãûc tæì âáöu âãún cuäúi thç seî laìm cháûm hãû thäúng âi ráút nhiãöu do phaíi chåì âãø truy cáûp cho caïc thaình pháön tæì bãn ngoaìi vaìo bäü nhåï trong. Âãø khàõc phuûc âiãöu naìy ngæåìi ta âæa ra chip truy cáûp bäü nhåï træûc tiãúp, cho pheïp trao âäøi dæî liãûu giæîa bäü nhåï trong våïi thiãút bë ngoaìi maì khäng qua sæû âiãöu khiãøn cuía CPU. Caïc chip âoï goüi laì chip DMA. Caïc chip DMA âæåüc gàõn trãn mainboard hay trãn caïc thiãút bë. Noï thæåìng laì caïc chip mang tãn 8237, 82C37 v.v... - - - - - - - - - š-› - - - - - - - - -
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 15 §.6. BÄÜ NHÅÏ NGOAÌI ( FLOPPY, HARD DISK, CDROM) Trong pháön træåïc ta âaî khaío saït xong bäü nhåï trong cuía maïy tênh vaì tháúy âæåüc chuïng coï æu âiãøm vãö täúc âäü ráút låïn vaì laìm viãûc træûc tiãúp våïi CPU. Tuy nhiãn, chuïng coï giåïi haûn vãö dung læåüng cuîng nhæ giaï caí cuía noï cuîng khaï âàõt. Hån næîa, bäü nhåï RAM bë máút dæî liãûu khi bë ngàõt âiãûn, coìn ROM thç chè ghi âæåüc mäüt láön. Âãø coï thãø læu giæî dæî liãûu vaì di chuyãøn chuïng mäüt caïch âäüc láûp, roî raìng, ta phaíi cáön mäüt bäü nhåï khaïc coï khaí nàng læu dæî liãûu khi khäng coï âiãûn vaì di chuyãøn âæåüc dãù daìng hån. Bäü nhåï âoï laì bäü nhåï ngoaìi bao gäöm âéa mãöm, âéa cæïng, CDROM vaì mäüt säú äø âéa khaïc. I. Âéa mãöm vaì äø âéa mãöm Âéa mãöm âæåüc laìm bàòng nhæûa, bãn trong coï låïp nhiãùm tæì bàòng cháút deío duìng âãø læu træî dæî liãûu. Âéa mãöm coï nhiãöu loaûi, coï kêch thæåïc vaì dung læåüng khaïc nhau. Vê duû: Thæåìng coï hai loaûi: 5.1/4 inch: 360 KB, 720 KB, 1.2 MB v.v... 3.1/2 inch: 360KB, 720KB, 1.2MB, 1.44 MB v.v... Hiãûn nay âa säú duìng loaûi 3.1/2 inch 1.44MB. Khi âéa mãöm laìm viãûc, noï âæåüc âàût trong mäüt äø âéa, äø âéa naìy coï taïc duûng laìm quay âéa vaì coï mäüt âáöu tæì seî laìm nhiãùm tæì trãn bãö màût âéa æïng våïi caïc bit âæåüc ghi vaìo. ÄØ âéa naìy giao tiãúp våïi mainboard qua mäüt såüi caïp âæåüc càõm vaìo khe càõm Floppy trãn mainboard. 1. Täø chæïc váût lyï cuía âéa mãöm Âãø äø âéa mãöm coï thãø ghi dæî liãûu âæåüc vaì coï thãø âoüc âæåüc dæî liãûu ra tæì âéa mãöm, ngæåìi ta phaíi âënh daûng vaì âaïnh âëa chè vaìo tæìng âån vë cuía âéa mãöm. Pháön naìy do hãû âiãöu haình âaím nhiãûm. Âãø coï thãø âaïnh âëa chè cho âéa ngæåìi ta chia cáúu truïc váût lyï cuía âéa mãöm nhæ sau: 1 1 1 2 8 Sector 7 1 3 (cung) 6 1 4 Track 5 (voìng) 1 5 4 6 1 3 7
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 16 Hçnh 6.1. Mä taí cáúu truïc âéa mãöm loaûi 3.1/2 inch (1.44MB) Mä taí âéa mãöm loaûi 3.1/2 inch (1.44MB): Track: Track laì caïc âæåìng troìn âäöng tám, âæåüc chia laìm 80 âæåìng âæåüc âaïnh säú tæì ngoaìi vaìo trong, track ngoaìi cuìng mang säú 0. Sector: Laì âån vë quaín lyï nhoí nháút trãn âéa 1 Sector = 512 bytes cho moüi loaûi âéa. Mäüt track âæåüc chia laìm nhiãöu Sector. Cluster: Âån vë naìy âæåüc tênh theo Sector, 1 Cluster = 1,2,4,8,16,... Sector. Âáy laì âån vë truy xuáút thäng tin trãn âéa, thæåìng thç âéa mãöm 1Cluster = 1sector. Head: Vç âéa mãöm coï khaí nàng laìm viãûc trãn 2 màût nãn noï coï 2 âáöu æïng våïi 2 màût âoï. Âãø phán biãût hai âáöu tæì trãn ngæåìi ta âæa ra caïc giaï trë 0 vaì 1 æïng våïi 2 âáöu tæì. Nhæ váûy, ta âaî tháúy táút caí caïc âiãøm trãn âéa mãöm âãöu coï thãø chè âënh bàòng täø håüp caïc giaï trë (Head, Track, Sector) hay (Head, Track, Cluster). Tuy váûy, trãn âáy chè laì caïch täø chæïc váût lyï, ráút khoï cho quaï trçnh laìm viãûc cuía maïy tênh. Do âoï, ngæåìi ta âæa ra caïch âaïnh âëa chè cho caïc âån vë læu træî trãn âéa theo logic chênh xaïc vaì âån giaín hån. 2. Täø chæïc logic cuía âéa mãöm Âãø quaín lyï caïc thäng tin trãn âéa mãöm ngæåìi ta täø chæïc cáúu truïc logic cuía noï nhæ sau: Boot Sector Hidden FAT1 FAT2 Root Directory 004 005 Boot Sector: Laì Sector âáöu tiãn cuía âéa mãöm chæïa caïc thäng tin vãö âéa mãöm âoï vaì caïc âoaûn chæång trçnh âiãöu khiãøn khåíi âäüng (Bootrap) nãúu âoï laì âéa khåíi âäüng. Khi truy xuáút maïy tênh âoüc caïc thäng säú naìy âãø xaïc âënh cáúu truïc cuía âéa, tæì âoï xaïc âënh vë trê thäng tin truy xuáút. Nãúu laì âéa khåíi âäüng thç chæång trçnh khåíi âäüng seî âæåüc thæûc hiãûn âãø tçm ra caïc file khåíi âäüng trãn âéa. Baíng FAT (File Allocation Table)
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 17 Baíng FAT laì cäng cuû læu giæî caïc thäng tin liãn quan âãún Cluster trãn âéa. Mäùi âiãøm vaìo cuía baíng FAT laì æïng våïi mäüt giaï trë cuía täø håüp (Head, Track, Cluster). Toaìn bäü baíng FAT laì aïnh xaû cuía toaìn bäü caïc âån vë trãn âéa. Caïc âiãøm vaìo naìy âæåüc âaïnh âëa chè tuáön tæû. Caïc âiãøm vaìo trãn FAT cuía caïc Cluster träúng trãn âéa thç mang giaï trë 000, caïc Cluster âaî ghi dæî liãûu seî âæåüc âaïnh dáúu bàòng giaï trë cuía Cluster tiãúp theo trong chuäùi, nãúu laì Cluster cuäúi cuìng seî mang giaï trë fff. Khi ghi mäüt file, HÂH seî láön trãn baíng FAT tçm Cluster träúng vaì ghi dæî liãûu vaìo Cluster âoï trãn âéa, âäöng thåìi gaïn giaï trë cho Cluster âoï chè âãún âëa chè cuía caïc Cluster tiãúp theo hoàûc mang giaï trë kãút thuïc fff. Trong giai âoaûn naìy, HÂH cuîng ghi âëa chè cuía Cluster âáöu tiãn cuía chuäùi vaìo baíng thæ muûc. Khi âoüc dæî liãûu tæì mäüt file, HÂH seî tçm âãún Cluster âáöu tiãn âãø âoüc dæî liãûu. Sau âoï, âoüc dáön âãún caïc Cluster tiãúp theo cho âãún Cluster mang giaï trë fff. Sau âáy laì âoaûn trêch cuía mäüt âoaûn FAT: 003 004 005 006 007 008 009 004 005 009 5f7 000 000 fff Caïc Cluster 003, 004, 005, 009: cuìng mäüt file vaì Cluster 009 laì Cluster kãút thuïc. Cluster 006 thuäüc mäüt file khaïc, Cluster 007, 008 laì caïc Cluster coìn träúng. Nhæ váûy, baíng FAT ráút quan troüng âäúi våïi âéa, noï quyãút âënh viãûc truy xuáút thäng tin trãn âéa vaì âæåüc sæí duûng thæåìng xuyãn nãn ráút dãù bë läùi. Do âoï, trãn âéa ngæåìi ta phaíi læu træî dæû phoìng baíng FAT thaình 2 baíng laì FAT1 vaì FAT2. Trong âoï FAT1 âæåüc sæí duûng vaì FAT2 dæû træî, khi FAT1 bë läùi ta coï thãø thay FAT1 bàòng FAT2 âãø tiãúp tuûc laìm viãûc. Root Directory: Laì baíng chæïa thäng tin vãö thæ muûc, mäùi âiãøm vaìo cuía baíng laì nhæîng thäng tin vãö caïc File hay Thæ muûc chæïa trong thæ muûc gäúc cuía âéa. Nhæîng thäng tin naìy giuïp cho viãûc âoüc dæî liãûu trãn âéa. Cáúu truïc cuía baíng coï thãø âæåüc mä taí nhæ sau: Tãn file hay Cluster âáöu Ngaìy thaình Ngaìy cáûp nháût Âäü låïn táûp ... thæ muûc láûp gáön nháút tin, thæ muûc . . Tãn file hay Cluster âáöu Ngaìy thaình Ngaìy cáûp nháût Âäü låïn táûp ... thæ muûc láûp gáön nháút tin, thæ muûc
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 18 - Nãúu laì File thç muûc Cluster âáöu seî læu giæî Cluster âáöu tiãn cuía File, âæåüc ghi vaìo khi File âæåüc ghi vaì âæåüc sæí duûng khi truy cáûp File. Nãúu laì thæ muûc con thç troí âãún âëa chè âáöu cuía baíng thæ muûc con coï cáúu truïc nhæ baíng thæ muûc gäúc trãn. - Khi truy cáûp thæ muûc thç thäng tin xuáút hiãûn trãn maìn hçnh chênh laì thäng tin chæïa trong baíng thæ muûc, do âoï ta tháúy dæåìng nhæ nhæîng thäng tin naìy xuáút hiãûn tæïc thåìi. Âãø âéa mãöm coï thãø sæí duûng âæåüc ta phaíi âënh daûng noï. Trong DOS, lãûnh naìy laì Format a: . Nãúu muäún âéa naìy thaình âéa khåíi âäüng ta thãm thäng säú /s vaìo lãûnh Format nhæ sau Format a: /s âãø HÂH copy caïc file hãû thäúng vaìo âéa giuïp noï tråí thaình âéa khåíi âäüng. 3. ÄØ âéa mãöm Coï thãø xem äø âéa mãöm gäöm mäüt motor quay âãø quay troìn âéa, motor bæåïc vaì caïc âáöu tæì âæåüc dëch chuyãøn qua laûi nhàòm xaïc âënh vë trê cáön truy cáûp trãn âéa. Mäüt baíng maûch âiãöu khiãøn âãø âiãöu khiãøn hoaût âäüng cuía caïc motor, caïc thaình pháön dáùn dæî liãûu vaì mäüt säú thaình pháön phuû tråü khaïc. Ngoaìi ra, âãø äø âéa mãöm laìm viãûc âæåüc våïi nhiãöu loaûi âéa coï kêch thæåïc khaïc nhau cáön phaíi âæåüc âiãöu khiãøn båíi pháön mãöm goüi laì trçnh âiãöu khiãøn äø âéa mãöm, pháön naìy thæåìng âæåüc chæïa trong chæång trçnh BIOS. Do âoï, khi coï äø âéa mãöm måïi maì BIOS cuî (pháön mãöm âiãöu khiãøn khäng phuì håüp våïi äø âéa) thç coï thãø gáy ra läùi hoàûc khäng sæí duûng âæåüc nãn phaíi náng cáúp BIOS cho phuì håüp. Hiãûn nay, âa säú caïc BIOS âãöu häù tråü 2 äø âéa mãöm coï tãn laì A vaì B. Khi caìi âàût, ta phaíi khai baïo trong CMOS thç måïi sæí duûng âæåüc. II. ÄØ âéa cæïng Âéa cæïng cuîng laì mäüt loaûi âéa tæì coï cáúu truïc vaì caïch laìm viãûc giäúng nhæ âéa mãöm, nhæng noï gäöm nhiãöu laï âäöng truûc xãúp laûi vaì âæåüc âàût trong mäüt voí kim loaûi kãút håüp våïi bäü âiãöu khiãøn thaình äø âéa cæïng. Do mäùi laï âaî coï dung læåüng låïn hån âéa mãöm vaì gäöm nhiãöu laï nãn äø cæïng coï dung læåüng ráút låïn vaì coï täúc âäü truy cáûp ráút cao. Hiãûn nay coï ráút nhiãöu loaûi âéa cæïng coï täúc âäü cao vaì dung læåüng haìng GB nhæ Seagate, Quantum v.v... 1 Caïch täø chæïc váût lyï cuía âéa cæïng Nhæ âaî giåïi thiãûu, âéa cæïng ráút giäúng âéa mãöm. Do âoï, vãö cáúu taûo vaì täø chæïc cuía noï cuîng giäúng nhau gäöm Head, Track, Sector, Cluster, FAT. Tuy nhiãn, chuïng cuînng coï thãm mäüt säú khaïc biãût nhæ sau:
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 19 Do coï cáúu truïc nhiãöu laï nãn säú âáöu tæì cuía äø âéa cæïng cuîng nhiãöu hån so våïi äø âéa mãöm vaì âæåüc âaïnh säú tæì 0 cho låïp trãn cuìng vaì cæï thãú tàng dáön xuäúng dæåïi. Cuîng vç lyï do nhæ trãn maì trong äø âéa cæïng coìn coï khaïi niãûm Cylinder laì hçnh tru,û táûp håüp caïc Track coï cuìng chè säú. 2. Caïch täø chæïc logic äø âéa cæïng Do dung læåüng âéa cæïng låïn nãn âãø nguyãn äø âéa nhæ váûy seî gáy khoï khàn cho viãûc täø chæïc cuîng nhæ tçm kiãúm thäng tin trãn âéa. Âãø khàõc phuûc tçnh traûng trãn, ngæåìi ta cho pheïp chia äø âéa cæïng thaình nhiãöu pháön coï kêch thæåïc nhoí hån. Mäùi pháön naìy hoaût âäüng tæång tæû nhæ mäüt äø âéa cæïng riãng biãût goüi laì Partition. Âãø quaín lyï caïc Partition naìy, ngæåìi ta duìng baíng Master Boot Record âãø læu giæî caïc thäng tin naìy, toaìn bäü cáúu truïc logic cuía âéa cæïng nhæ sau: Master Boot Record Boot Sector Hidden FAT1 FAT2 Root Directory . . Boot Sector Hidden FAT1 FAT2 Root Directory a. Master Boot Record Master Boot Record laì Sector âáöu tiãn cuía äø âéa cæïng, noï chæïa caïc thäng tin vãö caïc Partition nhæ säú thæï tæû, tãn äø âéa logic, traûng thaïi, kêch thæåïc cuía Partition v.v... goüi laì caïc âiãøm vaìo. Mäùi Master Boot Record coï thãø quaín lyï 4 âiãøm vaìo, mäùi âiãøm vaìo coï kêch thæåïc 16 bytes, nhæ váûy cáön 64 bytes âãø læu giæî caïc âiãøm vaìo naìy goüi laì baíng Partition. Khäng gian coìn laûi cuía Sector naìy âæåüc læu træî chæång trçnh Bootrap cuía âéa khåíi âäüng. Nhæ trãn, ta tháúy mäùi Master Boot Record chè chæïa 4 âiãøm vaìo, nhæ váûy mäùi âéa cæïng chè phán täúi âa thaình 4 pháön. Âãø khàõc phuûc âiãöu naìy, ngæåìi ta láúy
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin - Lê Phúc
137 p | 669 | 296
-
Cài đặt phần mềm cho toàn hệ thống tự động (Windows Server 2008)
7 p | 333 | 70
-
Giáo trình Bảo mật máy tính và mạng - ĐH Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên
99 p | 138 | 64
-
Giáo trình An toàn hệ thống thông tin
94 p | 103 | 55
-
Bài giảng An toàn bảo mật hệ thống thông tin: Chương 6 - GV. Nguyễn Minh Thành
16 p | 118 | 33
-
Quét virus – spyware không cần cài đặt phần mềm
6 p | 99 | 22
-
Tự tạo vũ khí bảo mật hệ thống
14 p | 75 | 18
-
An toàn và bảo mật hệ thống thông tin
4 p | 75 | 18
-
Bài giảng An toàn thông tin - Chương 6: An toàn và bảo mật hệ thống thông tin trên internet
96 p | 41 | 11
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin: Chương 2 - ĐH Bách khoa TP HCM
68 p | 35 | 10
-
Bài giảng An toàn và bảo mật hệ thống thông tin - Chương 1: Tổng quan về an toàn bảo mật HTTT
44 p | 42 | 9
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin: Chương 7 - ĐH Bách khoa TP HCM
70 p | 31 | 8
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin - Chương 2: Mã đối xứng (cổ điển)
52 p | 40 | 7
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin: Chương 3 - ĐH Bách khoa TP HCM
50 p | 27 | 7
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin: Chương 6 - ĐH Bách khoa TP HCM
44 p | 31 | 6
-
Giáo trình hình thành hệ thống ứng dụng cấu tạo các lổ hỏng bảo mật trên internet khi hệ thống bị tấn công p2
10 p | 38 | 5
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin: Chương 4 - Data Encryption Standard và Advanced Encryption Standard
31 p | 20 | 3

markdown:
# Giáo trình bảo trì hệ thống và cài đặt phần mềm
Chia sẻ: Mai Trần Thúy Hạnh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:68
lượt xem 565
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20090921/maithuyhanh/80x100/5451345086087.jpg)
##
Giáo trình bảo trì hệ thống và cài đặt phần mềm
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Máy vi tính là một hệ thống được ghép nhiều thành phần tạo nên. Do đó, để máy tính có thể hoạt động được ta phải lắp ghép các thành phần của nó một cách hợp lý và khai báo với các thành phần khác. Ngày nay, ngành tin học dựa trên các máy tính hiện đang phát triển trên cơ sở hai phần:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Giáo trình bảo trì hệ thống và cài đặt phần mềm
- z Giáo trình bảo trì hệ thống và cài đặt phần mềm
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &1 PHÁÖN I GIÅÏI THIÃÛU KHAÏI QUAÏT VÃÖ MAÏY TÊNH VAÌ CAÏC THIÃÚT BË NGOAÛI VI §.1. TÄØNG QUAN VÃÖ CÁÚU TRUÏC MAÏY VI TÊNH I. Cáúu truïc chung cuía maïy vi tênh Maïy vi tênh laì mäüt hãû thäúng âæåüc gheïp nhiãöu thaình pháön taûo nãn. Do âoï, âãø maïy tênh coï thãø hoaût âäüng âæåüc ta phaíi làõp gheïp caïc thaình pháön cuía noï mäüt caïch håüp lyï vaì khai baïo våïi caïc thaình pháön khaïc. Ngaìy nay ngaình tin hoüc dæûa trãn caïc maïy tênh hiãûn âang phaït triãøn trãn cå såí hai pháön: Pháön cæïng: Gäöm nhæîng âäúi tæåüng váût lyï hæîu hçnh nhæ vi maûch , baín maûch in, dáy caïp näúi maûch âiãûn, bäü nhåï, maìn hçnh, maïy in, thiãút bë âáöu cuäúi, nguäön nuäi,... Pháön cæïng thæûc hiãûn caïc chæïc nàng xæí lyï thäng tin cå baín åí mæïc tháúp nháút tæïc laì caïc tên hiãûu nhë phán. Pháön mãöm: Laì caïc chæång trçnh (Program) âiãöu vaì phäúi taïc caïc hoaût âäüng pháön cæïng cuía maïy vi tênh vaì chè âaûo viãûc xæí lyï säú liãûu. Pháön mãöm cuía maïy tênh coï thãø chia thaình hai loaûi: Pháön mãöm hãû thäúng (System Software) vaì pháön mãöm æïng duûng (Applications software). Pháön mãöm hãû thäúng khi âæåüc âæa vaìo bäü nhåï chênh, noï chè âaûo maïy tênh thæûc hiãûn caïc cäng viãûc. Pháön mãöm æïng duûng laì caïc chæång trçnh âæåüc thiãút kãú âãø giaíi quyãút mäüt baìi toaïn hay hay mäüt váún âãö cuû thãø âãø âaïp æïng mäüt nhu cáöu riãng trong mäüt säú lénh væûc. Maïy tênh caïc nhán PC (Personal Computer): Thep âuïng tãn goüi cuía noï laì maïy tênh coï thãø âæåüc sæí duûng båíi riãng mäüt ngæåìi. PC Maìn hçnh Maïy in Baìn phêm Chuäüt Hçnh 1
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &2 Hçnh 1 laì mäüt hãû thäúng maïy vi tênh thæåìng âæåüc sæí duûng. Pháön trung tám laì maïy PC, noï gäöm coï: Bäü xæí lyï dæî liãûu, âéa cæïng (HDD), âéa mãöm (FDD), CDROM, caïc maûch gheïp näúi... Bãn ngoaìi coï baìn phêm (Key board), maìn hçnh (Monitor), chuäüt (Mouse), maïy in (Printer). II. Caïc thaình pháön cå baín cuía maïy vi tênh Voí maïy Nguäön âiãûn CPU Bäü nhåï trong Bäü nhåï ngoaìi Mainboard Caïc thiãút bë khaïc Modem, fax, Card Maìn hçnh Baìn phêm Chuäüt Maïy in maûng v.v... Så âäö täøng quan vãö cáúu truïc maïy tênh 1. Voí maïy: Laì nåi âãø gàõn caïc thaình pháön cuía maïy tênh thaình khäúi nhæ nguäön, Mainboard, card v.v... coï taïc duûng baío vãû maïy tênh. 2. Nguäön âiãûn: Cung cáúp háöu hãút hãû thäúng âiãûn cho caïc thiãút bë bãn trong maïy tênh. 3. Mainboard: Coï chæïc nàng liãn kãút caïc thaình pháön taûo nãn maïy tênh vaì laì baíng maûch låïn nháút trãn maïy vi tênh. 4. CPU (Central Processing Unit): Bäü vi xæí lyï chênh cuía maïy tênh. 5. Bäü nhåï trong (ROM, RAM): Laì nåi læu træî dæî liãûu vaì chæång trçnh phuûc vuû træûc tiãúp cho viãûc xæí lyï cuía CPU, noï giao tiãúp våïi CPU khäng qua mäüt thiãút bë trung gian. 6. Bäü nhåï ngoaìi: Laì nåi læu træî dæî liãûu vaì chæång trçnh giaïn tiãúp phuûc vuû cho CPU, bao gäöm caïc loaûi: âéa mãöm, âéa cæïng, CDROM, v.v... Khi giao tiãúp våïi CPU noï phaíi qua mäüt thiãút bë trung gian (thæåìng laì RAM) hay goüi laì ngàõt. 7. Maìn hçnh: Laì thiãút bë âæa thäng tin ra giao diãûn træûc tiãúp våïi ngæåìi duìng. Âáy laì thiãút bë xuáút chuáøn cuía maïy vi tênh hay coìn goüi laì bäü træûc (Monitor). 8. Baìn phêm (Keyboard): Thiãút bë nháûp tin vaìo giao diãûn træûc tiãúp våïi ngæåìi duìng. Âáy laì thiãút bë nháûp chuáøn cuía maïy vi tênh.
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &3 9. Chuäüt (Mouse): Thiãút bë âiãöu khiãøn trong mäi træåìng âäö hoüa giao diãûn træûc tiãúp våïi ngæåìi sæí duûng. 10. Maïy in (Printer): Thiãút bë xuáút thäng tin ra giáúy thäng duûng nháút. 11. Caïc thiãút bë nhæ Card maûng, Modem, maïy Fax,... phuûc vuû cho viãûc làõp âàût maûng maïy tênh vaì caïc chæïc nàng khaïc. - - - - - - - - - š-› - - - - - - - - - §.2. NGUÄÖN ÂIÃÛN CHO MAÏY TÊNH Nguäön âiãûn maïy tênh coï chæïc nàng chuyãøn âäøi nguäön âiãûn 110V/220V thaình nguäön âiãûn mäüt chiãöu ±3, 3V, ±5V vaì ±12V cung cáúp cho toaìn bäü hãû thäúng maïy tênh. Cäng suáút trung bçnh cuía bäü nguäön hiãûn nay khoaíng 200W. Cäng suáút tiãu thuû mäüt säú thaình pháön nhæ sau: Mainboard : 20W - 35W. CD-ROM : 20W - 25W ÄØ âéa mãöm : 5W - 15W. ÄØ âéa cæïng : 5W - 15W. Ram : 5W /MB. Card : 5W - 15W. CPU : Tuìy theo mæïc âäü laìm viãûc nhiãöu hay êt. Caïc säú liãûu trãn âáy chè mang tênh cháút tham khaío, båíi vç hiãûn nay xu thãú caïc haîng saín xuáút âæa ra caïc thiãút bë tiãu thuû âiãûn nàng nhoí. Bãn caûnh âoï, tuìy thuäüc vaìo säú læåüng thiãút bë maì maïy tênh sæí duûng nhãöu hay êt âiãûn nàng. Hiãûn nay, maïy vi tênh caï nhán thæåìng sæí duûng hai loaûi bäü nguäön âiãûn laì AT vaì ATX. Sau âáy, ta xeït cho thaình pháön cuía nguäön AT coìn ATX tæång tæû. Coï thãø chia âáöu ra nguäön âiãûn maïy tênh thaình hai loaûi nhæ sau: 1. Phêch duìng cho main board: Gäöm 12 dáy chia thaình 2 phêch càõm coï cáúu truïc nhæ sau: Dáy Maìu Tên hiãûu 1 Gaûch Âiãöu chènh 2 Âoí +5V
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &4 3 Vaìng +12V 4 Xanh -12V 5 Âen Näúi âáút 6 Âen Näúi âáút 7 Âen Näúi âáút 8 Âen Näúi âáút 9 Tràõng -5V 10 Âoí +5V 11 Âoí +5V 12 Âoí +5V * Quy tàõc càõm vaìo mainboard: Mäüt säú mainboard coï ghi roî tæì chán 1 âãún chán 12, cæï thãú ta càõm cho âuïng vaìo khe càõm trãn mainboard. 2. Phêch duìng cho caïc thaình pháön khaïc: Laì loaûi phêch 4 dáy thæåìng duìng cho äø âéa cæïng, äø âéa mãöm, CDROM v.v..., cáúu truïc cuía loaûi naìy nhæ sau: Chán Maìu Tên hiãûu 1 Âoí +5V 2 Âen Näúi âáút 3 Âen Näúi âáút 4 Vaìng +12V Thäng thæåìng, ta càõm phêch âiãûn vaìo âuïng ågf cuía phêch càõm âiãûn cuía thiãút bë. Nãúu phêch hoàûc thiãút bë khäng coï ågf thç ta phaíi càõm âuïng säú hiãûu chán coï ghi trãn thiãút bë. Khi coï nghi ngåì vãö bäü nguäön cuía maïy tênh nhæ âiãûn khäng äøn âënh ta dãù daìng kiãøm tra bäü nguäön bàòng caïch duìng âäöng häö âo âiãûn. Thæûc tãú, hiãûn nay coï loaûi nguäön ATX coï nhiãöu chæïc nàng nhæ coï thãø tæû ngàõt âiãûn khi maïy tênh thoaït khoíi Windows 95 tråí vãö sau. Song vãö cáúu truïc, caïch càõm cuía chuïng cå baín laì giäúng loaûi nguäön AT åí trãn, chè khaïc åí phêch càõm vaìo mainboard coï 20 dáy vaì coï dáy -3,3V vaì +3,3V. Sau âáy laì så âäö chán cuía phêch càõm cuía nguäön ATX:
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &5 Dáy Maìu Tên hiãûu Dáy Maìu Tên hiãûu 1 Gaûch +3,3V 11 Gaûch +3,3 2 Gaûch +3,3V 12 Xanh sáøm -12V 3 Âen Näúi âáút 13 Âen Näúi âáút 4 Âoí +5V 14 Xanh laï PW_ON 5 Âen Näúi âáút 15 Âen Näúi âáút 6 Âoí +5V 16 Âen Näúi âáút Näúi âáút 7 Âen Näúi âáút 17 Âen -5V 8 Xaïm 18 Tràõng PWRGOOD +5V +5VS 9 Têm 19 Âoí +5V +12V 10 Vaìng 20 Âoí - - - - - - - - - š-› - - - - - - - - - §.3. BAÍNG MAÛCH CHÊNH (MAINBOARD) I. Giåïi thiãûu vãö baíng maûch chênh Âáy laì baíng maûch låïn nháút trong maïy vi tênh. Mainboard coï chæïc nàng liãn kãút vaì âiãöu khiãøn caïc thaình pháön âæåüc càõm vaìo noï. Âáy laì cáöu näúi trung gian cho quaï trçnh giao tiãúp cuía caïc thiãút bë âæåüc càõm vaìo mainboard. Khi coï mäüt thiãút bë yãu cáöu âæåüc xæí lyï thç noï gæíi tên hiãûu qua mainboard, ngæåüc laûi, khi CPU cáön âaïp æïng laûi cho thiãút bë noï cuîng phaíi thäng qua mainboard. Hãû thäúng laìm cäng viãûc váûn chuyãøn trong mainboard goüi laì bus, âæåüc thiãút kãú theo nhiãöu chuáøn khaïc nhau. Mäüt mainboard cho pheïp nhiãöu loaûi thiãút bë khaïc nhau våïi nhiãöu thãú hãû khaïc nhau càõm trãn noï. Vê duû: mäüt mainboard cho pheïp nhiãöu thãú hãû cuía CPU càõm vaìo noï (Xem Catalogue âi cuìng mainboard âãø biãút chi tiãút noï tæång thêch våïi caïc loaûi CPU naìo). Mainboard coï ráút nhiãöu loaûi do nhiãöu haîng saín xuáút khaïc nhau nhæ Intel, Compact v.v..., mäùi haîng saín xuáút coï nhæîng âàûc âiãøm riãng cho loaûi mainboard
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &6 cuía mçnh. Nhæng nhçn chung chuïng coï caïc thaình pháön vaì âàûc âiãøm giäúng nhau, ta seî khaío saït caïc thaình pháön trãn mainboard trong muûc sau. II. Caïc thaình pháön cå baín trãn Mainboard 1. Khe càõm CPU: Coï hai loaûi cå baín laì Slot vaì Socket. - Slot: Laì khe càõm daìi nhæ mäüt thanh duìng âãø càõm caïc loaûi CPU âåìi måïi nhæ Pentium II, Pentium III, Pentium Pro, loaûi naìy chè coï trãn caïc mainboard måïi. Khi áún CPU vaìo Slot coìn coï thãm caïc vit âãø giæî chàût CPU. - Socket: laì khe càõm hçnh chæî nháût coï xàm läø âãø càõm CPU vaìo. Loaûi naìy duìng cho táút caí caïc loaûi CPU coìn laûi khäng càõm theo Slot. Hiãûn nay, âa säú CPU duìng Socket 7, Socket 370 (coï vaït 1 chán). Mäüt säú êt CPU âåìi cuî duìng Socket 4, Socket 3 (âuí chán). 2. Khe càõm RAM: Thæåìng coï hai loaûi chênh DIMM vaì SIMM. Ngoaìi ra, coìn coï caïc loaûi DIMM RAM, SIMM RAM thæåìng âæåüc gàõn sàôn âi cuìng våïi mainboard. - DIMM: Loaûi khe RAM coï 168 chán duìng cho loaûi 16 MB tråí lãn. - SIMM: Loaûi khe càõm 72 chán duìng cho caïc loaûi coìn laûi. Hiãûn nay coï ráút nhiãöu loaûi mainboard coï caí hai loaûi khe SIMM vaì DIMM trãn nãn ráút tiãûn cho viãûc náng cáúp vaì sæí duûng laûi RAM cuî. 3. Bus: Laì âæåìng dáùn thäng tin trong baíng maûch chênh, näúi tæì vi xæí lyï âãún bäü nhåï vaì caïc theí maûch, khe càõm måí räüng. Bus âæåüc thiãút kãú theo nhiãöu chuáøn khaïc nhau nhæ PCI, ISA, EISA, VESA v.v... 4. Khe càõm bäü âiãöu håüp: Duìng âãø càõm caïc bäü âiãöu håüp nhæ Card maìn hçnh, Card maûng, Card ám thanh v.v... Chuïng cuîng gäöm nhiãöu loaûi âæåüc thiãút kãú theo caïc chuáøn nhæ ISA, EISA, PCI v.v... + ISA (Industry Standard Architecture): Laì khe càõm card daìi duìng cho caïc card laìm viãûc åí chãú âäü 16 bit. + EISA (Extended Industry Standard Architecture): Laì chuáøn caíi tiãún cuía ISA âãø tàng khaí nàng giao tiãúp våïi Bus måí räüng vaì khäng qua sæû âiãöu khiãøn cuía CPU. + PCI (Peripheral Component Interface): laì khe càõm ngàõn duìng cho loaûi Card 32 bit. 5. Khe càõm IDE (Integrated Drive Electronics): Coï hai khe càõm duìng âãø càõm caïp âéa cæïng vaì CDROM. 6. Khe càõm Floppy: Duìng âãø càõm caïp äø âéa mãöm.
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &7 7. Cäøng näúi baìn phêm. 8. Caïc khe càõm näúi tiãúp (thæåìng laì COM1 vaì COM2): sæí duûng cho caïc thiãút bë näúi tiãúp nhæ: chuäüt, modem v.v... Caïc bäü pháûn naìy âæåüc sæû häù tråü cuía caïc chip truyãön nháûn khäng âäöng bäü vaûn nàng UART (Univeral Asynchronous Receiver Transmitter) âæåüc càõm træûc tiãúp trãn mainboard âãø âiãöu khiãøn trao âäøi thäng tin näúi tiãúp giæîa CPU våïi caïc thiãút bë ngoaìi. Caïc chip naìy thæåìng coï tãn Intel 8251, 8250 hay motorola 6821, 6530 v.v... 9. Caïc khe càõm song song (thæåìng laì LPT1 vaì LPT2): Duìng âãø càõm caïc thiãút bë giao tiãúp song song nhæ maïy in. 10. Khe càõm âiãûn cho mainboard thæåìng coï hai khe, mäüt duìng cho loaûi nguäön AT vaì mäüt duìng cho loaûi ATX. 11. Caïc ROM chæïa caïc chæång trçnh häù tråü khåíi âäüng vaì kiãøm tra thiãút bë. Tiãu biãøu laì ROM BIOS chæïa caïc trçnh âiãöu khiãøn, kiãøm tra thiãút bë vaì trçnh khåíi âäüng maïy. 12. Caïc chip DMA (Direct Memory Access): Âáy laì chip truy cáûp bäü nhåï træûc tiãúp, giuïp cho thiãút bë truy cáûp bäü nhåï khäng qua sæû âiãöu khiãøn cuía CPU. 13. Pin vaì CMOS læu træî caïc thäng säú thiãút láûp cáúu hçnh maïy tênh gäöm caí RTC (Real Time Clock - âäöng häö thåìi gian thæûc). 14. Caïc thaình pháön khaïc nhæ thoíi dao âäüng thaûch anh, chip âiãöu khiãøn ngàõt, chip âiãöu khiãøn thiãút bë, bäü nhåï Cache v.v... cuîng âæåüc gàõn sàôn trãn mainboard. 15. Caïc Jump thiãút láûp caïc chãú âäü âiãûn, chãú âäü truy cáûp, âeìn baïo v.v... Trong mäüt säú mainboard måïi, caïc Jump naìy âæåüc thiãút láûp tæû âäüng bàòng pháön mãöm. Màûc duì âæåüc thiãút kãú têch håüp nhiãöu pháön nhæng âæåüc saín xuáút våïi cäng nghãû cao, nãn khi bë hoíng mäüt bäü pháûn thæåìng phaíi boí nguyãn caí mainboard. III. Caïc loaûi Mainboard thæåìng âæåüc sæí duûng hiãûn nay Loaûi Mainboard CPU âæåüc häù tråü Khe càõm RAM Caïc chip phuû tråü Socket7: Intel P54C(100-200MHz), 4 SIMM, P55C(166-233MHz). Intel 82371SB,82437VX, SQ594(Coï jump) AMDK5(100-200MHz), 2 DIMM 82438 VX, Cache, BIOS AMDK6 (PR 166, PR200, PR233). Cyrix 6x86, 6x86 L/M2
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &8 6x86, 6x86 L/M2 Socket7: Intel(P75 - P200, P166MMX, P200MMX). AMDK5 Intel SB 82371, (K5PR75 - K5PR 166), 4SIMM, CE (Coï jump) 82437VX, 82438 VX, AMDK6(K6PR 166, 1DIMM Cache, BIOS K6PR200, K6PR233) Cyrix(M1PR 120, 6x86 L/M2 Socket7: Intel(P75 - P200). AMDK5 (K5PR90 - K5PR 166), Intel SB 82371, Intel i430 VX2 Cyrix(M1PR 150,166) 82437VX, 82438 VX, 4SIMM, (Coï jump) Cache, BIOS Socket7: Intel(P54 - P200, P166MMX, P200MMX). AMDK5 Intel SB 82371, (K5PR75 - K5PR 166), TXPRO II (Coï 4SIMM, 82437VX, 82438 VX, jump) AMDK6(K6PR 166, 2DIMM Cache, BIOS K6PR200, K6PR233) Cyrix(M1PR 120, 6x86 L/M2). Socket7: Intel(P90 - P200, P166MMX, P200MMX). AMDK5 ACORP-5TX29 (K5PR75 - K5PR 166), 4SIMM, Intel 82371AB, (Coï jump) AMDK6(K6PR 166, 2DIMM 82439TX, Cache, BIOS K6PR200, K6PR233) Cyrix(M1PR 120, 6x86 L/M2) Slot: Intel Pentium II( SP-PIII Intel FW82443LX, 166, 333). LXB/EXB (Coï FX82371AB, Cache, 3DIMM jump) FlashBIOS EX-98 (Auto Slot: Intel Pentium II( Intel 440EX, 82371EX, 2DIMM jump) 166, 333). Cache, FlashBIOS
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm &9 LX-98 (Auto Socket370: Celeron. Intel440LX, 82371LX, 2DIMM jump) Cache, FlashBIOS Nhæ váûy, mäüt mainboard coï thãø häù tråü nhiãöu CPU khaïc nhau coï täúc âäü khaïc nhau nãn ta coï thãø náng cáúp chuïng bàòng caïch tra loaûi CPU tæång thêch våïi loaûi mainboard âo.ï - - - - - - - - - š-› - - - - - - - - - §.4. CPU (CENTRAL PROCESSING UNIT) I. Giåïi thiãûu vãö CPU Âáy laì bäü naîo cuía maïy tênh, noï âiãöu khiãøn moüi hoaût âäüng cuía maïy tênh. CPU liãn hãû våïi caïc thiãút bë khaïc qua mainboard vaì hãû thäúng caïp cuía thiãút bë. CPU giao tiãúp træûc tiãúp våïi bäü nhåï RAM vaì ROM, coìn caïc thiãút bë khaïc âæåüc liãn hãû thäng qua mäüt vuìng nhåï (âëa chè vaìo ra) vaì mäüt ngàõt thæåìng goüi chung laì cäøng. Khi mäüt thiãút bë cáön giao tiãúp våïi CPU noï seî gæíi yãu cáöu ngàõt (Interrupt Request - IRQ) vaì CPU seî goüi chæång trçnh xæí lyï ngàõt tæång æïng vaì giao tiãúp våïi thiãút bë thäng qua vuìng âëa chè quy âënh træåïc. Chênh âiãöu naìy dáùn âãún khi ta khai baïo hai thiãút bë coï cuìng âëa chè vaìo ra vaì cuìng ngàõt giao tiãúp seî dáùn âãún läùi hãû thäúng (xung âäüt ngàõt - IRQ Conflict) coï thãø laìm treo maïy. Ngaìy nay våïi caïc thãú hãû CPU måïi coï khaí nàng laìm viãûc våïi täúc âäü cao vaì bus dæî liãûu räüng giuïp cho viãûc xáy dæûng chæång trçnh âa nàng ngaìy caìng dãù daìng hån. Âãø âaïnh giaï caïc CPU, ngæåìi ta thæåìng càn cæï vaìo caïc thäng säú cuía CPU nhæ täúc âäü, âäü räüng cuía bus, âäü låïn cuía Cache vaì táûp lãûnh âæåüc CPU häù tråü. Tuy nhiãn ráút khoï coï thãø âaïnh giaï chênh xaïc caïc thäng säú naìy, do âoï ngæåìi ta váùn thæåìng duìng caïc chæång trçnh thæí trãn cuìng mäüt hãû thäúng coï caïc CPU khaïc nhau âãø âaïnh giaï caïc CPU. II. Phán loaûi CPU Hiãûn nay, trãn thë træåìng coï ráút nhiãöu loaûi CPU do nhiãöu haîng saín xuáút khaïc nhau våïi caïc täúc âäü vaì khaí nàng khaïc nhau dáùn âãún giaï caí cuía chuïng cuîng khaïc nhau. Ta coï thãø phán loaûi CPU theo 2 caïch nhæ sau: 1. Phán loaûi theo âåìi
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 10 1. Caïc CPU âåìi cuî nhæ 8080, 8086, 8088 laì caïc bäü vi xæí lyï cå såí cho caïc vi xæí lyï sau naìy. Do giåïi haûn vãö khaí nàng quaín lyï bäü nhåï, säú bit dæî liãûu cuîng nhæ täúc âäü nãn loaûi naìy hiãûn nay khäng âæåüc duìng næîa maì nhæåìng cho caïc thãú hãû sau. 2. Caïc CPU 80286, 80386, 80486: Coï nhiãöu âäüt phaï so våïi thãú hãû træåïc trong viãûc quaín lyï bäü nhåï nhæ sæí duûng bäü nhåï måí räüng, âaïp æïng caïc chæång trçnh âa nhiãûm, häù tråü bäü âäöng xæí lyï giuïp cho viãûc xæí lyï caïc pheïp toaïn âäüng coï hiãûu quaí. 3. Caïc CPU Pentium nhæ Pentium I, Pentim II, Celeron, AMDK5 v.v... Âáy laì caïc CPU âæåüc sæí duûng räüng raîi hiãûn nay. Chuïng coï nhiãöu æu âiãøm vãö täúc âäü, bus dæî liãûu vaì âaïp æïng âæåüc nhiãöu chæång trçnh âäö hoüa coï tênh âa nhiãûm cao. 4. Caïc CPU âåìi måïi: Gáön âáy, Intel âaî cho ra âåìi Pentium III, IV våïi täúc âäü lãn âãún 2.6 GHz, hoàûc AMDK6 v.v... Coï nhiãöu æu âiãøm vãö cäng nghãû cao, täúc âäü xæí lyï cao, song giaï thaình cuía chuïng giaím âi ráút nhiãöu do coï nhiãöu haîng saín xuáút caûnh tranh våïi nhau. 2. Phán loaûi theo haîng saín xuáút: Coï ráút nhiãöu haîng saín xuáút CPU, song ta coï thãø phán loaûi theo caïc haîng saín xuáút chênh maì CPU cuía hoü âæåüc duìng räüng raîi hiãûn nay nhæ sau: Nhaì saín xuáút Caïc CPU tæång æïng Âåìi træåïc: 8080,8086,8088,80286,80386,80484SX,80486DX v.v... PentiumI:(PR 75- PR 166, PR 166MMX- PR 233 MMX) Intel PentiumII:(266 - 450), Celeron v.v... Pentium III, IV. K5 (PR75 - PR166) AMD K6 (PR166 -PR 233) M1: PR120, PR133, PR150, PR166, PR200, PR200L Cyrix/IBM M2: PR166, PR200, PR233 III. Caïch càõm CPU vaìo Mainboard vaì thiãút láûp caïc thäng säú Nhæ âaî giåïi thiãûu åí pháön trãn, hiãûn nay coï hai tiãu chuáøn chênh âãø gàõn CPU vaìo Mainboard laì Socket vaì Slot. Song riãng mäùi loaûi mainboard cuîng chè cho pheïp våïi mäüt säú loaûi CPU nháút âënh naìo âoï (Âiãöu naìy phaíi tham khaío trong Catalogue âi keìm våïi mainboard).
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 11 Khi CPU laìm viãûc, noï toía læåüng nhiãût tæång âäúi låïn, do âoï bë noïng lãn. Chênh vç váûy noï thæåìng âæåüc làõp keìm våïi bäü giaíi nhiãût hoàûc quaût âãø laìm giaím nhiãût trong quaï trçnh hoaût âäüng xæí lyï. Sau khi tham khaío caïc tham säú cuía CPU cho pheïp càõm lãn mainboard âaût yãu cáöu, ta tiãún haình âi vaìo thiãút láûp caïc thäng säú laìm viãûc cho noï. Âáy laì bæåïc quan troüng vç nãúu thiãút láûp khäng âuïng caïc thäng säú cho CPU seî laì giaím khaí nàng laìm viãûc, giaím tuäøi thoü cuîng nhæ coï thãø laìm chaïy CPU. Mäüt CPU thæåìng coï hai thäng säú chênh phaíi thiãút láûp laì mæïc âiãûn aïp tiãu thuû vaì hãû säú ratio. - Mæïc âiãûn aïp tiãu thuû: laì mæïc âiãûn aïp cáön thiãút cho CPU laìm viãûc, noï thæåìng âæåüc ghi træûc tiãúp trãn màût CPU. Nãúu thiãút láûp mæïc âiãûn aïp dæåïi mæïc naìy CPU khäng laìm viãûc, nãúu trãn seî laìm chaïy CPU. Hiãûn nay mæïc naìy cho caïc CPU thæåìng laì 2,8V - 3,3V. - Hãû säú Ratio: Laì hãû säú âäöng bäü giæîa täúc âäü CPU (tênh bàòng giao âäüng âäöng häö tinh thãø) vaì täúc âäü mainboard (tênh bàòng giao âäüng thaûch anh) âãø âiãöu khiãøn âäöng häö goî nhëp âäöng bäü (Vê duû: CPU coï täúc âäü 200 MHz, Mainboard 66 MHz thç hãû säú naìy laì 3 vç 66x3 ≈ 200). Hãû säú naìy thæåìng cuîng âæåüc ghi træûc tiãúp trãn CPU. Âãø thiãút láûp 2 hãû säú trãn ta phaíi tra trãn Catalogue cuía mainboard âãø tçm ra caïc CPU âæåüc häù tråü cuìng våïi caïch càõm cuía caïc Jump trãn mainboard. Sau âoï, truy tçm caïc Jump trãn mainboard âãø càõm cho âuïng. Mäüt säú mainboard måïi hiãûn nay coï chæïc nàng Autojump seî tæû âäüng xaïc âënh caïc thäng säú âiãûn aïp ta chè choün thäng säú Ratio cho phuì håüp theo hçnh thæïc Täúc âäü CPU/Täúc âäü mainboard trong CMOS. IV. Ngàõt (Interrupt Request) Nhæ ta âaî biãút CPU laìm viãûc våïi nhiãöu thiãút bë khaïc nhau. Song taûi mäüt thåìi âiãøm thç CPU chè phuûc vuû âæåüc mäüt cäng viãûc nháút âënh naìo âoï. Do âoï, âãø CPU coï thãø kiãøm soaït vaì phuûc vuû täút táút caí caïc thiãút bë thç khi mäüt thiãút bë coï yãu cáöu xæí lyï noï seî goüi CPU ngæìng caïc cäng viãûc khaïc âãø phuûc vuû cho mçnh, quaï trçnh trãn goüi laì ngàõt. Khi laìm viãûc, mäùi thiãút bë âæåüc âàût træng båíi mäüt chè säú ngàõt naìo âoï maì thäi. Nhæ váûy, ngàõt laìm viãûc nhæ thãú naìo vaì coï bao nhiãu loaûi ngàõt ? Khi coï yãu cáöu ngàõt thç CPU seî læu giæî caïc thäng säú cuía chæång trçnh âang thæûc hiãûn, sau âoï goüi chæång trçnh xæí lyï ngàõt âãø thæûc hiãûn âaïp æïng. Âëa chè cuía chæång trçnh xæí lyï ngàõt âæåüc chæïa trong baíng Vector ngàõt. Khi thæûc hiãûn xong ngàõt, CPU khäi phuûc laûi lãûnh cuía chæång trçnh âang thæûc hiãûn dåí âãø tiãúp
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 12 tuûc. Bäü xæí lyï ngàõt pháön cæïng coï thãø âæåüc thæûc hiãûn båíi mäüt chip âæåüc gàõn træûc tiãúp trãn mainboard hay trãn thiãút bë goüi laì chip xæí lyï ngàõt. Ngàõt coï nhiãöu caïch phán loaûi nhæ ngàõt cæïng vaì ngàõt mãöm, ngàõt che âæåüc vaì khäng che âæåüc, ngàõt trong vaì ngàõt ngoaìi v.v... Do khi âënh nghéa ngæåìi ta nhçn theo caïc goïc âäü khaïc nhau. ÅÍ âáy ta chè âënh nghéa theo caïch ngàõt cæïng vaì ngàõt mãöm. + Ngàõt cæïng laì ngàõt âæåüc taûo ra båíi caïc pháön cæïng nhæ ngàõt baìn phêm, chuäüt v.v... Ngàõt cæïng thæåìng do mäüt chip xæí lyï ngàõt cuía thiãút bë taûo ra mäùi khi coï yãu cáöu phuûc vuû. + Ngàõt mãöm laì do chæång trçnh taûo ra nhæ caïc ngàõt âãø yãu cáöu dæî liãûu, ngàõt chia cho 0 v.v... Ngoaìi ra, khi giao tiãúp våïi caïc thiãút bë ngoaìi, CPU coìn quy âënh vuìng trao âäøi dæî liãûu cho thiãút bë goüi laì vuìng nhåï vaìo ra (I/O - Input/Output). Do âoï, mäùi hãû thäúng coï mäüt så âäö bäü nhåï cå baín vaìo ra (I/O Map). Så âäö naìy coï thãø do ngæåìi sæí duûng khai baïo hoàûc maïy tênh tæû âäüng cáûp nháût. Sæû kãút håüp giæîa ngàõt vaì âëa chè bäü nhåï vaìo ra cho mäüt thiãút bë goüi laì cäøng cuía thiãút bë âoï. - - - - - - - - - š-› - - - - - - - - - §.5. BÄÜ NHÅÏ TRONG (RAM & ROM) I. Giåïi thiãûu vãö bäü nhåï trong Xeït trong giåïi haûn bäü nhåï gàõn trãn mainboard thç âáy laì bäü nhåï træûc tiãúp laìm viãûc våïi CPU. Noï laì nåi CPU láúy dæî liãûu vaì chæång trçnh âãø thæûc hiãûn, âäöng thåìi cuîng laì nåi chæïa dæî liãûu âãø xuáút ra ngoaìi. Âãø quaín lyï bäü nhåï naìy ngæåìi ta täø chæïc gäüp chuïng laûi thaình nhoïm 8 bits räöi cho noï mäüt âëa chè âãø CPU truy cáûp âãún. Chênh âiãöu naìy khi noïi âãún dung læåüng bäü nhåï, ngæåìi ta chè âãö cáûp âãún âån vë byte chæï khäng phaíi bit nhæ ta âaî biãút. Bäü nhåï trong gäöm 2 loaûi laì ROM vaì RAM. 1. ROM (Read Only Memory): Âáy laì bäü nhåï maì CPU chè coï quyãön âoüc vaì thæûc hiãûn chæï khäng coï quyãön thay âäøi näüi dung vuìng nhåï. Loaûi naìy chè âæåüc ghi mäüt láön våïi thiãút bë ghi âàûc biãût. ROM thæåìng âæåüc sæí duûng âãø ghi caïc chæång trçnh quan troüng nhæ chæång trçnh khåíi âäüng, chæång trçnh kiãøm tra thiãút bë v.v... Tiãu biãøu trãn mainboard laì ROM BIOS.
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 13 Hiãûn nay, trãn háöu hãút caïc thiãút bë âãöu coï gàõn ROM âãø phuûc vuû caïc chæång trçnh cáön thiãút. ROM coï nhiãöu loaûi våïi cäng nghãû khaïc nhau nhæ EPROM, FROM, v.v... 2. RAM (Random Access Memory): Âáy laì bäü nhåï chênh maì CPU giao tiãúp trong quaï trçnh xæí lyï dæî liãûu cuía mçnh, båíi loaûi naìy cho pheïp ghi vaì xoïa dæî liãûu nhiãöu láön giuïp cho viãûc trao âäøi dæî liãûu trong quaï trçnh xæí lyï cuía CPU thuáûn låüi hån. RAM âæåüc täø chæïc thaình caïc byte xãúp saït nhau vaì âæåüc âaïnh âëa chè cho tæìng byte. Khi CPU ghi dæî liãûu vaìo bäü nhåï, noï seî giæî giaï trë ä nhåï âáöu vaì âäü daìi ghi âæåüc âãø khi truy cáûp CPU tçm âãún âëa chè âáöu cuía muûc cáön tçm vaì tæì âoï âoüc tiãúp caïc thäng tin coìn laûi. Khi thæûc hiãûn chæång trçnh, CPU âoüc chæång trçnh vaì ghi lãn bäü nhåï sau âoï måïi tiãún haình thæûc hiãûn caïc lãûnh. Ngaìy nay, caïc chæång trçnh coï kêch thæåïc ráút låïn vaì yãu cáöu dæî liãûu caìng låïn. Do âoï, âãø maïy tênh thæûc hiãûn nhanh choïng yãu cáöu phaíi coï bäü nhåï RAM låïn vaì täúc âäü truy cáûp RAM cao. Chênh vç thãú maì caïc haîng saín xuáút mainboard vaì bäü nhåï khäng ngæìng âæa ra caïc daûng RAM coï täúc âäü cao vaì coï kêch thæåïc låïn. II. Phán loaûi RAM * Coï nhiãöu caïch âãø phán loaûi RAM. Nãúu phán loaûi theo khe càõm trãn mainboard thç RAM coï caïc loaûi nhæ sau: - SIMM (Single Inline Module Memory): âáy laì loaûi RAM giao tiãúp 72 chán âæåüc sæí duûng nhiãöu åí caïc mainboard cuî, dung læåüng mäùi thanh coï thãø laì: 4MB, 8MB, 16MB, 32MB v.v... - DIMM (Dual Inline Module Memory): Laì chuáøn thanh RAM 168 chán coï màût åí caïc mainboard måïi, caïc thanh naìy coï kêch thæåïc 8 MB tråí lãn vaì âæåüc càõm vaìo khe DIMM trãn mainboard. - SIPRAM (Single Inline Pin Random Access Memory) vaì DIPRAM (Dual Inline Pin Random Access Memory): Âáy laì 2 loaûi RAM thæåìng âæåüc càõm sàôn trãn mainboard vaì thæåìng coï dung læåüng nhoí tênh theo Kb. Caïc mainboard måïi hiãûn nay khäng coìn tháúy caïc loaûi naìy. - Cache: (Bäü nhåï khay) laì bäü nhåï coï täúc âäü cæûc nhanh, laìm viãûc trung gian giæîa bäü nhåï vaì CPU nhàòm âãø tàng täúc âäü truy cáûp dæî liãûu cuía CPU trong quaï trçnh xæí lyï. Cache thæåìng âæåüc phán biãût theo 2 loaûi laì Cache näüi (Internal Cache) âæåüc têch håüp trãn CPU vaì Cache ngoaûi (Eîxternal Cache) âæåüc gàõn trãn mainboard hay trãn caïc thiãút bë.
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 14 Trãn caïc mainboard måïi hiãûn nay háöu hãút häù tråü caí DIMM láùn SIMM ráút thuáûn tiãûn cho quaï trçnh náng cáúp RAM. * Nãúu phán loaûi theo cäng nghãû thç RAM coï caïc loaûi nhæ sau: + SRAM (Static Random Access Memory): Coìn âæåüc goüi laì RAM ténh, loaûi naìy coï täúc âäü cao nhæng âäü linh hoaût keïm, ngaìy nay êt âæåüc duìng riãng reî. + DRAM (Dynamic Random Access Memory): Coìn goüi laì RAM âäüng, loaûi naìy laìm viãûc linh âäüng hån nhæng âäü äøn âënh khäng cao. + SDRAM (Static Dynamic Random Access Memory): Laì loaûi kãút håüp cäng nghãû cuía hai loaûi trãn vaì âæåüc sæí duûng räüng raîi hiãûn nay âãø chãú taûo caïc thanh DIMM, SIMM . + EDORAM (Extended Data Out Dynamic Random Access Memory): Biãøu thë cho viãûc sæí duûng bàng thäng måí räüng dæî liãûu, do váûy loaûi naìy coï täúc âäü nhanh hån 25 % so våïi caïc loaûi tæång âæång cuìng chuáøn. Ngoaìi ra, coìn coï caïc loaûi RAM khaïc nhæ Cache (Bäü nhåï khay) coï täúc âäü ráút cao, laìm nhiãûm vuû trung gian cuía bäü nhåï vaì CPU âãø tàng täúc âäü xæí lyï. Khi càõm RAM nãn cáøn tháûn, båíi vç nguyãn nhán maïy khäng khåíi âäüng do RAM ráút hay gàûp trong thæûc tãú. Ngoaìi ra, tuìy theo mæïc âäü sæí duûng caïc chæång trçnh coï kêch thæåïc låïn cuía chuïng ta maì choün cáúu hçnh RAM cho phuì håüp. Ngaìy nay, âæåüc sæû häù tråü cuía caïc chip DMA vaì cuîng âãø tàng täúc âäü cuía caïc thiãút bë ngoaûi vi, háöu hãút caïc Card thiãút bë âiãöu coï gàõn ROM vaì RAM riãng trãn noï âãø tàng caïc tênh nàng laìm viãûc, täúc âäü giao tiãúp. III. Chip truy cáûp bäü nhåï træûc tiãúp (DMA - Direct Memory Access) Ngaìy nay, kêch thæåïc cuía chæång trçnh ngaìy caìng låïn, säú læåüng xæí lyï cuía CPU caìng nhiãöu. Do âoï, nãúu chè âãø CPU âån phæång thæûc hiãûn táút caí caïc cäng viãûc tæì âáöu âãún cuäúi thç seî laìm cháûm hãû thäúng âi ráút nhiãöu do phaíi chåì âãø truy cáûp cho caïc thaình pháön tæì bãn ngoaìi vaìo bäü nhåï trong. Âãø khàõc phuûc âiãöu naìy ngæåìi ta âæa ra chip truy cáûp bäü nhåï træûc tiãúp, cho pheïp trao âäøi dæî liãûu giæîa bäü nhåï trong våïi thiãút bë ngoaìi maì khäng qua sæû âiãöu khiãøn cuía CPU. Caïc chip âoï goüi laì chip DMA. Caïc chip DMA âæåüc gàõn trãn mainboard hay trãn caïc thiãút bë. Noï thæåìng laì caïc chip mang tãn 8237, 82C37 v.v... - - - - - - - - - š-› - - - - - - - - -
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 15 §.6. BÄÜ NHÅÏ NGOAÌI ( FLOPPY, HARD DISK, CDROM) Trong pháön træåïc ta âaî khaío saït xong bäü nhåï trong cuía maïy tênh vaì tháúy âæåüc chuïng coï æu âiãøm vãö täúc âäü ráút låïn vaì laìm viãûc træûc tiãúp våïi CPU. Tuy nhiãn, chuïng coï giåïi haûn vãö dung læåüng cuîng nhæ giaï caí cuía noï cuîng khaï âàõt. Hån næîa, bäü nhåï RAM bë máút dæî liãûu khi bë ngàõt âiãûn, coìn ROM thç chè ghi âæåüc mäüt láön. Âãø coï thãø læu giæî dæî liãûu vaì di chuyãøn chuïng mäüt caïch âäüc láûp, roî raìng, ta phaíi cáön mäüt bäü nhåï khaïc coï khaí nàng læu dæî liãûu khi khäng coï âiãûn vaì di chuyãøn âæåüc dãù daìng hån. Bäü nhåï âoï laì bäü nhåï ngoaìi bao gäöm âéa mãöm, âéa cæïng, CDROM vaì mäüt säú äø âéa khaïc. I. Âéa mãöm vaì äø âéa mãöm Âéa mãöm âæåüc laìm bàòng nhæûa, bãn trong coï låïp nhiãùm tæì bàòng cháút deío duìng âãø læu træî dæî liãûu. Âéa mãöm coï nhiãöu loaûi, coï kêch thæåïc vaì dung læåüng khaïc nhau. Vê duû: Thæåìng coï hai loaûi: 5.1/4 inch: 360 KB, 720 KB, 1.2 MB v.v... 3.1/2 inch: 360KB, 720KB, 1.2MB, 1.44 MB v.v... Hiãûn nay âa säú duìng loaûi 3.1/2 inch 1.44MB. Khi âéa mãöm laìm viãûc, noï âæåüc âàût trong mäüt äø âéa, äø âéa naìy coï taïc duûng laìm quay âéa vaì coï mäüt âáöu tæì seî laìm nhiãùm tæì trãn bãö màût âéa æïng våïi caïc bit âæåüc ghi vaìo. ÄØ âéa naìy giao tiãúp våïi mainboard qua mäüt såüi caïp âæåüc càõm vaìo khe càõm Floppy trãn mainboard. 1. Täø chæïc váût lyï cuía âéa mãöm Âãø äø âéa mãöm coï thãø ghi dæî liãûu âæåüc vaì coï thãø âoüc âæåüc dæî liãûu ra tæì âéa mãöm, ngæåìi ta phaíi âënh daûng vaì âaïnh âëa chè vaìo tæìng âån vë cuía âéa mãöm. Pháön naìy do hãû âiãöu haình âaím nhiãûm. Âãø coï thãø âaïnh âëa chè cho âéa ngæåìi ta chia cáúu truïc váût lyï cuía âéa mãöm nhæ sau: 1 1 1 2 8 Sector 7 1 3 (cung) 6 1 4 Track 5 (voìng) 1 5 4 6 1 3 7
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 16 Hçnh 6.1. Mä taí cáúu truïc âéa mãöm loaûi 3.1/2 inch (1.44MB) Mä taí âéa mãöm loaûi 3.1/2 inch (1.44MB): Track: Track laì caïc âæåìng troìn âäöng tám, âæåüc chia laìm 80 âæåìng âæåüc âaïnh säú tæì ngoaìi vaìo trong, track ngoaìi cuìng mang säú 0. Sector: Laì âån vë quaín lyï nhoí nháút trãn âéa 1 Sector = 512 bytes cho moüi loaûi âéa. Mäüt track âæåüc chia laìm nhiãöu Sector. Cluster: Âån vë naìy âæåüc tênh theo Sector, 1 Cluster = 1,2,4,8,16,... Sector. Âáy laì âån vë truy xuáút thäng tin trãn âéa, thæåìng thç âéa mãöm 1Cluster = 1sector. Head: Vç âéa mãöm coï khaí nàng laìm viãûc trãn 2 màût nãn noï coï 2 âáöu æïng våïi 2 màût âoï. Âãø phán biãût hai âáöu tæì trãn ngæåìi ta âæa ra caïc giaï trë 0 vaì 1 æïng våïi 2 âáöu tæì. Nhæ váûy, ta âaî tháúy táút caí caïc âiãøm trãn âéa mãöm âãöu coï thãø chè âënh bàòng täø håüp caïc giaï trë (Head, Track, Sector) hay (Head, Track, Cluster). Tuy váûy, trãn âáy chè laì caïch täø chæïc váût lyï, ráút khoï cho quaï trçnh laìm viãûc cuía maïy tênh. Do âoï, ngæåìi ta âæa ra caïch âaïnh âëa chè cho caïc âån vë læu træî trãn âéa theo logic chênh xaïc vaì âån giaín hån. 2. Täø chæïc logic cuía âéa mãöm Âãø quaín lyï caïc thäng tin trãn âéa mãöm ngæåìi ta täø chæïc cáúu truïc logic cuía noï nhæ sau: Boot Sector Hidden FAT1 FAT2 Root Directory 004 005 Boot Sector: Laì Sector âáöu tiãn cuía âéa mãöm chæïa caïc thäng tin vãö âéa mãöm âoï vaì caïc âoaûn chæång trçnh âiãöu khiãøn khåíi âäüng (Bootrap) nãúu âoï laì âéa khåíi âäüng. Khi truy xuáút maïy tênh âoüc caïc thäng säú naìy âãø xaïc âënh cáúu truïc cuía âéa, tæì âoï xaïc âënh vë trê thäng tin truy xuáút. Nãúu laì âéa khåíi âäüng thç chæång trçnh khåíi âäüng seî âæåüc thæûc hiãûn âãø tçm ra caïc file khåíi âäüng trãn âéa. Baíng FAT (File Allocation Table)
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 17 Baíng FAT laì cäng cuû læu giæî caïc thäng tin liãn quan âãún Cluster trãn âéa. Mäùi âiãøm vaìo cuía baíng FAT laì æïng våïi mäüt giaï trë cuía täø håüp (Head, Track, Cluster). Toaìn bäü baíng FAT laì aïnh xaû cuía toaìn bäü caïc âån vë trãn âéa. Caïc âiãøm vaìo naìy âæåüc âaïnh âëa chè tuáön tæû. Caïc âiãøm vaìo trãn FAT cuía caïc Cluster träúng trãn âéa thç mang giaï trë 000, caïc Cluster âaî ghi dæî liãûu seî âæåüc âaïnh dáúu bàòng giaï trë cuía Cluster tiãúp theo trong chuäùi, nãúu laì Cluster cuäúi cuìng seî mang giaï trë fff. Khi ghi mäüt file, HÂH seî láön trãn baíng FAT tçm Cluster träúng vaì ghi dæî liãûu vaìo Cluster âoï trãn âéa, âäöng thåìi gaïn giaï trë cho Cluster âoï chè âãún âëa chè cuía caïc Cluster tiãúp theo hoàûc mang giaï trë kãút thuïc fff. Trong giai âoaûn naìy, HÂH cuîng ghi âëa chè cuía Cluster âáöu tiãn cuía chuäùi vaìo baíng thæ muûc. Khi âoüc dæî liãûu tæì mäüt file, HÂH seî tçm âãún Cluster âáöu tiãn âãø âoüc dæî liãûu. Sau âoï, âoüc dáön âãún caïc Cluster tiãúp theo cho âãún Cluster mang giaï trë fff. Sau âáy laì âoaûn trêch cuía mäüt âoaûn FAT: 003 004 005 006 007 008 009 004 005 009 5f7 000 000 fff Caïc Cluster 003, 004, 005, 009: cuìng mäüt file vaì Cluster 009 laì Cluster kãút thuïc. Cluster 006 thuäüc mäüt file khaïc, Cluster 007, 008 laì caïc Cluster coìn träúng. Nhæ váûy, baíng FAT ráút quan troüng âäúi våïi âéa, noï quyãút âënh viãûc truy xuáút thäng tin trãn âéa vaì âæåüc sæí duûng thæåìng xuyãn nãn ráút dãù bë läùi. Do âoï, trãn âéa ngæåìi ta phaíi læu træî dæû phoìng baíng FAT thaình 2 baíng laì FAT1 vaì FAT2. Trong âoï FAT1 âæåüc sæí duûng vaì FAT2 dæû træî, khi FAT1 bë läùi ta coï thãø thay FAT1 bàòng FAT2 âãø tiãúp tuûc laìm viãûc. Root Directory: Laì baíng chæïa thäng tin vãö thæ muûc, mäùi âiãøm vaìo cuía baíng laì nhæîng thäng tin vãö caïc File hay Thæ muûc chæïa trong thæ muûc gäúc cuía âéa. Nhæîng thäng tin naìy giuïp cho viãûc âoüc dæî liãûu trãn âéa. Cáúu truïc cuía baíng coï thãø âæåüc mä taí nhæ sau: Tãn file hay Cluster âáöu Ngaìy thaình Ngaìy cáûp nháût Âäü låïn táûp ... thæ muûc láûp gáön nháút tin, thæ muûc . . Tãn file hay Cluster âáöu Ngaìy thaình Ngaìy cáûp nháût Âäü låïn táûp ... thæ muûc láûp gáön nháút tin, thæ muûc
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 18 - Nãúu laì File thç muûc Cluster âáöu seî læu giæî Cluster âáöu tiãn cuía File, âæåüc ghi vaìo khi File âæåüc ghi vaì âæåüc sæí duûng khi truy cáûp File. Nãúu laì thæ muûc con thç troí âãún âëa chè âáöu cuía baíng thæ muûc con coï cáúu truïc nhæ baíng thæ muûc gäúc trãn. - Khi truy cáûp thæ muûc thç thäng tin xuáút hiãûn trãn maìn hçnh chênh laì thäng tin chæïa trong baíng thæ muûc, do âoï ta tháúy dæåìng nhæ nhæîng thäng tin naìy xuáút hiãûn tæïc thåìi. Âãø âéa mãöm coï thãø sæí duûng âæåüc ta phaíi âënh daûng noï. Trong DOS, lãûnh naìy laì Format a: . Nãúu muäún âéa naìy thaình âéa khåíi âäüng ta thãm thäng säú /s vaìo lãûnh Format nhæ sau Format a: /s âãø HÂH copy caïc file hãû thäúng vaìo âéa giuïp noï tråí thaình âéa khåíi âäüng. 3. ÄØ âéa mãöm Coï thãø xem äø âéa mãöm gäöm mäüt motor quay âãø quay troìn âéa, motor bæåïc vaì caïc âáöu tæì âæåüc dëch chuyãøn qua laûi nhàòm xaïc âënh vë trê cáön truy cáûp trãn âéa. Mäüt baíng maûch âiãöu khiãøn âãø âiãöu khiãøn hoaût âäüng cuía caïc motor, caïc thaình pháön dáùn dæî liãûu vaì mäüt säú thaình pháön phuû tråü khaïc. Ngoaìi ra, âãø äø âéa mãöm laìm viãûc âæåüc våïi nhiãöu loaûi âéa coï kêch thæåïc khaïc nhau cáön phaíi âæåüc âiãöu khiãøn båíi pháön mãöm goüi laì trçnh âiãöu khiãøn äø âéa mãöm, pháön naìy thæåìng âæåüc chæïa trong chæång trçnh BIOS. Do âoï, khi coï äø âéa mãöm måïi maì BIOS cuî (pháön mãöm âiãöu khiãøn khäng phuì håüp våïi äø âéa) thç coï thãø gáy ra läùi hoàûc khäng sæí duûng âæåüc nãn phaíi náng cáúp BIOS cho phuì håüp. Hiãûn nay, âa säú caïc BIOS âãöu häù tråü 2 äø âéa mãöm coï tãn laì A vaì B. Khi caìi âàût, ta phaíi khai baïo trong CMOS thç måïi sæí duûng âæåüc. II. ÄØ âéa cæïng Âéa cæïng cuîng laì mäüt loaûi âéa tæì coï cáúu truïc vaì caïch laìm viãûc giäúng nhæ âéa mãöm, nhæng noï gäöm nhiãöu laï âäöng truûc xãúp laûi vaì âæåüc âàût trong mäüt voí kim loaûi kãút håüp våïi bäü âiãöu khiãøn thaình äø âéa cæïng. Do mäùi laï âaî coï dung læåüng låïn hån âéa mãöm vaì gäöm nhiãöu laï nãn äø cæïng coï dung læåüng ráút låïn vaì coï täúc âäü truy cáûp ráút cao. Hiãûn nay coï ráút nhiãöu loaûi âéa cæïng coï täúc âäü cao vaì dung læåüng haìng GB nhæ Seagate, Quantum v.v... 1 Caïch täø chæïc váût lyï cuía âéa cæïng Nhæ âaî giåïi thiãûu, âéa cæïng ráút giäúng âéa mãöm. Do âoï, vãö cáúu taûo vaì täø chæïc cuía noï cuîng giäúng nhau gäöm Head, Track, Sector, Cluster, FAT. Tuy nhiãn, chuïng cuînng coï thãm mäüt säú khaïc biãût nhæ sau:
- Giaïo trçnh Baío trç maïy tênh vaì caìi âàût pháön mãöm & 19 Do coï cáúu truïc nhiãöu laï nãn säú âáöu tæì cuía äø âéa cæïng cuîng nhiãöu hån so våïi äø âéa mãöm vaì âæåüc âaïnh säú tæì 0 cho låïp trãn cuìng vaì cæï thãú tàng dáön xuäúng dæåïi. Cuîng vç lyï do nhæ trãn maì trong äø âéa cæïng coìn coï khaïi niãûm Cylinder laì hçnh tru,û táûp håüp caïc Track coï cuìng chè säú. 2. Caïch täø chæïc logic äø âéa cæïng Do dung læåüng âéa cæïng låïn nãn âãø nguyãn äø âéa nhæ váûy seî gáy khoï khàn cho viãûc täø chæïc cuîng nhæ tçm kiãúm thäng tin trãn âéa. Âãø khàõc phuûc tçnh traûng trãn, ngæåìi ta cho pheïp chia äø âéa cæïng thaình nhiãöu pháön coï kêch thæåïc nhoí hån. Mäùi pháön naìy hoaût âäüng tæång tæû nhæ mäüt äø âéa cæïng riãng biãût goüi laì Partition. Âãø quaín lyï caïc Partition naìy, ngæåìi ta duìng baíng Master Boot Record âãø læu giæî caïc thäng tin naìy, toaìn bäü cáúu truïc logic cuía âéa cæïng nhæ sau: Master Boot Record Boot Sector Hidden FAT1 FAT2 Root Directory . . Boot Sector Hidden FAT1 FAT2 Root Directory a. Master Boot Record Master Boot Record laì Sector âáöu tiãn cuía äø âéa cæïng, noï chæïa caïc thäng tin vãö caïc Partition nhæ säú thæï tæû, tãn äø âéa logic, traûng thaïi, kêch thæåïc cuía Partition v.v... goüi laì caïc âiãøm vaìo. Mäùi Master Boot Record coï thãø quaín lyï 4 âiãøm vaìo, mäùi âiãøm vaìo coï kêch thæåïc 16 bytes, nhæ váûy cáön 64 bytes âãø læu giæî caïc âiãøm vaìo naìy goüi laì baíng Partition. Khäng gian coìn laûi cuía Sector naìy âæåüc læu træî chæång trçnh Bootrap cuía âéa khåíi âäüng. Nhæ trãn, ta tháúy mäùi Master Boot Record chè chæïa 4 âiãøm vaìo, nhæ váûy mäùi âéa cæïng chè phán täúi âa thaình 4 pháön. Âãø khàõc phuûc âiãöu naìy, ngæåìi ta láúy
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin - Lê Phúc
137 p |
669 |
296
-
Cài đặt phần mềm cho toàn hệ thống tự động (Windows Server 2008)
7 p |
333 |
70
-
Giáo trình Bảo mật máy tính và mạng - ĐH Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên
99 p |
138 |
64
-
Giáo trình An toàn hệ thống thông tin
94 p |
103 |
55
-
Bài giảng An toàn bảo mật hệ thống thông tin: Chương 6 - GV. Nguyễn Minh Thành
16 p |
118 |
33
-
Quét virus – spyware không cần cài đặt phần mềm
6 p |
99 |
22
-
Tự tạo vũ khí bảo mật hệ thống
14 p |
75 |
18
-
An toàn và bảo mật hệ thống thông tin
4 p |
75 |
18
-
Bài giảng An toàn thông tin - Chương 6: An toàn và bảo mật hệ thống thông tin trên internet
96 p |
41 |
11
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin: Chương 2 - ĐH Bách khoa TP HCM
68 p |
35 |
10
-
Bài giảng An toàn và bảo mật hệ thống thông tin - Chương 1: Tổng quan về an toàn bảo mật HTTT
44 p |
42 |
9
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin: Chương 7 - ĐH Bách khoa TP HCM
70 p |
31 |
8
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin - Chương 2: Mã đối xứng (cổ điển)
52 p |
40 |
7
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin: Chương 3 - ĐH Bách khoa TP HCM
50 p |
27 |
7
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin: Chương 6 - ĐH Bách khoa TP HCM
44 p |
31 |
6
-
Giáo trình hình thành hệ thống ứng dụng cấu tạo các lổ hỏng bảo mật trên internet khi hệ thống bị tấn công p2
10 p |
38 |
5
-
Bài giảng Bảo mật hệ thống thông tin: Chương 4 - Data Encryption Standard và Advanced Encryption Standard
31 p |
20 |
3

Set-Cookie: TLDEVNamespace=apt1n9ete46jle96mamufnpin4; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


text:
LUYỆN ĐỌC TIẾNG ANH QUA TÁC PHẨM VĂN HỌC-SHORT STORY BY O’HENRY -A Sacrifice Hit
Chia sẻ: Song An | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8
79
lượt xem 32
download
lượt xem 32
download
LUYỆN ĐỌC TIẾNG ANH QUA TÁC PHẨM VĂN HỌC-SHORT STORY BY O’HENRY -A Sacrifice Hit
Mô tả tài liệu
Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
SHORT STORY BY O’HENRY A Sacrifice Hit Đây là một serries truyện ngắn anh ngữ nổi tiếng với những từ vựng quen thuộc. Nhằm giúp các em và các bạn yêu thich tiếng anh luyện tập và củng cố thêm kỹ năng đọc tiếng anh
Chủ đề:
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

markdown:
# LUYỆN ĐỌC TIẾNG ANH QUA TÁC PHẨM VĂN HỌC-SHORT STORY BY O’HENRY -A Sacrifice Hit
Chia sẻ: Song An | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8
79
lượt xem 32
download
lượt xem 32
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100901/blacktulip/80x100/short_story_by_o_henry_10_8412.jpg)
##
LUYỆN ĐỌC TIẾNG ANH QUA TÁC PHẨM VĂN HỌC-SHORT STORY BY O’HENRY -A Sacrifice Hit
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
SHORT STORY BY O’HENRY A Sacrifice Hit Đây là một serries truyện ngắn anh ngữ nổi tiếng với những từ vựng quen thuộc. Nhằm giúp các em và các bạn yêu thich tiếng anh luyện tập và củng cố thêm kỹ năng đọc tiếng anh
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=a17tm30ljsk5sr57as2s3akb52; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8