markdown:
# Muhammad
[Mohammed](/w/index.php?title=Mohammed&redirect=no))
|Prophet
|
Muhammad
Nhà tiên trị, Sứ giả, Tông đồ, Người chứng kiến,.
|
|![]()
k. 26 tháng 4, 570
[Mecca](/wiki/Mecca)( [Makkah](/w/index.php?title=Makkah_Province&action=edit&redlink=1)), [Arabia](/w/index.php?title=Pre-Islamic_Arabia&action=edit&redlink=1)
(nay là
[Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi)) [Yathrib](/w/index.php?title=Yathrib&action=edit&redlink=1), [Ả Rập](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp)(ngày nay là [Medina](/wiki/Medina), [Hejaz](/wiki/Hejaz), [Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi)) [Tomb](/w/index.php?title=Burial_places_of_founders_of_world_religions&action=edit&redlink=1)under the [Green Dome](/w/index.php?title=Green_Dome&action=edit&redlink=1)of [Al-Masjid al-Nabawi](/w/index.php?title=Al-Masjid_al-Nabawi&action=edit&redlink=1)in [Medina](/wiki/Medina), [Hejaz](/wiki/Hejaz), [Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi) [Names of Muhammad](/w/index.php?title=Muhammad_in_Islam&action=edit&redlink=1) [Ả Rập](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) [Vợ](/w/index.php?title=Muhammad%27s_wives&action=edit&redlink=1): [Khadijah bint Khuwaylid](/w/index.php?title=Khadijah_bint_Khuwaylid&action=edit&redlink=1)(595–619) [Sawda bint Zamʿa](/w/index.php?title=Sawda_bint_Zam%CA%BFa&action=edit&redlink=1)(619–632) [Aisha bint Abi Bakr](/w/index.php?title=Aisha&action=edit&redlink=1)(619–632) [Hafsa bint Umar](/w/index.php?title=Hafsa_bint_Umar&action=edit&redlink=1)(624–632) [Zaynab bint Khuzayma](/w/index.php?title=Zaynab_bint_Khuzayma&action=edit&redlink=1)(625–627) [Hind bint Abi Umayya](/w/index.php?title=Umm_Salama_Hind_bint_Abi_Umayya&action=edit&redlink=1)(629–632) [Zaynab bint Jahsh](/w/index.php?title=Zaynab_bint_Jahsh&action=edit&redlink=1)(627–632) [Juwayriya bint al-Harith](/w/index.php?title=Juwayriya_bint_al-Harith&action=edit&redlink=1)(628–632) [Ramlah bint Abi Sufyan](/w/index.php?title=Ramlah_bint_Abi_Sufyan&action=edit&redlink=1)(628–632) [Rayhana bint Zayd](/w/index.php?title=Rayhana_bint_Zayd&action=edit&redlink=1)(629–631) [Safiyya bint Huyayy](/w/index.php?title=Safiyya_bint_Huyayy&action=edit&redlink=1)(629–632) [Maymuna bint al-Harith](/w/index.php?title=Maymuna_bint_al-Harith&action=edit&redlink=1)(630–632) [Maria al-Qibtiyya](/w/index.php?title=Maria_al-Qibtiyya&action=edit&redlink=1)(630–632) **Con trai:** [al-Qasim](/w/index.php?title=Qasim_ibn_Muhammad&action=edit&redlink=1), [`Abd-Allah](/w/index.php?title=Abd-Allah_ibn_Muhammad&action=edit&redlink=1), [Ibrahim](/w/index.php?title=Ibrahim_ibn_Muhammad&action=edit&redlink=1) [Con gái](/w/index.php?title=Genealogy_of_Khadijah%27s_daughters&action=edit&redlink=1): [Zainab](/w/index.php?title=Zainab&action=edit&redlink=1), [Ruqayyah](/w/index.php?title=Ruqayyah_bint_Muhammad&action=edit&redlink=1), [Umm Kulthoom](/w/index.php?title=Umm_Kulthoom&action=edit&redlink=1), [Fatimah Zahra](/w/index.php?title=Fatimah_Zahra&action=edit&redlink=1) **Cha:** [`Abd Allah ibn `Abd al-Muttalib](/w/index.php?title=Abd_Allah_ibn_Abd_al_Muttalib&action=edit&redlink=1) **Mẹ:** [Aminah bint Wahb](/w/index.php?title=Aminah_bint_Wahb&action=edit&redlink=1) [Ahl al-Bayt](/w/index.php?title=Ahl_al-Bayt&action=edit&redlink=1) **Muhammad** ( [phiên âm](/w/index.php?title=Phi%C3%AAn_%C3%A2m&action=edit&redlink=1): **Môhamet** hay **Môhammet**; [tiếng Ả Rập](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp): محمد ; sống vào khoảng [570](/wiki/570) – [632](/wiki/632)) được những tín đồ [Islam](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) ( *I xơ lam*, *Hồi giáo*) tin là vị [ngôn sứ](/wiki/Ng%C3%B4n_s%E1%BB%A9) cuối cùng mà [Thiên Chúa](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF) ( [tiếng Ả Rập](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) gọi là Allah) gửi xuống để dẫn dắt nhân loại với thông điệp của I xơ lam. Ông được gọi là "sứ giả của Thượng đế" (al-nabi,النبي) bởi những người theo đạo, còn những người không theo đạo xem ông là người sáng lập Islam. Tên của ông cũng được [chuyển tự](/w/index.php?title=Chuy%E1%BB%83n_t%E1%BB%B1_ti%E1%BA%BFng_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_sang_k%C3%BD_t%E1%BB%B1_Latinh&action=edit&redlink=1) là **Mohammad**, **Mohammed**, **Muhammed** và đôi khi là **Mahomet** (theo [tiếng Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3)). Trong văn học và ngôn ngữ Việt Nam thông thường, ông được gọi là Đấng tiên tri hoặc Đại Tiên tri Mô-ha-mét.
Theo các tín đồ Islam viết tiểu sử truyền thống, ông được sinh vào khoảng năm 570 tại
[Mecca](/wiki/Mecca) ( *Makkah*) và qua đời ngày [8 tháng 6](/wiki/8_th%C3%A1ng_6) năm [632](/wiki/632) tại [Medina](/wiki/Medina) ( *Madinah*). Hai thành phố Mecca và Medina thuộc về miền tây của [Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi) ngày nay. Tên *Muhammad* có nghĩa là "người được ca ngợi" trong tiếng Ả Rập.
## Mục lục
[1 Các cách gọi và câu chúc tụng](#Các_cách_gọi_và_câu_chúc_tụng) [2 Tài liệu gốc](#Tài_liệu_gốc) [3 Bối cảnh lịch sử và thân thế](#Bối_cảnh_lịch_sử_và_thân_thế) [4 Trước khi truyền đạo](#Trước_khi_truyền_đạo) [5 Thời kỳ truyền đạo ở Mecca](#Thời_kỳ_truyền_đạo_ở_Mecca) [6 Thời kỳ ở Medina (Yathrib)](#Thời_kỳ_ở_Medina_(Yathrib)) [7 Hòa ước Hudaybiya](#Hòa_ước_Hudaybiya) [8 Tiếp thu Mecca](#Tiếp_thu_Mecca) [9 Những người tiếp nối](#Những_người_tiếp_nối) [10 Chân dung](#Chân_dung) [11 Gia đình và dòng dõi](#Gia_đình_và_dòng_dõi) [12 Những hậu duệ là thường dân](#Những_hậu_duệ_là_thường_dân) [13 Chú thích](#Chú_thích) [14 Tham khảo](#Tham_khảo) [15 Liên kết ngoài](#Liên_kết_ngoài)
## Các cách gọi và câu chúc tụng[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=1)]
Tín đồ Islam trên khắp thế giới thường gọi ông bằng các danh từ tiếng Ả Rập như:
- Nabi (al-nabi,النبي) có nghĩa là "sứ giả (của Thượng đế)".
- Rasul-Allah (رسول الله ) có nghĩa là "khâm sai của Thượng đế".
hoặc ngắn gọn là Rasul.
Danh từ thông dụng trong
[Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh)/ [Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p) gọi là ông là *Prophet/Prophète*, với định nghĩa là "Sứ giả của Thiên Chúa" như một số các vị trưởng phụ trong kinh [Cựu Ước](/wiki/C%E1%BB%B1u_%C6%AF%E1%BB%9Bc). Một số [tự điển](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n) lớn như Merriem-Webster online tiếng Anh hoặc Lexilogos tiếng Pháp biên thêm một định nghĩa cho chữ *Prophet/Prophète* là " **Muhammad**, người lập ra đạo Islam". Trong tiếng Việt danh từ *Prophet/Prophète* được dịch một cách thông dụng là 'nhà tiên tri ' hay 'ngôn sứ'. Một số tài liệu tiếng Việt của người ngoài Islam cũng gọi ông bằng 'giáo chủ Muhammad'.
Trong các sách vở, bài báo, trang web của cộng đồng tín đồ Islam nói tiếng Việt, danh từ thông dụng nhất hiện nay để chỉ định ông là Thiên Sứ (nhưng dùng trong ý nghĩa một người xác phàm được mặc khải và ban cho một vài phép lạ, khác với danh từ Thiên Sứ của tín đồ Cơ Đốc giáo chỉ định chữ
*angel* tiếng Anh). Một số tài liệu khác cũng dùng danh từ Thánh để chỉ định ông.
Trong bản dịch các tác phẩm văn học (tiêu biểu là truyện
[Nghìn lẻ một đêm](/wiki/Ngh%C3%ACn_l%E1%BA%BB_m%E1%BB%99t_%C4%91%C3%AAm)) sang tiếng Việt, và trên báo chí, ngôn ngữ tiếng Việt thông dụng không theo Hồi giáo, ông được gọi là Đấng tiên tri, Đại tiên tri, Giáo chủ Mô-ha-met.
Những
[tín đồ](/w/index.php?title=T%C3%ADn_%C4%91%E1%BB%93&action=edit&redlink=1) sùng đạo khi nhắc đến tên của ông thường kèm theo câu chúc tụng "Sall- Allahu alayhi wa salam" ( *Cầu xin Allah ban ân phước và sự bình an cho ngài*), viết tắt là "(saw)" hay "(saas)". Câu này cũng thường được dịch sang tiếnq Anh là "Peace and Benediction Upon Him", viết tắt là *PBUH*, hoặc tiếng Pháp là "Paix et Bénédiction Sur Lui", viết tắt là *PBSL*.
## Tài liệu gốc[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=2)]
Những tài liệu căn bản về cuộc đời ông gồm có
[kinh Koran](/wiki/Qur%E2%80%99an), các *lời Hadith* và các câu truyện *Sunnah*, các quyển tiểu sử đầu tiên của ông viết bởi các tín đồ [Islam](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o), và một vài bút ký của người ở các xứ lân cận một thời gian sau khi ông [qua đời](/wiki/Ch%E1%BA%BFt).
### Koran[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=3)]
Kinh
**Koran** là những lời mặc khải từ Thượng đế được mang đến cho ông qua trung gian [thiên thần Gabriel](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_th%E1%BA%A7n_Gabriel&action=edit&redlink=1) đối với tín đồ Islam. Một số câu trong Koran phản ánh những biến cố, những tình huống trong đời ông. Mặc dù các câu không theo thứ tự thời gian, và không có ghi rõ năm, nhưng kinh Koran được coi là tài liệu tham khảo quan trọng nhất bởi là tài liệu xưa nhất và được người trong đạo tôn trọng nhất. Mặt khác, ngày nay trên khắp thế giới các ấn bản để trì tụng của Koran đều giống y nhau từng [chữ](/wiki/Ch%E1%BB%AF_vi%E1%BA%BFt), nên Koran cũng được các học giả trong và ngoài đạo coi là tài liệu ít bị sai lệch so với nguyên bản nhất.
### Hadith[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=4)]
Lúc sinh tiền, Thánh Muhammad (saw) ngăn cản không cho tín đồ chép lại lời nói của ông, mà chỉ khuyến khích mọi người dồn cố gắng học thuộc kinh Koran. Nhưng sau khi ông qua đời, một số người vận dụng trí nhớ để chép lại lời ông nói, một cách trực tiếp nếu đã từng gặp ông, hoặc một cách gián tiếp khi nghe những người thân cận ông nhắc lại việc xưa. Những lời đó được gọi là lời Hadith. Chưa đầy 200 năm sau khi ông từ trần, những lời được cho là 'lời Hadith' nhiều đến khoảng 700.000. Một số học giả đi gom góp, gạn lọc và xuất bản lại một số ít những lời đó. Chẳng hạn Ahmed Ibn Hanbal (780 - 855), chép lại khoảng 40.000 lời hadith trong bộ sách "Musnad" của ông, sau khi đã gạn bỏ bớt phần lớn của 700.000 "lời hadith" mà ông được biết. Ít lâu sau, học giả
[al-Bukhary](/w/index.php?title=Al-Bukhary&action=edit&redlink=1) (810 - 870) đã sưu tầm được 750.000 "hadith" và chỉ chấp nhận 7275 lời coi là "Sahih" (xác thực) trong bộ sách "Sahih Bukhary" của ông. Phần lớn các "lời Hadith" ngày nay được coi là công trình sưu tầm và tuyển lọc của khoảng mười nhà sưu tầm, trong đó có Ahmed Ibn Hanbal, al-Bukhary và năm người đồ đệ của ông.
### Sunnah[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=5)]
Sunnah tiếng Ả Rập có nghĩa là "truyền thống". Đó là những mẫu truyện về những gì Thánh Muhammad đã làm. Những mẫu truyện này thường nằm trong các sách 'Hadith', kể lại vì lý do gì, trong tình huống nào ông đã nói những lời nào. Những mẫu truyện này cũng nằm trong các quyển tiểu sử do các tín đồ viết về ông.
### Tiểu sử viết bởi các tín đồ[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=6)]
Nhà viết tiểu sử xưa nhất về Thánh Muhammad được biết đến là Ibn Ishaq, qua đời năm 768. Một mảnh của tác phẩm của ông còn giữ được đến ngày nay. Tuy nhiên, hai quyển sách của ông được ông Ibn Hisham (qua đời năm 854) sắp xếp thành một quyển "Sirat Rasul Allah", được nhiều lần tái bản. Đồng thời với Ibn Hisham có ông Ibn Sa'd (cũng mất năm 854) soạn một quyển tự điển tiểu sử "Tabaqat" viết về cuộc đời của Thánh Muhammad và hàng trăm 'sahabah' (bạn đồng hành) của ông. Cũng khoảng thời gian đó, cuộc đời của ông cũng được nói đến trong các quyển sử Ả Rập của Ibn al-Kalbi (? - 819), al-Baladhuri (? - 892) hoặc sử thế giới của al-Tabari (838-923), al-Masudi (871-957), v.v...
### Các sách của người ngoại giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=7)]
Các nhà khảo cứu vẫn chưa tìm được bút ký nào của
[người Copt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Copt) ở [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), người [Ba Tư](/wiki/Iran), người Ấn hoặc người Hoa thời xưa nói về ông. Riêng người Đông La Mã ( [Byzantine](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3)) thì có Theophanus và Joannes Zonaras. Theophanus (khoảng 760 - 818) là một giáo sĩ Cơ Đốc giáo. Trong quyển 'Chronographia', ông có một đoạn nói về đạo Islam và Thánh Muhammad, trên quan điểm chống đối. Joannes Zonaras là sử gia sống vào thế kỷ 12. Ông soạn bộ sử 'Historical Epitome' nói về lịch sử thế giới từ khởi thủy đến năm 1118.
"Le fanatisme, ou Mahomet le Prophete" (
*Tên cuồng tín hay Nhà tiên tri Mahomet*) là một vở bi kịch năm màn do nhà văn, nhà triết học [thời kỳ Khai sáng](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Khai_s%C3%A1ng) người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Voltaire](/wiki/Voltaire) sáng tác vào năm 1736. Vở kịch này dựa trên tiểu sử truyền thống của Muhammad, nói về việc ông ra lệnh cho giết những người có tư tưởng bất đồng với ông. Theo Voltaire, vở kịch này "được viết với quan điểm chống đối người sáng lập ra một giáo phái giả dối và dã man". [1] [[2]](#cite_note-2)
## Bối cảnh lịch sử và thân thế[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=8)]
### Bán đảo Ả Rập[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=9)]
Vào khoảng năm 570,
[bán đảo Ả Rập](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) được bao quanh bởi đế quốc Đông La Mã, [đế quốc Ba Tư](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ba_T%C6%B0) và đế quốc [Abyssinia](/wiki/Ethiopia). Lãnh thổ Đông La Mã có [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), [Jordan](/wiki/Jordan), [Palestine](/wiki/Palestine), [Syria](/wiki/Syria) là các vùng gần Ả Rập nhất. Ba Tư thì gồm các đất [Iraq](/wiki/Iraq), [Iran](/wiki/Iran) ngày nay, và có lúc kiêm luôn dải đất miền đông và miền nam của bán đảo Ả Rập. Xứ [Abyssinia](/wiki/Ethiopia) ở phía nam của Ai Cập, và có lúc kiêm cả đất [Yemen](/wiki/Yemen) ở miền nam bán đảo Ả Rập.
Phía bắc bán đảo Ả Rập có các vương quốc
[Cơ Đốc giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o), thường là chư hầu của Đông La Mã hoặc Ba Tư.
Phần lớn nhất của bán đảo, với sa mạc Ả Rập, gồm có những thành bang ('city-state'), những bộ lạc tự trị, cách biệt nhau bởi những vùng đất rộng lớn không thuộc quyền kiểm soát của bang tộc nào. Miền trung tây, gọi là miền
[Hijaz](/wiki/Hijaz) có mấy thành bang lớn là [Mecca](/wiki/Mecca), Ta'if và [Jeddah](/wiki/Jeddah). Các thành bang này hoặc có [vua](/wiki/Vua), hoặc được cai trị bởi một hội đồng [quý tộc](/wiki/Qu%C3%BD_t%E1%BB%99c) như ở [Cổ Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i).
### Thành phố Mecca[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=10)]
Mặc dù mỗi nơi tự cai trị lấy, nhưng thành Mecca lại có một địa vị đặc biệt là trung tâm tôn giáo của phần lớn bán đảo Ả Rập, nhờ ở đền
[Al-Haram](/w/index.php?title=Al-Haram&action=edit&redlink=1) (đền "Cấm") và toà nhà vuông [Ka'aba](/w/index.php?title=Ka%27aba&action=edit&redlink=1). Tương truyền Ka'aba là một ngôi đền do thánh [Abraham](/wiki/Abraham) và con là thánh [Ishmael](/wiki/Ishmael) dựng lên để thờ [Thiên Chúa](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa) (Vinh Danh Tối cao). Với thời gian, người ta đem các tượng thần đặt xung quanh đền Ka'aba để thờ thêm, và dựng thành đền Al-Haram. Mỗi ngày trong năm đều trở thành ngày cúng vía của một hoặc vài vị thần nào đó. Và ngày nào cũng có một hoặc vài bộ lạc từ đâu đó trên bán đảo Ả Rập đến Mecca hành hương, và luôn tiện đem các sản vật của họ đến bán, rồi mua sản vật của các nơi khác. Do đó Mecca là một trung tâm thương mại rất thịnh vượng.
### Tộc Qureysh[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=11)]
Mecca được cai trị bởi một nhóm quý tộc thuộc dòng Qureysh. Người Ả Rập thời đó không có họ mà chỉ tính dòng dõi. Tinh thần thị tộc rất cao, nên thường mỗi người đều thuộc gia phả của mình cho đến nhiều đời về trước. Dòng Qureysh sau tộc trưởng Abdul-Manaf (ông sơ của thánh Muhammad) thì chia làm mười chi, trong đó dòng Hashim trách nhiệm về mặt tế tự và quản lý đền thờ. Thánh Muhammad là cháu cố của tộc trưởng Hashim, vì vậy có khi tên ông được viết một cách trang trọng là
**Abu l-Qasim Muhammad ibn ‘Abd Allāh al-Hashimi al-Qurashi** .
## Trước khi truyền đạo[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=12)]
### Chào đời[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=13)]
Thánh Muhammad (saw) chào đời ngày 12 tháng 3
[âm lịch Ả Rập](/wiki/L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o). Mỗi năm, ngày này là ngày nghỉ lễ tại các xứ Islam. Ngay cả tại [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), ở các vùng đông tín đồ Islam như [Tân Cương](/wiki/T%C3%A2n_C%C6%B0%C6%A1ng), [Cam Túc](/wiki/Cam_T%C3%BAc) và [Ninh Hạ Hồi](/w/index.php?title=Ninh_H%E1%BA%A1_H%E1%BB%93i&action=edit&redlink=1), tín đồ Islam cũng được nghỉ lễ ngày này. [Người Ả Rập](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) [cổ đại](/wiki/C%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) cũng có ghi lại một số sự kiện [lịch sử](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD), tính năm theo một vài kỷ nguyên xưa. Nhưng tại [Mecca](/wiki/Mecca) công việc này bị lơ là nên người ta chỉ nhớ là thánh Muhammad sinh vào năm "Con Voi". Năm ấy thống đốc vùng [Yemen](/wiki/Yemen) của xứ [Abyssinia](/wiki/Ethiopia) là [Abraha](/w/index.php?title=Abraha&action=edit&redlink=1) vào chiếm Mecca, trong đoàn quân có con voi chiến rất to, nên người ta gọi nôm na là năm Con Voi. Ông nội của thánh Muhammad lúc bấy giờ là người quản lý đền Al Haram đứng ra điều đình với thống đốc Abraha và thuyết phục được Abraha rút quân về. Năm Con Voi theo các sử gia ngày nay là năm 569, 570 hoặc 571. Số đông coi là năm 570.
Thánh Muhammad là con đầu lòng của đức ông
[Abd-Allah](/w/index.php?title=Abd-Allah&action=edit&redlink=1) (cũng thường viết là [Abdullah](/w/index.php?title=Abdullah&action=edit&redlink=1)) và đức bà [Aminah](/w/index.php?title=Aminah&action=edit&redlink=1). Người [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng) và [Ấn-Âu](/w/index.php?title=%E1%BA%A4n-%C3%82u&action=edit&redlink=1) vốn không có tục kiêng húy, ngược lại còn có truyền thống lấy tên những người mình quý mến đặt cho con, nên tên thánh Muhammad và tên các thân nhân của ông đều thông dụng ngày nay.
### Thời thơ ấu[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=14)]
Thánh Muhammad (saw) không được biết mặt cha. Cha ông, trên một chuyến đi buôn xa, lâm bệnh và từ trần vài tuần trước khi ông ra đời. Mẹ con ông từ đó được ông nội ông cấp dưỡng.
Mẹ ông là người có học vấn và có sáng tác một số bài thơ, vẫn còn giữ được đến ngày nay. Tiếc thay, bà qua đời một cách đột ngột lúc ông lên sáu. Ông được ông nội rước về nuôi. Ông nội ông tuổi cũng đã cao, nên ông cũng chỉ ở được với ông hai năm. Kế đó, ông được nuôi nấng và dạy dỗ bởi người bác là
[Abu Talib](/w/index.php?title=Abu_Talib&action=edit&redlink=1). Ông Abu Talib cũng là người thừa kế chức quản lý đền [Al Haram](/w/index.php?title=Al_Haram&action=edit&redlink=1).
### Tuổi thanh niên[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=15)]
Lớn lên, thánh Muhammad (saw) có tiếng là người đẹp trai và hào hiệp. Ông gia nhập một nhóm hiệp sĩ ở Mecca
là nhóm Hilf al Fudul, nhiều lần bênh vực những người cô quả bị cường hào ác bá ức hiếp. Là người rất tôn trọng lời nói, ông được mọi người tặng cho ngoại hiệu là Al-Amin ("người đáng tin cậy"). Như nhiều người dân Mecca, thánh Muhammad theo nghề buôn bán. Và cũng như phần đông người Mecca thời bấy giờ, ông không biết đọc và viết. [3]
### Lập gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=16)]
Gặp năm đói kém, kinh tế thành Mecca bị suy thoái. Bác ông, ông Abu Talib mới đề nghị ông làm việc cho một goá phụ giàu có là bà Khadija, để quản lý cho bà các chuyến buôn hàng đường xa.
Sau một thời gian làm việc cho bà Khadija, ông thành hôn với bà năm ông được 25 tuổi. Phần nhiều các tài liệu nói rằng lúc ấy bà Khadija tuổi đã 40, nhưng theo sách của Baladhuri
thì lúc ấy bà chỉ mới 28. Tất cả tài liệu đều nói rằng sau đó hai người sống với nhau hạnh phúc đến lúc bà Khadija qua đời, khoảng 24 năm sau. [4]
Trong khoảng 10 năm tiếp theo, bà Khadija sinh cho ông 7 người con, 3 trai 4 gái. Đầu tiên là một bé trai, tên là Qasim, nhưng chỉ nuôi được đến lúc vừa mới biết đi. Chỉ những người con gái mới nuôi được đến lúc trưởng thành, nổi tiếng nhất là người con gái út, tên là Fatima.
## Thời kỳ truyền đạo ở Mecca[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=17)]
### Thiên thần Gabriel[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=18)]
Tuổi gần 40, với cuộc sống tạm an ổn, ông thường có vẻ trầm tư mặc tưởng, và hay đi đến núi Nur (núi "Ánh Sáng") ở ngoại ô Mecca, vào động Hira tham thiền nhập định theo lối tu khổ hạnh
. Có khi ông ở đấy hằng mấy ngày liền, bà Khadija phải cho người mang thức ăn nước uống cho ông. Ông kể lại rằng, năm ông được 40 tuổi, vào một đêm cuối tháng 9 [5] [âm lịch Ả Rập](/wiki/L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o)( [tháng Ramadan](/wiki/Th%C3%A1ng_Ramadan)), tại động Hira, một tạo vật bằng ánh sáng hiện ra và nói đại ý rằng: *Ta là thiên thần Gabriel, được* [Thiên Chúa](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa)phái đến đây để báo cho anh được biết, anh được chọn làm sứ giả của Ngài.
Thiên thần dạy ông tẩy rửa theo nghi thức, và sau đó đưa một tấm lụa dài có thêu chữ bảo ông đọc. Ông trả lời rằng:
*Tôi không biết đọc.*
Thiên thần mới ôm siết lấy ông và nói:
*Hãy đọc, nhân danh Chúa của ngươi, Đấng đã tạo ngươi từ một hòn máu đặc...*.
Ông đọc theo sau đó.
Sau nhiều tháng hoang mang tự hỏi sức khỏe và tâm trí mình có bình thường, hoặc mình có bị tà ma ám ảnh không, và kiểm điểm điều đó với những người thân cận nhất, thánh Muhammad dần dần tin rằng mình được
[Thiên Chúa](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa) (Vinh Danh Tối cao) trao sứ mệnh để cứu độ một phần của nhân loại. Ông thấy thiên thần Gabriel tiếp tục đến với ông với những điềm lành, và tiếp tục mang đến thêm những lời kinh bảo ông học thuộc. Những lời kinh ấy được gọi là kinh Qur'an (Koran), mà thứ tự trình bày hoàn toàn khác với thứ tự thời gian của thiên thần Gabriel mang đến. Câu đầu tiên của Koran, "Hãy đọc, nhân danh Chúa của ngươi..." sau trở thành câu 1 của chương 96.
### Những tín đồ đầu tiên[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=19)]
Và thánh Muhammad bắt đầu truyền đạo Islam. Những giáo điều căn bản của Islam trong buổi ban đầu gồm có: hãy noi gương các vị thánh đời trước (
[Adam](/wiki/Adam), [Noah](/wiki/Noah), [Abraham](/wiki/Abraham), [Moses](/wiki/Moses), [David](/wiki/David), [Jesus](/wiki/Gi%C3%AA-su), v.v...) chỉ thờ phụng một Đấng Thượng đế, và tránh xa việc cúng lạy các pho tượng, là tác phẩm của bàn tay con người; hãy giúp đỡ người nghèo khó, cô quả và tránh tích lũy tài sản, tránh cho vay nặng lãi; hãy kính trọng, hiếu thảo với cha mẹ; đừng giết con thơ, nhất là con gái vì lo rằng không đủ sức nuôi; hãy chăm lo làm điều thiện và giữ mình tránh tạo tội ác vì mọi hành động của mỗi cá nhân đều được thiên thần ghi chép, đến Ngày Phán Xét Cuối Cùng sẽ được tổng kết, ai phần phước nhiều hơn phần tội sẽ được lên [Thiên Đàng](/wiki/Thi%C3%AAn_%C4%91%C3%A0ng), và trái lại sẽ bị đọa [Địa Ngục](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Ba_Ng%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1).
Người tín đồ đầu tiên là bà Khadija, vợ ông. Kế đến là người nô lệ vừa được ông trả tự do tên là Zaid. Rồi ông làm một buổi tiệc mời thân bằng quyến thuộc đến nhà, và giới thiệu về Islam. Sau buổi tiệc đó, có anh họ của ông là
[Ali](/wiki/Ali_bin_Abu_Talib), (con của ông Abu Talib) lúc ấy mới 12 tuổi, tuyên bố theo đạo. Kế đến là người bạn chí thân của ông, ông [Abu Bakar](/wiki/Abu_Bakar), một doanh nhân giàu có. Ông Abu Bakar (cũng thường viết là Abu Bakr) vừa theo đạo liền trả tự do cho 8 người nô lệ của ông. Ông cũng truyền đạo rất tích cực và ngay cả rể của thánh Muhammad là ông [Othman](/w/index.php?title=Othman_bin_Affa&action=edit&redlink=1) cũng theo đạo qua sự thuyết phục của ông.
### Buổi giảng trên đồi Safa[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=20)]
Khoảng năm 613, một hôm, theo tập quán cổ truyền khi có việc hệ trọng, ông kêu gọi mọi người quy tụ trên đồi Safa, trong phạm vi Mecca. Ông bắt đầu bằng câu hỏi:
*Mọi người có tin không nếu tôi nói rằng phía sau ngọn đồi này đang có một đoàn quân đang hạ trại để chuẩn bị tấn công chúng ta ?.*
Người ta trả lời rằng:
*Ông chưa hề nói dối, dĩ nhiên ông nói gì ai cũng sẽ tin.*
Ông mới bắt đầu rằng:
*Thiên Chúa đã sai phái tôi đến cảnh cáo mọi người, và ai không nghe tôi hãy coi chừng cơn thịnh nộ của Ngài.*
Từ đó, ông thường xuyên ra giảng đạo trước công chúng.
### Sự phản kháng và bách hại của phe bảo thủ[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=21)]
Thấy giáo điều Islam đi ngược lại với tín ngưỡng cha ông họ, và lợi tức kinh tế của thành Mecca do các bộ lạc đến dâng hương cúng các tượng thần, nên một số người của dòng Qureysh bắt đầu có phản ứng mạnh để ngăn chống sự phát triển của Islam. Hai người chống đối mạnh nhất là hai người bác của thánh Muhammad: ông Abu Jahil và ông Abu Lahab.
Theo chế độ thị tộc cổ
[Ả Rập](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp), khi một người bị giết thì cả họ - những người chung đầu ông cố - có bổn phận phải báo thù, nên trong thời gian đầu nhóm đối lập không dám giết ông, và không dám giết những tín đồ thuộc dòng Qureysh ở Mecca. Họ thương lượng với bác của ông là ông Abu Talib, người quản lý đền Al Haram và tìm nhiều biện pháp mềm mỏng để ông chấm dứt truyền đạo. Nhưng ông Abu Talib nhất quyết bảo vệ giọt máu của người em trai quá cố, còn ông nhất quyết tiếp tục sứ mạng, nên các giải pháp thương lượng không đạt được kết quả mong muốn của phe chống đối.
Khi ông giảng đạo, họ châm biếm, chế nhạo, chửi rủa và ném đá. Họ đứng đón các bộ lạc từ xa đến hành hương và dặn đừng đến nghe ông. Điều này gợi sự tò mò nên có kết quả trái lại. Một vài người ở xa theo Islam và về bộ lạc họ truyền đạo, nên tín đồ vùng xa ngày càng đông. Tuy nhiên, có lúc thánh Muhammad không thể ra giảng trước công chúng được nữa vì sự chế nhạo, ném đá và các cách tương tự. Nhưng sau khi có vài người dũng kiện thuộc dòng Qureysh theo đạo và ra đứng bảo vệ thì ông lại tiếp tục.
Đối với những người từ xa đến Mecca làm việc, tứ cố vô thân, thường là nô lệ thì họ dùng những cực hình dã man để bức bách bỏ đạo. Một số không chịu nổi nên giả xưng bỏ đạo, hoặc có bỏ đạo thật. Một số khác bị giết hoặc bị chết trong lúc hành hạ, và được ghi nhớ là những người tử vì đạo. Một số khác kiên trì giữ đạo và sống sót sau nhiều cực hình.
### Đợt tị nạn đến Abyssinia[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=22)]
Do sự bách hại đó, năm 615, khoảng 101 tín đồ
[Islam](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o), trong đó có 18 phụ nữ, dẫn đầu bởi ông Othman là rể của thánh Muhammad đã trốn khỏi Mecca và đi đến xin tị nạn ở [Abyssinia](/wiki/Ethiopia). Ông [Othman](/w/index.php?title=Othman&action=edit&redlink=1) vào yết kiến vị 'negus' (hoàng đế) xứ này và được chấp thuận tị nạn. Phe bảo thủ [Mecca](/wiki/Mecca) cho người đến Abyssinia đòi, nhưng 'negus' Abyssinia khước từ.
### Năm buồn[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=23)]
Ông Abu Talib, người đã nuôi nấng thánh Muhammad từ lúc còn thơ, và người đã cương quyết bảo vệ ông trước phe bảo thủ, qua đời năm 619, lúc ông đã hơn 80 tuổi. Vài hôm sau lại đến lượt bà Khadija từ trần. Các nhà viết tiểu sử gọi năm này là "năm buồn" trong đời ông. Năm này công cuộc truyền đạo cũng gặp nhiều khó khăn. Lúc bấy giờ quyền quản lý đền Al Haram được về tay ông Abu Lahab, một trong hai người chống đối quan trọng nhất của ông, nhưng ông Abu Lahab lại tỏ vẻ hòa hoãn hơn.
### Đêm Miraj[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=24)]
Vào năm 620, một hôm, thánh Muhammad kể lại với tín đồ và công chúng rằng đêm qua thiên thần Gabriel đã rước ông đi
[Jerusalem](/wiki/Jerusalem). Tại Jerusalem ông đã cầu nguyện nơi ngôi đền mà xưa kia thánh vương [Solomon](/wiki/Solomon) đã dựng lên lần đầu tiên. Sau đó ông cưỡi con thiên mã Al Buraq lên các tầng trời, được gặp các thánh đời trước như tổ [Adam](/wiki/Adam), [Chúa Giê-Su](/wiki/Ch%C3%BAa_Gi%C3%AA-Su), thánh [Moses](/wiki/Moses) và thánh [Abraham](/wiki/Abraham) rồi được vào bái kiến [Thiên Chúa](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa) (Vinh Danh Tối cao). Dịp này, ông đã nhận được lệnh là các tín đồ Islam phải cầu nguyện 5 lần mỗi ngày. Tín đồ lắm người hoang mang ngờ vực, không biết còn nên tiếp tục tin ở ông hay không. Nhưng kế đó ông cho biết là trên đường về có thấy một đoàn khách thương từ [Syria](/wiki/Syria) trở về, ông kể cho biết chi tiết của vài sự kiện nhỏ đã xảy ra cho đoàn khách thương đó, và ai đã nói câu gì. Những điều này được xác nhận khi đoàn khách thương này về đến Mecca.
Từ đó sự cầu nguyện mỗi ngày 5 lần trở thành giáo điều căn bản của Islam. Ngày nay, tại các xứ Islam, mỗi năm ngày 27 tháng 7
[âm lịch Ả Rập](/wiki/L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) là ngày nghỉ lễ kỷ niệm chuyến đi lên thượng giới của ông, gọi là chuyến đi Miraj. Tại các đền chùa, người ta cầu nguyện suốt đêm.
### Hai lời thề ở Aqaba[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=25)]
Thành phố Yathrib nằm cách Mecca khoảng 450 km về phía bắc. Khoảng năm 620 có vài người Yathrib theo đạo, trở về truyền giảng được thành công lớn. Năm 621, tại đồi Aqaba ở Mecca, thánh Muhammad lần lượt gặp hai phái đoàn người
[Yathrib](/w/index.php?title=Yathrib&action=edit&redlink=1). Tại đây, hai nhóm người này đã thề trung thành với đạo và với ông. Họ cũng sẵn sàng đón tiếp những người bị bách hại ở Mecca và mời ông sang thành phố họ cư trú.
### Cuộc thoát ly đi Yathrib[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=26) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=26)]
Sau hai cuộc hội thề này, nhiều tín đồ Islam ở Mecca dần dần trốn sang Yathrib. Thấy đây là một đe dọa cho kinh tế và tín ngưỡng của họ, phe bảo thủ của tộc Qureysh lại nhóm họp và tìm ra một ý kiến mới: mỗi chi của tộc Qureysh sẽ cử ra một thanh niên, đứng canh trước nhà thánh Muhammad, chờ ông bước ra thì đồng xông đến hạ sát, và như vậy những ai muốn báo thù cho ông sẽ, vì luân lý, không thể nào hướng sự trả thù đến tất cả các chi trong bộ tộc.
Thánh Muhammad thoát được cạm bẫy này. Ông cùng ông Abu Bakar trốn ra khỏi Mecca, và sau mấy tháng vừa đi vừa ẩn trú, họ đến được Yathrib.
## Thời kỳ ở Medina (Yathrib)[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=27) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=27)]
### Tổ chức cộng đồng tôn giáo và quốc gia[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=28) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=28)]
Đến Yathrib, ông được các tín đồ cũ mới đón tiếp nồng nhiệt. Ông được dành cho mọi danh dự và phút chốc trở thành lãnh tụ của đa số dân thành phố này, thành phố mà một thời gian sau được đổi tên thành "Madina-t-ul-Nabi" (« Thành phố của vị Sứ Giả ») gọi tắt là
[Medina](/wiki/Medina).
Việc đầu tiên ông làm ở đây là khởi công xây một thánh đường đơn sơ, và giảng đạo trước công chúng mỗi tuần vào buổi trưa thứ sáu. Ông cũng quy định khi cầu nguyện, nếu phân biệt được phương hướng thì hãy hướng mặt về Ngôi Đền Thiêng ở
[Jerusalem](/wiki/Jerusalem). Nhưng không đầy hai năm sau, có câu [kinh Koran](/wiki/Qur%E2%80%99an) đưa lệnh khi cầu nguyện hãy hướng về đền Ka'aba ở Mecca.
Những người rời bỏ Mecca được gọi là những người 'Muhajirin' ("di cư"). Mỗi gia đình người "di cư" được một gia đình gốc
[Medina](/wiki/Medina), gọi là người 'Ansar' (« tiếp trợ ») cho tá túc và giúp tìm kế sinh nhai. Cuộc thống kê đầu tiên cho biết có 186 gia đình "di cư" và khoảng 1500 tín đồ tổng cộng.
Medina lúc bấy giờ có hai bộ lạc
[Ả Rập](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) chiếm đa số dân là bộ lạc [Aus](/w/index.php?title=Aus&action=edit&redlink=1) và bộ lạc [Khajraz](/w/index.php?title=Khajraz&action=edit&redlink=1), và một thiểu số [Do Thái](/wiki/Do_Th%C3%A1i) với ba bộ lạc chính. Mỗi bộ lạc có một hoặc vài lâu đài, đồn lũy và đất cát cứ riêng. Các bộ lạc này vừa trải qua mấy năm chiến tranh với nhau. Thánh Muhammad họp các bộ lạc ấy lại, soạn một bản [hiến pháp](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p), và định quy chế thành bang cho Medina. Bản hiến pháp này gồm có 47 điều khoản, và đã được dịch ra nhiều thứ tiếng [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u).
Thánh Muhammad di cư từ Mecca đến Medina cùng với
[Abu Bakr](/wiki/Abu_Bakr) năm [622](/wiki/622) . Năm này về sau (vào năm 638) được [6] [Umar](/wiki/Omar_bin_Khattab)lấy làm năm khởi đầu kỷ nguyên của cộng đồng Islam, gọi là kỷ nguyên Hijri (viết tắt là *AH*, Hijri nghĩa là *Cuộc Di Cư*), hay chính là năm đầu tiên của [lịch Hồi giáo](/wiki/L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o). Ngày đầu tiên của kỷ nguyên Hijri, tức là ngày 1 tháng [Muharram](/w/index.php?title=Muharram&action=edit&redlink=1)1 AH, tương ứng với ngày [16 tháng 7](/wiki/16_th%C3%A1ng_7)năm 622. Ngày nay kỷ nguyên này được dùng làm kỷ nguyên chính thức tại nhiều nước Islam, song song với kỷ nguyên Công giáo của Dương lịch. Năm 2008, Công Nguyên tương đương với năm 1429 lịch Hijri, cũng thường gọi là Hồi lịch (âm lịch Ả Rập mỗi năm chỉ có khoảng 355 ngày).
Sau đó một thời gian, luật nhịn chay tháng
[Ramadan](/wiki/Ramadan) được ban ra, và được coi là một sự giảm nhẹ so với luật ban xuống thời trước ( [Do Thái giáo](/wiki/Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o) và [Cơ Đốc giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o) nguyên thủy phải nhịn 40 ngày, thay vì 30 ngày). Luật Zakat (đóng góp an sinh xã hội, lấy từ 2,5% lợi tức đã trừ những chi tiêu căn bản), phân biệt với sự khuyến khích bố thí đã có từ trước, cũng được ban ra khoảng thời gian này.
### Đương đầu với phe bảo thủ Mecca[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=29) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=29)]
Phe bảo thủ Mecca gởi thơ, mềm mỏng cũng có, hăm dọa tàn sát cũng có, để thuyết phục người Medina tuyệt giao với thánh Muhammad và các tín đồ đến từ Mecca. Họ cũng liên lạc, bí mật hoặc công khai với các bộ lạc ở
[Medina](/wiki/Medina) và các vùng lân cận, để cấm vận kinh tế hay để có nội ứng cho cuộc tấn công về sau.
Tín đồ Islam từ
[Mecca](/wiki/Mecca) vẫn tiếp tục rải rác trốn đi [Medina](/wiki/Medina). Có lần phe bảo thủ cho người trà trộn trong những người này để hành thích ông. Nhưng khi thích khách đến gần thì ông nói cho biết là thích khách và người chủ mưu ám sát ông đã nói riêng những lời gì với nhau, khiến thích khách hoảng sợ, thú nhận mưu định và thật sự theo đạo.
#### Trận Badr[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=30) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=30)]
Trận chiến đầu tiên giữa cộng đồng Islam ở Medina và phe bảo thủ Mecca xảy ra năm 624. Địa điểm ở cách Medina khoảng 100 km về phía nam. Quân Mecca đông hơn 900, quân Islam chỉ được 313 người, nhưng thắng trận. Phe Mecca tử trận khoảng 70 người, trong đó có ông Abu Jahil, một trong hai người chống đối quan trọng nhất. Ông Abu Lahab không đi đánh, nhưng hay tin bại trận thì tức tối thành bệnh mà chết một tuần sau.
Đa số tù binh được đối xử tử tế, và được trả tự do đổi lấy tiền chuộc. Ai biết chữ thì phải dạy đọc dạy viết cho hai đứa trẻ ở Medina. Ai nghèo quá thì cũng được trả tự do mà không có điều kiện gì cả.
#### Trận núi Uhud[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=31) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=31)]
Cộng đồng Islam tiếp tục tăng trưởng. Năm 626, khi phe bảo thủ Mecca phái đến 3000 quân thì thánh Muhammad cũng có đến 1000 quân để ứng chiến. Trận này quân Mecca thắng, nhưng quân Medina giữ được các vị trí quan trọng, nên người Mecca phải rút về. Trận này cũng tăng uy tín cho thánh Muhammad vì quân Islam đã chiếm được thượng phong, nhưng một toán quân quên lệnh của ông, bỏ vị trí lo giành chiến phẩm, nên phe Mecca chuyển bại thành thắng.
#### Trận Chiến Hào[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=32) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=32)]
Năm 627, phe bảo thủ Mecca chuẩn bị trở lại với một đoàn quân đông hơn nữa. Tùy tài liệu, đoàn quân này đông 10.000, 12.000 hoặc 24.000, với một số lớn quân thuê từ các bộ lạc khác. Lúc này, quân Islam đã được 3.000. Theo lời cố vấn của ông Salman, người
[Ba Tư](/wiki/Iran), thánh Muhammad cho đào chiến hào để ngăn địch. Ông tham gia công tác đào hào như tất cả mọi người.
Quân Mecca đến nơi, không qua được hào. Sau một thời gian bao vây, lều trại họ bị thiệt hại nặng trong một đêm mưa to gió lớn, nên phải rút lui. Trận đánh huy động nhiều quân nhất của hai bên, nhờ có chiến hào, trở thành trận đánh ít tổn thất nhân mạng nhất: 6 người ở Medina, 8 người phe Mecca vì những mũi tên bắn qua hào.
## Hòa ước Hudaybiya[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=33) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=33)]
Năm 628, một thủ lĩnh lớn của miền đông - vựa lúa mì của
[bán đảo Ả Rập](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) - là [Thumamah bin Uthal](/w/index.php?title=Thumamah_bin_Uthal&action=edit&redlink=1) theo Islam và cấm bán thực phẩm đi Mecca. Kinh tế của Mecca cũng gần kiệt quệ vì phí tổn tổ chức trận Chiến Hào, nên Mecca bị nạn đói đe dọa. Thánh Muhammad bèn ra lệnh xuất công quỹ giúp đỡ một số người nghèo túng ở Mecca, bán thực phẩm cho Mecca, và để cho người của phe bảo thủ Mecca tự do đi ngang qua vùng kiểm soát của Medina để buôn bán với [Syria](/wiki/Syria) và [Palestine](/wiki/Palestine).
Sau một số cử chỉ tỏ thiện ý muốn hòa bình với Mecca, thánh Muhammad cùng 1.400 người đi về Mecca với ý định hành hương, và không mang theo vũ khí. Phe bảo thủ Mecca dàn quân sẵn, và cử đại diện đến gặp ông tại đồi
[Hudaybiya](/w/index.php?title=Hudaybiya&action=edit&redlink=1). Họ ra điều kiện như sau:
1) Các tín đồ Islam không được viếng Mecca năm nay, mà chỉ được viếng năm tới, trong thời hạn tối đa 3 ngày.
2) Người nào từ Medina chạy đến Mecca, chính quyền Medina không được đòi lại. Ngược lại, người nào từ Mecca chạy đến Medina, chính quyền Medina phải giao trả nếu có cha hay chủ nhân ở Mecca đòi.
3) Hai bên đình chiến 10 năm. Không được đánh nhau trực tiếp, và cũng không được đánh nhau gián tiếp qua các đồng minh. Trong thời gian đó, mỗi bên có quyền đi ngang lãnh thổ của nhau.
Thánh Muhammad chấp thuận các điều kiện đó và ký kết hòa ước. Rồi ông trở về Medina.
Năm sau, cuộc hành hương của ông và những người đồng hành đến Mecca diễn ra tốt đẹp. Hai bên đều theo đúng điều đã giao kết tại Hudaybiya.
### Trận Mouta[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=34) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=34)]
Khi dân thành Yathrib theo Islam hàng loạt năm 621 thì tại đấy có một số người chỉ làm theo số đông, nhưng không thật tâm theo đạo. Rồi thánh Muhammad ở phương xa đến cầm quyền, mang lại nhiều thay đổi, họ cảm thấy bị mất quyền lợi, mất địa vị. Do đó, ngay từ đầu, họ đã ngầm liên lạc với phe bảo thủ Mecca để làm nội ứng. Họ cũng tích cực khuyến khích một số bộ lạc xa gần chống lại chính quyền Islam.
Khi Mecca suy yếu từ sau trận Chiến Hào, họ tìm cách kéo các thế lực xa hơn, mạnh hơn vào thực hiện ý định của họ. Hoàng đế xứ Abyssinia vẫn luôn thân thiện với cộng đồng tín đồ Islam, nên nhất định không đánh Medina. Hai
[đế quốc Ba Tư](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ba_T%C6%B0) và [Đông La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3) thì trong tình trạng chiến tranh với nhau từ năm 603, nhưng lúc này Đông La Mã thắng thế, đã lần lượt thu hồi các đất [Syria](/wiki/Syria), [Palestine](/wiki/Palestine) và [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp). Hoàng đế Đông La Mã là [Heraclius](/wiki/Heraclius) đang có mặt trong vùng, nhận thấy có thể đưa một ít lực lượng đi chiếm thêm đất, hoặc ít ra đánh cho suy yếu một kình địch tương lai.
Được tin Đông La Mã tập trung lực lượng khá đông gần cửa ải vào bán đảo, thánh Muhammad phái một đội quân 3.000 người đi ngăn địch. Quân hai bên giao chiến tại
[Mouta](/w/index.php?title=Mouta&action=edit&redlink=1). Theo At-Tabari, quân Medina bại trận, nhưng cũng cầm cự được 3 ngày. Đông La Mã thấy muốn thắng Ả Rập cũng phải tổn thất nhiều, và họ còn cần giữ lực lượng để phòng Ba Tư phản công, nên không tiến quân vào bán đảo.
## Tiếp thu Mecca[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=35) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=35)]
Năm 630 có bộ lạc Banu Bakr đồng minh của Mecca đánh nhau với bộ lạc Khuza'ah đồng minh của Medina. Phe bảo thủ Mecca giúp bộ lạc Banu Bakr. Thánh Muhammad coi là họ đã xé bỏ hòa ước Hudaibiya qua hành động đó, nên chuẩn bị hưng binh, nhưng giữ bí mật không nói là sắp đi đâu. Thủ lĩnh phe bảo thủ Mecca là ông Abu Sufyan lo ngại, đích thân đến Medina điều đình, nhưng bị giữ lại không cho về.
Thánh Muhammad đem 10.000 quân đến Mecca. Phe bảo thủ Mecca hoang mang vì năm trước hai tướng giỏi nhất của họ là
[Khalid bin Walid](/w/index.php?title=Khalid_bin_Walid&action=edit&redlink=1) và [Amr bin Al Ass](/w/index.php?title=Amr_bin_Al_Ass&action=edit&redlink=1) đã bỏ đi Medina theo Islam. Nay lại không có thủ lĩnh [Abu Sufyan](/w/index.php?title=Abu_Sufyan&action=edit&redlink=1) quyết định, nên đa số ngồi im không kháng cự.
Thánh Muhammad đã dặn quân sĩ không được hại mạng ai, ngoại trừ 20 người có thành tích bách hại tàn bạo nhất trước nay. Nhưng khi vào thành, ông được mặc khải lệnh tha thứ và hấp tấp truyền lệnh này. Lúc ấy có ba người trong danh sách đã bị giết. Tướng Khalid về đến khu phố nhà thì gặp tướng Ikrimah - chỉ huy phó kỵ binh Mecca - với một toán quân nhỏ nghênh chiến. Một số người chết. Tướng Ikrimah trốn thoát được nhưng vài ngày sau đã trở về khi hay tin được ân xá.
Thánh Muhammad vào đền Al-Haram, cho dẹp đi các tượng thần, và bảo sơn lấp đi các hình ảnh của
[tín ngưỡng](/wiki/T%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng) [đa thần giáo](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_%C4%91a_th%E1%BA%A7n). Kế đến ông ra tiếp công chúng tụ tập trước đền, phủ dụ chiêu an. Ngày hôm sau, có vụ án mạng do người từ Medina về trả thù riêng, ông khiển trách thủ phạm nặng nề, và sai đem 100 con lạc đà bồi thường gia đình nạn nhân, theo đúng phong tục.
Attab bin Asid, một nhân vật quan trọng của phe bảo thủ, nay theo Islam, được ông đặt làm thống đốc Mecca, và quy định lương bổng theo cơ chế chính quyền Medina. Khi vào xem kho tàng của đền Ka'aba từ nhiều năm được khách thập phương dâng cúng, người ta kiểm kê được hơn 55.000 lạng vàng
. Thánh Muhammad không chạm đến tiền này. [7]
Sau khi ở lại Mecca vài tuần sắp xếp các công việc, ông trở về Medina.
### Quốc gia Islam[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=36) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=36)]
Năm thứ 9 của kỷ nguyên Hijri (tương đương với năm 631) được các sử gia Islam gọi là Năm của Các Phái Đoàn. Năm ấy có rất nhiều phái đoàn đến từ khắp nơi trên bán đảo Ả Rập tuyên bố bộ lạc họ theo Islam và xin nội thuộc vào lãnh thổ Medina. Thánh Muhammad dành nhiều thời gian để tổ chức hệ thống hành chính, thuế khóa cho các vùng mới gia nhập. Ông nghiêm cấm gia đình và người trong họ lấy tiền công quỹ chi tiêu riêng.
Năm thứ 10 Hijri rất nhiều trường học được lập ra trong khắp lãnh thổ, và đặc biệt là ở Yemen phía nam bán đảo.
### Chiến dịch Tabuk[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=37) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=37)]
Ba Tư ngày càng suy yếu, trong 3 năm ngôi hoàng đế qua tay ít nhất 5 người. Năm 631 Đông La Mã nhận thấy có thể yên tâm làm một cuộc viễn chinh vào Ả Rập. Được quân tế tác cho biết Đông La Mã chuẩn bị binh sĩ, thánh Muhammad bèn kêu gọi thánh chiến. Ông quy tụ được một đạo quân đông 30.000 người.
Thánh Muhammad và quân sĩ ra đến ải Tabuk, cách Medina khoảng 800 km về phía bắc. Đông La Mã thấy quân đối phương hùng hậu và kỷ luật, ngại nhiều tổn thất, nên không đến tấn công. Thánh Muhammad ở lại Tabuk ít lâu nhận định tình thế, rồi rút quân về.
### Bài giảng ở Arafat[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=38) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=38)]
Năm 632 thánh Muhammad về Mecca hành hương lần cuối. Ngày
[9 tháng 12](/wiki/9_th%C3%A1ng_12) [âm lịch Ả Rập](/wiki/L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o), theo nghi thức hành hương, các tín đồ quy tụ ở đất [Arafat](/w/index.php?title=Arafat&action=edit&redlink=1), ngoại ô Mecca, để cầu nguyện. Tùy tài liệu, số tín đồ có mặt đông 90.000, 100.000 hoặc 140.000 người . Thánh Muhammad đứng trên một đỉnh núi con là núi Từ Bi ('Ar-Rahman'). Mỗi khoảng cách xa xa có một người khỏe giọng lặp truyền lại từng câu ông nói để mọi người đều nghe rõ. [8]
Ông nhắc lại những tín điều quan trọng, dặn dò mọi người hãy cố gắng theo lời truyền dạy của kinh Koran, và tuyên bố là sứ mạng truyền đạo Islam của ông nay đã hoàn tất.
### Những ngày cuối cùng[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=39) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=39)]
Mặc dù là lãnh tụ của một quốc gia rộng lớn, nhưng thánh Muhammad vẫn sống giản dị, ở nhà cửa sơ sài. Ông không đòi hỏi sự phục dịch, tự tay xách nước giếng khi cần tắm rửa. Ông thường nhịn chay, và tránh trong một bữa ăn hai thứ thịt. Trong thời gian bà Khadija còn sinh tiền, ông chỉ một vợ một chồng. Sau khi bà Khadija qua đời khoảng một năm thì ông tục huyền với một góa phụ, và sau đó thành hôn với mấy người nữa, đều là góa phụ hay đã ly dị chồng, ngoại trừ cô Aisha con ông
[Abu Bakar](/wiki/Abu_Bakar), trong những tình huống đặc biệt.
Đầu năm 11 Hijri, sức khỏe ông kém hẳn. Vài lần thấy mình không đủ sức dẫn lễ cầu nguyện ngày 5 lần ở thánh đường, nên ông nhờ ông Abu Bakar dẫn lễ thay. Ông kiểm lại tài sản, có chút ít đất đai thì ông để lấy huê lợi cho gia đình, còn 7 đồng dinar thì bố thí cho người nghèo. Ông cũng còn thanh gươm trị giá mấy đồng tiền vàng gởi cho người rể út là
[Ali](/wiki/Ali_bin_Abu_Talib), và một chiếc áo giáp nằm ở một hiệu cầm đồ [người Do Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i) ở [Medina](/wiki/Medina).
Ông
[qua đời](/wiki/Ch%E1%BA%BFt) ngày 12 tháng 3 âm [lịch Ả Rập](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1), cũng là sinh nhật của ông. Đã có nhiều người có khuynh hướng thờ phụng ông như một vị thần linh khi ông còn sinh tiền, nên ông Abu Bakar mới tuyên bố: *Hỡi dân chúng ! Nếu ai tôn thờ Muhammad thì hãy biết rằng Muhammad đã chết. Còn ai tôn thờ Allah thì Allah vẫn hằng sống và không bao giờ chết !*
Thi hài ông được an táng trong khuôn viên thánh đường gần nhà, nay gọi là thánh đường Al-Nabawi (« Thánh Đường Thiên Sứ »). Sau thánh đường mở rộng, phần mộ ông nay nằm trong toà đại điện.
## Những người tiếp nối[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=40) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=40)]
Căn cứ vào việc thánh Muhammad đã nhờ ông Abu Bakar dẫn lễ cầu nguyện trong những ngày cuối cùng, ông Omar đề nghị ông Abu Bakar làm lãnh tụ. Đề nghị này được đa số chấp thuận.
Thánh Muhammad không thu nhận đồ đệ, không xưng hô thầy trò, nên những người tín đồ từng gặp qua ông, từng nghe giảng đều được gọi là Sahaba ("bạn đồng hành" hay "bạn đường").
## Chân dung[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=41) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=41)]
Thánh Muhammad không cho họa chân dung của ông, sợ rằng nhiều tín đồ Islam đời sau hướng về đó mà thờ phụng, trái với sứ mạng của ông. Theo Al-Tabari, ông Ali, rể ông tả rằng:
|“||
||”|
## Gia đình và dòng dõi[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=42) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=42)]
### Vợ con[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=43) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=43)]
Bà Khadija sinh cho ông 3 người con trai là Qasim, Tahir và Tayeb. Theo Al-Tabari, có thêm một người con trai nữa là Abdullah. Những người này đều chết lúc còn thơ ấu. Bốn người con gái là Roqayya, Um-Kulsum, Zainab và Fatima. Cô Roqayya sau là vợ ông Othman, vị khalip thứ ba của quốc gia Islam. Hai cô Um-Kulsum và Zainab gả cho hai con trai của ông Abu Lahab, bác của thánh Muhammad, cũng là người đối đầu quan trọng của ông. Vì vậy đã ly dị. Cô Fatima gả cho ông Ali, con của ông Abu Talib, cũng là bác của ông. Cô sinh được hai trai là Hassan và Hussein, là hai vị lãnh tụ rất được tôn sùng trong hệ phái Shia. Mộ của cô Fatima ở thành phố Qum, Iran nay là một thánh địa quan trọng của hệ phái này.
Những người vợ được nhiều tài liệu nhắc tới, nhưng không loại trừ xác suất tài liệu ngụy tạo là:
- Bà Sawda, một người đã theo chồng đi Abyssinia lánh nạn bách hại, khi về đến Mecca năm 620 thì chồng bà là ông Sukran qua đời, bà không còn nơi nương tựa.
- Bà Aisha, con ông Abu Bakar, gả cho ông lúc tuổi mới dậy thì. Bà nổi tiếng về kiến thức
[y học](/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc), và ngày nay nhiều người [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi)thờ bàn tay của bà.
- Bà Hafsah, góa phụ, con ông Omar.
- Bà Um Habiba, một người đã đi lánh nạn ở Abyssinia và trở thành góa phụ, nhưng cũng là con ông Abu Sufyan lãnh tụ phe bảo thủ Mecca.
- Bà Maimun, góa phụ, cô ruột tướng Khalid.
Sau bà Khadija, thánh Muhammad không có con với ai, ngoại trừ một người tiểu thiếp tên là Maria do thống đốc Ai Cập gởi tặng. Người này sinh cho ông một bé trai tên là Ibrahim, nhưng chỉ nuôi được đến hai tuổi.
Các học giả như Al-Tabari và Muhammad Hamidullah thường liệt kê nhiều dị bản về các vợ con của thánh Muhammad, với các thông tin khác biệt, mâu thuẫn nhau.
### Những hậu duệ là lãnh tụ tôn giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=44) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=44)]
- Bài chi tiết:
[Các chi nhánh của Islam](/w/index.php?title=C%C3%A1c_chi_nh%C3%A1nh_c%E1%BB%A7a_Islam&action=edit&redlink=1)
- Bài chi tiết:
[Hệ phái Shia của Islam](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_ph%C3%A1i_Shia_c%E1%BB%A7a_Islam&action=edit&redlink=1)
### Những hậu duệ là lãnh tụ quốc gia[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=45) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=45)] [Nhà Fatimid](/wiki/Nh%C3%A0_Fatimid)(909 - 1171) ở Bắc Phi và Tây Á [Nhà Sayyid](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Sayyid&action=edit&redlink=1)(1414 - 1451) ở Ấn Độ [Nhà Alaouite](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Alaouite&action=edit&redlink=1)(1666 -) hiện trị vì tại Maroc
## Những hậu duệ là thường dân[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=46) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=46)]
Theo bách khoa tự điển Quid 1990 của đài RTL (
*Radio Télévision Luxembourgeoise*) xuất bản năm 1989, tại Iran có 600.000 người 'sayyid' (hậu duệ của thánh Muhammad theo phụ hệ) và 500.000 người 'sharif' (mẹ thuộc dòng dõi thánh Muhammad) (trang 979).
Hậu duệ của ông cũng khá đông đảo tại
[Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi), [Iraq](/wiki/Iraq), [Syria](/wiki/Syria), [Jordan](/wiki/Jordan), [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), [Libya](/wiki/Libya), [Tunisia](/wiki/Tunisia), [Algérie](/wiki/Alg%C3%A9rie), [Maroc](/wiki/Maroc), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Afghanistan](/wiki/Afghanistan), [Pakistan](/wiki/Pakistan) và [Bangladesh](/wiki/Bangladesh).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=47) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=47)] **Voltaire,** [^](#cite_ref-1) *Mahomet the Prophet or Fanaticism: A Tragedy in Five Acts*, trans. Robert L. Myers, (New York: Frederick Ungar, 1964). **Voltaire** [^](#cite_ref-2) *Thư gửi*, viết ở [Giáo hoàng Biển Đức XIV](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Bi%E1%BB%83n_%C4%90%E1%BB%A9c_XIV) [Paris](/wiki/Paris)vào ngày [17 tháng 8](/wiki/17_th%C3%A1ng_8)năm 1745. Bản [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) [tại đây](http://oll.libertyfund.org/?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=2187&chapter=201472&layout=html&Itemid=27). **Le Prophète de l'Islam, sa vie, son oeuvre. Muhammad Hamidullah. Trang 59.** [^](#cite_ref-3) **Le Prophète de l'Islam, sa vie, son oeuvre. Muhammad Hamidullah. Trang 67.** [^](#cite_ref-4) **Le Prophète de l'Islam, sa vie, son oeuvre. Muhammad Hamidullah. Trang 79.** [^](#cite_ref-5) **Moojan Momen (1985),** [^](#cite_ref-6) *An Introduction to Shi'i Islam: History and Doctrines of Twelver Shi'ism*, Yale University Press, New edition 1987, p. 5. **Le Prophète de l'Islam, sa vie, son oeuvre. Muhammad Hamidullah. Trang 249. 70.000 onces, 1 once theo Pháp là 31g, phân biệt với ounce Anh là 28,35g.** [^](#cite_ref-7) **Le Prophète de l'Islam, sa vie, son oeuvre. Muhammad Hamidullah. Trang 251.** [^](#cite_ref-8)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=48) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=48)]
- Histoire des Envoyés de Dieu et des rois - nguyên tác tiếng Ả Rập "Tarikh al Rousoul wal Moulouk" của Muhammad ibn Djarir
**Al-Tabari**(838-923), bản dịch tiếng Pháp do Mohamad Hamadé, dịch từ bản tiếng Đức của M. Hermann Zotenberg (1874), dịch từ bản tiếng Ba Tư của tể tướng Abou-'Ali Mohammad Bel'Ami (963). Editions Al-Bustane, Paris 2002.
- Kinh Qur'an (ý nghĩa nội dung). Người dịch: Hassan Abdul Karim. Santa Ana, California 1997.
- La tradition musulmane - Ali Merad - Editions Que-Sais-Je ? - Presses Universitaires de France, Paris 2001.
- Le Prophète de l'Islam, sa vie, son oeuvre. Muhammad Hamidullah. Editions El-Najah. 6ème édition augmentée 1998, Paris.
- Les grandes dates de l'Islam, sous la direction de Robert Mantran, Editions Larousse, Paris 1990.
- Les minorités dans le monde - Faits et analyses - Joseph Yacoub - Editions Desclee de Brouwer - Paris 1998.
- L'Islam dans le monde - dossier présenté et établi par Paul BALTA - Edition La Découverte et Journal Le Monde - Paris 1986.
- Musulmans de Chine - Une anthropologie des Hui du Henan - Elisabeth Allès - Editions EHESS, Paris 2000.
- Quid 1990 - Dominique et Michèle Frémy, Editions Robert Laffont et Société des Encyclopédies Quid, 1989.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Muhammad&veaction=edit§ion=49) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Muhammad&action=edit§ion=49)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
Các tiểu sử khách quan:
[Chương trình PBS về Muhammad](http://www.pbs.org/muhammad/)(tiếng Anh) [Tiểu sử trong bách khoa toàn thư](http://encarta.msn.com/encyclopedia_761553918/Muhammad_(prophet).html/)(Anh) *Encarta* [Bài viết về Muhammad trong số](http://31.1911encyclopedia.org/M/MA/MAHOMET.htm)(Anh) *Encyclopædia Britannica*năm 1911 [Các văn kiện viết bởi tín đồ Islam và người ngoại giáo với tính cách quý trọng tại University of Southern California](http://www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/prophet/)(Anh)
Các tiểu sử viết bởi tín đồ Islam:
[Islamonline](http://www.islamonline.net/English/In_Depth/mohamed/1424/index.shtml)(tiếng Anh, [Ả Rập](http://www.islamonline.net/Arabic/In_Depth/mohamed/1424/index.shtml)) [Tiểu sử bởi Harun Yahya](http://www.theprophetmuhammad.org/)(Anh) [Ar-Raheeq Al-Makhtum (Mật hoa bịt kín)](http://www.al-sunnah.com/nektar/)– Truyện ký của Nhà Thiên Sứ Cao quý (Anh) [Cuộc đời thánh Muhammad](http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/MH_LM/default.htm)– bởi Muhammad Husayn Haykal, dịch bởi Isma'il Razi A. al-Faruqi (Anh) [Giới thiệu về Thiên Sứ Muhammad](http://www.usc.edu/dept/MSA/fundamentals/prophet/)(Anh) [www.muhammad.net](http://www.muhammad.net/)– tiểu sử Thiên Sứ Muhammad và thêm nữa (Anh) [Nhà Thiên Sứ Muhammad là ai?](http://www.basma.us/site/true_islam/who_is_prophet_muhammad.php)– có hình ảnh bởi ar-Rawdah an-Nabawiyah (Anh)
Quan điểm phê bình:
[Xu hướng trong các Tiểu sử Muhammad](http://debate.org.uk/topics/theo/muhbiog.htm)(Anh) [Các bà vợ của Muhammad](http://anwary-islam.com/women/prophets-wives.htm)(Anh) [Tên cuồng tín hay là Nhà tiên tri Muhammad (tiếng Pháp)](http://fr.wikisource.org/wiki/Le_fanatisme,_ou_Mahomet_le_proph%C3%A8te)
Các vấn đề khác:

X-Cache: cp1067 hit/2, cp1068 miss


markdown:
# Orthochromis mazimeroensis
|
|Orthochromis mazimeroensis
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Actinopterygii](/wiki/L%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_v%C3%A2y_tia) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Perciformes](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_v%C6%B0%E1%BB%A3c) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Cichlidae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A1_ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Orthochromis](/wiki/Orthochromis) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **O. mazimeroensis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Orthochromis mazimeroensis* [de Vos](/w/index.php?title=Cornelis_de_Vos_(nh%C3%A0_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1)& Seegers, 1998 * là một loài Orthochromis mazimeroensis* [cá](/wiki/C%C3%A1)thuộc họ [Cichlidae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A1_ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF). Nó được tìm thấy ở [Burundi](/wiki/Burundi)và [Tanzania](/wiki/Tanzania). Môi trường sống tự nhiên của nó là các con [sông](/wiki/S%C3%B4ng).
## Nguồn[
[sửa](/w/index.php?title=Orthochromis_mazimeroensis&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Orthochromis_mazimeroensis&action=edit§ion=1)]
- Ntakimazi, G. 2006.
[Orthochromis mazimeroensis](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/60639/all). [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Orthochromis_mazimeroensis&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Orthochromis_mazimeroensis&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Orthochromis_mazimeroensis&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Orthochromis_mazimeroensis&action=edit§ion=3)]
Dữ liệu liên quan tới
[Orthochromis mazimeroensis](https://species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Orthochromis_mazimeroensis)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1055 miss, cp1068 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


markdown:
Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt - Phó chủ tịch Hội Gan Mật Việt Nam
Bác sĩ chuyên khoa II Trần Ngọc Lưu Phương - Phó trưởng khoa gan mật và tiêu hóa, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương
Tiến sĩ, bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy - Trưởng khoa gan, Trung tâm Y khoa Medic
Bác sĩ cho em hỏi: mẹ em đã đi khám và bảo bà là bị nhiễm viêm gan siêu vi C. Mẹ em đã thử máu để lên phác đồ và chọn thuốc điều trị thích hợp với thời gian điều trị ba tháng với chi phí 45 triệu đồng. Vậy cho bác sĩ cho em hỏi vậy điều trị theo phác đồ bệnh có hết dứt điểm không, hiệu quả và có nhiễm bệnh lại không?
Din truong sang, 39 tuổi, An Giang
**Bác sĩ chuyên khoa II Trần Ngọc Lưu Phương - Phó trưởng khoa gan mật và tiêu hóa, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương: **
Chào bạn,
Với những phác đồ mới nhất hiện nay trong điều trị viêm gan C mà chúng tôi gọi là các phác đồ sử dụng nhóm DAA đạt hiệu quả cao, tỷ lệ lành bệnh và không tái phát trên 90%. Tôi không khám bệnh trực tiếp cho mẹ của bạn nhưng nếu bà đang ở giai đoạn chưa xơ hóa gan hoặc chỉ ở gia đoạn F1 thì tỷ lệ thành công lên đến 95-99%. Do đó, bạn có thể yên tâm điều trị với phác đồ ba tháng là đủ.
Nguyên nhân nào dẫn đến bệnh viêm gan (A, B, C), và bệnh này có lây nhiễm qua tiếp xúc thông thường hay không. Việc ăn uống chung mâm có bị lây nhiễm hay không? Nếu có thì cách phòng ngừa như thế nào?
Xin cảm ơn!
Le Van, 43 tuổi, Quận 3, TP.HCM
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
1. Viêm gan A lây qua đường tiêu hóa. Vậy bạn ăn uống không sạch hoặc ăn chung mâm đũa với người viêm gan A thì có thể bị lây. Cách phòng ngừa đơn giản nhất chỉ có sáu chữ "Ăn chín, uống sôi, rửa sạch".
2. Viêm gan B lây lan giống như đường lây của HIV, tức là qua đường máu, đường tình dục không an toàn và mẹ sang con khi mang thai, sinh đẻ. Để phòng ngừa:
- Nên đi xét nghiệm tầm soát xem bạn có bị nhiễm viêm gan B chưa, dù bạn rất khỏe mạnh. Nếu chưa bị, cách đơn giản nhất là chủng ngừa, vì bệnh này đã có thuốc ngừa.
- Tình dục an toàn vừa giúp ngừa viêm gan B, HIV và những bệnh lây qua đường tình dục khác như lậu, giang mai...
- Không dùng chung những dụng cụ có thể dính máu như kim chích, dao cạo râu, dụng cụ làm móng tay - chân, bàn chải đánh răng...
- Trẻ em sinh ra từ những bà mẹ bị nhiễm viêm gan B cần được tiêm ngừa kháng thể thụ động trong vòng 24h sau khi sinh, phối hợp với tiêm văcxin ngừa viêm gan B tích cực, theo đúng phác đồ.
3. Viêm gan C lây lan chủ yếu qua đường máu, ngoài ra cũng lây lan qua đường tình dục không an toàn và cũng lây từ mẹ sang con, nhưng các đường lây này rất ít mà chủ yếu là lây qua đường máu. Do đó, cách phòng ngừa cũng giống như phòng ngừa viêm gan B và HIV. Tuy nhiên, khác viêm gan B, bệnh này chưa có thuốc chủng ngừa. Ngoài ra, việc tầm soát nhiễm viêm gan C dù chưa có triệu chứng và sau đó điều trị tích cực, nếu bị nhiễm viêm gan C cũng giúp giảm nguồn lây lan trong cộng đồng, nhất là những người sống chung.
Tôi đã điều trị viêm gan C từ năm 2010, xét nghiệm hiện tại định lượng virus dưới ngưỡng phát hiện, nhưng xét nghiệm máu vẫn dương tính với viêm gan C. Vậy với kết quả định lượng dưới ngưỡng phát hiện và xét nghiêm máu như vậy tôi có phải điều trị gì không? Có cách nào điều trị hết virus viêm gan C để âm tính được không? Bây giờ có thuốc uống không cần tiêm như trước đây phải không thưa bác sĩ?
Ngoc pham, 47 tuổi, ha noi
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
Đúng, hiện tại đã có thuốc uống không cần tiêm, gần như rất hiếm tác dụng phụ và thời gian điều trị cũng ngắn hơn, thông thường là ba tháng. Trường hợp đặc biệt có thể kéo dài sáu tháng là tối đa.
Tuy không khám bệnh trực tiếp cho bạn, nhưng với những thông tin cung cấp trên, tôi dự đoán:
- Hiện tại virus viêm gan C đã hết và không còn sinh sản trong người bạn nữa.
- Xét nghiệm mà bạn nói dươngg tính hiện tại, tôi dự đoán là anti-HCV. Đây là câu hỏi mà rất nhiều người luôn thắc mắc trong thực tế làm việc hàng ngày của tôi, nhưng thực sự xét nghiệm này sẽ tồn tại dương tính gần như suốt đời của bạn. Vì đây chỉ là xét nghiệm phát hiện được cơ thể bạn từng tiếp xúc với virus viêm gan C và các tế bào bạch cầu trong cơ thể bạn có phản ứng "nhớ" việc chúng đã gặp con virus viêm gan C này, nên nó tiết ra một chất phản ứng lại điều đó. Có thể hiểu nôm na là bạn đã bị phụ tình quá nhiều nên bây giờ trong tình yêu, bạn nhìn đâu cũng thấy là lừa đảo.
Việc bạn cần làm bây giờ là:
- Kiểm tra lại xem thực sự nồng độ virus viêm gan C trong máu của bạn có còn hay không (HCV-RNA).
- Theo dõi định kỳ với bác sĩ chuyên khoa ít nhất mỗi năm một lần vì mặc dù bạn đã điều trị khỏi hoàn toàn viêm gan C, nhưng tỷ lệ xuất hiện xơ gan và ung thư gan của bạn vẫn cao hơn người hoàn toàn khỏe mạnh từ trước đến giờ.
Thưa Giáo sư, em bị viêm gan C xét nghiệm tuýp 1, đã chích thuốc - uống thuốc 18 tháng và xét nghiệm âm tính ba năm rồi (năm nào em cũng xét nghiệm lại). Vậy cho em hỏi, em có nên uống thêm thuốc gì và kiêng cữ, ăn uống gì để không bị tái nhiễm lại ? Cảm ơn Giáo sư ạ.
Nguyễn Thanh Bằng, 41 tuổi, 375 NTMK- Qui nhơn -Bình Định
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt:: **
Chào bạn,
Đối với viêm gan C, sau khi đã chữa lành có nghĩa là không có mặt virus viêm gan C trong xét nghiệm máu với một kỹ thuật có độ nhạy bén cao khi đã ngưng thuốc điều trị tối thiểu từ 12 đến 24 tuần.
Theo những gì bạn nói thì xét nghiệm máu của bạn sau ba năm vẫn âm tính với virus viêm gan C, có nghĩa là bạn đã lành hẳn bệnh. Vì thế, bạn không cần thiết phải xét nghiệm thêm nữa. Hiện nay cũng không có các loại thuốc ngừa bệnh viêm gan C.
Bạn không phải kiêng cữ đặc biệt gì hết. Tuy nhiên, bia, rượu và một số chất có thể ảnh hưởng đến gan thì nên tránh.
Bạn cũng nên lưu ý sau khi lành bệnh viêm gan C, nếu tiếp xúc lại với virus viêm gan C thì có thể bị tái nhiễm, nên vẫn cần có các biện pháp tránh lây lan bệnh.
Theo như bài đọc, thì tuân theo phát đồ điều trị kiên trì thì nhiễm viên gan siêu vi C sẽ được chữa khỏi hoàn toàn, vậy viêm gan siêu vi B nếu điều trị có khả năng chưa khỏi hoàn toàn không? Và khi nào mới được điều trị. Chỉ số men gan bình thường, nhưng nồng độ vi rút lớn hơn 10^9, có được điều trị? Trẻ mắc bệnh siêu vi B lúc nhỏ, sẽ được theo dõi và điều trị như thế nào? Rất mong các bác sĩ trả lời giúp, ngoài thông tin về viêm gan C.
Phạm Le Thien Kieu, 30 tuổi, 41/21 Mai Lão Bạng, p13, Quận Tân Bình
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
Viêm gan B hiện tại đã có thuốc thuốc điều trị. Tuy nhiên, việc dùng thuốc phải kéo dài gần như liên tục vì đặc điểm của bệnh này là thuốc chỉ ức chế không cho siêu vi B sinh sản nhân đôi để tấn công gan. Nhưng, mầm bệnh viêm gan B vẫn còn nằm ẩn trong cơ thể. Do đó, khi ngưng thuốc là bệnh sẽ tái phát. Khi quyết định điều trị bệnh này, bác sĩ sẽ căn cứ vào nhiều yếu tố: ví dụ như tiền sử gia đình, chỉ sớ men gan, độ cứng của gan, hàm lượng virus đang sinh sản trong máu, tuổi của bệnh nhân. Tuy tôi không khám bệnh trực tiếp trường hợp này, nhưng với một vài thông số bạn cung cấp thì có thể tôi sẽ theo dõi thêm ba đến sáu tháng nữa. Quyết định cuối cùng vẫn là bác sĩ trực tiếp theo dõi và khám bệnh cho bạn.
Trẻ em mắc bệnh viêm gan B từ lúc nhỏ, thông thường ít khi bùng phát tấn công gan và gây xơ gan trước 18 tuổi. Do đó, thông thường chúng tôi sẽ theo dõi định kỳ một lần trong năm, nếu có bùng phát sẽ tiến hành điều trị. Sau 18 tuổi, tôi sẽ theo dõi định kỳ một đến hai lần mỗi năm, dù bệnh nhân vẫn rất khỏe mạnh và làm việc rất tốt.
|
|![]()
|
|
Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương. Ảnh: Hà Mai
Chào Giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ, chồng tôi mắc bệnh viêm gan C. Ngay khi phát hiện, đã điều trị trong ba tháng tại một bệnh viện ở TP HCM. Sau ba tháng, chồng tôi được báo đã hết bệnh, virus đã được loại hết. Dù khỏi bệnh, chồng tôi vẫn lo lắng những điều sau:
- Bệnh này có tái phát hay không và điều gì khiến bệnh tái phát, tôi muốn biết để phòng ngừa.
- Tôi biết bệnh này cần tránh rượu, bia, thuốc lá, nhưng không biết cà phê có bị ảnh hưởng không. Vậy thưa bác sĩ, cà phê có làm gan có bị suy yếu hay không, virus có tấn công trở lại nếu gan suy yếu hay không.
- Tôi biết mỗi năm nên tái khám ba đến bốn lần. Chồng tôi ở Đà Lạt, phải điều trị ở TP HCM, mỗi lần xuống tái khám thì quá xa, vậy chồng tôi có thể tái khám ngay Đà lạt hay không? Đi xét nghiệm máu để kiểm tra xem men gan có ổn định là được hay phải xuống TP HCM để khám định kỳ thì mới đúng? Chân thành cảm ơn ạ.
Ngọc Hiếu, 39 tuổi, Q1
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt: **
Chào bạn,
Nếu sau khi kết thúc điều trị từ 12 đến 24 tuần, trong máu chồng bạn không phát hiện thấy virus viêm gan C với kỹ thuật có độ nhạy cao thì sẽ được xem là lành bệnh. Một khi đã lành bệnh thì bệnh sẽ không tái phát, tuy nhiên, bệnh nhân có thể bị tái nhiễm nếu lại tiếp xúc với virus viêm gan C. Vì vậy, sau khi lành vẫn phải đề phòng lây truyền.
Bia, rượu bản thân nó là những thức uống có thể gây xơ gan. Vì vậy, nếu bị viêm gan C mà vẫn dùng bia rượu khiến cho gan tổn thương nặng hơn, tiến chuyển đến xơ gan nhanh hơn. Uống cà phê không ảnh hưởng đến bệnh lý tại gan mà thậm chí một số nghiên cứu còn cho thấy cà phê có tác dụng tốt đến gan.
Khi đã chữa lành viêm gan C ở giai đoạn chưa xơ gan, thì chồng bạn không cần thiết phải theo dõi ở trung tâm chuyên khoa về gan. Đồng thời có thể theo dõi tại cơ sở y tế thích hợp ngay tại địa phương.
|
|![]()
Em bị viêm gan B, cứ lâu lâu đi xét nghiệm bác sĩ thấy men gan cao phải uống thuốc, em phải làm gì trị cho dứt điểm. Em có hút thuốc lá nửa gói một ngày, rượu bia thì hoàn toàn không.
NGUYỄN PHÚ CƯỜNG, 45 tuổi, 102/19/11 Lê văn thọ ,P11, Gì vấp , HCM
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
Bạn không uống bia là rất tốt, nhất là những người đã bị nhiễm viêm gan B như bạn.
Tuy không khám bệnh cho bạn, nhưng qua lời kể về diễn biến bệnh của bạn, tôi dự đoán bạn bị viêm gan B mãn thể hoạt động. Thể này khả năng diễn tiến thành xơ gan và ung thư gan rất cao. Bạn cần được theo dõi tích cực với bác sĩ chuyên khoa và điều trị liên tục kéo dài, chứ không được ngưng thuốc và điều trị ngắt quãng như vậy, vừa dễ kháng thuốc, lại dễ biến chứng thành xơ gan. Vì vậy, bạn nên đến bác sĩ chuyên khoa để xét nghiệm chuyên sâu và theo dõi sát hơn về bệnh viêm gan B của bạn.
Cha cháu năm nay 63 tuổi, cách đây một tháng kiểm tra sức khỏe xét nghiệm bị viêm gan C dương tính. Cháu xin hỏi thời gian điều trị là bao lâu mới hết bệnh? Bệnh này có phân biệt nhiều hay ít mà ảnh hưởng đến thời gian điều trị cũng như chi phí không thưa bác sĩ? Chi phí điều trị khoảng bao nhiêu? Có thể dùng thuốc nam được không bác sĩ? Nếu để khoảng vài tháng hay một năm sau mới điều trị thì bệnh có bị nặng thêm không thưa bác sĩ? (vì khả năng tài chính chưa đủ). Xin bác sĩ cho cháu lời khuyên. Cảm ơn bác sĩ nhiều!
Huỳnh Chí Nguyện, 33 tuổi, 263/19 Đường Phú Lợi- Khóm 3 - Phường 2- TP Sóc Trăng- Tỉnh Sóc Trăng
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
Với trường hợp của ba bạn, nhiều khả năng là ông chưa có triệu chứng gì bên ngoài gây khó chịu. Nhưng với lứa tuổi này đôi khi bệnh nhân không thấy khó chịu. Đến lúc khám bệnh thực tế thì có thể gan đã hơi cứng rồi. Với sự tiến bộ của y học hiện nay, và ngay cả ở Việt Nam đã có những loại thuốc mới nhất như thế giới, tức là nhóm thuốc DAA có hiệu quả cao trong điều trị viêm gan C. Nếu trường hợp ba của bạn bị gan đã xơ cứng thì có thể cần điều trị đến sáu tháng, còn đa số trường hợp chỉ cần ba tháng là đủ.
Việc dùng thuốc nam thì tôi không có ý kiến phản đối hay khuyến cáo, nhưng có một điều chắc chắn là chưa có những nghiên cứu thực nghiệm so sánh để kết luận là thuốc có hiệu quả thực sự, trong khi những nhóm thuốc hiện tại trước khi được lưu hành đã trải qua nhiều nghiên cứu lớn, so sánh trên người thật và xác nhận là có hiệu quả thì các bác sĩ mới kê toa.
Trường hợp của ba bạn tốt nhất nên đi khám bệnh với bác sĩ chuyên khoa để xem xét điều trị sớm vì theo kinh nghiệm thực tế của tôi, hiện các thuốc điều trị viêm gan C đã giảm đi rất nhiều cho một phác đồ khoảng ba tháng, không quá đắt như bạn nghĩ.
Tôi bị viêm gan virus, khi siêu âm kết luận nhu mô gan thô. Vậy nhờ bác sĩ tư vấn cho cách điều trị viêm gan C hiệu quả và sử dụng liệu trình như thế nào, vì kết quả của tôi là gennotuyp 4. Xin cảm ơn bác sĩ.
Vũ thành đô, 61 tuổi, 29/61 Lê Đức thọ, P7, q gò vấp
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
Trường hợp của bạn nếu đúng là viêm gan C mà siêu âm như vậy thì nhiều khả năng gan của bạn đã hơi cứng lại rồi. Bạn cần đi khám bệnh với bác sĩ chuyên khoa để xét nghiệm thêm, đánh giá toàn diện về chức năng gan và tiến hành điều trị ngay.
Bệnh của bạn thuộc gennotuyp 4, tôi xin sửa lại là genotype 4 (tức là bạn bị nhiễm virus viêm gan C kiểm gen số 4). Kiểu gen này rất ít gặp ở Việt Nam, nhưng ở Việt Nam vẫn có loại thuốc điều trị kiểu gen này với thời gian ba tháng và tỷ lệ thành công hơn 90%. Bạn yên tâm nhé!
Xin bác sĩ cho hỏi dấu hiệu của bệnh viêm gan C là gì? Có nguy hiểm? Và có cách nào phòng ngừa?
Huỳnh Vân, 37 tuổi, HCM
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
Bệnh viêm gan C nguy hiểm vì giai đoạn đầu gần như không có biểu hiện gì rõ rệt. Khi có biểu hiện rõ như vàng da hay phù chân, bụng bự thì bệnh đã ở giai đoạn muộn. Việc điều trị bệnh này sẽ có nhiều hạn chế. Ngoài ra, viêm gan C là một trong những nguyên nhân gây ung thư gan.
Bệnh viêm gan C mãn tính có ba giai đoạn:
- Giai đoạn yên lặng: bệnh nhân vẫn sinh hoạt và làm việc bình thường.
- Giai đoạn tấn công: 80-90% không có biểu hiện gì rõ, chỉ có vài triệu chứng như hay mệt mỏi, khó tiêu, ăn không ngon. 10-20% còn lại có thể có biểu hiện nổi mẩn đỏ ở da, ngứa, vàng da và gan to, tức nặng vùng gan (vùng bụng trên bên phải).
- Giai đoạn xơ cứng gan và ung thư gan: biểu hiện rất rõ ràng như vàng da, vàng mắt, phù chân, bụng to, thậm chí xuất huyết tiêu hóa.
Cách phòng ngừa bạn có thể tham khảo một số câu trả lời bên trên nhé!
Khi đi khám sức khoẻ thì chỉ số men gan bao nhiêu và biểu hiện bệnh trạng như thế nào thì cảnh báo sẽ bị viên gan siêu vi C. Nhờ bác sĩ giải đáp giúp em với ạ!
Nguyễn Hữu Khánh, 30 tuổi, Q11, HCM
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Có ba loại men gan phổ biến là: AST, ALT, GGT mà bệnh nhân hay đi xét nghiệm cho ra chỉ số bình thường, có thay đổi chút ít tùy theo phòng xét nghiệm, thông thường là 20-40 UI/ml. Tuy nhiên, không thể đánh giá bệnh qua men gan vì có nhiều trường hợp bệnh gan, viêm gan, xơ gan mà men gan không tăng. Có nhiều trường hợp viêm gan C, men gan bình thường nhưng khi sinh thiết gan thấy có 20-30% trường hợp có tổn thương tế bào gan.
Để biết có bị viêm gan C hay không, bạn nên xét nghiệm máu tìm viêm C qua dấu ấn AntiHCV. Để đánh giá bệnh nặng hay nhẹ, bạn cần làm thêm các xét nghiệm máu đặc hiệu cho viêm gan C, siêu âm, siêu âm định lượng xơ gan.
Viêm gan siêu vi C có chữa được không? Dấu hiệu nhận biết của bệnh là gì?
Khanh - Bi Bo, 28 tuổi, Di Linh, Lâm Đồng
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
Bệnh viêm gan C mãn tính có ba giai đoạn:
- Giai đoạn yên lặng: bệnh nhân vẫn sinh hoạt và làm việc bình thường.
- Giai đoạn tấn công: 80-90% không có biểu hiện gì rõ, chỉ có vài triệu chứng như hay mệt mỏi, khó tiêu, ăn không ngon. 10-20% còn lại có thể có biểu hiện nổi mẩn đỏ ở da, ngứa, vàng da và gan to, tức nặng vùng gan (vùng bụng trên bên phải).
- Giai đoạn xơ cứng gan và ung thư gan: biểu hiện rất rõ ràng như vàng da, vàng mắt, phù chân, bụng to, thậm chí xuất huyết tiêu hóa.
Hiện tại bệnh viên gan C ở Việt Nam đã có các loại thuốc điều trị theo phác đồ mới, ít tác dụng phụ, tỷ lệ thành công cao, thông thường chỉ cần ba tháng là đủ và quan trọng là không phải chích thuốc. Tuy nhiên, điều quan trọng là bạn cần được xét nghiệm kiểm tra xem có bị nhiễm viêm gan C không dù bạn chưa có triệu chứng gì cả, vì phát hiện ở giai đoạn này thi việc điều trị đơn giản, mà tỷ lệ thành công rất cao, có thể lên đến 99%.
Nếu đã từng nhiễm bệnh viêm gan siêu vi B thì có nguy cơ nhiễm viêm gan siêu vi C không? Cách phân biệt giữa viêm gan B và viêm gan C như thế nào thưa bác sĩ.
Nhật Hào, 41 tuổi, Quận 1, Tp HCM
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Hiện có 6 loại virus gây viêm gan A, B, C, D, E, G. Vì vậy, viêm gan virus B và C là hai loại khác nhau không như một số bệnh nhân lầm tưởng rằng viêm gan B lâu ngày thành viêm gan C.
Do vậy, người bị viêm gan B vẫn có nguy cơ bị nhiễm viêm gan C như những người chưa từng nhiễm. Nếu bệnh nhân nhiễm B nằm trong những yếu tố nguy cơ thì có khả năng nhiễm cùng lúc hai loại siêu vi.
Để phân biệt virus viêm gan B và C bệnh nhân phải làm xét nghiệm máu. Văcxin ngừa viêm gan B chỉ ngừa được bệnh viêm gan B vẫn còn khả năng nhiễm virus viêm gan C.
Những quan điểm sai lầm về việc phòng ngừa và điều trị viêm gan C mà người bệnh hay mắc phải?
Lâm Quang, 29 tuổi, Quận 5, Tp HCM
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
Về việc phòng ngừa viêm gan C qua thực tế làm việc, chúng tôi ghi nhận bệnh nhân thường có những quan điểm sai lầm như sau:
- Bệnh lây qua đường ăn uống và tiếp xúc thông thường nên bệnh nhân bị cách ly từ ăn uống đến sinh hoạt.
- Bệnh đã có thuốc chích ngừa và yêu cầu bác sĩ cho được chủng ngừa viêm gan C.
- Bệnh không lây qua đường máu mà chỉ lây qua đường tình dục.
Về điều trị viêm gan C cũng có những suy nghĩ không đúng, mà thực tế làm việc chúng tôi hay gặp bệnh nhân thắc mắc:
- Viêm gan C không có thuốc điều trị đứt điểm, mà tái đi tái lại.
- Thuốc điều trị viêm gan C rất nhiều tác dụng phụ không thể nào chịu đựng nổi.
- Thời gian điều trị viêm gan C phải kéo dài một đến hai năm và mỗi lần tái phát lại phải điều trị tương tự như vậy.
Mức độ nguy hiểm nếu bệnh nhân không phát hiện mình mắc bệnh viêm gan C sớm và có cách điều trị kịp thời.
Giang Bùi, 33 tuổi, Quận 2, Tp HCM
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
Bệnh viêm gan C còn được chúng tôi gọi là "sát thủ thầm lặng" vì bệnh diễn tiến âm thầm ở gia đoạn đầu, không có biểu hiện rõ rệt cho đến khi xuất hiện biến chứng xơ gan và ung thư gan thì mới có biểu hiện rõ rệt như vàng da, bụng to, gan to cứng... Do đó, nếu được thì chúng ta nên đi xét nghiệm kiểm tra xem có nhiễm viêm gan C hay không dù chúng ta rất khỏe mạnh. Nếu phát hiện bệnh thì điều trị sớm, vì hiện tại điều trị viêm gan C rất ít tác dụng phụ, ngắn ngày, và thành công cao tránh hiện tượng khi có triệu chứng rồi mới đi khám và phát hiện bệnh thì việc điều trị đôi khi không hiệu quả hoặc hiệu quả rất ít, mà tình trạng bệnh không cải thiện nhiều.
Thưa bác sĩ, làm thế nào để người nhiễm virus viêm gan C giảm nguy cơ dẫn đến xơ gan và ung thư gan?
Lê Văn Bình, 38 tuổi, Quận 10, Tp HCM
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Nhiễm virus viêm gan C rất khó tự hồi phục, gần 80% chuyển thành nhiễm mãn tính và bệnh diễn tiến càng xấu đi nếu tuổi nhiễm càng lớn, đồng nhiễm HBV, HIV và uống rượu bia.
Hiện theo các hướng dẫn điều trị viêm gan của nước ngoài và Việt Nam, người bệnh được khuyên nên điều trị sớm, không cần đợi tăng men gan hay có xơ hóa gan. Khi điều trị sớm, bệnh nhân tiêu diệt được virus viêm gan C và gan được bảo tồn, gần như không bị xơ và ung thư gan. Nếu chúng ta điều trị muộn, khi mức độ xơ hóa đã F3, F4 thì dù tiêu diệt được siêu vi khả năng xơ gan và ung thư gan vẫn có thể xảy ra.
Viêm gan C là "sát thủ thầm lặng", không có nhiều triệu chứng biểu hiện ra bên ngoài. Để phát hiện bệnh sớm, bạn nên tầm soát bệnh, không nên để có triệu chứng mới đi khám bệnh vì lúc đó mức độ xơ hóa đã cao, khó tránh khỏi xơ và ung thư gan.
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt: **
Chào bạn,
Bạn có thể làm theo những cách sau;
- Không làm tổn thương gan thêm bằng cách tránh xa rượu, bia, thuốc lá, các loại thuốc và thực phẩm không rõ nguồn gốc, có tiềm năng ảnh hưởng đến gan.
- Tránh để thừa cân hoặc béo phì, các bệnh lý rối loạn mỡ máu và gây gan nhiễm mỡ.
- Nên kiểm soát tốt các bệnh lý tiểu đường.
- Nên chủ động điều trị sớm mỗi khi phát hiện bệnh viêm gan C. Đừng chờ đợi đến khi có biến chứng như xơ hóa gan nặng, xơ gan và ung thư gan mới chữa trị.
Thưa bác sĩ cách chính xác nhất để phát hiện mình nhiễm virus viêm gan C là đi thử máu. Vậy nên đi xét nghiệm tầm soát bệnh viêm gan siêu vi C bao lâu một lần là tốt nhất ạ?
Nguyễn Thành Trung, 30 tuổi, Quận 3, Tp HCM
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Để phát hiện nhiễm virus viêm gan C chính xác nhất vẫn là thử máu. Tùy theo đối tượng bệnh mà chúng ta nên tầm soát bao nhiêu lâu một lần.
Đối với người khỏe mạnh bình thường, không có nguy cơ thì nên tầm soát mỗi năm một lần.
Đối với những người trong đối tượng nguy cơ (có chồng hoặc vợ bị nhiễm bệnh, người tiếp xúc chế phẩm máu, nhân viên y tế, có phẫu thuật, tiêm chích...) thì nên tầm soát 3-6 tháng một lần.
Đặc biệt, với những người chạy thận nhân tạo thường xuyên, người nghiện ma túy, quan hệ tình dục bừa bãi thì nên xét nghiệm 1-3 tháng một lần.
Hiện nay tại Việt Nam các phác đồ điều trị viêm gan C mới nhất là gì? Hiệu quả như thế nào thưa bác sĩ?
Lưu Ngọc Bảo, 32 tuổi, Quận 4, Tp HCM
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Tháng 9/2016 Bộ Y tế đã ban hành "Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị viêm gan virus C" dựa theo những phác đồ mới nhất của Hiệp hội nghiên cứu bệnh gan Mỹ, châu Âu và châu Á Thái Bình Dương.
Theo hướng dẫn này, chúng ta điều trị được viêm gan C chưa có xơ gan, xơ gan, xơ gan còn bù, xơ gan mất bù; điều trị được cho bệnh viêm gan C kèm suy thận, viêm gan C đã có thất bại với những điều trị trước. Hiệu quả thành công khoảng trên 95%.
Hiện đã có đầy đủ các loại thuốc ở Việt Nam xuất xứ từ Ấn Độ, vài loại thuốc từ Mỹ...
Những rào cản người bệnh thường hay gặp khi điều trị bệnh viêm gan C? Người bệnh có nhận được sự hỗ trợ gì từ cơ quan y tế hay không?
Nguyễn Cao Minh, 35 tuổi, Quậ 7, Tp HCM
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Hiện tại viêm gan virus C đã có thuốc điều trị hiệu quả, nhưng không phải tất cả bệnh nhân đều được điều trị có những khó khăn sau:
- Lý do kinh tế là quan trọng nhất, vì hiện tại thuốc điều trị bệnh này khá đắt tiền so với thu nhập người dân bình thường.
- Bệnh nhân phải tuân thủ nghiêm ngặt liệu trình điều trị liên tục, do vậy nhiều người hay quên uống thuốc.
- Bệnh nhân phải thường xuyên khám bác sĩ, có thể là hàng tháng nên làm ảnh hưởng tới công việc.
- Nhiều bệnh nhân không ý thức được sự nguy hiểm của bệnh nên không điều trị phù hợp.
- Một số bệnh nhân hay tự dùng lá cây uống hay tự lên mạng tìm hiểu và tự dùng thuốc.
Hiện thuốc chữa bệnh viêm gan C uống chưa có trong danh mục bảo hiểm y tế, tuy nhiên trong thời gian tới sẽ có thay đổi. Cũng đã có nhiều tổ chức nước ngoài giúp đỡ điều trị cho bệnh nhân nghèo, một số bệnh nhân cũng được dùng thuốc miễn phí trong các thử nghiệm lâm sàn về thuốc.
Bác sĩ cho em hỏi chế độ ăn uống cho người bị viêm gan siêu vi C như thế nào ạ?
Lê Công An, 54 tuổi
**Tiến sĩ, bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy - Trưởng khoa gan, Trung tâm Y khoa Medic: **
Không có sự khác biệt cho từng loại viêm gan A, B, C... Tùy theo tình trạng và giai đoạn của bệnh, nếu bệnh nhân ở giai đoạn viêm gan cấp thì nên nghỉ ngơi, ăn nhẹ dễ tiêu, hoàn toàn tránh mỡ động vật, rượu bia, thuốc lá, phải ăn nhiều trái cây như cam, chuối, uống nhiều nước. Bệnh nhân có thể dùng những loại đạm dễ tiêu như đậu nành, cá...
Nếu bệnh nhân ở giai đoạn mãn tính, nhưng mức độ xơ hóa nhẹ thì có thể ăn uống gần như bình thường, chỉ hạn chế chất béo động vật, rượu bia, có thể dùng dầu thực vật. Bạn nên ăn nhiều rau quả, trái cây, đặc biệt những trái cây có những sinh tố có lợi cho gan như cam, chuối, ổi, lê, táo. Bệnh nhân nên có chế độ ăn uống cân bằng giữa glucid khoảng 40-50%, protid 30-40%, lipid 10-20%.
Nếu bệnh nhân đã có xơ gan, chế độ ăn uống nên tùy theo bác sĩ hướng dẫn, chủ yếu nên dùng những loại đạm đã có chế biến dễ tiêu như đậu hũ, đậu nành, hạn chế muối, kiêng hẳn rượu bia.
Xin chào bác sĩ, ba tôi trước đây bị viêm gan siêu vi C. Những người trong gia đình đã đi xét nghiệm không bị. Hiện ba tôi đã mất cách đây 2 năm, vậy theo thời gian những người trong gia đình tôi có thể bị bệnh hay không? Cách phòng tránh bệnh này thế nào?
Ngoc Phuong, 40 tuổi, Binh Thanh, TP. HCM
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Virus viêm gan C lây qua đường máu là chủ yếu (truyền máu, phẫu thuật, tiêm chích, xăm mình...), đường tình dục, mẹ mang thai lây qua con. Vì vậy, ba của bạn khó có thể lây bệnh cho bạn khi ông ấy đã mất. Nếu bạn đã từng dùng chung dao cạo râu, đồ cắt móng tay với người bệnh thì nên đi tầm soát.
Hiện ba bạn đã mất, gia đình bạn vẫn nên đi tầm soát, kiểm tra xem có bị nhiễm virus viêm gan C hay không để có hướng theo dõi và điều trị kịp thời.
Thưa bác sĩ, tôi đọc trên mạng thì biết virus viêm gan C có nhiều type khác nhau. Vậy hiện nay có thuốc nào điều trị được tất cả type này hay chưa? Cảm ơn bác sĩ ạ.
Chi, 30 tuổi, TP.HCM
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt: **
Chào bạn,
Virus viêm gan C được chia thành 6 type chính, những thuốc trước đây có phác đồ điều trị có phần khác nhau tùy theo type của virus viêm gan C. Hiện nay, đã có một số thuốc có tác dụng trên tất cả type. Vì vậy, trong tương lai gần, có thể điều trị viêm gan C với thuốc mới mà không cần định type.
Sắp tới (có thể trong tháng 9 này), Việt Nam sẽ có công thức thuốc mới để chữa cho mọi type của virus viêm gan C.
Tôi được biết virus viêm gan C có nhiều genotype khác nhau, vậy để phát hiện mình bị mắc genotype gì thì cần xét nghiệm gì? Chi phí điều trị ra sao? Tôi có biết thông tin trên thế giới có loại thuốc điều trị tất cả các genotype của virus này, không biết thuốc này đã có tại Việt Nam chưa?
Huy, 35 tuổi, TP.HCM
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Hiện ở Việt Nam chưa có thuốc điều trị viêm gan C cho tất cả genotype (kiểu gen), vì vậy trước khi điều trị bệnh nhân nên xét nghiệm kiểu gen để dùng thuốc phù hợp.
Về chi phí điều trị, tùy theo tình trạng của bệnh nhân và thuốc sử dụng (khoảng 12 triệu đồng trong 4 tuần - thời gian điều trị trung bình khoảng 12 tuần).
Thuốc điều trị cho tất cả các genotype trong tương lai gần sẽ có ở Việt Nam.
Bị viêm gan siêu vi C thì tác động như nào đến cơ thể của người bệnh?
Trần Phương Nhưng, 27 tuổi, Đà Nẵng
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Khi bị nhiễm virus viêm gan B ở tuổi nhỏ, 90% sẽ chuyển thành nhiễm mãn tính. Nếu nhiễm ở tuổi trưởng thành, chỉ 10% mới chuyển thành nhiễm mãn tính. Đối với virus viêm gan C, khi nhiễm dù ở lứa tuổi nào thì 80% bệnh nhân chuyển thành nhiễm mãn tính, rất khó thải trừ siêu vi ra khỏi cơ thể. Nếu nhiễm ở tuổi càng lớn thì bệnh càng nặng.
Sau khi nhiễm virus viêm gan C 10 năm, 70% người bệnh có viêm gan mãn tính. Sau 20 năm 30% người có xơ gan, sau 30 năm 15% người có ung thư gan.
Trong một năm, nếu bệnh nhân bị viêm gan C có xơ gan thì 3,3% có ung thư gan và 4% tử vong.
Nếu bệnh nhân viêm gan C có xơ gan mất bù (tình trạng nặng) thì khả năng sống 5 năm chỉ 50%. Vì vậy, khi có nhiễm virus viêm gan C thì nên điều trị sớm để tránh những biến chứng trên.
|
|![]()
|
|
Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy (bên trái). Ảnh: Hà Mai
Thưa bác sĩ, làm thế nào đề phòng tránh viêm gan C? Những dấu hiệu nào để biết là mình bị bệnh này? Bệnh có thể chữa trị khỏi không?
Nhờ các chuyên gia tư vấn giúp!
Trần Tâm Đức, 34 tuổi, Long An
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Hiện tại chỉ có văcxin tiêm ngừa viêm gan B, mà chưa có văcxin viêm gan C. Vì vậy, để phòng ngừa bệnh này, chúng ta phải tránh những đường lây sau đây:
- Cẩn thận khi dùng máu hay các chế phẩm từ máu, nhân viên y tế làm việc có bảo hộ, không dùng chung bàn chải đánh răng, dao cạo râu hay cắt móng tay với người bệnh, không xăm mình, xỏ lỗ tai mà không có vệ sinh. Nếu bệnh nhân phải trải qua những cuộc phẫu thuật hay chạy thận nhân tạo nên kiểm tra viêm gan C thường xuyên.
- Quan hệ tình dục lành mạnh.
- Phụ nữ có thai nên xét nghiệm, kiểm tra viêm gan C.
Viêm gan C được mệnh danh là "sát thủ thầm lặng", cho nên không có triệu chứng đặc trưng nào để nhận biết bệnh. Vì vậy, chúng ta nên tầm soát bệnh thì mới phát hiện sớm. Những người trong đối tượng nguy cơ (có tiền căn phẫu thuật, truyền máu, nhân viên y tế, nghiện ma túy, xăm mình...) thì nên đi tầm soát thường xuyên.
Ngoài ra, có những dấu hiệu có thể xẩy ra như: mệt mỏi, chán ăn, vàng mắt, đau hạ sườn phải, giảm khả năng tập trung, mất ngủ, ngứa... Đôi khi bệnh nhân cũng xảy ra ở những bệnh khác về đường tiêu hóa hay mệt mỏi mà không để ý, nên không đi khám bệnh.
Hiện tại, đã có nhiều thuốc dạng uống, dễ sử dụng không tác dụng phụ có thể chữa lành được viêm gan C trong thời gian ngắn trong vòng 12 tuần. Nếu bạn bị viêm gan C nên đến bác sĩ chuyên khoa điều trị sớm, tránh dẫn tới tình trạng xơ gan, ung thư gan.
Thưa bác sĩ, virus viêm gan C có thể lây qua đường tình dục, xăm hình, xỏ lỗ tai, tiếp xúc trong gia đình... hay không ạ?
Nguyễn Thành Tài, 25 tuổi, Quân 4
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt: **
Chào bạn,
Đường tình dục là một trong ba đường lây nhiễm chính của virus viêm gan C. Tuy nhiên, tỷ lệ lây nhiễm từ mẹ sang con, từ bệnh nhân viêm gan C chỉ khoảng 5% (thấp hơn lây nhiễm từ mẹ sang con của viêm gan B).
Xăm hình, xỏ lỗ tai là những can thiệp có gây tổn thương chảy máu, nên chúng là những con đường có thể lây nhiễm.
Còn tiếp xúc thường ngày trong gia đình như ăn uống, bắt tay... không bị lây nhiễm. Vì vậy, bệnh nhân viêm gan C có thể sống chung cùng gia đình, không phải cách ly, chỉ cần lưu ý tránh lây nhiễm từ việc dùng chung dao cạo râu, bấm móng tay, bàn chải đánh răng...
Chào bác sĩ, tháng 4 vừa qua em đi xét nghiệm thì phát hiện mình bị viêm gan C. Tuy nhiên, sau khi xem kết quả, bác sĩ nói virus viêm gan C trong cơ thể em hiện không hoạt động nên không cần uống thuốc điều trị, chỉ cần chú ý chế độ dinh dưỡng và chăm vận động để tăng cường sức đề kháng. Từ đó đến nay, em thấy sức khoẻ hoàn toàn bình thường, đã đi khám định kỳ vào tháng 8 thì các chỉ số nước tiểu và máu đã ổn định.
Vậy em có cần làm lại các xét nghiệm chuyên sâu như lần trước để xác định xem virus viêm gan C trong cơ thể tiến triển như thế nào không? Nếu như virus vẫn không hoạt động thì em cần làm cách nào để khỏi bệnh hoàn toàn hay phải chấp nhận sống chung với nó? Căn bệnh này có di truyền sang con hay lây cho vợ hay không vì em sắp lập gia đình nên rất lo lắng. Mong sớm nhận được câu trả lời của bác sĩ. Em trân trọng cảm ơn.
Lê Minh, 29 tuổi
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt: **
Chào bạn,
Nếu bạn đã xét nghiệm và phát hiện có mặt virus viêm gan C vẫn có nguy cơ nó sẽ hoạt động khi có cơ hội. Với các loại thuốc uống điều trị viêm gan C hiện nay có hiệu quả rất cao và an toàn nên các khuyến cáo của các hội gan mật lớn thế giới (như Mỹ, châu Âu, châu Á Thái Bình Dương...) đều khuyên điều trị càng sớm càng tốt dù nó không hoạt động. Vì vậy, khái niệm không hoạt động và chưa điều trị không còn thích hợp với điều kiện thực tế hiện nay.
Nếu điều trị lành thì vấn đề bạn đang lo lắng sẽ được giải quyết triệt để. Còn nếu không được chữa khỏi, viêm gan C có thể lây truyền qua đường tình dục, giữa vợ chồng cũng có thể lây truyền cho con với tỷ lệ thấp.
Có điều kiện, bạn nên điều trị ngay để không còn lo lắng nữa.
Qua buổi tư vấn này, chúng tôi muốn chuyển đến thông điệp sau:
- Điều trị viêm gan C hiện nay dẫn đến tỷ lệ lành bệnh hoàn toàn rất cao, an toàn. Giá thành điều trị có thể chấp nhận được và so với công thức trước đây chỉ bằng khoảng 1/4.
- Một khi bệnh đã lành sẽ không có tái phát, nhưng vẫn có thể bị tái nhiễm.
- Nếu điều trị muộn, khi đã có biến chứng thì hiệu quả không cao, các hậu quả nguy hiểm vẫn còn tuy có giảm nhưng không hết hẳn.
- Đối với viêm gan C hiện nay, khi phát hiện có bệnh viêm gan C nên chữa trị càng sớm càng tốt.
Về cơ bản, hiện nay Việt Nam có đủ các loại thuốc điều trị cho bệnh nhân viêm gan C. Vì thế, đây là tin mừng với người bệnh, bạn nên tiếp nhận và chữa trị để thoát khỏi căn bệnh "thầm lặng" nhưng nguy hiểm này.
Em bị viên gan siêu vi B một thời gian rồi, tuy nhiên men gan em cao lắm, như vậy có khi nào chuyển sang viêm gan siêu vi C không ạ?
Nguyễn Tiến Dũng, 29 tuổi, Quân Tân Bình
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt: **
Chào bạn,
Viêm gan siêu vi B và viêm gan siêu vi C do hai tác nhân gây bệnh hoàn toàn khác nhau. Viêm gan siêu vi B do virus viêm gan B gây ra, còn viêm gan C do virus viêm gan C.
Trong dân gian thường có quan niệm sai lầm cho rằng viêm gan B biến chuyển một thời gian sẽ thành viên gan C. Điều này hoàn toàn không đúng. Bởi vậy, bạn bị viêm gan B dù men gan cao cũng không bao giờ thành viêm gan C. Bạn chỉ cần theo dõi và điều trị viêm gan B mà thôi.
Có một số ít người có thể bị nhiễm đồng thời cả virus viêm gan B và C. Những trường hợp này chỉ xét nghiệm mới phân biệt được.
Tôi không thấy những triệu chứng như vàng da, mắt vàng, đi tiểu nước tiểu không đậm màu nhiều... chỉ có bụng hơi to giống người uống bia có bụng to mặc dù đã 2 tháng nay tôi không uống bia. Xin bác sĩ cho biết trường hợp của tôi nên dùng thuốc nào nếu định type thuốc type 2?
Tran Luu Chinh, 68 tuổi, 4A,duong 10 kp3 P.Linh Xuan Q.TD
**Bác sĩ Phạm Thị Thu Thủy: **
Viêm gan C mãn rất ít có triệu chứng, bệnh diễn tiến âm thầm vì vậy, bạn nên tầm soát mới tránh khỏi xơ và ung thư gan.
Hiện có rất nhiều thuốc điều trị viêm gan C cho tất cả các kiểu gen, vì vậy anh bị kiểu gen 2 hay bất kỳ kiểu gen gì cũng điều trị được. Anh nên đi đến bác sĩ chuyên khoa gan để điều trị, không nên đợi đến bụng to hay vàng da thì vàng mắt thì bệnh đã nặng rồi, rất khó điều trị hồi phục.
Thưa bác sĩ, ai hay dễ mắc bệnh viêm gan siêu vi C?
ngọc dung, 30 tuổi, hcm
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt - Phó chủ tịch Hội Gan Mật Việt Nam: **
Chào bạn,
Viêm gan C là bệnh do virus viêm gan C gây ra, do đó, những người có điều kiện tiếp xúc với virus này dễ bị nhiễm và gây ra viêm gan C. Trong thực tế, nhóm người này có thể bao gồm như sau:
- Những người nhận máu và sản phẩm của máu trước khi có những biện pháp sàng lọc có hiệu quả cao.
- Những nhóm người tiêm chích ma túy, do họ chia sẻ chung dụng cụ tiêm mà không được sát trùng đảm bảo, nên có thể lây nhiễm bệnh.
- Những người có quan hệ tình dục với nhiều đối tượng khác nhau như gái mại dâm, đồng tính hoặc những người có nhiều bạn tình...
- Những nhân viên y tế tiếp xúc với máu và sản phẩm của máu cũng có thể bị lây nhiễm.
|
|![]()
|
|
Ba chuyên gia tư vấn trực tuyến cho độc giả. Ảnh: Hà Mai
Thưa bác sĩ, nam hay nữ bị viêm gan C có ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản không ạ?
mạnh hùng, 31 tuổi, hcm
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt: **
Chào bạn,
Viêm gan C có thể ảnh hưởng gián tiếp vấn đề sinh sản qua tình hình sức khỏe chung. Tuy nhiên, virus viêm gan C không gây nên những đột biến dị dạng thai nhi.
Chào bác sĩ, em đã tiêm ngừa viêm gan siêu vi B và siêu vi C cách đây hơn 10 năm. Đợt trước em đi xét nghiệm ở trung tâm y tế dự phòng của thành phố thì bên đó bảo kháng thể còn quá ít và đề xuất tiêm nhắc lại, không rõ là việc đó có cần thiết hay không ạ?
Tấn Thành, 23 tuổi, Q11, HCM
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt:: **
Chào bạn,
Cho đến nay, mới chỉ có văcxin đối với virus viêm gan B, còn chưa có văcxin đối với virus siêu gan C, như vậy chắc bạn chỉ tiêm văcxin viêm gan B mà thôi.
Khi nồng độ kháng thể chống lại virus viêm gan B hạ xuống quá thấp, có thể tiêm nhắc lại. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng việc này là không cần thiết, bởi vì sức đề kháng chống lại virus viêm gan B ngoài kháng thể còn có thể do các tế bào miễn dịch.
Vì thế, bạn có thể không nhất thiết phải tiêm lại.
Chào các bác sĩ, em thấy việc chích ngừa viêm gan siêu vi C là cần thiết, nhưng không rõ là bao lâu thì phải kiểm tra lại một lần và có hy hữu là đã chích nhưng một thời gian ngắn sau vẫn nhiễm hay không?
Mỹ Chi, 19 tuổi, Sóc Trăng
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt:: **
Chào bạn,
Hiện nay trên thế giới chưa có văcxin ngừa viêm gan C. Vì vậy, chúng ta chỉ ứng dụng những biện pháp dự phòng lây lan đối với viêm gan C mà thôi.
|
|![]()
|
|
Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt - Phó chủ tịch Hội Gan Mật Việt Nam. Ảnh: Hà Mai
Thưa bác sĩ, dựa vào những yếu tố, biểu hiện như thế nào để biết mình đã hoặc đang bị viêm gan siêu vi C ?
Trần Minh Toàn, 25 tuổi, tp.HCM
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt:: **
Chào bạn,
Khoảng 80% bệnh nhân nhiễm viêm gan C không có các dấu hiệu đặc trưng và các biểu hiện nếu có cũng không thể phân biệt rõ ràng giữa viêm gan B và viêm gan C. Bởi vậy, chỉ có các xét nghiệm chuyên khoa mới cho phép chẩn đoán và phân loại các viêm gan do virus gây ra.
Thưa Giáo sư, viêm gan C có dẫn tới tử vong hay không?
Hoàng Nam, 32 tuổi, HCM
**Giáo sư Phạm Hoàng Phiệt: **
Chào bạn,
Viêm gan C có thể gây tử vong. Trong thực tế, viêm gan C kéo dài trong nhiều năm sẽ dẫn đến xơ gan, suy gan hoặc biến chứng thành ung thư gan. Đây là những biến chứng gây tử vong chính ở những bệnh nhân bị viêm gan C mãn tính.
Tuy nhiên, hiện nay đã có thuốc uống điều trị với hiệu quả rất cao (trên 95%) và an toàn (hầu như không có phản ứng phụ) nên nếu điều trị sớm thì có thể lành hoàn toàn. Nếu điều trị ở giai đoạn xơ gan thì hiệu quả kém hơn, vẫn có thể xảy ra biến chứng vì đã xơ gan.
|
|![]()
Tôi bị viêm gan B siêu vi đã ba năm nay và đã điều trị tại bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhưng vẫn chưa hết. Vậy giờ bác sĩ tư vấn giúp uống thuốc gì và điều trị ở đâu, để lâu nó có chuyển sang siêu vi C không?
đăng thil vân, 47 tuổi, cụm 3 vân nam phúc thọ ha noi
**Bác sĩ Trần Ngọc Lưu Phương: **
Chào bạn,
Viêm gan B và C là hai loại virus khác nhau cùng tấn công gan. B và C chỉ là tên riêng của hai loại virus này, do đó bạn yên tâm không có chuyện bị viêm gan B lâu, rồi chuyển sang viêm gan C, mà chỉ có là bạn có thể bị viêm gan B, rồi sau này bị nhiễm thêm viêm gan C. Tức là bạn bị hai loại virus khác nhau cùng tấn công lá gan. Thực tế này tôi từng gặp. Tuy nhiên, bạn hãy yên tâm, cho dù có rơi vào tình huống này thì vẫn có cách xử trí.
Trường hợp của bạn, tôi dự đoán, bạn bị viêm gan B thể hoạt động, nên các bác sĩ đã cho bạn sử dụng thuốc để khống chế virus viêm gan B. Đặc điểm loại bệnh này là bạn cần sử dụng thuốc đều đặn, tái khám thường xuyên, không bỏ thuốc vì khi ngưng thì bệnh sẽ bùng phát lên.
Trường hợp của bạn nói không hết, vì không khám bệnh trực tiếp và xem các xét nghiệm của bạn nên có thể tình trạng của bạn là do virus kháng thuốc hoặc đơn giản hơn là virus đã ngưng hoạt động, nhưng mầm virus vẫn còn nằm yên trong gan. Vì vậy, bạn cần dùng thuốc liên tục để virus đừng quay trở lại.
Tư vấn trực tuyến những điều cần biết về viêm gan siêu vi C

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
Chả giò tôm thịt – Món chả giò ngon ngon dễ ăn, thích hợp cho cả người lớn và trẻ nhỏ. Các bạn thử tự làm món chả giò đãi cả nhà nha!
Chả giò tôm thịt
Dùng
**chả giò tôm thịt** chung với bún và rau thơm. Trẻ nhỏ thì dùng với sốt mayone ăn hay không cũng được.
Chả giò tôm thịt
Bạn hãy đăng ký hoặc đăng nhập để có thể bình luận cho chủ đề này nhé.
Bạn hãy đăng ký hoặc đăng nhập để có thể bình luận cho chủ đề này nhé.
Bạn hãy đăng ký hoặc đăng nhập để có thể bình luận cho chủ đề này nhé.
Bạn hãy đăng ký hoặc đăng nhập để có thể bình luận cho chủ đề này nhé.
Bạn hãy đăng ký hoặc đăng nhập để có thể bình luận cho chủ đề này nhé.

Server: nginx

Ringier-Fastcgi-Cache: BYPASS


markdown:
by Đỗ Tú
(HCM)
Chào anh/chị,
Anh chị vui lòng giải thích giúp em phí MBL, TXL và PLS là gì được không ạ? Vì bên công ty em NK lô hàng từ Shanghai về cảng Cát Lái. Fwd ghi phí này mà em không biết nó là phí gì.
Em cảm ơn anh/chị.
Thân ái,
Đỗ Tú (Ms)
Tel: 093 86 222 64
email: dotunt90@yahoo.com
Skype: alovely_day2110
|
|
##
Comments for Phí MBL, TXL và PLS
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|**Tham gia nhóm Facebook:**

Content-Type: text/html

Access-Control-Allow-Credentials: true

X-Request-Country: US, United States

Cache-Control: max-age=0, no-cache


markdown:
by VCSC
(Hà Nội)
Thứ nhất tàu đã giao bán sắt vụn nên công ty không quản lý chặt phụ tùng vật tư. Ví dụ như lashsing chằng buộc bán hết làm sắt vụn thì còn gì để chằng buộc khi tàu đi trong điều kiện sóng gió. Tàu đã giao bán nên công tác bảo quản bảo dưỡng không được tốt. Tôi xin chia buồn tới toàn thể các đồng nghiệp của tôi.
[
Return to Tàu Phú Tân gặp nạn.](https://www.container-transportation.com/tau-phu-tan-gap-nan.html)
**Tham gia nhóm Facebook:**


markdown:
by Trần Đức Tính
(Hồ Chí Minh city)
Tôi có lô hàng nhập từ Đức, hảng tàu có thu phí bảo trì cont... Xin hỏi vì sao lại thu phí này. Quyết định thu loại phí này như thế nào? Xin cảm ơn.
[
Join in and write your own page! It's easy to do. How? Simply click here to return to Liên hệ.](https://www.container-transportation.com/lien-he.html#INV)
**Tham gia nhóm Facebook:**