markdown:
[CNM365](https://cnm365.wordpress.com) [Chào ngày mới 23 tháng 1](http://chaongaymoi365.blogspot.com/2014/01/chao-ngay-moi-23-thang-1.html) Wikipedia Ngày này năm xưa. [Năm 1368](http://vi.wikipedia.org/wiki/1368) – ** tế thiên địa Chu Nguyên Chương** *,*xưng là hoàng đế tại [Ứng Thiên phủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_Kinh), đặt quốc hiệu là “ [Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh)“, tức Minh Thái Tổ, tức ngày Ất Hợi (4) tháng giêng năm Mậu Thân. [Năm 1997](http://vi.wikipedia.org/wiki/1997)– **trở thành người phụ nữ đầu tiên đảm nhiệm chức vụ** [Madeleine K. Albright](http://vi.wikipedia.org/wiki/Madeleine_K._Albright) [Bộ trưởng Ngoại giao](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Hoa_K%E1%BB%B3)của Hoa Kỳ. Albright sinh tại [Praha](https://vi.wikipedia.org/wiki/Praha), [[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Madeleine_K._Albright#cite_note-birth-1) [Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc)(ngày nay là [Cộng hòa Séc](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c)), con của nhà ngoại giao [Josef Korbel](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Josef_Korbel&action=edit&redlink=1), bà là một người [biết nhiều thứ tiếng](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90a_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF), thông thao [tiếng Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh), [tiếng Pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p), [tiếng Séc,](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_S%C3%A9c) [tiếng Nga](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga), nói và đọc tốt [tiếng Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c), [tiếng Ba Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ba_Lan)và [tiếng Serbi-Croatia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Serbi-Croatia&action=edit&redlink=1). Bà là Bộ trưởng Ngoại giao dưới thời Bill Clinton. [Năm 1556](http://vi.wikipedia.org/wiki/1556)– Một trận **có** [động đất](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t_Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y_1556) [chấn tâm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BA%A5n_t%C3%A2m)tại tỉnh [Thiểm Tây](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y), [Đại Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh)khiến khoảng 830.000 người thiệt mạng, tức ngày Nhâm Dần (12) tháng 12 năm Ất Mão.
# 23 tháng 1
Ngày
**23 tháng 1** là ngày thứ 23 trong [lịch Gregory](https://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory). Còn 342 ngày trong năm (343 ngày trong [năm nhuận](https://vi.wikipedia.org/wiki/N%C4%83m_nhu%E1%BA%ADn)).
|
|[1](https://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_1) [2](https://vi.wikipedia.org/wiki/2_th%C3%A1ng_1) [3](https://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_1) [4](https://vi.wikipedia.org/wiki/4_th%C3%A1ng_1) [5](https://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_1) [6](https://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_1) [7](https://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_1) [8](https://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_1) [9](https://vi.wikipedia.org/wiki/9_th%C3%A1ng_1) [10](https://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_1) [11](https://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_1) [12](https://vi.wikipedia.org/wiki/12_th%C3%A1ng_1) [13](https://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_1) [14](https://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_1) [15](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_1) [16](https://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_1) [17](https://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_1) [18](https://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_1) [19](https://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_1) [20](https://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_1) [21](https://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_1) [22](https://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_1) **23** [24](https://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_1) [25](https://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_1) [26](https://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_1) [27](https://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_1) [28](https://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_1) [29](https://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_1) [30](https://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_1) [31](https://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_1)
## Mục lục
## Sự kiện
[393](https://vi.wikipedia.org/wiki/393)– Hoàng đế La Mã [Theodosius I](https://vi.wikipedia.org/wiki/Theodosius_I)tuyên bố con trai tám tuổi [Honorius](https://vi.wikipedia.org/wiki/Honorius_%28Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF%29)của ông là đồng hoàng đế. [1368](https://vi.wikipedia.org/wiki/1368)– [Chu Nguyên Chương](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng)tế thiên địa, xưng là hoàng đế tại [Ứng Thiên phủ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_Kinh), đặt quốc hiệu là “ [Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh)“, tức Minh Thái Tổ, tức ngày Ất Hợi (4) tháng giêng năm Mậu Thân. [1556](https://vi.wikipedia.org/wiki/1556)– Một trận [động đất](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t_Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y_1556)có [chấn tâm](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BA%A5n_t%C3%A2m)tại tỉnh [Thiểm Tây](https://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y), [Đại Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh)khiến khoảng 830.000 người thiệt mạng, tức ngày Nhâm Dần (12) tháng 12 năm Ất Mão. [1719](https://vi.wikipedia.org/wiki/1719)– Công quốc [Liechtenstein](https://vi.wikipedia.org/wiki/Liechtenstein)được thành lập, với địa vị là một thành phần thuộc [Đế quốc La Mã Thần thánh](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh). [1871](https://vi.wikipedia.org/wiki/1871)– [Chiến tranh Pháp-Phổ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Ph%C3%A1p-Ph%E1%BB%95): [Trận Dijon](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Dijon_%281870%29)kết thúc. [1928](https://vi.wikipedia.org/wiki/1928)– [Đảo Bouvet](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Bouvet)ở Nam [Đại Tây Dương](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng)được sáp nhập vào Na Uy theo một chiếu chỉ của vương thất nước này. [1937](https://vi.wikipedia.org/wiki/1937)– Tại Moskva, 17 nhà lãnh đạo cộng sản bị xét xử trước cáo buộc tham gia vào âm mưu do [Trotsky](https://vi.wikipedia.org/wiki/Lev_Davidovich_Trotsky)dẫn đầu nhằm lật đổ chế độ của [Stalin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Iosif_Vissarionovich_Stalin)và ám sát các lãnh tụ của chế độ. [1943](https://vi.wikipedia.org/wiki/1943)– [Chiến tranh thế giới thứ hai](https://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai): [Tập đoàn quân thứ 8](https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_qu%C3%A2n_th%E1%BB%A9_8_%28Anh%29)của [Bernard Montgomery](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bernard_Montgomery)chiếm [Tripoli](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tripoli)tại Libya từ tay quân Đức-Ý. [1961](https://vi.wikipedia.org/wiki/1961)– Ban Chấp hành Trung ương Đảng của Đảng Lao động Việt Nam quyết định thành lập [Trung ương Cục miền Nam](https://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_%C6%B0%C6%A1ng_C%E1%BB%A5c_mi%E1%BB%81n_Nam)thay cho Xứ ủy Nam Bộ. [1997](https://vi.wikipedia.org/wiki/1997)– [Madeleine K. Albright](https://vi.wikipedia.org/wiki/Madeleine_K._Albright)trở thành người phụ nữ đầu tiên đảm nhiệm chức vụ [Bộ trưởng Ngoại giao](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Hoa_K%E1%BB%B3)của Hoa Kỳ. [2005](https://vi.wikipedia.org/wiki/2005)– [Viktor Yushchenko](https://vi.wikipedia.org/wiki/Viktor_Andriyovych_Yushchenko)tuyên thệ nhậm chức tổng thống của Ukraina.
## Sinh
[599](https://vi.wikipedia.org/wiki/599)? – [Lý Thế Dân](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng), tức Đường Thái Tông, hoàng đế [triều Đường](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%81u_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng), tức ngày Mậu Ngọ (22) tháng 12 năm Khai Hoàng thứ 18 (m. 649) [1688](https://vi.wikipedia.org/wiki/1688)– [Ulrika Eleonora của Thụy Điển](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ulrika_Eleonora_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n), nữ vương của Thụy Điển (m. 1741) [1783](https://vi.wikipedia.org/wiki/1783)– [Stendhal](https://vi.wikipedia.org/wiki/Stendhal), tác gia người Pháp (m. 1842) [1828](https://vi.wikipedia.org/wiki/1828)– [Saigō Takamori](https://vi.wikipedia.org/wiki/Saig%C5%8D_Takamori), samurai người Nhật Bản, tức 7 tháng 12 năm Đinh Hợi (m. 1877)
- 1828 –
[Alfred von Kaphengst](https://vi.wikipedia.org/wiki/Alfred_von_Kaphengst), tướng lĩnh Phổ (quốc gia)|]] (m. 1887) [1832](https://vi.wikipedia.org/wiki/1832)– [Édouard Manet](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%89douard_Manet), họa sĩ người Pháp (m. 1883) [1853](https://vi.wikipedia.org/wiki/1853)– [Robert Loeb](https://vi.wikipedia.org/wiki/Robert_Loeb), tướng lĩnh [Phổ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BB%95_%28qu%E1%BB%91c_gia%29)(m. 1925) [1862](https://vi.wikipedia.org/wiki/1862)– [David Hilbert](https://vi.wikipedia.org/wiki/David_Hilbert), nhà toán học người Đức (m. 1943) [1876](https://vi.wikipedia.org/wiki/1876)– [Otto Diels](https://vi.wikipedia.org/wiki/Otto_Diels), nhà hóa học người Đức, đoạt giải Nobel (m. 1954) [1891](https://vi.wikipedia.org/wiki/1891)– [Antonio Gramsci](https://vi.wikipedia.org/wiki/Antonio_Gramsci), triết gia, tác gia, chính trị gia người Ý (m. 1937) [1895](https://vi.wikipedia.org/wiki/1895)– [Albert Buck](https://vi.wikipedia.org/wiki/Albert_Buck), tướng lĩnh người Đức (m. 1942) [1896](https://vi.wikipedia.org/wiki/1896)– [Charlotte](https://vi.wikipedia.org/wiki/Charlotte,_N%E1%BB%AF_%C4%90%E1%BA%A1i_C%C3%B4ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_Luxembourg), nữ đại công tước của Luxembourg (m. 1985) [1898](https://vi.wikipedia.org/wiki/1898)– [Sergei Eisenstein](https://vi.wikipedia.org/wiki/Sergei_Mikhailovich_Eisenstein), đạo diễn người Nga, tức 10 tháng 1 theo lịch Julius (m. 1948) [1907](https://vi.wikipedia.org/wiki/1907)– [Hideki Yukawa](https://vi.wikipedia.org/wiki/Hideki_Yukawa), nhà vật lý học người Nhật Bản, đoạt giải Nobel (m. 1981) [1915](https://vi.wikipedia.org/wiki/1915)– [Arthur Lewis](https://vi.wikipedia.org/wiki/Arthur_Lewis), nhà kinh tế học người Saint Lucia, đoạt giải Nobel (m. 1991) [1918](https://vi.wikipedia.org/wiki/1918)– [Gertrude B. Elion](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gertrude_B._Elion), nhà hóa sinh học và dược lý học người Mỹ, đoạt giải Nobel (m. 1999) [1919](https://vi.wikipedia.org/wiki/1919)– [Bob Paisley](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bob_Paisley), cầu thủ và nhà quản lý bóng đá và người Anh (m. 1996) [1916](https://vi.wikipedia.org/wiki/1916)– [Trần Quốc Hoàn](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_Ho%C3%A0n), sĩ quan công an, chính trị gia người Việt Nam (m. 1986) [1920](https://vi.wikipedia.org/wiki/1920)– [Gottfried Böhm](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gottfried_B%C3%B6hm), kiến trúc sư người Đức [1928](https://vi.wikipedia.org/wiki/1928)– [Jeanne Moreau](https://vi.wikipedia.org/wiki/Jeanne_Moreau), diễn viên, ca sĩ, đạo diễn người Pháp [1929](https://vi.wikipedia.org/wiki/1929)– [John C. Polanyi](https://vi.wikipedia.org/wiki/John_C._Polanyi), nhà hóa học người Canada, đoạt giải Nobel [1930](https://vi.wikipedia.org/wiki/1930)– [Derek Walcott](https://vi.wikipedia.org/wiki/Derek_Walcott), thi nhân và nhà biên kịch người Saint Lucia, đoạt giải Nobel
- 1930 –
[Vũ Giáng Hương](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C5%A9_Gi%C3%A1ng_H%C6%B0%C6%A1ng), họa sĩ, nhà quản lý người Việt Nam (m. 2011) [1947](https://vi.wikipedia.org/wiki/1947)– [Megawati Sukarnoputri](https://vi.wikipedia.org/wiki/Megawati_Sukarnoputri), chính trị gia người Indonesia, tổng thống của Indonesia [1951](https://vi.wikipedia.org/wiki/1951)– [Nguyễn Khắc Nghiên](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Kh%E1%BA%AFc_Nghi%C3%AAn), tướng lĩnh quân đội người Việt Nam (m. 2010) [1957](https://vi.wikipedia.org/wiki/1957)– [Caroline](https://vi.wikipedia.org/wiki/Caroline,_B%C3%A0_ho%C3%A0ng_x%E1%BB%A9_Hanover), thành viên công thất Monaco [1958](https://vi.wikipedia.org/wiki/1958)– [Trương Thị Mai](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%8B_Mai), chính trị gia người Việt Nam [1969](https://vi.wikipedia.org/wiki/1969)– [Ariadna Gil](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ariadna_Gil), diễn viên người Tây Ban Nha [1969](https://vi.wikipedia.org/wiki/1969)– [Andrei Kanchelskis](https://vi.wikipedia.org/wiki/Andrei_Kanchelskis), cầu thủ bóng đá người Ukraina-Nga [1976](https://vi.wikipedia.org/wiki/1976)– [Tony Lucca](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tony_Lucca), ca sĩ, nhà sản xuất âm nhạc, đạo diễn người Mỹ [1984](https://vi.wikipedia.org/wiki/1984)– [Arjen Robben](https://vi.wikipedia.org/wiki/Arjen_Robben), cầu thủ bóng đá người Hà Lan [1985](https://vi.wikipedia.org/wiki/1985)– [Đổng Phương Trác](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%95ng_Ph%C6%B0%C6%A1ng_Tr%C3%A1c), cầu thủ bóng đá người Trung Quốc [1986](https://vi.wikipedia.org/wiki/1986)– [José Enrique](https://vi.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Enrique), cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha
## Mất
[1516](https://vi.wikipedia.org/wiki/1516)– [Fernando II](https://vi.wikipedia.org/wiki/Fernando_II_c%E1%BB%A7a_Aragon), quốc vương của Aragon, Valencia, Sicily, Castile và León (s. 1452) [1567](https://vi.wikipedia.org/wiki/1567)– [Chu Hậu Thông](https://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_Th%E1%BA%BF_T%C3%B4ng), tức Minh Thế Tông, hoàng đế của [triều Minh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%81u_Minh), tức ngày Canh Tý (14) tháng 12 năm Bính Dần (s. 1507) [1620](https://vi.wikipedia.org/wiki/1620)– [Naoe Kanetsugu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Naoe_Kanetsugu), samurai người Nhật Bản, tức 19 tháng 12 năm Kỉ Mùi (s. 1560) [1622](https://vi.wikipedia.org/wiki/1622)– [William Baffin](https://vi.wikipedia.org/wiki/William_Baffin), nhà thám hiểm, nhà hàng hải người Anh [1789](https://vi.wikipedia.org/wiki/1789)– [Jafar Khan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Jafar_Khan), shah của Ba Tư (s. 1785) [1806](https://vi.wikipedia.org/wiki/1806)– [William Pitt Trẻ](https://vi.wikipedia.org/wiki/William_Pitt_Tr%E1%BA%BB), chính trị gia người Anh, thủ tướng của Anh Quốc (s. 1759) [1872](https://vi.wikipedia.org/wiki/1872)– [Gustav Eduard von Hindersin](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gustav_Eduard_von_Hindersin), tướng lĩnh [Phổ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BB%95_%28qu%E1%BB%91c_gia%29)(s. 1804) [1883](https://vi.wikipedia.org/wiki/1883)– [Gustave Doré](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gustave_Dor%C3%A9), nhà chạm khắc và minh họa người Pháp (s. 1832) [1931](https://vi.wikipedia.org/wiki/1931)– [Anna Pavlovna Pavlova](https://vi.wikipedia.org/wiki/Anna_Pavlovna_Pavlova), diễn viên ba lê người Nga (s. 1881) [1944](https://vi.wikipedia.org/wiki/1944)– [Edvard Munch](https://vi.wikipedia.org/wiki/Edvard_Munch), họa sĩ người Na Uy (s. 1863) [1952](https://vi.wikipedia.org/wiki/1952)– [Võ Thị Sáu](https://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Th%E1%BB%8B_S%C3%A1u), du kích người Việt Nam (s. 1933) [1963](https://vi.wikipedia.org/wiki/1963)– [Józef Gosławski](https://vi.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zef_Gos%C5%82awski), nhà điêu khắc người Ba Lan (s. 1908) [1976](https://vi.wikipedia.org/wiki/1976)– [Paul Robeson](https://vi.wikipedia.org/wiki/Paul_Robeson), diễn viên, ca sĩ, nhà hoạt động người Mỹ (s. 1898) [1981](https://vi.wikipedia.org/wiki/1981)– [Samuel Barber](https://vi.wikipedia.org/wiki/Samuel_Barber), nhà soạn nhạc người Mỹ (s. 1910) [1989](https://vi.wikipedia.org/wiki/1989)– [Salvador Dalí](https://vi.wikipedia.org/wiki/Salvador_Dal%C3%AD), họa sĩ người Tây Ban Nha (s. 1904)
- 1989 –
[Nguyễn Minh Châu](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Minh_Ch%C3%A2u_%28nh%C3%A0_v%C4%83n%29), nhà văn người Việt Nam (s. 1930) [1993](https://vi.wikipedia.org/wiki/1993)– [Thomas A. Dorsey](https://vi.wikipedia.org/wiki/Thomas_A._Dorsey), ca sĩ, nghệ sĩ dương cầm người Mỹ (s. 1899) [1994](https://vi.wikipedia.org/wiki/1994)– [Nikolai Ogarkov](https://vi.wikipedia.org/wiki/Nikolai_Vasilyevich_Ogarkov), nguyên soái Liên Xô (s. 1917) [2015](https://vi.wikipedia.org/wiki/2015)– [Abdullah bin Adulaziz al-Saud](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Abdullah_bin_Adulaziz_al-Saud&action=edit&redlink=1), vua Ả Rập Saudi
## Ngày lễ và kỷ niệm
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Tham khảo
# Minh Thái Tổ
[Chu Nguyên Chương](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng&redirect=no))
|Minh Thái Tổ
|
明太祖
|
|![ 明太祖.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/%E6%98%8E%E5%A4%AA%E7%A5%96.jpg/250px-%E6%98%8E%E5%A4%AA%E7%A5%96.jpg)
![ 明太祖.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/%E6%98%8E%E5%A4%AA%E7%A5%96.jpg/250px-%E6%98%8E%E5%A4%AA%E7%A5%96.jpg)
Tranh vẽ Đại Minh Thái Tổ Cao Hoàng đế.
[nhà Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh) [23 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_1), [1368](http://vi.wikipedia.org/wiki/1368)– [24 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_6), [1398](http://vi.wikipedia.org/wiki/1398)
(30 năm, 163 ngày)
**Sáng lập triều đại** [Minh Huệ Tông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_Hu%E1%BB%87_%C4%90%E1%BA%BF)
Đại danh: Hưng Tông (興宗) rồi thành Nguyên Chương (元璋)
[5 tháng 2](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_2), [1399](http://vi.wikipedia.org/wiki/1399)
(30 năm, 340 ngày)
Đầy đủ: Khai thiên Hành đạo Triệu kỉ Lập cực Đại thánh Chí thần Nhân văn Nghĩa vũ Tuấn đức Thành công
**Cao hoàng đế**
開天行道肇紀立極大聖至神仁文義武俊德成功
**高皇帝** [Nhà Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh)(明) [21 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_10), [1328](http://vi.wikipedia.org/wiki/1328) [24 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_6), [1398](http://vi.wikipedia.org/wiki/1398)(69 tuổi) **Chu Nguyên Chương** ( [chữ Hán](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 朱元璋), tức vua **Minh Thái Tổ** nhà Minh (明太祖) ( [21 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_10), [1328](http://vi.wikipedia.org/wiki/1328) – [24 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_6), [1398](http://vi.wikipedia.org/wiki/1398)), còn gọi là **Hồng Vũ Đế** (洪武帝), **Hồng Vũ Quân** (洪武君), hay **Chu Hồng Vũ** (朱洪武), thuở nhỏ tên là **Trùng Bát** (重八), về sau đổi tên thành **Hưng Tông** (興宗), tên chữ là **Quốc Thụy** (國瑞), người huyện Chung Ly, Hào Châu (phía đông huyện [Phụng Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C6%B0%E1%BB%A3ng_D%C6%B0%C6%A1ng) tỉnh [An Huy](http://vi.wikipedia.org/wiki/An_Huy) ngày nay); là vị [hoàng đế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) khai quốc của vương triều [nhà Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh) trong [lịch sử Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c), cai trị từ năm [1368](http://vi.wikipedia.org/wiki/1368) đến [1398](http://vi.wikipedia.org/wiki/1398). Các sử gia gọi thời kỳ cai trị của ông là “ [Hồng Vũ chi trị](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%93ng_V%C5%A9_chi_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)“.
Chu Nguyên Chương đặt niên hiệu là
**Hồng Vũ** (洪武). Khi [qua đời](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BA%BFt), ông được truy tôn [miếu hiệu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Mi%E1%BA%BFu_hi%E1%BB%87u) **Thái Tổ** (太祖) và [thụy hiệu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A5y_hi%E1%BB%87u) là **Cao Hoàng đế** (高皇帝). Tiểu sử của ông được ghi tại [Minh sử](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_s%E1%BB%AD), quyển 1-3, *Thái Tổ bản kỷ*.
## Mục lục
[1 Tiểu sử](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#Ti.E1.BB.83u_s.E1.BB.AD) [2 Thống nhất Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#Th.E1.BB.91ng_nh.E1.BA.A5t_Trung_Qu.E1.BB.91c) [3 Thiết lập sự cường thịnh của triều Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#Thi.E1.BA.BFt_l.E1.BA.ADp_s.E1.BB.B1_c.C6.B0.E1.BB.9Dng_th.E1.BB.8Bnh_c.E1.BB.A7a_tri.E1.BB.81u_Minh) [4 Tập trung quyền lực](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#T.E1.BA.ADp_trung_quy.E1.BB.81n_l.E1.BB.B1c) [5 Vai trò lịch sử](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#Vai_tr.C3.B2_l.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [6 Miếu và thuỵ hiệu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#Mi.E1.BA.BFu_v.C3.A0_thu.E1.BB.B5_hi.E1.BB.87u) [7 Các tể tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#C.C3.A1c_t.E1.BB.83_t.C6.B0.E1.BB.9Bng) [8 Các danh tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#C.C3.A1c_danh_t.C6.B0.E1.BB.9Bng) [9 Gia đình](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#Gia_.C4.91.C3.ACnh) [10 Tiểu thuyết hoá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#Ti.E1.BB.83u_thuy.E1.BA.BFt_ho.C3.A1) [11 Xem thêm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#Xem_th.C3.AAm) [12 Tham khảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#Tham_kh.E1.BA.A3o) [13 Chú thích](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#Ch.C3.BA_th.C3.ADch)
## Tiểu sử
Nguyên quán của Chu Nguyên Chương vốn thuộc huyện
[Bái](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1i), [Từ Châu](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%AB_Ch%C3%A2u) tỉnh [Giang Tô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Giang_T%C3%B4), về sau dời về [Tứ Châu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%A9_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), rồi lại dời về [Hào Châu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%C3%A0o_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1) tức [Phụng Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C6%B0%E1%BB%A3ng_D%C6%B0%C6%A1ng). Cả gia đình ông trôi nổi nhiều nơi do sinh kế thúc bách. Cha mẹ ông có 8 người con, nhưng hai người đã chết yểu, còn lại sáu người, bốn trai hai gái. Chu Nguyên Chương là con út, thuở nhỏ gọi là Trùng Bát, ngay cả tên họ chính thức cũng không có, mãi đến sau khi gia nhập nghĩa quân [Quách Tử Hưng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A1ch_T%E1%BB%AD_H%C6%B0ng&action=edit&redlink=1), mới lấy tên là **Chu Nguyên Chương**, tên chữ là **Quốc Thụy**.
Ông xuất thân từ tầng lớp tá điền nghèo khổ, từng giữ dê chăn bò cho địa chủ
. [1] [Đời Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn)năm *Chí Chính*thứ 4 ( [1344](http://vi.wikipedia.org/wiki/1344)), vùng đất [Hoài Bắc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0i_B%E1%BA%AFc,_An_Huy)phát sinh [hạn hán](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A1n_h%C3%A1n)và [châu chấu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99_Ch%C3%A2u_ch%E1%BA%A5u)tàn hại cùng với dịch bệnh nên cha mẹ, các anh đều nối tiếp nhau chết cả. Chu Nguyên Chương không biết lấy gì để sống, tới [chùa Hoàng Giác](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_Ho%C3%A0ng_Gi%C3%A1c&action=edit&redlink=1)làm thầy tu, từng khất thực ba năm tới phía tây của tỉnh [An Huy](http://vi.wikipedia.org/wiki/An_Huy), phía đông tỉnh [Hà Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_Nam_%28Trung_Qu%E1%BB%91c%29), trải qua gian khổ tôi luyện . [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_note-2)
Chu Nguyên Chương là người có tính quật cường, từ nhỏ chí khí đã chẳng tầm thường. Do sức ép của cuộc sống nên ông phải xuất gia đi tu, nhưng không muốn làm
[nhà sư](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%89-kh%C3%A2u)nhỏ bé, vào chùa mới được 15 [ngày](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%A0y)thì đã làm nhà sư chu du khắp chốn. Trong lúc bôn ba bốn phương, ông đã bí mật tiếp xúc với [Bạch Liên giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A1ch_Li%C3%AAn_gi%C3%A1o)đương thời , hiểu được tình thế trong thiên hạ, lòng người muốn đổi thay, khí vận [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_note-3) [triều Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn)sắp hết. Năm *Chí Chính*thứ 12 ( [1352](http://vi.wikipedia.org/wiki/1352)), Chu Nguyên Chương tham gia [Hồng Cân quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_Kh%C4%83n_%C4%90%E1%BB%8F)( *quân khăn đỏ*) của [Quách Tử Hưng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A1ch_T%E1%BB%AD_H%C6%B0ng&action=edit&redlink=1), được Tử Hưng tin cậy, nhậm chức Tả phó Nguyên soái nghĩa quân. Năm **Chí Chính**thứ 16 ( [1356](http://vi.wikipedia.org/wiki/1356)), Chu Nguyên Chương đánh chiếm Tập Khánh ( [Nam Kinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_Kinh)ngày nay), được Tiểu Minh vương [Hàn Lâm Nhi](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0n_L%C3%A2m_Nhi)tiến phong làm **Ngô Quốc công**. Ông lấy Ứng Thiên ( [Nam Kinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_Kinh)) làm trung tâm, phát triển rất nhanh. Từ năm [1363](http://vi.wikipedia.org/wiki/1363)đến [1367](http://vi.wikipedia.org/wiki/1367), lần lượt tiêu diệt tập đoàn [Trần Hữu Lượng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_H%E1%BB%AFu_L%C6%B0%E1%BB%A3ng)ở trung lưu [Trường Giang](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giang)và [Trương Sĩ Thành](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_S%C4%A9_Th%C3%A0nh)ở hạ lưu Trường Giang, bao gồm cả hai bờ nam bắc.
Cuối
[1367](http://vi.wikipedia.org/wiki/1367), ông xuất quân Bắc phạt. Chu Nguyên Chương phong Từ Đạt làm đại tướng quân, Thường Ngộ Xuân làm phó tướng dẫn 25 vạn đại quân bắc phạt, đã nhanh chóng chiếm được Sơn Đông. Tháng giêng năm 1368, Chu Nguyên Chương xưng đế, đặt quốc hiệu là **Minh**, trở thành vua **Minh Thái Tổ**. Cùng năm đó, công phá Đại đô ( [Bắc Kinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh)), lật đổ ách thống trị của [nhà Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn), từng bước thực hiện thống nhất đất nước. Năm **Hồng Vũ**thứ 31 ( [1398](http://vi.wikipedia.org/wiki/1398)), Minh Thái Tổ bệnh mất, hưởng thọ 70 tuổi, ở ngôi 31 năm, chôn tại [Hiếu lăng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Minh_Hi%E1%BA%BFu_l%C4%83ng&action=edit&redlink=1)ở phía nam chân núi [Chung Sơn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chung_S%C6%A1n)thành phố [Nam Kinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_Kinh).
## Thống nhất Trung Quốc
### Kế sách
Đối với chính thể chuyên chế của
[phong kiến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Phong_ki%E1%BA%BFn) [Trung Hoa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Hoa), [quân đội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i) là trụ cột của [triều đình](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_%C4%91%C3%ACnh&action=edit&redlink=1). Cho nên hầu hết các vua khai quốc đều lập được nhiều chiến công hiển hách. Cũng có thể nói, chiến tranh đã tôi luyện nên trí dũng và tầm nhận thức của một vĩ nhân. Chu Nguyên Chương vạch ra chiến lược Bắc phạt, đã nói rõ ông là người thông minh tài trí hơn người. Đại tướng quân [Từ Đạt](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%90%E1%BA%A1t), [Thường Ngộ Xuân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%9Dng_Ng%E1%BB%99_Xu%C3%A2n) kiến nghị dùng đại quân đánh thẳng vào kinh đô [triều Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn) ngay từ đầu, Chu Nguyên Chương đã nhận thấy không thích hợp. Ông đã chỉ ra:
|“||
|Quân Nguyên vốn còn hơn mấy chục vạn, không thể khinh địch. Huống hồ thành trì kinh đô của nhà Nguyên kiên cố, nếu như chỉ có quân tác chiến đi sâu vào, sẽ kẹt lại dưới chân thành, lúc ấy quân Bắc phạt sẽ lọt vào vòng vây, quân Nguyên từ bốn hướng tới cứu viện, há không phải là thất bại cả sao? |”|
Đạo quân đơn độc đánh sâu vào lòng địch thực tế là một điều cấm kỵ của nhà quân sự
Xem xét kỹ tình thế, ông đã vạch ra chiến lược cẩn thận mà tất thắng:
|“||
|Đầu tiên chiếm |”|
Việc phân tích và bố trí chiến lược kiệt xuất này, hoàn toàn căn cứ theo dự liệu mà phát triển, việc Bắc phạt vì vậy đã thành công.
### Nguyên nhân thắng lợi
Bất cứ sự thành công nào của một vĩ nhân, không phải chỉ ngồi đợi ơn ban, mà là nắm lấy vận mệnh của mình. Chu Nguyên Chương đã không có quyền thế, lại không có trình độ văn hóa, ông ta mượn quân đội của
[Quách Tử Hưng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A1ch_T%E1%BB%AD_H%C6%B0ng&action=edit&redlink=1) để thâu tóm thiên hạ, sự thành công của ông khái quát lên trong ba điểm chủ yếu:
#### Hoãn xưng vương
Nghĩa quân các lộ phá thành chiếm đất, chưa lập được căn cứ ổn định đã vội xưng vương. Chu Nguyên Chương đã sử dụng lời khuyên của nho sĩ
[Chu Thăng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Th%C4%83ng&action=edit&redlink=1):
|“||
|Xây tường cao, trữ lượng nhiều, hoãn xưng vương. |”|
Năm
[1359](http://vi.wikipedia.org/wiki/1359), ông đã sớm trở thành một trang hào kiệt ngất ngưởng binh hùng tướng mạnh, nhưng ông vẫn không xưng vương mà nhận sự thụ phong của Tiểu Minh vương [Hàn Lâm Nhi](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0n_L%C3%A2m_Nhi) chính quyền [nhà Tống](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng), làm Tả thừa tướng hành tỉnh [Giang Tây](http://vi.wikipedia.org/wiki/Giang_T%C3%A2y), năm [1361](http://vi.wikipedia.org/wiki/1361) được tấn phong tước *Ngô Quốc công*. Năm [1363](http://vi.wikipedia.org/wiki/1363), ông rước Tiểu Minh vương về an trí ở Trừ Châu, mượn tay thiên tử ban lệnh cho chư hầu, nhưng vẫn không xưng vương. Năm [1364](http://vi.wikipedia.org/wiki/1364), Chu Nguyên Chương tiêu diệt tập đoàn quân sự lớn nhất ở lưu vực [Trường Giang](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giang) của [Trần Hữu Lượng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_H%E1%BB%AFu_L%C6%B0%E1%BB%A3ng), lúc này mới xưng là **Anh vương**, nhưng vẫn tôn trọng Tiểu Minh vương nhà Tống.
#### Đợi thời cơ tránh mũi nhọn quân Nguyên
Trước kia, khi thực lực của Chu Nguyên Chương chưa lớn mạnh, ông luôn tránh chạm trán với quân chủ lực
[nhà Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn). Ông đã từng đánh bại quân Nguyên ở huyện [Lục Hợp](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%A5c_H%E1%BB%A3p) (tỉnh [An Huy](http://vi.wikipedia.org/wiki/An_Huy)), nhưng đương thời lực lượng của ông rất yếu, không thể đánh nhau với quân chủ lực nhà Nguyên, thế là nộp lại chiến lợi phẩm thu được, hướng dẫn quân Nguyên đi tấn công quân [Trương Sĩ Thành](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_S%C4%A9_Th%C3%A0nh), ông luôn giữ mối giao hảo với [nhà Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn), uyển chuyển tránh né các cánh quân hùng mạnh, sách lược này được vận dụng rất thành công.
#### Nắm chắc thời cơ để thôn tính dần Giang Nam
Chu Nguyên Chương lợi dụng các cánh quân lớn phản Nguyên ở các lộ làm yểm trợ, không để mất thời cơ phát triển ở vùng trung lưu
[Trường Giang](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giang). Ông mượn vây cánh của *Đại Tống*, cam chịu phận dưới của Tiểu Minh vương, không xuất đầu lộ diện, mà âm thầm tích lũy phát triển lương thực, mở rộng địa bàn. Ông chọn [Tập Khánh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_Kh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1) làm trung tâm, phía Bắc có [Lưu Phúc Thông](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C6%B0u_Ph%C3%BAc_Th%C3%B4ng) chống trả quân Nguyên, phía Đông lại có [Từ Thọ Huy](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_Th%E1%BB%8D_Huy&action=edit&redlink=1) che chắn. Chu Nguyên Chương lợi dụng thời cơ này để phát triển vùng [Giang Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Giang_Nam) trước, đánh chiếm những vùng bỏ trống. Trong lúc quân Nguyên đang bận truy quét quân [Lưu Phúc Thông](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C6%B0u_Ph%C3%BAc_Th%C3%B4ng) và [Từ Thọ Huy](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_Th%E1%BB%8D_Huy&action=edit&redlink=1) thì Chu Nguyên Chương cũng đã thống nhất được Giang Nam.
## Thiết lập sự cường thịnh của triều Minh
Khi
[nhà Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh) mới thành lập, do hậu quả của chính sách cai trị của [triều Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn) và gần 20 năm chiến tranh, nền kinh tế [Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) bị phá hoại nghiêm trọng, đời sống nhân dân rất khốn khổ.
Trước tình hình ấy, mặc dầu từ lâu không còn là đại biểu của giai cấp
[nông dân](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C3%B4ng_d%C3%A2n) nữa, nhưng Thái Tổ vẫn thông cảm được các nổi khổ của nhân dân đồng thời cũng hiểu rõ sức mạnh của quần chúng. Vì vậy ông nói:
|“||
|Thiên hạ mới định, tài lực trăm họ còn khó khăn, giống như con chim mới tập bay, không thể nhổ lông nó, như cây mới trồng không thể lay gốc nó mà phải nâng niu nuôi dưỡng. |”|
Quán triệt tư tưởng đó, Thái Tổ đã thi hành những chính sách sau đây
: [4]
- Trả tự do cho những người bị biến thành
[nô tì](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=N%C3%B4_t%C3%AC&action=edit&redlink=1)trong thời gian loạn lạc, đồng thời cấm cưỡng bức hoặc mua bán dân tự do làm nô tì.
- Tạo mọi điều kiện thuận lợi cho việc khôi phục và phát triển sản xuất
[nông nghiệp](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p)như kêu gọi nhân dân khai khẩn đất hoang, cho họ có quyền sở hữu vĩnh viễn và không đánh thuế; kêu gọi dân lưu tán trở về quê quán, cấp cho họ ruộng hoang đồng thời cấp bò cày, nông cụ, thóc giống, lương thực để gíup họ vượt qua những khó khăn ban đầu. Triều đình còn chú ý đến vấn đề thủy lợi, giảm nhẹ thuế khóa, cứu tế cho dân những nơi bị mất mùa.
- Bỏ những hình phạt tàn khốc thời Nguyên như thích chữ vào mặt, cắt mũi, chặt chân, thiến v.v… đồng thời dùng nguyên tắc khoan hồng trong xét xử.
- Nghiêm trị những quan lại
[tham nhũng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tham_nh%C5%A9ng)bằng các cực hình như chém bêu đầu, [tùng xẻo](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B9ng_x%E1%BA%BBo), giết cả họ v.v… Nhờ những chính sách nói trên, trong vòng 30 năm đầu đời Minh, kinh tế được khôi phục nhanh chóng và bước đầu phát triển, tình hình chính trị được ổn định, đời sống nhân dân bước đầu được cải thiện.
## Tập trung quyền lực
### Quan chế
-
*Bài chi tiết:* [Quan chế nhà Minh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Quan_ch%E1%BA%BF_nh%C3%A0_Minh&action=edit&redlink=1)
Để cho vương triều Minh của họ
[Chu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Chu_%281368-1662%29&action=edit&redlink=1) kế tục lâu dài, Hồng Vũ Đế trước mắt tăng cường chế độ trung ương tập quyền. Năm Hồng Vũ thứ 9 ( [1376](http://vi.wikipedia.org/wiki/1376)) bãi bỏ Hành trung thư tỉnh, thiết lập [Bố chính sứ ty](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%91_ch%C3%ADnh_s%E1%BB%A9_ty&action=edit&redlink=1), [Đề hình Án át sứ ty](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81_h%C3%ACnh_%C3%81n_%C3%A1t_s%E1%BB%A9_ty&action=edit&redlink=1), [Đô chỉ huy sứ ty](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_ch%E1%BB%89_huy_s%E1%BB%A9_ty&action=edit&redlink=1) phân ra để quản lý hành chính tư pháp, quân sự. Năm Hồng Vũ thứ 13 ( [1380](http://vi.wikipedia.org/wiki/1380)) hủy bỏ chức Trung thư tỉnh ở trung ương, bãi bỏ chế độ Tể tướng, phân quyền cho sáu bộ *Lại*, *Hộ*, *Lễ*, *Binh*, *Hình*, *Công*. Thiết lập Đô sát viện giám sát trăm quan, lập [Cẩm y vệ](http://vi.wikipedia.org/wiki/X%C6%B0%E1%BB%9Fng_v%E1%BB%87) là những cơ cấu đặc vụ có nhiệm vụ khống chế thần dân. nhưng sau tể tướng Hồ Duy Dung làm phản, ông ban lệnh hành quyết, đồng thời bãi bỏ chức Tể ướng Trung Quốc, ông cho rằng tể tướng có quyền lực gần bằng hoàng đế, nên có thể tạo phản bất cứ lúc nào.
### Sát hại công thần
Giống như
[Lưu Bang](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A1n_Cao_T%E1%BB%95) [nhà Hán](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n), Hồng Vũ Đế đã gây ra nhiều vụ án văn chương và gây ra nhiều án liên lụy đến nhiều người nhằm diệt trừ hậu họa cho con cháu. Thái Tổ nhận thấy Thái tử nhu nhược, khó mà điều khiển nổi những công thần bướng bỉnh không thuần, trước khi ông qua đời còn giúp cho con cháu diệt trừ tận gốc. [5] [Tống Liêm](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%91ng_Li%C3%AAm)là thầy của Thái tử, từ những năm đầu đã theo làm tham mưu cho Thái Tổ vào sinh ra tử chốn quân trường, lập được nhiều công to, làm quan đến chức Học sĩ Thừa chỉ tri chế cáo. Thái Tổ cũng viện cớ để giết ông ta, [Thái tử](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Ti%C3%AAu)thấy thầy bị kết án chém, rơi lệ cầu xin cho thầy. Để dạy bảo Thái tử, ông cho mang một cây roi lớn có đầy gai nhọn quẳng xuống đất, bảo Thái tử nhặt lên. Thái tử có vẻ lúng túng, nhà vua liền dạy rằng:
|“||
|Cây roi có gai ngươi không nhặt, vậy để ta róc hết cái gai nhọn thay ngươi nhé? |”|
Thái tử thông minh hiểu được ý của cha, nhưng cũng không cho là đúng, liền khuyên giải vua cha một cách khéo léo rằng:
|“||
|Trên mà có vua |”|
Ngụ ý là làm vua không được tàn bạo. Thái Tổ rất giận dữ, liền tóm lấy ghế quẳng về hướng thái tử.
Việc này cho thấy Hồng Vũ Đế sau khi đã ngồi trên ngai rồng đã xem công thần là những gai nhọn cần phải loại bỏ. Thống nhất thiên hạ rồi, không thể dùng võ tướng nữa, ông đã tính kỹ cho con cháu. Dùng quan văn để trị thiên hạ, Thái Tổ vẫn không an tâm, cho nên quyền lực từ trung ương đến địa phương hầu hết đều tập trung trong tay Hoàng đế, phát triển chế độ Trung ương tập quyền đến đỉnh cao, trở thành một trong những vị vua có quyền lực nhất trong
[lịch sử Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c) . [6]
Hồng Vũ Đế tạo nên những vụ án lớn, văn thần võ tướng, tất cả đều bị càn quét triệt để. Năm Hồng Vũ thứ 13 (
[1380](http://vi.wikipedia.org/wiki/1380)), Thừa tướng [Hồ Duy Dung](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_Duy_Dung)bị kết tội mưu phản, làm liên lụy đến hơn 3 vạn người vô tội. Năm Hồng Vũ thứ 26 ( [1393](http://vi.wikipedia.org/wiki/1393)), [Lam Ngọc](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lam_Ng%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1)cũng chịu chung số phận như vậy cùng với 2 vạn người. Minh Thái Tổ đã cuốn một loạt “gai góc” đến hơn 6, 7 vạn người. Ông còn để cho cơ quan đặc vụ Cẩm y vệ hoạt động công khai, từ sau bức rèm the lại nhảy lên tiền đài. [[7]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_note-7)
Những năm cuối đời, Hồng Vũ Đế còn ban bố điều lệ
*, yêu cầu con cháu cùng các công thần phải tuân thủ “phép tắc của tổ tông”, quy định đời sau kẻ nào sửa đổi điều tổ tông đặt ra thì giết không tha. Ông đã giữ chính sách bế quan tỏa cảng, trở thành “tổ huấn”, dĩ nhiên là “tổ huấn” đó đã được giữ khư khư một cách tiêu cực, làm cho nền chính trị của* [Hoàng Minh tổ huấn](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_Minh_t%E1%BB%95_hu%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1) [vương triều Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh)bị ảnh hưởng một cách lâu dài.
### Hậu thế
Minh Thái Tổ đã vì giang sơn muôn đời của
[Đại Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh) mà khổ tâm sắp đặt, trừ hậu họa cho con cháu, ban bố tổ huấn, nhưng sự việc cuối cùng lại không theo như ý muốn. Sau khi ông [qua đời](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BA%BFt), [mộ](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%99) phần chưa ráo, thì chú cháu tranh đoạt quyền lực lẫn nhau, “tổ huấn” của ông đã bị người con thứ tư của ông là Chu Đệ phá hoại, chính là [Thành Tổ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_Th%C3%A0nh_T%E1%BB%95) sau này. Thành Tổ chiếm ngôi hoàng đế, dời đô từ [Nam Kinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_Kinh) về [Yên Kinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh), dù trước đó Thái Tổ từng dặn dò con cháu phải đề phòng các rợ tộc phương Bắc xâm chiếm, không được đóng đô ở gần phương Bắc mà phải ở phương Nam.
Minh Thái Tổ giết hại công thần, không còn ai để giao việc, tự mình chọn trưởng tôn
[Chu Doãn Văn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_Hu%E1%BB%87_%C4%90%E1%BA%BF) làm người kế vị nhưng đã bị chết trong binh lửa. Ông còn dựng bảng sắt cấm chỉ [hoạn quan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%E1%BA%A1n_quan) can dự chính sự, mà đến đời Thành Tổ có đến 24 nha môn lọt vào tay hoạn quan, hoạn quan đã nắm giữ cơ quan đạc vụ, [triều Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh) đã trở thành triều đại mà hoạn quan gây họa kịch liệt nhất.
Minh Thái Tổ đặt cánh quân hùng mạnh trấn giữ
[Liêu Đông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAu_%C4%90%C3%B4ng), dặn dò con cháu trấn thủ biên cương phía bắc, nhưng sau này triều Minh lại bị một dân tộc thiểu số ngoài quan ải tiến vào lật đổ là người [Nữ Chân](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%E1%BB%AF_Ch%C3%A2n).
## Vai trò lịch sử
Minh Thái Tổ tay không dựng nghiệp lớn, đánh đuổi được người Mông Cổ, giành lại quyền tự chủ của người Hán. Bản thân không có một tấc đất nương thân, nhưng qua tự lực phấn đấu mà khai sáng được giang sơn Đại Minh gần 300 năm, vì vậy trong dân gian lưu truyền nhiều giai thoại lạ lùng về ông, chính là thuật lại một cách tôn kính về sự nghiệp và mức độ thông minh tài trí của ông.
Trong
[chùa Long Hưng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_Long_H%C6%B0ng&action=edit&redlink=1) huyện [Phụng Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C6%B0%E1%BB%A3ng_D%C6%B0%C6%A1ng) tỉnh [An Huy](http://vi.wikipedia.org/wiki/An_Huy) có một cặp đối khái quát khá thần tình cả cuộc đời mà Thái Tổ nếm trải [: [cần dẫn nguồn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
|“||
|Sinh trên đất Bái, học hành đất Tứ, lớn lên châu Hào, khí Thiên tử một đúc từ quận Phượng; Lúc đầu làm sư, tiếp theo làm vương, cuối cùng xưng đế, dáng thánh nhân chiêm ngưỡng tại chùa Long. |”|
Tuy vậy, sự lạc hậu của
[Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) so với phương Tây bắt đầu từ đời Minh. Sự lạc hậu này thì có nhiều nguyên nhân, trong đó có biện pháp thống trị chuyên chế bảo thủ của Thái Tổ, đặc biệt là thể chế chính trị tập quyền cao độ, quyền lực về kinh tế nằm dưới cực quyền chính trị, mà các chế độ về cửa ải bến sông, chế độ cấm buôn bán trên biển, chế độ hộ làm nghề thủ công, chế độ lưu thông hàng hóa… là nguyên nhân chủ yếu kìm hãm sự phát triển của [5] [kinh tế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF). Ngoài ra, cách chọn nhân tài bằng lối văn bát cổ (một thể văn dùng trong các kỳ thi thời phong kiến, chỉ chuộng phô trương hình thức, ít chuộng giá trị đích thực của nội dung) và chủ trương văn hóa chuyên chế của [triều Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Minh)cũng là nguyên nhân chủ yếu để tạo nên sự đình trệ của xã hội Trung Quốc . Công và tội của Thái Tổ đối với lịch sử đều đáng được suy ngẫm. [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_note-8)
## Miếu và thuỵ hiệu
- Hồng Vũ thứ 31, tháng 6, năm Giáp Thìn: Khâm minh Khải vận Tuấn đức Thành công Thống thiên Đại hiếu Cao hoàng đế, miếu hiệu Thái Tổ (欽明啟運俊德成功統天大孝高皇帝)
[[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_note-9)
- Vĩnh Lạc nguyên niên, ngày 11 tháng 6, năm Đinh Tị: Thánh thần Văn vũ Khâm minh Khải vận Tuấn đức Thành công Thống thiên Đại hiếu Cao hoàng đế (聖神文武欽明啟運俊德成功統天大孝高皇帝)
[[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_note-.E6.98.8E.E5.8F.B2_.E5.8D.B7.E4.BA.94.E5.8D.81.E4.B8.80_.E5.BF.97.E7.AC.AC.E4.BA.8C.E5.8D.81.E4.B8.83_.E7.A6.AE.E4.BA.94.E5.90.89.E7.A6.AE.E4.BA.94_.E5.8A.A0.E4.B8.8A.E8.AB.A1.E8.99.9F-10)
- Gia Tĩnh thứ 17, tháng 11: Khai thiên Hành đạo Triệu kỉ Lập cực Đại thánh Chí thần Nhân văn Nghĩa vũ Tuấn đức Thành công Cao hoàng đế (開天行道肇紀立極大聖至神仁文義武俊德成功高皇帝)
[[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_note-.E6.98.8E.E5.8F.B2_.E5.8D.B7.E4.BA.94.E5.8D.81.E4.B8.80_.E5.BF.97.E7.AC.AC.E4.BA.8C.E5.8D.81.E4.B8.83_.E7.A6.AE.E4.BA.94.E5.90.89.E7.A6.AE.E4.BA.94_.E5.8A.A0.E4.B8.8A.E8.AB.A1.E8.99.9F-10)
## Các tể tướng
## Các danh tướng
[Chu Lệ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_Th%C3%A0nh_T%E1%BB%95) [Lưu Bá Ôn](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C6%B0u_B%C3%A1_%C3%94n) [Thôi Tụ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C3%B4i_T%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) [Trần Hiệp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Hi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) [Lý Đằng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%BD_%C4%90%E1%BA%B1ng&action=edit&redlink=1) [Lý Lượng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%BD_L%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1) [Đặng Dũ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_D%C5%A9&action=edit&redlink=1) [Thang Hòa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thang_H%C3%B2a&action=edit&redlink=1) [Mộc Anh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M%E1%BB%99c_Anh&action=edit&redlink=1) [Hồ Đại Hải](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%93_%C4%90%E1%BA%A1i_H%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1) [Du Thông Hải](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Du_Th%C3%B4ng_H%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1) [Phó Hữu Đức](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%B3_H%E1%BB%AFu_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Lam Ngọc](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lam_Ng%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Cao Bân](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cao_B%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Trương Phụ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5) [Hạ Bình](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_B%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) [Lý Khánh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%BD_Kh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1) [Lương Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_Minh) [Triệu Quân Dụng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%87u_Qu%C3%A2n_D%E1%BB%A5ng) [Vương Thông](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Th%C3%B4ng) [Mộc Thạnh](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%99c_Th%E1%BA%A1nh) [Liễu Thăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%E1%BB%85u_Th%C4%83ng)
## Gia đình
### Cha mẹ
- Cha: Chu Thế Trân (truy tặng Nhân Tổ Thuần hoàng đế). Nguyên tên là Chu Ngũ Tứ.
- Mẹ: Trần thị (truy tặng Thuần hoàng hậu).
### Anh chị em
- Nam Xương Vương
[Chu Hưng Long](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_H%C6%B0ng_Long&action=edit&redlink=1). Con trai là [Chu Văn Chính](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_V%C4%83n_Ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1).
- Hu Di Vương
[Chu Hưng Thịnh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_H%C6%B0ng_Th%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1).
- Lâm Hoài Vương
[Chu Hưng Tổ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_H%C6%B0ng_T%E1%BB%95&action=edit&redlink=1). [Tào Quốc công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0o_Qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)(tên [Chu Phật Nữ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Ph%E1%BA%ADt_N%E1%BB%AF&action=edit&redlink=1), lấy [Lý Trinh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%BD_Trinh&action=edit&redlink=1), mẹ của [Lý Văn Trung](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%BD_V%C4%83n_Trung&action=edit&redlink=1)). [Thái Nguyên công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)(lấy [Vương Thất Nhất](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BA%A5t_Nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)).
### Hậu phi
[Hiếu Từ Cao hoàng hậu Mã thị](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A3_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu_%28Minh_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95%29) (1332-1382) [[11]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_note-11)
- Thành Mục quý phi Tôn thị (1343-1374). Sách phong quý phi năm Hồng Vũ thứ 1.
- Thục phi Lý thị. Sách phong quý phi năm Hồng Vũ thứ 17 (1384). Cai quản 6 cung sau khi Mã hoàng hậu mất.
- Ninh phi Quách thị. Cai quản 6 cung sau khi Lý thục phi mất.
- Huệ phi Quách thị.
- Trang Tĩnh An Vinh huệ phi Thôi thị.
- Giang quý phi.
- Triệu quý phi.
[Hòa quý phi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%C3%B2a_qu%C3%BD_phi&action=edit&redlink=1)
- Chiêu Kính Sung phi Hồ thị.
- Trịnh an phi.
- Đạt định phi.
- Hồ thuận phi.
- Nhậm thuận phi.
- Lý hiền phi.
- Lưu huệ phi.
- Cát lệ phi.
- Cống phi
[[12]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_note-12)
- Hàn phi.
- Dư phi.
- Dương phi.
- Chu phi.
- Trương mĩ nhân.
- Cáo thị.
### Con cái
#### Con trai
|Thứ tự||Họ tên||Tước||Sinh mất||Mẹ đẻ||Ghi chú|
|1||
|[Hiếu Từ Cao hoàng hậu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BA%BFu_T%E1%BB%AB_Cao_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [Thường Ngộ Xuân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%9Dng_Ng%E1%BB%99_Xu%C3%A2n)làm thái tử phi; sau lại lấy con gái của [Lã Bản](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%A3_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1)làm thái tử phi. Lã phi sinh ra con trai là [Chu Doãn Văn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_Hu%E1%BB%87_%C4%90%E1%BA%BF), được lập làm hoàng thái tôn, sau này lên làm vua, tức [Minh Huệ Tông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_Hu%E1%BB%87_%C4%90%E1%BA%BF). [Chu Sảng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_S%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1) [Vương Bảo Bảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kho%C3%A1ch_Khu%E1%BA%BFch_Thi%E1%BA%BFp_M%E1%BB%99c_Nhi)(Khoách Khuếch Thiếp Mộc Nhi), con gái trong hoàng tộc nhà Nguyên) làm chính phi, con gái của [Đặng Dũ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_D%C5%A9&action=edit&redlink=1)làm thứ phi. [Chu Cương](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_C%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) [Chu Đệ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_Th%C3%A0nh_T%E1%BB%95) [Tĩnh Nan chi dịch](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C4%A9nh_Nan_chi_d%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1)lên làm vua, tức [Minh Thành Tổ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_Th%C3%A0nh_T%E1%BB%95). [Chu Túc](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_%C4%90%E1%BB%8Bnh_v%C6%B0%C6%A1ng%28nh%C3%A0_Minh%29&action=edit&redlink=1) [Cống phi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%91ng_phi&action=edit&redlink=1) [Chu Trinh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%E1%BB%9F_Chi%C3%AAu_v%C6%B0%C6%A1ng%28nh%C3%A0_Minh%29&action=edit&redlink=1) [Chu Phù](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Ph%C3%B9&action=edit&redlink=1) [Chu Tử](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0m_v%C6%B0%C6%A1ng%28nh%C3%A0_Minh%29&action=edit&redlink=1) [Vu Hiển](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Vu_Hi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1). [Chu Kỷ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_K%E1%BB%B7&action=edit&redlink=1) [Chu Đàn](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_%C4%90%C3%A0n&action=edit&redlink=1) [Thang Hòa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thang_H%C3%B2a&action=edit&redlink=1). [Chu Xuân](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%A5c_Hi%E1%BA%BFn_v%C6%B0%C6%A1ng%28nh%C3%A0_Minh%29&action=edit&redlink=1) [Lam Ngọc](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lam_Ng%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1). [Chu Bách](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_B%C3%A1ch&action=edit&redlink=1) [Chu Quế](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Qu%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) [Từ Đạt](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%90%E1%BA%A1t). [Chu Anh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Anh&action=edit&redlink=1) [Chu Thực](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Th%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) [Chu Chiên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Chi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Tôn Đạt](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%B4n_%C4%90%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1) [Chu Quyền](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Quy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) [Chu Biền](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Bi%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) [Chu Huệ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Hu%E1%BB%87&action=edit&redlink=1) [Chu Tùng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%C3%A0n_Hi%E1%BA%BFn_v%C6%B0%C6%A1ng%28nh%C3%A0_Minh%29&action=edit&redlink=1) [Chu Mô](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_M%C3%B4&action=edit&redlink=1) [Chu Doanh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Doanh&action=edit&redlink=1) [Từ Đạt](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%90%E1%BA%A1t). [Chu Kính](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_K%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) [Chu Đống](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_%C4%90%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1) [Quách Anh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A1ch_Anh&action=edit&redlink=1). [Chu Di](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Di&action=edit&redlink=1) [Chu Nam](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chu_Nam&action=edit&redlink=1)
#### Con gái
|TT||Tước phong||Sinh mất||Năm kết hôn||Mẹ đẻ||Chồng||Ghi chú|
|1||
|[Hiếu Từ Cao Hoàng Hậu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFu_T%E1%BB%AB_Cao_Ho%C3%A0ng_H%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1) [Lý Kì](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%BD_K%C3%AC&action=edit&redlink=1)(con trai [Lý Thiện Trường](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%BD_Thi%E1%BB%87n_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1) [Ninh Quốc công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ninh_Qu%E1%BB%91c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Hiếu Từ Cao hoàng hậu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BA%BFu_T%E1%BB%AB_Cao_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [Mai Ân](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mai_%C3%82n&action=edit&redlink=1)(cháu ruột của [Mai Tư Tổ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mai_T%C6%B0_T%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)) [Sùng Ninh công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%B9ng_Ninh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Hòa quý phi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%C3%B2a_qu%C3%BD_phi&action=edit&redlink=1) [Ngưu Thành](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0u_Th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1) [An Khánh công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=An_Kh%C3%A1nh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Hiếu Từ Cao hoàng hậu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BA%BFu_T%E1%BB%AB_Cao_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [Âu Dương Luân](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%82u_D%C6%B0%C6%A1ng_Lu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Nhữ Ninh công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AF_Ninh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Lục Hiền](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%A5c_Hi%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1)(con trai [Lục Trọng Hanh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%A5c_Tr%E1%BB%8Dng_Hanh&action=edit&redlink=1) [Hoài Khánh công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ho%C3%A0i_Kh%C3%A1nh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Thành Mục quý phi Tôn thị](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_M%E1%BB%A5c_qu%C3%BD_phi&action=edit&redlink=1) [Vương Ninh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Ninh&action=edit&redlink=1)) [Đại Danh công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Danh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Lý Kiên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%BD_Ki%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Phúc Thanh công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%BAc_Thanh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Trương Lân](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_L%C3%A2n&action=edit&redlink=1)(con trai [Trương Long](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_Long&action=edit&redlink=1)) [Thọ Xuân công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%8D_Xu%C3%A2n_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa_%28Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng%29&action=edit&redlink=1) [Phó Trung](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%B3_Trung&action=edit&redlink=1)(con trai [Phó Hữu Đức](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%B3_H%E1%BB%AFu_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1)) [Thập công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Nam Khang công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nam_Khang_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Hồ Quan](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Quan_%28nh%C3%A0_Minh%29&action=edit&redlink=1)(con trai [Hồ Đại Hải](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%93_%C4%90%E1%BA%A1i_H%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1)) [Vĩnh Gia Trinh Ý công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C4%A9nh_Gia_Trinh_%C3%9D_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Quách Trấn](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A1ch_Tr%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1)(con trai [Quách Anh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A1ch_Anh&action=edit&redlink=1) [Thập tam công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_tam_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Hàm Sơn công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%C3%A0m_S%C6%A1n_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Doãn Thanh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Do%C3%A3n_Thanh&action=edit&redlink=1) [Nhữ Dương công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AF_D%C6%B0%C6%A1ng_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Tạ Đạt](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%A1_%C4%90%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1) [Bảo Khánh công chúa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_Kh%C3%A1nh_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Triệu Huy](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_Huy&action=edit&redlink=1)
## Tiểu thuyết hoá
Minh Thái Tổ được tiểu thuyết hoá trở thành một nhân vật trong truyện
* của Ỷ Thiên Đồ Long Ký* [Kim Dung](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kim_Dung).
Trong truyện này ông là một giáo chúng của
[Minh giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Mani_gi%C3%A1o), có quen biết sâu sắc với giáo chủ [Trương Vô Kỵ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C3%B4_K%E1%BB%B5)và tham gia khởi nghĩa chống quân [Mông Cổ](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95). Khi khởi nghĩa sắp thắng lợi ông lập mưu lừa Trương Vô Kỵ từ bỏ ngôi vị giáo chủ, ép giáo chủ tiếp theo là [Dương Tiêu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_trong_%E1%BB%B6_Thi%C3%AAn_%C4%90%E1%BB%93_Long_k%C3%BD#D.C6.B0.C6.A1ng_Ti.C3.AAu)từ chức, giết thủ lãnh, lừa bạn bè. Cuối cùng khi khởi nghĩa thành công, Minh Thái Tổ tự mình lên ngôi hoàng đế, phản bội [Minh giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Mani_gi%C3%A1o). Tên gọi “triều Minh” là để gợi nhớ tới xuất thân Minh giáo của ông.
## Xem thêm
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thể loại hình ảnh và tài liệu về
|
## Tham khảo
- Tiêu Lê (2000),
*Những ông vua nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, tập 3*, NXB Đà Nẵng
- Nguyễn Hiến Lê (1997)
*Sử Trung Quốc, Chương VII: Nhà Minh (1368 – 1644)*
## Chú thích
**Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 216** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-1) **Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 217** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-2) **Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 219** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-3) **Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 260 – 271** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-4)
- ^
**a** [Nguyễn Hiến Lê (1997)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-stq_5-1) **b** *Sử Trung Quốc, Chương VII: Nhà Minh (1368 – 1644)* **Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 241** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-6) **Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 250-251** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-7) **Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 278** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-8) **明** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-9) [朱鷺](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%9C%B1%E9%B7%BA&action=edit&redlink=1) [建文書法儗](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E5%BB%BA%E6%96%87%E6%9B%B8%E6%B3%95%E5%84%97&action=edit&redlink=1)前编
- ^
**a** **b** [明史](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E6%98%8E%E5%8F%B2&action=edit&redlink=1)卷五十一 志第二十七 禮五吉禮五 加上諡號 [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-11) *Đại Minh anh liệt*gọi là Mã Ngọc Hoàn trong khi dã sử gọi là Mã Tú Anh. **Do Cao Ly tiến cống. Có sử gia coi là mẹ đẻ của** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Nguy%C3%AAn_Ch%C6%B0%C6%A1ng#cite_ref-12) [Minh Thành Tổ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_Th%C3%A0nh_T%E1%BB%95).
|
|
|
|
[Sinh 1328](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1328) [Mất 1398](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1398) [Vua nhà Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Vua_nh%C3%A0_Minh) [Vua thế kỷ 14](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Vua_th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_14&action=edit&redlink=1) [Nhân vật được tiểu thuyết hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_ti%E1%BB%83u_thuy%E1%BA%BFt_h%C3%B3a) [Người Giang Tô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Giang_T%C3%B4) **Khởi nghĩa cuối đời Nguyên**
# Madeleine K. Albright
|Madeleine Albright|
|
|![]()
[Warren Christopher](https://vi.wikipedia.org/wiki/Warren_Christopher) [Colin Powell](https://vi.wikipedia.org/wiki/Colin_Powell) [27 tháng 1](https://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_1)năm [1993](https://vi.wikipedia.org/wiki/1993)– [21 tháng 1](https://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_1)năm [1997](https://vi.wikipedia.org/wiki/1997) [Edward J. Perkins](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Edward_J._Perkins&action=edit&redlink=1) [Bill Richardson](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bill_Richardson&action=edit&redlink=1) [Dân chủ](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29) [15 tháng 5](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_5), [1937](https://vi.wikipedia.org/wiki/1937)(78 tuổi) [Praha](https://vi.wikipedia.org/wiki/Praha), [Czechoslovakia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc) [[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Madeleine_K._Albright#cite_note-birth-1) [Công hội Thánh](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C3%B4ng_h%E1%BB%99i_Th%C3%A1nh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) **Madeleine Korbel Albright** (sinh ngày [15 tháng 5](https://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_5) năm [1937](https://vi.wikipedia.org/wiki/1937)) là người phụ nữ đầu tiên trở thành [Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Hoa_K%E1%BB%B3). Bà đã được Tổng thống [Bill Clinton](https://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton) bổ nhiệm chức này vào ngày [5 tháng 12](https://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_12) năm [1996](https://vi.wikipedia.org/wiki/1996) và đã được [Thượng viện Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) phê chuẩn với tỷ lệ phiếu 99-0. Bà đã nhậm chức ngày [23 tháng 1](https://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_1) năm [1997](https://vi.wikipedia.org/wiki/1997).
## Thông tin cá nhân
Madeleine Albright có tên lúc sanh là
**Marie Jana Korbelová** [IPA](https://vi.wikipedia.org/wiki/IPA): [ˈmarɪjɛ ˈjana ˈkorbɛlova:] tại [Praha](https://vi.wikipedia.org/wiki/Praha), [[1]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Madeleine_K._Albright#cite_note-birth-1) [Tiệp Khắc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc) (ngày nay là [Cộng hòa Séc](https://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c)) và được cha mẹ cho theo [Công giáo La Mã](https://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma), mà cha mẹ bà lại chuyển từ [đạo Do Thái](https://vi.wikipedia.org/wiki/Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o) để tránh bị ngược đãi. Bà có một anh (em) trai tên John, người sau này làm một nhà kinh tế. “Madeleine” là một lối dịch tiếng Pháp của “Madlenka”, một nickname mà bà của bà đặt cho. Albright xài tên mới khi bà theo học một trường phổ thông nội trú Thụy Sỹ. Albright là con gái của một nhà ngoại giao — cha của bà, [Josef Korbel](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Josef_Korbel&action=edit&redlink=1), đã làm trong ngành ngoại giao Séc. Em (anh) trai bà nói: “Madeleine đã có mối liên hệ đặc biệt với ba chúng tôi, một phần là do cô đã theo sát từng bước chân của ông”. Sau này, bà đã gia nhập [Thánh Hội Hoa Kỳ](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C3%A1nh_H%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1).
Từ năm 1936 đến năm 1939, gia đình Korbel sống ở
[Belgrade](https://vi.wikipedia.org/wiki/Beograd), và năm [1939](https://vi.wikipedia.org/wiki/1939) gia đình họ đã chuyển đến [London](https://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n). Nhiều người bà con [Do Thái](https://vi.wikipedia.org/wiki/Do_Th%C3%A1i) của bà ở [Czechoslovakia](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%87p_Kh%E1%BA%AFc) đã bị giết trong đợt thảm sát [Holocaust](https://vi.wikipedia.org/wiki/Holocaust), bao gồm 3 người ông bà của bà. [[2]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Madeleine_K._Albright#cite_note-2)
Bà và cha mẹ lại bỏ chạy một lần nữa khi những người Cộng sản nắm quyền tại Tiệp Khắc, họ chạy qua Hoa Kỳ năm 1948. Khi đã định cư tại đó, Josef đã trở thành hiệu trưởng sáng lập của Trường nghiên cứu quốc tế (Graduate School of International Studies) tại
[Đại học Denver](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Denver&action=edit&redlink=1). Korbel sau đó đã làm thầy dạy của người sau này là bộ trưởng ngoại giao Mỹ [Condoleezza Rice](https://vi.wikipedia.org/wiki/Condoleezza_Rice). Trong [3] *Madam Secretary*, Albright đã viết mẹ bà đã cho bà biết việc Rice được cha bà coi là sinh viên được ông quý mến. Tại đám tang của Josef, Rice đã tặng gia đình một chậu hoa có hình giống như một chiếc piano để tưởng nhớ đến Korbel.
Albright đã học phổ thông tại
[Thụy Sỹ](https://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) và ở Denver, bà học tại [Trường Kent Denver](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Kent_Denver&action=edit&redlink=1), và sau đó bà theo học [khoa học chính trị](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_h%E1%BB%8Dc) có [học bổng](https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%8Dc_b%E1%BB%95ng) tại [Cao đẳng Wellesley](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cao_%C4%91%E1%BA%B3ng_Wellesley&action=edit&redlink=1) ở [Massachusetts](https://vi.wikipedia.org/wiki/Massachusetts). Bà trở thành công dân Mỹ năm 1957. Sau khi Wellesley tốt nghiêp tháng 5 năm 1959, bà đã kết hôn cùng phóng viên báo Chicago [Joseph Medill Patterson Albright](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Joseph_Medill_Patterson_Albright&action=edit&redlink=1), người mà bà gặp trong khi đang làm một a summer job với [Denver Post](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Denver_Post&action=edit&redlink=1).
Họ có với nhau ba con gái, chị em
[sinh đôi](https://vi.wikipedia.org/wiki/Sinh_%C4%91%C3%B4i) Anne và Alice, và Katie. Khi cặp sinh đôi này bị đẻ non 6 tuần, Albright đã theo học một khóa tiếng Nga làm tiêu khiển. Cuối thời gian nằm viện này, bà đã thông thạo tiếng Nga. Trong thời gian nuôi con nhỏ này, bà đã bảo vệ thành công tiến sỹ Luật công và Chính quyền tại [Đại học Columbia](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Columbia). [[4]](https://vi.wikipedia.org/wiki/Madeleine_K._Albright#cite_note-4)
Họ đã ly hôn năm 1982.
Albright là một người
[biết nhiều thứ tiếng](https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90a_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF), thông thao [tiếng Anh](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh), [tiếng Pháp](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p), và [tiếng Séc](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_S%C3%A9c) cùng với [tiếng Nga](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga), và nói và đọc tốt [tiếng Đức](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c), [tiếng Ba Lan](https://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ba_Lan) và [tiếng Serbi-Croatia](https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Serbi-Croatia&action=edit&redlink=1). Bà là Bộ trưởng Ngoại giao dưới thời Bill Clinton.
## Tham khảo
- ^
**a** **ă** [Biography at The Washington Post](http://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/govt/admin/albright.htm) **Shear, Michael D. (20 tháng 9, 2006).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Madeleine_K._Albright#cite_ref-2) [“Allen Says He Embraces His Jewish Ancestry”](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/19/AR2006091901141.html). The Washington Post. tr. A01. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2007. **Raz, Guy (28 tháng 6, 2006).** [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Madeleine_K._Albright#cite_ref-3) [“For Albright and Rice, Josef Korbel Is Tie that Binds”](http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5516648). NPR. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2007. [^](https://vi.wikipedia.org/wiki/Madeleine_K._Albright#cite_ref-4) [“Biography: Madeleine Korbel Albright”](https://archive.is/PAOB). U.S. Department of State. Ngày 20 tháng 1 năm 2001. [Bản gốc](http://www.state.gov/www/about_state/biography/albright.html)lưu trữ ngày 5 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2007.
|Tiền nhiệm:
||
|
1993-1997
|Kế nhiệm:
|
|Tiền nhiệm:
||
|
1997-2001
|Kế nhiệm:
|
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
**Thư mục lưu trữ ** [hoangkim vietnam](https://plus.google.com/+hoangkimvietnamdayvahoc/posts), [hoangkim](http://fa.hcmuaf.edu.vn/hoangkim), [hoangkimvietnam](https://sites.google.com/site/hoangkimvietnam/), [Hoàng Kim](http://hoangkimvn.wordpress.com/), [Ngọc Phương Nam](http://hoangkimlong.blogspot.com/), [Chào ngày mới](http://chaongaymoi365.blogspot.com/) [Thung dung](http://thovanhoangkim.blogspot.com/), [Dạy và học](http://dayvahoc.blogspot.com/), [Cây Lương thực](http://cayluongthuc.blogspot.com/), [Tin Nông nghiệp Việt Nam](http://tinnongnghiepvietnam.blogspot.com/), [Food Crops](http://foodcrops.blogspot.com/), [foodcrops.vn](http://foodcrops.vn/), [Cassava in Vietnam](http://cassavaviet.blogspot.com/), [Cassava News](http://cassavanews.blogspot.com/), [VietnamAfricaCassavaRice](http://vietnamafricacassavarice.blogspot.com/), [Khát khao xanh](http://khatkhaoxanh.wordpress.com/), [Dayvahoc](http://dayvahoc.blogtiengviet.net/), [Học mỗi ngày](http://hocmoingay.blogspot.com/) [,](http://diemchinh.blogspot.com/) [Danh nhân Việt](http://danhnhanviet.blogspot.com/), [Food Crops News](http://foodcropsnews.blogspot.com/), [Điểm chính](http://diemchinh.blogspot.com/), [Câu chuyện ảnh](http://cauchuyenanh.blogspot.com/), [5 phút thư giản](http://5phutthugian.blogspot.com/), [Kim LinkedIn](https://www.linkedin.com/in/foodcrops), [KimTwitter](https://twitter.com/hoangkimvietnam), [KimFaceBook](http://facebook.com/daihocnonglam) [Đọc lại và suy ngẫm](http://doclaivasuyngam.blogspot.com/), [Việt Nam tổ quốc tôi](http://vietnamtoquoctoi.blogspot.com/), [Tình yêu cuộc sống](http://thungdung.blogspot.com/), [Thơ cho con](http://thochocon.wordpress.com/)
** Chúc mừng Năm mới 2016 vui khỏe hạnh phúc**
**TÌNH YÊU CUỘC SỐNG
** **CNM365, ngày mới nhất bấm vào đây** *cập nhật mỗi ngày* [Bên lề chính sử](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/22/ben-le-chinh-su-4/) [Chào ngày mới 22 tháng 1](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/21/chao-ngay-moi-22-thang-1-2/) [Những bạn tốt của nông dân trồng sắn châu Á](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/21/nhung-ban-tot-cua-nong-dan-trong-san-chau-a/) [Chào ngày mới 21 tháng 1](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/20/chao-ngay-moi-21-thang-1-2/) [Cây Lương thực 1.2016](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/20/cay-luong-thuc-1-2016-2/) [Sắn Thế Giới và Việt Nam](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/20/san-the-gioi-va-viet-nam/) [Chào ngày mới 20 tháng 1](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/20/chao-ngay-moi-20-thang-1-2/) [Việt Nam Đại Hội 12 tin nổi bật](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/19/viet-nam-dai-hoi-12-tin-noi-bat/) [Tỉnh lặng với Osho](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/19/tinh-lang-voi-osho-2/) [Chào ngày mới 19 tháng 1](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/19/chao-ngay-moi-19-thang-1-2/) [Chào ngày mới 18 tháng 1](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/17/chao-ngay-moi-18-thang-1-2/) [Một thế hệ Tây Nguyên mới](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/17/mot-the-he-tay-nguyen-moi/) [Chào ngày mới 17 tháng 1](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/16/chao-ngay-moi-17-thang-1-2/) [Chào ngày mới 16 tháng 1](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/15/chao-ngay-moi-16-thang-1-2/) [Chào ngày mới 15 tháng 1](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/15/chao-ngay-moi-15-thang-1-2/) [Chào ngày mới 14 tháng 1](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/13/chao-ngay-moi-14-thang-1-2/) [Cây Lương thực 1.2016](https://cnm365.wordpress.com/2016/01/13/cay-luong-thuc-1-2016/) **Chào ngày mới 13 tháng 1** **Chào ngày mới 12 tháng 1** **Chào ngày mới 11 tháng 1** **Chào ngày mới 10 tháng 1** **Chào ngày mới 9 tháng 1** **Chào ngày mới 8 tháng 1** **Chào ngày mới 7 tháng 1** **Chào ngày mới 6 tháng 1** **Chào ngày mới 5 tháng 1** **Chào ngày mới 4 tháng 1** **Chào ngày mới 3 tháng 1** **Chào ngày mới 2 tháng 1** **Chào ngày mới 1 tháng 1** **Video yêu thích
** [KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) **Trở về trang chính** [Hoàng Kim](https://hoangkimlong.wordpress.com/) [Ngọc Phương Nam](http://thochocon.wordpress.com/) [Thung dung](https://hoangkimvn.wordpress.com/) [Dạy và học](http://dayvahoc.blogtiengviet.net/) [Cây Lương thực](http://foodcrops.vn/) [Dạy và Học](http://fa.hcmuaf.edu.vn/hoangkim) [Tình yêu cuộc sống](https://cnm365.wordpress.com/) [Kim on LinkedIn](https://www.linkedin.com/in/foodcrops) [Kim on Facebook](https://www.facebook.com/daihocnonglam) [Kim on Twitter](https://twitter.com/hoangkimvietnam)

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/p46AQV-3H>; rel=shortlink

X-ac: 1.dca _dca


markdown:
**Chương 107 Chồng trước** **Cửu Trọng Tử** **Tác giả: Chi Chi** **Edit: Heo**
Đậu Chiêu nghe được tin Hà gia nhờ Thái Bật giúp Đậu gia đến phủ Tế Ninh hầu lấy tín vật đính ước của nàng thì vô cùng kinh ngạc.
Theo lý thuyết, chuyện đến nước này, Hà gia dù không muốn buông tay thì cũng nên giữ im lặng mới đúng, vì sao lại chịu mạo hiểm danh dự mà giúp Đậu gia ra mặt? Bọn họ là vì mình hay vì Đậu Thế Xu? Hoặc là, Hà Văn Đạo và Đậu Thế Xu đã có giao ước gì đó, cần cuộc hôn nhân này để che giấu? Dù sao ở kiếp trước, Đậu Thế Xu cũng là nhờ có Hà Văn Đạo ủng hộ nên mới tiến được vào Nội các.
Nàng lớn mật đoán: “Có thể nào Hà Dục và đại ca của hắn có mâu thuẫn gì đó không thể giải quyết được?”
Ánh mắt Trần Khúc Thủy hơi híp lại, nghiêm nghị nói: “Người đừng nói, nếu thực sự như vậy thì chuyện đó sẽ giải thích thông.”
Hà Văn Đạo biết rõ sau khi mình qua đời, Hà Dục không thể nào được gia tộc ủng hộ, vừa khéo hắn lại nhắm trúng Đậu Chiêu, Hà Văn Đạo muốn gửi gắm con yêu cho Đậu Thế Xu, sau đó dùng toàn lực ủng hộ Đậu Thế Xu vào Nội các. Mà đối với Hà Văn Đạo mà nói, chẳng qua chỉ là tỏ thái độ bề ngoài trước thời điểm các lão tranh giành, tuy có mạo hiểm nhưng không đủ để dao động đến mấu chốt, lại giải quyết mâu thuẫn của các con, có thể nói là vừa khéo.
Trần Khúc Thủy lo lắng nói: “Chỉ sợ chuyện này sẽ có phiền phức.”
“Trên đời này làm gì có chuyện gì là không phiền phức?” Đậu Chiêu lạc quan cười nói, thần sắc thoải mái, “Chúng ta theo hướng này mà hỏi rõ ràng chuyện bên Hà gia rồi tính. Kể cả bên Ngụy gia cũng phải phái người đến theo dõi. Thái Bật…” Nàng rất muốn nói “Ta rất rõ”, nhưng nghĩ đến thân phận hiện tại của mình, nàng hơi dừng một chút rồi mới nói. “Hình như ta nghe nói tài ăn nói của ông ta vô cùng cao siêu, chỉ sợ hai nhà Hà, Đậu có muốn bồi thường thì Ngụy gia cũng phải giữ lại tín vật. Đại cô nãi nãi của Ngụy gia có vẻ rất có tiếng nói trong gia đình, chúng ta phải đề phòng nàng ấy mới được.
Trần Khúc Thủy không nghi ngờ gì hết.
Lòng Đậu Chiêu có khe rạch, chuyện ảnh hưởng đến chung thân đại sự của nàng, nàng nghĩ cách nghe ngóng tình hình của Ngụy gia cũng là điều bình thường.
“Tôi sẽ đi thu xếp chuyện này.” Trần Khúc Thủy làm việc mạnh mẽ, quyết đoán khiến Đậu Chiêu rất tán thưởng.
Nàng gọi Trần Khúc Thủy, nói: “Bên Kỷ gia kia có tin tức gì không?”
Đậu Chiêu không đem câu nói “Nể tình chúng ta cũng là thân thích, lần này ta sẽ giúp muội” của Kỷ Vịnh ra kể cho Trần Khúc Thủy. Theo bản năng nàng cho rằng những lời này quá hoang đường, e là mình có nói ra Trần Khúc Thủy cũng không tin, hoặc là coi đó là nhiệt huyết thiếu niên, là nhất thời xúc động.
Trần Khúc Thủy đáp: “Tạm thời không thấy có tin tức gì.” Lòng lại cân nhắc xem mình có nên tự đi làm hay không.
Chuyện của Hà gia, nếu tứ tiểu thư không nhìn ra được điều gì thì chỉ sợ đến bây giờ bọn họ vẫn không lần được đường mối, càng không cần nói đến chuyện phát triển thêm.
Mỗi lúc thế này, Trần Khúc Thủy đều cảm nhận sâu sắc được sự đau khổ của việc không có người giúp đỡ.
Ông đang định thương lượng với Đậu Chiêu thì Tố Tâm mang vẻ mặt kì quái bước vào: “Tứ tiểu thư. Có hai vị công tử tự xưng là có việc đi ngang qua huyện Thực Định, đặc biệt đến chào hỏi Thất lão gia. Trong đó một vị công tử tự xưng họ Ngụy, là thế tử gia của phủ Tế Ninh hầu, vị khác tự xưng họ Uông, là tứ gia phủ Đình An hầu.
Ngụy Đình Du và Uông Thanh Hải!
Đậu Chiêu trợn tròn mắt.
Trần Khúc Thủy cũng hốt hoảng, nhìn thoáng qua Đậu Chiêu đang ngẩn người rồi vội vàng nói: “Người ở đâu? Hắn không biết Thất gia đang ở kinh thành sao?”
“Chúng tôi có nói rồi.” Vẻ mặt Tố Tâm càng thêm quái lạ, “Nhưng Ngụy công tử nói, nếu thất lão gia không ở nhà thì vị trưởng bối nào trong nhà cũng được. Hắn chỉ là đến để vấn an mà thôi…” Tố Tâm cũng đoán ra được thân phận của Ngụy công tử, nàng do dự nói. “Người xem, có nên mời Thôi di thái thái ra mặt tiếp đón thay không?”
Sao lại để bà ra được?
Nàng sớm biết. Nếu hôn sự của bọn họ sóng yên bể lặng thì thôi, nếu xảy ra chuyện gì náo nhiệt thì người đầu tiên đến xem kịch chính là Ngụy Đình Du!
“Không cần.” Dựa vào hiểu biết của nàng về Ngụy Đình Du, nếu hắn không thấy mình thì chắc chắn sẽ nghĩ cách ở lại Đậu gia không đi. So với việc để Ngụy Đình Du gây trò cười gì đó thì chẳng bằng để nàng ra mặt đuổi Ngụy Đình Du đi. Đậu Chiêu sai Tố Tâm. “Ngươi mời hai vị công tử ấy đến đại sảnh ngồi, ta thay xiêm áo rồi sẽ qua.”
“Cái này có vẻ không ổn cho lắm?” Trần Khúc Thủy uyển chuyển nói, “Chẳng phải mọi việc trong nhà đều do tam gia lo liệu sao? Tôi thấy không bằng mời tam lão gia đến đây tiếp khách thì hơn.”
Mặc kệ nói thế nào, vị thế tử gia phủ Tế Ninh hầu này cũng rất có thể sẽ thành trượng phu của Đậu Chiêu, ông không muốn Đậu Chiêu tự làm hỏng hình tượng của mình trước mặt Ngụy Đình Du.
Đậu Chiêu biết Trần Khúc Thủy nghĩ gì.
Nàng vốn chẳng cần.
Ngụy Đình Du dù có xem thường nàng, chỉ cần nàng muốn nàng vẫn có thể gả cho hắn. Nhưng nếu hắn có xem trọng nàng, chỉ cần nàng không muốn thì vẫn có thể khiến hôn sự này không thành.
Nàng hiểu rõ về hắn hơn ai hết.
Ngụy Đình Du căn bản không phải là vấn đề!
Nhưng nàng không muốn biểu hiện quá rõ ràng khiến cho mọi người nghi ngờ.
“Vậy mời Trần tiên sinh theo tôi ra đón khách đi!” Đậu Chiêu nói, “Nếu hắn không có chuyện gì, mời Trần tiên sinh tiếp khách, thiết yến khoản đãi bọn họ rồi tiễn bọn họ đi là được. Nếu có chuyện gì, mời Trần tiên sinh dẫn bọn họ đến chỗ tam bá phụ, để bọn họ bàn bạc với tam bá phụ!
Như vậy cũng được!
Tốt hơn việc để Thôi di thái thái ra mặt nhiều.
Chỉ sợ lão nhân gia trông mong cháu rể, càng xem càng vừa lòng, cuối cùng mơ mơ hồ hồ gả tứ tiểu thư qua – hôn sự của tiểu thư đã trở thành tâm bệnh của Thôi di thái thái trong suốt 2 năm qua. Hôm qua lão nhân gia còn mời hắn đến hỏi rốt cuộc tứ tiểu thư gả cho Hà gia hay Ngụy gia thì tốt hơn?
“Nếu tiểu thư không chê lão hủ tuềnh toàng thì lão hủ sẽ đi theo tứ tiểu thư một chuyến!” Trần Khúc Thủy khiêm tốn nói, cùng Đậu Chiêu ra đại sảnh.
Ngụy Đình Du và Uông Thanh Hải đang đánh giá cách bài trí trong đại sảnh.
“Thấy chưa?” Uông Thanh Hải lấy tay chọc chọc Ngụy Đình Du ở bên canh, chỉ vào chiếc bình hoa màu thiên thanh cắm hoa nghênh xuân rồi nói, “Là Nhữ bình”. Lại chỉ vào chiếc bồn đặt một đôi san hô trắng noãn không lẫn tạp sắc, “Cao phải đến 2 thước. Chỉ sợ Ngọc Bảo hiên ở kinh thành cũng không có được san hô cực phẩm như vậy… Nhạc gia nhà ngươi cũng thật giàu có!”
Hoa nghênh xuân
(Nhữ bình: Tham khảo hình ảnh ở
[đây](http://blog.sina.com.cn/s/blog_738ba1010100uhsk.html), Nhạc gia: Nhà vợ)
“Nói linh tinh gì thế?” Ngụy Đình Du đang nhìn chằm chằm vào mấy gốc tùng chu tử ở bên ngoài, ngoài trúc tía, phương trúc, trúc hoa, nam trúc hắn biết ra thì còn có mấy loại trúc hắn mới nhìn thấy lần đầu. Hắn quay đầu lại, nghĩ đến Đậu gia phái người đến nhà hắn đòi trả lại tín vật đính ước năm đó, chật vật nói: “Chúng ta vẫn chỉ là đã từng gặp từ khi còn nhỏ, người ta có nhận ra ta hay không còn chưa biết đâu!”
Uông Thanh Hải liền trêu ghẹo hắn: “Ôi, thì ra là thanh mai trúc mã…”
Trần Khúc Thủy thấy hai thiếu niên này đều trông tuấn tú lịch sự, hành vi cử chỉ lại ngả ngớn thì lòng rất thất vọng, khẽ ho khan một tiếng.
Hai người không khỏi nghiêm túc lại, quay đầu qua.
Liền thấy một ông già mặc trường bào bằng vải bố xanh và một nữ tử dáng người cao gầy bước đến.
Nữ tử kia trông không quá 13, 14 tuổi, da dẻ trắng như tuyết, mi dài đến tóc mai, mắt sáng như sao, cả người toát ra vẻ tự tin, thong dong khiến Uông Thanh Hải và Ngụy Đình Du vốn quen nhìn những mỹ nhân dịu dàng yếu đuối phải nhìn không chớp mắt. Uông Thanh Hải lại hâm mộ thì thầm với Ngụy Đình Du: “Thật là xinh đẹp… Ngươi đúng là gặp vận cứt chó… Còn không mau rước người về nhà… Đừng bao giờ trả ngọc bội lại cho Đậu gia…”
Người Ngụy Đình Du hơi run lên, như tỉnh táo lại.
Hắn vội vàng hành lễ với Đậu Chiêu, nói: “Tại hạ Ngụy Đình Du, chúng ta từng gặp qua một lần. Không biết Đậu gia muội muội có còn nhớ ta không? Ta có việc đi ngang qua Thực Định, cố ý đến bái phỏng. Nếu các trưởng bối khác đều không ở nhà thì ta xin cáo từ, khi khác lại đến vấn an Đậu gia muội muội.” Nói xong đẩy đẩy Uông Thanh Hải định đi.
Uông Thanh Hải và Trần Khúc Thủy đều bị hành động bất ngờ này của Ngụy Đình Du làm cho không biết đằng nào mà lần.
Trần Khúc Thủy liếc nhìn Đậu Chiêu vẫn thoải mái, bình tĩnh như trước.
Uông Thanh Hải cũng lảo đảo, suýt thì té ngã.
Hắn chỉ đành vội vàng hành lễ với Đậu Chiêu rồi theo Ngụy Đình Du ra khỏi đại sảnh.
Trần Khúc Thủy nhìn dáng đi xiêu vẹo của Uông Thanh Hải, rất bất mãn.
“Tứ tiểu thư, ngưu tầm ngưu mã tầm mã. Vị Uông tứ gia này cử chỉ ngả ngớn, nói năng thô tục, không phải là hạng người trầm ổn gì cho cam.” Hắn không tiện đánh giá Ngụy Đình Du nên đành nói Uông Thanh Hải. “Lấy lại vật đính ước từ Ngụy gia cũng tốt.”
Đậu Chiêu sớm cũng quen với sự liều lĩnh của Ngụy Đình Du.
Nàng nghĩ đến Ngụy Đình Du.
Đây là lần đầu tiên từ khi sống lại nàng nhìn thấy Ngụy Đình Du.
Nàng còn tưởng rằng cả đời này mình sẽ không bao giờ gặp lại người này.
So với Ngụy Đình Du đã khắc sâu trong ấn tượng của nàng, hắn vẫn là thiếu niên còn trẻ con, nàng rất khó liên hệ hắn với nam tử anh tuấn kia.
Nàng vẫn còn đang đắm chìm trong hoảng sợ, nói chuyện có chút không để ý: “Ông cứ yên tâm, ta muốn lấy lại tín vật vẫn còn nhiều cách. Chỉ là giờ vẫn chưa phải lúc, qua mấy ngày rồi lại nói.”
Trần Khúc Thủy lại cảm thấy chuyện không đơn giản như Đậu Chiêu nói.
Đậu Chiêu hình như có tình cảm gì đó với Ngụy Đình Du… dường như là đặc biệt bao dung, đặc biệt nhẫn nại.
Ông thoáng có cảm giác không tốt nhưng cũng hiểu được đây không phải là lúc nói chuyện này với Đậu Chiêu.
Trần Khúc Thủy từ tốn lựa lời. Ông cười nói: “Như vậy cũng được. Trước tiên chúng ta giải quyết chuyện Hà gia rồi nói. Ngụy gia ít người, đơn giản hơn, cũng dễ đối phó hơn Hà gia nhiều.”
Đậu Chiêu gật đầu.
Nàng cũng nghĩ vậy.
Chuyện gì dính dáng đến chính trị đều trở nên rất khó phân định.
Nguy gia chỉ là công khanh nhàn tản, không có tư cách này, cũng không dám tham dự vào đó.
Mà Ngụy Đình Du và Uông Thanh Hải vừa ra khỏi cổng lớn Đậu gia thì Uông Thanh Hải đã túm áo Ngụy Đình Du: “Nói đến xem Đậu gia tiểu thư có năng lực gì có thể khiến Hà gia không cần thanh danh cũng phải lấy về là ngươi, nhìn thấy người rồi không nói được một lời đã chạy đi cũng là ngươi, rốt cuộc ngươi muốn làm gì? Hôm nay ngươi mà không nói rõ ràng ra cho ta thì về sau đừng hòng ta đi đâu với ngươi nữa!”
Ngụy Đình Du nhìn quanh bốn phía, thấy các gia đinh của Đậu gia đều đang ngồi sau cổng tán dóc, ngõ nhỏ im ắng không một bóng người thì mới kéo Uông Thanh Hải đi hai bước, thấp giọng nói: “Tỷ tỷ ta nói, nếu Hà gia chịu giúp tỷ phu ta sớm lấy được ngôi vị thế tử thì tỷ sẽ trả ngọc bội cho Hà gia. Hà gia cũng đã đồng ý rồi… Chẳng biết chuyện này có thành được không… Tỷ tỷ ta nói, triều đình có phong cáo xuống thì tỷ cũng sẽ trả ngọc bội cho Hà gia…”
ĐC trúng hoa đào rồi, loạn thật rồi ^^, ko biết KV sẽ giúp ĐC thế nào nhỉ, đúng là “dính tới chính trị thì rất khó phân định” -_-
nhìn nhân vật nữ rồi lại nhìn các bạn ở ngoài đời, thấy đúng là chỉ có truyện mới như này :)))
nàng làm ta rất muốn “cảm thán” a T_T
Con ta vua doc truyen vua “tui than” ah, huhu^^
ko đâu, bg mấy bạn trẻ mà ăn mặc như thế, đi lại như thế thì đều thành mỹ nhân vạn người có một của thời ý đấy :v
“ty ty ta noi, ty ty ta noi…”->ban Nguy nay dung la cai dô ko len dc mat bàn, nghênh ngang ma den rui thi nhin thay nu chinh cua chung ta la chay mât dep, dàn ông ma ko quyet doan dc gi, haizz, ban Vinh se lam gi day?
-“tat hay xiêm áo rồi sẽ qua”->ta thay xiêm áo
ty ty cua NDD nay rat la ghe gom nha may ma kiep nay DC ko ga cho NDD nua chu neu ko thi lai kho. Ko biet su viec se the nao day.
Anh Ngụy xuất hiện đây,kiếp trước anh nhu nhược làm hại Đậu Chiêu, kiếp này anh cũng nhu nhược, thôi anh lượn đi cho khuất mắt Đậu Chiêu, em Chiêu nhà ta phải sánh đôi vs ng tốt hơn anh gấp trăm nghìn lần,hừ
Nguy gia chỉ là công khanh nhàn tản, không có – ngụy gia
Hic…Nam 9 ko phải là NDD rồi, ko có nhẽ là Tống mặc?
Há há :)
Ngày xưa người ta đánh giá con người ghê quá nhỉ. Uông Thanh Hải chỉ có đùa giỡn tí xíu mà đã bị nghĩ xấu. Mà anh NDD này cũng tạm ấy chứ, tuy ko thú vị mấy nhưng làm chồng thì cũng được, DC lá đằng nào là theo đằng đó. Nhưng thật ra bây giờ mình cảm tình với Kỷ Vịnh nhất
Chán anh chàng NDD này quá, lấy việc hôn nhân của bản thân để làm điều kiện giúp anh rể tranh giành vai vế. Hà Dực thì chỉ biết ăn chơi, không có tiền đồ, KV thì sáng nắng chiều mưa, tính khí thất thường. Mình chuyên tâm ngóng chờ nam chính thôi
Cung do la anh NND khong phai la nam chinh, neu khong thi Minh dau tim that luon.
thế là đậu chiêu đã gặp lại người chồng ở kiếp trước của mình.
ôi trời, liệu chăng tác giả đang dìm các anh phụ xuống để làm nền cho anh chính không nhỉ? đến ngay cả NDD cũng chẳng ra gì thế kia. haizzzz…. hèn chi tới giờ ĐC chẳng rung động trước ai cũng phải… NDD này kiếp trước làm chồng ĐC đã nhu nhược quá chừng rồi, đến kiếp này cũng chẳng khá hơn… thôi, ĐC mau rút lại lễ vật để tiếp tục sự nghiệp chờ ý trung nhân thôi. đá bay mấy anh phụ này đi đi =)))))))
ĐC lâm vào mộtmê cung a
ĐC có đúng hoa đào bay đầy trời .tỷ rất tự tin a.mình thích
NĐD ko biết nên nói là ngốc hay nhu nhược đây? Mong anh này lượn mau mau!
DC chac se gap rac roi trong viec thoai hon voi NDD
thêm một anh phụ lên sàng. không biết còn bao nhiêu anh nữa…:x
Ôi, càng nhiều anh nam phụ thì càng loạn cào cào, ĐC phải chống đỡ thật khổ. Anh nam chính khi nào thì xuất hiện đây trời?
Cảm ơn bạn Heo.
Người Ngụy Đình Du hơi run lên, như tỉnh táo lại.—–> nhưng tỉnh táo lại.
Đúng là hôn nhân chính trị. Các Anh nam phụ thì thật lòng thích Đậu Chiêu, nhưng người lớn thì tính toán thấy sợ. Ô gia vì do lối suy nghĩ đàn bà của Ô phu nhân mà lỡ tay làm mất một mối hôn nhân tốt, Hà gia thì nhanh nhạy hơn nhiều, lần nầy có Đậu Thế Xu nhúng tay vào không biết Đậu Chiêu tránh như thế nào đây. Thật trông chờ phương pháp của Kỷ Vịnh quá.
Ngụy Đình Du này cũng thật là… lúc nào cũng “tỷ tỷ ta nói… abc…”. Đàn ông trong nhà mà không có chủ kiến gì cả, có lấy vợ hay không cũng phải nghe lời chị Mà vị “tỷ tỷ” này đã đi lấy chồng rồi mà cũng muốn quản việc của nhà mẹ đẻ, dùng em mình để mưu cầu lợi ích cho chồng, ghê tởm. Cả bà mẹ cũng phải nghe lời. Kiếp trước cũng nhờ Đậu Chiêu ra tay thì Ngụy gia mới thoát khỏi cái bóng của bà này. Đá bay anh này là đúng rồi.
Ngụy đình du đúng là yếu đuối..có mùi dựa hơi chị ở đây :D…nhưng gặp lại ngụy đình du chắc ĐC cg có cảm xúc gì đó..dù gì cũng từng là chồng của 3 đứa con mình :)
“Nguy gia chỉ là công khanh nhàn tản” ~> Ngụy gia.
Cảm giác gặp lại chồng của mình cũng khó để Đậu Chiêu hoàn toàn bình tĩnh, dù gì cũng là mươif mấy năm vợ chồng, so ra thì có lẽ kiếp trước Nguỵ Đình Du ko thật lòng yêu thương Đậu Chiêu, nhưng vẫn có sự kính trọng và dựa dẫm nhất định. Không bàn nhiều về anh giai này vì chưa biết gì để bàn, hy vọng sẽ có thêm cảnh cho anhnnafy xuất hiện
vì cố hiểu nên chương đọc chương mất cố gắng theo tới đây haizz 5h40 sáng ta quả thực khâm phục bản thân mình mà
Bực thật mình tưởng N Đ D xuất hiện thế nào chán chết trả xứng đáng là chồng của ĐC của kiếp trước
càng càng càng phức tạp mà chưa thấy n9 đâu, n9 chính thức xuất hiện ở chương nào hở Heo? ;))
NDD này nhát gan thấy chán, ko làm nam 9 được là đúng roài, thua xa OT và KV mà
Ôi, lại là hôn nhân toan tính, ĐC ko đồng ý là phải.thanks nàng
Anh nay chj bjet dua vao chj mjnh. Luc trc cung luôn dua vao ĐC . That chang gjong dan ông. Anh mau chong djdj.
muốn cố đến 104 để gặp nam chính, nhưng lực bất tòng tâm
đùa chứ, tự nhiên thấy dàn nam phụ chán thế ko biết :)) OT thì yếu đuối, HD thì trẻ con chơi bời, NDD thì vô năng, đc KV khá nhất thì cứ nửa nạc nửa mỡ :(( ngóng nam 9 quá. Mong a nam 9 là kiểu ng bá đạo, j cũng dám làm để còn che chở cho nữ 9 :D
từ đầu truyện đến giờ, chưa thấy có nhân vật nam nào mà hoàn hảo hết, dc cái này mất cái kia, n9 mau mau xuất hiện nhanh đê…
Nam 9 ơi!….Nam 9 đâu rồi…sắp hết nữa cốt truyện rồi còn không biết anh nào là Nam 9😂😂😂😂😂 heo con biết chơi đoàn tâm lý với chị em mình quá nhe…cố gắn đọc đến mỗi cả mắt rồi👀👀👀👀
NDD nhu nhược mà tự kỉ sao ấy.ghét loại con trai này >…<
Đúng là phức tạp. Một cuộc hôn nhân mà bao nhiêu ng tính kế lợi dụng này nọ.
Anh nay cung k phai vay la ai ?????
đsung là chính trị . đi đâu kũng co điều kiện ,âm mưu. việc gi cũng đem ra tranh thủ lợi ích cho mjk đc.NDD ko bjk khi nhìn thấy DC nghĩ gii mà chạy nhanh vậy. chaqrg nhẽ kiếp này lại trúng tiếng sét với Dc nhà mjk.hix
Ngụy Đình Du kiếp trước cũng như kiếp này là người không có chính kiến !!! Chắc anh ta cũng sẽ say chị như điếu đổ thui 😄
Càng nhiều nam phụ thì lại càng tò mò về nam chính.
Cảm ơn nàng nha
Đậu Chiêu kiểu người gặp người thích, hoa gặp hoa nở ấy =)))) Thôi, tác giả dừng lại kiếp đào hoa của ĐC đi, ko thì độc giả sẽ tiếc cho các anh nam phụ lắm :))) Tốt nhất là cho nam chính xuất hiện sớm sớm vào.
mi dài đến tóc mai
Cái đoạn tác giả làm quá lên
Chắc ĐC phải tu luyện mấy vạn năm thì mi mới dài đến mai. 😒😒😒😒😒
thôi cho anh NDD này giải tán là đúng rồi, chả có tí hình tượng đại thần nào. Mà sao các bạn cứ nhắc Tống mặc là nam chính nhỉ, đọc từ đầu đến đây vẫn chả biết ảnh là ai
tống mặc là ai cơ ???
A chàng đi cùng tên Du ấy mới nói mấy câu như vậy thôi đã bị quánh giá tệ rồi. Sống như vậy có nghẹn mà chết luôn quá. Cái gì cũng ko dc nói, cái gì cũng dè chừng.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=UTF-8