text:
Khi có dịp tham quan các ngôi đền thờ nổi tiếng ở Âu Châu, như nhà thờ Đức Bà Paris và nhất là đền thờ thánh Phêrô tại Rôma, người ta không khỏi trầm trồ thán phục sự vĩ đại, tính cổ kính, dấu tích lịch sử và nhất là giá trị nghệ thuật vô cùng to lớn vượt thời gian của chúng. Mỗi đền thờ là một kho tàng vô giá đầy ắp những tác phẩm nghệ thuật từ điêu khắc đến kiến trúc, hội họa, trang trí, do các nghệ sĩ nổi tiếng sáng tạo nên để diễn tả niềm tin và những tâm tình tôn giáo của cộng đồng dân Chúa trải qua chiều dài của dòng lịch sử. Người ta chiêm ngắm, nghiên cứu, tìm hiểu, nhưng không bao giờ có thể tát cạn ý nghĩa sâu xa và phong phú của chúng. Người ta gọi đó là kho tàng nghệ thuật thánh của Giáo Hội công giáo. Để có một cái nhìn về nghệ thuật thánh, chúng ta hãy dựa vào giáo huấn của Giáo Hội [1] để tìm hiểu ý nghĩa, mục đích và cách thức thể hiện của loại hình nghệ thuật này, sau khi thử lược qua khái niệm thánh thiêng và tương quan giữa thánh thiêng với nghệ thuật nói chung.
1. Khái niệm thánh thiêng
Trong văn hóa Tây phương, từ “thánh thiêng” hay “linh thánh” (lt. sacer, sacra, sacrum) thường được dùng theo hai nghĩa. Theo nghĩa thứ nhất, “thánh thiêng” là từ mà những người có tôn giáo dùng để chỉ chính Thiên Chúa, Đấng-hoàn-toàn-khác, Hữu-Thể-tuyệt-đối, Mãnh-lực-tối-cao. Những cách gọi này cho thấy một cảm nghiệm khôn tả về một Hữu Thể mà người ta gọi là Đấng Thánh hay Đấng Linh Thiêng. Con người tôn giáo cũng như mọi nền văn hóa mang tính tôn giáo đều được xác định ít nhất bằng nhận thức về Đấng Linh Thiêng hiện diện trong bầu trời, tinh tú, sông nước, thảo mộc, đất đá, v.v., nói chung trong tất cả những gì hiện hữu, như là một huyền nhiệm vừa hấp dẫn (mysterium fascinans) lại vừa đáng sợ (mysterium tremens). Sự thánh thiêng còn hiện diện nơi những gì thuộc về Đấng Linh Thiêng mà người ta quen gọi là các thực tại thánh. Tuy nhiên, trong cách hiểu của các dân tộc, cái thánh thiêng vừa có thể chỉ cái đáng kính, vừa có thể chỉ cái đáng sợ, như khi nói về các thần ác. Như thế cái thánh thiêng cho thấy một chiều kích tách biệt và dị nghĩa, vừa tốt vừa xấu. Trong Kitô giáo, cái thánh thiêng chỉ được hiểu theo nghĩa tốt và qui hướng về Thiên Chúa là Đấng Thánh.
Theo nghĩa thứ hai, “thánh thiêng” là từ dùng để chỉ một cái gì đó được dâng hiến cho thần linh, cho một mãnh lực cao siêu. Vì thế nó còn được dùng để chỉ những điều mà người ta không được xâm phạm, ngay cả không được đụng chạm đến. Từ này còn được dùng để chỉ những gì được tách riêng ra để dùng cho mục tiêu tôn giáo. Được coi là thánh thiêng những không gian và thời gian cử hành lễ tế, những đồ vật dùng trong nghi thức tôn giáo như ảnh tượng, đồ thờ, lễ phục, v.v. Vì thế, từ điển Le Petit Robert định nghĩa thánh thiêng là thuộc về một lãnh vực tách biệt, bất khả xâm phạm và là đối tượng của một tâm tình tôn kính mang tính tôn giáo; nó có liên quan đến việc thờ phượng và phụng vụ. Đối lại với thánh thiêng là phàm tục. Từ này trong tiếng La-tinh là profanum, có nghĩa là “trước” đền thờ hay bên ngoài khuôn viên đền thờ. Theo nghĩa rộng nhất, từ này chỉ những gì không thuộc về lãnh vực thánh thiêng.
Theo Từ điển công giáo phổ thông của J.A. Hardon SJ, “thánh thiêng là những gì thuộc về Thiên Chúa, khác với những gì thuộc về con người; là những gì vĩnh cửu chứ không phải phù du; là những gì của thiên giới chứ không phải của hạ giới; là những gì huyền nhiệm và vì thế không thể giải thích được bằng lý trí; là những gì vô hạn chứ không phải hữu hạn. Tôn giáo nào cũng coi thánh thiêng mới là cái tuyệt đối, bất di bất dịch; còn phàm tục chỉ là cái tương đối, vốn hay thay đổi”. [2]
Tuy nhiên, trong các xã hội sơ khai, cái thánh thiêng và cái phàm tục ít khi tách rời nhau. Theo cha Teilhard de Chardin, không có gì trong thời gian và trong không gian là phàm tục cả. Toàn thể thế giới chúng ta đang sống là một đền thờ, một thứ bí tích của Thiên Chúa. Tu sĩ và nghệ sĩ giống nhau và liên kết với nhau trong viễn tượng này. Điều được nói về thế giới thì càng được nói về con người. Nếu toàn thể thế giới một cách nào đó có thể được coi là đền thờ, là bí tích của Thiên Chúa, thì con người càng là đền thờ và là bí tích của Thiên Chúa hơn nữa, bởi lẽ qua mầu nhiệm sáng tạo và nhập thể, con người là hình ảnh của Thiên Chúa và là nơi Thiên Chúa ngự trị, vì Ngài là Thiên-Chúa-ở-cùng-chúng-ta. Mầu nhiệm của Thiên Chúa được phản ánh nơi mầu nhiệm con người. Vì thế con người cũng là một mầu nhiệm và do đó cũng mang tính thánh thiêng.
2. Nghệ thuật nói chung và sự thánh thiêng
Từ “nghệ thuật” trong nguyên ngữ Latinh (ars) vừa diễn tả một khả năng sáng tạo của con người, vừa được dùng để chỉ những kết quả do khả năng ấy tạo ra. Khi phát huy nghệ thuật cùng với các ngành khác như triết học, sử học, toán học, sinh vật học, v.v., con người có thể góp phần lớn lao vào công cuộc thăng tiến gia đình nhân loại để đạt tới những giá trị cao cả của chân, thiện, mỹ, và một phán đoán có giá trị phổ quát. [3]
Chân, thiện, mỹ, liên kết chặt chẽ với nhau, và trên bình diện hữu thể cả ba chỉ là một. Tất cả những gì chân thật và tốt lành đều đẹp. “Niềm vui tinh thần và vẻ đẹp luân lý đi đôi với việc thực thi điều thiện. Cũng vậy, chân lý đem lại niềm vui và ánh huy hoàng của vẻ đẹp tinh thần. Chân lý tự nó là đẹp”. [4] Theo một nghĩa nào đó, cái đẹp là biểu hiện hữu hình của sự thiện, còn sự thiện là điều kiện siêu hình của cái đẹp.
Trong Sứ điệp gửi toàn thể nhân loại nhân dịp bế mạc công đồng Vaticanô II, các nghị phụ đã khẳng định: “Thế giới chúng ta sống ngày nay đang cần đến cái đẹp để khỏi chìm đắm vào thất vọng. Cái đẹp cũng như chân lý mang lại niềm vui cho tâm hồn con người, đó chính là những hoa trái quí giá không tàn úa vì thời gian nhưng nối kết các thế hệ lại và làm cho họ thông cảm nhau khi thán phục nhau”. [5] Các nghệ sĩ: thi sĩ, văn sĩ, nhạc sĩ, họa sĩ, điêu khắc gia, diễn viên, là “những người say mê và phục vụ cái đẹp”. [6]
Theo Sách Giáo lý của Hội Thánh công giáo, chân lý thường được diễn tả bằng lời nói, một sự diễn tả hữu lý của nhận thức về thực tại. Nhưng chân lý cũng có thể được diễn tả bằng những hình thức khác nhau để bổ túc cho nhau, nhất là khi vấn đề phải gợi lên lại bao hàm những điều khôn tả, những điều sâu thẳm của trái tim con người hay những điều huyền nhiệm của Thiên Chúa. Trước khi tự mạc khải cho con người bằng những lời chân lý, Thiên Chúa đã mạc khải cho họ qua ngôn ngữ hình ảnh là công trình tạo dựng với tất cả vẻ đẹp và trật tự hài hòa, “vì chính Đấng Tạo Hóa mọi loài là tác giả của muôn vẻ đẹp” (Kn 13,3). [7]
“Được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa (x. St 1,26), con người cũng diễn tả chân lý về tương quan của mình với Thiên Chúa Tạo Hóa bằng vẻ đẹp của các tác phẩm nghệ thuật của mình. Thật vậy, nghệ thuật là một hình thức diễn tả chỉ riêng con người mới có; vượt lên trên việc cố gắng thỏa mãn mọi nhu cầu sinh tồn, là điều chung của mọi sinh vật, nghệ thuật là sự đầy tràn chan chứa, được ban tặng cách nhưng không, sự giàu sang nội tâm của con người. Xuất phát từ tài năng do Đấng Tạo Hóa ban, và từ nỗ lực của chính con người, nghệ thuật là một hình thức của sự khôn ngoan thực tiễn, kết hợp kiến thức với tài khéo léo (x. Kn 7,17), để tạo hình thể cho chân lý của một thực tại, bằng thứ ngôn ngữ có thể cảm nhận được bằng mắt thấy và bằng tai nghe. Như vậy nghệ thuật bao hàm một sự tương tự nào đó với hoạt động của Thiên Chúa trong công trình tạo dựng, theo mức độ nghệ thuật được gợi hứng bởi chân lý về vạn vật và lòng yêu mến vạn vật. Cũng như bất cứ hoạt động nào khác của con người, nghệ thuật không có mục đích tuyệt đối nơi chính nó, nhưng được qui hướng về con người và trở nên cao quí nhờ mục đích tối hậu là con người”. [8]
Đặc biệt trong Thư Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II gửi các nghệ sĩ, chúng ta đọc thấy như sau: “Bởi đó Thiên Chúa cho con người hiện hữu, giao cho con người nhiệm vụ của những nghệ sĩ. Chính qua hoạt động sáng tạo nghệ thuật ấy mà hơn bao giờ hết con người cho thấy mình giống Thiên Chúa. Con người hoàn thành nhiệm vụ này xuất sắc nhất là khi uốn nắn chất thể kỳ diệu hay nhân tính của mình và khi thi hành quyền làm chủ một cách sáng tạo trên thế giới chung quanh. Với ánh mắt yêu thương, Nhà Nghệ Sĩ thần linh đã chuyển giao cho người nghệ sĩ nhân loại một chút óc khôn ngoan siêu phàm của mình, cho người này chia sẻ quyền sáng tạo của mình”. [9]
“Mọi trực giác nghệ thuật chính hiệu đều vượt xa những gì giác quan nhận biết và một khi đã lọt được tới cái nằm đằng sau bộ mặt của thực tại, nó sẽ cố gắng giải thích mầu nhiệm kín ẩn của thực tại ấy. Bản thân trực giác này cũng nảy sinh từ nơi thẳm sâu của linh hồn con người, nơi đó ta gặp thấy con người đang khát khao tìm ra ý nghĩa cho cuộc đời của mình, đồng thời thoáng thấy vẻ đẹp cũng như sự thống nhất diệu kỳ của mọi sự. Người nghệ sĩ nào cũng nghiệm thấy có một khoảng cách không sao vượt qua được giữa tác phẩm do tay mình làm ra, dù có thành công đến đâu, và vẻ đẹp tuyệt vời mà mình đã thoáng thấy trong một lúc được cảm hứng sáng tác: những gì họ cố gắng diễn tả qua tranh vẽ, tượng điêu khắc, tác phẩm sáng tác, đều chẳng hơn gì một tia sáng phát ra từ ánh sáng đã từng lóe lên trước đôi mắt tinh thần của họ trong một khoảnh khắc nào đó”.
“Mọi hình thức nghệ thuật chân chính, theo cách riêng của nó, đều là đường dẫn ta đến với thực tại sâu thẳm của con người và thế giới. Bởi vậy, đó chính là một phương cách rất hiệu quả giúp ta đến với thế giới đức tin, cho kinh nghiệm sống của con người có được ý nghĩa cuối cùng của nó. Đó chính là lý do giải thích tại sao chân lý trọn vẹn của Tin Mừng ngay từ đầu đã có sức khơi dậy sự quan tâm thích thú của các nghệ sĩ, những người do bản tính tự nhiên vốn rất nhạy cảm trước các sự “hiển lộ” của cái đẹp bên trong các sự vật”. [10]
“Để truyền đạt sứ điệp mà Đức Kitô giao cho mình, Giáo Hội cần đến nghệ thuật. Nghệ thuật có nhiệm vụ làm cho thế giới tinh thần, thế giới vô hình, thế giới Thiên Chúa, trở nên có thể cảm nhận được và trở nên hấp dẫn càng nhiều càng hay. Bởi đó, nghệ thuật phải chuyển dịch những gì tự chúng vốn không thể diễn tả được thành những ngôn từ có ý nghĩa. Nghệ thuật có một khả năng độc đáo là lấy một mặt này hay một mặt khác của sứ điệp, rồi chuyển dịch thành một cái gì đó có màu sắc, hình dáng và âm thanh, để nuôi dưỡng trực quan của những người đến xem hay đến nghe. Nghệ thuật làm việc này không phải bằng cách đánh mất đi giá trị siêu việt và hào quang mầu nhiệm của sứ điệp”. [11]
“Cái đẹp là chìa khóa mở cửa mầu nhiệm và là tiếng gọi mời ta vươn lên cao. Đó cũng là tiếng nói mời gọi ta cảm nếm cuộc sống và mơ về tương lai. Chính vì thế cái đẹp của thụ tạo không bao giờ có thể làm ta cảm thấy thỏa mãn hoàn toàn. Nó khơi dậy nỗi nhớ nhung thầm kín về Thiên Chúa, một sự thật mà chỉ có người say mê cái đẹp như thánh Augustinô mới diễn tả được một cách tuyệt vời như sau: “Con yêu Chúa quá muộn màng, ôi vẻ đẹp rất xưa mà rất mới; con yêu Chúa quá muộn màng” (Tự thuật 10,27)”. [12]
Qua các giáo huấn trên đây của Giáo Hội chúng ta thấy giữa nghệ thuật và sự thánh thiêng có một mối tương quan chặt chẽ với nhau. Trước hết, có thể nói trong nghệ thuật có hàm chứa một chiều kích thánh thiêng, vì nó phản ánh hành động sáng tạo đầy huyền nhiệm của Thiên Chúa. Chắc hẳn vì thế mà Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã dám khẳng định rằng chính qua hoạt động sáng tạo nghệ thuật mà hơn bao giờ hết con người cho thấy mình giống Thiên Chúa.
Tiếp đến, tất cả mọi hình thức nghệ thuật chân chính đều được coi như phương tiện để diễn tả các thực tại thánh thiêng, vượt trên thế giới vật chất này. Quả thế, mọi nghệ thuật đều vượt trên cái thực tại trước mắt, biến đổi thực tại sống, đem lại luồng sinh khí mới cho vật chất mà nó uốn nắn, dẫn đưa con người vào những chiều kích sâu thẳm của con người và thế giới, mà con người chỉ biết chiêm ngưỡng với lòng say mê. Nó bắt buộc con người phải luôn chuyển động trong những gì đã biết và trong sự khám phá liên lỉ thế giới huyền nhiệm và đầy ắp ý nghĩa đối với con người.
Cuối cùng, cũng trong chiều hướng ấy nhưng đẩy xa hơn nữa, nghệ thuật phục vụ cái thánh thiêng vì nó dẫn đưa con người vào mối tương quan thân tình với Thiên Chúa là huyền nhiệm trên mọi thứ huyền nhiệm khôn tả; nó gợi nhớ Thiên Chúa như nguồn cảm hứng và mời gọi con người vượt qua cái hữu hình đang phô bày trước mắt để nhìn thấy dấu ấn của chính Thiên Chúa như Đấng đang phả hồn vào tác phẩm nghệ thuật. Mọi nghệ thuật chân chính, cho dù không thể hiện các đề tài tôn giáo, vẫn có thể được coi như một chiếc cầu nối liền với kinh nghiệm tôn giáo, bởi vì sự tìm kiếm vẻ đẹp và công trình của trí tưởng tượng trong nghệ thuật có thể được coi như một lời đáp trả tiếng gọi của thực tại thánh thiêng. Các tác phẩm nghệ thuật giúp chúng ta cảm nghiệm được một điều gì đó của mầu nhiệm Thiên Chúa. Có thể nói một nghệ sĩ đích thực tự thâm tâm luôn là một người tôn giáo, cho dù ông ta rất ít khi thực hành.
Cuối cùng, tính thánh thiêng của nghệ thuật đã tạo nên mối liên hệ chặt chẽ giữa nghệ thuật và nghi thức tôn giáo: nghệ thuật được dùng để diễn tả điều mà các nghi thức không diễn tả được. Mối liên hệ này có thể được tìm thấy nơi tất cả các nền văn minh trên thế giới. Không phải là táo bạo khi nói rằng nghệ thuật ngay từ thời cổ đại đã là phương tiện liên lạc giữa con người và thế giới thần linh, như các đền đài, ảnh tượng, thi ca, vũ điệu, nơi các tôn giáo cổ xưa đã làm chứng.
3. Nghệ thuật thánh: ý nghĩa, mục đích, và cách thức thể hiện
Nếu nghệ thuật nói chung có liên quan đến sự thánh thiêng, thì chúng ta phải hiểu thế nào về một ngành nghệ thuật có tên gọi đặc biệt là “nghệ thuật thánh”? Công đồng Vaticanô II trong Hiến chế về Phụng Vụ thánh đã khẳng định: “Trong những hoạt động cao quí nhất của tài trí con người, đặc biệt phải kể đến mỹ thuật, nhất là nghệ thuật tôn giáo và tột đỉnh chính là nghệ thuật thánh. Tự bản tính, nghệ thuật thánh nhằm diễn tả một cách nào đó vẻ đẹp vô biên của Thiên Chúa qua những tác phẩm nhân loại. Nghệ thuật này càng làm cho Thiên Chúa được ca tụng và tôn vinh hơn, một khi những tác phẩm đó không nhằm chủ đích nào khác ngoài sự tích cực góp phần hướng tâm trí con người về cùng Chúa cách đạo đức”. [13]
3.1. Ý nghĩa và mục đích
Trên đây chúng ta đã nói rằng mọi loại hình nghệ thuật đều có liên quan một cách nào đó đến sự thánh thiêng. Tuy nhiên, trong thuật ngữ công giáo, không phải tất cả mọi loại hình nghệ thuật đều được gọi là “nghệ thuật thánh”. Theo giáo huấn trên đây của công đồng Vaticanô II, nghệ thuật thánh là một trong những hoạt động cao quí nhất của tài trí con người. Đó là một loại hình nghệ thuật thuộc ngành mỹ thuật. Dĩ nhiên mọi nghệ thuật đều có liên quan đến cái đẹp, tuy nhiên cái đẹp mà mỹ thuật diễn tả không phải là cái đẹp của âm thanh, văn từ hay diễn xuất, mà là cái đẹp của đường nét, hình ảnh và màu sắc. Ngoài ra, cái đẹp mà nghệ thuật thánh muốn diễn tả không thuộc lãnh vực trần tục, nhưng thuộc lãnh vực tôn giáo; vì thế nghệ thuật thánh là một phần của nghệ thuật tôn giáo, hay đúng hơn là mỹ thuật tôn giáo. Mỗi tôn giáo đều được phản ánh trong các tác phẩm mỹ thuật như đền đài, các tác phẩm điêu khắc, các họa phẩm, kể cả ảnh nghệ thuật, với những đề tài rất phong phú. Mỹ thuật tôn giáo mà chúng ta đề cập ở đây là mỹ thuật Kitô giáo mà đỉnh cao là nghệ thuật thánh. Như thế, nghệ thuật thánh là loại hình mỹ thuật cao nhất có thể được coi như chóp đỉnh của kim tự tháp mỹ thuật tôn giáo. Nghệ thuật thánh là nơi gặp gỡ giữa cái hữu hạn và cái vô hạn, giữa nhân loại và mầu nhiệm thần linh. [14]
“Giáo Hội luôn xem thừa tác vụ nghệ thuật thánh với sự quí trọng lớn lao nhất và cố gắng hiểu rằng ‘tất cả mọi thứ được dành riêng sử dụng cho phụng tự thánh đều thực sự xứng đáng, thích hợp và đẹp, là những dấu chỉ và biểu tượng của thế giới siêu nhiên’. Giáo Hội qua các thế kỷ cũng đã gìn giữ kho tàng nghệ thuật thuộc về mình ấy”. [15]
Tuy nhiên không dễ dàng gì để đưa ra những tiêu chuẩn nhằm xác định một tác phẩm có thuộc về nghệ thuật thánh hay không. Một tác phẩm nghệ thuật được coi là “thánh” khi nó được tạo nên để dùng trong nơi thánh, khác với những đồ vật khác được dùng trong nơi phàm tục. Nơi thánh ấy có thể là nhà thờ, nhà nguyện, đất thánh, nơi mà các tín hữu tập trung để gặp gỡ Chúa, cầu nguyện và thờ phượng Chúa.
Ngoài ra, theo từ điển Larousse, nghệ thuật thánh là nghệ thuật tôn giáo nhằm phục vụ việc thờ phượng. Nghệ thuật thánh diễn tả tương quan với mầu nhiệm Thiên Chúa, với luân lý và mục vụ, và thể hiện cách trọn vẹn trong việc thờ phượng. Nghệ thuật Kitô giáo đạt đến đỉnh cao khi nó từ nghệ thuật tôn giáo biến thành nghệ thuật phụng tự. Hình thức thờ phượng cao nhất là phụng vụ, thường gắn liền với các nơi thánh. Theo nghĩa này, một tác phẩm nghệ thuật thánh không phải vì chính bản thân nó là thánh, nhưng là để phục vụ cái thánh thiêng. Nghệ thuật thánh bao gồm những tác phẩm được gợi hứng từ các bản văn Thánh Kinh, từ những qui chiếu tôn giáo, những tác phẩm được dùng vào việc thờ phượng.
Tuy nhiên việc thờ phượng Thiên Chúa không chỉ giới hạn nơi nhà thờ hay tại những không gian thánh công cộng, nhưng còn được thực hiện tại tư gia hay một nơi nào khác có tính riêng tư. Tại Việt Nam, thường mỗi gia đình công giáo đều có nơi đặt bàn thờ chính để cùng nhau cầu nguyện mỗi ngày và nhiều người còn đặt những ảnh tượng thánh tại các phòng trong nhà, trên bàn làm việc, ngay cả ngoài vườn hay dưới một bóng cây để giúp hướng lòng lên Chúa trong khi làm việc. Sách Giáo lý của Hội Thánh công giáo có dạy: “Chúng tôi ấn định với tất cả sự chắc chắn và chính đáng rằng: cũng như hình tượng cây thánh giá quí trọng và ban sự sống, các ảnh tượng đáng kính và thánh thiện, hoặc được vẽ và lắp ghép, hoặc bằng những chất liệu thích hợp khác, phải được đặt trong các thánh đường của Thiên Chúa, trên các bình thánh và y phục thánh, trên các bức tường và các bức họa, trong nhà và trên các đường phố”. [16] “Các ảnh tượng thánh, hiện diện trong các thánh đường và trong nhà của chúng ta, có mục đích khơi dậy và nuôi dưỡng đức tin vào mầu nhiệm của Đức Kitô”. [17]
Như thế, các tác phẩm nghệ thuật thánh vẫn có thể hiện diện ở khắp nơi, nhưng không phải để trang trí, mà để phục vụ tâm tình thờ phượng, và đó chính là yếu tố khiến cho nghệ thuật thánh có một địa vị trổi vượt.
Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II có lẽ đã khẳng định điều đó khi chú giải số 122 của Hiến chế về Phụng Vụ thánh trong bức thư của ngài gửi các nghệ sĩ: “Khi đề cập cách đặc biệt đến nghệ thuật thánh như là “đỉnh cao” của nghệ thuật tôn giáo, văn kiện này đã không ngần ngại xem công việc của các nghệ sĩ như một “tác vụ cao quí”, khi những tác phẩm của họ có khả năng phản ánh một cách nào đó vẻ đẹp vô cùng của Thiên Chúa và hướng tâm trí mọi người về với Ngài. Chính nhờ sự đóng góp của họ, “sự nhận biết Thiên Chúa được bày tỏ rõ ràng hơn, và việc rao giảng Tin Mừng trở nên dễ hiểu hơn đối với nhiều người”. [18]
Nghệ thuật được gọi là “thánh” khi nó nói lên một điều gì đó về Thiên Chúa và khi nó chu toàn một nhiệm vụ hay sứ vụ “hướng tâm trí mọi người về với Ngài”. Nếu có một tác phẩm nghệ thuật thánh thì đó là cái có sức lay chuyển chúng ta, biến đổi chúng ta và đưa chúng ta xa khỏi những gì chúng ta đang là. Có lẽ đó cũng là điều tạo nên sự tôn kính hay sợ hãi. Để có được một nghệ thuật thánh, chúng ta phải nhìn thấy ở đó sự hiện diện của siêu việt, một sự khai mở từ thế giới này sang một thế giới khác. Một sản phẩm nghệ thuật chỉ nằm trên bình diện trần thế, cho dù đẹp mấy đi nữa, vẫn không thể là một tác phẩm nghệ thuật thánh. Nghệ thuật thánh đóng vai trò của một tư tế: đưa cái thánh thiêng vào các yếu tố vật chất và nhân loại.
“Nghệ thuật thánh sẽ thật và đẹp, khi nhờ hình thức thích hợp, nó đáp ứng với ơn gọi riêng của nó: trong đức tin và trong sự tôn thờ, nghệ thuật thánh gợi lên và tôn vinh mầu nhiệm siêu việt của Thiên Chúa, vẻ đẹp siêu phàm vô hình của chân lý và của tình yêu, đã xuất hiện nơi Đức Kitô, Đấng ‘là phản ánh vẻ huy hoàng, là hình ảnh trung thực của bản thể Thiên Chúa’ (Dt 1,3), ‘nơi Ngài, tất cả sự viên mãn của thần tính hiện diện cách cụ thể’ (Cl 2,9), Ngài là vẻ đẹp thiêng liêng đang tỏa chiếu nơi Đức Trinh Nữ rất thánh, Mẹ Thiên Chúa, nơi các thiên thần và các thánh. Nghệ thuật thánh đích thực đưa con người đến việc tôn thờ, cầu nguyện và yêu mến Thiên Chúa là Đấng Tạo Hóa và Cứu Độ, Đấng Thánh Thiện và thánh hóa”. [19]
Ý nghĩa và mục đích của nghệ thuật thánh còn được công đồng Vaticanô II đề cập trong lời nhắn nhủ các nghệ sĩ: “Riêng đối với tất cả những nghệ sĩ có tài năng, muốn phụng sự Thiên Chúa để làm vinh danh Ngài trong Giáo Hội, phải luôn luôn nhớ rằng một phần nào họ bắt chước Thiên Chúa, Đấng Sáng Tạo, họ sáng tác những tác phẩm dùng vào việc thờ phượng công giáo, vào việc cảm hóa các tín hữu cho họ thêm lòng đạo đức và huấn luyện giáo lý cho họ nữa”. [20]
“Đã từ lâu Giáo Hội liên kết với quí vị. Quí vị đã xậy dựng và trang hoàng những đền thờ, suy tôn các tín điều, làm giàu cho phụng vụ của Giáo Hội. Quí vị đã giúp đỡ Giáo Hội diễn tả sứ điệp thánh của mình ra ngôn ngữ hình thể và sắc thái, khiến cho thế giới vô hình có thể được cảm nhận.” [21]
3.2. Cách thức thể hiện
Hiểu được ý nghĩa và mục đích của nghệ thuật thánh, chúng ta thấy Giáo Hội luôn quan tâm phát huy loại hình nghệ thuật này “để những vật dụng dùng trong phụng tự thánh được thực sự xứng đáng, thích hợp và mỹ lệ, đồng thời biểu thị và tượng trưng những thực tại trên trời… Giáo Hội vẫn coi mình như vị thẩm phán về mỹ thuật, xét xem trong những tác phẩm của các nghệ sĩ, tác phẩm nào thích hợp với đức tin, với lòng đạo đức và với những luật lệ truyền thống trong đạo, cũng như xem những tác phẩm nào xứng đáng dùng vào việc thánh”. [22]
Tuy nhiên, Giáo Hội từ đầu đã không tạo ra một nghệ thuật riêng. Các nghệ sĩ kitô hữu của những thế kỷ đầu đã không sáng chế ra một “nghệ thuật Kitô giáo”, nhưng họ tìm cách diễn tả đức tin của mình bằng những sáng tạo nghệ thuật của thời đại họ đang sống. Tiến trình này là một phần của điều mà người ta gọi là “hội nhập văn hóa” theo mô hình của mầu nhiệm Nhập Thể. Đức Kitô khi đến trần gian đã mang lấy nơi mình những yếu tố văn hóa của thời đại và Ngài dùng ngôn ngữ và cách thể diễn tả của thời đại để mạc khải mầu nhiệm Nước Trời và chân lý Tin Mừng. Giáo Hội đến lượt mình cũng làm như thế: đi đến đâu và hiện diện ở bất kỳ thời điểm nào, Giáo Hội cũng luôn sử dụng ngôn ngữ và cách thế diễn tả của nền văn hóa địa phương để diễn tả và loan truyền sứ điệp. Nếu nghệ thuật mà Giáo Hội tạo nên có thể được gọi cách đặc biệt là “nghệ thuật Kitô giáo”, chủ yếu là vì đề tài hay nhiệm vụ tôn giáo của nó. Nếu nghệ thuật này có thể được gọi là “nghệ thuật thánh”, chủ yếu là vì qua đề tài tôn giáo hay nhiệm vụ tôn giáo của nó mà nó nói lên mầu nhiệm của Thiên Chúa, diễn tả các thực tại thánh và dẫn đưa tâm trí con người về với Thiên Chúa và các thực tại ấy.
Về hình thức thể hiện của nghệ thuật thánh xuyên qua dòng lịch sử, công đồng Vaticanô II đã xác định rõ ràng trong Hiến chế về Phụng Vụ thánh: “Giáo Hội hằng đặc biệt lo lắng sao cho vật dụng thánh góp phần vào vẻ trang trọng của phụng tự một cách xứng đáng và mỹ thuật, đồng thời chấp nhận những thay đổi về chất liệu, hình thức, trang trí theo tiến bộ kỹ thuật qua các thời đại”. [23]
“Giáo Hội đã không hề coi một kiểu nghệ thuật nào như là của riêng, nhưng công nhận các kiểu của bất cứ thời đại nào, tùy theo đặc tính và hoàn cảnh của các dân tộc, cũng như tùy theo nhu cầu của các nghi lễ; những kiểu nghệ thuật này, trải qua các thế kỷ, đã tạo nên một kho tàng nghệ thuật cần phải hết sức duy trì cẩn thận. Ngay cả những nghệ thuật trong thời đại chúng ta, nghệ thuật của mọi dân tộc và mọi miền, cũng phải được tự do phô diễn trong Giáo Hội, miễn là giữ được vẻ tôn kính trang trọng phải có trong các thánh đường và trong các nghi lễ thánh. Như thế, nghệ thuật đã có thể góp tiếng trong bản nhạc vinh quang kỳ diệu mà những bậc vĩ nhân đã từng ca hát qua các thế kỷ để ca tụng đức tin công giáo”. [24]
Cũng một giáo huấn ấy đã được công đồng lặp lại trong Hiến chế mục vụ về Giáo Hội trong thế giới ngày nay: “Giáo Hội cũng phải công nhận những hình thức nghệ thuật mới, thích hợp với thời đại chúng ta, tùy theo bản chất của từng dân tộc, từng địa phương. Cũng nên đem vào nơi phụng tự những hình thức mới này, một khi với lối diễn tả thích nghi và phù hợp với phụng vụ, chúng giúp con người nâng tâm hồn lên cùng Thiên Chúa”. [25]
Để thể hiện ý nghĩa và mục đích của mình như được trình bày trên đây, nghệ thuật thánh ngày nay có thể được thể hiện dưới nhiều cách thức đa dạng và phong phú hơn xưa: kiến trúc, điêu khắc và chạm trổ trên đá, kim loại, gỗ và nhiều vật liệu khác, hội họa, trang trí, thủ công chế biến vật dụng, đồ họa vi tính và cả nghệ thuật nhiếp ảnh, v.v. Các cách thức thể hiện ấy cũng chịu ảnh hưởng của văn hóa địa phương đương thời. Chẳng hạn tại Việt Nam, nhà thờ có thể được xây dựng theo những mô hình kiến trúc Á Đông với những họa tiết dân tộc; các ảnh tượng cũng có thể mang dáng dấp con người Việt Nam, như tượng Đức Mẹ La Vang.
Khi sử dụng nghệ thuật của thời đại, Giáo Hội không sao chép, nhưng mang lại cho nó một chiều kích mới, một nội dung mới. Bằng cách đó, Giáo Hội góp phần đem lại cho nghệ thuật tất cả ơn gọi của nó. Chỉ có điều là Giáo Hội phải can thiệp bằng cách xem xét để các tác phẩm nghệ thuật ấy phải đẹp, trang nhã, là điều luôn đi liền với mỹ thuật đích thực, [26] có sức lôi cuốn và nâng cao tâm hồn; đồng thời loại trừ khỏi thánh đường cũng như những nơi thánh khác những tác phẩm nghệ thuật nào nghịch với đức tin và phong hóa, nghịch với lòng đạo đức Kitô giáo, cũng như những tác phẩm làm tổn thương ý nghĩa tôn giáo đích thực, hoặc vì hình thức tồi bại, hoặc vì thiếu nghệ thuật, tầm thường hay giả tạo.
Kết luận
Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã gọi nghệ thuật thánh là một “tác vụ cao quí”. Có thể nói nghệ thuật thánh một cách nào đó cũng thi hành ba tác vụ: ngôn sứ, tư tế, và vương đế. Nghệ thuật thánh thi hành tác vụ ngôn sứ khi nó truyền đạt cho con người những sứ điệp thánh thiêng và mời gọi họ suy nghĩ, cảm nghiệm và đón nhận. Đó là những sứ điệp bằng hình ảnh có sức gợi lên tâm tình và lôi cuốn sự chú ý. Nghệ thuật thánh thi hành tác vụ tư tế, bởi vì nó đóng vai trò cầu nối dẫn đưa con người đi vào huyền nhiệm của Thiên Chúa được trình bày qua những hình ảnh và biểu tượng, đưa cái thánh thiêng vào thế giới phàm tục, đưa thế giới thần linh đến cho con người, đồng thời biến đổi cái phàm tục thành thánh thiêng và dẫn đưa con người vào thế giới thần linh. Cuối cùng, nghệ thuật thánh thi hành tác vụ vương đế khi nó gợi lên những khuôn mẫu lý tưởng nhằm xây dựng con người và góp phần xây dựng vương quốc của Thiên Chúa nơi trần gian. Tóm lại, qua các hình thức diễn tả, nghệ thuật thánh bày tỏ các chân lý mạc khải, và trở thành biểu tượng của đức tin công giáo, góp phần xây dựng con người mới trong Đức Kitô.
Mùa Chay năm 2011
+ Giám mục Matthêô Nguyễn Văn Khôi

markdown:
Khi có dịp tham quan các ngôi đền thờ nổi tiếng ở Âu Châu, như nhà thờ Đức Bà Paris và nhất là đền thờ thánh Phêrô tại Rôma, người ta không khỏi trầm trồ thán phục sự vĩ đại, tính cổ kính, dấu tích lịch sử và nhất là giá trị nghệ thuật vô cùng to lớn vượt thời gian của chúng. Mỗi đền thờ là một kho tàng vô giá đầy ắp những tác phẩm nghệ thuật từ điêu khắc đến kiến trúc, hội họa, trang trí, do các nghệ sĩ nổi tiếng sáng tạo nên để diễn tả niềm tin và những tâm tình tôn giáo của cộng đồng dân Chúa trải qua chiều dài của dòng lịch sử. Người ta chiêm ngắm, nghiên cứu, tìm hiểu, nhưng không bao giờ có thể tát cạn ý nghĩa sâu xa và phong phú của chúng. Người ta gọi đó là kho tàng nghệ thuật thánh của Giáo Hội công giáo. Để có một cái nhìn về nghệ thuật thánh, chúng ta hãy dựa vào giáo huấn của Giáo Hội [1] để tìm hiểu ý nghĩa, mục đích và cách thức thể hiện của loại hình nghệ thuật này, sau khi thử lược qua khái niệm thánh thiêng và tương quan giữa thánh thiêng với nghệ thuật nói chung.
**1. Khái niệm thánh thiêng **
Trong văn hóa Tây phương, từ “thánh thiêng” hay “linh thánh” (lt.
*sacer, sacra, sacrum*) thường được dùng theo hai nghĩa. Theo nghĩa thứ nhất, “thánh thiêng” là từ mà những người có tôn giáo dùng để chỉ chính Thiên Chúa, Đấng-hoàn-toàn-khác, Hữu-Thể-tuyệt-đối, Mãnh-lực-tối-cao. Những cách gọi này cho thấy một cảm nghiệm khôn tả về một Hữu Thể mà người ta gọi là Đấng Thánh hay Đấng Linh Thiêng. Con người tôn giáo cũng như mọi nền văn hóa mang tính tôn giáo đều được xác định ít nhất bằng nhận thức về Đấng Linh Thiêng hiện diện trong bầu trời, tinh tú, sông nước, thảo mộc, đất đá, v.v., nói chung trong tất cả những gì hiện hữu, như là một huyền nhiệm vừa hấp dẫn ( *mysterium* *fascinans*) lại vừa đáng sợ ( *mysterium* *tremens*). Sự thánh thiêng còn hiện diện nơi những gì thuộc về Đấng Linh Thiêng mà người ta quen gọi là các thực tại thánh. Tuy nhiên, trong cách hiểu của các dân tộc, cái thánh thiêng vừa có thể chỉ cái đáng kính, vừa có thể chỉ cái đáng sợ, như khi nói về các thần ác. Như thế cái thánh thiêng cho thấy một chiều kích tách biệt và dị nghĩa, vừa tốt vừa xấu. Trong Kitô giáo, cái thánh thiêng chỉ được hiểu theo nghĩa tốt và qui hướng về Thiên Chúa là Đấng Thánh.
Theo nghĩa thứ hai, “thánh thiêng” là từ dùng để chỉ một cái gì đó được dâng hiến cho thần linh, cho một mãnh lực cao siêu. Vì thế nó còn được dùng để chỉ những điều mà người ta không được xâm phạm, ngay cả không được đụng chạm đến. Từ này còn được dùng để chỉ những gì được tách riêng ra để dùng cho mục tiêu tôn giáo. Được coi là thánh thiêng những không gian và thời gian cử hành lễ tế, những đồ vật dùng trong nghi thức tôn giáo như ảnh tượng, đồ thờ, lễ phục, v.v. Vì thế, từ điển
*Le Petit Robert* định nghĩa thánh thiêng là thuộc về một lãnh vực tách biệt, bất khả xâm phạm và là đối tượng của một tâm tình tôn kính mang tính tôn giáo; nó có liên quan đến việc thờ phượng và phụng vụ. Đối lại với thánh thiêng là phàm tục. Từ này trong tiếng La-tinh là *profanum*, có nghĩa là “trước” đền thờ hay bên ngoài khuôn viên đền thờ. Theo nghĩa rộng nhất, từ này chỉ những gì không thuộc về lãnh vực thánh thiêng.
Theo
*Từ điển công giáo phổ thông* của J.A. Hardon SJ, “thánh thiêng là những gì thuộc về Thiên Chúa, khác với những gì thuộc về con người; là những gì vĩnh cửu chứ không phải phù du; là những gì của thiên giới chứ không phải của hạ giới; là những gì huyền nhiệm và vì thế không thể giải thích được bằng lý trí; là những gì vô hạn chứ không phải hữu hạn. Tôn giáo nào cũng coi thánh thiêng mới là cái tuyệt đối, bất di bất dịch; còn phàm tục chỉ là cái tương đối, vốn hay thay đổi”. [2]
Tuy nhiên, trong các xã hội sơ khai, cái thánh thiêng và cái phàm tục ít khi tách rời nhau. Theo cha Teilhard de Chardin, không có gì trong thời gian và trong không gian là phàm tục cả. Toàn thể thế giới chúng ta đang sống là một đền thờ, một thứ bí tích của Thiên Chúa. Tu sĩ và nghệ sĩ giống nhau và liên kết với nhau trong viễn tượng này. Điều được nói về thế giới thì càng được nói về con người. Nếu toàn thể thế giới một cách nào đó có thể được coi là đền thờ, là bí tích của Thiên Chúa, thì con người càng là đền thờ và là bí tích của Thiên Chúa hơn nữa, bởi lẽ qua mầu nhiệm sáng tạo và nhập thể, con người là hình ảnh của Thiên Chúa và là nơi Thiên Chúa ngự trị, vì Ngài là Thiên-Chúa-ở-cùng-chúng-ta. Mầu nhiệm của Thiên Chúa được phản ánh nơi mầu nhiệm con người. Vì thế con người cũng là một mầu nhiệm và do đó cũng mang tính thánh thiêng.
**2. Nghệ thuật nói chung và sự thánh thiêng **
Từ “nghệ thuật” trong nguyên ngữ Latinh (
*ars*) vừa diễn tả một khả năng sáng tạo của con người, vừa được dùng để chỉ những kết quả do khả năng ấy tạo ra. Khi phát huy nghệ thuật cùng với các ngành khác như triết học, sử học, toán học, sinh vật học, v.v., con người có thể góp phần lớn lao vào công cuộc thăng tiến gia đình nhân loại để đạt tới những giá trị cao cả của chân, thiện, mỹ, và một phán đoán có giá trị phổ quát. [3]
Chân, thiện, mỹ, liên kết chặt chẽ với nhau, và trên bình diện hữu thể cả ba chỉ là một. Tất cả những gì chân thật và tốt lành đều đẹp. “Niềm vui tinh thần và vẻ đẹp luân lý đi đôi với việc thực thi điều thiện. Cũng vậy, chân lý đem lại niềm vui và ánh huy hoàng của vẻ đẹp tinh thần. Chân lý tự nó là đẹp”. [4] Theo một nghĩa nào đó, cái đẹp là biểu hiện hữu hình của sự thiện, còn sự thiện là điều kiện siêu hình của cái đẹp.
Trong
*Sứ điệp gửi toàn thể nhân loại nhân dịp bế mạc công đồng Vaticanô II*, các nghị phụ đã khẳng định: “Thế giới chúng ta sống ngày nay đang cần đến cái đẹp để khỏi chìm đắm vào thất vọng. Cái đẹp cũng như chân lý mang lại niềm vui cho tâm hồn con người, đó chính là những hoa trái quí giá không tàn úa vì thời gian nhưng nối kết các thế hệ lại và làm cho họ thông cảm nhau khi thán phục nhau”. [5] Các nghệ sĩ: thi sĩ, văn sĩ, nhạc sĩ, họa sĩ, điêu khắc gia, diễn viên, là “những người say mê và phục vụ cái đẹp”. [6]
Theo
*Sách Giáo lý của Hội Thánh công giáo*, chân lý thường được diễn tả bằng lời nói, một sự diễn tả hữu lý của nhận thức về thực tại. Nhưng chân lý cũng có thể được diễn tả bằng những hình thức khác nhau để bổ túc cho nhau, nhất là khi vấn đề phải gợi lên lại bao hàm những điều khôn tả, những điều sâu thẳm của trái tim con người hay những điều huyền nhiệm của Thiên Chúa. Trước khi tự mạc khải cho con người bằng những lời chân lý, Thiên Chúa đã mạc khải cho họ qua ngôn ngữ hình ảnh là công trình tạo dựng với tất cả vẻ đẹp và trật tự hài hòa, “vì chính Đấng Tạo Hóa mọi loài là tác giả của muôn vẻ đẹp” (Kn 13,3). [7]
“Được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa (x. St 1,26), con người cũng diễn tả chân lý về tương quan của mình với Thiên Chúa Tạo Hóa bằng vẻ đẹp của các tác phẩm nghệ thuật của mình. Thật vậy, nghệ thuật là một hình thức diễn tả chỉ riêng con người mới có; vượt lên trên việc cố gắng thỏa mãn mọi nhu cầu sinh tồn, là điều chung của mọi sinh vật, nghệ thuật là sự đầy tràn chan chứa, được ban tặng cách nhưng không, sự giàu sang nội tâm của con người. Xuất phát từ tài năng do Đấng Tạo Hóa ban, và từ nỗ lực của chính con người, nghệ thuật là một hình thức của sự khôn ngoan thực tiễn, kết hợp kiến thức với tài khéo léo (x. Kn 7,17), để tạo hình thể cho chân lý của một thực tại, bằng thứ ngôn ngữ có thể cảm nhận được bằng mắt thấy và bằng tai nghe. Như vậy nghệ thuật bao hàm một sự tương tự nào đó với hoạt động của Thiên Chúa trong công trình tạo dựng, theo mức độ nghệ thuật được gợi hứng bởi chân lý về vạn vật và lòng yêu mến vạn vật. Cũng như bất cứ hoạt động nào khác của con người, nghệ thuật không có mục đích tuyệt đối nơi chính nó, nhưng được qui hướng về con người và trở nên cao quí nhờ mục đích tối hậu là con người”. [8]
Đặc biệt trong
*Thư Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II gửi các nghệ sĩ*, chúng ta đọc thấy như sau: “Bởi đó Thiên Chúa cho con người hiện hữu, giao cho con người nhiệm vụ của những nghệ sĩ. Chính qua hoạt động sáng tạo nghệ thuật ấy mà hơn bao giờ hết con người cho thấy mình giống Thiên Chúa. Con người hoàn thành nhiệm vụ này xuất sắc nhất là khi uốn nắn chất thể kỳ diệu hay nhân tính của mình và khi thi hành quyền làm chủ một cách sáng tạo trên thế giới chung quanh. Với ánh mắt yêu thương, Nhà Nghệ Sĩ thần linh đã chuyển giao cho người nghệ sĩ nhân loại một chút óc khôn ngoan siêu phàm của mình, cho người này chia sẻ quyền sáng tạo của mình”. [9]
“Mọi trực giác nghệ thuật chính hiệu đều vượt xa những gì giác quan nhận biết và một khi đã lọt được tới cái nằm đằng sau bộ mặt của thực tại, nó sẽ cố gắng giải thích mầu nhiệm kín ẩn của thực tại ấy. Bản thân trực giác này cũng nảy sinh từ nơi thẳm sâu của linh hồn con người, nơi đó ta gặp thấy con người đang khát khao tìm ra ý nghĩa cho cuộc đời của mình, đồng thời thoáng thấy vẻ đẹp cũng như sự thống nhất diệu kỳ của mọi sự. Người nghệ sĩ nào cũng nghiệm thấy có một khoảng cách không sao vượt qua được giữa tác phẩm do tay mình làm ra, dù có thành công đến đâu, và vẻ đẹp tuyệt vời mà mình đã thoáng thấy trong một lúc được cảm hứng sáng tác: những gì họ cố gắng diễn tả qua tranh vẽ, tượng điêu khắc, tác phẩm sáng tác, đều chẳng hơn gì một tia sáng phát ra từ ánh sáng đã từng lóe lên trước đôi mắt tinh thần của họ trong một khoảnh khắc nào đó”.
“Mọi hình thức nghệ thuật chân chính, theo cách riêng của nó, đều là đường dẫn ta đến với thực tại sâu thẳm của con người và thế giới. Bởi vậy, đó chính là một phương cách rất hiệu quả giúp ta đến với thế giới đức tin, cho kinh nghiệm sống của con người có được ý nghĩa cuối cùng của nó. Đó chính là lý do giải thích tại sao chân lý trọn vẹn của Tin Mừng ngay từ đầu đã có sức khơi dậy sự quan tâm thích thú của các nghệ sĩ, những người do bản tính tự nhiên vốn rất nhạy cảm trước các sự “hiển lộ” của cái đẹp bên trong các sự vật”. [10]
“Để truyền đạt sứ điệp mà Đức Kitô giao cho mình, Giáo Hội cần đến nghệ thuật. Nghệ thuật có nhiệm vụ làm cho thế giới tinh thần, thế giới vô hình, thế giới Thiên Chúa, trở nên có thể cảm nhận được và trở nên hấp dẫn càng nhiều càng hay. Bởi đó, nghệ thuật phải chuyển dịch những gì tự chúng vốn không thể diễn tả được thành những ngôn từ có ý nghĩa. Nghệ thuật có một khả năng độc đáo là lấy một mặt này hay một mặt khác của sứ điệp, rồi chuyển dịch thành một cái gì đó có màu sắc, hình dáng và âm thanh, để nuôi dưỡng trực quan của những người đến xem hay đến nghe. Nghệ thuật làm việc này không phải bằng cách đánh mất đi giá trị siêu việt và hào quang mầu nhiệm của sứ điệp”. [11]
“Cái đẹp là chìa khóa mở cửa mầu nhiệm và là tiếng gọi mời ta vươn lên cao. Đó cũng là tiếng nói mời gọi ta cảm nếm cuộc sống và mơ về tương lai. Chính vì thế cái đẹp của thụ tạo không bao giờ có thể làm ta cảm thấy thỏa mãn hoàn toàn. Nó khơi dậy nỗi nhớ nhung thầm kín về Thiên Chúa, một sự thật mà chỉ có người say mê cái đẹp như thánh Augustinô mới diễn tả được một cách tuyệt vời như sau: “Con yêu Chúa quá muộn màng, ôi vẻ đẹp rất xưa mà rất mới; con yêu Chúa quá muộn màng” (
*Tự thuật *10,27)”. [12]
Qua các giáo huấn trên đây của Giáo Hội chúng ta thấy giữa nghệ thuật và sự thánh thiêng có một mối tương quan chặt chẽ với nhau. Trước hết, có thể nói trong nghệ thuật có hàm chứa một chiều kích thánh thiêng, vì nó phản ánh hành động sáng tạo đầy huyền nhiệm của Thiên Chúa. Chắc hẳn vì thế mà Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã dám khẳng định rằng chính qua hoạt động sáng tạo nghệ thuật mà hơn bao giờ hết con người cho thấy mình giống Thiên Chúa.
Tiếp đến, tất cả mọi hình thức nghệ thuật chân chính đều được coi như phương tiện để diễn tả các thực tại thánh thiêng, vượt trên thế giới vật chất này. Quả thế, mọi nghệ thuật đều vượt trên cái thực tại trước mắt, biến đổi thực tại sống, đem lại luồng sinh khí mới cho vật chất mà nó uốn nắn, dẫn đưa con người vào những chiều kích sâu thẳm của con người và thế giới, mà con người chỉ biết chiêm ngưỡng với lòng say mê. Nó bắt buộc con người phải luôn chuyển động trong những gì đã biết và trong sự khám phá liên lỉ thế giới huyền nhiệm và đầy ắp ý nghĩa đối với con người.
Cuối cùng, cũng trong chiều hướng ấy nhưng đẩy xa hơn nữa, nghệ thuật phục vụ cái thánh thiêng vì nó dẫn đưa con người vào mối tương quan thân tình với Thiên Chúa là huyền nhiệm trên mọi thứ huyền nhiệm khôn tả; nó gợi nhớ Thiên Chúa như nguồn cảm hứng và mời gọi con người vượt qua cái hữu hình đang phô bày trước mắt để nhìn thấy dấu ấn của chính Thiên Chúa như Đấng đang phả hồn vào tác phẩm nghệ thuật. Mọi nghệ thuật chân chính, cho dù không thể hiện các đề tài tôn giáo, vẫn có thể được coi như một chiếc cầu nối liền với kinh nghiệm tôn giáo, bởi vì sự tìm kiếm vẻ đẹp và công trình của trí tưởng tượng trong nghệ thuật có thể được coi như một lời đáp trả tiếng gọi của thực tại thánh thiêng. Các tác phẩm nghệ thuật giúp chúng ta cảm nghiệm được một điều gì đó của mầu nhiệm Thiên Chúa. Có thể nói một nghệ sĩ đích thực tự thâm tâm luôn là một người tôn giáo, cho dù ông ta rất ít khi thực hành.
Cuối cùng, tính thánh thiêng của nghệ thuật đã tạo nên mối liên hệ chặt chẽ giữa nghệ thuật và nghi thức tôn giáo: nghệ thuật được dùng để diễn tả điều mà các nghi thức không diễn tả được. Mối liên hệ này có thể được tìm thấy nơi tất cả các nền văn minh trên thế giới. Không phải là táo bạo khi nói rằng nghệ thuật ngay từ thời cổ đại đã là phương tiện liên lạc giữa con người và thế giới thần linh, như các đền đài, ảnh tượng, thi ca, vũ điệu, nơi các tôn giáo cổ xưa đã làm chứng.
**3. Nghệ thuật thánh: ý nghĩa, mục đích, và cách thức thể hiện **
Nếu nghệ thuật nói chung có liên quan đến sự thánh thiêng, thì chúng ta phải hiểu thế nào về một ngành nghệ thuật có tên gọi đặc biệt là “nghệ thuật thánh”? Công đồng Vaticanô II trong
*Hiến chế về Phụng Vụ thánh* đã khẳng định: “Trong những hoạt động cao quí nhất của tài trí con người, đặc biệt phải kể đến mỹ thuật, nhất là nghệ thuật tôn giáo và tột đỉnh chính là nghệ thuật thánh. Tự bản tính, nghệ thuật thánh nhằm diễn tả một cách nào đó vẻ đẹp vô biên của Thiên Chúa qua những tác phẩm nhân loại. Nghệ thuật này càng làm cho Thiên Chúa được ca tụng và tôn vinh hơn, một khi những tác phẩm đó không nhằm chủ đích nào khác ngoài sự tích cực góp phần hướng tâm trí con người về cùng Chúa cách đạo đức”. [13] *3.1. Ý nghĩa và mục đích *
Trên đây chúng ta đã nói rằng mọi loại hình nghệ thuật đều có liên quan một cách nào đó đến sự thánh thiêng. Tuy nhiên, trong thuật ngữ công giáo, không phải tất cả mọi loại hình nghệ thuật đều được gọi là “nghệ thuật thánh”. Theo giáo huấn trên đây của công đồng Vaticanô II, nghệ thuật thánh là một trong những hoạt động cao quí nhất của tài trí con người. Đó là một loại hình nghệ thuật thuộc ngành mỹ thuật. Dĩ nhiên mọi nghệ thuật đều có liên quan đến cái đẹp, tuy nhiên cái đẹp mà mỹ thuật diễn tả không phải là cái đẹp của âm thanh, văn từ hay diễn xuất, mà là cái đẹp của đường nét, hình ảnh và màu sắc. Ngoài ra, cái đẹp mà nghệ thuật thánh muốn diễn tả không thuộc lãnh vực trần tục, nhưng thuộc lãnh vực tôn giáo; vì thế nghệ thuật thánh là một phần của nghệ thuật tôn giáo, hay đúng hơn là mỹ thuật tôn giáo. Mỗi tôn giáo đều được phản ánh trong các tác phẩm mỹ thuật như đền đài, các tác phẩm điêu khắc, các họa phẩm, kể cả ảnh nghệ thuật, với những đề tài rất phong phú. Mỹ thuật tôn giáo mà chúng ta đề cập ở đây là mỹ thuật Kitô giáo mà đỉnh cao là nghệ thuật thánh. Như thế, nghệ thuật thánh là loại hình mỹ thuật cao nhất có thể được coi như chóp đỉnh của kim tự tháp mỹ thuật tôn giáo. Nghệ thuật thánh là nơi gặp gỡ giữa cái hữu hạn và cái vô hạn, giữa nhân loại và mầu nhiệm thần linh. [14]
“Giáo Hội luôn xem thừa tác vụ nghệ thuật thánh với sự quí trọng lớn lao nhất và cố gắng hiểu rằng ‘tất cả mọi thứ được dành riêng sử dụng cho phụng tự thánh đều thực sự xứng đáng, thích hợp và đẹp, là những dấu chỉ và biểu tượng của thế giới siêu nhiên’. Giáo Hội qua các thế kỷ cũng đã gìn giữ kho tàng nghệ thuật thuộc về mình ấy”. [15]
Tuy nhiên không dễ dàng gì để đưa ra những tiêu chuẩn nhằm xác định một tác phẩm có thuộc về nghệ thuật thánh hay không. Một tác phẩm nghệ thuật được coi là “thánh” khi nó được tạo nên để dùng trong nơi thánh, khác với những đồ vật khác được dùng trong nơi phàm tục. Nơi thánh ấy có thể là nhà thờ, nhà nguyện, đất thánh, nơi mà các tín hữu tập trung để gặp gỡ Chúa, cầu nguyện và thờ phượng Chúa.
Ngoài ra, theo từ điển
*Larousse*, nghệ thuật thánh là nghệ thuật tôn giáo nhằm phục vụ việc thờ phượng. Nghệ thuật thánh diễn tả tương quan với mầu nhiệm Thiên Chúa, với luân lý và mục vụ, và thể hiện cách trọn vẹn trong việc thờ phượng. Nghệ thuật Kitô giáo đạt đến đỉnh cao khi nó từ nghệ thuật tôn giáo biến thành nghệ thuật phụng tự. Hình thức thờ phượng cao nhất là phụng vụ, thường gắn liền với các nơi thánh. Theo nghĩa này, một tác phẩm nghệ thuật thánh không phải vì chính bản thân nó là thánh, nhưng là để phục vụ cái thánh thiêng. Nghệ thuật thánh bao gồm những tác phẩm được gợi hứng từ các bản văn Thánh Kinh, từ những qui chiếu tôn giáo, những tác phẩm được dùng vào việc thờ phượng.
Tuy nhiên việc thờ phượng Thiên Chúa không chỉ giới hạn nơi nhà thờ hay tại những không gian thánh công cộng, nhưng còn được thực hiện tại tư gia hay một nơi nào khác có tính riêng tư. Tại Việt Nam, thường mỗi gia đình công giáo đều có nơi đặt bàn thờ chính để cùng nhau cầu nguyện mỗi ngày và nhiều người còn đặt những ảnh tượng thánh tại các phòng trong nhà, trên bàn làm việc, ngay cả ngoài vườn hay dưới một bóng cây để giúp hướng lòng lên Chúa trong khi làm việc.
*Sách* *Giáo lý của Hội Thánh công giáo* có dạy: “Chúng tôi ấn định với tất cả sự chắc chắn và chính đáng rằng: cũng như hình tượng cây thánh giá quí trọng và ban sự sống, các ảnh tượng đáng kính và thánh thiện, hoặc được vẽ và lắp ghép, hoặc bằng những chất liệu thích hợp khác, phải được đặt trong các thánh đường của Thiên Chúa, trên các bình thánh và y phục thánh, trên các bức tường và các bức họa, trong nhà và trên các đường phố”. [16] “Các ảnh tượng thánh, hiện diện trong các thánh đường và trong nhà của chúng ta, có mục đích khơi dậy và nuôi dưỡng đức tin vào mầu nhiệm của Đức Kitô”. [17]
Như thế, các tác phẩm nghệ thuật thánh vẫn có thể hiện diện ở khắp nơi, nhưng không phải để trang trí, mà để phục vụ tâm tình thờ phượng, và đó chính là yếu tố khiến cho nghệ thuật thánh có một địa vị trổi vượt.
Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II có lẽ đã khẳng định điều đó khi chú giải số 122 của
*Hiến chế về Phụng Vụ thánh* trong bức thư của ngài gửi các nghệ sĩ: “Khi đề cập cách đặc biệt đến nghệ thuật thánh như là “đỉnh cao” của nghệ thuật tôn giáo, văn kiện này đã không ngần ngại xem công việc của các nghệ sĩ như một “tác vụ cao quí”, khi những tác phẩm của họ có khả năng phản ánh một cách nào đó vẻ đẹp vô cùng của Thiên Chúa và hướng tâm trí mọi người về với Ngài. Chính nhờ sự đóng góp của họ, “sự nhận biết Thiên Chúa được bày tỏ rõ ràng hơn, và việc rao giảng Tin Mừng trở nên dễ hiểu hơn đối với nhiều người”. [18]
Nghệ thuật được gọi là “thánh” khi nó nói lên một điều gì đó về Thiên Chúa và khi nó chu toàn một nhiệm vụ hay sứ vụ “hướng tâm trí mọi người về với Ngài”. Nếu có một tác phẩm nghệ thuật thánh thì đó là cái có sức lay chuyển chúng ta, biến đổi chúng ta và đưa chúng ta xa khỏi những gì chúng ta đang là. Có lẽ đó cũng là điều tạo nên sự tôn kính hay sợ hãi. Để có được một nghệ thuật thánh, chúng ta phải nhìn thấy ở đó sự hiện diện của siêu việt, một sự khai mở từ thế giới này sang một thế giới khác. Một sản phẩm nghệ thuật chỉ nằm trên bình diện trần thế, cho dù đẹp mấy đi nữa, vẫn không thể là một tác phẩm nghệ thuật thánh. Nghệ thuật thánh đóng vai trò của một tư tế: đưa cái thánh thiêng vào các yếu tố vật chất và nhân loại.
“Nghệ thuật thánh sẽ thật và đẹp, khi nhờ hình thức thích hợp, nó đáp ứng với ơn gọi riêng của nó: trong đức tin và trong sự tôn thờ, nghệ thuật thánh gợi lên và tôn vinh mầu nhiệm siêu việt của Thiên Chúa, vẻ đẹp siêu phàm vô hình của chân lý và của tình yêu, đã xuất hiện nơi Đức Kitô, Đấng ‘là phản ánh vẻ huy hoàng, là hình ảnh trung thực của bản thể Thiên Chúa’ (Dt 1,3), ‘nơi Ngài, tất cả sự viên mãn của thần tính hiện diện cách cụ thể’ (Cl 2,9), Ngài là vẻ đẹp thiêng liêng đang tỏa chiếu nơi Đức Trinh Nữ rất thánh, Mẹ Thiên Chúa, nơi các thiên thần và các thánh. Nghệ thuật thánh đích thực đưa con người đến việc tôn thờ, cầu nguyện và yêu mến Thiên Chúa là Đấng Tạo Hóa và Cứu Độ, Đấng Thánh Thiện và thánh hóa”. [19]
Ý nghĩa và mục đích của nghệ thuật thánh còn được công đồng Vaticanô II đề cập trong lời nhắn nhủ các nghệ sĩ: “Riêng đối với tất cả những nghệ sĩ có tài năng, muốn phụng sự Thiên Chúa để làm vinh danh Ngài trong Giáo Hội, phải luôn luôn nhớ rằng một phần nào họ bắt chước Thiên Chúa, Đấng Sáng Tạo, họ sáng tác những tác phẩm dùng vào việc thờ phượng công giáo, vào việc cảm hóa các tín hữu cho họ thêm lòng đạo đức và huấn luyện giáo lý cho họ nữa”. [20]
“Đã từ lâu Giáo Hội liên kết với quí vị. Quí vị đã xậy dựng và trang hoàng những đền thờ, suy tôn các tín điều, làm giàu cho phụng vụ của Giáo Hội. Quí vị đã giúp đỡ Giáo Hội diễn tả sứ điệp thánh của mình ra ngôn ngữ hình thể và sắc thái, khiến cho thế giới vô hình có thể được cảm nhận.” [21]
*3.2. Cách thức thể hiện *
Hiểu được ý nghĩa và mục đích của nghệ thuật thánh, chúng ta thấy Giáo Hội luôn quan tâm phát huy loại hình nghệ thuật này “để những vật dụng dùng trong phụng tự thánh được thực sự xứng đáng, thích hợp và mỹ lệ, đồng thời biểu thị và tượng trưng những thực tại trên trời… Giáo Hội vẫn coi mình như vị thẩm phán về mỹ thuật, xét xem trong những tác phẩm của các nghệ sĩ, tác phẩm nào thích hợp với đức tin, với lòng đạo đức và với những luật lệ truyền thống trong đạo, cũng như xem những tác phẩm nào xứng đáng dùng vào việc thánh”. [22]
Tuy nhiên, Giáo Hội từ đầu đã không tạo ra một nghệ thuật riêng. Các nghệ sĩ kitô hữu của những thế kỷ đầu đã không sáng chế ra một “nghệ thuật Kitô giáo”, nhưng họ tìm cách diễn tả đức tin của mình bằng những sáng tạo nghệ thuật của thời đại họ đang sống. Tiến trình này là một phần của điều mà người ta gọi là “hội nhập văn hóa” theo mô hình của mầu nhiệm Nhập Thể. Đức Kitô khi đến trần gian đã mang lấy nơi mình những yếu tố văn hóa của thời đại và Ngài dùng ngôn ngữ và cách thể diễn tả của thời đại để mạc khải mầu nhiệm Nước Trời và chân lý Tin Mừng. Giáo Hội đến lượt mình cũng làm như thế: đi đến đâu và hiện diện ở bất kỳ thời điểm nào, Giáo Hội cũng luôn sử dụng ngôn ngữ và cách thế diễn tả của nền văn hóa địa phương để diễn tả và loan truyền sứ điệp. Nếu nghệ thuật mà Giáo Hội tạo nên có thể được gọi cách đặc biệt là “nghệ thuật Kitô giáo”, chủ yếu là vì đề tài hay nhiệm vụ tôn giáo của nó. Nếu nghệ thuật này có thể được gọi là “nghệ thuật thánh”, chủ yếu là vì qua đề tài tôn giáo hay nhiệm vụ tôn giáo của nó mà nó nói lên mầu nhiệm của Thiên Chúa, diễn tả các thực tại thánh và dẫn đưa tâm trí con người về với Thiên Chúa và các thực tại ấy.
Về hình thức thể hiện của nghệ thuật thánh xuyên qua dòng lịch sử, công đồng Vaticanô II đã xác định rõ ràng trong
*Hiến chế về Phụng Vụ thánh*: “Giáo Hội hằng đặc biệt lo lắng sao cho vật dụng thánh góp phần vào vẻ trang trọng của phụng tự một cách xứng đáng và mỹ thuật, đồng thời chấp nhận những thay đổi về chất liệu, hình thức, trang trí theo tiến bộ kỹ thuật qua các thời đại”. [23]
“Giáo Hội đã không hề coi một kiểu nghệ thuật nào như là của riêng, nhưng công nhận các kiểu của bất cứ thời đại nào, tùy theo đặc tính và hoàn cảnh của các dân tộc, cũng như tùy theo nhu cầu của các nghi lễ; những kiểu nghệ thuật này, trải qua các thế kỷ, đã tạo nên một kho tàng nghệ thuật cần phải hết sức duy trì cẩn thận. Ngay cả những nghệ thuật trong thời đại chúng ta, nghệ thuật của mọi dân tộc và mọi miền, cũng phải được tự do phô diễn trong Giáo Hội, miễn là giữ được vẻ tôn kính trang trọng phải có trong các thánh đường và trong các nghi lễ thánh. Như thế, nghệ thuật đã có thể góp tiếng trong bản nhạc vinh quang kỳ diệu mà những bậc vĩ nhân đã từng ca hát qua các thế kỷ để ca tụng đức tin công giáo”. [24]
Cũng một giáo huấn ấy đã được công đồng lặp lại trong
*Hiến chế mục vụ về Giáo Hội trong thế giới ngày nay*: “Giáo Hội cũng phải công nhận những hình thức nghệ thuật mới, thích hợp với thời đại chúng ta, tùy theo bản chất của từng dân tộc, từng địa phương. Cũng nên đem vào nơi phụng tự những hình thức mới này, một khi với lối diễn tả thích nghi và phù hợp với phụng vụ, chúng giúp con người nâng tâm hồn lên cùng Thiên Chúa”. [25]
Để thể hiện ý nghĩa và mục đích của mình như được trình bày trên đây, nghệ thuật thánh ngày nay có thể được thể hiện dưới nhiều cách thức đa dạng và phong phú hơn xưa: kiến trúc, điêu khắc và chạm trổ trên đá, kim loại, gỗ và nhiều vật liệu khác, hội họa, trang trí, thủ công chế biến vật dụng, đồ họa vi tính và cả nghệ thuật nhiếp ảnh, v.v. Các cách thức thể hiện ấy cũng chịu ảnh hưởng của văn hóa địa phương đương thời. Chẳng hạn tại Việt Nam, nhà thờ có thể được xây dựng theo những mô hình kiến trúc Á Đông với những họa tiết dân tộc; các ảnh tượng cũng có thể mang dáng dấp con người Việt Nam, như tượng Đức Mẹ La Vang.
Khi sử dụng nghệ thuật của thời đại, Giáo Hội không sao chép, nhưng mang lại cho nó một chiều kích mới, một nội dung mới. Bằng cách đó, Giáo Hội góp phần đem lại cho nghệ thuật tất cả ơn gọi của nó. Chỉ có điều là Giáo Hội phải can thiệp bằng cách xem xét để các tác phẩm nghệ thuật ấy phải đẹp, trang nhã, là điều luôn đi liền với mỹ thuật đích thực, [26] có sức lôi cuốn và nâng cao tâm hồn; đồng thời loại trừ khỏi thánh đường cũng như những nơi thánh khác những tác phẩm nghệ thuật nào nghịch với đức tin và phong hóa, nghịch với lòng đạo đức Kitô giáo, cũng như những tác phẩm làm tổn thương ý nghĩa tôn giáo đích thực, hoặc vì hình thức tồi bại, hoặc vì thiếu nghệ thuật, tầm thường hay giả tạo.
**Kết luận **
Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã gọi nghệ thuật thánh là một “tác vụ cao quí”. Có thể nói nghệ thuật thánh một cách nào đó cũng thi hành ba tác vụ: ngôn sứ, tư tế, và vương đế. Nghệ thuật thánh thi hành tác vụ ngôn sứ khi nó truyền đạt cho con người những sứ điệp thánh thiêng và mời gọi họ suy nghĩ, cảm nghiệm và đón nhận. Đó là những sứ điệp bằng hình ảnh có sức gợi lên tâm tình và lôi cuốn sự chú ý. Nghệ thuật thánh thi hành tác vụ tư tế, bởi vì nó đóng vai trò cầu nối dẫn đưa con người đi vào huyền nhiệm của Thiên Chúa được trình bày qua những hình ảnh và biểu tượng, đưa cái thánh thiêng vào thế giới phàm tục, đưa thế giới thần linh đến cho con người, đồng thời biến đổi cái phàm tục thành thánh thiêng và dẫn đưa con người vào thế giới thần linh. Cuối cùng, nghệ thuật thánh thi hành tác vụ vương đế khi nó gợi lên những khuôn mẫu lý tưởng nhằm xây dựng con người và góp phần xây dựng vương quốc của Thiên Chúa nơi trần gian. Tóm lại, qua các hình thức diễn tả, nghệ thuật thánh bày tỏ các chân lý mạc khải, và trở thành biểu tượng của đức tin công giáo, góp phần xây dựng con người mới trong Đức Kitô.
*Mùa Chay năm 2011 *
+
*Giám mục Matthêô Nguyễn Văn Khôi*

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/p16Yjc-eF>; rel=shortlink

X-ac: 1.dca _dca


text:
Trừ phần trích dẫn công thức, chưa khi nào tôi dùng nguyên một bài viết của ai đó để nói về một món ăn trong bếp BJ, bởi đây là “Dư vị yêu thương” – là nơi tôi muốn tự tay làm ra để ghi nhớ, để cảm nhận hoặc để gửi về đâu đó như một tấm lòng. Nhưng với gỏi cuốn Sài Gòn, tôi cho phép mình làm cái điều ngoại lệ ấy bởi tất cả những gì cụ thể, rõ ràng nhất của món ăn này đã được tác giả bài viết “cuốn” lại rất gọn gàng và đầy đủ trong vòng vài trăng con chữ.
Thật ra, tôi không thấy khó khăn gì khi viết vài trăm chữ ấy nhưng nghĩ, đôi khi mình cũng nên để cho mình cái thú được thảnh thơi nhàn nhã thưởng thức trọn vẹn một món ăn thay vì bất cứ món nào làm xong cũng phải cặm cụi ngồi ghi chép lại như một tín đồ 🙂
Xin cám ơn tác giả bài viết đã cho tôi được dùng phần bài viết in nghiêng dưới đây như một phần chia sẻ về Gỏi cuốn.
GỎI CUỐN SÀI GÒN
– Tác giả bài viết: Vĩnh Hưng
“Gỏi cuốn, một món ăn phổ biến ở Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Nam Bộ với độ thơm ngon, bổ dưỡng, bắt mắt, đã được Tổ chức kỷ lục châu Á xác lập danh hiệu “Thức ăn mang giá trị ẩm thực của khu vực”.
Trong các món ngon Nam Bộ, gỏi cuốn là món ăn chơi dân dã. Vùng đất phương Nam với núi rừng, biển, sông nước tạo nhiều nguồn thủy, hải sản, gia cầm, rau… làm nguyên liệu cho các món cuốn. Gỏi cuốn lấy nguyên liệu từ thực phẩm thông dụng như: thịt, cá, tôm, rau sống, rau thơm… và dùng bánh tráng làm vỏ cuốn bên ngoài. Khi ăn kèm theo một bát nước chấm được pha chế thật ngon.
Gỏi cuốn bao gồm nhiều thành phần: bánh tráng dẻo, tôm sú hoặc tôm đất, thịt ba chỉ, gia vị (tỏi, muối, đường), bún tươi, giá sống, xà lách, rau thơm, hẹ lá. Bánh tráng là nguyên liệu chính không thể thiếu. Bánh tráng làm bằng bột gạo. Gạo sau khi được vo sạch, ngâm nước, xay mịn, chế thành bột nước, đem tráng trên một miếng vải căng trên miệng nồi nước đang sôi. Bánh chín được nhấc lên khỏi mặt vải, trải lên vỉ tre phơi nắng cho khô. Bánh khô được gỡ ra khỏi vỉ, cắt vành bánh cho đều rồi xếp lại bảo quản tránh ẩm ướt.
Luộc thịt chín vớt ra ngâm nước nguội, ráo nước đem cắt lát mỏng. Tôm được rút chỉ đen trên lưng đem luộc bằng nước sôi có vắt chanh cả vỏ khử mùi tanh. Tôm chín bóc vỏ chẻ đôi. Nước chấm gỏi cuốn là tương đen chế biến từ tương hột, chè đậu trắng, nước dừa tươi, nước cốt me, tỏi băm, đậu phụng rang giã, mè rang giã, ớt băm, dầu ăn, hành tím băm. Rau, gia vị ăn kèm gồm cả chục loại rau thơm, dưa chuột, cà rốt, củ cải ngâm dấm, củ hành tươi chẻ dọc…
Cuốn gỏi bằng cách trải bánh tráng ra đĩa, thấm ít nước cho bánh hơi mềm. Gập đôi bánh lại, đặt rau thơm, xà lách, bún, tôm, thịt và một cọng hẹ vào khoảng giữa bánh, gấp đôi mép hai bên bánh tráng lại, cuốn tròn chặt tay một vòng, đặt cọng hẹ vào, một đầu hẹ ló ra dài độ 3 – 4cm. Sau đó, tiếp tục cuốn đều cho hết bánh tráng, dán mép lại bằng nước. Xếp gỏi cuốn ra mẹt tre lót lá chuối xanh hay ra đĩa, ăn kèm với tương. Khi cuốn gỏi đặt tôm phía gần cuối cuộn tạo cho tôm lộ màu đỏ tươi, đẹp mắt. Với con tôm nõn hấp chẻ đôi cùng miếng thịt lợn ba chỉ luộc thái mỏng đã tạo nên một món cuốn đơn giản, ngon lành, vừa bình dân vừa sang trọng, được thực khách trong và ngoài nước ưa thích./.
Một bài viết thật tuyệt; có điều, bài viết trên không nói rõ đến cách làm nước chấm, một phần quan trọng của gỏi cuốn nên tôi sẽ ghi thêm một chút về món nước chấm tương me mà tôi học được từ mẹ của một người bạn Sài Gòn.
Nguyên liệu: (phần nước sốt tương me)
– 2 muỗng canh tương đen ăn phở
– 1 muỗng canh bơ đậu phộng loại nhuyễn
– 1 vắt me chua chừng 50 gr
– 1/2 chén đậu phộng rang giã dập
– Nước sôi, bột ngọt, đường, dầu ăn, tỏi băm, ớt băm.
Cách làm:
– Ngâm me vào tô nước sôi chừng 15 phút để me ra chất chua sau đó lọc lấy nước me, bỏ bã.
– Cho 2 muỗng canh dầu ăn vào nồi, chờ nóng thì cho tỏi vào phi thơm rồi cho hết tương đen, bơ đậu phộng và nước me vào, khuấy đều.
– Nước sốt sau khi sôi một lúc sẽ sệt dần, lúc đó vừa khuấy đều tay vừa nêm thêm bột ngọt, đường để sốt vừa ăn. Nếu lạt, cho thêm một ít tương đen chứ không cho mắm hay bột nêm gì cả.
– Khi nước sốt me đã sệt đến độ mong muốn thì tắt bếp, dùng 1/2 lượng đậu phộng giã dập cho vào nồi, trộn đều rồi trút sốt ra chén, rải thêm 1/2 phần đậu phộng còn lại lên bề mặt.
Nước sốt tương me khi chấm gỏi cuốn không nên sệt quá, mau ngán, cũng không nên lỏng quá sẽ không ngon. Nếu muốn ăn cay, có thê cho thêm ít ớt bột khi phi tỏi hoặc cho riêng phần ớt băm vào chén lúc ăn.
Qua đây thấy mấy món ăn của c lại hết buồn nhưng chị à!… c về nhà cũ… nơi ban đầu ta gặp nhau k0? Em cô đơn quá!
Chị không muốn về BTV nữa đâu Rêu. Nơi đó, với chị có quá nhiều phiền muộn và thất vọng. Nếu em chỉ muốn đọc bài của chị như ngày xưa thì em nhìn qua khung Blog thường đọc, sẽ thấy link Cà Phê và sách. Còn nếu em muốn tâm sự với chị thì gửi email cho chị nhé. Em vẫn giữ địa chỉ email của chị phải không?

markdown:
Trừ phần trích dẫn công thức, chưa khi nào tôi dùng nguyên một bài viết của ai đó để nói về một món ăn trong bếp BJ, bởi đây là “Dư vị yêu thương” – là nơi tôi muốn tự tay làm ra để ghi nhớ, để cảm nhận hoặc để gửi về đâu đó như một tấm lòng. Nhưng với gỏi cuốn Sài Gòn, tôi cho phép mình làm cái điều ngoại lệ ấy bởi tất cả những gì cụ thể, rõ ràng nhất của món ăn này đã được tác giả bài viết “cuốn” lại rất gọn gàng và đầy đủ trong vòng vài trăng con chữ.
Thật ra, tôi không thấy khó khăn gì khi viết vài trăm chữ ấy nhưng nghĩ, đôi khi mình cũng nên để cho mình cái thú được thảnh thơi nhàn nhã thưởng thức trọn vẹn một món ăn thay vì bất cứ món nào làm xong cũng phải cặm cụi ngồi ghi chép lại như một tín đồ 🙂
Xin cám ơn tác giả bài viết đã cho tôi được dùng phần
** dưới đây như một phần chia sẻ về Gỏi cuốn. bài viết in nghiêng** **GỎI CUỐN SÀI GÒN**
** – Tác giả bài viết: Vĩnh Hưng** *“Gỏi cuốn, một món ăn phổ biến ở Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Nam Bộ với độ thơm ngon, bổ dưỡng, bắt mắt, đã được Tổ chức kỷ lục châu Á xác lập danh hiệu “Thức ăn mang giá trị ẩm thực của khu vực”.* *Trong các món ngon Nam Bộ, gỏi cuốn là món ăn chơi dân dã. Vùng đất phương Nam với núi rừng, biển, sông nước tạo nhiều nguồn thủy, hải sản, gia cầm, rau… làm nguyên liệu cho các món cuốn. Gỏi cuốn lấy nguyên liệu từ thực phẩm thông dụng như: thịt, cá, tôm, rau sống, rau thơm… và dùng bánh tráng làm vỏ cuốn bên ngoài. Khi ăn kèm theo một bát nước chấm được pha chế thật ngon.* *Gỏi cuốn bao gồm nhiều thành phần: bánh tráng dẻo, tôm sú hoặc tôm đất, thịt ba chỉ, gia vị (tỏi, muối, đường), bún tươi, giá sống, xà lách, rau thơm, hẹ lá. Bánh tráng là nguyên liệu chính không thể thiếu. Bánh tráng làm bằng bột gạo. Gạo sau khi được vo sạch, ngâm nước, xay mịn, chế thành bột nước, đem tráng trên một miếng vải căng trên miệng nồi nước đang sôi. Bánh chín được nhấc lên khỏi mặt vải, trải lên vỉ tre phơi nắng cho khô. Bánh khô được gỡ ra khỏi vỉ, cắt vành bánh cho đều rồi xếp lại bảo quản tránh ẩm ướt.* *Luộc thịt chín vớt ra ngâm nước nguội, ráo nước đem cắt lát mỏng. Tôm được rút chỉ đen trên lưng đem luộc bằng nước sôi có vắt chanh cả vỏ khử mùi tanh. Tôm chín bóc vỏ chẻ đôi. Nước chấm gỏi cuốn là tương đen chế biến từ tương hột, chè đậu trắng, nước dừa tươi, nước cốt me, tỏi băm, đậu phụng rang giã, mè rang giã, ớt băm, dầu ăn, hành tím băm. Rau, gia vị ăn kèm gồm cả chục loại rau thơm, dưa chuột, cà rốt, củ cải ngâm dấm, củ hành tươi chẻ dọc…* *Cuốn gỏi bằng cách trải bánh tráng ra đĩa, thấm ít nước cho bánh hơi mềm. Gập đôi bánh lại, đặt rau thơm, xà lách, bún, tôm, thịt và một cọng hẹ vào khoảng giữa bánh, gấp đôi mép hai bên bánh tráng lại, cuốn tròn chặt tay một vòng, đặt cọng hẹ vào, một đầu hẹ ló ra dài độ 3 – 4cm. Sau đó, tiếp tục cuốn đều cho hết bánh tráng, dán mép lại bằng nước. Xếp gỏi cuốn ra mẹt tre lót lá chuối xanh hay ra đĩa, ăn kèm với tương. Khi cuốn gỏi đặt tôm phía gần cuối cuộn tạo cho tôm lộ màu đỏ tươi, đẹp mắt. Với con tôm nõn hấp chẻ đôi cùng miếng thịt lợn ba chỉ luộc thái mỏng đã tạo nên một món cuốn đơn giản, ngon lành, vừa bình dân vừa sang trọng, được thực khách trong và ngoài nước ưa thích./.*
Một bài viết thật tuyệt; có điều, bài viết trên không nói rõ đến cách làm nước chấm, một phần quan trọng của gỏi cuốn nên tôi sẽ ghi thêm một chút về món nước chấm tương me mà tôi học được từ mẹ của một người bạn Sài Gòn.
**Nguyên liệu: (phần nước sốt tương me)**
– 2 muỗng canh tương đen ăn phở
– 1 muỗng canh bơ đậu phộng loại nhuyễn
– 1 vắt me chua chừng 50 gr
– 1/2 chén đậu phộng rang giã dập
– Nước sôi, bột ngọt, đường, dầu ăn, tỏi băm, ớt băm.
**Cách làm:**
– Ngâm me vào tô nước sôi chừng 15 phút để me ra chất chua sau đó lọc lấy nước me, bỏ bã.
– Cho 2 muỗng canh dầu ăn vào nồi, chờ nóng thì cho tỏi vào phi thơm rồi cho hết tương đen, bơ đậu phộng và nước me vào, khuấy đều.
– Nước sốt sau khi sôi một lúc sẽ sệt dần, lúc đó vừa khuấy đều tay vừa nêm thêm bột ngọt, đường để sốt vừa ăn. Nếu lạt, cho thêm một ít tương đen chứ không cho mắm hay bột nêm gì cả.
– Khi nước sốt me đã sệt đến độ mong muốn thì tắt bếp, dùng 1/2 lượng đậu phộng giã dập cho vào nồi, trộn đều rồi trút sốt ra chén, rải thêm 1/2 phần đậu phộng còn lại lên bề mặt.
Nước sốt tương me khi chấm gỏi cuốn không nên sệt quá, mau ngán, cũng không nên lỏng quá sẽ không ngon. Nếu muốn ăn cay, có thê cho thêm ít ớt bột khi phi tỏi hoặc cho riêng phần ớt băm vào chén lúc ăn.
Qua đây thấy mấy món ăn của c lại hết buồn nhưng chị à!… c về nhà cũ… nơi ban đầu ta gặp nhau k0? Em cô đơn quá!
Chị không muốn về BTV nữa đâu Rêu. Nơi đó, với chị có quá nhiều phiền muộn và thất vọng. Nếu em chỉ muốn đọc bài của chị như ngày xưa thì em nhìn qua khung Blog thường đọc, sẽ thấy link Cà Phê và sách. Còn nếu em muốn tâm sự với chị thì gửi email cho chị nhé. Em vẫn giữ địa chỉ email của chị phải không?

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Connection: close

Link: <http://wp.me/p3StyD-xA>; rel=shortlink

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Trung Tâm Gia Sư | Gia sư TpHCM | Gia sư Hà Nội | Dạy kèm | Gia Sư Bình Dương | Gia sư tại nhà | Gia sư sư phạm | Gia sư giỏi | Dạy kèm tại nhà | Gia sư dạy kèm
| Gia sư chất lượng cao | Gia sư uy tín chất lượng |Gia sư tiểu học | Gia sư cấp 1 | Gia sư cấp 2 | Gia sư cấp 3 | Gia sư luyện thi Đại Học | Gia sư
môn Toán | Gia sư môn Lý | Gia sư môn Hóa | Gia sư môn Sinh | Gia sư môn Văn | Gia sư tiếng Anh | Gia sư luyện chữ đẹp | Gia sư môn vi tính | Gia
sư môn vẽ | Gia sư môn nhạc | Gia sư môn sử | Gia sư môn Địa | Gia sư Ngoại Ngữ | Gia sư lớp Lá | Gia sư lớp 1 | Gia sư lớp 2 | Gia sư lớp 3
| Gia sư lớp 4 | Gia sư lớp 5 | Gia sư lớp 6 | Gia sư lớp 7 | Gia sư lớp 8 | Gia sư lớp 9 | Gia sư lớp 10 | Gia sư lớp 11 | Gia sư lớp 12
Bản quyền này thuộc về giasutainangviet.com

markdown:
[Trung Tâm Gia Sư](../lop-day-hien-co.html) | [Gia sư TpHCM](../trung-tam-gia-su-hcm.html) | [Gia sư Hà Nội](../gia-su-day-kem-ha-noi-.html) | [ Dạy kèm](../day-kem.html) | [Gia Sư Bình Dương](../gia-su-binh-duong.html) | [ Gia sư tại nhà](../) | [Gia sư sư phạm](../gia-su.html) | [ Gia sư giỏi](../gia-su-gioi.html) | [ Dạy kèm tại nhà](../day-kem.html) | [Gia sư dạy kèm](../day-kem.html)
|
[Gia sư chất lượng cao](../gia-su-gioi.html) | [Gia sư uy tín chất lượng](../gia-su-gioi.html) | [Gia sư tiểu học](../gia-su-day-tieu-hoc.html) | [Gia sư cấp 1](../gia-su-day-tieu-hoc.html) | [Gia sư cấp 2](../lop-day-moi.html) | [Gia sư cấp 3](../lop-day-moi.html) | [Gia sư luyện thi Đại Học](../gia-su-lt-dai-hoc.html) | [Gia sư](../gia-su-mon-toan.html) [môn Toán](../gia-su-mon-toan.html) | [Gia sư môn Lý ](../gia-su-mon-ly.html)| [Gia sư môn Hóa](../gia-su-mon-hoa.html) | [Gia sư môn Sinh](../gia-su-mon-sinh.html) | [Gia sư môn Văn](../gia-su-mon-van.html) | [Gia sư tiếng Anh](../gia-su-tieng-anh.html) | [Gia sư luyện chữ đẹp](../gia-su-luyen-chu-dep.html) | [Gia sư môn vi tính](../gia-su-mon-vi-tinh.html) | [Gia](../gia-su-mon-ve.html) [sư môn vẽ](../gia-su-mon-ve.html) | [Gia sư môn nhạc](../gia-su-mon-nhac.html) | [Gia sư môn sử](../gia-su-mon-su.html) | [Gia sư môn Địa](../gia-su-mon-dia.html) | [Gia sư Ngoại Ngữ](../gia-su-tieng-anh.html) | [Gia sư lớp Lá](../tim-gia-su-day-lop-la.html) | [ Gia sư lớp 1](../gia-su-day-kem-lop-1.html) | [Gia sư lớp 2](../gia-su-day-kem-lop-2.html) | [Gia sư lớp 3](../tim-gia-su-day-lop-3.html)
|
[ Gia sư lớp 4](../gia-su-day-kem-lop-4.html) | [Gia sư lớp 5](../gia-su-day-kem-lop-5.html) | [Gia sư lớp 6](../gia-su-day-kem-lop-6.html) | [ Gia sư lớp 7](../gia-su-day-kem-lop-7.html) | [ Gia sư lớp 8](../gia-su-day-kem-lop-8.html) | [Gia sư lớp 9](../gia-su-day-kem-lop-9.html) | [ Gia sư lớp 10](../gia-su-day-kem-lop-10.html) | [Gia sư lớp 11 ](../gia-su-day-kem-lop-11.html)| [Gia sư lớp 12](../gia-su-day-kem-lop-12.html)
Bản quyền này thuộc về giasutainangviet.com

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Pragma: no-cache

Cache-Control: max-age=600, private, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


text:
Tác giả: Kỳ Duyên
Phúc họa liền kề – câu cửa miệng của dân gian- đang treo lơ lửng trên đầu người dân xứ biển này.
—————-
Nếu đọc các báo VietNamNet, Tuổi trẻ, Thanh niên hoặc nghe, xem đài VTV, VOV một hai tháng nay về Phú Yên, bạn đọc sẽ không hiểu nổi việc gì đang xảy ra ở xứ biển này. Bởi đều là liên tục những vụ việc vi phạm pháp luật, nhưng cách ứng xử rất lạ, nhất bên trọng nhất bên … nhẹ.
Rừng phòng hộ ngày càng suy dinh dưỡng
Bên trọng chả phải là được trọng thị, mà là xử lý theo kiểu phép vua cứ thế mà làm.
Đó là tháng 03 vừa qua, các cơ quan chức năng tỉnh khẳng định sẽ điều tra, xử lý nghiêm cá nhân, tổ chức liên quan đến vụ phá hàng trăm cây gỗ dương, tuổi từ 10 đến 30 năm tuổi ở rừng phòng hộ ven biển. “Thủ phạm” cũng chính là “chủ nhân” của cánh rừng- HTX Nông nghiệp dịch vụ tổng hợp Hòa Hiệp Bắc – được tỉnh giao cho quản lý. Với vụ việc này, người ta bỗng hiểu vì sao các cánh rừng phòng hộ ven biển tỉnh Phú Yên ngày càng suy… dinh dưỡng.
Trước đó, đầu tháng 03, Viện KSND tỉnh Phú Yên phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam đối với ông Huỳnh Anh Khương, cán bộ Phòng TNMT huyện Đồng Xuân, về tội hủy hoại rừng. Mà tội hủy hoại rừng của ông cán bộ tài nguyên môi trường này không “chê” vào đâu được: Phá trắng hơn 100 hecta rừng tại tiểu khu 83 và 90 (xã Phú Mỡ- huyện Đồng Xuân), khi ông này tham gia trong việc làm hồ sơ khống để ông Phạm Xuân Trình (trú xã Xuân Quang 1, huyện Đồng Xuân) được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và nhiều lần đến khu vực rừng đo đạc, xác định ranh giới cho nhân công của ông Trình tiến hành chặt phá rừng.
Đằng sau hành động phá tài nguyên môi trường này là gì? Chắc chỉ có Trời biết, Đất biết, hai kẻ phá hoại biết và Viện KSND tỉnh sẽ biết. “Ăn theo” hai kẻ phá hoại này, là một nhóm lợi ích các vị quan chức, cán bộ- từ Huyện ủy viên, Bí thư Đảng ủy xã Phú Mỡ, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đồng Xuân, cho đến ông cựu Giám đốc Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất huyện Đồng Xuân…
Bên nhẹ, chả phải vụ việc nhẹ nhàng, mà thực chất là vụ việc rất nghiêm trọng, nhưng lại được ứng xử kiểu phép vua thua lệ làng.
Đó là việc- đầu tháng 04, báo Pháp luật t/p HCM, VTV 8 lại “báo động”, tại Phú Yên, hàng chục hecta rừng, trong đó hàng ngàn cây gỗ có đường kính 40 – 50cm bị chặt hạ để Công ty Cổ phần Chăn nuôi Phú Yên nuôi bò. Dù trước đó, Thủ tướng CP Nguyễn Xuân Phúc đã ra lệnh đóng cửa rừng tự nhiên, không cho chuyển đổi đất rừng sang đất nông nghiệp. Thế nhưng, bất tuân thượng lệnh, rừng vẫn phá và bò vẫn nuôi.
Lý do mà UBND tỉnh đưa ra “hồn nhiên” như… cái lý của người Tây Nguyên- “Thủ tướng chỉ có lệnh không chuyển đổi đất rừng tự nhiên ở Tây Nguyên, trong khi Phú Yên không thuộc Tây Nguyên”.
Thế nhưng, Phú Yên có nằm ngoài vòng cương tỏa của lệnh cấm này không? Được biết, theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các địa phương không được phép khai thác rừng tự nhiên với bất cứ lý do gì. Tổng cục Lâm nghiệp sẽ tiến hành thanh tra toàn diện dự án này, nếu có sai phạm sẽ xử lý nghiêm theo luật định. Và Phó Thủ tướng CP Trịnh Đình Dũng đã phải vào cuộc, yêu cầu tỉnh kiểm tra, làm rõ phản ánh việc phá rừng này, báo cáo kết quả lên TTCP trước ngày 20/4. Hiện CP đã yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn kiểm tra diện tích rừng bị xâm hại.
Vì sao coi thường phép nước?
Vụ việc này chưa biết đã được kiểm tra và báo cáo lên TTCP trước ngày 20/4 theo lịch trình chưa, thì những ngày này, báo chí, các trang mạng truyền thông lại bất bình về một vụ việc mới được phát hiện.
Theo VietnamNet, ngày 24/4, UBND tỉnh Phú Yên đã giao hàng trăm hecta đất rừng phòng hộ ven biển cho Công ty trách nhiệm hữu hạn New City Việt Nam thực hiện dự án khu du lịch cao cấp, hiện đang trồng cỏ và làm sân golf. Dự án này được triển khai xây dựng tại địa bàn xã An Phú, t/p Tuy Hòa, được tỉnh Phú Yên cấp giấy chứng nhận đầu tư ngày 9/9/2014 (Giấy chứng nhận đầu tư số 361022000038) có tổng diện tích 122,5 ha, trong đó đất rừng phòng hộ khoảng 115 ha.
Nghĩa là khi dự án hình thành, cũng là lúc 115 hecta rừng được “hóa thân hoàn vũ”.
Có điều đáng chú ý, dự án này chưa được Thủ tướng cho phép, việc triển khai xây dựng sân golf cũng chưa được phê duyệt đánh giá tác động môi trường- một nguyên tắc bất di bất dịch, bắt buộc phải có. Và cũng chưa có quyết định giao đất, cho thuê đất. Cùng với dự án của Công ty này, còn có dự án của công ty Sao Việt thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND t/p Tuy Hòa, nhưng cả hai cũng… rứa. Nghĩa là chưa hề được cấp phép xây dựng.
Chưa được cấp phép, nhưng đã tiến hành xây dựng- cách làm việc kiểu này chắc chỉ có ở Việt Nam, nơi người Việt vốn “ưa thích” tiền trảm hậu tấu, hoặc cầm đèn chạy trước ô tô.
Vì sao Phú Yên coi thường phép nước đến vậy?
Trước những câu hỏi đặt ra của dư luận, báo chí, cũng theo VietNamNet, ông Mai Kim Lộc, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Phú Yên cho biết, sở không có chức năng cho phép thực hiện dự án. Tuy nhiên, thực hiện Năm doanh nghiệp (năm doanh nghiệp Phú Yên) và vào tháng 7/2017 tỉnh đăng cai tổ chức cuộc thi hoa hậu Hữu nghị ASEAN nhằm tạo điểm nhấn để quảng bá du lịch nên UBND tỉnh đã đồng ý cho triển khai một số hạng mục đồng thời hoàn tất các thủ tục có liên quan.
Điều này nằm trong chương trình hành động của tỉnh Phú Yên, nhằm đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh.
Không biết lâu dài Phú Yên có được mùa du lịch hay không, chỉ biết chắc chắn, mất mùa… rừng phòng hộ.
Nhưng làm kinh tế kiểu này, liệu cái mất có nhiều hơn cái được? Chưa nói đến sự vi phạm các quy định của nhà nước đã ban hành khi thực hiện dự án.
Mới đây nhất, trước thông tin liên tục về vụ việc, TTCP Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ đạo, Thanh tra CP chủ trì kiểm tra, làm rõ các vấn đề báo chí phản ánh, báo cáo kết quả trước ngày 30/5. Và thông tin mới, Phú Yên phủ nhận dự án New City liên quan đến cuộc thi hoa hậu hữu nghị ASEAN.
Xưa nay rừng phòng hộ được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, điều hòa khí hậu hạn chế xâm nhập mặn, chắn cát… Nghĩa là hạn chế thiên tai, bảo vệ môi trường sống cho con người về lâu dài. Nhưng một khi con người, vì lợi ích kinh tế, đang tâm tàn phá chính môi trường sống của mình thì nhân tai là chuyện trước mắt.
Phúc họa liền kề – câu cửa miệng của dân gian- đang treo lơ lửng trên đầu người dân xứ biển này.
Khi mùa mưa bão mỗi năm thăm viếng.
Khi đó, ai phải chịu trách nhiệm trước dân?
————-
http://vietnamnet.vn/vn/tuanvietnam/pha-rung-phu-yen-coi-thuong-phep-nuoc-370306.html

markdown:
**Tác giả: Kỳ Duyên** *Phúc họa liền kề* – câu cửa miệng của dân gian- đang treo lơ lửng trên đầu người dân xứ biển này. **—————- ** ** Nếu đọc các báo VietNamNet, Tuổi trẻ, Thanh niên hoặc nghe, xem đài VTV, VOV một hai tháng nay về Phú Yên, bạn đọc sẽ không hiểu nổi việc gì đang xảy ra ở xứ biển này. Bởi đều là liên tục những vụ việc vi phạm pháp luật, nhưng cách ứng xử rất lạ, nhất bên trọng nhất bên … nhẹ.** **Rừng phòng hộ ngày càng suy dinh dưỡng** ** Bên trọng chả phải là được trọng thị, mà là xử lý theo kiểu phép vua cứ thế mà làm.** **Đó là tháng 03 vừa qua, các cơ quan chức năng tỉnh khẳng định sẽ điều tra, xử lý nghiêm cá nhân, tổ chức liên quan đến vụ phá hàng trăm cây gỗ dương, tuổi từ 10 đến 30 năm tuổi ở rừng phòng hộ ven biển. “Thủ phạm” cũng chính là “chủ nhân” của cánh rừng- HTX Nông nghiệp dịch vụ tổng hợp Hòa Hiệp Bắc – được tỉnh giao cho quản lý. Với vụ việc này, người ta bỗng hiểu vì sao các cánh rừng phòng hộ ven biển tỉnh Phú Yên ngày càng suy… dinh dưỡng.**
|
|![]()
|
|Thi công đường nội bộ trong sân golf (Ảnh VietNamNet) **Trước đó, đầu tháng 03, Viện KSND tỉnh Phú Yên phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam đối với ông Huỳnh Anh Khương, cán bộ Phòng TNMT huyện Đồng Xuân, về tội hủy hoại rừng. Mà tội hủy hoại rừng của ông cán bộ tài nguyên môi trường này không “chê” vào đâu được: Phá trắng hơn 100 hecta rừng tại tiểu khu 83 và 90 (xã Phú Mỡ- huyện Đồng Xuân), khi ông này tham gia trong việc làm hồ sơ khống để ông Phạm Xuân Trình (trú xã Xuân Quang 1, huyện Đồng Xuân) được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và nhiều lần đến khu vực rừng đo đạc, xác định ranh giới cho nhân công của ông Trình tiến hành chặt phá rừng.** ** Đằng sau hành động phá tài nguyên môi trường này là gì? Chắc chỉ có Trời biết, Đất biết, hai kẻ phá hoại biết và Viện KSND tỉnh sẽ biết. “Ăn theo” hai kẻ phá hoại này, là một nhóm lợi ích các vị quan chức, cán bộ- từ Huyện ủy viên, Bí thư Đảng ủy xã Phú Mỡ, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đồng Xuân, cho đến ông cựu Giám đốc Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất huyện Đồng Xuân…** ** Bên nhẹ, chả phải vụ việc nhẹ nhàng, mà thực chất là vụ việc rất nghiêm trọng, nhưng lại được ứng xử kiểu phép vua thua lệ làng.** ** Đó là việc- đầu tháng 04, báo Pháp luật t/p HCM, VTV 8 lại “báo động”, tại Phú Yên, hàng chục hecta rừng, trong đó hàng ngàn cây gỗ có đường kính 40 – 50cm bị chặt hạ để Công ty Cổ phần Chăn nuôi Phú Yên nuôi bò. Dù trước đó, Thủ tướng CP Nguyễn Xuân Phúc đã ra lệnh đóng cửa rừng tự nhiên, không cho chuyển đổi đất rừng sang đất nông nghiệp. Thế nhưng, bất tuân thượng lệnh, rừng vẫn phá và bò vẫn nuôi. ** ** Lý do mà UBND tỉnh đưa ra “hồn nhiên” như… cái lý của người Tây Nguyên- “Thủ tướng chỉ có lệnh không chuyển đổi đất rừng tự nhiên ở Tây Nguyên, trong khi Phú Yên không thuộc Tây Nguyên”.** ** Thế nhưng, Phú Yên có nằm ngoài vòng cương tỏa của lệnh cấm này không? Được biết, theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các địa phương không được phép khai thác rừng tự nhiên với bất cứ lý do gì. Tổng cục Lâm nghiệp sẽ tiến hành thanh tra toàn diện dự án này, nếu có sai phạm sẽ xử lý nghiêm theo luật định. Và Phó Thủ tướng CP Trịnh Đình Dũng đã phải vào cuộc, yêu cầu tỉnh kiểm tra, làm rõ phản ánh việc phá rừng này, báo cáo kết quả lên TTCP trước ngày 20/4. Hiện CP đã yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn kiểm tra diện tích rừng bị xâm hại.** **Vì sao coi thường phép nước?** ** Vụ việc này chưa biết đã được kiểm tra và báo cáo lên TTCP trước ngày 20/4 theo lịch trình chưa, thì những ngày này, báo chí, các trang mạng truyền thông lại bất bình về một vụ việc mới được phát hiện. ** ** Theo VietnamNet, ngày 24/4, UBND tỉnh Phú Yên đã giao hàng trăm hecta đất rừng phòng hộ ven biển cho Công ty trách nhiệm hữu hạn New City Việt Nam thực hiện dự án khu du lịch cao cấp, hiện đang trồng cỏ và làm sân golf. Dự án này được triển khai xây dựng tại địa bàn xã An Phú, t/p Tuy Hòa, được tỉnh Phú Yên cấp giấy chứng nhận đầu tư ngày 9/9/2014 (Giấy chứng nhận đầu tư số 361022000038) có tổng diện tích 122,5 ha, trong đó đất rừng phòng hộ khoảng 115 ha.**
|
|![]()
|
|Rừng phòng hộ đã bị chặt phá để trồng cỏ (Ảnh Thế Lập/ TTXVN) **Nghĩa là khi dự án hình thành, cũng là lúc 115 hecta rừng được “hóa thân hoàn vũ”.**
** Có điều đáng chú ý, dự án này chưa được Thủ tướng cho phép, việc triển khai xây dựng sân golf cũng chưa được phê duyệt đánh giá tác động môi trường- một nguyên tắc bất di bất dịch, bắt buộc phải có. Và cũng chưa có quyết định giao đất, cho thuê đất. Cùng với dự án của Công ty này, còn có dự án của công ty Sao Việt thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND t/p Tuy Hòa, nhưng cả hai cũng… rứa. Nghĩa là chưa hề được cấp phép xây dựng. ** ** Chưa được cấp phép, nhưng đã tiến hành xây dựng- cách làm việc kiểu này chắc chỉ có ở Việt Nam, nơi người Việt vốn “ưa thích” tiền trảm hậu tấu, hoặc cầm đèn chạy trước ô tô.** ** Vì sao Phú Yên coi thường phép nước đến vậy?** ** Trước những câu hỏi đặt ra của dư luận, báo chí, cũng theo VietNamNet, ông Mai Kim Lộc, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Phú Yên cho biết, sở không có chức năng cho phép thực hiện dự án. Tuy nhiên, thực hiện Năm doanh nghiệp (năm doanh nghiệp Phú Yên) và vào tháng 7/2017 tỉnh đăng cai tổ chức cuộc thi hoa hậu Hữu nghị ASEAN nhằm tạo điểm nhấn để quảng bá du lịch nên UBND tỉnh đã đồng ý cho triển khai một số hạng mục đồng thời hoàn tất các thủ tục có liên quan. ** ** Điều này nằm trong chương trình hành động của tỉnh Phú Yên, nhằm đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh.** ** Không biết lâu dài Phú Yên có được mùa du lịch hay không, chỉ biết chắc chắn, mất mùa… rừng phòng hộ.** ** Nhưng làm kinh tế kiểu này, liệu cái mất có nhiều hơn cái được? Chưa nói đến sự vi phạm các quy định của nhà nước đã ban hành khi thực hiện dự án. ** ** Mới đây nhất, trước thông tin liên tục về vụ việc, TTCP Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ đạo, Thanh tra CP chủ trì kiểm tra, làm rõ các vấn đề báo chí phản ánh, báo cáo kết quả trước ngày 30/5. Và thông tin mới, Phú Yên phủ nhận dự án New City liên quan đến cuộc thi hoa hậu hữu nghị ASEAN.**
**Xưa nay rừng phòng hộ được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, điều hòa khí hậu hạn chế xâm nhập mặn, chắn cát… Nghĩa là hạn chế thiên tai, bảo vệ môi trường sống cho con người về lâu dài. Nhưng một khi con người, vì lợi ích kinh tế, đang tâm tàn phá chính môi trường sống của mình thì nhân tai là chuyện trước mắt.** *Phúc họa liền kề* – câu cửa miệng của dân gian- đang treo lơ lửng trên đầu người dân xứ biển này. **Khi mùa mưa bão mỗi năm thăm viếng.** **Khi đó, ai phải chịu trách nhiệm trước dân?** **————- ** [http://vietnamnet.vn/vn/tuanvietnam/pha-rung-phu-yen-coi-thuong-phep-nuoc-370306.html](http://vietnamnet.vn/vn/tuanvietnam/pha-rung-phu-yen-coi-thuong-phep-nuoc-370306.html)


text:
Làm một phần đã ngốn 140 nghìn tỷ đồng
Cho tới thời điểm này, phương án xây dựng cao tốc Bắc – Nam cơ bản đã được thống nhất ở cấp Chính phủ. Trong tờ trình mới nhất được Bộ GTVT trình Chính phủ sau khi đã có kết luận của Thủ tướng. Trong 3 phương án đưa ra, phương án 2 được ưu tiên.
Theo phương án này, từ nay đến năm 2022, sẽ thực hiện giải phóng mặt bằng toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam và đầu tư giai đoạn 1 khoảng 684km. Các đoạn được ưu tiên đầu tư trước gồm: Cao Bồ (Nam Định) – Bãi Vọt (Hà Tĩnh), đoạn Cam Lộ (Quảng Trị) – La Sơn (Thừa Thiên Huế) – Túy Loan (Đà Nẵng) theo hình thức BT và đoạn Cam Lâm (Khánh Hòa) – Dầu Giây (Đồng Nai).
Trong đó, có nhiều đoạn xây dựng trước ở quy mô cao tốc 2 làn xe. Theo phương án này, phải đến năm 2028 mới nối thông toàn bộ các tuyến cao tốc Bắc-Nam và sau năm 2028 mới hoàn thành đúng theo quy mô cấp đường được phê duyệt.
Vốn đầu tư của Nhà nước trong giai đoạn 1 là 55.000 tỷ đồng; vốn của nhà đầu tư là 61.591 tỷ đồng. Cũng trong giai đoạn này, ngân sách Nhà nước cũng sẽ chi trả cho dự án đoạn cao tốc Cam Lộ – La Sơn – Túy Loan đang triển khai theo hình thức xây dựng chuyển giao (BT) 23.525 tỷ đồng (5.700 tỷ đồng trả trước năm 2020, sau 2020 trả phần còn lại). Như vậy, tổng mức đầu tư giai đoạn này lên tới 140.116 tỷ đồng.
Theo Bộ GTVT, phần vốn Nhà nước sẽ được lấy từ ngân sách Nhà nước đã được Quốc hội phê duyệt cấp cho ngành GTVT trong kế hoạch trung hạn từ năm 2016 đến 2020 (75.000 tỷ đồng). Trong điều kiện ngân sách khó khăn, phần vốn của nhà nước là vốn “mồi” để kêu gọi các nhà đầu tư thực hiện dự án.
Kiệt vốn, xin cơ chế đặc thù
Trường hợp ngân sách bố trí được đúng theo kế hoạch phê duyệt, rào cản lớn nhất của cao tốc Bắc – Nam chính là khả năng kêu gọi các nhà đầu tư trong nước khi đã gần như kiệt vốn sau QL 1A và các dự án BOT khác.
Theo các quy định hiện hành, nhà đầu tư phải bỏ ra ít nhất 15% tổng số vốn của dự án BOT. Theo một nhà đầu tư cao tốc trong nước, ngay ở mức 15% cũng khó còn nhà đầu tư trong nước có đủ tiền để tham gia, vì quy mô mỗi phân đoạn đã ở mức trên 10.000 tỷ đồng.
“Cửa” để vay ngân hàng trong nước với tỷ lệ 85% cũng gần như khép lại. Hiện, các ngân hàng trong nước chủ yếu vay ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn. Trong khi, Ngân hàng Nhà nước quy định tỷ lệ tối đa dùng vốn ngắn hạn cho vay ngắn hạn vào tháng 12/2016 là 60%, giảm dần xuống 40% vào năm 2018”- tờ trình của Bộ GTVT nêu.
Để khơi thông nguồn vốn trong nước, Bộ GTVT kiến nghị nhiều cơ chế đặc thù như: Đảm bảo lợi nhuận cho nhà đầu tư ở mức tối thiểu 14% (lợi nhuận của doanh nghiệp làm QL 1A ở mức 11,5-14%), cho phép nhà đầu tư khai thác lợi ích của các trạm dừng nghỉ trên tuyến. Đặc biệt, Bộ GTVT kiến nghị Ngân hàng Nhà nước nới rộng các chính sách hiện hành để tháo gỡ hạn mức lấy tiền gửi ngắn hạn cho vay trung hạn và dài hạn (vòng đời thu phí cao tốc khoảng 24 năm).
Một trong những cách giải được Bộ GTVT tập trung đưa ra là kêu gọi đầu tư từ nước ngoài. Tuy nhiên, theo Bộ GTVT, qua tham vấn các nhà đầu tư tiềm năng và các tổ chức tài chính quốc tế, tất cả các ý kiến đều nêu quan ngại: Quy định pháp luật của Việt Nam thay đổi nhiều, mức tín nhiệm quốc gia chưa cao, giải phóng mặt bằng phức tạp, không kiểm soát được giá thành, tiến độ.
Từ đó, Bộ GTVT đề nghị có ba cơ chế đặc thù cho nhà đầu tư nước ngoài chưa có tiền lệ, chưa có quy định pháp luật gồm: Bảo lãnh doanh thu, bảo lãnh cam kết chuyển đổi ngoại tệ (có thể hiểu là bảo lãnh tỷ giá), bảo lãnh của bên thứ 3 đối với trách nhiệm của Chính phủ.
Một số biện pháp thu hút đầu tư khác cũng được Bộ GTVT tính đến (chưa báo cáo chính thức Chính phủ) khác như phát hành trái phiếu dự án. Trao đổi với PV Tiền Phong, Tổng Giám đốc Tổng Cty Đầu tư Đường cao tốc Việt Nam Mai Tuấn Anh cho hay, đã trình Bộ GTVT phương án bán quyền thu phí cao tốc đang vận hành (trước hết là Cầu Giẽ – Ninh Bình) với mục tiêu chính là lấy vốn để đầu tư các đoạn cao tốc mới.
Phi thị trường, phát sinh phức tạp
Các đề nghị của Bộ GTVT dù xuất phát từ thực tiễn triển khai dự án nhưng bước đầu chưa được chấp thuận. Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho hay, dự án cao tốc Bắc – Nam là cần thiết, trong điều kiện khó thu hút vốn đầu tư. Tuy nhiên, các chính sách thu hút phải nằm trong khuôn khổ các quy định hiện hành, đảm bảo sự thống nhất của pháp luật.
“Hiện nay, chúng ta đã vận hành tỷ giá linh động theo ngày. Mọi cá nhân, tổ chức đều phải chấp nhận như vậy nên không có chuyện để một tổ chức nào đó được duy trì tỷ giá trong một thời gian dài. Nếu thông qua bảo lãnh tỷ giá sẽ phát sinh rất nhiều kẽ hở, không khéo trở thành công cụ để trục lợi” – ông Minh Phong bình luận.
Trong cuộc họp tại Ủy ban Thường vụ Quốc hội mới đây, dù ủng hộ đầu tư xây dựng cao tốc Bắc – Nam nhưng Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nói: “Đã là đầu tư, kinh doanh thì phải thực hiện nguyên tắc lời ăn, lỗ chịu chứ không có chuyện bảo lãnh tỷ giá hay bảo lãnh doanh thu”.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng cho hay, dự án đường cao tốc Bắc – Nam sử dụng số vốn rất lớn, tác động đời sống, sinh hoạt, hoạt động sản xuất, kinh doanh của rất nhiều người, dù có tách thành các dự án nhỏ cũng phải báo cáo Quốc hội cho chủ trương đầu tư.
“Đã là đầu tư, kinh doanh thì phải thực hiện nguyên tắc lời ăn, lỗ chịu chứ không có chuyện bảo lãnh tỷ giá hay bảo lãnh doanh thu”.
Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển
Xây dựng cao tốc sẽ kéo dài thu phí QL 1A
Xây dựng Cao tốc Bắc – Nam dẫn đến việc phân chia lưu lượng với QL 1A. Trong khi, trong các hợp đồng BOT trên QL 1A, Bộ GTVT đã cam kết với nhà đầu tư về thời hạn các dự án chia sẻ lưu lượng như cao tốc Bắc – Nam. Chính vì vậy, Bộ GTVT buộc phải thương lượng với các chủ đầu tư BOT cao tốc Bắc – Nam để kéo dài thời gian thu phí. Tuy nhiên, Bộ GTVT cũng chưa chắc chắn khả năng này khi cho hay nếu thương lượng không được sẽ báo cáo Chính phủ.
————–
http://www.tienphong.vn/kinh-te/du-an-cao-toc-bac-nam-tien-dau-de-lam-1148406.tpo

markdown:
**Tác giả: Sỹ Lực** **KD:** *Phát hành trái phiếu, tận thu vàng trong dân. Hoặc vay tiền TQ mà làm 😦* **———————** **Dự án đường bộ cao tốc Bắc- Nam sẽ được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong vài ngày nữa và có thể sẽ trình Quốc hội trong kỳ họp tới. Vấn đề hóc búa nhất đang được bàn tới: Lấy đâu ra vốn đầu tư cho siêu dự án này khi cả ngân sách, ngân hàng và nhà đầu tư đều khát vốn…**
Cao tốc Pháp Vân – Ninh Bình. Ảnh: Như Ý.
![ Cao tốc Pháp Vân - Ninh Bình. Ảnh: Như Ý.](https://i0.wp.com/images.tienphong.vn/Uploaded/baogiay001/2017_05_12/_NY_0254_KMPV.jpg)
**Làm một phần đã ngốn 140 nghìn tỷ đồng** **Cho tới thời điểm này, phương án xây dựng cao tốc Bắc – Nam cơ bản đã được thống nhất ở cấp Chính phủ. Trong tờ trình mới nhất được Bộ GTVT trình Chính phủ sau khi đã có kết luận của Thủ tướng. Trong 3 phương án đưa ra, phương án 2 được ưu tiên.** **Theo phương án này, từ nay đến năm 2022, sẽ thực hiện giải phóng mặt bằng toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam và đầu tư giai đoạn 1 khoảng 684km. Các đoạn được ưu tiên đầu tư trước gồm: Cao Bồ (Nam Định) – Bãi Vọt (Hà Tĩnh), đoạn Cam Lộ (Quảng Trị) – La Sơn (Thừa Thiên Huế) – Túy Loan (Đà Nẵng) theo hình thức BT và đoạn Cam Lâm (Khánh Hòa) – Dầu Giây (Đồng Nai).** **Trong đó, có nhiều đoạn xây dựng trước ở quy mô cao tốc 2 làn xe. Theo phương án này, phải đến năm 2028 mới nối thông toàn bộ các tuyến cao tốc Bắc-Nam và sau năm 2028 mới hoàn thành đúng theo quy mô cấp đường được phê duyệt. ** **Vốn đầu tư của Nhà nước trong giai đoạn 1 là 55.000 tỷ đồng; vốn của nhà đầu tư là 61.591 tỷ đồng. Cũng trong giai đoạn này, ngân sách Nhà nước cũng sẽ chi trả cho dự án đoạn cao tốc Cam Lộ – La Sơn – Túy Loan đang triển khai theo hình thức xây dựng chuyển giao (BT) 23.525 tỷ đồng (5.700 tỷ đồng trả trước năm 2020, sau 2020 trả phần còn lại). Như vậy, tổng mức đầu tư giai đoạn này lên tới 140.116 tỷ đồng.** **Theo Bộ GTVT, phần vốn Nhà nước sẽ được lấy từ ngân sách Nhà nước đã được Quốc hội phê duyệt cấp cho ngành GTVT trong kế hoạch trung hạn từ năm 2016 đến 2020 (75.000 tỷ đồng). Trong điều kiện ngân sách khó khăn, phần vốn của nhà nước là vốn “mồi” để kêu gọi các nhà đầu tư thực hiện dự án.**
Trở ngại lớn nhất của dự án cao tốc Bắc – Nam là huy động vốn đầu tư.
![ Dự án Cao tốc Bắc - Nam: Tiền đâu để làm? ảnh 1](https://i2.wp.com/images.tienphong.vn/uploaded/baogiay001/2017_05_12/5a_svsa.jpg)
**Kiệt vốn, xin cơ chế đặc thù** **Trường hợp ngân sách bố trí được đúng theo kế hoạch phê duyệt, rào cản lớn nhất của cao tốc Bắc – Nam chính là khả năng kêu gọi các nhà đầu tư trong nước khi đã gần như kiệt vốn sau QL 1A và các dự án BOT khác.** **Theo các quy định hiện hành, nhà đầu tư phải bỏ ra ít nhất 15% tổng số vốn của dự án BOT. Theo một nhà đầu tư cao tốc trong nước, ngay ở mức 15% cũng khó còn nhà đầu tư trong nước có đủ tiền để tham gia, vì quy mô mỗi phân đoạn đã ở mức trên 10.000 tỷ đồng.** **“Cửa” để vay ngân hàng trong nước với tỷ lệ 85% cũng gần như khép lại. Hiện, các ngân hàng trong nước chủ yếu vay ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn. Trong khi, Ngân hàng Nhà nước quy định tỷ lệ tối đa dùng vốn ngắn hạn cho vay ngắn hạn vào tháng 12/2016 là 60%, giảm dần xuống 40% vào năm 2018”- tờ trình của Bộ GTVT nêu.** **Để khơi thông nguồn vốn trong nước, Bộ GTVT kiến nghị nhiều cơ chế đặc thù như: Đảm bảo lợi nhuận cho nhà đầu tư ở mức tối thiểu 14% (lợi nhuận của doanh nghiệp làm QL 1A ở mức 11,5-14%), cho phép nhà đầu tư khai thác lợi ích của các trạm dừng nghỉ trên tuyến. Đặc biệt, Bộ GTVT kiến nghị Ngân hàng Nhà nước nới rộng các chính sách hiện hành để tháo gỡ hạn mức lấy tiền gửi ngắn hạn cho vay trung hạn và dài hạn (vòng đời thu phí cao tốc khoảng 24 năm).** **Một trong những cách giải được Bộ GTVT tập trung đưa ra là kêu gọi đầu tư từ nước ngoài. Tuy nhiên, theo Bộ GTVT, qua tham vấn các nhà đầu tư tiềm năng và các tổ chức tài chính quốc tế, tất cả các ý kiến đều nêu quan ngại: Quy định pháp luật của Việt Nam thay đổi nhiều, mức tín nhiệm quốc gia chưa cao, giải phóng mặt bằng phức tạp, không kiểm soát được giá thành, tiến độ.** **Từ đó, Bộ GTVT đề nghị có ba cơ chế đặc thù cho nhà đầu tư nước ngoài chưa có tiền lệ, chưa có quy định pháp luật gồm: Bảo lãnh doanh thu, bảo lãnh cam kết chuyển đổi ngoại tệ (có thể hiểu là bảo lãnh tỷ giá), bảo lãnh của bên thứ 3 đối với trách nhiệm của Chính phủ.** **Một số biện pháp thu hút đầu tư khác cũng được Bộ GTVT tính đến (chưa báo cáo chính thức Chính phủ) khác như phát hành trái phiếu dự án. Trao đổi với PV Tiền Phong, Tổng Giám đốc Tổng Cty Đầu tư Đường cao tốc Việt Nam Mai Tuấn Anh cho hay, đã trình Bộ GTVT phương án bán quyền thu phí cao tốc đang vận hành (trước hết là Cầu Giẽ – Ninh Bình) với mục tiêu chính là lấy vốn để đầu tư các đoạn cao tốc mới.** **Phi thị trường, phát sinh phức tạp** **Các đề nghị của Bộ GTVT dù xuất phát từ thực tiễn triển khai dự án nhưng bước đầu chưa được chấp thuận. Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho hay, dự án cao tốc Bắc – Nam là cần thiết, trong điều kiện khó thu hút vốn đầu tư. Tuy nhiên, các chính sách thu hút phải nằm trong khuôn khổ các quy định hiện hành, đảm bảo sự thống nhất của pháp luật.** **“Hiện nay, chúng ta đã vận hành tỷ giá linh động theo ngày. Mọi cá nhân, tổ chức đều phải chấp nhận như vậy nên không có chuyện để một tổ chức nào đó được duy trì tỷ giá trong một thời gian dài. Nếu thông qua bảo lãnh tỷ giá sẽ phát sinh rất nhiều kẽ hở, không khéo trở thành công cụ để trục lợi” – ông Minh Phong bình luận. ** **Trong cuộc họp tại Ủy ban Thường vụ Quốc hội mới đây, dù ủng hộ đầu tư xây dựng cao tốc Bắc – Nam nhưng Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nói: “Đã là đầu tư, kinh doanh thì phải thực hiện nguyên tắc lời ăn, lỗ chịu chứ không có chuyện bảo lãnh tỷ giá hay bảo lãnh doanh thu”.** **Phó Chủ tịch Quốc hội cũng cho hay, dự án đường cao tốc Bắc – Nam sử dụng số vốn rất lớn, tác động đời sống, sinh hoạt, hoạt động sản xuất, kinh doanh của rất nhiều người, dù có tách thành các dự án nhỏ cũng phải báo cáo Quốc hội cho chủ trương đầu tư.**
“ Đã là đầu tư, kinh doanh thì phải thực hiện nguyên tắc lời ăn, lỗ chịu chứ không có chuyện bảo lãnh tỷ giá hay bảo lãnh doanh thu”. Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển
Xây dựng cao tốc sẽ kéo dài thu phí QL 1A
Xây dựng Cao tốc Bắc – Nam dẫn đến việc phân chia lưu lượng với QL 1A. Trong khi, trong các hợp đồng BOT trên QL 1A, Bộ GTVT đã cam kết với nhà đầu tư về thời hạn các dự án chia sẻ lưu lượng như cao tốc Bắc – Nam. Chính vì vậy, Bộ GTVT buộc phải thương lượng với các chủ đầu tư BOT cao tốc Bắc – Nam để kéo dài thời gian thu phí. Tuy nhiên, Bộ GTVT cũng chưa chắc chắn khả năng này khi cho hay nếu thương lượng không được sẽ báo cáo Chính phủ.
————– [http://www.tienphong.vn/kinh-te/du-an-cao-toc-bac-nam-tien-dau-de-lam-1148406.tpo]


text:
(Có quyết định công nhận hết hạn tập sự của nhà trường), tôi chính thức biên chế. Như vậy đến thời điểm nâng lương thường xuyên lần đầu (sau 3 năm) là 15/01/2015. Nhưng nay tôi nhận được quyết định phê duyệt của sở Lao động &TBXH về việc nâng lương thường xuyên là từ 15/4/2015. Khi tôi có thắc mắc thì được giải thích: Hệ ĐH học như tôi phải tập sự 1 năm kể từ năm 2012 theo QĐ 66...(không nhớ rõ). Nhưng tôi thấy QĐ 66 hiệu lực từ Tháng 6/2012. Như vậy trường hợp của tôi đúng luật không?
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn pháp luật lao động của Công ty Luật Minh Khuê.
Luật sư tư vấn gọi: 1900 6162
Trả lời:
Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:
Căn cứ pháp lý:
Nghị định 29/2012/NĐ-CP của Chính phủ về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức
Nội dung trả lời:
Căn cứ theo Điều Điều 27. Chế độ tập sự của Luật viên chức 2010 quy định như sau:
1. Người trúng tuyển viên chức phải thực hiện chế độ tập sự, trừ trường hợp đã có thời gian từ đủ 12 tháng trở lên thực hiện chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với yêu cầu của vị trí việc làm được tuyển dụng.
2. Thời gian tập sự từ 03 tháng đến 12 tháng và phải được quy định trong hợp đồng làm việc.
3. Chính phủ quy định chi tiết chế độ tập sự.
và khoản 1 Điều 20. Chế độ tập sự của Nghị định 29/2012/NĐ-CP quy định:
1. Người trúng tuyển viên chức phải thực hiện chế độ tập sự để làm quen với môi trường công tác, tập làm những công việc của vị trí việc làm được tuyển dụng, trừ trường hợp quy định tại Khoản 1 Điều 27 Luật Viên chức.
Trước ngày 1/6/2012, theo quy định tại khoản 2 Điều 19 Nghị định số 116/2003/NĐ-CP, thời gian thử việc (nay gọi là tập sự) đối với người tuyển dụng sau khi ký hợp đồng làm việc lần đầu được thực hiện như sau: Đối với ngạch viên chức loại A (trình độ đào tạo đại học, cao đẳng) thời gian thử việc là 12 tháng. Đối với ngạch viên chức loại B (trình độ đào tạo trung cấp) thời gian thử việc là 6 tháng.
Kể từ ngày 1/6/2012, Nghị định số 29/2012/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, chế độ thử việc đối với viên chức được gọi là chế độ tập sự. Hiện nay, tại các đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục áp dụng chế độ tập sự 12 tháng đối với người được tuyển dụng vào ngạch viên chức có trình độ đại học, cao đẳng; chế độ tập sự 6 tháng đối với người được tuyển dụng vào ngạch viên chức có trình độ trung cấp.
Do đó, việc bạn tập sự 12 là không trái với quy định của pháp luật. Nên thời hạn nâng lương thường xuyên là 15/4/2015 là đúng quy định.
Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo.
Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng.
Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900 6162 hoặc gửi qua email: luatsu@luatminhkhue.vn để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.
Rất mong nhận được sự hợp tác!
Trân trọng./.
Bộ phận Luật sư lao động.

markdown:
(Có quyết định công nhận hết hạn tập sự của nhà trường), tôi chính thức biên chế. Như vậy đến thời điểm nâng lương thường xuyên lần đầu (sau 3 năm) là 15/01/2015. Nhưng nay tôi nhận được quyết định phê duyệt của sở Lao động &TBXH về việc nâng lương thường xuyên là từ 15/4/2015. Khi tôi có thắc mắc thì được giải thích: Hệ ĐH học như tôi phải tập sự 1 năm kể từ năm 2012 theo QĐ 66...(không nhớ rõ). Nhưng tôi thấy QĐ 66 hiệu lực từ Tháng 6/2012. Như vậy trường hợp của tôi đúng luật không?
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Câu hỏi được biên tập
**của Công ty Luật Minh Khuê. từ chuyên mục tư vấn pháp luật lao động ** **Luật sư tư vấn gọi: ** **1900 6162** **Trả lời:**
Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:
**Căn cứ pháp lý:** [Nghị định 29/2012/NĐ-CP của Chính phủ về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức](http://vanban.luatminhkhue.vn/xem-vb/3087/nghi-dinh-29-2012-nd-cp-cua-chinh-phu-ve-tuyen-dung-su-dung-va-quan-ly-vien-chuc.aspx) **Nội dung trả lời:**
Căn cứ theo Điều Điều 27. Chế độ tập sự của Luật viên chức 2010 quy định như sau:
1. Người trúng tuyển viên chức phải thực hiện chế độ tập sự, trừ trường hợp đã có thời gian từ đủ 12 tháng trở lên thực hiện chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với yêu cầu của vị trí việc làm được tuyển dụng.
2. Thời gian tập sự từ 03 tháng đến 12 tháng và phải được quy định trong hợp đồng làm việc.
3. Chính phủ quy định chi tiết chế độ tập sự.
**và khoản 1 Điều 20. Chế độ tập sự của Nghị định 29/2012/NĐ-CP quy định:**
1. Người trúng tuyển viên chức phải thực hiện chế độ tập sự để làm quen với môi trường công tác, tập làm những công việc của vị trí việc làm được tuyển dụng, trừ trường hợp quy định tại Khoản 1 Điều 27 Luật Viên chức.
Trước ngày 1/6/2012, theo quy định tại khoản 2 Điều 19 Nghị định số 116/2003/NĐ-CP, thời gian thử việc (nay gọi là tập sự) đối với người tuyển dụng sau khi ký hợp đồng làm việc lần đầu được thực hiện như sau: Đối với ngạch viên chức loại A (trình độ đào tạo đại học, cao đẳng) thời gian thử việc là 12 tháng. Đối với ngạch viên chức loại B (trình độ đào tạo trung cấp) thời gian thử việc là 6 tháng.
Kể từ ngày 1/6/2012, Nghị định số 29/2012/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, chế độ thử việc đối với viên chức được gọi là chế độ tập sự. Hiện nay, tại các đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục áp dụng chế độ tập sự 12 tháng đối với người được tuyển dụng vào ngạch viên chức có trình độ đại học, cao đẳng; chế độ tập sự 6 tháng đối với người được tuyển dụng vào ngạch viên chức có trình độ trung cấp.
Do đó, việc bạn tập sự 12 là không trái với quy định của pháp luật. Nên thời hạn nâng lương thường xuyên là 15/4/2015 là đúng quy định.
Trên đây là ý kiến tư vấn của chúng tôi về câu hỏi của quý khách hàng. Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật và thông tin do quý khách hàng cung cấp. Mục đích đưa ra nội dung tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo.
Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng.
Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số:
[ hoặc gửi qua email: 1900 6162](tel:19006162) **để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.** [luatsu@luatminhkhue.vn](mailto:luatsu@luatminhkhue.vn)
Rất mong nhận được sự hợp tác!
**Trân trọng./. ** **Bộ phận Luật sư lao động. **

Cache-Control: no-cache

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Powered-By: MK Law