text:
c à k h ị a c h u y ệ n đ ờ i c u ố i n ă m
CON CÁ SẶC RẰN MIỆT THỨ
1.
Nằm vắt võng cặp bờ kinh Xáng, bỗng nghe tiếng ai đó chèo ghe dưới ánh trăng khuya, buông câu hò văng vẳng:''Má ơi đừng gả con xa. Chim kêu vượn hú biết nhà má đâu?'' Rồi, hình như có giọng hò nối cất lên, chắc hẳn là của một chàng trai đẩy đưa trong gió: ''Sương khuya đẫm ướt giàn bầu. Em về miệt thứ bỏ sầu cho ai...?''. Cái hò lơ cứ kéo dài lê thê quyện theo con nước buồn xa lắc xa lơ! Cầm lòng không đậu, tôi thắc mắc hỏi má:
- Miệt thứ là miệt gì hở má?
Má đang ''ầu ơ...ví dầu'' ru em tôi ngủ. Má nói nhát gừng:
- Miệt thứ là miệt thứ, đừng miệt thị nhau, được rồi!
Tôi nghĩ bụng, má nói vậy trớt quớt, coi như chưa nói. Có lẽ, má biết tôi hay hỏi dần lân nên nói sẳng để cắt ngang câu chuyện.
- Khuya rồi, ngủ đi con!
Tiếng má nhừa nhựa theo giọng ngáp…
*
Tràm tiếp tràm và tràm tạo thành rừng bạt ngàn trên đất U Minh Thượng. Công bằng mà nói, dân mình ghét tụi thực dân Pháp xâm lược, nhưng ai cũng không quên cảm ơn thực dân Pháp khai mở vùng đất bán đảo Cà Mau. Trong đó, có U Minh Thượng! Cứ trăm ngang, ngàn dọc xẻ kinh xổ phèn và hình thành ô bàn cờ, nơi mà bao đời trước người Việt đi khẩn hoang bó tay. Muốn nối con sông Cái với sông Trèm Trẹm, mần sao nối? Pháp đào kinh Xáng nối đôi bờ hai con sông. Vì sao Pháp nối? Cái đó, nhường cho “hạng sĩ phu” có lý luận ra sức múa bút bày vẽ.
Nhà văn Sơn Nam lúc sinh thời đã từng giải thích, vùng đất miền Tây Nam bộ được chia thành bốn miệt: Miệt vườn, cặp theo đất và cù lao sông Tiền. Miệt ruộng, chạy dài từ Sóc Trăng, Bạc Liêu. Miệt rẫy, khóm Cầu Đúc(Kiên Giang), Xà Phiên(Long Mỹ). Miệt thứ, vùng đất trăm ngang ngàn dọc kéo từ An Biên, An Minh, Vĩnh Thuận...cặp sông Cái Lớn tới vịnh Rạch Giá và xuống tuốt huyện U Minh. Chia miệt như vậy là chia theo ''duy ý chí'' chớ thực tế, miệt không hẳn rạch ròi. Nó đan xen, nó chằng chịt khác chi mạng nhện; khúc có ruộng, khúc có vườn...Lắm lúc ruộng, rẫy, vườn...chung cùng một miệt!
Miệt thứ, không có nghĩa là xa xôi, trắc trở mà nó thuộc hệ thống kinh xương sườn nối từ kinh xương sống và lúa, khóm, khoai, đìa cá…mật ong tràm sinh sôi từ miệt thứ theo thứ tự kinh đào:Từ thứ một đến thứ mười lăm. ''Nhất cận giang'' nên kinh đào tới đâu, người bâu đến đó. Chợ búa mọc theo, trên bến dưới thuyền. Bất chấp bom đạn, chết chóc! Người miệt thứ chẳng coi chúng ra gì, vẫn mần ăn, vẫn giúp người tha phương cơ nhỡ; vẫn mần cật lực để có cái ăn và để có nuôi đàng mình đánh giặc. Dân miệt thứ không thua con cá sặc rằn, lỳ lợm, kiên cường bám trụ ''một tấc không đi, một ly không rời'', sẵn sàng chiến đấu cho tới chết với kẻ thù xâm phạm bản địa, nơi nó đang sống.
Những ai đã từng đi qua hoặc sống vùng U Minh Thượng, chắc không thể quên dòng sông Trèm Trẹm với cái màu nước mà nhà văn Dạ Ngân, người đã biếu tặng tuổi thanh xuân của mình cho đất trời miệt thứ. ''Đó là, màu lục thủy sậm, gắn với màu xanh ve chai'' và nhà văn vốn xuất thân làm báo nói rằng:''Sông Trẹm thuộc loại sông để nhớ!''.
Nhưng, nhớ là nhớ cái chi? Nhớ Trèm Trẹm hay nhớ cái rằn của con cá sặc? Hồi nhỏ, tôi thắc mắc hỏi miết mà chẳng có ma nào cắt nghĩa tường tận? Sao gọi là, sông Trèm Trẹm?Mấy bà miệt Tân Bằng thường lý lắt trả lời ỡm ờ:
- Trèm Trẹm là Chèm Nhẹp, sông Trèm Trẹm là sông Chèm Nhẹp. Đứa nào không tin thì đi kiếm bác Ba Phi mà hỏi!
Nói xong, mấy bà ôm nhau cười ngất!
Có lẽ, cái chèm nhẹp ở đây chính là sự tích tụ xác lá, xác cây, rễ tràm trầm tích...thành mỏ than bùn lộ thiên, dư sức cho dân cùng đinh sử dụng.
Vì là, chèm nhẹp nên cá các loại rút vô đìa. Trong các loại cá rút vô đìa, có cá sặc!Tuy một chủng loại cá sặc nhưng giống khác nhau:Sặc rằn, sặc bướm, sặc cẩm thạch. Giống khác nhau thì, mần sao bụng dạ giống nhau(?)
2.
Sặc cẩm thạch tốt mả, tính đố kỵ. Bởi tính đố kỵ nên thường ghen ăn tức ở. Chuyện rằng, thầy trò sặc cẩm thạch cùng quen nàng sặc bướm. Trò vô tư, thầy chủ ý ''đực cái'' trong lòng từ khi gặp nàng sặc bướm. Ngặt nỗi, nàng sặc bướm coi thầy người bề trên, khen và tỏ sự ngưỡng mộ trò. Bấy nhiêu thôi, cũng đủ thầy giận dữ vì ghen tức, đành đoạn cắt đứt tình sư đệ.
Và, có phải đó là cách giải câu hò:''Học trò đi mò cá sặc.Thầy giáo ở nhà lắt c…nấu canh''?Nếu như, sặc cẩm thạch sảnh sẹ, chọn hình tướng mần biểu tượng cốt cách thì, sặc rằn cần cù trong cuộc sống, chăm lo và bảo vệ bầy đàn. Mình mẩy nổi vằn nổi vện, đen thủi đen thui nên còn có một tên gọi bình dân khác là sặc lò tho. Trời sinh nó lớn xác, kỳ-vi-vảy... tạo nên võ khí lợi hại chống sự xâm lược các loài cá khác. Nhất là, cuộc đối đầu triền miên với bọn cá lóc. Cá sặc bướm chẳng mấy ai để ý, chúng nhả bọt mọi nơi, đẻ trứng chưa kịp nở thì đã đẻ tiếp...người miệt thứ chả ai thèm ngó ngàng hoặc ăn cá sặc bướm. Đời nó sống tùm lum, tùm lê… la tính ba phải ''gió chiều nào theo chiều đó'' nhưng, không là ''gió chiều nào theo chiều đó'' của cây sậy của Blaise Pascal. Nó khoái nghe lời mật ngọt và bùi tai, thích hùa theo cảm tính mà chẳng cần sai đúng. Sặc bướm lân la gần gũi sặc cẩm thạch vì, ước mơ có được bộ da mang màu sắc rực rỡ như sặc cẩm thạch. Nó chẳng quan tâm đến sặc rằn, dù sặc rằn hết lòng với nó và sặc cẩm thạch.
Sặc bướm và sặc cẩm thạch thường mần ổ phía trong cụm năng, cụm lát. Phía ngoài là, ổ sặc rằn. Mỗi khi cá lóc tấn công vào hang ổ của cá sặc; cá lóc đụng phải sự kháng cự dữ dội của sặc rằn. Chưa bao giờ sặc rằn bỏ chạy.
*
Nói đến miệt thứ là, nói đến sự khó khăn nguồn nước ngọt. Nhà nhà đều dùng ny lon hứng nước mưa để dành dùng vào mùa khô, đìa do người ráp nhau đào tay hoặc ''chờ Mỹ thả bom'' mà nói thiệt, nhiều khi cầu Mỹ thả ''bom đìa'' để có thêm đìa chứa nước ngọt sinh sống, mà trường kỳ ''chống Mỹ cứu nước''!
Cá sặc tưởng bở, bỏ miệt thứ nhào theo, đổ xuống đìa sống sướng thân. Cuộc sống trong lòng đìa vừa khỏe khoắn thức ăn, vừa tung tăng trong môi trường nước ngọt, mọi thứ hình như thiên nhiên cho không biếu không. Nghĩa là, chẳng mần cũng ''ăn sung mặc sướng''. Ngày qua tháng lụn, chất lượng sống và kỹ năng sống của loài cá sặc mất dần...mất dần, ngay cả sặc rằn chẳng còn vẽ sặc rằn dũng mãnh của ngày cũ. Cá sặc trong đìa không thể sánh với cá sặc ngoài kinh. Lắm khi, sặc nhìn trời hẹp bằng cái nia; nó quên kinh dài sông rộng giữa bầu trời xanh mênh mông. Nó hoàn toàn dựa dẫm, phó thác mạng sống cho đìa. Và trước bọn cá lóc, nó mất sức đề kháng chiến đấu, bất lực nhìn đàn con bị cá lóc biến thành thức ăn và, nó cũng lũi vào đám năng trốn chui trốn nhũi kẻ thù như lũ sặc cẩm thạch, sặc bướm.
Sặc rằn tiếc nuối và nhớ thời oanh liệt của mình sống ở miệt thứ, nhớ Cái Tàu, Tân Bằng, Cán Gáo...Muốn leo lên thành đìa, băng rừng tràm nguyên sinh trở về cố thổ, được vẫy vùng sông nước dẫu phải đối mặt thường trực khó khăn, thiếu thốn.
Muộn rồi!
Người miệt thứ rất điêu luyện trong việc chụp đìa. Tôi hỏi má:
- Chụp đìa có giống tát đìa, không má?
Má nói:
- Khác chớ con!
Má cắt nghĩa:
- Ở miệt Đồng Tháp Mười, bắt đầu từ tháng chạp đến tháng ba là mùa đìa. Người miệt đó, họ dùng gàu dai để tát đìa, bởi họ không cần trữ nước đìa ăn uống, tắm giặt như miệt thứ của mình. Trời ưu đãi và thiên nhiên hào sảng với họ bằng nguồn nước ngọt từ ao hồ, sông rạch. Còn mình...
Tôi nghe má nói, trong bụng gay gắt với ông trời. Hỏi tắt ngang:
- Còn mình thì, sao má?
Má thản nhiên:
- Còn mình ở vùng đất U Minh Thượng, cả gan cãi trời tạo ra miệt thứ mà, từ khai thiên lập địa chưa ai dám. Trời giận, cho thiếu và khan hiếm nước ngọt để đuổi người đi chỗ khác. Nhưng, trời quên, người là con trời, người muốn là trời muốn. Đám phong kiến cai trị từng nói ''ý dân là ý trời''. Người chẳng những không bỏ đi mà còn tìm trăm phương ngàn kế đối phó. Nếu miệt thứ tát đìa thì, được cá sẽ mất nước. Nếu nước mất, người bỏ đi hoặc chết khát. Chi bằng, chụp đìa được cá mà vẫn còn nước, sự sống của người miệt thứ bình yên.
Xoa đầu tôi, má cười rồi nói tiếp:
- Chụp đìa hay tát đìa, giống nhau ở mục đích bắt được cá. Khác nhau ở phương pháp, và phương pháp khác nhau ấy là kinh qua từ cái biết của người.
- Vậy, mần chụp đìa là chụp mần sao má?
Tôi hỏi cho ra môn ra khoai.
Má cũng muốn nhơn tiện nói cho tôi biết.
- Thường ra giêng, miệt thứ vào mùa chụp đìa. Dùng lưới chèn và ven bao thành miệng đìa, dùng ống trúc thọc xuống nước thổi cho sóng động lòng đìa, dùng cây khuấy nước...Các loại cá, kể cả sặc rằn, đương sống yên bình trong lòng đìa thanh bình;bỗng dưng nghe âm thanh gầm thét từ nước tưởng chừng phải đối đầu với''cuộc chiến tranh không tuyên bố''. Tất cả các loài cá sống trong ''đất nước đìa''thất kinh hồn vía, đùm túm, dắt nhau chạy loạn trối chết...chẳng dè, chạy đâm đầu vô lưới. Khi ước lượng cá vào đủ thì, người xúm lại cuốn lưới.
*
Bông tràm trổ trắng vùng miệt thứ và hương thơm lừng trời.
Sặc rằn thương sặc bướm muốn cái không thể muốn, hùa cái không nên hùa...mắc mưu người và biến ra mắm cá sặc. Thương sặc cẩm thạch vì, cái đẹp màu sắc trở thành loại cá cảnh bị buôn bán khắp nơi. Tủi phận mình, nay không là sặc rằn, là lò tho...mà là, khô cá bổi. Người nướng xé ăn với cơm nguội, người nướng trộn gỏi...và, sặc rằn tuyệt chủng từ khi đìa, rừng tràm U Minh Thượng bị thảm sát bởi những đợt di dân... Nước sông Trèm Trẹm màu ''lục thủy sậm, gần với màu ve chai''đã chết tự bao giờ, để lại dòng sông nỗi tiếc thương thay cho nỗi nhớ thời chinh chiến.
Sặc rằn, nghĩ:
- Có lẽ, người ác độc khi người tham vọng cải tạo trời thay đổi thiên nhiên.
Người khổ muôn kiếp vì người không biết dừng lại đúng lúc phải dừng. Sặc rằn hoàn toàn mất hồn cốt và tinh chất nòi giống, giờ chỉ là hình dạng sặc rằn nằm trong tay người lai tạo, nuôi nấn bằng công nghệ và hóa chất. Và, con người lãnh trọn gói ung thư từ sản phẩm của mình. Có nhân có quả, có trả có vay!
Sặc rằn miệt thứ, giờ chỉ là hoài niệm trong hoài niệm của những ai còn chút tình nghĩ đến hồn đất U Minh Thượng!
Nằm vắt võng cặp bờ kinh Xáng, bỗng nghe tiếng ai đó chèo ghe dưới ánh trăng khuya, buông câu hò văng vẳng:''Má ơi đừng gả con xa. Chim kêu vượn hú biết nhà má đâu?'' Rồi, hình như có giọng hò nối cất lên, chắc hẳn là của một chàng trai đẩy đưa trong gió: ''Sương khuya đẫm ướt giàn bầu. Em về miệt thứ bỏ sầu cho ai...?''. Cái hò lơ cứ kéo dài lê thê quyện theo con nước buồn xa lắc xa lơ! Cầm lòng không đậu, tôi thắc mắc hỏi má:
- Miệt thứ là miệt gì hở má?
Má đang ''ầu ơ...ví dầu'' ru em tôi ngủ. Má nói nhát gừng:
- Miệt thứ là miệt thứ, đừng miệt thị nhau, được rồi!
Tôi nghĩ bụng, má nói vậy trớt quớt, coi như chưa nói. Có lẽ, má biết tôi hay hỏi dần lân nên nói sẳng để cắt ngang câu chuyện.
- Khuya rồi, ngủ đi con!
Tiếng má nhừa nhựa theo giọng ngáp…
*
Tràm tiếp tràm và tràm tạo thành rừng bạt ngàn trên đất U Minh Thượng. Công bằng mà nói, dân mình ghét tụi thực dân Pháp xâm lược, nhưng ai cũng không quên cảm ơn thực dân Pháp khai mở vùng đất bán đảo Cà Mau. Trong đó, có U Minh Thượng! Cứ trăm ngang, ngàn dọc xẻ kinh xổ phèn và hình thành ô bàn cờ, nơi mà bao đời trước người Việt đi khẩn hoang bó tay. Muốn nối con sông Cái với sông Trèm Trẹm, mần sao nối? Pháp đào kinh Xáng nối đôi bờ hai con sông. Vì sao Pháp nối? Cái đó, nhường cho “hạng sĩ phu” có lý luận ra sức múa bút bày vẽ.
Nhà văn Sơn Nam lúc sinh thời đã từng giải thích, vùng đất miền Tây Nam bộ được chia thành bốn miệt: Miệt vườn, cặp theo đất và cù lao sông Tiền. Miệt ruộng, chạy dài từ Sóc Trăng, Bạc Liêu. Miệt rẫy, khóm Cầu Đúc(Kiên Giang), Xà Phiên(Long Mỹ). Miệt thứ, vùng đất trăm ngang ngàn dọc kéo từ An Biên, An Minh, Vĩnh Thuận...cặp sông Cái Lớn tới vịnh Rạch Giá và xuống tuốt huyện U Minh. Chia miệt như vậy là chia theo ''duy ý chí'' chớ thực tế, miệt không hẳn rạch ròi. Nó đan xen, nó chằng chịt khác chi mạng nhện; khúc có ruộng, khúc có vườn...Lắm lúc ruộng, rẫy, vườn...chung cùng một miệt!
Miệt thứ, không có nghĩa là xa xôi, trắc trở mà nó thuộc hệ thống kinh xương sườn nối từ kinh xương sống và lúa, khóm, khoai, đìa cá…mật ong tràm sinh sôi từ miệt thứ theo thứ tự kinh đào:Từ thứ một đến thứ mười lăm. ''Nhất cận giang'' nên kinh đào tới đâu, người bâu đến đó. Chợ búa mọc theo, trên bến dưới thuyền. Bất chấp bom đạn, chết chóc! Người miệt thứ chẳng coi chúng ra gì, vẫn mần ăn, vẫn giúp người tha phương cơ nhỡ; vẫn mần cật lực để có cái ăn và để có nuôi đàng mình đánh giặc. Dân miệt thứ không thua con cá sặc rằn, lỳ lợm, kiên cường bám trụ ''một tấc không đi, một ly không rời'', sẵn sàng chiến đấu cho tới chết với kẻ thù xâm phạm bản địa, nơi nó đang sống.
Những ai đã từng đi qua hoặc sống vùng U Minh Thượng, chắc không thể quên dòng sông Trèm Trẹm với cái màu nước mà nhà văn Dạ Ngân, người đã biếu tặng tuổi thanh xuân của mình cho đất trời miệt thứ. ''Đó là, màu lục thủy sậm, gắn với màu xanh ve chai'' và nhà văn vốn xuất thân làm báo nói rằng:''Sông Trẹm thuộc loại sông để nhớ!''.
Nhưng, nhớ là nhớ cái chi? Nhớ Trèm Trẹm hay nhớ cái rằn của con cá sặc? Hồi nhỏ, tôi thắc mắc hỏi miết mà chẳng có ma nào cắt nghĩa tường tận? Sao gọi là, sông Trèm Trẹm?Mấy bà miệt Tân Bằng thường lý lắt trả lời ỡm ờ:
- Trèm Trẹm là Chèm Nhẹp, sông Trèm Trẹm là sông Chèm Nhẹp. Đứa nào không tin thì đi kiếm bác Ba Phi mà hỏi!
Nói xong, mấy bà ôm nhau cười ngất!
Có lẽ, cái chèm nhẹp ở đây chính là sự tích tụ xác lá, xác cây, rễ tràm trầm tích...thành mỏ than bùn lộ thiên, dư sức cho dân cùng đinh sử dụng.
Vì là, chèm nhẹp nên cá các loại rút vô đìa. Trong các loại cá rút vô đìa, có cá sặc!Tuy một chủng loại cá sặc nhưng giống khác nhau:Sặc rằn, sặc bướm, sặc cẩm thạch. Giống khác nhau thì, mần sao bụng dạ giống nhau(?)
2.
Sặc cẩm thạch tốt mả, tính đố kỵ. Bởi tính đố kỵ nên thường ghen ăn tức ở. Chuyện rằng, thầy trò sặc cẩm thạch cùng quen nàng sặc bướm. Trò vô tư, thầy chủ ý ''đực cái'' trong lòng từ khi gặp nàng sặc bướm. Ngặt nỗi, nàng sặc bướm coi thầy người bề trên, khen và tỏ sự ngưỡng mộ trò. Bấy nhiêu thôi, cũng đủ thầy giận dữ vì ghen tức, đành đoạn cắt đứt tình sư đệ.
Và, có phải đó là cách giải câu hò:''Học trò đi mò cá sặc.Thầy giáo ở nhà lắt c…nấu canh''?Nếu như, sặc cẩm thạch sảnh sẹ, chọn hình tướng mần biểu tượng cốt cách thì, sặc rằn cần cù trong cuộc sống, chăm lo và bảo vệ bầy đàn. Mình mẩy nổi vằn nổi vện, đen thủi đen thui nên còn có một tên gọi bình dân khác là sặc lò tho. Trời sinh nó lớn xác, kỳ-vi-vảy... tạo nên võ khí lợi hại chống sự xâm lược các loài cá khác. Nhất là, cuộc đối đầu triền miên với bọn cá lóc. Cá sặc bướm chẳng mấy ai để ý, chúng nhả bọt mọi nơi, đẻ trứng chưa kịp nở thì đã đẻ tiếp...người miệt thứ chả ai thèm ngó ngàng hoặc ăn cá sặc bướm. Đời nó sống tùm lum, tùm lê… la tính ba phải ''gió chiều nào theo chiều đó'' nhưng, không là ''gió chiều nào theo chiều đó'' của cây sậy của Blaise Pascal. Nó khoái nghe lời mật ngọt và bùi tai, thích hùa theo cảm tính mà chẳng cần sai đúng. Sặc bướm lân la gần gũi sặc cẩm thạch vì, ước mơ có được bộ da mang màu sắc rực rỡ như sặc cẩm thạch. Nó chẳng quan tâm đến sặc rằn, dù sặc rằn hết lòng với nó và sặc cẩm thạch.
Sặc bướm và sặc cẩm thạch thường mần ổ phía trong cụm năng, cụm lát. Phía ngoài là, ổ sặc rằn. Mỗi khi cá lóc tấn công vào hang ổ của cá sặc; cá lóc đụng phải sự kháng cự dữ dội của sặc rằn. Chưa bao giờ sặc rằn bỏ chạy.
*
Nói đến miệt thứ là, nói đến sự khó khăn nguồn nước ngọt. Nhà nhà đều dùng ny lon hứng nước mưa để dành dùng vào mùa khô, đìa do người ráp nhau đào tay hoặc ''chờ Mỹ thả bom'' mà nói thiệt, nhiều khi cầu Mỹ thả ''bom đìa'' để có thêm đìa chứa nước ngọt sinh sống, mà trường kỳ ''chống Mỹ cứu nước''!
Cá sặc tưởng bở, bỏ miệt thứ nhào theo, đổ xuống đìa sống sướng thân. Cuộc sống trong lòng đìa vừa khỏe khoắn thức ăn, vừa tung tăng trong môi trường nước ngọt, mọi thứ hình như thiên nhiên cho không biếu không. Nghĩa là, chẳng mần cũng ''ăn sung mặc sướng''. Ngày qua tháng lụn, chất lượng sống và kỹ năng sống của loài cá sặc mất dần...mất dần, ngay cả sặc rằn chẳng còn vẽ sặc rằn dũng mãnh của ngày cũ. Cá sặc trong đìa không thể sánh với cá sặc ngoài kinh. Lắm khi, sặc nhìn trời hẹp bằng cái nia; nó quên kinh dài sông rộng giữa bầu trời xanh mênh mông. Nó hoàn toàn dựa dẫm, phó thác mạng sống cho đìa. Và trước bọn cá lóc, nó mất sức đề kháng chiến đấu, bất lực nhìn đàn con bị cá lóc biến thành thức ăn và, nó cũng lũi vào đám năng trốn chui trốn nhũi kẻ thù như lũ sặc cẩm thạch, sặc bướm.
Sặc rằn tiếc nuối và nhớ thời oanh liệt của mình sống ở miệt thứ, nhớ Cái Tàu, Tân Bằng, Cán Gáo...Muốn leo lên thành đìa, băng rừng tràm nguyên sinh trở về cố thổ, được vẫy vùng sông nước dẫu phải đối mặt thường trực khó khăn, thiếu thốn.
Muộn rồi!
Người miệt thứ rất điêu luyện trong việc chụp đìa. Tôi hỏi má:
- Chụp đìa có giống tát đìa, không má?
Má nói:
- Khác chớ con!
Má cắt nghĩa:
- Ở miệt Đồng Tháp Mười, bắt đầu từ tháng chạp đến tháng ba là mùa đìa. Người miệt đó, họ dùng gàu dai để tát đìa, bởi họ không cần trữ nước đìa ăn uống, tắm giặt như miệt thứ của mình. Trời ưu đãi và thiên nhiên hào sảng với họ bằng nguồn nước ngọt từ ao hồ, sông rạch. Còn mình...
Tôi nghe má nói, trong bụng gay gắt với ông trời. Hỏi tắt ngang:
- Còn mình thì, sao má?
Má thản nhiên:
- Còn mình ở vùng đất U Minh Thượng, cả gan cãi trời tạo ra miệt thứ mà, từ khai thiên lập địa chưa ai dám. Trời giận, cho thiếu và khan hiếm nước ngọt để đuổi người đi chỗ khác. Nhưng, trời quên, người là con trời, người muốn là trời muốn. Đám phong kiến cai trị từng nói ''ý dân là ý trời''. Người chẳng những không bỏ đi mà còn tìm trăm phương ngàn kế đối phó. Nếu miệt thứ tát đìa thì, được cá sẽ mất nước. Nếu nước mất, người bỏ đi hoặc chết khát. Chi bằng, chụp đìa được cá mà vẫn còn nước, sự sống của người miệt thứ bình yên.
Xoa đầu tôi, má cười rồi nói tiếp:
- Chụp đìa hay tát đìa, giống nhau ở mục đích bắt được cá. Khác nhau ở phương pháp, và phương pháp khác nhau ấy là kinh qua từ cái biết của người.
- Vậy, mần chụp đìa là chụp mần sao má?
Tôi hỏi cho ra môn ra khoai.
Má cũng muốn nhơn tiện nói cho tôi biết.
- Thường ra giêng, miệt thứ vào mùa chụp đìa. Dùng lưới chèn và ven bao thành miệng đìa, dùng ống trúc thọc xuống nước thổi cho sóng động lòng đìa, dùng cây khuấy nước...Các loại cá, kể cả sặc rằn, đương sống yên bình trong lòng đìa thanh bình;bỗng dưng nghe âm thanh gầm thét từ nước tưởng chừng phải đối đầu với''cuộc chiến tranh không tuyên bố''. Tất cả các loài cá sống trong ''đất nước đìa''thất kinh hồn vía, đùm túm, dắt nhau chạy loạn trối chết...chẳng dè, chạy đâm đầu vô lưới. Khi ước lượng cá vào đủ thì, người xúm lại cuốn lưới.
*
Bông tràm trổ trắng vùng miệt thứ và hương thơm lừng trời.
Sặc rằn thương sặc bướm muốn cái không thể muốn, hùa cái không nên hùa...mắc mưu người và biến ra mắm cá sặc. Thương sặc cẩm thạch vì, cái đẹp màu sắc trở thành loại cá cảnh bị buôn bán khắp nơi. Tủi phận mình, nay không là sặc rằn, là lò tho...mà là, khô cá bổi. Người nướng xé ăn với cơm nguội, người nướng trộn gỏi...và, sặc rằn tuyệt chủng từ khi đìa, rừng tràm U Minh Thượng bị thảm sát bởi những đợt di dân... Nước sông Trèm Trẹm màu ''lục thủy sậm, gần với màu ve chai''đã chết tự bao giờ, để lại dòng sông nỗi tiếc thương thay cho nỗi nhớ thời chinh chiến.
Sặc rằn, nghĩ:
- Có lẽ, người ác độc khi người tham vọng cải tạo trời thay đổi thiên nhiên.
Người khổ muôn kiếp vì người không biết dừng lại đúng lúc phải dừng. Sặc rằn hoàn toàn mất hồn cốt và tinh chất nòi giống, giờ chỉ là hình dạng sặc rằn nằm trong tay người lai tạo, nuôi nấn bằng công nghệ và hóa chất. Và, con người lãnh trọn gói ung thư từ sản phẩm của mình. Có nhân có quả, có trả có vay!
Sặc rằn miệt thứ, giờ chỉ là hoài niệm trong hoài niệm của những ai còn chút tình nghĩ đến hồn đất U Minh Thượng!
TRẦN BẢO ĐỊNH
2016
*
1. Sặc Rằn. 2. Sặc Cẩm Thạch. 3 Sặc Bướm
4. Sông Trèm Trẹm. 2. Sông Trèm Trẹm đoạn qua Xẻo Rô.
2016
*
1. Sặc Rằn. 2. Sặc Cẩm Thạch. 3 Sặc Bướm
4. Sông Trèm Trẹm. 2. Sông Trèm Trẹm đoạn qua Xẻo Rô.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
c à k h ị a c h u y ệ n đ ờ i c u ố i n ă m
CON CÁ SẶC RẰN MIỆT THỨ
1.
Nằm vắt võng cặp bờ kinh Xáng, bỗng nghe tiếng ai đó chèo ghe dưới ánh trăng khuya, buông câu hò văng vẳng:''Má ơi đừng gả con xa. Chim kêu vượn hú biết nhà má đâu?'' Rồi, hình như có giọng hò nối cất lên, chắc hẳn là của một chàng trai đẩy đưa trong gió: ''Sương khuya đẫm ướt giàn bầu. Em về miệt thứ bỏ sầu cho ai...?''. Cái hò lơ cứ kéo dài lê thê quyện theo con nước buồn xa lắc xa lơ! Cầm lòng không đậu, tôi thắc mắc hỏi má:
- Miệt thứ là miệt gì hở má?
Má đang ''ầu ơ...ví dầu'' ru em tôi ngủ. Má nói nhát gừng:
- Miệt thứ là miệt thứ, đừng miệt thị nhau, được rồi!
Tôi nghĩ bụng, má nói vậy trớt quớt, coi như chưa nói. Có lẽ, má biết tôi hay hỏi dần lân nên nói sẳng để cắt ngang câu chuyện.
- Khuya rồi, ngủ đi con!
Tiếng má nhừa nhựa theo giọng ngáp…
*
Tràm tiếp tràm và tràm tạo thành rừng bạt ngàn trên đất U Minh Thượng. Công bằng mà nói, dân mình ghét tụi thực dân Pháp xâm lược, nhưng ai cũng không quên cảm ơn thực dân Pháp khai mở vùng đất bán đảo Cà Mau. Trong đó, có U Minh Thượng! Cứ trăm ngang, ngàn dọc xẻ kinh xổ phèn và hình thành ô bàn cờ, nơi mà bao đời trước người Việt đi khẩn hoang bó tay. Muốn nối con sông Cái với sông Trèm Trẹm, mần sao nối? Pháp đào kinh Xáng nối đôi bờ hai con sông. Vì sao Pháp nối? Cái đó, nhường cho “hạng sĩ phu” có lý luận ra sức múa bút bày vẽ.
Nhà văn Sơn Nam lúc sinh thời đã từng giải thích, vùng đất miền Tây Nam bộ được chia thành bốn miệt: Miệt vườn, cặp theo đất và cù lao sông Tiền. Miệt ruộng, chạy dài từ Sóc Trăng, Bạc Liêu. Miệt rẫy, khóm Cầu Đúc(Kiên Giang), Xà Phiên(Long Mỹ). Miệt thứ, vùng đất trăm ngang ngàn dọc kéo từ An Biên, An Minh, Vĩnh Thuận...cặp sông Cái Lớn tới vịnh Rạch Giá và xuống tuốt huyện U Minh. Chia miệt như vậy là chia theo ''duy ý chí'' chớ thực tế, miệt không hẳn rạch ròi. Nó đan xen, nó chằng chịt khác chi mạng nhện; khúc có ruộng, khúc có vườn...Lắm lúc ruộng, rẫy, vườn...chung cùng một miệt!
Miệt thứ, không có nghĩa là xa xôi, trắc trở mà nó thuộc hệ thống kinh xương sườn nối từ kinh xương sống và lúa, khóm, khoai, đìa cá…mật ong tràm sinh sôi từ miệt thứ theo thứ tự kinh đào:Từ thứ một đến thứ mười lăm. ''Nhất cận giang'' nên kinh đào tới đâu, người bâu đến đó. Chợ búa mọc theo, trên bến dưới thuyền. Bất chấp bom đạn, chết chóc! Người miệt thứ chẳng coi chúng ra gì, vẫn mần ăn, vẫn giúp người tha phương cơ nhỡ; vẫn mần cật lực để có cái ăn và để có nuôi đàng mình đánh giặc. Dân miệt thứ không thua con cá sặc rằn, lỳ lợm, kiên cường bám trụ ''một tấc không đi, một ly không rời'', sẵn sàng chiến đấu cho tới chết với kẻ thù xâm phạm bản địa, nơi nó đang sống.
Những ai đã từng đi qua hoặc sống vùng U Minh Thượng, chắc không thể quên dòng sông Trèm Trẹm với cái màu nước mà nhà văn Dạ Ngân, người đã biếu tặng tuổi thanh xuân của mình cho đất trời miệt thứ. ''Đó là, màu lục thủy sậm, gắn với màu xanh ve chai'' và nhà văn vốn xuất thân làm báo nói rằng:''Sông Trẹm thuộc loại sông để nhớ!''.
Nhưng, nhớ là nhớ cái chi? Nhớ Trèm Trẹm hay nhớ cái rằn của con cá sặc? Hồi nhỏ, tôi thắc mắc hỏi miết mà chẳng có ma nào cắt nghĩa tường tận? Sao gọi là, sông Trèm Trẹm?Mấy bà miệt Tân Bằng thường lý lắt trả lời ỡm ờ:
- Trèm Trẹm là Chèm Nhẹp, sông Trèm Trẹm là sông Chèm Nhẹp. Đứa nào không tin thì đi kiếm bác Ba Phi mà hỏi!
Nói xong, mấy bà ôm nhau cười ngất!
Có lẽ, cái chèm nhẹp ở đây chính là sự tích tụ xác lá, xác cây, rễ tràm trầm tích...thành mỏ than bùn lộ thiên, dư sức cho dân cùng đinh sử dụng.
Vì là, chèm nhẹp nên cá các loại rút vô đìa. Trong các loại cá rút vô đìa, có cá sặc!Tuy một chủng loại cá sặc nhưng giống khác nhau:Sặc rằn, sặc bướm, sặc cẩm thạch. Giống khác nhau thì, mần sao bụng dạ giống nhau(?)
2.
Sặc cẩm thạch tốt mả, tính đố kỵ. Bởi tính đố kỵ nên thường ghen ăn tức ở. Chuyện rằng, thầy trò sặc cẩm thạch cùng quen nàng sặc bướm. Trò vô tư, thầy chủ ý ''đực cái'' trong lòng từ khi gặp nàng sặc bướm. Ngặt nỗi, nàng sặc bướm coi thầy người bề trên, khen và tỏ sự ngưỡng mộ trò. Bấy nhiêu thôi, cũng đủ thầy giận dữ vì ghen tức, đành đoạn cắt đứt tình sư đệ.
Và, có phải đó là cách giải câu hò:''Học trò đi mò cá sặc.Thầy giáo ở nhà lắt c…nấu canh''?Nếu như, sặc cẩm thạch sảnh sẹ, chọn hình tướng mần biểu tượng cốt cách thì, sặc rằn cần cù trong cuộc sống, chăm lo và bảo vệ bầy đàn. Mình mẩy nổi vằn nổi vện, đen thủi đen thui nên còn có một tên gọi bình dân khác là sặc lò tho. Trời sinh nó lớn xác, kỳ-vi-vảy... tạo nên võ khí lợi hại chống sự xâm lược các loài cá khác. Nhất là, cuộc đối đầu triền miên với bọn cá lóc. Cá sặc bướm chẳng mấy ai để ý, chúng nhả bọt mọi nơi, đẻ trứng chưa kịp nở thì đã đẻ tiếp...người miệt thứ chả ai thèm ngó ngàng hoặc ăn cá sặc bướm. Đời nó sống tùm lum, tùm lê… la tính ba phải ''gió chiều nào theo chiều đó'' nhưng, không là ''gió chiều nào theo chiều đó'' của cây sậy của Blaise Pascal. Nó khoái nghe lời mật ngọt và bùi tai, thích hùa theo cảm tính mà chẳng cần sai đúng. Sặc bướm lân la gần gũi sặc cẩm thạch vì, ước mơ có được bộ da mang màu sắc rực rỡ như sặc cẩm thạch. Nó chẳng quan tâm đến sặc rằn, dù sặc rằn hết lòng với nó và sặc cẩm thạch.
Sặc bướm và sặc cẩm thạch thường mần ổ phía trong cụm năng, cụm lát. Phía ngoài là, ổ sặc rằn. Mỗi khi cá lóc tấn công vào hang ổ của cá sặc; cá lóc đụng phải sự kháng cự dữ dội của sặc rằn. Chưa bao giờ sặc rằn bỏ chạy.
*
Nói đến miệt thứ là, nói đến sự khó khăn nguồn nước ngọt. Nhà nhà đều dùng ny lon hứng nước mưa để dành dùng vào mùa khô, đìa do người ráp nhau đào tay hoặc ''chờ Mỹ thả bom'' mà nói thiệt, nhiều khi cầu Mỹ thả ''bom đìa'' để có thêm đìa chứa nước ngọt sinh sống, mà trường kỳ ''chống Mỹ cứu nước''!
Cá sặc tưởng bở, bỏ miệt thứ nhào theo, đổ xuống đìa sống sướng thân. Cuộc sống trong lòng đìa vừa khỏe khoắn thức ăn, vừa tung tăng trong môi trường nước ngọt, mọi thứ hình như thiên nhiên cho không biếu không. Nghĩa là, chẳng mần cũng ''ăn sung mặc sướng''. Ngày qua tháng lụn, chất lượng sống và kỹ năng sống của loài cá sặc mất dần...mất dần, ngay cả sặc rằn chẳng còn vẽ sặc rằn dũng mãnh của ngày cũ. Cá sặc trong đìa không thể sánh với cá sặc ngoài kinh. Lắm khi, sặc nhìn trời hẹp bằng cái nia; nó quên kinh dài sông rộng giữa bầu trời xanh mênh mông. Nó hoàn toàn dựa dẫm, phó thác mạng sống cho đìa. Và trước bọn cá lóc, nó mất sức đề kháng chiến đấu, bất lực nhìn đàn con bị cá lóc biến thành thức ăn và, nó cũng lũi vào đám năng trốn chui trốn nhũi kẻ thù như lũ sặc cẩm thạch, sặc bướm.
Sặc rằn tiếc nuối và nhớ thời oanh liệt của mình sống ở miệt thứ, nhớ Cái Tàu, Tân Bằng, Cán Gáo...Muốn leo lên thành đìa, băng rừng tràm nguyên sinh trở về cố thổ, được vẫy vùng sông nước dẫu phải đối mặt thường trực khó khăn, thiếu thốn.
Muộn rồi!
Người miệt thứ rất điêu luyện trong việc chụp đìa. Tôi hỏi má:
- Chụp đìa có giống tát đìa, không má?
Má nói:
- Khác chớ con!
Má cắt nghĩa:
- Ở miệt Đồng Tháp Mười, bắt đầu từ tháng chạp đến tháng ba là mùa đìa. Người miệt đó, họ dùng gàu dai để tát đìa, bởi họ không cần trữ nước đìa ăn uống, tắm giặt như miệt thứ của mình. Trời ưu đãi và thiên nhiên hào sảng với họ bằng nguồn nước ngọt từ ao hồ, sông rạch. Còn mình...
Tôi nghe má nói, trong bụng gay gắt với ông trời. Hỏi tắt ngang:
- Còn mình thì, sao má?
Má thản nhiên:
- Còn mình ở vùng đất U Minh Thượng, cả gan cãi trời tạo ra miệt thứ mà, từ khai thiên lập địa chưa ai dám. Trời giận, cho thiếu và khan hiếm nước ngọt để đuổi người đi chỗ khác. Nhưng, trời quên, người là con trời, người muốn là trời muốn. Đám phong kiến cai trị từng nói ''ý dân là ý trời''. Người chẳng những không bỏ đi mà còn tìm trăm phương ngàn kế đối phó. Nếu miệt thứ tát đìa thì, được cá sẽ mất nước. Nếu nước mất, người bỏ đi hoặc chết khát. Chi bằng, chụp đìa được cá mà vẫn còn nước, sự sống của người miệt thứ bình yên.
Xoa đầu tôi, má cười rồi nói tiếp:
- Chụp đìa hay tát đìa, giống nhau ở mục đích bắt được cá. Khác nhau ở phương pháp, và phương pháp khác nhau ấy là kinh qua từ cái biết của người.
- Vậy, mần chụp đìa là chụp mần sao má?
Tôi hỏi cho ra môn ra khoai.
Má cũng muốn nhơn tiện nói cho tôi biết.
- Thường ra giêng, miệt thứ vào mùa chụp đìa. Dùng lưới chèn và ven bao thành miệng đìa, dùng ống trúc thọc xuống nước thổi cho sóng động lòng đìa, dùng cây khuấy nước...Các loại cá, kể cả sặc rằn, đương sống yên bình trong lòng đìa thanh bình;bỗng dưng nghe âm thanh gầm thét từ nước tưởng chừng phải đối đầu với''cuộc chiến tranh không tuyên bố''. Tất cả các loài cá sống trong ''đất nước đìa''thất kinh hồn vía, đùm túm, dắt nhau chạy loạn trối chết...chẳng dè, chạy đâm đầu vô lưới. Khi ước lượng cá vào đủ thì, người xúm lại cuốn lưới.
*
Bông tràm trổ trắng vùng miệt thứ và hương thơm lừng trời.
Sặc rằn thương sặc bướm muốn cái không thể muốn, hùa cái không nên hùa...mắc mưu người và biến ra mắm cá sặc. Thương sặc cẩm thạch vì, cái đẹp màu sắc trở thành loại cá cảnh bị buôn bán khắp nơi. Tủi phận mình, nay không là sặc rằn, là lò tho...mà là, khô cá bổi. Người nướng xé ăn với cơm nguội, người nướng trộn gỏi...và, sặc rằn tuyệt chủng từ khi đìa, rừng tràm U Minh Thượng bị thảm sát bởi những đợt di dân... Nước sông Trèm Trẹm màu ''lục thủy sậm, gần với màu ve chai''đã chết tự bao giờ, để lại dòng sông nỗi tiếc thương thay cho nỗi nhớ thời chinh chiến.
Sặc rằn, nghĩ:
- Có lẽ, người ác độc khi người tham vọng cải tạo trời thay đổi thiên nhiên.
Người khổ muôn kiếp vì người không biết dừng lại đúng lúc phải dừng. Sặc rằn hoàn toàn mất hồn cốt và tinh chất nòi giống, giờ chỉ là hình dạng sặc rằn nằm trong tay người lai tạo, nuôi nấn bằng công nghệ và hóa chất. Và, con người lãnh trọn gói ung thư từ sản phẩm của mình. Có nhân có quả, có trả có vay!
Sặc rằn miệt thứ, giờ chỉ là hoài niệm trong hoài niệm của những ai còn chút tình nghĩ đến hồn đất U Minh Thượng!
Nằm vắt võng cặp bờ kinh Xáng, bỗng nghe tiếng ai đó chèo ghe dưới ánh trăng khuya, buông câu hò văng vẳng:''Má ơi đừng gả con xa. Chim kêu vượn hú biết nhà má đâu?'' Rồi, hình như có giọng hò nối cất lên, chắc hẳn là của một chàng trai đẩy đưa trong gió: ''Sương khuya đẫm ướt giàn bầu. Em về miệt thứ bỏ sầu cho ai...?''. Cái hò lơ cứ kéo dài lê thê quyện theo con nước buồn xa lắc xa lơ! Cầm lòng không đậu, tôi thắc mắc hỏi má:
- Miệt thứ là miệt gì hở má?
Má đang ''ầu ơ...ví dầu'' ru em tôi ngủ. Má nói nhát gừng:
- Miệt thứ là miệt thứ, đừng miệt thị nhau, được rồi!
Tôi nghĩ bụng, má nói vậy trớt quớt, coi như chưa nói. Có lẽ, má biết tôi hay hỏi dần lân nên nói sẳng để cắt ngang câu chuyện.
- Khuya rồi, ngủ đi con!
Tiếng má nhừa nhựa theo giọng ngáp…
*
Tràm tiếp tràm và tràm tạo thành rừng bạt ngàn trên đất U Minh Thượng. Công bằng mà nói, dân mình ghét tụi thực dân Pháp xâm lược, nhưng ai cũng không quên cảm ơn thực dân Pháp khai mở vùng đất bán đảo Cà Mau. Trong đó, có U Minh Thượng! Cứ trăm ngang, ngàn dọc xẻ kinh xổ phèn và hình thành ô bàn cờ, nơi mà bao đời trước người Việt đi khẩn hoang bó tay. Muốn nối con sông Cái với sông Trèm Trẹm, mần sao nối? Pháp đào kinh Xáng nối đôi bờ hai con sông. Vì sao Pháp nối? Cái đó, nhường cho “hạng sĩ phu” có lý luận ra sức múa bút bày vẽ.
Nhà văn Sơn Nam lúc sinh thời đã từng giải thích, vùng đất miền Tây Nam bộ được chia thành bốn miệt: Miệt vườn, cặp theo đất và cù lao sông Tiền. Miệt ruộng, chạy dài từ Sóc Trăng, Bạc Liêu. Miệt rẫy, khóm Cầu Đúc(Kiên Giang), Xà Phiên(Long Mỹ). Miệt thứ, vùng đất trăm ngang ngàn dọc kéo từ An Biên, An Minh, Vĩnh Thuận...cặp sông Cái Lớn tới vịnh Rạch Giá và xuống tuốt huyện U Minh. Chia miệt như vậy là chia theo ''duy ý chí'' chớ thực tế, miệt không hẳn rạch ròi. Nó đan xen, nó chằng chịt khác chi mạng nhện; khúc có ruộng, khúc có vườn...Lắm lúc ruộng, rẫy, vườn...chung cùng một miệt!
Miệt thứ, không có nghĩa là xa xôi, trắc trở mà nó thuộc hệ thống kinh xương sườn nối từ kinh xương sống và lúa, khóm, khoai, đìa cá…mật ong tràm sinh sôi từ miệt thứ theo thứ tự kinh đào:Từ thứ một đến thứ mười lăm. ''Nhất cận giang'' nên kinh đào tới đâu, người bâu đến đó. Chợ búa mọc theo, trên bến dưới thuyền. Bất chấp bom đạn, chết chóc! Người miệt thứ chẳng coi chúng ra gì, vẫn mần ăn, vẫn giúp người tha phương cơ nhỡ; vẫn mần cật lực để có cái ăn và để có nuôi đàng mình đánh giặc. Dân miệt thứ không thua con cá sặc rằn, lỳ lợm, kiên cường bám trụ ''một tấc không đi, một ly không rời'', sẵn sàng chiến đấu cho tới chết với kẻ thù xâm phạm bản địa, nơi nó đang sống.
Những ai đã từng đi qua hoặc sống vùng U Minh Thượng, chắc không thể quên dòng sông Trèm Trẹm với cái màu nước mà nhà văn Dạ Ngân, người đã biếu tặng tuổi thanh xuân của mình cho đất trời miệt thứ. ''Đó là, màu lục thủy sậm, gắn với màu xanh ve chai'' và nhà văn vốn xuất thân làm báo nói rằng:''Sông Trẹm thuộc loại sông để nhớ!''.
Nhưng, nhớ là nhớ cái chi? Nhớ Trèm Trẹm hay nhớ cái rằn của con cá sặc? Hồi nhỏ, tôi thắc mắc hỏi miết mà chẳng có ma nào cắt nghĩa tường tận? Sao gọi là, sông Trèm Trẹm?Mấy bà miệt Tân Bằng thường lý lắt trả lời ỡm ờ:
- Trèm Trẹm là Chèm Nhẹp, sông Trèm Trẹm là sông Chèm Nhẹp. Đứa nào không tin thì đi kiếm bác Ba Phi mà hỏi!
Nói xong, mấy bà ôm nhau cười ngất!
Có lẽ, cái chèm nhẹp ở đây chính là sự tích tụ xác lá, xác cây, rễ tràm trầm tích...thành mỏ than bùn lộ thiên, dư sức cho dân cùng đinh sử dụng.
Vì là, chèm nhẹp nên cá các loại rút vô đìa. Trong các loại cá rút vô đìa, có cá sặc!Tuy một chủng loại cá sặc nhưng giống khác nhau:Sặc rằn, sặc bướm, sặc cẩm thạch. Giống khác nhau thì, mần sao bụng dạ giống nhau(?)
2.
Sặc cẩm thạch tốt mả, tính đố kỵ. Bởi tính đố kỵ nên thường ghen ăn tức ở. Chuyện rằng, thầy trò sặc cẩm thạch cùng quen nàng sặc bướm. Trò vô tư, thầy chủ ý ''đực cái'' trong lòng từ khi gặp nàng sặc bướm. Ngặt nỗi, nàng sặc bướm coi thầy người bề trên, khen và tỏ sự ngưỡng mộ trò. Bấy nhiêu thôi, cũng đủ thầy giận dữ vì ghen tức, đành đoạn cắt đứt tình sư đệ.
Và, có phải đó là cách giải câu hò:''Học trò đi mò cá sặc.Thầy giáo ở nhà lắt c…nấu canh''?Nếu như, sặc cẩm thạch sảnh sẹ, chọn hình tướng mần biểu tượng cốt cách thì, sặc rằn cần cù trong cuộc sống, chăm lo và bảo vệ bầy đàn. Mình mẩy nổi vằn nổi vện, đen thủi đen thui nên còn có một tên gọi bình dân khác là sặc lò tho. Trời sinh nó lớn xác, kỳ-vi-vảy... tạo nên võ khí lợi hại chống sự xâm lược các loài cá khác. Nhất là, cuộc đối đầu triền miên với bọn cá lóc. Cá sặc bướm chẳng mấy ai để ý, chúng nhả bọt mọi nơi, đẻ trứng chưa kịp nở thì đã đẻ tiếp...người miệt thứ chả ai thèm ngó ngàng hoặc ăn cá sặc bướm. Đời nó sống tùm lum, tùm lê… la tính ba phải ''gió chiều nào theo chiều đó'' nhưng, không là ''gió chiều nào theo chiều đó'' của cây sậy của Blaise Pascal. Nó khoái nghe lời mật ngọt và bùi tai, thích hùa theo cảm tính mà chẳng cần sai đúng. Sặc bướm lân la gần gũi sặc cẩm thạch vì, ước mơ có được bộ da mang màu sắc rực rỡ như sặc cẩm thạch. Nó chẳng quan tâm đến sặc rằn, dù sặc rằn hết lòng với nó và sặc cẩm thạch.
Sặc bướm và sặc cẩm thạch thường mần ổ phía trong cụm năng, cụm lát. Phía ngoài là, ổ sặc rằn. Mỗi khi cá lóc tấn công vào hang ổ của cá sặc; cá lóc đụng phải sự kháng cự dữ dội của sặc rằn. Chưa bao giờ sặc rằn bỏ chạy.
*
Nói đến miệt thứ là, nói đến sự khó khăn nguồn nước ngọt. Nhà nhà đều dùng ny lon hứng nước mưa để dành dùng vào mùa khô, đìa do người ráp nhau đào tay hoặc ''chờ Mỹ thả bom'' mà nói thiệt, nhiều khi cầu Mỹ thả ''bom đìa'' để có thêm đìa chứa nước ngọt sinh sống, mà trường kỳ ''chống Mỹ cứu nước''!
Cá sặc tưởng bở, bỏ miệt thứ nhào theo, đổ xuống đìa sống sướng thân. Cuộc sống trong lòng đìa vừa khỏe khoắn thức ăn, vừa tung tăng trong môi trường nước ngọt, mọi thứ hình như thiên nhiên cho không biếu không. Nghĩa là, chẳng mần cũng ''ăn sung mặc sướng''. Ngày qua tháng lụn, chất lượng sống và kỹ năng sống của loài cá sặc mất dần...mất dần, ngay cả sặc rằn chẳng còn vẽ sặc rằn dũng mãnh của ngày cũ. Cá sặc trong đìa không thể sánh với cá sặc ngoài kinh. Lắm khi, sặc nhìn trời hẹp bằng cái nia; nó quên kinh dài sông rộng giữa bầu trời xanh mênh mông. Nó hoàn toàn dựa dẫm, phó thác mạng sống cho đìa. Và trước bọn cá lóc, nó mất sức đề kháng chiến đấu, bất lực nhìn đàn con bị cá lóc biến thành thức ăn và, nó cũng lũi vào đám năng trốn chui trốn nhũi kẻ thù như lũ sặc cẩm thạch, sặc bướm.
Sặc rằn tiếc nuối và nhớ thời oanh liệt của mình sống ở miệt thứ, nhớ Cái Tàu, Tân Bằng, Cán Gáo...Muốn leo lên thành đìa, băng rừng tràm nguyên sinh trở về cố thổ, được vẫy vùng sông nước dẫu phải đối mặt thường trực khó khăn, thiếu thốn.
Muộn rồi!
Người miệt thứ rất điêu luyện trong việc chụp đìa. Tôi hỏi má:
- Chụp đìa có giống tát đìa, không má?
Má nói:
- Khác chớ con!
Má cắt nghĩa:
- Ở miệt Đồng Tháp Mười, bắt đầu từ tháng chạp đến tháng ba là mùa đìa. Người miệt đó, họ dùng gàu dai để tát đìa, bởi họ không cần trữ nước đìa ăn uống, tắm giặt như miệt thứ của mình. Trời ưu đãi và thiên nhiên hào sảng với họ bằng nguồn nước ngọt từ ao hồ, sông rạch. Còn mình...
Tôi nghe má nói, trong bụng gay gắt với ông trời. Hỏi tắt ngang:
- Còn mình thì, sao má?
Má thản nhiên:
- Còn mình ở vùng đất U Minh Thượng, cả gan cãi trời tạo ra miệt thứ mà, từ khai thiên lập địa chưa ai dám. Trời giận, cho thiếu và khan hiếm nước ngọt để đuổi người đi chỗ khác. Nhưng, trời quên, người là con trời, người muốn là trời muốn. Đám phong kiến cai trị từng nói ''ý dân là ý trời''. Người chẳng những không bỏ đi mà còn tìm trăm phương ngàn kế đối phó. Nếu miệt thứ tát đìa thì, được cá sẽ mất nước. Nếu nước mất, người bỏ đi hoặc chết khát. Chi bằng, chụp đìa được cá mà vẫn còn nước, sự sống của người miệt thứ bình yên.
Xoa đầu tôi, má cười rồi nói tiếp:
- Chụp đìa hay tát đìa, giống nhau ở mục đích bắt được cá. Khác nhau ở phương pháp, và phương pháp khác nhau ấy là kinh qua từ cái biết của người.
- Vậy, mần chụp đìa là chụp mần sao má?
Tôi hỏi cho ra môn ra khoai.
Má cũng muốn nhơn tiện nói cho tôi biết.
- Thường ra giêng, miệt thứ vào mùa chụp đìa. Dùng lưới chèn và ven bao thành miệng đìa, dùng ống trúc thọc xuống nước thổi cho sóng động lòng đìa, dùng cây khuấy nước...Các loại cá, kể cả sặc rằn, đương sống yên bình trong lòng đìa thanh bình;bỗng dưng nghe âm thanh gầm thét từ nước tưởng chừng phải đối đầu với''cuộc chiến tranh không tuyên bố''. Tất cả các loài cá sống trong ''đất nước đìa''thất kinh hồn vía, đùm túm, dắt nhau chạy loạn trối chết...chẳng dè, chạy đâm đầu vô lưới. Khi ước lượng cá vào đủ thì, người xúm lại cuốn lưới.
*
Bông tràm trổ trắng vùng miệt thứ và hương thơm lừng trời.
Sặc rằn thương sặc bướm muốn cái không thể muốn, hùa cái không nên hùa...mắc mưu người và biến ra mắm cá sặc. Thương sặc cẩm thạch vì, cái đẹp màu sắc trở thành loại cá cảnh bị buôn bán khắp nơi. Tủi phận mình, nay không là sặc rằn, là lò tho...mà là, khô cá bổi. Người nướng xé ăn với cơm nguội, người nướng trộn gỏi...và, sặc rằn tuyệt chủng từ khi đìa, rừng tràm U Minh Thượng bị thảm sát bởi những đợt di dân... Nước sông Trèm Trẹm màu ''lục thủy sậm, gần với màu ve chai''đã chết tự bao giờ, để lại dòng sông nỗi tiếc thương thay cho nỗi nhớ thời chinh chiến.
Sặc rằn, nghĩ:
- Có lẽ, người ác độc khi người tham vọng cải tạo trời thay đổi thiên nhiên.
Người khổ muôn kiếp vì người không biết dừng lại đúng lúc phải dừng. Sặc rằn hoàn toàn mất hồn cốt và tinh chất nòi giống, giờ chỉ là hình dạng sặc rằn nằm trong tay người lai tạo, nuôi nấn bằng công nghệ và hóa chất. Và, con người lãnh trọn gói ung thư từ sản phẩm của mình. Có nhân có quả, có trả có vay!
Sặc rằn miệt thứ, giờ chỉ là hoài niệm trong hoài niệm của những ai còn chút tình nghĩ đến hồn đất U Minh Thượng!
TRẦN BẢO ĐỊNH
2016
*
1. Sặc Rằn. 2. Sặc Cẩm Thạch. 3 Sặc Bướm
4. Sông Trèm Trẹm. 2. Sông Trèm Trẹm đoạn qua Xẻo Rô.
2016
*
1. Sặc Rằn. 2. Sặc Cẩm Thạch. 3 Sặc Bướm
4. Sông Trèm Trẹm. 2. Sông Trèm Trẹm đoạn qua Xẻo Rô.
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét


text:
Bản đồ trang
Hướng dẫn sử dụng
Đăng nhập
Đăng ký
BDS Bán
Bán căn hộ chung cư
Tất cả các loại nhà bán
Bán nhà riêng
Bán nhà biệt thự, liền kề
Bán nhà mặt phố
Tất cả các loại đất bán
Bán đất nền dự án
Bán đất
Bán trang trại, khu nghỉ dưỡng
Bán kho, nhà xưởng
Bán loại bất động sản khác
BDS Cho thuê
Cho thuê căn hộ chung cư
Cho thuê nhà riêng
Cho thuê nhà mặt phố
Cho thuê nhà trọ, phòng trọ
Cho thuê văn phòng
Cho thuê cửa hàng, ki ốt
Cho thuê kho, nhà xưởng, đất
Cho thuê bất động sản khác
Tin tức
Tin thị trường
Chính sách - Quy Hoạch
Tin dự án
BĐS Thế giới
Thiết kế kiến trúc
Tư vấn thiết kế
Kiến thức xây dựng
Thế giới kiến trúc
Không gian sống
Nhà đẹp
Nội thất
Ngoại thất
Mách bạn
Phong thủy
Tư vấn luật
Dự án
Cao ốc văn phòng
Khu căn hộ
Khu đô thị mới
Khu thương mại dịch vụ
Khu phức hợp
Khu dân cư
Khu du lịch nghỉ dưỡng
Khu công nghiệp
Dự án khác
Đăng tin
Loại tin rao
Loại bất động sản
Tỉnh/Thành Phố
Quận/huyện
Diện tích
Mức giá
Mở rộng (0)
Phường/Xã
Đường/Phố
Số phòng ngủ
Hướng nhà
Dự án
Bán căn hộ chung cư tại Huyện Bình Chánh
Tìm kiếm theo các tiêu chí:
Bán căn hộ chung cư tại Huyện Bình Chánh
. Tỉnh/Tp: Hồ Chí Minh. Quận/Huyện: Bình Chánh
. Có
590
bất động sản.
Chúng tôi cập nhật danh sách mới hàng ngày!
Nhận thông báo email
Thông thường
Tin mới nhất
Giá thấp nhất
Giá cao nhất
Diện tích nhỏ nhất
Diện tích lớn nhất
Sắp xếp theo:
CHCC 5 sao Citizen, KDC Trung Sơn giao nhà tháng 1/2017 nội thất hoàn thiện CK cao 3-18%
Ngày đăng: 23/07/2017
Giá :
2 Tỷ
Diện tích :
81 m²
Bán căn hộ conic Garden-65m2/2PN 1WC-giá 900tr-có sổ hồng-lh:0938330866
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
900 Triệu
Diện tích :
65 m²
Bán căn hộ conic ĐÔng Nam Á view Ng VĂn Linh-74m2-có sổ hồng-giá 1.05 tỷ-lh:0938330866
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
1.05 Tỷ
Diện tích :
74 m²
Bán căn hộ conic ĐÌnh Khiêm 88m2/2pn full NT giá 1.3 tỷ có sổ hồng
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
1.3 Tỷ
Diện tích :
88 m²
Bán căn hộ conic Đình Khiêm-căn góc-lót sàn gỗ-110m2/3PN-SHCC-LH:0938330866
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
1.35 Tỷ
Diện tích :
110 m²
Bán căn hộ conic skyway block G-căn từ 1-3PN-giá chỉ từ 950tr
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
950 Triệu
Diện tích :
57 m²
Bán CHCC Conic Skyway block G, căn G07, view Nguyễn Văn Linh, 107m2,3P, để nội thất cao cấp
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
16 Tỷ
Diện tích :
106 m²
Bán căn hộ chung cư tại Dự án Conic Garden, Bình Chánh, diện tích 64m2, 2PN, giá 870 Triệu
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
870 Triệu
Diện tích :
64 m²
Bán căn hộ chung cư tại Dự án Skyway Residence, Bình Chánh,diện tích 95m2, 3PN, giá 1.6 Tỷ
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
1.6 Tỷ
Diện tích :
95 m²
Bán căn hộ Conic Đông Nam Á, căn góc, nhận nhà ở ngay, 73m2/2PN, hỗ trợ vay 70%
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
1.15 Tỷ
Diện tích :
73 m²
Cần bán gấp CHCC The Mansion, H. Bình Chánh, DT 80 m2, 2 phòng
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
800 Triệu
Diện tích :
80 m²
Cần bán gấp căn hộ Hoàng Tháp plazza, Dt 102m, 3 phòng ngủ
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
2.2 Tỷ
Diện tích :
102 m²
Cần bán gấp căn hộ Terarosa, Dt 127m2 ,3 phòng
Ngày đăng: 22/07/2017
Giá :
1.5 Tỷ
Diện tích :
127 m²
Cần cho thuê gấp căn hộ chung cư Terra Rosa - Nguyễn Văn Linh, dt 70m2, 2 pn ,5.5 tr/th
Ngày đăng: 21/07/2017
Giá :
5.5 Triệu
Diện tích :
70 m²
Căn hộ cao cấp kiểu pháp Saigon Mia tại KDC Trung Sơn – LH 0909.666.122
Ngày đăng: 21/07/2017
Giá :
Thỏa thuận
Diện tích :
Không xác định
Cần bán gấp căn hộ Hoàng Tháp Plaza H.Bình Chánh
Ngày đăng: 21/07/2017
Giá :
1.9 Tỷ
Diện tích :
98 m²
Cần bán gấp căn hộ Hoàng Tháp Plaza H.Bình Chánh
Ngày đăng: 21/07/2017
Giá :
1.9 Tỷ
Diện tích :
98 m²
Cần bán gấp căn hộ Hoàng Tháp Plaza H.Bình Chánh,
Ngày đăng: 21/07/2017
Giá :
1.9 Tỷ
Diện tích :
98 m²
Cần Bán gấp căn hộ Him lam Nam Sài Gòn H.Bình Chánh Khu Trung Sơn,
Ngày đăng: 21/07/2017
Giá :
1.45 Tỷ
Diện tích :
60 m²
Chính chủ cần bán căn hộ Him Lam Trung Sơn Bình Hưng, Bình Chánh, Hồ Chí Minh
Ngày đăng: 20/07/2017
Giá :
Thỏa thuận
Diện tích :
Không xác định
Cần Bán Gấp chung cư Conic Đông Nam Á. Giá 950 Triệu. 2pn. 2wc . 77m2. Lô E
Ngày đăng: 20/07/2017
Giá :
950 Triệu
Diện tích :
77 m²
1
2
3
4
5
Trang sau
Trang cuối
Chúng tôi cập nhật danh sách mới hàng ngày!
Nhận thông báo email
Phong thủy theo tuổi
Xem hướng nhà
Xem tuổi xây dựng
Năm sinh của gia chủ
Năm sinh không hợp lệ
Giới tính
Nam
Nữ
Hướng nhà
Đông
Tây
Nam
Bắc
Đông Bắc
Đông Nam
Tây Bắc
Tây Nam
Xem kết quả
Năm sinh của gia chủ
Năm sinh không hợp lệ
Năm dự kiến khởi công
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
2034
2035
2036
2037
2038
2039
2040
2041
2042
2043
2044
2045
2046
2047
2048
2049
2050
2051
2052
2053
2054
2055
2056
2057
2058
2059
2060
2061
2062
2063
2064
2065
2066
2067
Xem kết quả
Tính lãi suất ngân hàng
Tìm lãi suất ngân hàng
VNĐ
USD
Ngân hàng
SEABANK
ACB
KienlongBank
HDBANK
TienPhongBank
SouthernBank
OCB
ABBank
BAOVIETBank
VPBANK
SCB
OCEANBANK
VIB
MDB
BIDV
VIETCOMBANK
VietinBank
Techcombank
AGRIBANK
VietCapitalBank
VinasiamBank
TrustBank
MaritimeBank
WesternBank
VRB
SVB
VIETABANK
NAMABANK
VIETBANK
SAIGON
DAIABANK
NAVIBANK
LienvietPostBank
PGBANK
MB
DONGABANK
SHB
GP.Bank
Bac A Bank
Kỳ hạn
Không kỳ hạn
1 tháng
2 tháng
3 tháng
6 tháng
9 tháng
12 tháng
18 tháng
24 tháng
36 tháng
Lãi suất
Tính lãi suất
Bảng này giúp bạn tính toán số tiền cần trả khi vay ngân hàng để mua nhà trả góp.
Số tiền vay (VND):
Số tiền không hợp lệ
Thời gian vay:
Tháng
Năm
Thời gian không hợp lệ
Lãi suất:
%
Tháng
Năm
Lãi suất không hợp lệ
Loại hình
Trả lãi chia đều
Trả lãi giảm dần(vốn hàng tháng)
Trả lãi giảm dần(vốn hàng quý)
Xem kết quả
Bán căn hộ chung cư tại huyện Bình Chánh
An Phú Tây
(20)
Bình Chánh
(10)
Bình Hưng
(171)
Phong Phú
(138)
Quy Đức
(1)
Tân Nhựt
(2)
Tân Quý Tây
(1)
Vĩnh Lộc A
(59)
Vĩnh Lộc B
(4)
>> Xem thêm
Liên kết nổi bật
Bán căn hộ chung cư Quận 2
Bán nhà riêng Quận Gò Vấp
Bán nhà mặt tiền Quận 6
Bán nhà mặt tiền Quận 12
Bán nhà mặt tiền Quận Bình Thạnh
Bán nhà mặt tiền Huyện Bình Chánh
Cho thuê nhà mặt tiền Quận Gò Vấp
Cho thuê nhà trọ, phòng trọ Quận 7
Bán căn hộ chung cư Đường 7
Bán nhà mặt tiền Đường Lê Hồng Phong
Bán đất Đường Hoàng Quốc Việt
Bán đất Đường Ngô Chí Quốc
Cho thuê căn hộ chung cư Đường Bến Vân Đồn
Bán căn hộ chung cư Phường Cát Lái
Bán căn hộ chung cư Phường Tân Tạo
Bán nhà riêng Phường 9
Bán nhà riêng Phường 7
Bán nhà riêng Phường 11
Bán nhà riêng Phường 14
Bán nhà mặt tiền Phường Nguyễn Cư Trinh
>> Xem thêm
Có thể bạn quan tâm
Bán nhà Phường Tây Thạnh
Bán nhà Phường Tân Quy
Bán nhà Phường 12 Quận Tân Bình
Bán nhà Phường 8 Quận Phú Nhuận
Bán nhà Phường 2 quận 5
Liên hệ
Công ty cổ phần đầu tư nhà đất Phát Đạt
Mỹ Đình Plaza, Nam Từ Liêm, Hà Nội
Liên kết khác
Hỗ trợ trực tuyến
Tin đã lưu

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close


text:
Toggle navigation
Thời sự
Điểm báo
Tin trong nước
Chương trình thời sự
Theo dòng sự kiện
Chính trị
Chuyện cơ sở
Bình luận - Phê phán
Tâm điểm
Thực hiện Nghị quyết
Hướng tới Đại hội Đảng toàn quốc
Gương Đảng viên
Chính quyền thân thiện
Sự kiện chính trị tuần
Cải cách hành chính
Nhìn từ Hà Nội
Đảng với sự nghiệp đổi mới
Địa chỉ đỏ
Chuyện Chi bộ
Tổ chức cơ sở Đảng
Xã hội
Hộp thư truyền hình
Nhịp sống đô thị
Tìm hiểu pháp luật
An ninh cuộc sống
30 phút chiều
Hãy dừng lại
Văn hóa giao thông
Điểm tựa tương lai
Thông điệp cuộc sống
MUÔN MÀU CUỘC SỐNG
Theo dấu chân Việt
Chống buôn lậu
Kinh tế
Năng lượng và cuộc sống
Câu chuyện khởi nghiệp
Kinh tế và dự báo
Đồng hành cùng doanh nghiệp
Doanh nghiệp thời hội nhập
Nông thôn đổi mới
Nông nghiệp chuyển động
Giao thông kết nối
Tôi là người thợ
Nhịp sống kinh tế
Câu chuyện hội nhập
Tài chính - Ngân hàng
Trang địa phương
TP HCM hôm nay
Sông nước miệt vườn
Chương trình Đài địa phương
Thủ đô ngày mới
Văn hóa - Văn nghệ
Tác giả - Tác phẩm
Sắc màu dân tộc
Góc nhìn văn hóa
Đời sống văn nghệ
Gương mặt cuộc sống
Vẻ đẹp Việt Nam
Ca khúc đi cùng năm tháng
Quốc tế
Thế giới không phẳng
Kết nối ASEAN
Từ Đông sang Tây
Tin Quốc tế
Khoa học - Giáo dục
Đường tới tương lai
Sức khỏe và cuộc sống
Vì môi trường bền vững
Chuyển động truyền thông
Khoa học - Công nghệ và cuộc sống
HÀNH ĐỘNG VÌ ĐỘNG VẬT HOANG DÃ
Phóng sự
Thắp sáng niềm tin
Ký sự Miền trung
Phóng sự - Phản ánh
Thông điệp từ quá khứ
Phóng sự tài liệu
Ký sự những dòng sông
Biển đảo Việt Nam
Không thể lãng quên
Hiền tài nước Việt
Người con đất Việt
Tọa Đàm
PHIM
Phim tài liệu
Phim truyền hình
Phim truyện
Các sự kiện trực tiếp
Giải trí
Ca nhạc
Cùng suy ngẫm
Thể thao
Khám phá Việt Nam
Tranh cát
Thiên nhiên kỳ thú
Hành trình năm châu
Chuyện thật như đùa
Thời tiết
Bản tin thời tiết
Nhân Dân điện tử
Tiếng Việt
ENGLISH
中文
FRANÇAIS
РУССКИЙ ЯЗЫК
Quảng cáo
Trailers
Video Cổ động
Tài khoản
Thoát
Xin lỗi ! Nội dung bạn đang truy cập không tồn tại
404
Hãy thử truy cập nội dung khác hoặc sử dụng tính năng tìm kiếm
Tìm kiếm
Bản quyền thuộc về Trung Tâm Truyền Hình Nhân Dân

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Powered-By: PleskLin

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Set-Cookie: ci_session=cb312b2c166717aaf8146a34e9c297bec30176df; expires=Sun, 23-Jul-2017 16:37:58 GMT; Max-Age=7200; path=/; HttpOnly


text:
Danh mục
Fanpage
Tin khác
Liên kết website
Thống kê truy cập
Trực tuyến 732
Hôm nay 732
Hôm qua 0
Tháng trước 0
Tổng 10109
Giải đáp tuyển sinh 2016
Cơ sở 1 : 4C/ Hồ Sen/ Phường Trại cau, Quận Lê Chân, Hải Phòng
Điện thoại : 02256.258.258
Cơ sở 2: 293B Đà Nẵng (gần đường vòng Vạn Mỹ), Ngô Quyền, Hải Phòng
Điện thoại : 02256.582.582
Hotline: 01696.258.258
Email: nhatnguhanami@gmail.com

Server: Apache/2.4.18 (Unix) OpenSSL/1.0.1e-fips mod_bwlimited/1.4

Content-Type: text/html