markdown:
Quick Language Chooser:
-- Deutsch
-- English
-- Fran√ßais
-- Vi·ªát Ng·ªØ
VietFun For All
>
T√îN GI√ÅO
>
Trang Ph·∫≠t Gi√°o
M·∫≠t T√¥ng - ƒê·ªì H√¨nh M·∫°n ƒê√† La
User Name
Remember Me?
Password
Register
FAQ
Calendar
Mark Forums Read
Thread Tools
Display Modes
anbinh
Gold Member
Join Date: Feb 2006
S·ªë ƒêi·ªÉm: 3195
07-20-2009 , 09:17 AM
T√¨m Hi·ªÉu v·ªÅ M·∫°n-ƒë√†-la:
Ph∆∞∆°ng ti·ªán Tu H·ªçc ƒê·∫ßy T√≠nh Ngh·ªá Thu·∫≠t c·ªßa M·∫≠t t√¥ng T√¢y T·∫°ng
L√†ng ƒê·∫≠u
C√°c b·∫°n th√¢n m·∫øn,
N·∫øu c√≥ m·ªôt d·ªãp ƒë∆∞·ª£c ch·ª©ng ki·∫øn c·∫£nh c√°c v·ªã s∆∞ T√¢y T·∫°ng th·ª±c hi·ªán ƒë·ªì h√¨nh M·∫°n-ƒë√†-la (Anh: mandala, Ph·∫°n: ma·πá·∏çala, T√¢y T·∫°ng: dkyil 'khor, Hoa: ÊõºËçºÁæÖ) th√¨ ch·∫Øc h·∫≥n b·∫°n s·∫Ω kh√¥ng bao gi·ªù qu√™n ƒë∆∞·ª£c ·∫•n t∆∞·ª£ng v√¥ c√πng ƒë·∫∑c s·∫Øc l∆∞u l·∫°i trong k√≠ ·ª©c. M·∫°n-ƒë√†-la kh√¥ng ph·∫£i ch·ªâ mang t√≠nh h√¨nh t∆∞·ª£ng h√≥a c·ªßa m·ªôt ph∆∞∆°ng ti·ªán tu h·ªçc thi·ªán x·∫£o m√† c√≤n l√† m·ªôt ngh·ªá thu·∫≠t c√≥ m·ªôt kh√¥ng hai. Ngh·ªá thu·∫≠t n√†y ƒë√≤i h·ªèi c√¥ng phu k·∫øt h·ª£p l√†m vi·ªác c√πng nhau c·ªßa m·ªôt nh√≥m ng∆∞·ªùi th·∫≠t s·ª± t·∫≠p trung tinh th·∫ßn trong m·ªôt th·ªùi gian nhi·ªÅu ng√†y s·ª≠ d·ª•ng c√°c c√¥ng c·ª• th√¥ s∆° ƒë·∫∑c tr∆∞ng.
Theo √Ω ki·∫øn t·ª´ t·ª± vi·ªán Namyal, l√† b·∫£n t·ª± ri√™ng c·ªßa ƒë·ª©c ƒê·∫°t-lai L·∫°t-ma, th√¨ c√°c Ph·∫≠t t·ª≠ tin r·∫±ng ch·ªâ c·∫ßn chi√™m b√°i mandala c≈©ng ƒë·ªß l√†m chuy·ªÉn h√≥a d√≤ng t√¢m th·ª©c c·ªßa c√° nh√¢n th√¥ng qua c√°c ·∫•n t∆∞·ª£ng m·∫°nh m·∫Ω v·ªÅ n√©t ƒë·∫πp tuy·ªát h·∫£o c·ªßa t√¢m th·ª©c Ph·∫≠t ƒë∆∞·ª£c bi·ªÉu th·ªã trong mandala. H·∫≠u qu·∫£ l√† ng∆∞·ªùi chi√™m b√°i c√≥ th·ªÉ c√≥ ƒë∆∞·ª£c l√≤ng t·ª´ bi t·ªânh th·ª©c l·ªõn h∆°n, v√† m·ªôt √Ω nghƒ©a t·ªët ƒë·∫πp h∆°n v·ªÅ tr·∫°ng th√°i to√†n thi·ªán.
B√†i vi·∫øt n√†y ch·ªâ nh·∫Øm gi·ªõi thi·ªáu v√†i kh√≠a c·∫°nh ngh·ªá thu·∫≠t l√Ω th√∫ v√† √Ω nghƒ©a tri·∫øt h·ªçc c·ªßa c√°c ƒë·ªì h√¨nh m·∫°n-ƒë√†-la. T√†i li·ªáu n√†y c√≥ ƒë∆∞·ª£c do vi·ªác chuy·ªÉn ng·ªØ, t·ªïng h·ª£p v√† di·ªÖn gi·∫£i t·ª´ c√°c ngu·ªìn kh√°c nhau c√≥ ghi r√µ xu·∫•t x·ª© trong ph·∫ßn tham kh·∫£o. B√†i vi·∫øt ƒë√£ ƒë∆∞·ª£c vi·∫øt l·∫°i, b·ªï xung, v√† ƒëi·ªÅu ch·ªânh ƒë·ªÉ t√°i b·∫£n ng√†y 27 th√°ng 11 nƒÉm 2007
L∆∞u √Ω
: Ngo·∫°i tr·ª´ nh·ªØng d·ªãch ph·∫©m, c√°c b√†i vi·∫øt c√≥ li√™n quan ƒë·∫øn Ph·∫≠t gi√°o t·ª´ t√°c gi·∫£ L√†ng ƒê·∫≠u kh·ªüi ƒëƒÉng tr√™n Internet cho ph√©p ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc ƒë∆∞·ª£c t·ª± do in l·∫°i hay ph·ªï bi·∫øn to√†n b·ªô nguy√™n vƒÉn m√† kh√¥ng c√≥ s·ª± c·∫Øt x√©n ƒë·ªÉ tr√°nh g√¢y ng·ªô nh·∫≠n hi·ªÉu sai khi c√¢u vƒÉn ƒë√£ b·ªã ƒë∆∞a kh·ªèi ng·ªØ c·∫£nh. Ch√¢n th√†nh c·∫£m t·∫°.
L∆∞u √Ω quan tr·ªçng tr∆∞·ªõc khi ƒë·ªçc b√†i vi·∫øt n√†y:
Do t√≠nh ph·ª©c t·∫°p c·ªßa c√°c m·∫°n-ƒë√†-la, b√†i vi·∫øt ch·ªâ gi·ªõi h·∫°n trong m·ªôt s·ªë ki·∫øn th·ª©c s∆° l∆∞·ª£c v√† kh√¥ng ph·∫£i l√† b√†i vi·∫øt c√≥ t√≠nh h·ªçc thu·∫≠t. Ch·ªâ c√≥ nh·ªØng h√†nh gi·∫£ ƒë√£ ho√†n t·∫•t tr·ª±c ti·∫øp th·ª±c h√†nh m·∫°n-ƒë√†-la v√† c√°c thi·ªán x·∫£o s∆∞ m·ªõi ƒë·ªß quy·ªÅn nƒÉng cung c·∫•p c√°c hi·ªÉu bi·∫øt s√¢u s·∫Øc ƒë·∫ßy ƒë·ªß v·ªÅ √Ω nghƒ©a, ki·∫øn th·ª©c v·ªÅ vi·ªác th·ª±c h√†nh m·∫°n-ƒë√†-la.
Vi·ªác th·ª±c h√†nh m·∫°n-ƒë√†-la ƒëƒÉc bi·ªát l√† m·∫°n-ƒë√†-la th·ªùi lu√¢n ƒë√≤i h·ªèi m·ªôt s·ª± kh·ªüi t√¢m v√† ƒë∆∞·ª£c cho ph√©p b·ªüi m·ªôt v·ªã guru.
Do ƒë√≥, b√†i vi·∫øt n√†y ch·ªâ ch√∫ √Ω v·ªÅ c√°c √Ω nghƒ©a ngh·ªá thu·∫≠t kh√¥ng c√≥ t√≠nh th·ª±c h√†nh. T√°c gi·∫£ s·∫Ω kh√¥ng ch·ªãu tr√°ch nhi·ªám v·ªÅ m·ªçi nghi·ªáp qu·∫£ do trong vi·ªác t·ª± √Ω ti·∫øn h√†nh m·∫°n-ƒë√†-la m√† kh√¥ng c√≥ h∆∞·ªõng d·∫´n ch√≠nh th·ª©c c·ªßa ƒë·∫°o s∆∞ c√≥ quy·ªÅn h·∫°n trong Kim C∆∞∆°ng th·ª´a. Ngo√†i ra, ƒë·ªÉ c√≥ th·ªÉ hi·ªÉu s√¢u h∆°n, b√†i vi·∫øt ƒë√≤i h·ªèi ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc c√≥ m·ªôt √≠t ki·∫øn th·ª©c v·ªÅ Ph·∫≠t gi√°o v√† t·ªët nh·∫•t v·ªÅ Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng.
L∆∞·ª£c s·ª≠ v·ªÅ ngu·ªìn g·ªëc M·∫°n-ƒë√†-la v√† thu·∫≠t ng·ªØ m·∫°n-ƒë√†-la:
M·∫°n-ƒë√†-la (Sanskrit ma·πá·∏çala ‡§Æ‡§Ç‡§°‡§≤‡§É "circle", "completion") ƒë∆∞∆°c phi√™n √¢m t·ª´ ch·ªØ Ph·∫°n, ch·ªØ Anh h√≥a l√† mandala (phi√™n √¢m ƒë·ªçc l√† mahn-DAH-la) c√≥ nghƒ©a l√† v√≤ng tr√≤n hay s·ª± tr√≤n v·∫πn, nghƒ©a kh√°c l√† ng√¥i nh√† hay cung ƒëi·ªán. Thu·∫≠t ng·ªØ n√†y th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c d√πng cho nhi·ªÅu lo·∫°i ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng kh√°c nhau. M·ªôt c√°ch chung th√¨ t·ª´ v·ª±ng n√†y d√πng ƒë·ªÉ ch·ªâ c√°c ƒë·ªì h√¨nh c√≥ mang ƒë·∫∑c t√≠nh t∆∞·ª£ng tr∆∞ng th·ªÉ hi·ªán m·ªôt d·∫°ng th·ª©c h√¨nh h·ªçc c·ªßa v≈© tr·ª• hay c·ªßa ti·ªÉu b·∫£n th·ªÉ con ng∆∞·ªùi. Kh·ªüi g·ªëc, c√°c ƒë·ªì h√¨nh m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ th·ªÉ ƒë√£ ph√°t ngu·ªìn t·ª´ ƒë·∫°o B√†-la-m√¥n. Theo Nitin Kumar 2, th√¨ m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ th·ªÉ xu·∫•t hi·ªán s·ªõm nh·∫•t ·ªü ·∫§n hay ·∫§n-√Çu v√† li√™n h·ªá ƒë·∫øn h·ªçc thu·∫≠t Rig Veda. Thu·∫≠t ng·ªØ n√†y l√† m·ªôt ch∆∞∆°ng, m·ªôt t·∫≠p h·ª£p c·ªßa c√°c b√†i ch√∫ (mantra) hay b√†i th√°nh k·ªá ƒë∆∞·ª£c t·ª•ng l√™n trong c√°c bu·ªïi l·ªÖ V·ªá-ƒë√†, c√≥ l·∫Ω ƒë·∫øn t·ª´ √Ω nghƒ©a c·ªßa v√≤ng tr√≤n nh∆∞ l√† trong m·ªôt v√≤ng c·ªßa c√°c b√†i h√°t. ƒê·∫∑c tr∆∞ng v≈© tr·ª• c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c cho r·∫±ng c√≥ ngu·ªìn g·ªëc t·ª´ trong c√°c b√†i th√°nh k·ªá n√†y, qua ƒë√≥, c√°c √¢m thanh thi√™ng li√™ng ƒë∆∞·ª£c chuy·ªÉn t·∫£i trong c√°c d·∫°ng th·ª©c di truy·ªÅn c·ªßa c√°c ch√∫ng sinh v√† s·ª± v·∫≠t. T·ª´ m·∫°n-ƒë√†-la t·ª± n√≥ ƒë√£ mang g·ªëc "manda" nghƒ©a l√† c·ªët l√µi v·ªõi ti·∫øp vƒ© ng·ªØ "la" v·ªõi √Ω nghƒ©a h√†m ch·ª©a th√™m v√†o ƒë√≥. Do v·∫≠y, m·∫°n-ƒë√†-la, theo ƒë√≥, c√≥ √Ω nghƒ©a chung l√† m·ªôt "v·∫≠t ch·ª©a s·ª± c·ªët l√µi".
. .
M·∫°n-ƒë√†-la c√≥ trong ƒë·∫°o B√†-la-m√¥n c·ªï ƒë·∫°i v√† c√≥ c·∫£ trong "ƒë·∫°o computer" hi·ªán ƒë·∫°i!!!!!
S√¢u xa h∆°n, c√≥ m·ªôt v√†i gi·∫£i th√≠ch v·ªÅ ngu·ªìn g·ªëc c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ th·ªÉ ƒë√£ b·∫Øt ngu·ªìn t·ª´ c√°c h√¨nh d·∫°ng v·∫≠t th·ªÉ trong thi√™n nhi√™n nh∆∞ l√† m·∫∑t c·∫Øt b√¨nh di·ªán c·ªßa c√°c lo·∫°i hoa, c√°c v·ªè s√≤ ·ªëc, c√°c lo·∫°i c√¢y tr√°i m√¥ h√¨nh v≈© tr·ª• (hay h·ªá m·∫∑t tr·ªùi) hay l√† t·ª´ s·ª± ƒë·ªëi x·ª©ng t√¢m c·ªßa c√°c tinh th·ªÉ nh∆∞ hoa tuy·∫øt, tinh th·ªÉ ...
. .
. .
C√°c "d√°ng d·∫•p" c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la trong thi√™n nhi√™n...
Hi·ªán nay trong th·∫ø gi·ªõi T√¢y Ph∆∞∆°ng th√¨ thu·∫≠t ng·ªØ m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c xem nh∆∞ l√† m·ªôt ƒë·ªì h√¨nh hay m·ªôt d·∫°ng th·ª©c h√¨nh h·ªçc ƒë√≥ng vai tr√≤ bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho v≈© tr·ª• hay m·ªôt ti·ªÉu v≈© tr·ª• c·ªßa th·∫ø gi·ªõ√¨. Theo nghƒ©a r·ªông n√†y th√¨ m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ m·∫∑t trong nhi·ªÅu truy·ªÅn th·ªëng t√¥n gi√°o kh√°c ngo√†i Ph·∫≠t gi√°o nh∆∞ l√† ƒê·∫°o gi√°o v·ªõi ƒë·ªì h√¨nh l∆∞·ª°ng nghi, Thi√™n Ch√∫a gi√°o v·ªõi m·ªôt s·ªë d·∫°ng th√°nh gi√° bi·ªÉu tr∆∞ng, H·ªìi gi√°o v·ªõi c√°c ki·∫øn tr√∫c ƒë·∫∑t bi·ªát t·ªïng qu√°t c·ªßa c√°c ƒë·ªÅn th·ªù (c√≥ h√¨nh ·∫£nh c·ªßa m·∫∑t trƒÉng, m·∫∑t tr·ªùi c√°c v√¨ sao). Xa h∆°n n·ªØa, nhi·ªÅu ng∆∞·ªùi c√≤n cho m·∫°n-ƒë√†-la l√† c√°c h√¨nh v·∫Ω th∆∞·ªùng l√† m√†u c√≥ t√≠nh ƒë·ªëi x·ª©ng t√¢m ƒëa ph·∫ßn c√°c h√¨nh v·∫Ω n√†y ƒë∆∞·ª£c t·∫°o ra b·ªüi kƒ© thu·∫≠t m√°y t√≠nh...
. .
..
"m·∫°n-ƒë√†-la" theo nghƒ©a m·ªü r·ªông trong c√°c v≈© tr·ª• quan kh√°c: ƒê·∫°o gi√°o, H·ªìi gi√°o, v√† H·ªá nh·∫≠t t√¢m c·ªßa Copernicus (1473-1543)
Tuy v·∫≠y, ch·ªâ trong Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng, ƒë·ªì h√¨nh m·∫°n-ƒë√†-la m·ªõi th·ª±c s·ª± ph√°t tri·ªÉn m·∫°nh v√† tr·ªü th√†nh m·ªôt ngh·ªá thu·∫≠t ƒë·ªôc ƒë√°o nh·∫±m ph·ª•c v·ª• cho nhu c·∫ßu h·ªó tr·ª£ t√¢m linh trong thi·ªÅn ƒë·ªãnh. B·ªüi l√Ω do n√†y, n·ªôi dung b√†i vi·∫øt ch·ªß √Ω ƒë·ªÅ c·∫≠p ƒë·∫øn c√°c ƒë·ªì h√¨nh m·∫°n-ƒë√†-la trong Ph·∫≠t gi√°o M·∫≠t t√¥ng.
Theo l·ªãch s·ª≠ Ph·∫≠t gi√°o1, th√¨ c√°c m·ª•c ƒë√≠ch, √Ω nghƒ©a v√† kƒ© thu·∫≠t li√™n quan ƒë·∫øn ngh·ªá thu·∫≠t tinh th·∫ßn v·ªÅ tranh m·∫°n-ƒë√†-la ƒë√£ ƒë∆∞·ª£c truy·ªÅn d·∫°y b·ªüi ƒë·ª©c Th√≠ch-ca M√¢u-ni. ƒê√¢y l√† c√°c gi√°o ph√°p M·∫≠t t√¥ng bao g·ªìm c√°c ph∆∞∆°ng ti·ªán cho s·ª± tinh l·ªçc t√¢m l√Ω b√™n trong m·ªôt m√¥i tr∆∞·ªùng thu·∫ßn khi·∫øt.15
T·∫•t c·∫£ c√°c gi√°o ph√°p n√†y ƒë·ªÅu d·ª±a tr√™n c∆° s·ªü c·ªßa "T·ª© Di·ªáu ƒê·∫ø" (B·ªën ch√¢n l√Ω) m√† ƒë·ª©c Ph·∫≠t truy·ªÅn gi·∫£ng cho c√°c ƒë·ªá t·ª≠ l·∫ßn ƒë·∫ßu ƒë·ªÉ d·∫´n d·∫Øt h·ªç ƒë·∫øn gi√°c ng·ªô. C√°c ch√¢n l√Ω bao g·ªìm vi·ªác c√¥ng nh·∫≠n m·ªói ch√∫ng sinh ƒë·ªÅu kinh nghi√™m qua s·ª± kh·ªï ƒëau; c√°c hi·ªÉu bi·∫øt v·ªÅ ngu·ªìn g·ªëc c·ªßa c√°c ƒëau kh·ªï, c√°c ph∆∞∆°ng ph√°p v√† l·ªô tr√¨nh ƒë·ªÉ th√†nh t·ª±u ƒë∆∞·ª£c s·ª± gi·∫£i tho√°t kh·ªèi ƒëau kh·ªï, t·ª©c l√† ƒë·∫°t ƒë·∫øn gi√°c ng·ªô ƒë·∫°i m√£n nguy·ªán. C√°c gi√°o ph√°p M·∫≠t t√¥ng bao g·ªìm s·ª± thu·∫ßn khi·∫øt ho√° c√°c th√†nh t·ªë t√¢m l√Ω v√† th·ªÉ ch·∫•t c·ªßa con ng∆∞·ªùi th√¥ng qua thi·ªÅn ƒë·ªãnh (qu√°n chi·∫øu) tr√™n v·ªã ch√∫ng sinh tinh khi·∫øt hay g·ªçi l√† th√°nh h·ªô tr√¨ b√™n trong m·ªôt m√¥i tr∆∞·ªùng thu·∫ßn khi·∫øt t·ª©c l√† mandala. ·ªû ƒë√¢y,
c√°c Th√°nh h·ªô tr√¨ hay Th√°nh b·ªïn t√¥n mang √Ω nghƒ©a bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho tr·∫°ng th√°i gi√°c ng·ªô b√™n trong h√†nh gi·∫£ m√† m·ªçi c√° nh√¢n ƒë·ªÅu c√≥ nƒÉng l·ª±c ƒë·ªÉ gi√°c ng·ªô ch·ª© kh√¥ng ph·∫£i l√† c√°c v·ªã th·∫ßn th√°nh b√™n ngo√†i.
V√†nh tr√≤n c·ªßa mandala v·∫©n c√≤n gi·ªØ √Ω nghƒ©a v·ªÅ s·ª± tr√≤n v·∫πn hay h√¨nh tr√≤n n√≥ c√≥ √Ω nghƒ©a l√† m·ªôt nh√≥m c√°c v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ li√™n quan ƒë·∫øn v·ªã Th√°nh B·ªïn T√¥n ·ªü trung t√¢m hay c·ªßa ch·ªß ƒë·ªÅ c·ªßa mandala (trong thi·ªÅn ƒë·ªãnh T√¢y T·∫°ng th√¨ c√°c Th√°nh h·ªô tr√¨ v√† Th√°nh B·ªïn t√¥n s·∫Ω h·ªó tr·ª£ cho h√†nh gi·∫£ trong vi·ªác tu h·ªçc gi√°o ph√°p M·∫≠t t√¥ng). Ch·ªØ T·∫°ng ng·ªØ c·ªßa mandala l√† kyil-Khor, t√∫c l√† trung t√¢m (kyil) v√† bao quanh (khor), to√†n b·ªô thu·∫≠t ng·ªØ n√†y nh∆∞ l√† to√†n b·ªô v·∫≠t ch·ªß bao h√†m c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨, g·ªìm c√≥ Th√°nh B·ªïn t√¥n ·ªü trung t√¢m v√† c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ tu·ª≥ t√πng xung quanh. Th√≠ d·ª• nh∆∞ mandala th·ªùi lu√¢n l√† v√≤ng c·ªßa c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ th·ªùi Lu√¢n c≈©ng nh∆∞ l√† cung tr·ªùi v√† c√°c v√πng chung quanh n∆°i m√† c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ c∆∞ ng·ª•.
Qua nhi·ªÅu th·∫ø k·ªâ, c√°c gi√°o hu·∫•n Th·ªùi Lu√¢n ƒë√£ ƒë∆∞·ª£c l∆∞u truy·ªÅn kh√¥ng d·ª©t ƒëo·∫°n t·ª´ th·∫ßy ƒë·∫øn tr√≤. Th·ªùi lu√¢n l√† c√°c tri·∫øt l√Ω v√† th·ª±c h√†nh thi·ªÅn ƒë·ªãnh trong Kim C∆∞∆°ng Th·ª´a hay M·∫≠t t√¥ng. Ch·ªØ Anh ng·ªØ vi·∫øt l√† Kalachakra, n√≥ c√≤n c√≥ nghƒ©a l√† m·ªôt v·ªã Th√°nh h·ªô tr√¨ -deity - trong M·∫≠t t√¥ng.
D·∫°ng m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ m·∫∑t s·ªõm nh·∫•t c√≥ l·∫Ω l√† t·∫°i ·∫§n ƒë·ªô ƒë∆∞·ª£c l√†m b·∫±ng tay v·ªõi ph·∫•n m√†u tr√™n n·ªÅn ƒë·∫•t b·ªüi m·ªôt thi·ªán x·∫£o s∆∞ (guru) M·∫≠t t√¥ng nh∆∞ l√† m·ªôt ph·∫ßn c·ªßa l·ªÖ kh·ªüi t√¢m cho c√°c ƒë·ªá t·ª≠. M·ª•c ƒë√≠ch c∆° b·∫£n l√† nh·∫±m t·∫°o ra m·ªôt kho·∫£ng kh√¥ng thi√™ng li√™ng, trong ƒë√≥, h√¨nh t∆∞·ª£ng s√°ng t·∫°o c√≥ th·ªÉ kh·∫≥ng ƒë·ªãnh nƒÉng l·ª±c c·ªßa n√≥ l√™n tr√™n v·∫≠t li·ªáu. B√™n trong v√≤ng th·∫ø gi·ªõi c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la, guru kh√¥ng c√≤n l√† ph√†m nh√¢n m√† tr·ªü th√†nh kh√¥ng th·ªÉ chia c·∫Øt v·ªõi m·∫´u h√¨nh Ph·∫≠t, ·ªü ƒë√¢y th∆∞·ªùng l√† ƒë√¥i Ph·∫≠t Kalachakra-Vishvamata (·ªû ƒë√¢y ta hi·ªÉu Kalachakra l√† m·ªôt v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ v√† Vishvamata l√† v·ªã ƒë·ªëi ·ª©ng c·ªßa Ph·∫≠t Kalachakra). Ng∆∞·ªùi h√†nh l·ªÖ ƒë∆∞·ª£c che m·∫Øt v√† mang ƒë·∫øn ƒë·ªÉ ƒë∆∞·ª£c ch·ªâ th·ªã ƒë·ªÉ c√†i ƒë·∫∑t s·ª± t∆∞·ªüng t∆∞·ª£ng v·ªÅ th·∫ø gi·ªõi v√† b·∫£n ng√£ th∆∞·ªùng t·ª•c v√† b∆∞·ªõc v√†o ƒë·ªÉ t·ª± h√¨nh t∆∞·ª£ng h√≥a m√¨nh nh∆∞ l√† Ph·∫≠t Kalachakra. M·ªôt l·ªÖ nh∆∞ th·∫ø c√≥ r·∫•t nhi·ªÅu chi ti·∫øt v√† c·∫ßn nhi·ªÅu th√°ng ƒë·ªÉ chu·∫©n b·ªã v·ªõi nhi·ªÅu ng√†y ƒë·ªÉ ti·∫øn h√†nh. ·ªû m·ªôt th·ªùi ƒëi·ªÉm n√†o ƒë√≥ trong truy·ªÅn th·ªëng ·∫§n ƒë·ªô, v·ªã ƒë·∫°i s∆∞ Pandita Abhayakaragupta ƒë√£ kh·ªüi s·ª± th·ª±c h√†nh v·ªõi c√°c m·∫°n-ƒë√†-la thu nh·ªè. C√°c lo·∫°i m·∫°n-ƒë√†-la c√°t ƒë·∫ßu ti√™n ƒë√£ l√†m b·∫±ng tay.
Ngu·ªùi T√¢y T·∫°ng bi·∫øt ƒë·∫øn m·∫°n-ƒë√†-la ngay t·ª´ khi h·ªç du nh·∫≠p ngh·ªá thu·∫≠t v√† vƒÉn h√≥a Ph·∫≠t gi√°o, ti·∫øn tr√¨nh l√†m quen v·ªõi m·∫°n-ƒë√†-la n√†y b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ giai ƒëo·∫°n ƒë·∫ßu c·ªßa l·ªãch s·ª≠ v√†o th·ªùi Songtsen Gampo 13 v√† v√†o kho·∫£ng th·∫ø k·ªâ th·ª© 7 v√† th·ª© 9. Nh·ªØng ch·ª©ng li·ªáu s·ªõm nh·∫•t cho th·∫•y c√°c h√¨nh v·∫Ω m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ m·∫∑t t·ª´ kho·∫£ng th·∫ø k·ªâ th·ª© 8 ƒë·∫øn 10. T·ª± vi·ªán ƒë·∫ßu ti√™n ·ªü T√¢y T·∫°ng v√†o kho·∫£ng nƒÉm 779 d·ª±a tr√™n c√°c nguy√™n l√Ω ki·∫øn tr√∫c 3 chi·ªÅu c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la, ƒë∆∞·ª£c cho bi·∫øt l√† l√†m theo s∆° ƒë·ªì (plan) c·ªßa t·ª± vi·ªán Uddandapura ƒê√¥ng ·∫§n.
ƒê·∫øn th·ªÉ k·ªâ th·ª© 11 th√¨ Th·ªùi Lu√¢n th√¢m nh·∫≠p v√†o T√¢y T·∫°ng v√† ƒë·ª©c ƒê·∫°t-lai L·∫°t-ma th·ª© VII ƒë√£ truy·ªÅn gi·∫£ng n√≥ t·∫°i ch√πa Namgyal. D√≤ng truy·ªÅn li√™n t·ª•c n√†y ƒë∆∞·ª£c k√©o d√†i cho ƒë·∫øn ƒë·ª©c ƒê·∫°t-Lai L·∫°t-ma th·ª© XIV hi·ªán nay. Trong ti·∫øng T√¢y T·∫°ng th√¨ m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c vi·∫øt l√† "dkyil 'khor" t·ª©c l√† "t√¢m c·ªßa h√¨nh tr√≤n v·ªõi c√°c b·ª©c t∆∞·ªùng ngo·∫°i vi v√† m√¥i tr∆∞·ªùng bao quanh".
M·ªôt c√°ch c∆° b·∫£n nh·∫•t v·ªÅ m·∫∑t h·ªçc thu·∫≠t th√¨ Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng ƒë∆∞·ª£c chia l√†m hai t·∫ßng. T·∫ßng ƒë·∫ßu ti√™n nghi√™n c·ª©u v·ªÅ kinh ƒëi·ªÉn tuy·ªát h·∫£o, ƒë√¢y l√† c√°c gi√°o ph√°p c·ªßa ƒë·ª©c ph·∫≠t Th√≠ch-ca. T·∫ßng th·ª© hai nghi√™n c·ª©u v·ªÅ M·∫≠t Th·ª´a c≈©ng l√† c√°c gi√°o ph√°p truy·ªÅn d·∫°y t·ª´ ƒë·ª©c Ph·∫≠t d√†nh cho c√°c h√†nh gi·∫£ ·ªü tr√¨nh ƒë·ªô cao (advanced). M·∫≠t Th·ª´a l√† c√°c gi√°o ph√°p v·ªÅ thi·ªÅn ƒë·ªãnh tr√™n m·ªôt th√°nh H·ªô tr√¨ (deity) hay m·ªôt v·ªã Ph·∫≠t v√† ƒë∆∞·ª£c xem nh∆∞ l√† ƒë·∫°o ph√°p nhanh ch√≥ng ƒë·ªÉ ƒë·∫°t ƒë·∫øn gi√°c ng·ªô. C√°c Ph·∫≠t t·ª≠ ph·∫£i h·ªçc t·∫ßng Kinh ƒëi·ªÉn tr∆∞·ªõc khi ƒë∆∞·ª£c h·ªçc v·ªÅ M·∫≠t Th·ª´a. 15
Nhi·ªÅu tranh v·∫Ω l√™n v·∫£i (thangka) v√†o th·∫ø k·ªâ 11 v√† 12 t·∫°i T√¢y T·∫°ng cho th·∫•y c√°c t√≠nh nƒÉng m·∫°n-ƒë√†-la ph·ª©c t·∫°p cao. C√°c m·∫°n-ƒë√†-la d√πng trang tr√≠ t∆∞·ªùng ·ªü c√°c m·∫≠t th·∫•t trang nghi√™m T√¢y T·∫°ng bao g·ªìm Tabo v√† Alchi. ·ªû t·ª± vi·ªán Shakya nhi·ªÅu ch·ªßng lo·∫°i phong ph√∫ v·ªÅ m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c v·∫Ω t·ª´ 1280 ƒë·∫øn 1305. T·ª± vi·ªán Ngor t√¨m th·∫•y nƒÉm 1429 ƒë√£ c√≥ nhi·ªÅu th·∫ø k·ªâ li√™n h·ªá ƒë·∫øn m·∫°n-ƒë√†-la kh·ªïng l·ªì ch∆∞a n∆°i n√†o v∆∞·ª£t qua ƒë∆∞·ª£c v·ªÅ th√†nh t·ª±u c·ªßa m·ª©c ƒë·ªô ph·ª©c t·∫°p v√† th·∫©m m·ªπ c·ªßa tranh t∆∞·ª£ng. T·ª± vi·ªán n√†y r·∫•t ti·∫øc ƒë√£ b·ªã ti√™u h·ªßy.
Ng√†y nay, ch·ªâ ·ªü c√°c t·ª± vi·ªán T√¢y T·∫°ng, c√°c s∆∞ m·ªõi c√≥ c√°c c√¥ng c·ª• h√¨nh ph·ªÉu d√†i nh·∫±m t·∫°o ra c√°c h√¨nh ƒë∆∞·ªùng n√©t tuy·ªát m·ªπ v√† m·ªÅm m·∫°i. V·ªõi c√¥ng c·ª• n√†y, v·ªõi s·ª± nh·∫´n n·∫°i v√† kƒ© nƒÉng thi·ªán x√£o, c√°c ngh·ªá nh√¢n T√¢y t·∫°ng c√≥ th·ªÉ t·∫°o ƒë∆∞·ª£c c√°c m·∫°n-ƒë√†-la c√°t phong ph√∫ v√† ph·ª©c t·∫°p ·ªü m·ª©c ƒë√°ng kh√¢m ph·ª•c.
ƒê·∫øn nƒÉm 1988 th√¨ l·∫ßn ƒë·∫ßu ti√™n ƒë·ª©c ƒê·∫°t-lai L·∫°t-ma th·ª© 14 ƒë√£ ch√≠nh th·ª©c cho ph√©p ki·∫øn tr√∫c v√† bi·ªÉu th·ªã m·∫°n-ƒë√†-la tr∆∞·ªõc c√¥ng ch√∫ng cho th·∫ø gi·ªõi T√¢y Ph∆∞∆°ng. ƒê√≥ l√† m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la Th·ªùi Lu√¢n d·ª±ng l√™n b·ªüi c√°c s∆∞ t·ª´ t·ª± vi·ªán Namgyal (t·ª± vi·ªán ri√™ng c·ªßa ƒë·ª©c ƒê·∫°t-lai L·∫°t-ma t·∫°i Dharamsala ·∫§n ƒê·ªô) ·ªü Vi·ªán B·∫£o T√†ng L·ªãch S·ª≠ T·ª± Nhi√™n t·∫°i NewYork. Vi·ªác khai m·ªü cho chi√™m b√°i mandala n√†y l√† m·ªôt c·ªëng hi·∫øn vƒÉn h√≥a, v√† c√≥ √Ω nghƒ©a b·∫£o t·ªìn vƒÉn h√≥a T√¢y T·∫°ng.
...
Last edited by anbinh; 07-20-2009 at
09:20 AM
..
anbinh
Gold Member
Join Date: Feb 2006
S·ªë ƒêi·ªÉm: 3195
07-20-2009 , 09:24 AM
M·∫≠t T√¥ng - M·∫°n ƒê√† La
(ti·∫øp theo)
M·ªôt s·ªë lo·∫°i M·∫°n-ƒë√†-la ƒë·∫∑c tr∆∞ng v√† √Ω nghƒ©a:
Theo gi·∫£i th√≠ch t·ª´ t·ª± vi·ªán Namgyal, c√≥ ƒë·∫øn h√†ng ng√†n c√°c truy·ªÅn th·ªëng mandala, r·∫•t nhi·ªÅu truy·ªÅn th·ªëng ƒë√£ bi m·∫•t m√°t ho√†n to√†n. M·ªôt mandala th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c t·∫°o n√™n ƒë·ªÉ h·ªó tr·ª£ cho vi·ªác thi·ªÅn ƒë·ªãnh, m√¥ t·∫£ m·ªôt cung ƒëi·ªán (cung tr·ªùi) c√°c m√¥i tr∆∞·ªùng bao b·ªçc v√† ch·ªó tr·ª• c·ªßa c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ b√™n trong n√≥. M·ªói khi√° c·∫°nh c·ªßa mandala ƒë·ªÅu c√≥ √Ω nghƒ©a kh√¥ng c√≥ chi ti·∫øt n√†o th·ª´a hay t√πy √Ω ƒë·∫∑t ra.
C√°c mandala l√† m·ªôt ch·ª©c nƒÉng t·ª± t√≠nh (intrinsic) v√† ph·ªï d·ª•ng (universal) v·ªÅ c√°c th·ª±c h√†nh thi·ªÅn ƒë·ªãnh c·ªßa Th√°nh H·ªô Tr√¨ M·∫≠t Th·ª´a g·ªçi l√† sadhana (t·ª©c l√† c√°c ph∆∞∆°ng ti·ªán th·ª±c h√†nh ƒë·∫∑c bi·ªát ƒë·ªÉ t·ª´ng b·ª©c d·∫´n d·∫Øt h√†nh gi·∫£ ƒë·∫øn gi√°c ng·ªô -- xem th√™m b√†i vi·∫øt "C√¢y gi√°c ng·ªô" t·ª´ th∆∞ vi·ªán Hoa sen). ƒê√¢y l√† c√°c ph∆∞∆°ng ti·ªán thi·ªÅn ƒë·ªãnh r·∫•t c√≥ uy l·ª±c ƒë·ªÉ v∆∞·ª£t qua c√°c nh·∫≠n th·ª©c v√† c√°c tri ki·∫øn sai l·∫°c. Qua vi·ªác t·ª± qu√°n chi·∫øu thi·ªÅn ƒë·ªãnh nh∆∞ l√† c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ c·ªßa mandala, vi·ªác qu√°n chi·∫øu tr√™n c√°c √Ω nghƒ©a bi·ªÉu t∆∞·ª£ng v√† tr√™n vi·ªác th·ª±c h√†nh n·ªôi t√¢m ƒë·∫∑c bi·ªát, h√†nh gi·∫£ c√≥ th·ªÉ chuy·ªÉn h√≥a c√°c nh·∫≠n th·ª©c h·ªón ƒë·ªôn v√† th·∫ø gi·ªõi m√¥i tr∆∞·ªùng t·ª± k·ªπ th√†nh tr√≠ hu·ªá v√† th·∫ø gi·ªõi c·ªßa nh·ªØng ch√∫ng sinh gi√°c ng·ªô, h·ªâ l·∫°c c·ªßa c√°c ƒë·ª©c Ph·∫≠t.
C√°c lo·∫°i m·∫°n-ƒë√†-la kh√°c nhau ƒë∆∞·ª£c thi·∫øt l·∫≠p t√πy theo m·ª•c ƒë√≠ch v√† th·ª±c h√†nh. Sau ƒë√¢y l√† m·ªôt s·ªë d·∫°ng ti√™u bi·ªÉu:
M·∫°n-ƒë√†-la ngo·∫°i vi:
(ti·∫øng T√¢y T·∫°ng: phyi‚Äôi dkyil-‚Äòkhor) l√† m·ªôt bi·ªÉu th·ªã cho h·ªá th·ªëng th·∫ø gi·ªõi ƒë∆∞·ª£c d√πng trong vi·ªác c√∫ng d∆∞·ªùng l√™n ng∆∞·ªùi th·∫ßy tinh th·∫ßn trong y√™u c·∫ßu cho vi·ªác gi·∫£ng d·∫°y, trong vi·ªác ph√°t nguy·ªán, v√† trong vi·ªác ph√°t nguy·ªán v·ªÅ vi·ªác t·∫°o m·ªôt nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n (empowerment) M·∫≠t th·ª´a.
M·∫°n-ƒë√†-la d√πng trong c√∫ng d∆∞·ªùng c√≥ th·ªÉ bao g·ªìm m·ªôt b√°t c√≥ ƒë√°y ph·∫≥ng ƒë∆∞·ª£c ƒë·∫∑t √∫p, v·ªõi ba nh√∫m h·∫°t l√∫a hay h·∫°t ƒë√° qu√Ω ƒë∆∞·ª£c ƒë·∫∑t l√™n tr√™n b·ªÅ m·∫∑t c·ªßa n√≥ v√† ch·ªìng l√™n ƒë√≥ l√† c√°c V√†nh ƒëai h√¨nh xuy·∫øn ƒë·ªìng t√¢m nh·ªè d·∫ßn (xem h√¨nh). N√≥ ƒë∆∞·ª£c trang ho√†ng nh∆∞ c√°c vu∆°ng mi·ªán.
. .
M·∫°n-ƒë√†-la c√∫ng d∆∞·ªùng v√† M·∫°n-ƒë√†-la th·ªß ·∫•n
M·∫°n-ƒë√†-la c√∫ng d∆∞·ªùng
c≈©ng c√≥ th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c th·ª±c hi·ªán m·ªôt c√°ch kh√°c b·∫±ng th·ªß ·∫•n (b·∫Øt ·∫•n b·∫±ng c√°c ng√≥n tay). C√°c c√°ch th·ª©c th·ª±c hi·ªán m·∫°n-ƒë√†-la ngo·∫°i vi th∆∞·ªùng d√πng ƒë·ªÉ ƒë·∫∑c t·∫£ c√°c ƒë·ªÅ t√†i ƒë∆∞·ª£c l∆∞u t√¢m trong gi·∫£ng hu·∫•n v·ªÅ Vi Di·ªáu Ph√°p (Abhidhama). N√≥ h√¨nh t∆∞·ª£ng h√≥a h·ªá th·ªëng th·∫ø gi·ªõi c√≥ d·∫°ng b·ªën ch√¢u l·ª•c bao quanh n√∫i Tu-di (Meru) bao g·ªìm ƒê√¥ng Th·∫Øng Th·∫ßn Ch√¢u (Purva-Videha), T√¢y Ng∆∞u H√≥a ch√¢u (Aparagodana), B·∫Øc Cu L√¥ Ch√¢u (Uttarakuru), v√† Nam Di·ªám B·ªô ch√¢u (Jambudvipa). M·ªói ch√¢u l·ª•c nh∆∞ v·∫≠y l·∫°i c√≥ th√™m hai ƒë·∫£o nh·ªè b√™n s∆∞·ªùn v·ªÅ ph√≠a ra xa kh·ªèi n√∫i Tu-di. ƒê·ª©c ƒê·∫°t-lai L·∫°t-ma (Nobel Ho√† B√¨nh 1998) th∆∞·ªùng g·ª£i √Ω th√™m r·∫±ng ch√∫ng ta c√≥ th·ªÉ suy t∆∞·ªüng m·∫°n-ƒë√†-la ngo·∫°i vi bi·ªÉu th·ªã cho ƒë·ªãa c·∫ßu, cho Th√°i d∆∞∆°ng h·ªá, hay cho v≈© tr·ª• nh∆∞ l√† ƒë∆∞·ª£c khoa h·ªçc hi·ªán ƒë·∫°i hi·ªÉu v·ªÅ ch√∫ng ng√†y nay. ƒêi·ªÉm ch√≠nh l√† m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la bi·ªÉu th·ªã cho vi·ªác c√∫ng d∆∞·ªùng m·ªçi th·ª© (hay t·∫•t c·∫£ c√°c Ph√°p) trong v≈© tr·ª• (l√™n c√°c vi Ph·∫≠t hay B·ªì-t√°t) ƒë·ªÉ nh·∫≠n ƒë∆∞·ª£c c√°c gi·∫£ng hu·∫•n, c√°c l·ªùi nguy·ªán, hay c√°c nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n. Vi·ªác c√∫ng d∆∞·ªùng m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la ngo·∫°i vi m·ªôt trƒÉm ng√†n l·∫ßn l√† m·ªôt ph·∫ßn chu·∫©n m·ª±c c·ªßa c√°c ti·ªÅn th·ª±c nghi·ªám ƒë·∫∑c bi·ªát (sngon-‚Äògro) ƒë∆∞·ª£c ho√†n t·∫•t ƒë·ªÉ t·∫°o d·ª±ng ƒë·ªß c√¥ng ƒë·ª©c (bsod-nams, merit) ƒë·ªÉ kh·ªüi ƒë·∫ßu cho s·ª± th·ª±c h√†nh tantra nghi√™m t√∫c nh·∫•t v·ªõi m·ªôt v√†i th√†nh t·ª±u. Trong nh·ªØng tr∆∞·ªùng h·ª£p nh∆∞ th·∫ø, ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng m√† m·∫°n-ƒë√†-la c√∫ng d∆∞·ªùng l√™n th∆∞·ªùng l√† h√¨nh t∆∞·ª£ng h√≥a c·ªßa c√°c ƒë·ª©c Ph·∫≠t, c√°c v·ªã B·ªì-t√°t, v√† c√°c ƒë·∫°i s∆∞ truy·ªÅn th·ª´a, ƒë·∫∑c bi·ªát l√† c√°c s∆∞ ph·ª• tinh th·∫ßn c·ªßa ri√™ng c√° nh√¢n. Hi·ªáu qu·∫£ c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la trong vi·ªác ki·∫øn t·∫°o c√¥ng ƒë·ª©c t√πy thu·ªôc v√†o s·ª± thu·∫ßn khi·∫øt c·ªßa ƒë·ªông l·ª±c tu h√†nh, v√†o m·ª©c ƒë·ªô t·∫≠p trung, v√†o ƒë·ªô s√¢u c·ªßa hi·ªÉu bi·∫øt v·ªÅ t√≠nh kh√¥ng c·ªßa ng∆∞·ªùi c√∫ng d∆∞·ªùng, v√†o c√°c ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng c·ªßa s·ª± c√∫ng d∆∞·ªùng, v√†o ch√≠nh m·∫°n-ƒë√†-la, v√† v√†o h√†nh vi c√∫ng d∆∞·ªùng. Vi·ªác t√°i l·∫≠p c√∫ng d∆∞·ªùng c·ªßa m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la ngo·∫°i vi c≈©ng t·∫°o d·ª±ng n√™n s·ª©c m·∫°nh t√≠ch c·ª±c c·∫ßn thi·∫øt ƒë·ªÉ b·∫ª g√£y hi·ªÉu bi·∫øt trong c·∫•p ƒë·ªô hi·ªán c√≥ c·ªßa ng∆∞·ªùi tu h√†nh ƒë·ªÉ ti·∫øn b·ªô sang m·ªôt m·ª©c s√¢u h∆°n. Ng√†i Tsongkhapa, ng∆∞·ªùi s√°ng l·∫≠p ra b·ªô ph√°i Gelug (B·ªô ph√°i Ph·∫≠t gi√°o l·ªõn nh·∫•t T√¢y T·∫°ng hi·ªán nay) ƒë√£ c√∫ng d∆∞·ªùng m∆∞·ªùi t√°m b·ªô 100.000 m·∫°n-ƒë√†-la, th√™m v√†o ƒë√≥ l√† 100.000 h·∫° b√°i (l·ªëi l·∫°y n·∫±m s√°t ƒë·∫•t c·ªßa Ph·∫≠t t·ª≠ T√¢y T·∫°ng) ƒë·ªÉ tu·∫ßn t·ª± t·∫°o ƒë·ªß c√¥ng ƒë·ª©c nh·∫≠n ƒë∆∞·ª£c m·ªôt hi·ªÉu bi·∫øt ƒë√∫ng ƒë·∫Øn v·ªÅ t√≠nh kh√¥ng theo quan ƒëi·ªÉm c·ªßa ph√°i Trung Qu√°n C·ª• Duy√™n (Madhyamaka-Prasangika)
C√°c M·∫°n-ƒë√†-la n·ªôi th·ªÉ, m·∫≠t v√† c√≥ t√≠nh b·∫£n ch·∫•t th√¢m di·ªáu v·ªÅ th·ª±c t·∫°i
M·∫≠t th·ª´a Du-gi√† T·ªëi th∆∞·ª£ng (Anuttarayoga tantra) l√† l·ªõp cao nh·∫•t c·ªßa c√°c tr∆∞·ªùng ph√°i M·∫≠t t√¥ng hi·ªán ƒë·∫°i (bao g·ªìm Kagyu, Sakya, v√† Gelug) c√≥ b·ªën m·ª©c ƒë·ªô c√∫ng d∆∞·ªùng. Song song v·ªõi ch√∫ng s·∫Ω l√† b·ªën m·ª©c ƒë·ªô c·ªßa madala c√∫ng d∆∞·ªùng. B·ªën m·ª©c ƒë·ªô n√†y quan h·ªá t∆∞∆°ng ·ª©ng v·ªõi b·ªën nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n c·ªßa M·∫≠t th·ª´a Du-gi√† T·ªëi th∆∞·ª£ng:
__
M·ªôt c√∫ng d∆∞·ªùng ngo·∫°i vi (phyi‚Äôi mchod-pa) c√≥ t·ª´ c√°c v·∫≠t li·ªáu b√™n ngo√†i nh∆∞ n∆∞·ªõc, hoa, h∆∞∆°ng tr·∫ßm (nhang) v√† v√¢n v√¢n hay t·ª´ nh·ªØng ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng thanh cao c·ªßa ng≈© cƒÉn (nƒÉm gi√°c quan bao g·ªìm th·∫•y, nghe, ng·ª≠i, n·∫øm v√† c·∫£m x√∫c). M·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la b√™n ngo√†i l√† m·ªôt c√∫ng d∆∞·ªùng v·ªÅ m·ªôt h·ªá th·ªëng th·∫ø gi·ªõi b√™n ngo√†i bao g·ªìm m·ªçi hi·ªán t∆∞·ª£ng trong v≈© tr·ª•. S·ª± c√∫ng d∆∞·ªùng ngo·∫°i vi v√† m·∫°n-ƒë√†-la ngo·∫°i vi t∆∞∆°ng quan t·ªõi nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n b√¨nh b√°t (vase empowerment -- bum-dbang). M·ªôt nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n b√¨nh b√°t l√†m trong s·∫°ch th√¢n ƒë·ªÉ ƒë·∫°t t·ªõi H√≥a Th√¢n Ph·∫≠t (Nirmanakaya, Corpus of Emanations,
Qu·∫£ v·ªã gi·∫£i tho√°t
-- sprul-sku). N√≥ tƒÉng c∆∞·ªùng nƒÉng l·ª±c cho s·ª± th·ª±c h√†nh c·ªßa giai ƒë·ªçan ph√°t sinh (bskyed-rim), trong th·ªùi gian m√† h√†nh gi·∫£ t·ª± h√¨nh t∆∞·ª£ng h√≥a nh∆∞ l√† c√°c h√¨nh t∆∞·ª£ng Ph·∫≠t.
Ti·ªán, c≈©ng xin nh·∫Øc th√™m r·∫±ng Tam Th√¢n Ph·∫≠t bao g·ªìm: Ph√°p th√¢n t·ª©c l√† th·ªÉ t√≠nh th·ª±c c·ªßa m·ªôt v·ªã Ph·∫≠t hay ch√¢n nh∆∞. B√°o th√¢n l√† th√¢n xu·∫•t hi·ªán do c√°c thi·ªán nghi·ªáp v√† s·ª± gi√°c ng·ªô th∆∞·ªùng m√¥ t·∫£ v·ªõi 32 t∆∞·ªõng t·ªët. B√°o th√¢n Ph·∫≠t n√†y th∆∞·ªùng th·ªã hi·ªán trong c√°c th·∫ø gi·ªõi t·ªãnh ƒë·ªô. V√† sau c√πng l√† ·ª®ng th√¢n hay H√≥a th√¢n l√† th√¢n Ph·∫≠t th·ªã hi·ªán trong th·∫ø gi·ªõi ta b√† c·ªßa c√°c v·ªã Ph·∫≠t v√† B·ªì t√°t v√¨ l√≤ng t·ª´ bi nh·∫±m gi√°o ho√° ch√∫ng sinh.
Trong Kim c∆∞∆°ng th·ª´a th√¨ Tam th√¢n ·ª©ng v·ªõi ba c·∫•p c·ªßa kinh nghi·ªám ch·ª©ng ng·ªô. Ch·ª©ng ƒë∆∞·ª£c Ph√°p Th√¢n l√† tri ki·∫øn ƒë∆∞·ª£c b·∫£n ch·∫•t s√¢u xa nh·∫•t c·ªßa v·∫°n v·∫≠t, ƒë√≥ ch√≠nh l√† t√≠nh Kh√¥ng. B√°o Th√¢n v√† ·ª®ng Th√¢n l√† th√¢n c·ªßa s·∫Øc gi·ªõi, l√† ph∆∞∆°ng ti·ªán t·∫°m th·ªùi gi√∫p h√†nh gi·∫£ ch·ª©ng ng·ªô ƒë∆∞·ª£c t√≠nh Kh√¥ng. Trong Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng, ng∆∞·ªùi ta xem Th√¢n, Kh·∫©u, √ù c·ªßa m·ªôt v·ªã thi·ªán x·∫£o s∆∞ (guru) ƒë·ªìng nghƒ©a v·ªõi ba th√¢n n√≥i tr√™n. Nh∆∞ v·∫≠y, trong Kim c∆∞∆°ng th·ª´a, Ph√°p Th√¢n l√† t√≠nh Kh√¥ng, l√† Ch√¢n nh∆∞, t·ª± n√≥ l√† Gi√°c ng·ªô. B√°o Th√¢n v√† ·ª®ng Th√¢n l√† c√°c th·ªÉ c√≥ s·∫Øc t∆∞·ªõng, ƒë∆∞·ª£c xem l√† ph∆∞∆°ng ti·ªán nh·∫±m ƒë·∫°t t·ªõi kinh nghi·ªám v·ªÅ m·ªôt c√°i tuy·ªát ƒë·ªëi.
__
M·ªôt c√∫ng d∆∞·ªùng n·ªôi th·ªÉ (nang-mchod) c√≥ t·ª´ c√°c ph∆∞∆°ng di·ªán c·ªßa th√¢n th·ªÉ. N√≥ c√≥ th·ªÉ l√† c√°c ph∆∞∆°ng di·ªán c·ªßa th√¢n th√¥ thi·ªÉn, c·ª• th·ªÉ h∆°n l√† nƒÉm th√†nh t·ªë (bao g·ªìm ƒë·∫•t, n∆∞·ªõc, l·ª≠a, gi√≥, v√† h∆∞ kh√¥ng). Trong Th·ªùi lu√¢n th√¨ c√°c ph∆∞∆°ng di·ªán n√†y c√≥ nghƒ©a l√† th√¢n vi t·∫ø, t·ª©c l√† c√°c lu·ªìng kh√≠ l·ª±c (energy-winds). M·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la b√™n trong (nang-gi dkyil-‚Äòkhor) l√† m·ªôt c√∫ng d∆∞·ªùng v·ªÅ nhi·ªÅu ph·∫ßn c·ªßa th√¢n th√¥ v·ªõi x∆∞∆°ng s·ªëng ƒë∆∞·ª£c t∆∞·ªüng t∆∞·ª£ng nh∆∞ n√∫i Tu-di v√† t·ª© chi nh∆∞ l√† c√°c ch√¢u l·ª•c. S·ª± c√∫ng d∆∞·ªùng n·ªôi th·ªÉ v√† m·∫°n-ƒë√†-la n·ªôi th·ªÉ t∆∞∆°ng quan t·ªõi nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n m·∫≠t (gsang-dbang). M·ªôt nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n m·∫≠t l√†m thu·∫ßn khi·∫øt c√°c lu·ªìng kh√≠ l·ª±c vi t·∫ø v√† ng√¥n ng·ªØ (kh·∫©u) ƒë·ªÉ ƒë·∫°t t·ªõi B√°o Th√¢n Ph·∫≠t (Sambhogakaya, Corpus of Full Use --
Qu·∫£ v·ªã to√†n d·ª•ng
-- longs-sku). N√≥ tƒÉng c∆∞·ªùng nƒÉng l·ª±c cho s·ª± th·ª±c h√†nh trong giai ƒëo·∫°n ho√†n t·∫•t (rdzogs-rim) v·ªÅ th√¢n t∆∞·ªüng (sgyu-lus). M·ªôt s·ª± c√∫ng d∆∞·ªùng m·∫≠t hay ·∫©n l√† t·ª´ s·ª± th·ª©c t·ªânh v·ªÅ t√≠nh kh√¥ng v·ªõi m·ªôt t√¢m th·ª©c s√°ng t·ªè.
__
M·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la m·∫≠t hay ·∫•n (gesang-ba'i dkyil-‚Äòkhor) l√† m·ªôt c√∫ng d∆∞·ªùng v·ªÅ s·ª± t·ªânh th·ª©c vui s∆∞·ªõng hay s·ª± t·ªânh th·ª©c vui s∆∞·ªõng v√¥ ni·ªám c·ªßa t√≠nh kh√¥ng c√πng v·ªõi m·ªôt t√¢m th·ª©c s√°ng t·ªè. C√∫ng d∆∞·ªùng m·∫≠t hay ·∫©n v√† m·∫°n-ƒë√†-la m·∫≠t hay ·∫©n t∆∞∆°ng quan v·ªõi nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n th·ª©c t·ªânh s√°ng su·ªët s√¢u (shes-rab ye-shes dbang). NƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n th·ª©c t·ªânh s√°ng su·ªët s√¢u tƒÉng gia l√†m trong s·∫°ch t√¢m th·ª©c (√Ω) ƒë·ªÉ ƒë·∫°t t·ªõi Ph√°p Th√¢n Jnana (Corpus of Deep Awareness Encompassing Everything - Qu·∫£ v·ªã ho√†n thi·ªán t·ªânh th·ª©c s√¢u -- ye-shes chos-sku) ·ªû ƒë√¢y xin l∆∞u √Ω th√™m, trong th·ª±c h√†nh M·∫≠t t√¥ng c√≥ th·ªÉ chia Ph√°p Th√¢n l√†m hai c·∫•p Jnana-dharmakaya hay Ph√°p Th√¢n Nh√¢n Qu·∫£ v√† Ph√°p Th√¢n Svabhavikakaya hay Ph√°p Th√¢n B·∫•t Nh·ªã. M·ªôt c√∫ng d∆∞·ªùng v·ªÅ b·∫£n ch·∫•t t·ªëi h·∫≠u c·ªßa th·ª±c t·∫°i (de-kho-na-nyid mchod-pa) c√≥ t·ª´ nh·∫≠n th·ª©c v√¥ ni·ªám c·ªßa t√≠nh kh√¥ng. M·ªôt c√°ch kh√°c, n√≥ ƒë·∫øn t·ª´ s·ª± kh√¥ng th·ªÉ t√°ch bi·ªát c·ªßa hai ch√¢n l√Ω; hai ch√¢n l√Ω ƒë√≥ l√†, s·ª± tr√¨nh hi·ªán tinh khi·∫øt c·ªßa h√†nh gi·∫£ nh∆∞ l√† Th√°nh H·ªô Tr√¨ (yidam, "deity") v√† v√† s·ª± t·ªânh th·ª©c v√¥ ni·ªám c·ªßa t√≠nh kh√¥ng v·ªõi m·ªôt t√¢m th·ª©c s√°ng r√µ. M·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la v·ªÅ b·∫£n ch·∫•t t·ªëi h·∫≠u c·ªßa th·ª±c t·∫°i (de-kho-na-nyid-kyi dkyil-‚Äòkhor) l√† m·ªôt s·ª± c√∫ng d∆∞·ªùng v·ªÅ nh·∫≠n th·ª©c v√¥ ni·ªám c·ªßa t√≠nh kh√¥ng hay v·ªÅ hai ch√¢n l√Ω kh√¥ng th·ªÉ t√°ch r·ªùi ƒë∆∞·ª£c t·∫°o th√†nh nh∆∞ tr√™n.
__
M·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la v·ªÅ b·∫£n ch·∫•t t·ªëi h·∫≠u c·ªßa th·ª±c t·∫°i l√† m·ªôt c√∫ng d∆∞·ªùng v·ªÅ nh·∫≠n th·ª©c v√¥ ni·ªám c·ªßa t√≠nh kh√¥ng hay c·ªßa hai ch√¢n l√Ω kh√¥ng th·ªÉ t√°ch r·ªùi nhau. Hai ch√¢n l√Ω ƒë√≥ l√† (1) s·ª± tr√¨nh hi·ªán thu·∫ßn khi·∫øt c·ªßa h√†nh gi·∫£ nh∆∞ l√† h√¨nh ·∫£nh c√°c v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ v√† (2) s·ª± t·ªânh th·ª©c vui s∆∞·ªõng v√¥ ni·ªám c·ªßa t√≠nh kh√¥ng c√πng v·ªõi m·ªôt t√¢m th·ª©c s√°ng t·ªè S·ª± c√∫ng d∆∞·ªùng v·ªÅ b·∫£n ch·∫•t t·ªëi h·∫≠u c·ªßa th·ª±c t·∫°i v√† m·∫°n-ƒë√†-la v·ªÅ b·∫£n ch·∫•t t·ªëi h·∫≠u c·ªßa th·ª±c t·∫°i t∆∞∆°ng quan ƒë·∫øn c·∫•p th·ª© t∆∞ nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n (tshig-dbang). C·∫•p th·ª© t∆∞ n√†y l√†m tinh khi·∫øt th√¢n, kh·∫©u, v√† √Ω m·ªôt c√°ch kh√¥ng t√°ch r·ªùi (b·∫•t nh·ªã) ƒë·ªÉ ƒë·∫°t t·ªõi Ph√°p Th√¢n B·∫•t Nh·ªã (Svabhavakaya, ngo-bo-nyid sku). N√≥ tƒÉng c∆∞·ªùng nƒÉng l·ª±c cho s·ª± th·ª±c h√†nh trong giai ƒëo·∫°n vui s∆∞·ªõng qua s·ª± thj·ªëng nh·∫•t c·∫∑p (zung-‚Äòjug) ch√¢n l√Ω.
M·ªôt s·ªë c√°ch ph√¢n lo·∫°i m·∫°n-ƒë√†-la:
·ªû ƒë√¢y, c√°c nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n tr√¨nh hi·ªán d·ª±a tr√™n c∆° s·ªü c·ªßa m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la. NƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n b√¨nh b√°t, ƒë∆∞·ª£c t√¨m th·∫•y trong c·∫£ b·ªën c·∫•p c·ªßa M·∫≠t th·ª´a. B·ªën c·∫•p c·ªßa M·∫≠t th·ª´a bao g·ªìm: kriya l√† nh·ªØng th·ª±c h√†nh l·ªÖ ƒë·∫°o c√≥ t√≠nh h√¨nh th·ª©c nh∆∞ t·∫Øm g·ªôi, ƒÉn ki√™ng, v√† ƒÉn chay hay ki√™ng ƒÉn l√†m trong s·∫°ch b√™n ngo√†i; charya (carya, hay upa) c·∫£m nh·∫≠n nƒÉng l·ª±c t·ª´ ·ª©ng x·ª≠ b√™n ngo√†i v√† ph∆∞∆°ng ph√°p n·ªôi t√¢m; yoga nh·∫•n m·∫°nh l√™n c√°c ph∆∞∆°ng ph√°p du-gi√†; v√† anuttarayoga (du-gi√† t·ªëi th∆∞·ª£ng) gi·∫£ng d·∫°y c√°c ph∆∞∆°ng ti·ªán ƒë·∫∑c bi·ªát ph√°t tri·ªÉn h∆°n c·ªßa c√°c th·ª±c h√†nh n·ªôi t√¢m. C√°c m·∫°n-ƒë√†-la b√¨nh b√°t ƒë∆∞·ª£c tr√¨nh hi·ªán tr√™n n·ªÅn t·∫£ng bi·ªÉu t∆∞·ª£ng c·ªßa c√°c h√¨nh ·∫£nh ph·∫≠t hay b·ªô c√°c h√¨nh ·∫£nh s·ªëng ƒë·ªông c·ªßa c√°c v·ªã ph·∫≠t. M·ªôt s·ªë d·∫°ng m·∫°n-ƒë√†-la bao g·ªìm:
1.
M·∫°n-ƒë√†-la h·ªó tr·ª£ (rten-pa‚Äôi dkyil-‚Äòkhor) -- t·ª©c l√† m·ªôt cung ƒëi·ªán (palace) v√† m√¥i tr∆∞·ªùng quanh n√≥
2.
M·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c h·ªó tr·ª£ (brten-pa‚Äôi dkyil-‚Äòkhor) -- t·∫•t c·∫£ c√°c h√¨nh t∆∞·ª£ng b√™n trong.
D·ª±a tr√™n c∆° s·ªü danh ƒë·ªãnh v√† ƒë·∫∑c t√≠nh c·ªßa th·∫ø gi·ªõi m·∫°n-ƒë√†-la, bi·ªÉu t∆∞·ª£ng trong l·ªÖ nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n hay l·ªÖ kh·ªüi t√¢m, ta c√≥ nƒÉm ki·ªÉu mandala ch√≠nh l√†:
ƒê·ªì h√¨nh thi√™ng li√™ng c·ªßa v≈© tr·ª• (m·∫°n-ƒë√†-la of Hevajra)
Xu·∫•t x·ª© T√¢y T·∫°ng kho·∫£ng th·∫ø k·ªâ 15 -17
m·∫°n-ƒë√†-la v·∫£i Kh·ªï 32x28 1/2 inch
(Virginia Museum)
__
M·∫°n-ƒë√†-la b·ªôt c√°t m√†u hay b·ªôt ƒë√° qu√Ω m√†u (rdul-phran-gyi dkyil-‚Äòkhor) mi√™u t·∫£ m·ªôt cung ƒëi·ªán v√† m√¥i tr∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c t·∫°o ra t·ª´ c√°c l·ªõp c√°t m√†u c√≥ th·ªÉ ƒë·∫∑t tr√™n c√πng m·ªôt lo·∫°i khung g·ªó nh∆∞ m·∫°n-ƒë√†-la v·∫£i hay ƒë∆∞·ª£c ƒë·∫∑t tr√™n m·ªôt bi√† g·ªó l·ªõn. M·∫°n-ƒë√†-la c√°t n·ªïi ti·∫øng v√† ph·ªï bi·∫øn nh·∫•t. N·ªïi ti·∫øng nh·∫•t trong c√°c lo·∫°i n√†y l√† m·∫°n-ƒë√†-la Th·ªùi lu√¢n. M·ªôt s·ªë m√¥ t·∫£ chi ti·∫øt th√™m v·ªÅ n√≥ v·ªÅ bu·ªïi l·ªÖ t·∫°o d·ª±ng v√† h·ªßy m·∫°n-ƒë√†-la s·∫Ω ƒë∆∞·ª£c tr√¨nh b√†y ph·∫ßn sau.
m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c tƒÉng ƒëo√†n Dzongkar Choede
t·∫°o th√†nh t·∫°i Sanjos√© California Hoa k√¨ v√†o th√°ng 8 nƒÉm 2007
__
Mandala h√¨nh dung ho√° hay mandala t·∫≠p trung tinh th·∫ßn l√† lo·∫°i mandala ƒë∆∞·ª£c t·∫°o n√™n th√¥ng qua s·ª± t·∫≠p trung tinh th·∫ßn c·ªßa c√°c ƒë·∫°i s∆∞ Kim c∆∞∆°ng th·ª´a, hay c√°c ƒë·∫°i s∆∞ kh·ªüi t√¢m. M·∫°n-ƒë√†-la t·∫≠p trung tinh th·∫ßn (bsam-gtan-gyi dkyil-‚Äòkhor) n√†y kh√¥ng d·ª±a tr√™n m·ªôt c∆° s·ªü v·∫≠t ch·∫•t.
__
C√°c mandala th√¢n th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c t·∫°o n√™n b·ªüi vi·ªác h√¨nh dung ho√° c√°c c∆° quan c·ªßa c√°c k√™nh nƒÉng l·ª±c vi t·∫ø tr√™n th√¢n th·ªÉ nh∆∞ l√† c√°c lu·ªìng kh√≠ v√† c√°c h·∫°t vi t·∫ø nh∆∞ l√† c∆° s·ªü c·ªßa mandala. M·ªôt s·ªë trong m·ªôt s·ªë th·ª±c h√†nh tanta nh∆∞ Chakrasamvara, Vajrayogini, Hevajra, v√† Chittamani Tara, th√¨ m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la th√¢n th·ªÉ (lus-kyi dkyil-‚Äòkhor, lus-dkyil) ƒë∆∞·ª£c m·ªôt ƒë·∫°o s∆∞ M·∫≠t t√¥ng chuy·ªÉn h√≥a nhi·ªÅu ph·∫ßn th√¢n vi t·∫ø nh∆∞ l√† c√°c kh√≠a c·∫°nh h·ªó tr·ª£ v√† ƒë∆∞·ª£c h·ªó tr·ª£ t·ª´ m·∫°n-ƒë√†-la.
__
Ngo√†i ra, ng∆∞·ªùi ta c√≤n th·∫•y m·∫°n-ƒë√†-la ba chi·ªÅu (blos-blangs), th∆∞·ªùng l√†m b·∫±ng g·ªó hay kim lo·∫°i ƒë·∫∑c th√π c·ªßa lo·∫°i Th·ªùi lu√¢n.
M·∫°n-ƒë√†-la Th·ªùi lu√¢n t·∫°i ƒëi·ªán Potala Lhasa T√¢y T·∫°ng
__
Ngo√†i ra, ng√†y nay, ng∆∞·ªùi ta c√≤n c·∫•u tr√∫c m·∫°n-ƒë√†-la b·∫±ng computer. Tuy nhi√™n, nhi·ªÅu tr∆∞·ªùng h·ª£p (n·∫øu kh√¥ng n√≥i l√† h·∫ßu h·∫øt) c√°c m·∫°n-ƒë√†-la n√†y kh√¥ng c√≤n mang ƒë√∫ng t·∫ßm v√≥c ngh·ªá thu·∫≠t v√† √Ω nghƒ©a t√¥n gi√°o c·ªßa n√≥ n·ªØa. Lo·∫°i n√†y th∆∞·ªùng kh√¥ng ƒë∆∞·ª£c ph√¢n l·ªõp.
Trong nƒÉm lo·∫°i tr√™n th√¨ c√°c mandala th√¢n th·ªÉ v√† mandala t·∫≠p trung tinh th·∫ßn ƒë∆∞·ª£c d√πng cho nh·ªØng h√†nh gi·∫£ cao th√¢m. C√°c mandala c√°t m√†u ƒë∆∞·ª£c khuy·∫øn d·ª•ng ƒë·ªÉ ph·ª•c v·ª• nh∆∞ l√† c∆° s·ªü trong s·ª± kh·ªüi t√¢m. Ri√™ng truy·ªÅn th·ªëng Th·ªùi lu√¢n b·∫Øt bu·ªôc d·ª±ng mandala c√°t m√†u cho l·ªÖ kh·ªüi t√¢m. C√°c mandala tranh v·∫Ω nh∆∞ c√°c lo·∫°i treo t∆∞·ªùng d√πng nh∆∞ l√† c√°c h·ªó tr·ª£ h√¨nh dung cho thi·ªÅn ƒë·ªãnh nh∆∞ng kh√¥ng th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c s·ª≠ d·ª•ng nh∆∞ l√† c∆° s·ªü kh·ªüi t√¢m, b·ªüi v√¨ ch√∫ng kh√¥ng th·∫ø ƒë∆∞·ª£c ƒë·∫∑t n·∫±m l√™n m·ªôt khung n·ªÅn.
C√≥ t√†i li·ªáu cho r·∫±ng, c√°c m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c l√†m t·ª´ tranh v·∫Ω, t·ª´ c√°c lo·∫°i h·∫°t (nh∆∞ c√°t), t·ª´ samadhi - m·ªôt s·ª± h√¨nh t∆∞·ª£ng ho√° n·ªôi t√¢m vi t·∫ø hay t·ª´ vi·ªác t√°i c·∫•u tr√∫c h√¨nh ·∫£nh c·ªßa h·ªá th·∫ßn kinh ng∆∞·ªùi. Hai d·∫°ng ƒë·∫ßu l√† c√°c ƒë·ªì h√¨nh hai chi·ªÅu, hai d·∫°ng sau l√† c√°c m√¥ h√¨nh b·∫±ng tr√≠ t∆∞·ªüng t∆∞·ª£ng v·ªÅ m√¥i tr∆∞·ªùng xo·∫Øn ·ªëc l√† m·∫°n-ƒë√†-la th·ª±c ch·∫•t.
Trong tr∆∞·ªùng h·ª£p ƒë·∫∑c bi·ªát v·ªÅ Th·ªùi lu√¢n, c√≥ th√™m d·∫°ng th·ª© nƒÉm c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la ƒë√≥ l√† m·ªôt d·∫°ng m·∫°n-ƒë√†-la ki·∫øn tr√∫c ba chi·ªÅu l√†m t·ª´ g·ªó qu√Ω, ƒë·∫•t s√©t hay c√°c v·∫≠t li·ªáu kh√°c. Ng∆∞·ªùi ta tin r·∫±ng c√°c m·∫°n-ƒë√†-la hai chi·ªÅu c√≥ m·ªôt nƒÉng l·ª±c ƒë√°ng k·ªÉ ƒë·ªÉ tƒÉng c∆∞·ªùng s·ª©c m·∫°nh t∆∞·ªüng t∆∞·ª£ng c·ªßa ng∆∞·ªùi nh·∫≠n th·ª©c n√≥ nh·∫±m k√≠ch th√≠ch s·ª©c s√°ng t·∫°o ch·∫Øc ch·∫Øn c·∫ßn thi·∫øt b·ªüi ng∆∞·ªùi th·ª±c h√†nh ƒë·ªÉ h√¨nh t∆∞·ª£ng h√≥a m·∫°n-ƒë√†-la 3 chi·ªÅu. Vi·ªác quan s√°t c√°c m·∫°n-ƒë√†-la nh∆∞ th·∫ø, s·∫Ω h·ªØu √≠ch v√¨ ch√∫ng l√† c√°c m√¥ h√¨nh cho vi·ªác th·ª±c h√†nh h√¨nh t∆∞·ª£ng h√≥a s·ª± tu ch·ª©ng. m·∫°n-ƒë√†-la Kalachakra r·∫•t n·ªïi ti·∫øng v√† s·∫Ω ƒë∆∞·ª£c ƒë·ªÅ c·∫≠p nhi·ªÅu trong b√†i.
Trong tr∆∞·ªùng h·ª£p ƒë·∫∑c bi·ªát v·ªÅ Th·ªùi lu√¢n , c√≥ th√™m d·∫°ng th·ª© nƒÉm c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la ƒë√≥ l√† m·ªôt d·∫°ng m·∫°n-ƒë√†-la ki·∫øn tr√∫c ba chi·ªÅu l√†m t·ª´ g·ªó qu√Ω, ƒë·∫•t s√©t hay c√°c v·∫≠t li·ªáu kh√°c. Ng∆∞·ªùi ta tin r·∫±ng c√°c m·∫°n-ƒë√†-la hai chi·ªÅu c√≥ m·ªôt nƒÉng l·ª±c ƒë√°ng k·ªÉ ƒë·ªÉ tƒÉng c∆∞·ªùng s·ª©c m·∫°nh t∆∞·ªüng t∆∞·ª£ng c·ªßa ng∆∞·ªùi nh·∫≠n th·ª©c n√≥ nh·∫±m k√≠ch th√≠ch s·ª©c s√°ng t·∫°o ch·∫Øc ch·∫Øn c·∫ßn thi·∫øt b·ªüi ng∆∞·ªùi th·ª±c h√†nh ƒë·ªÉ h√¨nh t∆∞·ª£ng h√≥a m·∫°n-ƒë√†-la 3 chi·ªÅu. Vi·ªác quan s√°t c√°c m·∫°n-ƒë√†-la nh∆∞ th·∫ø, s·∫Ω h·ªØu √≠ch v√¨ ch√∫ng l√† c√°c m√¥ h√¨nh cho vi·ªác th·ª±c h√†nh h√¨nh t∆∞·ª£ng h√≥a s·ª± tu ch·ª©ng. m·∫°n-ƒë√†-la Kalachakra r·∫•t n·ªïi ti·∫øng v√† s·∫Ω ƒë∆∞·ª£c ƒë·ªÅ c·∫≠p nhi·ªÅu trong b√†i.
C√°c Mandala ƒê·∫∑c bi·ªát
C√°c n√©t m√¥ t·∫£ d√π s∆° l∆∞·ª£c ·ªü ƒë√¢y s·∫Ω t·∫°o n√™n s·ª± li√™n k·∫øt t√≠ch c·ª±c v·ªõi Ph·∫≠t gi√°o M·∫≠t t√¥ng, v√† gieo c√°c h·∫°t gi·ªëng t√≠ch c·ª±c v√†o d√≤ng t√¢m th·ª©c c·ªßa ng∆∞·ªùi chi√™m b√°i t·∫°o n√™n nh·ªØng qu·∫£ ch√≠n m√πi l·ª£i √≠ch trong t∆∞∆°ng lai nh∆∞ l√† c√°c ti√™n ƒëo√°n t·ª´ gi√°o ph√°p Th·ªùi lu√¢n v·ªÅ h·ªá th·ªëng th·∫ø gi·ªõi c·ªßa ch√∫ng ta.
Mandala Th·ªùi Lu√¢n
Ch·ªØ Th·ªùi Lu√¢n ( IAST: KƒÅlacakra; Tibetan; Wylie:dus-kyi 'khor-lo) ƒë∆∞·ª£c d·ªãch nghƒ©a t·ª´ ch·ªØ Kalachakra t·ª©c l√† chu k√¨ c·ªßa th·ªùi gian.
M·∫≠t Th·ª´a Th·ªùi lu√¢n l√† h·ªá th·ªëng Ph·∫≠t gi√°o th√¢m s√¢u v·ªÅ gi√°o ph√°p v√† th·ª±c h√†nh n·ªôi dung g·ªìm c√°c khi√° c·∫°nh
:
__
Th·ªùi Lu√¢n Ngo·∫°i vi: l√† m√¥i tr∆∞·ªùng b√™n ngo√†i bao g·ªìm v≈© tr·ª• v√† c√°c chu k√¨ c·ªßa n√≥ v·ªÅ sinh kh·ªüi v√† ho·∫°i di·ªát, h·ªá th·ªëng th·∫ø gi·ªõi v√† c√°c chu k√¨ c·ªßa n√≥ v·ªÅ m·∫∑t tr·ªùi s·ª± s·ªëng trong v≈© tr·ª•.
__
Th·ªùi Lu√¢n N·ªôi th·ªÉ: bao g·ªìm chu k√¨ sinh t·ª≠ v√† c√°c d√≤ng v·∫≠n h√†nh b√™n trong th√¢n th·ªÉ c·ªßa h∆°i th·ªü v√† nƒÉng l·ª±c.
__
Th·ªùi Lu√¢n Thay th·∫ø: c√°c th·ª±c h√†nh v·ªÅ s·ª± thu·∫ßn khi·∫øt h√≥a ƒë∆∞·ª£c ti·∫øn h√†nh b·ªüi c√° nh√¢n ƒë·ªÉ chuy·ªÉn h√≥a c√°c tr·∫°ng th√°i th∆∞·ªùng l√† kh√¥ng ki·ªÉm so√°t ƒë∆∞·ª£c c·ªßa sinh, t·ª≠ v√† s·ª± bi·ªÉu th·ªã c·ªßa c√°c tr·∫°ng th√°i n√†y trong c·∫£ hai m·ª©c ƒë·ªô c√° nh√¢n v√† v≈© tr·ª• tr·ªü th√†nh tr·∫°ng th√°i ho√†n to√†n gi√°c ng·ªô c·ªßa Ph·∫≠t qu·∫£.
M·∫≠t Th·ª´a Th·ªùi Lu√¢n ƒë∆∞·ª£c gi·∫£ng d·∫°y b·ªüi ƒë·ª©c Ph·∫≠t Th√≠ch-ca theo y√™u c·∫ßu c·ªßa qu·ªëc v∆∞∆°ng Shambala (n∆°i ƒë∆∞·ª£c xem l√† m·ªôt c√µi T·ªãnh ƒê·ªô c√≥ s·ª± li√™n h·ªá m·∫≠t thi·∫øt v·ªõi th·∫ø gi·ªõi c·ªßa ch√∫ng ta) Nhi·ªÅu ti√™n ƒëo√°n ch√∫ tr·ªçng ƒë·∫øn Shambala quan h·ªá t·ªõi c√°c s·ª± ki·ªán c·ªßa th·∫ø gi·ªõi ng√†y nay ƒë·∫∑c bi·ªát v·ªÅ ho√† b√¨nh c√≥ th·ªÉ so s√°nh v·ªõi c√°c b√†i ti√™n tri c·ªßa c√°c t√¥n gi√°o kh√°c. M·∫≠t Th·ª´a th·ªùi Lu√¢n l√† m·ªôt l·ªõp M·∫≠t t√¥ng Du gi√† T·ªëi th∆∞·ª£ng, l√† ƒë·∫∑c tr∆∞ng gi√°o Ph√°p Ph·∫≠t gi√°o cao nh·∫•t. Ch·ªâ ·ªü T√¢y T·∫°ng gi√°o Ph√°p n√†y c√≤n ƒë∆∞·ª£c l∆∞u truy·ªÅn v√† th·ª±c h√†nh nh∆∞ l√† m·ªôt truy·ªÅn th·ªëng s·ªëng ƒë·ªông sau khi Ph·∫≠t gi√°o b·ªã suy t√†n ·ªü ·∫§n ƒê·ªô (v√†o th·∫ø k·ªâ 11)
Mandala Th·ªùi Lu√¢n trong d·∫°ng h·∫°t m√†u (nh∆∞ c√°t hay b·ªôt ƒë√° qu√Ω ch·∫≥ng h·∫°n) bi·ªÉu t∆∞·ª£ng ch·ªó l∆∞u tr√∫ c·ªßa Th√°nh b·ªïn t√¥n Th·ªùi Lu√¢n v√† c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ th√°p t√πng ·ªü xung quanh, t·∫•t c·∫£ bi·ªÉu th·ªã c√°c th√†nh t·ªë c·ªßa m·ªôt c√° nh√¢n trong d·∫°ng ƒë√£ thu·∫ßn khi·∫øt -- t·ª©c l√† m·ªôt ch√∫ng sinh ƒë√£ gi√°c ng·ªô ho√†n to√†n.
Gi·∫£i th√≠ch chi ti·∫øt v·ªÅ √Ω nghƒ©a mandala Th·ªùi Lu√¢n s·∫Ω tr√¨nh b√†y trong ph·∫ßn √Ω nghƒ©a.
Ng∆∞·ªùi ta c√≥ th·ªÉ ƒëi v√†o mandala th√¥ng qua m·ªôt trong c√°c c·ªïng ·ªü c·∫•p th·∫•p nh·∫•t (c·ªßa mandala th√¢n) b·ªô h√†nh v√†o b√™n trong qua c√°c b·ª©c t∆∞·ªùng trong su·ªët v√† c√≥ nƒÉm l·ªõp t·ª´ b√™n ngo√†i ƒë·∫øn b√™n trong theo c√°c th·ª© t·ª± m√†u s·∫Øc v√†ng tr·∫Øng ƒë·ªè ƒëen v√† l·ª•c, b∆∞·ªõc xa h∆°n v√†o trong v√† leo l√™n t·ª´ng b∆∞·ªõc ƒë·ªÉ ƒë·∫°t c·∫•p th·ª© nh√¨ (mandala kh·∫©u). C·∫•p n√†y c≈©ng ƒë∆∞·ª£c bao b·ªçc b·ªüi c√°c b·ª©c t∆∞·ªùng c√≥ nƒÉm m√†u trong su·ªët. L√™n th√™m m·ªôt t·∫ßng k·∫ø c·ªßa c√°c b∆∞·ªõc b·ªô h√†nh l√† c·∫•p mandala √Ω, bao g·ªìm c√°c b·ª©c t∆∞·ªùng v·ªõi 3 m√†u trong su·ªët. B√™n trong c·ªßa t·∫ßng n√†y c√≥ th·ªÉ th·∫•y ƒë∆∞·ª£c b·ªá n·ªÅn (platform) c·ªßa t·∫ßng th·ª© t∆∞ mandala √Ω th·ª©c ban s∆° (hay b·∫£n lai di·ªán m·ª•c). B√™n tr√™n b·ªá n·ªÅn n√†y l√† m·ªôt b·ªá n·ªÅn c·ªßa c·∫•p ƒë·ªô th·ª© nƒÉm mandala ƒë·∫°i m√£n nguy·ªán l√† n∆°i Th√°nh b·ªïn t√¥n Th·ªùi Lu√¢n ƒë·ª©ng tr√™n hoa sen 8 c√°nh.
S·ª± bi·ªÉu th·ªã c·ªßa mandala n√†y ƒë∆∞·ª£c h√†nh gi·∫£ s·ª≠ d·ª•ng trong M·∫≠t th·ª´a Th·ªùi Lu√¢n nh·∫±m m·ª•ch ƒë√≠ch h√¨nh dung h√≥a trong thi·ªÅn ƒë·ªãnh. Nh∆∞ l√† m·ªôt ph·∫ßn c·ªßa vi·ªác r√®n luy·ªán, h√†nh gi·∫£ ph√°t tri·ªÉn nƒÉng l·ª±c t·∫≠p trung thi·ªÅn ƒë·ªãnh ƒë·ªÉ kh·∫£ dƒ© h√¨nh dung ho√° kh√¥ng ch·ªâ m·ªói chi ti·∫øt c·ªßa mandala m√† c·∫£ c√°c th√°nh h·ªô tr√¨ hi·ªán di·ªán b√™n trong.
C√°c mandala kh√°c d√π ƒë∆∞·ª£c m√¥ h√¨nh trong b·ªÅ m·∫∑t hai chi·ªÅu nh∆∞ng th·ª±c s·ª± l√† m·ªôt cung ƒëi·ªán 3 chi·ªÅu. Cung ƒëi·ªán th∆∞·ªùng c√≥ d·∫°ng vu√¥ng v·ªõi 4 c·ªïng d·∫´n v√†o trung t√¢m. Mandala ƒë∆∞·ª£c ƒë·∫∑t tr√™n hoa sen, chung quanh l√† l√†n bi√™n c√°c c√°nh sen m√†u . M·ªôt h√†ng r√†o b·∫£o v·ªá c·ªßa c√°c ch√πy Kim c∆∞∆°ng bao b·ªçc l√†n bi√™n n√†y. V√≤ng r√†o ngo√†i c√πng l√† c√°c ng·ªçn l·ª≠a bi·ªÉu th·ªã cho l·ª≠a tr√≠ hu·ªá. B√™n ngo√†i ƒë√≥ l√† 8 lo·∫°i m·ªì ch√¥n ƒë·∫°i di·ªán cho s·ª± bu√¥ng x√£ v√† v√¥ th∆∞·ªùng.
Khi th·ª±c h√†nh M·∫≠t ƒëi·ªÉn t∆∞∆°ng ·ª©ng v·ªõi c√°c mandala n√†y, h√†nh gi·∫£ s·∫Ω t·ª± th√¥ng thu·ªôc m·ªçi chi ti·∫øt tr√™n mandala v√† c√°c Th√°nh h·ªô tr√¨ trong ƒë√≥, ti·∫øn h√†nh th·ª•c t·∫≠p nhi·ªÅu l·∫ßn d·ª±a tr√™n c∆° s·ªü h√¨nh dung h√≥a c√°c ch√∫ng sinh v√† m√¥i tr∆∞·ªùng ƒë√£ thu·∫ßn khi·∫øt ƒë√≥ l√† s·ª± h√¨nh t∆∞·ª£ng ho√° ch√≠nh m√¨nh v√† m√¥i tru·ªùng c·ªßa m√¨nh trong m·ªôt d·∫°ng thu·∫ßn khi·∫øt v√† tinh t·∫ø. Nh·ªØng luy·ªán t·∫≠p nh∆∞ th·∫ø ƒë∆∞·ª£c th·ª±c thi trong khu√¥n kh·ªï gi√°o ph√°p v·ªÅ vi·ªác ph√°t tri·ªÉn tr√≠ hu·ªá v√† t·ª´ bi ƒëem l·∫°i s·ª± chuy·ªÉn ho√° s√¢u s·∫Øc c·ªßa t√¢m.
Mandala Yamantaka
Yamantaka (Tibetan: Shinjeshe, Wylie: Gshin-rje-gshed) hay c√≤n vi·∫øt trong T·∫°ng ng·ªØ l√† Pal Dorjee Jig-Je l√† m·ªôt ph∆∞∆°ng di·ªán c·ªßa Th√°nh h·ªô tr√¨ Ph·∫≠t gi√°o nh√¢n c√°ch h√≥a cho l√Ω t∆∞·ªüng v·ªÅ tr√≠ hu·ªá. V·ªã n√†y c√≥ th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c truy·ªÅn ch√¢n trong nhi·ªÅu d·∫°ng v√† n√≥ l√† s·ª± bi·ªÉu th·ªã xung n·ªô c·ªßa Ng√†i VƒÉn Th√π (t∆∞·ª£ng tr∆∞ng cho tr√≠ hu·ªá). Hoa sen ch∆∞√° mandala n√†y c√≥ m√†u xanh l·ª•c.
Ng√†i VƒÉn Th√π S∆∞ L·ª£i d·∫°ng hung n·ªô
ƒê·∫°i m√£n nguy·ªán
Truy·ªÅn th·ªëng Chakrasamvara
Chakrasamvara (Tib. Korlo Demchog, Wylie: ‚Äôkhor-lo bde-mchog) c√≥ nghƒ©a l√† "B√°nh xe ƒë·∫°i m√£n nguy·ªán" ƒë√≥ l√† c√°c trung t√¢m nƒÉng l·ª±c hay chakra c·ªßa th√¢n vi t·∫ø, v√† kinh nghi√™m v·ªÅ ƒë·∫°i m√£n nguy·ªán c·ªßa tr√≠ hu·ªá s·∫Ω li√™n quan t·ªõi c√°c chakra n√†y. H·ªá th·ªëng M·∫≠t ƒëi·ªÉn Chakrasamvara l√† M·ªôt t√¥ng du-gi√† t·ªëi th∆∞·ª£ng ƒë·∫∑c bi·ªát nh·∫•n m·∫°nh ƒë·∫øn l√Ω t∆∞·ªüng gi√°c ng·ªô theo gi·ªëng c√°i.
Mandala ƒë∆∞·ª£c c·∫•u tr√∫c b·∫±ng c√°t tr√™n m·∫∑t b·∫±ng m√¥ t·∫£ ch·ªó l∆∞u tr√∫ c·ªßa 62 Th√°nh h·ªô tr√¨ m√† h√¨nh ·∫£nh b·ªïn t√¥n l√† Heruka Chakrasamvara, m·ªôt ph∆∞∆°ng di·ªán c·ªßa ƒë·ª©c Ph·∫≠t A-s√∫c-b·ªá (Akshobya), chung quanh l√† c√°c Th√°nh h·ªô tr√¨ kh√°c t·∫•t c·∫£ ƒë·ªÅu c√≥ c√πng b·∫£n ch·∫•t nh∆∞ Th√°nh b·ªïn t√¥n hi·ªÉn th·ªã trong nhi·ªÅu d·∫°ng.
C√≥ nƒÉm b√°nh xe trong mandala: m·ªôt c∆° s·ªü h√¨nh vu√¥ng c·ªßa mandala nguy·ªán ∆∞·ªõc, trong ƒë√≥ l√† v√≤ng t√°n d∆∞∆°ng c√°c mandala th√¢n, kh·∫©u, √Ω v√† ƒë·∫°i m√£n nguy·ªán. Hoa sen trung t√¢m c√≥ 8 c√°nh; t√¢m sen v√† 4 h∆∞·ªõng ch√≠nh bi·ªÉu th·ªã 5 v·ªã Ph·∫≠t thu·∫ßn khi·∫øt h√≥a c√°c tr·∫°ng th√°i tinh khi·∫øt c·ªßa t√¢m. Trong trung t√¢m m√†u xanh lam, Ph·∫≠t A-s√∫c-b·ªá thu·∫ßn h√≥a s√¢n h·∫≠n th√†nh tr√≠ hu·ªá c·ªßa th·ª±c t·∫°i. ·ªû ph·∫ßn h∆∞·ªõng ƒê√¥ng, Ph·∫≠t T·ª≥-l√¥-gi√°-na (Vairochana) chuy·ªÉn h√≥a v√¥ minh th√†nh g∆∞∆°ng tr√≠ hu·ªá (mirror-like wisdom). T·∫°i ph∆∞∆°ng Nam m√†u v√†ng Ph·∫≠t B·∫£o sinh (Ratnasambhava) t·ªãnh ho√° l√≤ng ki√™u ng·∫°o v√† tham lam th√†nh tr√≠ hu·ªá v·ªÅ b√¨nh ƒë·∫≥ng. ·ªû ph∆∞∆°ng T√¢y m√†u ƒë·ªè, ƒë·ª©c Di-ƒë√† (Amitabha) chuy·ªÉn ho√° d·ª•c v·ªçng v√† ch·∫•p tr∆∞·ªõc th√†nh tr√≠
hu·ªá qu√°n s√°t. ·ªû ph∆∞∆°ng B·∫Øc m√†u l·ª•c Ph·∫≠t B·∫•t kh√¥ng th√†nh t·ª±u (Amoghasiddhi) chuy·ªÉn ghen t·ªµ th√†nh tr√≠ hu·ªá vi√™n m√£n. C√°c th√°nh n·ªØ h·ªô tr√¨ g·ªçi l√† dakini ƒë√∫ng tr√™n 4 c√°nh sen c√≤n l·∫°i.
Mandala Guhyasamja
M·∫≠t ƒëi·ªÉn Guhyasamja (tib.:gSang-'dus rtsa-rgyud -c√≤n ƒë∆∞·ªçc g·ªçi l√† B√≠ M·∫≠t t·∫≠p h·ªôi tantra) nghi√£ l√† vua c·ªßa c√°c M·∫≠t ƒëi·ªÉn. Mandala m√¥ t·∫£ ch·ªó ng·ª• c·ªßa 32 Th√°nh h·ªô tr√¨, trong ƒë√≥, th√°nh b·ªïn t√¥n l√† Ph·∫≠t A-s√∫c trong d·∫°ng Guhyasamja; m·ªçi th√°nh h·ªô tr√¨ ƒë·ªÅu hi·ªán th√¢n kh√°c v·ªõi Th√°nh b·ªïn t√¥n ·ªü trung t√¢m. Mandala ƒë·∫∑t tr√™n hoa sen m√†u xanh l·ª•c chung quanh l√† l√†n bi√™n c·ªßa 64 c√°nh sen. B√™n trong t∆∞·ªùng th√†nh vu√¥ng, t·∫°i t√¢m c·ªßa v√≤ng tr√≤n v√† b·ªën h∆∞·ªõng bi·ªÉu th·ªã 5 v·ªã Ph·∫≠t t∆∞∆°ng ·ª©ng v·ªõi ng≈© u·∫©n (s·∫Øc, th·ªç, t∆∞·ªüng, h√†nh, th·ª©c) . C√°c v·ªã Ph·∫≠t thu·∫ßn khi·∫øt h√≥a c√°c tr·∫°ng th√°i tinh khi·∫øt c·ªßa t√¢m. Ph·∫≠t A-s√∫c-b·ªá ·ªü trung t√¢m m√†u xanh d∆∞∆°ng thu·∫ßn h√≥a s√¢n h·∫≠n th√†nh tr√≠ hu·ªá c·ªßa th·ª±c t·∫°i. ·ªû ph·∫ßn h∆∞·ªõng ƒê√¥ng m√†u tr·∫Øng, Ph·∫≠t T·ª≥-l√¥-gi√°-na (Vairochana) chuy·ªÉn h√≥a v√¥ minh th√†nh g∆∞∆°ng tr√≠ hu·ªá (mirror-like wisdom). T·∫°i ph∆∞∆°ng Nam m√†u v√†ng Ph·∫≠t B·∫£o sinh (Ratnasambhava) t·ªãnh ho√° l√≤ng ki√™u ng·∫°o v√† tham lam th√†nh tr√≠ hu·ªá v·ªÅ b√¨nh ƒë·∫≥ng. ·ªû ph∆∞∆°ng T√¢y m√†u ƒë·ªè, ƒë·ª©c Di-ƒë√† (Amitabha) chuy·ªÉn ho√° d·ª•c v·ªçng v√† ch·∫•p tr∆∞·ªõc th√†nh tr√≠ hu·ªá qu√°n s√°t. ·ªû ph∆∞∆°ng B·∫Øc Ph·∫≠t B·∫•t kh√¥ng th√†nh t·ª±u (Amoghasiddhi) chuy·ªÉn ghen t·ªµ th√†nh tr√≠ hu·ªá vi√™n m√£n.
Guhyasamja
Vajrakilaya
Mandala Vajrakilaya
H·ªá th·ªëng M·∫≠t ƒëi·ªÉn Vajrakilaya l√† m·ªôt M·∫≠t ƒëi·ªÉn du-gi√† √Öti thu·ªôc truy·ªÅn th·ªëng Ninh-m√£ (Nyingmapa) c·ªßa Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng.
Mandala tu∆°ng ·ª©ng c√≥ v√†nh tr√≤n ngo√†i c√πng bao g·ªìm t·∫•t c·∫£ c√°c m√†u c·ªßa mandala tr·ªôn l·∫´n nhau, bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho b·∫£n ch·∫•t v√¥ bi√™n, v√¥i gi·ªõi h·∫°n c·ªßa mandala. Vajrakilaya l√† m·ªôt th√°nh h·ªô tr√¨ hung n·ªô, l√† bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho nƒÉng l·ª±c c·∫ßn thi·∫øt ƒë·ªÉ v∆∞·ª£t qua v√† t·ªãnh ho√° c√°c tr·∫°ng th√°i ti√™u c·ª±c c·ªßa t√¢m th·ª©c; T·∫•t c·∫£ c√°c Th√°nh h·ªô tr√¨ ng·ª± ph√¢n b√™n ngo√†i c·ªßa mandala l√† c√°c th√°nh h·ªô tr√¨ b·∫£o v·ªá nh·∫±m ngƒÉn ng·ª´a c√°c qu·∫•y nhi·ªÖu v√† ph√¢n t√°n c√≥ th·ªÉ ph√° h·∫°i thi·ªÅn gi·∫£.
...
Last edited by anbinh; 07-20-2009 at
09:50 AM
..
anbinh
Gold Member
Join Date: Feb 2006
S·ªë ƒêi·ªÉm: 3195
07-20-2009 , 09:27 AM
M·∫≠t T√¥ng - M·∫°n ƒê√† La
(ti√™p theo)
Ch·∫•t li·ªáu d√πng l√†m m·∫°n-ƒë√†-la v√† c√°c th√†nh t·ªë h√¨nh h·ªçc, m√†u s·∫Øc v√† √Ω nghƒ©a:
Nh∆∞ ƒë√£ ƒë·ªÅ c·∫≠p, c√°c m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c l√†m t·ª´ c√°c lo·∫°i ƒë√° qu√Ω, hoa, g·∫°o kh√¥, ƒë√° m√†u hay c√°t m√†u. Tr∆∞·ªùng h·ª£p c√°t, th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c t·∫°o ra t·ª´ vi·ªác nghi·ªÅn c√°c vi√™n ƒë√° qu√Ω v√† ƒë∆∞·ª£c xem nh∆∞ l√† v·∫≠t li·ªáu c√≥ hi·ªáu l·ª±c nh·∫•t b·ªüi v√¨ c√≥ c√°c ch·∫•t li·ªáu qu√Ω ƒë√≤i h·ªèi kƒ© nƒÉng r·∫•t kh√©o l√©o ƒë·ªÉ t·∫°o n√™n c√°c m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ c√°c chi ti·∫øt tuy·ªát h·∫£o. Do m·ªói h·∫°t c√°t ƒë∆∞·ª£c n·∫°p b·ªüi c√°c ph√∫c l√†nh c·ªßa ti·∫øn tr√¨nh l·ªÖ n√™n to√†n th·ªÉ m·∫°n-ƒë√†-la c√°t bi·ªÉu hi·ªán m·ªôt kho ch·ª©a kh·ªïng l·ªì c·ªßa nƒÉng l·ª±c tinh th·∫ßn.
C√°c th√†nh ph·∫ßn h√¨nh h·ªçc c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la c√°t th√¥ng th∆∞·ªùng:
D·∫°ng th√¥ng th∆∞·ªùng nh·∫•t l√† m·ªôt cung ƒëi·ªán vu√¥ng v·ªõi 4 ng·ªè v√†o v√† c√°c v√†nh tr√≤n ƒë·ªìng t√¢m bi·ªÉu th·ªã cho hoa sen m√† tr√™n ƒë√≥ mandala ƒë∆∞·ª£c ƒë·∫∑t l√™n v√† c√°c tia s√°ng gi·∫£i tho√°t t·ª´ mandala. c√°c mandala c√≥ m·ª©c ph·ª©c t·∫°p r·∫•t kh√°c nhau. N√≥ c√≥ th·ªÉ ƒë∆°n gi·∫£n nh∆∞ m·ªôt v√≤ng tr√≤n hay m·ªôt tam gi√°c v·ªõi ch·ªâ m·ªôt th√°nh h·ªô tr√¨, ho·∫∑c c√≥ th·ªÉ ph·ª©c t·∫°p ·ªü m·ª©c r·∫•t cao bao quanh b·ªüi nhi·ªÅu mandala ƒë∆∞·ª£c l·ªìng nhau mandala nh·ªè b√™n trong mandala l·ªõn h∆°n, v√† c√≥ ƒë·∫øn h√†ng ng√†n Th√°nh H·ªô Tr√¨. V·ªÅ k√≠ch c·ªü, n√≥ c√≥ th·ªÉ nh·ªü nh∆∞ l√≤ng b√†n tay hay g·ªìm nh·ªØng ph·∫ßn kh·ªïng l·ªì.
Nh√¨n m·ªôt c√°ch t·ªïng qu√°t, ng∆∞·ªùi ta d·ªÉ d√†ng nh·∫≠n ra c√°c m·∫°n-ƒë√†-la c√°t ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c ƒë·∫∑t trong c√°c khu√¥n n·ªÅn h√¨nh vu√¥ng. To√†n b·ªô n·ªôi dung ch√≠nh c·ªßa n√≥ l·∫°i gi·ªõi h·∫°n trong m·ªôt h√¨nh tr√≤n l·ªõn, n·ªôi ti·∫øp trong ƒë√≥ s·∫Ω l√† c√°c l·ªõp d·∫°ng vu√¥ng hay tr√≤n ƒë·ªìng t√¢m tr√™n m·ªói l·ªõp s·∫Ω c√≥ c√°c h√¨nh bi·ªÉu t∆∞·ª£ng kh√°c nhau. T√πy theo ƒë·∫∑c t√≠nh c·ªßa t·ª´ng t·ª´ng m·∫°n-ƒë√†-la s·∫Ω c√≥ c√°c bi·ªÉu t∆∞·ª£ng ƒë·∫∑c tr∆∞ng ri√™ng.
. .
. .
S∆° ƒë·ªì t·ªïng th·ªÉ (tr√°i) v√† s∆° ƒë·ªì trung t√¢m (ph·∫£i) hay th·∫•y c·ªßa m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la
. .
H√¨nh chi ti·∫øt c·ªßa m·ªôt c·ªïng (h∆∞·ªõng ƒê√¥ng) v√† t∆∞·ªùng th√†nh c·ªßa cung ƒëi·ªán m·∫°n-ƒë√†-la
T√πy theo ƒë·∫∑c t√≠nh c√°c m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ th·ªÉ kh√°c nhau r·∫•t nhi·ªÅu v·ªÅ chi ti·∫øt. Ri√™ng qua c√°c s∆° ƒë·ªì v√† h√¨nh ch·ª•p m·ªôt s·ªë m·∫°n-ƒë√†-la ph·ªï bi·∫øn cho th·∫•y:
__
M·∫°n-ƒë√†-la c√≥ b·ªën c·ªïng bao b·ªçc b·ªüi t∆∞·ªùng th√†nh h√¨nh vu√¥ng. C√°c c·ªïng th∆∞·ªùng c√≥ h√¨nh th√∫ gi·ªØ c·ªïng.
__
C√°c h∆∞·ªõng ƒë·ªÅu c√≥ bi·ªÉu th·ªã b·∫±ng m√†u s·∫Øc ri√™ng.
__
H√¨nh trung t√¢m l√† m·ªôt hoa sen l·ªõn v·ªõi 8 c√°nh ƒëi v·ªÅ 8 ph∆∞∆°ng h∆∞·ªõng ch√≠nh. M·ªói c√°nh sen c√≥ th·ªÉ bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho m·ªôt v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ thi·ªÅn ƒë·ªãnh. C√≥ th·ªÉ l√† h√¨nh hay c√°c √¢m ti·∫øt ch·ªØ Ph·∫°n. Ho·∫∑c ch·ªâ c√≥ 4 h∆∞·ªõng ƒê√¥ng T√¢y Nam B·∫Øc l√† c√≥ bi·ªÉu t∆∞·ª£ng Ph·∫≠t.
__
V√†nh ƒëai hay v√≤ng trong c√πng c·ªßa t√¢m l√† ·∫£nh h√¨nh t∆∞·ª£ng c·ªßa Ph·∫≠t hay c·ªßa bi·ªÉu t∆∞·ª£ng Ph·∫≠t
__
C√°c v√†nh ƒëai hay v√≤ng tr√≤n ngo√†i c√πng, c√≥ th·ªÉ c√≥ nhi·ªÅu v√†nh ƒëai kh√°c nhau ch·∫≥ng h·∫°n nh∆∞:
1). V√†nh ƒëai l·ªõn nh·∫•t ngo√†i c√πng th∆∞·ªùng th·∫•y c√≥ 5 m√†u: Xanh d∆∞∆°ng, tr·∫Øng, ƒë·ªè, v√†ng, v√† xanh l√° c√¢y ƒë∆∞·ª£c l√† c√°c ph·∫ßn t·ª≠ c·ªßa l·ª≠a tr√≠ hu·ªá (Fire of wisdom), v√†nh ƒëai n√†y c√≤n ƒë∆∞·ª£c g·ªçi l√† V√†nh ƒêai B·∫£o V·ªá Vƒ© ƒê·∫°i (Great Protective Cicrle)
2). V√†nh ƒëai tr√≤n k·∫ø ti·∫øp v√†o b√™n trong g·ªçi l√† v√†nh ƒëai th√†nh t·ªë h∆∞ kh√¥ng c√≥ ch·ª©a m·ªôt h√†ng r√†o kim c∆∞∆°ng ch√πy v√†ng (c√≥ n∆°i d·ªãch l√† kim c∆∞∆°ng ch·ª≠) (golden vajra) ƒëan c√†i v√†o nhau
3). V√†nh ƒëai th·ª© ba t·ª´ ngo√†i ƒë·∫øm v√†o ƒë∆∞·ª£c g·ªçi l√† V√†nh ƒêai Nghƒ©a ƒê·ªãa l√†m t·ª´ c√°c v√†nh ƒëai th√†nh t·ªë gi√≥ v√† v√†nh ƒëai th√†nh t·ªë l·ª≠a, c√≥ t√†i li·ªáu 3 n√≥i r·∫±ng c√≥ 8 lo·∫°i m·ªì ch√¥n bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho 8 tr·∫°ng th√°i c·ªßa √Ω th·ª©c m√† h√†nh gi·∫£ ph·∫£i v∆∞·ª£t qua bao g·ªìm √Ω th·ª©c v·ªÅ nh√£n, nhƒ©, t·ªâ, thi·ªát, th√¢n, √Ω, b·∫£n ng√£, v√† √Ω th·ª©c c∆° s·ªü.
4). V√†nh ƒëai hoa sen bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho l·ªùi nguy·ªán. Nhi·ªÅu m·∫°n-ƒë√†-la kh√¥ng c√≥ v√†nh ƒëai c√°c c√°nh sen n√†y m√† thay v√†o c√≥ th·ªÉ l√† c√°c v√†nh ƒëai th√†nh t·ªë n∆∞·ªõc, v√†nh ƒëai th√†nh t·ªë ƒë·∫•t ƒë∆∞·ª£c c√†i ƒëan v·ªõi c√°c bi·ªÉu t∆∞·ª£ng kh√°c.
5). C√°c bi·ªÉu t∆∞·ª£ng ƒë∆∞·ª£c c√†i ƒëan v√†o c√≥ nhi·ªÅu lo·∫°i nh∆∞ l√† B√°nh xe Ph√°p, c√°c m·∫´u t·ª± √¢m ti·∫øt Ph·∫°n h·∫°t gi·ªëng, s∆∞ t·ª≠ 8 ch√¢n k√©o c·ªó xe v·ªõi hai v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨,...
C√°c k√≠ hi·ªáu bi·ªÉu t∆∞·ª£ng kh√°c m·ªôt s·ªë trong ch√∫ng c√≥ th·ªÉ l√†:
__ Kim c∆∞∆°ng: V·∫≠t r·∫Øn kh√¥ng th·ªÉ g√£y b·ªÉ, trong s√°ng v√† ph√°t to·∫£ m·ªçi m√†u s·∫Øc l√† bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho b·∫£n ch·∫•t c·ªßa t√¢m th·ª©c
__ Chu√¥ng: l√† v·∫≠t gi·ªëng c√°i, bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho t√≠nh Kh√¥ng - s·ª± m·ªü kh√¥ng bi√™n gi·ªõi t·∫°o ch·ªó cho tr√≠ hu·ªá
__ Kim c∆∞∆°ng ch√πy l√† v·∫≠t gi·ªëng ƒë·ª±c, bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho l√≤ng t·ª´ bi vƒ© ƒë·∫°i, ƒëem l·∫°i nƒÉng l·ª±c t·ªânh th·ª©c kh√¥ng h∆∞ ho·∫°i. Bi·ªÉu t∆∞·ª£ng n√†y c√≥ th·ªÉ c√≥ ngu·ªìn g·ªëc t·ª´ th·∫ßn s·∫•m s√©t ·∫§n, sau ƒë√≥ chuy·ªÉn sang d·∫°ng kim c∆∞∆°ng.
__ B√°nh xe Ph√°p: t∆∞·ª£ng tr∆∞ng cho b√°t ch√≠nh ƒë·∫°o bao g·ªìm: Ch√≠nh ki·∫øn, Ch√≠nh t∆∞ duy, Ch√≠nh ng·ªØ, Ch√≠nh nghi·ªáp, Ch√≠nh m·ªánh, Ch√≠nh tinh t·∫•n, Ch√≠nh ni·ªám, v√† Ch√≠nh ƒë·ªãnh
__ Hoa sen: t∆∞·ª£ng tr∆∞ng cho gi√°o hu·∫•n Ph·∫≠t hay Ph·∫≠t ph√°p c√≥ g·ªëc r·ªÖ t·ª´ trong b√πn nh∆∞ng to·∫£ l·ªõn h∆∞·ªõng v·ªÅ ph√≠a √°nh s√°ng v√† kh√¥ng bi v·∫•y b√πn.
__ T√πy theo ch·ªß ƒë·ªÅ, m·ªói m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ th·ªÉ c√≥ c√°c chi ti·∫øt bi·ªÉu t∆∞·ª£ng kh√°c nh∆∞ trong h√¨nh c·∫•u tr√∫c M·∫°n-ƒë√†-la v·ªÅ L√≤ng T·ª´ Bi ch·∫≥ng h·∫°n.
C·∫•u tr√∫c c·ª• th·ªÉ c·ªßa M·∫°n-ƒë√†-la T·ª´ Bi
Chu√¥ng v√† Kim c∆∞∆°ng ch√πy
N·∫øu c√°c h√¨nh v√† d·∫°ng h√¨nh h·ªçc ƒë·ªÅu c√≥ bi·ªÉu √Ω ri√™ng th√¨ m√†u s·∫Øc c≈©ng c√≥ c√°c √Ω nghƒ©a trong m·∫°n-ƒë√†-la. Trong m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la th√¥ng th∆∞·ªùng, c√°c g√≥c t∆∞ c·ªßa cung ƒëi·ªán m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c chia th√†nh c√°c d·∫°ng tam gi√°c vu√¥ng c√¢n m·ªói tam gi√°c c√≥ m·ªôt m√†u trong nƒÉm m√†u tr·∫Øng, v√†ng, ƒë·ªè, xanh l√° c√¢y v√† xanh d∆∞∆°ng ƒë·∫≠m. M·ªói m√†u li√™n h·ªá ƒë·∫øn m·ªôt vi trong nƒÉm vi Ph·∫≠t huy·ªÅn ·∫£o, √Ω nghƒ©a xa h∆°n l√† 5 m√†u n√†y li√™n h·ªá t·ªõi 5 ·∫£o t∆∞·ªüng c·ªßa con ng∆∞·ªùi t·ª± nhi√™n. C√°c ·∫£o t∆∞·ªüng n√†y ngƒÉn tr·ªü b·∫£n t√≠nh ch√¢n th·ª±c c·ªßa ch√∫ng ta, nh∆∞ng xuy√™n qua th·ª±c h√†nh ƒë·∫°o, ch√∫ng c√≥ th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c chuy·ªÉn h√≥a th√†nh tr√≠ hu·ªá c·ªßa 5 v·ªã Ph·∫≠t t∆∞∆°ng ·ª©ng, ƒë·∫∑c bi·ªát l√†:
__
Tr·∫Øng - Ph·∫≠t ƒê·∫°i Nh·∫≠t hay T·ª≥-l√¥-gi√°-na (Vairocana): ·∫¢o t∆∞·ªüng c·ªßa v√¥ minh tr·ªü n√™n tr√≠ hu·ªá v·ªÅ th·ª±c t·∫°i
__
V√†ng - Ph·∫≠t B·∫£o Sinh (Ratnasambhava): ·∫¢o t∆∞·ªüng c·ªßa danh v·ªçng tr·ªü n√™n tr√≠ hu·ªá v·ªÅ s·ª± nh·∫•t th·ªÉ
__
ƒê·ªè - Ph·∫≠t A-di-ƒë√† (Amitabha): ·∫¢o t∆∞·ªüng c·ªßa ch·∫•p th·ªß tr·ªü n√™n tr√≠ hu·ªá v·ªÅ s·ª± th·∫•u su·ªët
__
Xanh l√° c√¢y - Ph·∫≠t B·∫•t Kh√¥ng Th√†nh T·ª±u (Amoghasiddhi): ·∫¢o t∆∞·ªüng c·ªßa ghen t·ªã tr·ªü n√™n tr√≠ hu·ªá v·ªÅ s·ª± th√†nh t·ª±u.
__
Xanh d∆∞∆°ng - Ph·∫≠t B·∫•t ƒê·ªông hay Ph·∫≠t A s√∫c (Akshobhya): ·∫¢o t∆∞·ªüng c·ªßa s√¢n h·∫≠n tr·ªü n√™n t·∫•m g∆∞∆°ng nh∆∞ l√† tr√≠ hu·ªá.
C√°c Bi·ªÉu T∆∞·ª£ng t·ª´ m·∫°n-ƒë√†-la
M·∫°n-ƒë√†-la c√≥ n·ªôi dung phong ph√∫ v·ªÅ m·∫∑t bi·ªÉu t∆∞·ª£ng li√™n quan t·ªõi nhi·ªÅu kh√≠a c·∫°nh c·ªßa Ph·∫≠t Ph√°p v√† truy·ªÅn th·ªëng. M·ªôt ph·∫ßn trong ƒë√≥ l√† ngh·ªá thu·∫≠t thi√™ng li√™ng nh·∫±m truy·ªÅn ƒë·∫°t c√°c gi·∫£ng hu·∫•n c·ªßa ƒë·ª©c Ph·∫≠t b·ªüi c√°c s∆∞ T√¢y T·∫°ng.
Ngo√†i c√°c √Ω nghƒ©a ƒë√£ n√™u trong c√°c ph·∫ßn tr√™n ta c√≤n th·∫•y: V√†nh ƒëai l·ª≠a ngo√†i c√πng bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho m·ªôt ti·∫øn tr√¨nh (t√¢m th·ª©c) m√† h√†nh gi·∫£ ph·∫£i chuy·ªÉn h√≥a ƒë·ªÉ c√≥ th·ªÉ ƒëi v√†o c√°c v√πng thi√™ng li√™ng b√™n trong. L·ª≠a ƒë·ªët ƒëi v√¥ minh. C√°c v√†nh ti·∫øp theo c√≥ ƒë·∫∑c t√≠nh kim c∆∞∆°ng ch√πy (hay s·∫•m s√©t) bi·ªÉu th·ªã cho s·ª± b·∫•t kh·∫£ ph√¢n h·ªßy v√† s√°ng t·ªè. Theo sau l√† 8 lo·∫°i m·ªì ch√¥n l√† 8 lo·∫°i √Ω th·ª©c c·ªßa con ng∆∞·ªùi tr√≥i bu·ªôc h·ªç v√† v√≤ng lu√¢n h·ªìi. V√≤ng hoa sen cu·ªëi (n·∫øu c√≥ th∆∞·ªùng l√† 64 c√°nh) t∆∞·ª£ng tr∆∞ng cho s·ª± t√°i sinh c√≥ t√≠nh t√¥n gi√°o.
C·∫•u tr√∫c vu√¥ng l√† cung ƒëi·ªán tr√∫ ng·ª• c·ªßa c√°c v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨. B·ªën c·ªïng c√≥ th·ªÉ c√≥ √Ω nghƒ©a kh√°c nhau nh∆∞ l√†:
__
B·ªën √Ω t∆∞·ªüng v√¥ bi√™n c·ªßa l√≤ng t·ªët, t·ª´ bi, thi·ªán c·∫£m v√† x√£ b·ªè
__
B·ªën h∆∞·ªõng ch√≠nh
C√°c cung ƒëi·ªán vu√¥ng l√† h√¨nh ·∫£nh c·ªßa c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ cho m·ªói h∆∞·ªõng ƒê√¥ng T√¢y Nam B·∫Øc v√† Trung T√¢m. M·ªói v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ c√≥ nƒÉng l·ª±c tinh t·∫•n ƒë·ªÉ v∆∞·ª£t qua c√°c t·ªôi l·ªói kh√°c nhau nh∆∞ l√† v√¥ minh, s√¢n h·∫≠n, tham d·ª•c.
Trung t√¢m c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la l√† h√¨nh ·∫£nh c·ªßa Th√°nh H·ªô Tr√¨ ch√≠nh th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c ƒë·∫∑t tr√™n t√¢m ƒëi·ªÉm. T√¢m ƒëi·ªÉm n√†y ti√™u bi·ªÉu cho h·∫°t gi·ªëng hay trung t√¢m c·ªßa v≈© tr·ª• kh√¥ng c√≥ k√≠ch th∆∞·ªõc.
. .
Hai v√≤ng m·∫°n-ƒë√†-la trung t√¢m kh√°c nhau
ƒê·ªÉ bi·ªÉu th·ªã ƒë·∫∑c t√≠nh v√¥ th∆∞·ªùng, sau nhi·ªÅu ng√†y, c√°t t·∫°o n√™n m·∫°n-ƒë√†-la s·∫Ω b·ªã qu√©t thu d·ªçn l·∫°i v√† th∆∞·ªùng theo truy·ªÅn th·ªëng T√¢y T·∫°ng l√† ƒë∆∞·ª£c ƒëem ƒë·ªï ra s√¥ng hay bi·ªÉn c√°c l·ª£i l·∫°c s·∫Ω ph√¢n t√°n cho m·ªçi ch√∫ng sinh. Tuy nhi√™n, c≈©ng c√≥ khi l√† c√°t thi√™ng li√™ng ƒë√≥ ƒë∆∞·ª£c ph√¢n nh·ªè th√†nh nhi·ªÅu ph·∫ßn chia cho nh·ªØng ng∆∞·ªùi ƒë√£ ƒë·∫øn chi√™m b√°i v√† l√†m l·ªÖ h·ªßy m·∫°n-ƒë√†-la. C√°t n√†y ƒë√¥i khi c√≤n ƒë∆∞·ª£c ƒë·∫∑t l√™n ƒë·∫ßu ng∆∞·ªùi hay ng∆∞·ªùi v·ª´a qua ƒë·ªùi trong h√≤m tr∆∞·ªõc khi ƒë·ªãa t√°ng hay h·ªèa t√°ng, v·ªõi l√≤ng tin r·∫±ng s·∫Ω ƒëem ƒë·∫øn si√™u tho√°t.
Ngo√†i c√°c √Ω nghƒ©a bi·ªÉu tr∆∞ng nh∆∞ l√† vi·ªác h·ªó tr·ª£ thi·ªÅn ƒë·ªãnh ƒë·ªÉ ƒëi ƒë·∫øn gi√°c ng·ªô, v√† l√† bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho v≈© tr·ª•, m·∫°n-ƒë√†-la c√≤n l√† m·ªôt bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho c√°c gi·∫£ng hu·∫•n Kim C∆∞∆°ng th·ª´a.
...
anbinh
Gold Member
Join Date: Feb 2006
S·ªë ƒêi·ªÉm: 3195
07-20-2009 , 09:31 AM
M·∫≠t T√¥ng - M·∫°n ƒê√† La
(ti·∫øp theo v√† h·∫øt)
√ù Nghƒ©a:
M·ªói m·∫°n-ƒë√†-la l√† m·ªôt cung ƒëi·ªán thi√™ng li√™ng, l√† ch·ªó ng·ª• c·ªßa v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ (deity) thi·ªÅn ƒë·ªãnh, t·ª©c l√† ng∆∞·ªùi ƒë·∫°i di·ªán v√† l√† bi·ªÉu hi·ªán c·ªßa c√°c ph·∫©m ch·∫•t gi√°c ng·ªô trong h√†ng lo·∫°t ph·∫©m ch·∫•t t·ª´ L√≤ng t·ª´ bi cho ƒë·∫øn √Ω th·ª©c n√¢ng cao v√† vui s∆∞·ªõng. Theo Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng, c√°c m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c t·∫°o ra trong c√°c bu·ªïi l·ªÖ kh·ªüi t√¢m trong ƒë√≥ m·ªôt ng∆∞·ªùi s∆∞ ph·ª• ƒë·ªß ph·∫©m ch·∫•t s·∫Ω cho ph√©p c√°c ƒë·ªá t·ª≠ ph√°t tri·ªÉn kh·ªüi thi c√°c th·ª±c h√†nh thi·ªÅn ƒë·ªãnh. C·∫£ v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ ng·ª• trong trung t√¢m m·∫°n-ƒë√†-la v√† ch√≠nh m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c c√¥ng nh·∫≠n nh∆∞ l√† c√°c bi·ªÉu th·ªã tinh khi·∫øt c·ªßa t√¢m th·ª©c ho√†n to√†n gi√°c ng·ªô c·ªßa Ph·∫≠t. M·ªôt c√°ch bi·ªÉu t∆∞·ª£ng th√¨ v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ ban c√°c s·ª± kh·ªüi t√¢m v√† m·∫°n-ƒë√†-la l√† n∆°i m√† c√°c kh·ªüi t√¢m n√†y di·ªÖn ra. Th√¥ng qua l·ªÖ kh·ªüi t√¢m, h·∫°t gi·ªëng gi√°c ng·ªô trong t√¢m th·ª©c m·ªói h√†nh gi·∫£ ƒë∆∞·ª£c nu√¥i d∆∞·ª°ng b·∫±ng ti·∫øn tr√¨nh ƒë·ªông c·ªßa vi·ªác h√¨nh t∆∞·ª£ng h√≥a v√† qu√°n m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la. Ch·ªß y·∫øu, bu·ªïi l·ªÖ c√≥ bao g·ªìm s·ª± chuy·ªÉn v·∫≠n c·ªßa c√°c c·∫£m x√∫c qu·∫•y r·ªëi th√†nh tr·ª±c gi√°c v√† tr√≠ hu·ªá h·ªØu √≠ch. Th∆∞·ªùng th√¨ s·ª± kh·ªüi t√¢m nh∆∞ th·∫ø ƒë∆∞·ª£c ban cho t·ª´ y√™u c·∫ßu c·ªßa c√° nh√¢n hay nh√≥m h√†nh gi·∫£. ƒê·ªông c∆° v·ªã tha c·ªßa ngh·ªá nh√¢n v√† ng∆∞·ªùi b·∫£o tr·ª£ l√† c·ªët l√µi c·ªßa s·ª± ki·∫øn t·∫°o m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la.
C·ª• th·ªÉ ƒë·ªëi v·ªõi m·∫°n-ƒë√†-la Th·ªùi lu√¢n
th√¨ m·ªçi chi ti·∫øt ƒë·ªÅu l√† bi·ªÉu t∆∞·ª£ng m·ªôt v√†i ph∆∞∆°ng di·ªán c·ªßa Th√°nh B·ªïn t√¥n Kalachakra v√† c·ªßa Th√°nh H·ªô Tr√¨ c·ªßa v≈© tr·ª•. T·ªïng c·ªông c√≥ ƒë·∫øn 722 v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ 1 trong m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c bi·ªÉu t∆∞·ª£ng h√≥a nhi·ªÅu h√¨nh ·∫£nh v·ªÅ c√°c ph∆∞∆°ng di·ªán ƒëa d·∫°ng c·ªßa √Ω th·ª±c v√† th·ª±c t·∫°i, v·ªÅ t·∫•t c·∫£ c√°c b·ªô ph·∫≠n c·ªßa tr√≠ hu·ªá t·ªëi h·∫≠u c·ªßa Th√°nh H·ªô Tr√¨ Kalachakra. Vi·ªác hi·ªÉu v√† di·ªÖn d·ªãch ƒë∆∞·ª£c m·ªçi bi·ªÉu t∆∞·ª£ng c√≥ trong m·∫°n-ƒë√†-la s·∫Ω t∆∞∆°ng t·ª± nh∆∞ l√† vi·ªác ƒë·ªçc c√°c vƒÉn b·∫£n Th·ªùi lu√¢n, c√°i m√† bao g·ªìm m·ªôt l∆∞·ª£ng phong ph√∫ c√°c gi·∫£ng hu·∫•n t·ª´ v≈© tr·ª• quan cho ƒë·∫øn b·∫£n th·ªÉ h·ªçc v√† t√¢m l√Ω h·ªçc. Nh∆∞ ƒë√£ ƒë·ªÅ c·∫≠p, M·∫≠t th·ª´a Kalachakra ƒë∆∞·ª£c di·ªÖn d·ªãch ·ªü 3 c·∫•p ƒë·ªô l√† ngo·∫°i vi, n·ªôi th·ªÉ, v√† thay th·∫ø. C·∫•p ƒë·ªô ngo·∫°i vi ch√∫ √Ω t·ªõi c√°c lu·∫≠t v·ªÅ th·ªùi gian v√† kh√¥ng gian c·ªßa th·∫ø gi·ªõi v·∫≠t l√Ω v√† ·ª©ng theo v·ªõi c√°c n·ªôi dung thi√™n vƒÉn, chi√™m tinh, v√† to√°n h·ªçc (t√™n d·ªãch vi·ªát l√† Th·ªùi lu√¢n c√≥ th·ªÉ b·∫Øt ngu·ªìn t·ª´ ƒëi·ªÉm n√†y). C·∫•p n·ªôi th·ªÉ t·∫≠p trung v·ªÅ c√°c th√†nh t·ªë v√† c·∫•u tr√∫c th√¢n ng∆∞·ªùi bao g·ªìm c·∫£ h·ªá th·ªëng nƒÉng l·ª±c. C·∫•p thay th·∫ø l√† m·ªôt h·ªçc thuy·∫øt v·ªÅ l·ªô tr√¨nh v√† qu·∫£ c·ªßa Th√°nh H·ªô Tr√¨ thi·ªÅn ƒë·ªãnh th·ª±c t·∫ø tr√™n v√†nh ƒëai l∆∞u tr√∫ m·∫°n-ƒë√†-la. Th√°nh b·ªïn t√¥n Kalachakra ng·ª• trong trung t√¢m c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la. Cung ƒëi·ªán c·ªßa Ng√†i bao g·ªìm c√°c m·∫°n-ƒë√†-la ƒë·ªìng t√¢m l·ªìng v√†o nhau c√°i n√†y b√™n trong c√°i kia: m·∫°n-ƒë√†-la v·ªÅ th√¢n, m·∫°n-ƒë√†-la v·ªÅ kh·∫©u, m·∫°n-ƒë√†-la v·ªÅ √Ω v√† trong trung t√¢m l√† tr√≠ hu·ªá v√† ƒë·∫°i m√£n nguy·ªán.
Mandala Th·ªùi lu√¢n s·∫Ω c√≥ c√≥ 5 t·∫ßng (l·∫ßu) c√≥ ƒë·ªß n√≥c. C√°c t·∫ßng n√†y bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho 5 c·∫•p ƒë·ªô c·ªßa th√¢n, kh·∫©u, √Ω, √Ω th·ª©c ban s∆° (hay c√≤n g·ªçi l√† "√Ω th·ª©c vi t·∫ø" , "b·∫£n lai di·ªán m·ª•c" - pristine consciousness), t·∫ßng cao nh·∫•t l√† ƒë·∫°i m√£n nguy·ªán. M·∫∑c d√π m√¥ t·∫£ ·ªü ƒë√¢y tr√™n m·∫∑t b·∫±ng nh∆∞ng m·∫°n-ƒë√†-la th·ª±c t·∫ø c√≥ ba chi·ªÅu kh√¥ng gian, l√† m·ªôt cung ƒëi·ªán si√™u vi·ªát v·ªõi nƒÉm t·∫ßng, ·ªü trung t√¢m c√≥ m·ªôt Th√°nh b·ªïn t√¥n Th·ªùi lu√¢n bi·ªÉu l·ªô tr·∫°ng th√°i gi√°c ng·ªô.
C≈©ng nh∆∞ c√°c m·∫°n-ƒë√†-la kh√°c, n√≥ c√≥ chia l√†m 4 v√† c√°c m√†u c·ªßa b·ªën ph·∫ßn ƒë·ªÅu c√≥ √Ω nghƒ©a ri√™ng: m√†u ƒëen ph√≠a ƒë√¥ng li√™n h·ªá v·ªõi gi√≥ th∆∞·ªùng n·∫±m ph√≠a ƒë√°y (tr∆∞·ªõc). Phi√° nam m√†u ƒë·ªè ƒë√≥ l√† l·ª≠a (ph·∫£i). Ph√≠a T√¢y m√†u v√†ng (sau) li√™n h·ªá t·ªõi ƒë·∫•t, v√† ph√≠a b·∫Øc l√† tr·∫Øng (tr√°i) li√™n h·ªá t·ªõi n∆∞·ªõc. Nh∆∞ v·∫≠y ƒë·ªÉ ph√¢n bi·ªát v·ªõi c√°c m·∫°n-ƒë√†-la c√°t th√¥ng th∆∞·ªùng th√¨ c√≥ th·ªÉ d·ª±a v√†o c√°ch cho m√†u kh√°c nhau c·ªßa 4 ph∆∞∆°ng h∆∞·ªõng c·ªßa 4 ph·∫ßn n√†y. Tuy nhi√™n, c·∫ßn l∆∞u √Ω th√™m r·∫±ng trong m·∫°n-ƒë√†-la Kalachakra ƒë√¥i khi ng∆∞·ªùi ta d√πng m√†u xanh d∆∞∆°ng c√≥ gi√° tr·ªã thay th·∫ø cho m√†u ƒëen. Cung ƒëi·ªán vu√¥ng c√≥ 722 v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ theo v√†nh ƒëai tr√≤n ƒë·ªìng t√¢m ƒë·∫ßu ti√™n. C√°c v√†nh ƒëai kh√°c s·∫Ω ƒë·∫°i di·ªán cho ƒë·∫•t (m√†u v√†ng), n∆∞·ªõc (m√†u tr·∫Øng), l·ª≠a (m√†u ƒë·ªè), gi√≥ (m√†u x√°m hay xanh d∆∞∆°ng), v√† kh√¥ng gian v√† √Ω th·ª©c m·ªü r·ªông xa kh·ªèi t∆∞·ªùng c·ªßa cung ƒëi·ªán. C√°c v√†nh ƒëai b√™n ngo√†i bi·ªÉu hi·ªán cho v≈© tr·ª• l√† ngu·ªìn c·ªßa thi√™n vƒÉn h·ªçc T√¢y T·∫°ng. M∆∞·ªùi v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ xung n·ªô ng·ª• t·∫°i m·ªôt trong c√°c v√†nh ƒëai tr√≤n ƒë·ªìng t√¢m ph·ª•c v·ª• nh∆∞ c√°c ng∆∞·ªùi b·∫£o v·ªá c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la. M·∫°n-ƒë√†-la Kalachakra c√°t ƒë∆∞·ª£c c√∫ng d∆∞·ªùng cho s·ª± c√¢n b·∫±ng v·∫≠t l√Ω v√† h√≤a b√¨nh cho c·∫£ hai th·ª±c th·ªÉ c√° nh√¢n v√† th·∫ø gi·ªõi, nh·ªù v√†o c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ ƒë∆∞·ª£c bi·ªÉu tr∆∞ng qua h√¨nh ·∫£nh ng∆∞·ªùi, th√∫, hoa, h√¨nh t∆∞·ª£ng, v√† c√°c √¢m ti·∫øt Ph·∫°n ng·ªØ trong m·∫°n-ƒë√†-la.
C√≥ 8 lo·∫°i m·ªì ch√¥n bi·ªÉu th·ªã nh∆∞ c√°c b√°nh xe ph√°p gi·ªØa c√°c v√†nh ƒëai l·ª≠a v√† gi√≥ ·ªü b√™n ngo√†i. Tr√™n v√†nh ƒëai ƒë·∫•t c√≥ ƒë·∫∑t m·∫∑t tr·ªùi l·∫∑n v√† m·∫∑t trƒÉng m·ªçc. To√†n b·ªô ƒë∆∞·ª£c bao b·ªçc b·ªüi v√≤ng r√†o c√°c Kim c∆∞∆°ng ch√πy, v√† b√™n ngo√†i l√† √°nh s√°ng ch√≥i r·ª±c.
S∆° ƒë·ªì gi·∫£n l∆∞·ª£c c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la Th·ªùi lu√¢n TH√ÇN, KH·∫®U, √ù
Khi nh√¨n v√†o m·∫°n-ƒë√†-la ng∆∞·ªùi ta c·∫£m th·∫•y an l·∫°c tr√™n nhi·ªÅu c·∫•p ƒë·ªô. Theo ƒë·ª©c ƒê·∫°t-lai L·∫°t-ma, c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ Th·ªùi lu√¢n t·∫°o ra m·ªôt b·∫ßu kh√¥ng kh√≠ thi·ªán ch√≠, gi·∫£m cƒÉng th·∫≥ng v√† b·∫°o l·ª±c trong th·∫ø gi·ªõi. Ng√†i gi·∫£i th√≠ch:
"N√≥ l√† ph∆∞∆°ng c√°ch ƒë·ªÉ gieo tr·ªìng m·ªôt h·∫°t gi·ªëng v√† h·∫°t gi·ªëng ƒë√≥ s·∫Ω c√≥ nghi·ªáp qu·∫£. Ng∆∞·ªùi ta kh√¥ng c·∫ßn c√≥ m·∫∑t t·∫°i bu·ªïi l·ªÖ Th·ªùi lu√¢n ƒë·ªÉ nh·∫≠n ƒë∆∞·ª£c c√°c l·ª£i √≠ch c·ªßa n√≥"
.
T·∫°o d·ª±ng v√† ph√° h·ªßy m·∫°n-ƒë√†-la c√°t:
Tr∆∞·ªõc khi m·ªôt v·ªã s∆∞ c√≥ th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c ph√©p tham gia x√¢y d·ª±ng m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la, ng∆∞·ªùi ƒë√≥ ph·∫£i h·ªçc trong m·ªôt th·ªùi gian d√†i v·ªÅ ngh·ªá thu·∫≠t v√† tri·∫øt h·ªçc. T·∫•t c·∫£ c√°c s∆∞ Ph·∫≠t gi√°o ·ªü c√°c t·ª± vi·ªán T√¢y T·∫°ng ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c y√™u c·∫ßu h·ªçc v·ªÅ c√°ch d·ª±ng c√°c m·∫°n-ƒë√†-la nh∆∞ l√† m·ªôt ph·∫ßn c·ªßa vi·ªác r√®n luy·ªán. Qu√° tr√¨nh h·ªçc c√≥ hai l·ªõp bao g·ªìm vi·ªác ghi nh·ªõ c√°c vƒÉn b·∫£n cho c√°c t√™n, ƒë·ªô d√†i, v√† v·ªã tr√≠ c·ª≠a c√°c ƒë∆∞·ªùng chu·∫©n d√πng ƒë·ªÉ x√°c ƒë·ªãnh c·∫•u tr√∫c c∆° b·∫£n c·ªßa c√°c m·∫°n-ƒë√†-la c≈©ng nh∆∞ l√† c√°c kƒ© thu·∫≠t b·∫±ng tay ƒë·ªÉ v·∫Ω v√† r·∫£i d√≤ng c√°t. C√°c vƒÉn b·∫£n n√†y tuy v·∫≠y kh√¥ng mi√™u t·∫£ t·ª´ng ƒë∆∞·ªùng n√©t v√† c≈©ng kh√¥ng ch·ªâ r√µ t·ª´ng chi ti·∫øt c·ªßa m·ªói m·∫°n-ƒë√†-la, m√† ƒë√∫ng h∆°n n√≥ ƒë∆∞·ª£c d√πng nh∆∞ m·ªôt ghi nh·ªõ h∆∞·ªõng d·∫´n ƒë·ªÉ ho√†n th√†nh c√°c d·∫°ng m·∫°n-ƒë√†-la. N·ªôi dung m·∫°n-ƒë√†-la ƒë·∫∑c bi·ªát ƒë·ªÅu d·ª±a v√†o c√°c l·ªùi kinh. Vi·ªác th·ª±c hi·ªán m·∫°n-ƒë√†-la ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c th·ª±c t·∫≠p l·∫≠p ƒëi l·∫≠p l·∫°i ƒë·ªÉ t·∫°o d·ª±ng n√≥ d∆∞·ªõi s·ª± h∆∞·ªõng d·∫´n c·ªßa c√°c v·ªã s∆∞ c√≥ kinh nghi·ªám. Tr∆∞·ªùng h·ª£p c·ªßa ƒë·ª©c ƒê·∫°t-lai L·∫°t-ma, t·∫°i t·ª± vi·ªán ri√™ng Namgyal chu k√¨ h·ªçc n√†y k√©o d√†i trong 3 nƒÉm.
Ti·∫øn tr√¨nh x√¢y d·ª±ng m·∫°n-ƒë√†-la s·∫Ω ƒë√≤i h·ªèi ki√™n tr√¨ l√†m vi·ªác trong nhi·ªÅu ng√†y c√≥ khi nhi·ªÅu tu·∫ßn l·ªÖ. Theo truy·ªÅn th·ªëng, c√≥ 4 s∆∞ l√†m vi·ªác chung nhau tr√™n m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la. M·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c chia th√†nh c√°c g√≥c t∆∞ v·ªõi m·ªói s∆∞ lo m·ªôt g√≥c. Trong th·ªùi gian c·ªßa ti·∫øn tr√¨nh, m·ªói s∆∞ nh·∫≠n ƒë∆∞·ª£c h·ªó tr·ª£ ƒë·ªÉ cung c·∫•p ƒë·ªß c√°t m√†u trong khi s∆∞ tr·ªçng tr√°ch ti·∫øp t·ª•c l√†m vi·ªác tr√™n c√°c chi ti·∫øt ƒë√£ ƒë∆∞·ª£c k·∫ª khung tr√™n ph·∫ßn c·ªßa m√¨nh.
C√¥ng vi·ªác ph·∫£i ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c ti·∫øn h√†nh c·ª±c k√¨ c·∫©n th·∫≠n v√† ch√∫ t√¢m. Khi ti·∫øn h√†nh, c√°c s∆∞ th·ª±c ra ƒëang ƒë∆∞·ª£c truy·ªÅn ƒë·∫°t c√°c gi·∫£ng hu·∫•n c·ªßa Ph·∫≠t. B·ªüi v√¨ m·∫°n-ƒë√†-la ch·ª©a ƒë·ª±ng c√°c ch·ªâ d·∫°y c·ªßa Ph·∫≠t ƒë·ªÉ ƒë·∫°t t·ªõi gi√°c ng·ªô, ƒë·ªÉ thu·∫ßn khi·∫øt h√≥a ƒë·ªông c∆° v√† ƒë·ªÉ ho√†n h·∫£o h√≥a c√¥ng vi·ªác c·ªßa h·ªç nh·∫±m cho ph√©p nh·ªØng ng∆∞·ªùi chi√™m b√°i n√≥ ƒë∆∞·ª£c h∆∞·ªüng t·ªëi ƒëa ph√∫c l·ª£i.
Tr∆∞·ªõc ti√™n, c√°c s∆∞ c√∫ng d∆∞·ªùng m·∫°n-ƒë√†-la th√¥ng qua vi·ªác ƒë·ªçc kinh, ch√∫ v·ªõi nh·∫°c l·ªÖ. M·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c x√¢y d·ª±ng t·ª´ trung t√¢m m·ªü r·ªông ra ngo√†i theo tr√¨nh t·ª±, b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ 1 ƒëi·ªÉm ·ªü t√¢m. V·ªõi vi·ªác ƒë·∫∑t ƒëi·ªÉm ·ªü t√¢m, m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c c√∫ng d∆∞·ªùng cho m·ªôt v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ ri√™ng bi·ªát. V·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ n√†y th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c mi√™u t·∫£ trong m·ªôt h√¨nh ·∫£nh ph√≠a tr√™n c·ªßa t√¢m ƒëi·ªÉm, m·∫∑c d√π v·∫≠y, m·ªôt s·ªë m·∫°n-ƒë√†-la ch·ªâ ƒë∆°n thu·∫ßn c√≥ t√≠nh ƒë·ªãa h√¨nh h·ªçc.
Trong c√°c giai ƒëo·∫°n ƒë·∫ßu c·ªßa c√¥ng vi·ªác, c√°c s∆∞ ng·ªìi b√™n ngo√†i c·ªßa b·ªá (hay khung) v·∫Ω m·∫°n-ƒë√†-la v√† lu√¥n ƒë·ªëi m·∫∑t v·ªõi t√¢m c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la. ƒê·ªëi v·ªõi c√°c m·∫°n-ƒë√†-la c·ªü l·ªõn, c√°c s∆∞ sau ƒë√≥ s·∫Ω ph·∫£i ƒë·ª©ng v√† cong ng∆∞·ªùi ƒë·ªÉ r·∫£i c√°t m√†u.
C√°c ƒë∆∞·ªùng k·∫ª ƒë∆∞·ª£c v·∫Ω qua t√¢m ƒëi·ªÉm ƒë·∫øn 4 g√≥c t·∫°o ra d·∫°ng th·ª©c tam gi√°c vu√¥ng c√¢n. C√°c ƒë∆∞·ªùng n√†y ƒë∆∞·ª£c d√πng ƒë·ªÉ ki·∫øn tr√∫c m·ªôt cung ƒëi·ªán v·ªõi 4 c·ªïng. M·ªói c·ªïng s·∫Ω ƒë∆∞·ª£c trang ho√†ng v·ªõi c√°c chu√¥ng, v√≤ng hoa, th√∫ gi·ªØ c·ªïng hay c√°c v·∫≠t bi·ªÉu t∆∞·ª£ng kh√°c. H√¨nh d·∫°ng vu√¥ng m√¥ t·∫£ theo ki·∫øn tr√∫c l√† b·ªën m·∫∑t c·ªßa cung ƒëi·ªán hay c·ªßa t·ª± vi·ªán. g·ªçi l√† Cung ƒëi·ªán l√† v√¨ n√≥ l√† n∆°i ng·ª• c·ªßa c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨, g·ªçi l√† t·ª± vi·ªán v√¨ n√≥ bao g·ªìm c·ªët l√µi Ph·∫≠t.
T·ª´ h√¨nh vu√¥ng b√™n trong, c√°c s∆∞ d·ª±ng m·ªôt d√£y c√°c ƒë∆∞·ªùng tr√≤n ƒë·ªìng t√¢m. ·ªû ƒë√¢y nh·ªØng ng∆∞·ªùi tham gia l√†m vi·ªác theo l·ªëi tu·∫ßn t·ª±, t·∫•t c·∫£ di chuy·ªÉn quanh m·∫°n-ƒë√†-la. H·ªç ph·∫£i ch·ªù cho ƒë·∫øn khi m·ªói ph·∫ßn chia ƒë∆∞·ª£c ho√†n t·∫•t tr∆∞·ªõc khi l√†m vi·ªác ph·∫ßn ph√≠a xa t√¢m h∆°n c√πng nhau. ƒêi·ªÅu n√†y b·∫£o ƒë·∫£m cho s·ª± c√¢n b·∫±ng c√¥ng vi·ªác kh√¥ng ai nhanh h∆°n ai.
Th∆∞·ªùng, c√°t m√†u ƒë∆∞·ª£c r·∫£i b·ªüi m·ªôt d·ª•ng c·ª• h√¨nh ph·ªÉu (g·∫ßn gi·ªëng nh∆∞ c√°c d·ª•ng c·ª• "b·∫Øt b√¥ng kem" tr√™n c√°c b√°nh bunche noel nh∆∞ng ph·ªÉu b·∫±ng ƒë·ªìng thau v√† d√†i kho·∫£ng 30-50 cm). Tr√™n phi·ªÉu c√≥ c√°c kh·∫•t nh·ªè li·ªÅn nhau, khi r·∫£i c√°t, ng∆∞·ªùi tham gia c√† ƒëi c√† l·∫°i m·ªôt thanh nh·ªè l√™n c√°c kh·∫•t n√†y t·∫°o s·ª± rung ƒë·ªông l√†m cho d√≤ng c√°t ch·∫£y ra ƒë∆∞·ª£c ƒë·ªÅu ƒë·∫∑n v√† kh√¥ng bi t·∫Øc √°ch.
·ªû trung t√¢m ƒë·∫∑t (v·∫Ω c√°t) m·ªôt v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ m√† t·ª´ ƒë√≥ m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c ƒë·ªãnh danh. Th∆∞·ªùng th√¨ v·ªã Th√°nh H·ªô Tr√¨ trung t√¢m n√†y l√† m·ªôt trong c√°c d·∫°ng:
__
C√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ b√¨nh an: M·ªôt Th√°nh H·ªô Tr√¨ b√¨nh an l√†m bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho ti·∫øp c·∫≠n tinh th·∫ßn v√† t·ªìn t·∫°i ri√™ng c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la. Ch·∫≥ng h·∫°n nh∆∞ h√¨nh ·∫£nh c·ªßa B·ªì t√°t Qu√°n th·∫ø √¢m bi·ªÉu tr∆∞ng cho l√≤ng t·ª´ bi ·ªü trung t√¢m c·ªßa vi·ªác t·∫≠p trung v·ªÅ th·ªÉ nghi·ªám tinh th·∫ßn, trong khi h√¨nh ·∫£nh c·ªßa B·ªì t√°t VƒÉn Th√π S∆∞ L·ª£i v√† c·ªßa Kim c∆∞∆°ng th·∫ßn (v·ªã n·ªØ gi·ªõi t∆∞∆°ng ·ª©ng tinh th·∫ßn) th√¨ nh·∫•n m·∫°nh cho s·ª± c·∫ßn thi·∫øt c·ªßa d≈©ng kh√≠ v√† s·ª©c m·∫°nh trong h√†nh tr√¨nh cho tr√≠ b√°t nh√£ thi√™n li√™ng.
__
C√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ xung n·ªô: N√≥i l√™n s·ª± ƒë·∫•u tranh d·ªØ d·ªôi ƒë·ªÉ v∆∞·ª£t qua c√°c tr·∫°ng th√°i t√¢m l√Ω xa l·∫° c·ªßa m·ªôt ng∆∞·ªùi. H·ªç nh·∫•n m·∫°nh c√°c ƒëau kh·ªï n·ªôi t√¢m m√† l√†m cho th√¢n, kh·∫©u, √Ω c·ªßa ch√∫ng ta b·ªã t·ªëi tƒÉm v√† do ƒë√≥ c·∫£n ngƒÉn th√†nh t·ª±u m·ª•c ti√™u c·ªßa Ph·∫≠t t·ª≠ l√† ƒë·ªÉ gi√°c ng·ªô ho√†n to√†n. Theo truy·ªÅn th·ªëng th√¨ c√°c Th√°nh H·ªô Tr√¨ xung n·ªô ƒë∆∞·ª£c hi·ªÉu l√† c√°c kh√≠a c·∫°nh c·ªßa c√°c nguy√™n l√Ω nh√¢n t·ª´.
__
H√¨nh ·∫£nh t√≠nh d·ª•c: n√≥i l√™n ti·∫øn tr√¨nh dung h·ª£p n·∫±m b√™n trong tr√°i tim c·ªßa m·∫°n-ƒë√†-la. Hai th√†nh t·ªë ƒë·ª±c v√† c√°i kh√¥ng c√≥ √Ω nghƒ©a g√¨ ngo√†i √Ω nghƒ©a t∆∞·ª£ng tr∆∞ng cho v√¥ h·∫°n c√°c c·∫∑p ƒë·ªëi kh√°ng (ch·∫≥ng h·∫°n y√™u v√† gh√©t, t·ªët v√† x·∫•u, ...) khi m√† m·ªôt ng∆∞·ªùi kinh nghi·ªám trong s·ª± t·ªìn t·∫°i th·∫ø t·ª•c. H√¨nh ·∫£nh t√≠nh d·ª•c c≈©ng c√≥ th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c hi·ªÉu nh∆∞ l√† ·∫©n d·ª• cho gi√°c ng·ªô v·ªõi c√°c ph·∫©m ch·∫•t c·ªßa s·ª± vui s∆∞·ªõng, m√£n nguy·ªán, th·ªëng nh·∫•t v√† ho√†n t·∫•t.
Sau khi ho√†n t·∫•t, c√°c s∆∞ d√¢ng hi·∫øn c√¥ng ƒë·ª©c cho l·ª£i √≠ch c·ªßa tha nh√¢n qua c√°c l·ªÖ c·∫ßu nguy·ªán.
L·ªÖ ph√° h·ªßy m·∫°n-ƒë√†-la
M·∫°n-ƒë√†-la v≈© tr·ª•
M·ªôt lo·∫°i m·∫°n-ƒë√†-la kh√¥ng c√≥ c√°c v√≤ng tr√≤n
Mandala kh√¥ng c√≥ c√°c t∆∞·ªùng th√†nh vu√¥ng
Ngo·∫°i tr·ª´ m·ªôt √≠t m·∫°n-ƒë√†-la ƒë∆∞·ª£c v·∫Ω v√† d√πng nh∆∞ l√† c√°c ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng qu√°n t∆∞·ªüng, c√°c m·∫°n-ƒë√†-la truy·ªÅn th·ªëng T√¢y T·∫°ng sau khi ho√†n t·∫•t th∆∞·ªùng b·ªã h·ªßy v√† ƒë∆∞·ª£c ƒëem ƒë·ªï ra s√¥ng hay bi·ªÉn g·∫ßn ƒë√≥ ƒë·ªÉ ph√¢n b·ªï c√¥ng ƒë·ª©c m√† n√≥ c√≥ ho·∫∑c c√≥ khi ƒë∆∞·ª£c ƒëem ph√¢n ph√°t cho nh·ªØng ng∆∞·ªùi chi√™m b√°i. L·ªÖ n√†y ƒë·ªÉ nh·∫Øc nh·ªü vi·ªác ki·∫øn tr√∫c m·∫°n-ƒë√†-la ƒë·∫ßy gian nan n√†y l√† vi·ªác l√†m v√¥ th∆∞·ªùng.
Th∆∞·ªüng th·ª©c v√† chi√™m b√°i trong th·ª±c t·∫ø:
ƒê·ªëi v·ªõi nh·ªØng ai kh√¥ng c√≥ ƒëi·ªÅu ki·ªán xem th·ª±c hi·ªán v√† chi√™m b√°i m·∫°n-ƒë√†-la c√≥ th·ªÉ t√¨m tr√™n trang youtube ch·∫≥ng h·∫°n. Tuy nhi√™n, nh·ªØng th·∫•y bi·∫øt n√†y s·∫Ω b·ªã h·∫°n ch·∫ø r·∫•t nhi·ªÅu so v·ªõi nh·ªØng g√¨ c√≥ th·ªÉ tai nghe m·∫Øt th·∫•y t∆∞·ªùng t·∫≠n:
*
YouTube - Sand Mandala - Part I
*
YouTube - Sand Mandala
*
YouTube - Tibetan monks making sand mandala
Trong tr∆∞·ªùng h·ª£p b·∫°n hay c√°c Ph·∫≠t t·ª≠ th·ª±c s·ª± mu·ªën t√¨m hi·ªÉu chi√™m b√°i nghi√™m t√∫c v·ªÅ ngh·ªá thu·∫≠t thi√™ng li√™ng ƒë∆∞·ª£c tin l√† ƒëem ƒë·∫øn nhi·ªÅu ph√∫c l·∫°c cho nh·ªØng ng∆∞·ªùi ƒë·∫øn ng·∫Øm nh√¨n ƒë·ªìng th·ªùi c√≥ d·ªãp c√∫ng d∆∞·ªùng Tam b·∫£o th√¨ ·ªü ƒë√¢y xin b√†n th√™m v√†i ƒëi·ªÅu ki·ªán c·ª• th·ªÉ ƒë·ªÉ th·ªânh m·ªôt tƒÉng ƒëo√†n T√¢y T·∫°ng t·ª´ ·∫§n ƒê·ªô ƒë·∫øn vi·∫øng ƒëi·∫° ph∆∞∆°ng (th∆∞·ªùng 1 cu·ªôc vi·∫øng thƒÉm nh∆∞ v·∫≠y trong m·ªôt l√£nh th·ªï, m·ªôt tƒÉng ƒëo√†n s·∫Ω c√≥ th·ªÉ ƒë·∫øn nhi·ªÅu th√†nh ph·ªë ƒë·ªÉ d·ª±ng, h·ªßy v√† ban c√°c l·ªÖ an l·∫°c). Vi·ªác ƒë·∫ßu ti√™n l√† ph·∫£i c√≥ m·ªôt t·ª± vi·ªán hay m·ªôt vi·ªán ƒë·∫°i h·ªçc Ph·∫≠t gi√°o ƒë·ª©ng ra lo ch·ªó tr√∫ ng·ª• v√† n∆°i ƒë·∫∑t m·∫°n-ƒë√†-la (th∆∞·ªùng l√† s·∫£nh ƒë∆∞·ªùng ch√≠nh c·ªßa ch√πa hay n∆°i r·ªông r√£i nghi√™m trang c·ªßa khu√¥n vi√™n ƒë·∫°i h·ªçc). Sau khi ƒë√£ c√≥ d·ª± t√≠nh ƒë·∫ßy ƒë·ªß ph∆∞∆°ng ti·ªán th√¨ ng∆∞·ªùi ƒë·∫°i di·ªán (c√≥ th·ªÉ ch·ªâ l√† m·ªôt Ph·∫≠t t·ª≠ ƒë·∫°i ƒëi·ªán kh√¥ng nh·∫•t thi·∫øt ph·∫£i l√† s∆∞) s·∫Ω li·ªán l·∫°c ch√≠nh th·ª©c ƒë·ªÉ th·ªânh. Dƒ© nhi√™n, c·∫ßn ph·∫£i d·ª± ƒë·ªãnh tr∆∞·ªõc l√† t√πy theo k·∫ø ho·∫°ch v√† ti·ªán l·ª£i v·ªÅ ho·∫±ng h√≥a c·ªßa tƒÉng ƒëo√†n m√† l·ªùi th·ªânh nguy·ªán c√≥ th·ªÉ c√≥ th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c ch·∫•p nh·∫≠n hay kh√¥ng. Tuy nhi√™n, s·ª± nh·∫´n n·∫°i ki√™n tr√¨ th∆∞·ªùng s·∫Ω ƒë·∫°t k·∫øt qu·∫£ mong ƒë·ª£i.
C√°c t·ªï ch·ª©c hay c√° nh√¢n c√≥ th·ªÉ t·ª± t√¨m ƒë·∫øn v√† li√™n l·∫°c v·ªõi b·∫•t k√¨ tƒÉng ƒëo√†n T√¢y T·∫°ng n√†o c√≥ kh·∫£ nƒÉng th·ª±c hi·ªán m·∫°n-ƒë√†-la. Tuy nhi√™n, trong tr∆∞·ªùng h·ª£p kh√¥ng th·ªÉ li√™n l·∫°c ·ªü ƒë√¢u h∆°n th√¨ h√£y th·ª≠ li√™n l·∫°c v·ªõi tƒÉng ƒëo√†n c·ªßa t·ª± vi·ªán Zongkar Choede hay c·ªßa Gaden Jangtse. Tr∆∞·ªõc ƒë√¢y,t·ª± vi·ªán Zongkar Choede l√† m·ªôt trong nh·ªØng t·ª± vi·ªán c·ªï nh·∫•t v√† l·ªõn nh·∫•t T√¢y T·∫°ng. T·ª± vi·ªán n√†y ƒë√£ t·∫°m th·ªùi d·ªùi sang ·∫§n ƒë·ªô t·ª´ 1959. ƒê·∫∑c bi·ªát T·ª± vi·ªán c√≤n l∆∞u gi·ªØ m·ªôt b·∫£o v·∫≠t c√≥ m·ªôt kh√¥ng hai ƒë√≥ l√† t√¥n t∆∞·ª£ng Ph·∫≠t A-Di-ƒê√† c·ªï nh·∫•t T√¢y T·∫°ng b·∫±ng ƒë·ªìng th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c TƒÉng ƒëo√†n d√πng ƒë·ªÉ ban ph√©p cho ng∆∞·ªùi b·ªánh khi ti·∫øn h√†nh c√°c l·ªÖ l·∫°c v·ªõi m·ªôt m·∫°n-ƒë√†-la.
Xin h·ªìi h∆∞·ªõng m·ªçi c√¥ng ƒë·ª©c v·ªÅ Tam B·∫£o v√† t·∫•t c·∫£ ch√∫ng sinh h·ªØu t√¨nh
Ng√†y 29 th√°ng 8 nƒÉm 2007
Lƒê
__________________________________
ƒê·ªãa ch·ªâ li√™n l·∫°c:
1. Zongkar Choede Monastery,
Tibetan Settlement,
Post GURUPURA-571 188,
Hunsur Taluk,
Dist Mysore,
K.S. South India.
C√°c S·ªë g·ªçi v√† fax ƒë·∫øn vƒÉn ph√≤ng:
Fax: +91 8222 246021, 246055
0091 8222 246396, 246058
0091- 8222 - 246131
ƒê·ªÉ li√™n l·∫°c Anh ng·ªØ c√≥ th·ªÉ h·ªèi tr·ª±c ti·∫øp th√¥ng d·ªãch vi√™n ch√≠nh c·ªßa t·ª± vi·ªán l√† Ng√†i Ven.Jampa Kalsang
2. Li√™n l·∫°c v·ªõi tƒÉng ƒëo√†n Gaden Jangtse qua ƒë·ªãa ch·ªâ WEB site
http://www.gadenmonks.org
hay email b·∫±ng Anh ng·ªØ v·ªÅ ng∆∞·ªùi th√¥ng d·ªãch l√†:
nimanedup@yahoo.com
T√†i Li·ªáu Tham Kh·∫£o ch√≠nh:
1. The Kalachakra mandala.
http://www.tibet.com/Buddhism/kala1.htmll
2. The mandala - Sacred Geometry and Art -- Article of the Month - September 2000. Nitin Kumar.
http://www.exoticindiaart.com/mandala.htm
3. Mandala. Jytte Hansen. 1996-2003
http://www.jyh.dk/indengl.htmm
4. Exploring the mandala.
http://www.graphics.cornell.edu/online/mandala/
5. Mandala.
http://en.wikipedia.org/wiki/mandala
6. Mandala Projects -- what is mandala
http://www.mandalaproject.org/What/Index.html
7. Free mandala
http://www.free-mandala.com/en/start.html
8. The Sacred Art of Sand mandalas
http://www.gomang.org/mandala.html
9. Dharmapala Thangka Center. School of Thangka Painting. Explanation of Kalachakra mandala
http://www2.bremen.de/info/nepal////.../Kalachak.htmm
10. The Meaning and Use of mandala. Alexander Berzin. Dec 2003
11. KALACHAKRA SYMBOLS
http://www.omplace.com/omsites/Buddhism/kcsymbols.html
12. The Kalachakra mandala
http://kalachakranet.org/mandala_kalachakra.html
13. Buddhist Art and Architecture - symbolism of mandala
http://www.buddhanet.net/mandalas.htm
14. H√¨nh minh h·ªça l·∫•y t·ª´ c√°c trang The Berzin Archives, Wikipedia, School Art Science Computing, International Kalachakra Network, c·ªßa t√°c gi·∫£ b√†i vi·∫øt, v√† c·ªßa Don Ngo
15. Namyal Monastery Institute.
http://www.namgyal.org/mandalas/background.cfm
. C√°c d·ªØ li·ªáu v·ªÅ m·∫°n-ƒë√†-la c·ªßa h·ªçc vi·ªán Namgyal. Ithaca, New York Hoa K√¨
16. T·ª± Vi·ªán Namgyal.
http://namgyalmonastery.org/mandala/
. C√°c d·ªØ li·ªáu v·ªÅ m·∫°n-ƒë√†-la c·ªßa t·ª± vi·ªán Namgyal t·∫°i ·∫§n ƒê·ªô
17. "The Tibetan Book of the Dead - The Great Liberation Through Hearing in The Bardo" c·ªßa Guru Rinpoche theo Karma Lingpa ISBN 0877736758. B·∫£n d·ªãch c·ªßa Ki·∫øn Kh√¥ng
http://www.*******hoasen.org/tuthuta...m#loi%20noidau
___________________________________
Theo:
www.vietsciences.org
Last edited by anbinh; 07-20-2009 at
09:36 AM
..
anbinh
Gold Member
Join Date: Feb 2006
S·ªë ƒêi·ªÉm: 3195
07-27-2009 , 03:27 PM
GI·ªöI THI·ªÜU V·ªÄ M·∫¨T T√îNG
(KIM CANG TH·ª™A)
Th√≠ch Vi√™n Gi√°c
A- D·∫´n nh·∫≠p
M·∫≠t t√¥ng l√† m·ªôt trong nh·ªØng t√¥ng ph√°i c·ªßa Ph·∫≠t gi√°o, xu·∫•t ph√°t t·ª´ ·∫§n ƒê·ªô v√†o kho·∫£ng th·∫ø k·ª∑ th·ª© VII, r·ªìi sau ƒë√≥ ƒë∆∞·ª£c truy·ªÅn b√° sang Trung Hoa, Nh·∫≠t B·∫£n... v√† ƒë·∫∑c bi·ªát l√† ph√°t tri·ªÉn m·∫°nh m·∫Ω ·ªü T√¢y T·∫°ng. ·ªû T√¢y T·∫°ng, M·∫≠t t√¥ng c√≤n ƒë∆∞·ª£c g·ªçi l√† Kim c∆∞∆°ng th·ª´a.
Kim c∆∞∆°ng th·ª´a ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ l√† con ƒë∆∞·ªùng th·∫≥ng d·ªëc ƒë·ª©ng ƒë·ªÉ ƒëi l√™n ƒë·ªânh n√∫i; ƒëi·ªÅu ƒë√≥ v·ª´a n√≥i l√™n t√≠nh si√™u vi·ªát, ƒë·ªìng th·ªùi c≈©ng n√≥i l√™n s·ª± kh√≥ khƒÉn v√† nguy hi·ªÉm c·ªßa con ƒë∆∞·ªùng, l·ªëi tu M·∫≠t gi√°o. Trong c√°c kinh ƒëi·ªÉn ƒê·∫°i th·ª´a, c√≥ nhi·ªÅu b·ªô kinh l·ªìng v√†o nh·ªØng th·∫ßn ch√∫, ƒê√† la ni nh∆∞ l√† ƒë·ªÉ khai tri·ªÉn √Ω nghƒ©a s√¢u th·∫≥m c·ªßa t√¢m linh qu·∫£ ch·ª©ng hay √Ω l·ª±c ch∆∞ Ph·∫≠t, B·ªì t√°t; c√≥ l·∫Ω ƒë√¢y l√† c∆° s·ªü ƒë·ªÉ M·∫≠t gi√°o ph√°t tri·ªÉn v·ªÅ sau.
L·ªãch s·ª≠ ph√°t tri·ªÉn M·∫≠t t√¥ng ƒë√¥i khi ƒë√£ c√≥ nh·ªØng xu h∆∞·ªõng l·ªách l·∫°c ra ngo√†i qu·ªπ ƒë·∫°o h∆∞·ªõng ƒë·∫øn gi·∫£i tho√°t theo l√Ω t∆∞·ªüng c·ªßa ƒë·∫°o Ph·∫≠t. B·ªüi c√≥ s·ª± bi·ªÉu hi·ªán thi√™n v·ªÅ ph√π ph√©p, t√† thu·∫≠t... l√†m cho uy t√≠n c·ªßa M·∫≠t gi√°o b·ªã t·ªïn th∆∞∆°ng n·∫∑ng n·ªÅ. Ng√†y nay, v·ªõi s·ª± n·ªó l·ª±c truy·ªÅn b√° M·∫≠t gi√°o hay Kim c∆∞∆°ng th·ª´a c·ªßa c√°c b·∫≠c ƒë·∫°i s∆∞ T√¢y T·∫°ng ƒë√£ l√†m s√°ng t·ªè √Ω nghƒ©a ƒë√≠ch th·ª±c c·ªßa t√¥ng ph√°i n√†y. Kim c∆∞∆°ng th·ª´a l√† m·ªôt con ƒë∆∞·ªùng gi·∫£i tho√°t ƒë·∫∑c bi·ªát c·ªßa Ph·∫≠t gi√°o Ph√°t tri·ªÉn.
B- N·ªôi dung
I. L·ªãch s·ª≠ M·∫≠t t√¥ng
M·∫≠t gi√°o ƒë∆∞·ª£c th√†nh l·∫≠p v√†o th·∫ø k·ª∑ th·ª© VII ·ªü v√πng Nam ·∫§n v·ªõi s·ª± xu·∫•t hi·ªán c·ªßa b·ªô kinh ƒê·∫°i Nh·∫≠t (Mah√†vairocana s√πtra). ƒê√¢y l√† b·ªô kinh cƒÉn b·∫£n c·ªßa M·∫≠t t√¥ng. ·ªû ·∫§n ƒê·ªô, giai ƒëo·∫°n m√† M·∫≠t gi√°o ph√°t tri·ªÉn m·∫°nh m·∫Ω nh·∫•t l√† d∆∞·ªõi th·ªùi c√°c v∆∞∆°ng tri·ªÅu P√†la (750-1150) ·ªü Bengale. Nh√† vua Dharmapala (th·∫ø k·ª∑ VII), ng∆∞·ªùi ƒë√£ nhi·ªát th√†nh ·ªßng h·ªô x√¢y d·ª±ng tu vi·ªán Vikramasil√†, l√†m trung t√¢m truy·ªÅn b√° M·∫≠t gi√°o.
Ng√†i Long Th·ªç (Nagarjuna, 600-650) ƒë∆∞·ª£c coi l√† v·ªã T·ªï s∆∞ c·ªßa M·∫≠t gi√°o. Ng√†i thu·ªôc d√≤ng B√† la m√¥n, th·ªç gi·ªõi t·∫°i Nalanda, sau ƒë√≥ ƒë·∫øn V∆∞∆°ng X√° tu 12 nƒÉm ƒë·∫Øc th√°nh qu·∫£ ƒê·∫°i th·ªß ·∫•n t·∫•t ƒë·ªãa (Mahamudr√†siddhi). Theo truy·ªÅn thuy·∫øt, c√≥ l·∫ßn Ng√†i g·∫∑p ƒë·ª©a tr·∫ª chƒÉn c·ª´u gi√∫p Ng√†i qua s√¥ng; ƒë·ªÉ ƒë·ªÅn ∆°n, Ng√†i thi tri·ªÉn th·∫ßn th√¥ng gi√∫p ƒë·ª©a tr·∫ª l√†m vua. Tranh t∆∞·ª£ng v·∫Ω v·ªÅ Ng√†i c√≥ h√¨nh r·∫Øn ph·ªß quanh ƒë·∫ßu. Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng cho r·∫±ng Long Th·ªç (th·∫ø k·ª∑ VII) v√† Long Th·ªç lu·∫≠n s∆∞ (th·∫ø k·ª∑ II) l√† m·ªôt, t·ª©c Long Th·ªç ƒë·∫ßu thai tr·ªü l·∫°i. Ng√†i c√≥ ƒë·ªá t·ª≠ truy·ªÅn ph√°p l√† Long Tr√≠.
Long Tr√≠ (Nagabodhi) l√† truy·ªÅn nh√¢n c·ªßa ng√†i Long Th·ªç. Ng√†i d√≤ng d√µi B√† la m√¥n, nh∆∞ng l·∫°i th∆∞·ªùng ƒëi ƒÉn tr·ªôm, khi ng√†i Long Th·ªç ƒëang ·ªü t·ªãnh x√° Suvarna, Long Tr√≠ ƒë·∫øn r√¨nh xem th·∫•y ng√†i Long Th·ªç ƒëang ƒÉn b·∫±ng m·ªôt c√°i b√°t v√†ng, b√®n n·∫£y √Ω tr·ªôm l·∫•y c√°i b√°t. Ng√†i Long Th·ªç bi·∫øt t√¢m √Ω c·ªßa Long Tr√≠, li·ªÅn n√©m c√°i b√°t cho Ng√†i. Ng√†i kinh ng·∫°c v√† c·∫£m ph·ª•c b√®n xin ƒëi theo tu h·ªçc. Ng√†i Long Th·ªç l√†m ph√©p qu√°n ƒë·ªânh cho Ng√†i nh·∫≠p m√¥n. Sau 12 nƒÉm tu luy·ªán, Ng√†i ch·ª©ng ng·ªô th√°nh qu·∫£.
Kim C∆∞∆°ng Tr√≠ (Vajrabodhi, 663-723) ng∆∞·ªùi Nam ·∫§n, tu h·ªçc ·ªü Nalanda. NƒÉm 15 tu·ªïi qua T√¢y ·∫§n h·ªçc v·ªÅ Nh√¢n Minh lu·∫≠n v·ªõi ng√†i Ph√°p X·ª©ng, sau ƒë√≥ tham h·ªçc v·ªÅ Lu·∫≠t, Trung Qu√°n lu·∫≠n, Du Gi√† lu·∫≠n, Duy Th·ª©c lu·∫≠n..., sau c√πng tu h·ªçc v√† nghi√™n c·ª©u Kim C∆∞∆°ng ƒê·ªânh (Vajra-Sekh√†ra) v√† c√°c kinh M·∫≠t gi√°o v·ªõi ng√†i Long Tr√≠ ·ªü Nam ·∫§n 7 nƒÉm. NƒÉm 720, Ng√†i qua Trung Hoa, ƒë·∫øn L·∫°c D∆∞∆°ng truy·ªÅn b√° M·∫≠t gi√°o. Ng√†i ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ v·ªã T·ªï ƒë·∫ßu ti√™n c·ªßa M·∫≠t t√¥ng Trung Hoa ƒë·ªìng th·ªùi v·ªõi ng√†i Thi·ªán V√¥ √öy.
B·∫•t Kh√¥ng Kim C∆∞∆°ng (Amoghavajra, 750-774) l√† ƒë·ªá t·ª≠ xu·∫•t s·∫Øc c·ªßa ng√†i Kim C∆∞∆°ng Tr√≠. Ng√†i ng∆∞·ªùi B·∫Øc ·∫§n, th·ªç Sa di nƒÉm 15 tu·ªïi, theo th·∫ßy ƒë·∫øn L·∫°c D∆∞∆°ng th·ªç T·ª≥ kheo gi·ªõi nƒÉm 20 tu·ªïi. Tu h·ªçc 12 nƒÉm th√¥ng su·ªët M·∫≠t gi√°o. Sau khi th·∫ßy m·∫•t, Ng√†i c√πng v·ªõi c√°c ƒë·ªá t·ª≠ qua T√≠ch Lan nghi√™n c·ª©u gi√°o l√Ω Kim c∆∞∆°ng ƒë·ªânh du gi√† v√† ƒê·∫°i Nh·∫≠t thai t·∫°ng. Tr·ªü v·ªÅ Tr∆∞·ªùng An v·ªõi s·ªë kinh ƒëi·ªÉn ƒë·ªì s·ªô, Ng√†i kh·ªüi c√¥ng d·ªãch thu·∫≠t. Ng√†i B·∫•t Kh√¥ng Kim C∆∞∆°ng l√† Qu·ªëc s∆∞ c·ªßa ba tri·ªÅu vua Huy·ªÅn T√¥ng, T√∫c T√¥ng v√† ƒê·∫°i T√¥ng.
Thi·ªán V√¥ √öy (Subhakarasimha, 637-735) l√† ƒë·ªá t·ª≠ c·ªßa ng√†i Long Tr√≠, t·ª©c l√† huynh ƒë·ªá v·ªõi ng√†i Kim C∆∞∆°ng Tr√≠, t·ª´ng l√† vua x·ª© Orissa, tu h·ªçc ·ªü tu vi·ªán Nalanda, th√¢m hi·ªÉu Du Gi√†, ch√¢n ng√¥n v√† ·∫•n quy·∫øt. Ng√†i ƒë·∫øn Trung Hoa nƒÉm 716, ƒë·ªùi vua Huy·ªÅn T√¥ng, tr∆∞·ªõc ng√†i Kim C∆∞∆°ng Tr√≠ 4 nƒÉm v√† c≈©ng ƒë∆∞·ª£c coi l√† v·ªã T·ªï s∆∞ c·ªßa M·∫≠t t√¥ng Trung Hoa, ƒë∆∞·ª£c vua Huy·ªÅn T√¥ng tr·ªçng ƒë√£i. Ng√†i d·ªãch nhi·ªÅu kinh quan tr·ªçng c·ªßa M·∫≠t t√¥ng nh∆∞ ƒê·∫°i Nh·∫≠t kinh, T√¥ T·∫•t ƒê·ªãa Y·∫øt La kinh... ƒê·ªá t·ª≠ c·ªßa Ng√†i c√≥ c√°c ng√†i Nh·∫•t H·∫°nh, Huy·ªÅn Si√™u, Minh Tr√≠, Nghƒ©a L√¢m...
Ng√†i Nh·∫•t H·∫°nh (638-727) qu√™ qu√°n ·ªü Thu·∫≠n ƒê·ª©c, t·ªânh Nh·∫≠t L·ªá, Trung Hoa, l√† ng∆∞·ªùi tinh th√¥ng Tam lu·∫≠n, Thi·ªÅn h·ªçc, Thi√™n Thai..., ƒë·∫∑c bi·ªát tinh th√¥ng c·∫£ thi√™n vƒÉn h·ªçc. Khi ng√†i Thi·ªán V√¥ √öy ƒë·∫øn Trung Hoa, Ng√†i ƒë∆∞·ª£c truy·ªÅn ph√°p "Thai t·∫°ng gi·ªõi" c·ªßa M·∫≠t gi√°o. Ng√†i c√πng v·ªõi th·∫ßy d·ªãch kinh ƒê·∫°i Nh·∫≠t v√† tr∆∞·ªõc t√°c b·∫£n s·ªõ ƒê·∫°i Nh·∫≠t kinh. Sau ƒë√≥, Ng√†i c≈©ng h·ªçc v·ªõi Kim C∆∞∆°ng Tr√≠, ƒë∆∞·ª£c truy·ªÅn cho nghi qu·ªπ c·ªßa Kim C∆∞∆°ng gi·ªõi. Ng√†i ƒë∆∞·ª£c l√£nh h·ªôi c·∫£ hai ph√°i c·ªßa M·∫≠t gi√°o ·∫§n ƒê·ªô.
M·∫≠t gi√°o ·∫§n ƒê·ªô ƒë∆∞·ª£c kh·ªüi x∆∞·ªõng v√† truy·ªÅn b√° do c√°c cao tƒÉng nh∆∞ Long Th·ªç, Long Tr√≠, Kim C∆∞∆°ng Tr√≠, Thi·ªán V√¥ √öy. Tr√™n m·∫∑t gi√°o nghƒ©a v√† h√†nh tr√¨ th√¨ chia l√†m hai ph√°i Ch√¢n ng√¥n th·ª´a (Mantray√†na) v√† Kim c∆∞∆°ng th·ª´a (Vajray√†na), d·ª±a theo t∆∞ t∆∞·ªüng c·ªßa hai b·ªô kinh ƒê·∫°i Nh·∫≠t v√† Kim C∆∞∆°ng ƒê·ªânh. Qua Trung Hoa, c·∫£ hai d√≤ng h·ª£p l∆∞u ·ªü Nh·∫•t H·∫°nh, ƒë∆∞·ªùng l·ªëi M·∫≠t t√¥ng Trung Hoa t·ªïng h·ª£p c·ªßa l√Ω lu·∫≠n v√† th·ª±c ti·ªÖn. M·∫≠t t√¥ng ph√°t tri·ªÉn m·∫°nh v√† ƒë√£ t·∫°o nhi·ªÅu ·∫£nh h∆∞·ªüng ƒë·∫øn n·ªÅn vƒÉn h√≥a ngh·ªá thu·∫≠t Trung Hoa, ƒë∆∞·ª£c c√°c tri·ªÅu vua ·ªßng h·ªô n√™n r·∫•t h∆∞ng th·ªãnh. C√¥ng ƒë·ª©c truy·ªÅn b√° M·∫≠t gi√°o Trung Hoa do c√°c ng√†i Thi·ªán V√¥ √öy, Kim C∆∞∆°ng Tr√≠, B·∫•t Kh√¥ng, Nh·∫•t H·∫°nh, V√¥ H√†nh...
M·∫≠t gi√°o ƒë∆∞·ª£c truy·ªÅn v√†o T√¢y T·∫°ng th·∫ø k·ª∑ VIII do ng√†i Li√™n Hoa Sinh (Padmasambhava), ng∆∞·ªùi ·∫§n ƒê·ªô, s·ªëng c√πng th·ªùi v·ªõi vua T√¢y T·∫°ng Ng·∫≠t L·∫≠t Song ƒê·ªÅ T√°n (755-797). Ng√†i ƒë·∫øn T√¢y T·∫°ng, ƒëem M·∫≠t gi√°o truy·ªÅn b√° v√† s√°ng l·∫≠p t√¥ng ph√°i Ninh M√£ (Nuyingmapa), m·ªôt trong b·ªën ph√°i l·ªõn c·ªßa M·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng. Ng√†i ƒë∆∞·ª£c coi l√† ƒê·ª©c Ph·∫≠t Th√≠ch Ca t√°i th·∫ø, c√≥ t√†i chinh ph·ª•c ma qu·ª∑, thi√™n tai v√† c√°c gi√°o ph√°i. Ng√†i x√¢y d·ª±ng tu vi·ªán Tang Duy√™n (Samye) nƒÉm 775 v√† tr∆∞·ªõc t√°c nhi·ªÅu t√°c ph·∫©m quan tr·ªçng nh∆∞ b·ªô T·ª≠ th∆∞... Ng√†i l√† T·ªï s∆∞ c·ªßa Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng.
S·ª± truy·ªÅn th·ª´a c·ªßa M·∫≠t t√¥ng T√¢y T·∫°ng kh√¥ng r√µ n√©t v√† r·∫•t ph·ª©c t·∫°p; nh·ªØng b·∫≠c ƒë·∫°i s∆∞ n·ªïi b·∫≠t ƒë√≥ng g√≥p l√†m h∆∞ng th·ªãnh v√† s√°ng r·ª° Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng sau Li√™n Hoa Sinh c√≥ Atisa (A ƒê·ªÅ Sa, 982-1054), th·∫ø k·ª∑ X, Ng√†i ng∆∞·ªùi ƒê√¥ng ·∫§n, ƒë∆∞·ª£c m·ªùi sang T√¢y T·∫°ng v√† s·ªëng ·ªü ƒë√≥ 12 nƒÉm, ƒë√≥ng g√≥p r·∫•t nhi·ªÅu cho Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng n√≥i chung v√† M·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng n√≥i ri√™ng. Ng√†i s√°ng l·∫≠p ra tr∆∞·ªùng ph√°i Kadampa (Cam ƒêan) ·∫£nh h∆∞·ªüng l·ªõn Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng, tr∆∞·ªõc t√°c B·ªì ƒë·ªÅ ƒë·∫°o ƒëƒÉng lu·∫≠n, ƒë·∫∑c bi·ªát c√¥ng tr√¨nh s·∫Øp x·∫øp h·ªá th·ªëng kinh s√°ch Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng, l·∫•y tri·∫øt h·ªçc T√°nh kh√¥ng v√† Duy th·ª©c l√†m t∆∞ t∆∞·ªüng cho Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng, ƒëi·ªÅu ƒë√≥ ·∫£nh h∆∞·ªüng ƒë·∫øn c√°c h·ªá t∆∞ t∆∞·ªüng M·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng r·∫•t l·ªõn.
Ng∆∞·ªùi c·∫£i c√°ch n·ªïi ti·∫øng c·ªßa M·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng l√† T√¥ng Kh√°ch Ba (1357-1419), Ng√†i sinh t·∫°i Amdo, thu·ªôc v√πng ƒê√¥ng b·∫Øc T√¢y T·∫°ng. Xu·∫•t gia khi c√≤n nh·ªè, tham h·ªçc v·ªõi nhi·ªÅu v·ªã ƒë·∫°i s∆∞ kh√°c nhau, t∆∞ t∆∞·ªüng c·ªßa Ng√†i ·∫£nh h∆∞·ªüng c·ªßa Atisa. Ng√†i s√°ng l·∫≠p t√¥ng ph√°i Gelugpa (Ho√†ng M·∫°o ph√°i), m·ªôt t√¥ng ph√°i quan tr·ªçng nh·∫•t c·ªßa T√¢y T·∫°ng hi·ªán nay. Ng√†i ch·ªß tr∆∞∆°ng x√©t l·∫°i to√†n b·ªô kinh ƒëi·ªÉn v√† t·ªïng k·∫øt th√†nh hai t√°c ph·∫©m ch√≠nh: Lamrin Chenmo (B·ªì ƒë·ªÅ ƒë·∫°o th·ª© ƒë·ªá) ti√™u bi·ªÉu cho ƒë∆∞·ªùng l·ªëi tu t·∫≠p Hi·ªÉn gi√°o, Ngagrim Chenmo (Ch√¢n ng√¥n ƒë·∫°o th·ª© ƒë·ªá) ti√™u bi·ªÉu cho ƒë∆∞·ªùng l·ªëi tu t·∫≠p c·ªßa M·∫≠t gi√°o. Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng ƒë∆∞·ª£c ch·∫•n ch·ªânh v√† ph√°t huy r·ª±c r·ª° nh·ªù T√¥ng Kh√°ch Ba. Tr∆∞·ªõc khi m·∫•t, Ng√†i ph√≥ ch√∫c cho hai ƒë·ªá t·ª≠ l√† Dalai Blama v√† Panchen Blama, t·ª©c ƒê·∫°t lai L·∫°t ma v√† Ban thi·ªÅn L·∫°t ma; theo truy·ªÅn thuy·∫øt th√¨ hai v·ªã n√†y chuy·ªÉn sinh ƒë·ªÉ ti·∫øp t·ª•c cai tr·ªã T√¢y T·∫°ng, ƒë∆∞·ª£c d√¢n ch√∫ng coi l√† hai v·ªã Ph·∫≠t s·ªëng. M·∫≠t t√¥ng ƒë∆∞·ª£c Ph·∫≠t gi√°o T√¢y T·∫°ng b·∫£o t·ªìn v√† ph√°t tri·ªÉn, c√≤n ·ªü c√°c n∆°i kh√°c kh√¥ng ph√°t tri·ªÉn m·∫•y.
II. Gi√°o nghƒ©a M·∫≠t t√¥ng
1- Mandala
Xu·∫•t ph√°t t·ª´ t∆∞ t∆∞·ªüng c·ªßa hai b·ªô kinh ƒê·∫°i Nh·∫≠t v√† Kim C∆∞∆°ng ƒê·ªânh, M·∫≠t gi√°o thi·∫øt l·∫≠p hai Mandala: Thai t·∫°ng gi·ªõi Mandala v√† Kim c∆∞∆°ng gi·ªõi Mandala.
Mandala, H√°n d·ªãch l√† lu√¢n vi√™n c·ª• t√∫c, nghƒ©a l√† v√≤ng tr√≤n ƒë·∫ßy ƒë·ªß. ƒê√¢y l√† bi·ªÉu t∆∞·ª£ng c·ªßa v≈© tr·ª• v√† nƒÉng l·ª±c trong v≈© tr·ª• ƒë∆∞·ª£c tr√¨nh b√†y b·∫±ng c√°c h√¨nh v·∫Ω. Mandala, v·ªÅ m·∫∑t tri·∫øt l√Ω, l√† c∆° s·ªü h·ª£p nh·∫•t th·∫ø gi·ªõi hi·ªán t∆∞·ª£ng v√† th·∫ø gi·ªõi b·∫£n th·ªÉ, l√† ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng c·ªßa thi·ªÅn qu√°n. Trong √Ω nghƒ©a th·ª±c ti·ªÖn th√¨ Mandala l√† ƒë√†n tr√†ng b·∫±ng ƒë·∫•t ƒë·ªÉ h√†nh gi·∫£ b√†y bi·ªán c√°c l·ªÖ v·∫≠t hay ph√°p kh√≠ ph·ª•c v·ª• cho nghi th·ª©c h√†nh l·ªÖ, c·∫ßu nguy·ªán, tu luy·ªán...
Thai t·∫°ng gi·ªõi Mandala (Garbhadh√†tu mandala) l√† y·∫øu t·ªë th·ª• ƒë·ªông t√¢m linh, c≈©ng c√≥ nghƒ©a ch·ªâ cho v≈© tr·ª• v·ªÅ m·∫∑t tƒ©nh, m·∫∑t l√Ω t√°nh. T√°c d·ª•ng l√Ω t√°nh nh∆∞ thai m·∫π ch·ª©a ƒë·ª±ng ƒë·ª©a con, t·ª´ l√Ω t√°nh thai t·∫°ng m√† xu·∫•t sinh m·ªçi c√¥ng ƒë·ª©c.
Kim c∆∞∆°ng gi·ªõi Mandala (Vajradhatu mandala) l√† y·∫øu t·ªë t√°c ƒë·ªông, bi·ªÉu hi·ªán cho tr√≠ tu·ªá vi√™n m√£n, c√≤n g·ªçi l√† tr√≠ th·ªßy gi√°c. Kim c∆∞∆°ng gi·ªõi l√† tr√≠ tu·ªá n·ªôi ch·ª©ng c·ªßa Ph·∫≠t. B√≠ t·∫°ng k√Ω n√≥i: "Thai t·∫°ng l√† l√Ω, Kim c∆∞∆°ng l√† tr√≠".
Nh∆∞ v·∫≠y, Thai t·∫°ng gi·ªõi bi·ªÉu hi·ªán cho b·∫£n th·ªÉ Ph·∫≠t t√≠nh c·ªßa m·ªçi ch√∫ng sanh v√† Kim c∆∞∆°ng gi·ªõi bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho tr√≠ tu·ªá vi√™n m√£n. T·ª´ Thai t·∫°ng gi·ªõi m√† xu·∫•t sinh Kim c∆∞∆°ng gi·ªõi theo ti·∫øn tr√¨nh nh√¢n qu·∫£. S·ª± h·ª£p nh·∫•t Kim c∆∞∆°ng gi·ªõi v√† Thai t·∫°ng gi·ªõi l√† s·ª± ch·ª©ng ng·ªô t·ªëi th∆∞·ª£ng.
ƒê·ª©c Ph·∫≠t ƒê·∫°i Nh·∫≠t (T·ª≥ L√¥ X√° Na) l√† bi·ªÉu t∆∞·ª£ng h·ª£p nh·∫•t t·ªëi th∆∞·ª£ng, v≈© tr·ª• l√† s·ª± h·ª£p nh·∫•t vi√™n m√£n. V√¨ v·∫≠y, ƒê·ª©c ƒê·∫°i Nh·∫≠t ch√≠nh l√† v≈© tr·ª• th√¢n. M·∫≠t t√¥ng d·ª±a tr√™n c∆° s·ªü ·∫•y cho r·∫±ng v≈© tr·ª• th√¢n l√† ph√°p th√¢n v√† ph√°p th√¢n bi·ªÉu hi·ªán trong m·ªçi hi·ªán h·ªØu, s·ªü dƒ© ch√∫ng ta kh√¥ng nh·∫≠n th·∫•y ƒë∆∞·ª£c v√¨ t√¢m th·ª©c m√™ m·ªù, ch√∫ng ta ch·ªâ th·∫•y th·∫ø gi·ªõi l√† b·∫•t an v√† kh·ªï ƒëau v√¨ thi·∫øu tr√≠ tu·ªá Kim c∆∞∆°ng; tr√≠ tu·ªá Kim c∆∞∆°ng c√≥ c√¥ng nƒÉng l√† ph√° tan m·ªçi ch∆∞·ªõng ng·∫°i ph√°p. Con ƒë∆∞·ªùng tr·ªü v·ªÅ h·ª£p nh·∫•t v·ªõi v≈© tr·ª• th√¢n, n√≥i c√°ch kh√°c, mu·ªën ƒëi v√†o qu·ªπ ƒë·∫°o c·ªßa ph√°p th√¢n ph·∫£i c√≥ nh·ªØng t√°c ph√°p thi√™ng li√™ng, th·ªÉ hi·ªán s·ª± gia tr√¨ gi√∫p ta th·ªÉ nh·∫≠p m·ªôt c√°ch s√¢u xa v√† ph·ªï qu√°t c·ªßa ph√°p gi·ªõi t√≠nh. L√Ω thuy·∫øt n√†y c√≥ ph·∫ßn t∆∞∆°ng t·ª± v·ªõi l√Ω thuy·∫øt B·∫•t t∆∞ ngh√¨ gi·∫£i tho√°t trong kinh Duy Ma C·∫≠t.
M·∫°n ƒë√† la c√≥ nhi·ªÅu lo·∫°i, t·ª±u trung c√≥ 4:
a) ƒê·∫°i M·∫°n ƒë√† la (Maha mandala)
: v√≤ng tr√≤n h·ªôi t·ª• c√°c ƒê·ª©c Ph·∫≠t v√† B·ªì t√°t, tr√¨nh b√†y b·∫±ng h√¨nh v·∫Ω ho·∫∑c ƒëi√™u kh·∫Øc. M·∫°n ƒë√† la n√†y bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho t·ª± th√¢n c·ªßa Ph·∫≠t v√† m·ªëi quan h·ªá gi·ªØa t·ª± th√¢n Ph·∫≠t v·ªõi to√†n th·ªÉ v≈© tr·ª• n√™n g·ªçi l√† ƒê·∫°i.
b) Tam mu·ªôi gia M·∫°n ƒë√† l√† (Samaya mandala)
: v√≤ng tr√≤n h·ªôi ch√∫ng v·ªõi nh·ªØng ph√°p kh√≠ trong tay t√πy theo b·∫£n nguy·ªán c·ªßa m·ªói v·ªã. Samaya d·ªãch l√† b·ªïn th·ªá, t·ª©c l√† xu h∆∞·ªõng v√† kh·∫£ nƒÉng h√≥a hi·ªán ƒë·ªô sanh c·ªßa m·ªói v·ªã Ph·∫≠t, B·ªì t√°t.
c) Ph√°p M·∫°n ƒë√† la (Dharma mandala)
: l√† M·∫°n ƒë√† la c·ªßa vƒÉn t·ª± l√Ω gi·∫£i ch√¢n l√Ω. T·∫•t c·∫£ nh·ªØng l·ªùi Ph·∫≠t d·∫°y, nh·ªØng ch√¢n ng√¥n c·ªßa Ph·∫≠t v√† B·ªì t√°t ƒë·ªÅu bao h√†m trong ƒë√≥.
d) Y·∫øt ma M·∫°n ƒë√† la (Karma mandala):
l√† M·∫°n ƒë√† la b·∫±ng ƒëi√™u kh·∫Øc ch·∫°m tr·ªï bi·ªÉu hi·ªán c√°c ƒë·ªông t√°c, c√°c h√†nh tr·∫°ng ƒë·ªô sanh c·ªßa Ph·∫≠t v√† B·ªì t√°t.
T√≥m l·∫°i, ƒê·∫°i mandala l√† t·ªïng th·ªÉ ph√°p gi·ªõi, l√† t·ª± th√¢n c·ªßa Ph·∫≠t; ph√°p m√¥n m√† ch∆∞ Ph·∫≠t, B·ªì t√°t thuy·∫øt g·ªçi l√† Ph√°p mandala; v≈© kh√≠ m√† ch∆∞ t√¥n c·∫ßm trong tay l√† Tam mu·ªôi gia mandala v√† nh·ªØng h√¨nh ·∫£nh c·ªßa ch∆∞ t√¥n g·ªçi l√† Y·∫øt ma mandala. B·ªën mandala n√†y bi·ªÉu t∆∞·ª£ng cho nƒÉng l·ª±c thi√™ng li√™ng c·ªßa Tam m·∫≠t: th√¢n m·∫≠t, kh·∫©u m·∫≠t v√† √Ω m·∫≠t.
Tr√™n ƒë√¢y l√† 4 mandala c·ªßa ch∆∞ Ph·∫≠t v√† B·ªì t√°t; ngo√†i ra, t·∫•t c·∫£ mu√¥n lo√†i, m·ªçi hi·ªán t∆∞·ª£ng ƒë·ªÅu c√≥ 4 mandala c·ªßa ch√∫ng, ƒë·∫°i kh√°i s·∫Øc t∆∞·ªõng c·ªßa ch√∫ng g·ªçi l√† ƒê·∫°i mandala, ƒë·∫∑c t√≠nh - kh·∫£ nƒÉng ri√™ng c·ªßa ch√∫ng l√† Tam mu·ªôi mandala, danh t·ª´ ƒë·ªÉ g·ªçi ch√∫ng l√† Ph√°p mandala, h√†nh vi c·ªßa ch√∫ng l√† Y·∫øt ma mandala. ƒêi·ªÅu c·∫ßn ch√∫ √Ω l√† 4 m·∫°n ƒë√† la kh√¥ng ƒë·ªôc l·∫≠p, ch√∫ng c√≥ m·ªëi li√™n h·ªá duy√™n sinh v√† m·∫∑c d√π Ph·∫≠t, B·ªì t√°t c√≥ m·∫°n ƒë√† la ri√™ng nh∆∞ng kh√¥ng t√°ch r·ªùi m·ªçi m·∫°n ƒë√† la c·ªßa ph√°p gi·ªõi. V√¨ v·∫≠y, Ph·∫≠t v√† ch√∫ng sinh l√† m·ªôt, c√πng chung th·ªÉ t√°nh l√† s√°u ƒë·∫°i: ƒê·ªãa, Th·ªßy, H·ªèa, Phong, Kh√¥ng, Th·ª©c. S·ª± kh√°c nhau gi·ªØa Ph·∫≠t v√† ch√∫ng sanh ·ªü ch·ªó Ph·∫≠t th√¨ t·ªânh th·ª©c m√† ch√∫ng sanh th√¨ m√™ mu·ªôi.
2- Mantra
Mantra l√† m·ªôt s·ªë √¢m ch·ª©a ƒë·ª±ng s·ª©c m·∫°nh c·ªßa v≈© tr·ª• hay bi·ªÉu hi·ªán kh√≠a c·∫°nh n√†o ƒë√≥ c·ªßa Ph·∫≠t. Mantra ch√≠nh l√† th·∫ßn ch√∫, ƒë∆∞·ª£c ƒë·ªçc l·∫∑p ƒëi l·∫∑p l·∫°i nhi·ªÅu l·∫ßn trong c√°c bu·ªïi tu t·∫≠p h√†nh tr√¨. ƒê·ªãnh nghƒ©a v·ªÅ th·∫ßn ch√∫, Lama Govinda n√≥i: "Ch·ªØ "th·∫ßn" l√† tinh th·∫ßn, t·ª©c nƒÉng l·ª±c suy nghi·ªám; ch·ªØ "ch√∫" l√† l·ªùi, l√† ti·∫øng d√πng l√†m c√¥ng c·ª• bi·ªÉu di·ªÖn. Nh∆∞ v·∫≠y, "th·∫ßn ch√∫" l√† c√¥ng c·ª• ƒë·ªÉ suy nghi·ªám, l√† hi·ªán t∆∞·ªõng d·∫´n kh·ªüi m·ªôt ·∫£nh t∆∞·ª£ng tinh th·∫ßn. Th·∫ßn ch√∫ vang l√™n k√™u g·ªçi n·ªôi dung c·ªßa n√≥ n∆°i th·ª±c t·∫°i tr∆∞·ªõc m·∫Øt m·ªôt c√°ch tr·ª±c ti·∫øp. Th·∫ßn ch√∫ l√† nƒÉng l·ª±c ch·ª© kh√¥ng ph·∫£i ƒë∆°n thu·∫ßn l√† √Ω ki·∫øn m√† t√¢m tr√≠ c√≥ th·ªÉ tr√°nh tr·ªõ hay c√£i l·∫°i. Th·∫ßn ch√∫ ph√°t l·ªì, t·ª± th·ªã hi·ªán nh∆∞ th·∫ø, nh∆∞ v·∫≠y ƒë√≥. Ch√≠nh ·ªü n∆°i ƒë√¢y ch·ª© kh√¥ng ph·∫£i b·∫•t c·ª© n∆°i ƒë√¢u, l·ªùi n√≥i l√† h√†nh ƒë·ªông m√† s·ª± th·ª±c hi·ªán th√¨ tr·ª±c ti·∫øp v√† t·ª©c kh·∫Øc" (C∆° s·ªü M·∫≠t gi√°o, Tr·∫ßn Ng·ªçc Sinh d·ªãch, tr.14).
Th·∫ßn ch√∫ c√≤n g·ªçi l√† ƒë√† la ni (Dh√†ran√¨), H√°n d·ªãch l√† t·ªïng tr√¨, t·ª©c bao g·ªìm t·∫•t c·∫£, ƒë√≥ l√† nh·ªØng th·∫ßn ch√∫ mang s·ª©c m·∫°nh si√™u nhi√™n, th∆∞·ªùng th√¨ ƒë√† la ni d√†i h∆°n th·∫ßn ch√∫ (mantra). ƒê√† la ni l√† bi·ªÉu hi·ªán kh√≠a c·∫°nh ch·ª©ng ƒë·∫Øc c·ªßa Ph·∫≠t hay B·ªì t√°t ƒë∆∞·ª£c th·∫•y trong thi·ªÅn ƒë·ªãnh, bi·ªÉu t∆∞·ª£ng hay k√Ω hi·ªáu h√≥a h√¨nh ·∫£nh, n·ªôi dung ch·ª©ng ƒë·∫Øc ·∫•y, ƒë∆∞·ª£c l∆∞u tr·ªØ v√† d·ªÖ d√†ng hi·ªán h√†nh khi g·ªçi ch√∫ng tr·ªü l·∫°i. Ch·ª©c nƒÉng ƒë√† la ni kh√¥ng kh√°c v·ªõi th·∫ßn ch√∫. M·∫∑t kh√°c, t√°c d·ª•ng c·ªßa th·∫ßn ch√∫ hay ƒë√† la ni ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ l√† ph∆∞∆°ng ti·ªán ƒë·ªÉ ƒë·∫°t ƒë∆∞·ª£c thi·ªÅn ƒë·ªãnh.
M·ªôt v·∫•n ƒë·ªÅ c·∫ßn n√≥i r√µ l√† h√¨nh th·ª©c c·ªßa th·∫ßn ch√∫ hay c√°ch ƒë·ªçc th·∫ßn ch√∫ kh√¥ng ph·∫£i l√†m cho ta tho√°t kh·ªèi kh·ªï ƒëau hay nh·ªØng n·ªói b·∫•t h·∫°nh ho·∫∑c ti√™u tr·ª´ ƒë∆∞·ª£c nghi·ªáp ch∆∞·ªõng; m√† ch√≠nh l√† nh·ªù t√¢m trong s·∫°ch v√† th√†nh th·ª±c m·ªõi c·ª©u v·ªõt ƒë∆∞·ª£c ch√∫ng ta, nh∆∞ ƒê·∫°i s∆∞ Milarepa n√≥i: "Khi ch∆∞ v·ªã t·ª± h·ªèi √°c nghi·ªáp c√≥ ƒë∆∞·ª£c ti√™u tr·ª´ hay kh√¥ng, ch∆∞ v·ªã n√™n bi·∫øt r·∫±ng: n√≥ ch·ªâ ti√™u tr·ª´ b·∫±ng s·ª± ∆∞·ªõc mong c·ªßa thi·ªán t√¢m" (Sƒëd).
S·ª± h√†nh tr√¨ v√† ƒë·ªçc t·ª•ng th·∫ßn ch√∫ l√† m·ªôt trong ba kh√≠a c·∫°nh th√¢n m·∫≠t, kh·∫©u m·∫≠t v√† √Ω m·∫≠t. ƒê·ªçc th·∫ßn ch√∫ l√† kh·∫©u m·∫≠t. Th·∫ßn ch√∫ th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c nhi·ªÅu ng∆∞·ªùi Ph·∫≠t t·ª≠ ƒë·ªçc nh·∫•t, ti√™u bi·ªÉu l√† th·∫ßn ch√∫ "OM MANI PAD - MEHUM" ƒë∆∞·ª£c coi l√† c·ªßa ng√†i Qu√°n Th·∫ø √Çm. Th·∫ßn ch√∫ kh√¥ng ph·∫£i l√† m·ªôt c√¥ng th·ª©c ch·∫øt, c≈©ng kh√¥ng ph·∫£i l√† nh·ªØng s√≥ng √¢m thanh t√°c ƒë·ªông v√†o th·∫ø gi·ªõi si√™u h√¨nh ƒë·ªÉ k√™u g·ªçi nƒÉng l·ª±c trong v≈© tr·ª•. Th·∫ßn ch√∫ l√† m·ªôt c√¥ng c·ª• ƒë·ªÉ bi·ªÉu di·ªÖn tinh th·∫ßn, th√°i ƒë·ªô t√¢m l√Ω, tri th·ª©c, √Ω ch√≠ v√† th√†nh th·ª±c m·ªõi l√† nh·ªØng y·∫øu t·ªë quan tr·ªçng ƒë·ªÉ bi·∫øn th·∫ßn ch√∫ th√†nh nƒÉng l·ª±c hay m·ªùi g·ªçi c√°c nƒÉng l·ª±c si√™u nghi·ªám kh√°c. H∆°n n·ªØa, th·∫ßn ch√∫ ch·ªâ c√≥ th·∫ßn l·ª±c v·ªõi nh·ªØng ai ƒë√£ tr·∫£i qua kinh nghi·ªám do th·ª• ph√°p v√† h√†nh tr√≠ d∆∞·ªõi s·ª± h∆∞·ªõng d·∫´n c·ªßa m·ªôt ƒë·∫°o s∆∞ (Guru).
T√≥m l·∫°i, th·∫ßn ch√∫ (mantra) l√† m·ªôt ph∆∞∆°ng ti·ªán trong nh·ªØng ph∆∞∆°ng ti·ªán m√† M·∫≠t t√¥ng th·ª±c h√†nh ƒë·ªÉ thanh l·ªçc t√¢m linh v√† ƒë·∫°t ƒë∆∞·ª£c thi·ªÅn ƒë·ªãnh, sau c√πng l√† h·ª£p nh·∫•t v√† ƒë·ªìng h√≥a v·ªõi v·∫°n h·ªØu. Th·∫ßn ch√∫ ƒë∆∞·ª£c coi l√† "m·∫≠t" v√¨ n√≥ ch·ª©ng t·ªè m·ªëi li√™n h·ªá m·∫≠t thi·∫øt b√™n trong c·ªßa s·ª± v·∫≠t hi·ªán t∆∞·ª£ng, nh·∫•t l√† s·ª± n·ªëi k·∫øt gi·ªØa v·∫≠t ch·∫•t v√† tinh th·∫ßn.
3) Tam m·∫≠t t∆∞∆°ng ·ª©ng
Nh∆∞ ƒë√£ n√≥i, Tam m·∫≠t l√† th√¢n m·∫≠t, kh·∫©u m·∫≠t v√† √Ω m·∫≠t. Theo M·∫≠t t√¥ng, ƒë·ªÉ ƒë·∫°t ƒë∆∞·ª£c kh·∫£ nƒÉng ƒëi·ªÅu ƒë·ªông nƒÉng l∆∞·ª£ng v≈© tr·ª• hay nƒÉng l∆∞·ª£ng t√¢m linh th√¨ ph·∫£i th·ª±c h√†nh nghi th·ª©c ƒë√∫ng ph√©p g·ªìm c·∫£ ba l√£nh v·ª±c c·ªßa th√¢n, kh·∫©u, √Ω. Th√¢n th·ªÉ t√°c ƒë·ªông qua ƒëi·ªáu b·ªô, nh·∫•t l√† c·ªßa hai b√†n tay, ƒë∆∞·ª£c di·ªÖn theo l·ªùi th·∫ßn ch√∫ s·∫Ω t·∫°o n√™n th√°i ƒë·ªô t√¢m linh ph√π h·ª£p theo m·ªôt ƒëi·ªÉm. Mi·ªáng ƒë·ªçc c√°c mantra (th·∫ßn ch√∫), √¢m thanh bi·ªÉu t∆∞·ª£ng, l√† hi·ªán t∆∞·ª£ng thi√™ng li√™ng l√†m cho rung ƒë·ªông n·ªôi t√¢m c·ªßa h√†nh gi·∫£. T√¢m √Ω th√¨ qu√°n t∆∞·ªüng mandala, t·∫°o th√†nh m·ªôt th·ªÉ th·ªëng nh·∫•t ƒë·ªÉ th·ªÉ nh·∫≠p Tam m·∫≠t c·ªßa Ph·∫≠t.
Tam m·∫≠t c·ªßa Nh∆∞ Lai b·∫£n th·ªÉ b√¨nh ƒë·∫≥ng, kh√¥ng gi·ªõi h·∫°n, c√≥ m·∫∑t kh·∫Øp ph√°p gi·ªõi, hay n√≥i c√°ch kh√°c: m·ªçi h√¨nh s·∫Øc ƒë·ªÅu l√† th√¢n m·∫≠t, m·ªçi √¢m thanh ƒë·ªÅu l√† kh·∫©u m·∫≠t, m·ªçi l√Ω ƒë·ªÅu l√† √Ω m·∫≠t. Nh∆∞ ƒë√£ n√≥i, th√¢n Ph·∫≠t v√† th√¢n v≈© tr·ª• l√† m·ªôt n√™n quan ƒëi·ªÉm v·ªÅ th√¢n m·∫≠t trong M·∫≠t gi√°o l·∫•y t∆∞ t∆∞·ªüng tr√πng tr√πng duy√™n kh·ªüi c·ªßa Hoa Nghi√™m l√†m c∆° s·ªü. S·ª± hi·ªán h·ªØu c·ªßa th√¢n kh√¥ng ƒë∆°n gi·∫£n l√† m·ªôt h·ªØu th·ªÉ ƒë·ªôc l·∫≠p, m√† c√≥ c√°c m·ªëi quan h·ªá m·∫≠t thi·∫øt v·ªõi th·∫ø gi·ªõi b√™n ngo√†i, hay n√≥i c√°ch kh√°c l√† v·ªõi c√°i kh√¥ng ph·∫£i th√¢n. ƒêi·ªÅu ki·ªán m√† th√™n t·ªìn t·∫°o g·ªìm c·∫£ ph√°p gi·ªõi, g·ªçi l√† m·ªçi h√¨nh s·∫Øc l√† th√¢n. T∆∞∆°ng t·ª± trong Trung B·ªô kinh, Ph·∫≠t d·∫°y qu√°n s·∫Øc u·∫©n bao g·ªìm n·ªôi s·∫Øc, ngo·∫°i s·∫Øc, th√¥ t·∫ø, li·ªát th·∫Øng, xa g·∫ßn ƒë·ªÅu kh√¥ng hi·ªán h·ªØu (v√¥ ng√£). S·ª± m·∫ßu nhi·ªám hay b√≠ m·∫≠t c·ªßa th√¢n l√† c√°i m·∫ßu nhi·ªám c·ªßa th√¢n v√¥ ng√£.
T∆∞∆°ng t·ª± nh∆∞ th√¢n, v·ªÅ ng·ªØ m·∫≠t th√¨ m·ªçi √¢m thanh ƒë·ªÅu l√† ng·ªØ m·∫≠t. Th·∫ø gi·ªõi m√† ch√∫ng ta ƒëang s·ªëng l√† th·∫ø gi·ªõi ƒë∆∞·ª£c bi·ªÉu hi·ªán b·∫±ng ng√¥n ng·ªØ, m·ªçi th·ª© ƒë·ªÅu c√≥ t√™n g·ªçi, m·ªçi th·ª© ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c kh√°i ni·ªám h√≥a qua k√Ω hi·ªáu ng√¥n ng·ªØ, m·ªçi v·∫≠t ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c nh·∫≠n th·ª©c v√† gi·∫£i th√≠ch qua m·∫´u t·ª± v√† vƒÉn c√∫, ng√¥n ng·ªØ di·ªÖn bi·∫øn linh ƒë·ªông ƒë·ªÉ l√†m hi·ªÉn l·ªô c√°i m·∫ßu nhi·ªám b√™n trong, ƒë√≥ ch√≠nh l√† s·ª©c m·∫°nh c·ªßa √¢m thanh. M·∫≠t t√¥ng cho r·∫±ng th·∫ø gi·ªõi ƒë∆∞·ª£c t·∫°o ra b·ªüi 14 nguy√™n √¢m v√† 33 ph·ª• √¢m. Th·ªÉ nh·∫≠p th·ª±c t·∫°i qua ng√¥n ng·ªØ √¢m thanh l√† m·ªôt ph∆∞∆°ng c√°ch ƒë·∫∑c bi·ªát c·ªßa M·∫≠t t√¥ng.
√ù m·∫≠t l√† s·ª± c·∫£m nh·∫≠n m·ªôt c√°ch tr·ª±c ti·∫øp c·ªßa t√¢m. ƒê√≥ l√† c√°i t√¢m thu·∫ßn t√∫y, kh√¥ng b·ªã chi ph·ªëi b·ªüi c√°c ki·∫øn th·ª©c, kh√¥ng ph·∫£i c√°i t√¢m suy nghƒ©a c√≥ ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng, m√† t√¢m ·∫•y nguy√™n v·∫πn ƒë∆°n s∆° c·∫£m nh·∫≠n tr·ª±c ti·∫øp th·ª±c t·∫°i v√¥ ng√£, th·ª±c t·∫°i v√¥ ng√£ ·∫•y ƒë∆∞·ª£c c·∫£m nh·∫≠n qua nhi·ªÅu kh√≠a c·∫°nh kh√°c nhau. Th·∫ø gi·ªõi t√¢m l√† m·ªôt, Duy th·ª©c h·ªçc g·ªçi l√† th·∫ø gi·ªõi t√°nh c·∫£nh. T√¢m nh·∫≠n th·ª©c tr·ª±c ti·∫øp nh·ªØng g√¨ ƒëang di·ªÖn ra nh∆∞ th∆∞·ªùng n√≥i: "ƒê∆∞∆°ng th·ªÉ t·ª©c kh√¥ng". ƒê√≥ l√† th·ª±c t·∫°i ƒë∆∞·ª£c c·∫£m nh·∫≠n m·ªôt c√°ch t√≠ch c·ª±c.
Th·ª±c h√†nh tantra (nghi th·ª©c) l√† t·∫°o th·∫ø c√¢n b·∫±ng h√≤a ƒëi·ªáu c·ªßa th√¢n t√¢m, r·ªìi t·∫°o m·ªëi quan h·ªá hay s·ª± n·ªëi ti·∫øp th√¢n kh·∫©u √Ω c√°c v·ªã t∆∞∆°ng ·ª©ng v·ªõi Tam m·∫≠t c·ªßa Ph·∫≠t, Ph·∫≠t c≈©ng ch√≠nh l√† v≈© tr·ª• th√¢n. ƒê√≥ l√† s·ª± th·ªÉ hi·ªán h√≤a ƒëi·ªáu gi·ªØa con ng∆∞·ªùi v√† v≈© tr·ª•. S·ª± gia tr√¨ Tam m·∫≠t c·ªßa Ph·∫≠t s·∫Ω nh·∫≠p v√†o Tam m·∫≠t c·ªßa ta. ƒê√≥ g·ªçi l√† Tam m·∫≠t t∆∞∆°ng ∆∞ng hay Tam m·∫≠t du gi√†.
C- K·∫øt lu·∫≠n
Nh·ªØng g√¨ ƒë∆∞·ª£c tr√¨nh b√†y v·ªÅ M·∫≠t t√¥ng ·ªü tr√™n ch·ªâ l√† nh·ªØng n√©t ph√°c h·ªça s∆° s√†i, c√≤n nghƒ©a l√Ω b√≠ m·∫≠t, ph∆∞∆°ng ph√°p th·ª±c h√†nh tantra c·ªßa M·∫≠t t√¥ng th√¨ ph·ª©c t·∫°p v√¥ c√πng, c·∫ßn ph·∫£i nghi√™n c·ª©u s√¢u r·ªông v√† h√†nh tr√¨ nghi√™m t√∫c may ra m·ªõi c√≥ c√°i nh√¨n ch√≠nh x√°c v√† ƒë·∫ßy ƒë·ªß.
Tri·∫øt l√Ω c·ªßa M·∫≠t t√¥ng l√† tri·∫øt l√Ω c·ªßa B√°t nh√£ Ba la m·∫≠t (Prajn√£p√†ramit√†) v√† gi√°o l√Ω Hoa Nghi√™m c·ªông v·ªõi Duy th·ª©c h·ªçc. S·ª± ph·ªëi h·ª£p gi√°o l√Ω si√™u nghi·ªám v·ªõi h√¨nh th·ª©c ·∫•n, ch√∫, mandala... l√† m·ªôt s·ª± k·∫øt h·ª£p ƒë·∫∑c bi·ªát. V≈© tr·ª•, th·∫ø gi·ªõi, con ng∆∞·ªùi, v·∫°n v·∫≠t... ƒë·ªÅu mang m·ªôt gi√° tr·ªã thi√™ng li√™ng ƒë·ªëi v·ªõi m·ªôt h√†nh gi·∫£ M·∫≠t t√¥ng. N·∫øu nh√¨n ph·ªõt qua c√°c bi·ªÉu t∆∞·ª£ng v√† nghi qu·ªπ c·ªßa M·∫≠t t√¥ng c√≥ v·∫ª nh∆∞ s·ª± th√†nh t√≠n s∆° khai ho·∫∑c m√™ t√≠n, nh∆∞ng ch√≠nh th√°i ƒë·ªô tinh th·∫ßn ƒë∆∞·ª£c th·ªÉ hi·ªán qua nghi qu·ªπ ·∫•y l·∫°i l√† hi·ªÉn l·ªô m·ªëi li√™n h·ªá gi·ªØa tinh th·∫ßn v√† v·∫≠t ch·∫•t, gi·ªØa con ng∆∞·ªùi v√† v≈© tr·ª• v·ªõi nh·ªØng nƒÉng l∆∞·ª£ng v√¥ c√πng t·∫≠n. C√°c bi·ªÉu t∆∞·ª£ng M·∫≠t t√¥ng r·∫•t d·ªÖ b·ªã ng·ªô nh·∫≠n v√† ph√™ ph√°n, tuy nhi√™n khi l·∫∑n s√¢u v√†o bi·ªÉn t√¢m, ta m·ªõi kh√°m ph√° ra ƒë∆∞·ª£c t√°c d·ª•ng v√† √Ω nghƒ©a c·ªßa ch√∫ng, ch√∫ng l√† nh·ªØng ph∆∞∆°ng ti·ªán di·ªÖn ƒë·∫°t nh·ªØng kinh nghi·ªám t√¢m linh s√¢u s·∫Øc nh·∫•t c·ªßa h√†nh gi·∫£.
Tri·∫øt l√Ω v√† ph∆∞∆°ng ph√°p h√†nh tr√¨ c·ªßa M·∫≠t t√¥ng c∆° b·∫£n v·∫´n x√¢y d·ª±ng theo ti·∫øn tr√¨nh Gi·ªõi-ƒê·ªãnh-Tu·ªá nh∆∞ t·∫•t c·∫£ m·ªçi ƒë∆∞·ªùng l·ªëi tu t·∫≠p kh√°c c·ªßa Ph·∫≠t gi√°o. N√≥ c√≥ m·ªëi li√™n h·ªá kh√° ch·∫∑t ch·∫Ω v·ªõi gi√°o l√Ω Nguy√™n th·ªßy v√† gi√°o l√Ω ƒê·∫°i th·ª´a. S·ª± kh√°c bi·ªát c·ªßa M·∫≠t t√¥ng l√† ·ªü ph∆∞∆°ng ti·ªán ƒë·ªÉ th·ªÉ nh·∫≠p th·ª±c t·∫°i (T√°nh kh√¥ng, V√¥ ng√£), ƒë√≥ l√† ph∆∞∆°ng ti·ªán huy·ªÅn b√≠.
S·ª± ph√°t tri·ªÉn c·ªßa ƒë·∫°o Ph·∫≠t t·∫°o ra nhi·ªÅu t√¥ng ph√°i kh√°c nhau v√† c√°c ph∆∞∆°ng ph√°p h√†nh tr√¨ kh√°c nhau; ƒë√£ l√† ph∆∞∆°ng ti·ªán th√¨ "ƒëa m√¥n", cho n√™n b·∫•t c·ª© ph∆∞∆°ng ti·ªán g√¨ m√† ƒë∆∞a ƒë·∫øn ni·ªÅm tin, lo·∫°i b·ªè ch∆∞·ªõng ng·∫°i n·ªôi t√¢m, gi√∫p cho t√¢m th·ª±c ch·ª©ng gi·∫£i tho√°t t·ªëi h·∫≠u th√¨ ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c s·ª≠ d·ª•ng: M·∫≠t t√¥ng l√† m·ªôt trong nh·ªØng ph∆∞∆°ng ti·ªán ·∫•y.
www.*******hoasen.org
___________________________________________
Be Vegan
-
Go Green
-
Save The Planet
anbinh
Gold Member
Join Date: Feb 2006
S·ªë ƒêi·ªÉm: 3195
08-28-2009 , 01:58 PM
S∆† L∆Ø·ª¢C V·ªÄ M·∫¨T T√îNG T√ÇY T·∫†NG
Vajra
Trong c√°c qu·ªëc gia c√≥ Ph·∫≠t T·ª≠ tu theo Ph·∫≠t Gi√°o ƒê·∫°i Th·ª´a th√¨ T√¢y T·∫°ng ch·ªâ tu theo M·∫≠t T√¥ng m√† th√¥i. ·ªû T√¢y T·∫°ng c√≥ 4 t√¥ng ph√°i M·∫≠t T√¥ng ch√≠nh ƒë√≥ l√†: 1) Nyingmapa. 2) Sakyapa. 3) Kagyupa. 4) Gelupa.
M·ªói m·ªôt t√¥ng ph√°i th√¨ ƒë·ªÅu c√≥ ph∆∞∆°ng ph√°p tu h√†nh kh√°c nhau theo c√°c Kinh M·∫≠t T√¥ng kh√°c nhau nh∆∞ng t·∫•t c·∫£ c√°c t√¥ng ph√°i ƒë·ªÅu c√πng th·ª±c h√†nh 4 b·∫≠c M·∫≠t T√¥ng ƒë√≥ l√†: 1) L·ªÖ B√°i M·∫≠t T√¥ng. 2) Nghi L·ªÖ M·∫≠t T√¥ng. 3)Thi·ªÅn Qu√°n M·∫≠t T√¥ng. 4)T·ªëi Th∆∞·ª£ng M·∫≠t T√¥ng.
M·∫≠t T√¥ng th√¨ ti·∫øng Ph·∫°n g·ªçi l√† Tantra. ƒê·∫°o B√† La M√¥n (Hinduism) c≈©ng c√≥ Tantra nh∆∞ng m√† c√°i Tantra n√†y kh√¥ng ph·∫£i l√† Tantra c·ªßa trong Kinh M·∫≠t T√¥ng d·∫°y.
ƒê√¢y l√† s∆° l∆∞·ª£c v·ªÅ 4 t√¥ng ph√°i M·∫≠t T√¥ng t·∫°i T√¢y T·∫°ng:
1) Nyingmapa:
T√¥ng ph√°i Nyingmapa ƒë∆∞·ª£c khai s√°ng do Ng√†i Padmasambhava, l√† v·ªã ƒëem Ph·∫≠t Gi√°o M·∫≠t T√¥ng t·ª´ ·∫§n ƒê·ªô truy·ªÅn sang T√¢y T·∫°ng v√†o ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ th·ª© 7 sau TL. Ng√†i Padmasambhava ƒëem theo t·∫•t c·∫£ Kinh M·∫≠t T√¥ng b·∫±ng ti·∫øng Ph·∫°n qua T√¢y T·∫°ng v√¨ v·∫≠y m√† hi·ªán nay ch·ªâ c√≥ ·ªü T√¢y T·∫°ng l√† c√≥ ƒë·ªß t·∫•t c·∫£ c√°c Kinh M·∫≠t T√¥ng. Ng√†i Padmasambhava ƒë√£ d·ªãch r·∫•t nhi·ªÅu Kinh M·∫≠t T√¥ng t·ª´ ti·∫øng Ph·∫°n ra ti·∫øng T√¢y T·∫°ng. Ng√†i Padmasambhava ƒë√£ truy·ªÅn l·∫°i gi√°o l√Ω M·∫≠t T√¥ng cho 25 ng∆∞·ªùi ƒë·ªá t·ª≠ v√† s·ª± truy·ªÅn th·ª´a ƒë√≥ v·∫´n ti·∫øp t·ª•c cho ƒë·∫øn b√¢y gi·ªù.
Theo truy·ªÅn thy·∫øt th√¨ Ng√†i Padmasambhava ƒë√£ h√†ng ph·ª•c v·ªã Th·∫ßn Ch·ªß x·ª© T√¢y T·∫°ng c√πng nhi·ªÅu qu·ª∑ th·∫ßn kh√°c ƒë·ªÉ cho h·ªç quy y theo Ph·∫≠t Ph√°p v√† tr·ªü th√†nh c√°c v·ªã H·ªô Ph√°p t·∫°i c√°c tu vi·ªán.
2) Kagyupa:
Do Marpa Chokyi Lodoe Khai s√°ng v√†o ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ th·ª© 10 sau TL. Ng√†i Marpa l√† ƒë·ªá t·ª≠ c·ªßa Ng√†i Naropa. Ng√†i Naropa l√† v·ªã ƒë√£ truy·ªÅn d·∫°y v·ªÅ 6 ph√°p Thi·ªÅn Qu√°n v·ªÅ M·∫≠t T√¥ng v√† ƒê·∫°i Th·ªß ·∫§n cho ng√†i Marpa v√† Ng√†i Marpa ƒë√£ truy·ªÅn l·∫°i cho ƒë·ªá t·ª≠ l√† Ng√†i Milarepa v√† Ng√†i Milarepa ƒë√£ truy·ªÅn l·∫°i cho hai v·ªã ƒë·ªá t·ª≠ l√† c√°c Ng√†i Gampopa, Rechungpa v√† s·ª± truy·ªÅn th·ª´a v·∫´n li√™n t·ª•c kh√¥ng gi√°n ƒëo·∫°n cho ƒë·∫øn nay.
3) Kadampa:
Do Ng√†i Atisa khai s√°ng v√†o gi·ªØa th·∫ø k·ª∑ th·ª© 9 sau TL. Ng√†i Atisa ƒë√£ cho d·ªãch ra r·∫•t nhi·ªÅu kinh M·∫≠t T√¥ng t·ª´ ti·∫øng Ph·∫°n sang ti·∫øng T√¢y T·∫°ng. Ng√†i Atisa ƒë√£ truy·ªÅn gi√°o l√Ω M·∫≠t T√¥ng cho c√°c v·ªã ƒë·ªá t·ª≠ v√† s·ª± truy·ªÅn th·ª´a v·∫´n li√™n t·ª•c kh√¥ng gi√°n ƒëo·∫°n cho ƒë·∫øn nay.
4) Sakya:
Do Ng√†i Khon Konchok Gyelpo Khai s√°ng v√†o ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ th·ª© 11 sau TL. Ng√†i Khon Konchok Gyelpo ƒë√£ truy·ªÅn l·∫°i gi√°o l√Ω v√† c√°c ph√°p tu cho c√°c ƒë·ªá t·ª≠ v√† s·ª± truy·ªÅn th·ª´a v·∫´n li√™n t·ª•c kh√¥ng gi√°n ƒëo·∫°n cho ƒë·∫øn nay.
5) Gelupa:
Do Ng√†i Je Tsongkhapa khai s√°ng v√†o ƒë·∫ßu th·∫ø k·ª∑ th·ª© 15 sau TL. v√† s·ª± truy·ªÅn th·ª´a v·∫´n li√™n t·ª•c kh√¥ng gi√°n ƒëo·∫°n cho ƒë·∫øn nay.
Trong c√°c t√¥ng ph√°i k·ªÉ tr√™n th√¨ ch·ªâ c√≥ t√¥ng ph√°i Gelupa l√† c√°c v·ªã xu·∫•t gia c√≤n c√°c t√¥ng ph√°i Nyingmapa, Kagyupa, Sakyapa th√¨ ƒëa s·ªë l√† c√°c v·ªã c∆∞ sƒ© v√¨ v·∫≠y m√† r·∫•t nhi·ªÅu ng∆∞·ªùi kh√¥ng hi·ªÉu bi·∫øt n√≥i l√† c√°c s∆∞ T√¢y T·∫°ng c√≥ v·ª£ l√† m·ªôt s·ª± sai l·∫ßm r·∫•t l·ªõn.
Gi√°o l√Ω M·∫≠t T√¥ng c√≥ hai ph·∫ßn Hi·ªÉn Gi√°o v√† M·∫≠t Gi√°o.
Hi·ªÉn Gi√°o:
L√† t·∫•t c·∫£ c√° gi√°o l√Ω Ti·ªÉu Th·ª´a, ƒê·∫°i Th·ª´a v√† t·∫•t c·∫£ c√°c Kinh, Lu·∫≠t, Lu·∫≠n c·ªßa Ti·ªÉu Th·ª´a v√† ƒê·∫°i Th·ª´a.
M·∫≠t Gi√°o:
L√† t·∫•t c·∫£ c√°c gi√°o l√Ω trong c√°c kinh M·∫≠t T√¥ng th√≠ d·ª• nh∆∞ l√† ph∆∞∆°ng ph√°p Thi·ªÅn Qu√°n T∆∞·ªüng ƒê·ª©c Ph·∫≠t B·ªïn T√¥n, ph∆∞∆°ng ph√°p Chuy·ªÉn Ho√° Th√¢n Th√†nh Th√¢n B·ªïn T√¥n, ph∆∞∆°ng ph√°p t·∫°o ƒë·ªì h√¨nh M·∫°n ƒê√† La, ph∆∞∆°ng ph√°p T·ª± Th·ªç Qu√°n ƒê·∫£nh, phu∆°ng ph√°p Truy·ªÅn Ph√°p Qu√°n ƒê·∫£nh, phu∆°ng ph√°p Chuy·ªÉn Di Th·∫ßn Th·ª©c, ph∆∞∆°ng ph√°p Cung Th·ªânh Ch∆∞ B·ªïn T√¥n, ph∆∞∆°ng ph√°p C√¢u Tri·ªáu v√† H√†ng Ph·ª•c Thi√™n Long Qu·ª∑ Th·∫ßn v.v r·∫•t l√† nhi·ªÅu c√°c ph√°p h√†nh tr√¨ c·ªßa M·∫≠t T√¥ng kh√°c.
R·∫•t nhi·ªÅu kinh M·∫≠t T√¥ng ch·ªâ c√≥ trong ƒê·∫°i T·∫°ng Kinh T√¢y T·∫°ng ch·ª© kh√¥ng c√≥ trong ƒê·∫°i T·∫°ng Kinh H√°n l√† b·ªüi v√¨ c√°c v√¨ phi√™n d·ªãch kinh Ph·∫≠t t·ª´ Ph·∫°n sang H√°n khi x∆∞a kh√¥ng c√≥ tu h√†nh theo M·∫≠t T√¥ng. Ngay c·∫£ khi Ng√†i Huy·ªÅn Trang th·ªânh Kinh Ph·∫≠t t·ª´ ·∫§n ƒê·ªô v·ªÅ th√¨ c≈©ng ch·ªâ ƒëem v·ªÅ m·ªôt s·ªë l∆∞·ª£ng r·∫•t l√† √≠t ·ªèi so v·ªõi h√†ng ng√†n b·ªô Kinh M·∫≠t T√¥ng hi·ªán c√≥ b·∫±ng ti·∫øng T√¢y T·∫°ng v√† ti·∫øng Ph·∫°n ·ªü t·∫°i c√°c tu vi·ªán T√¢y T·∫°ng.
N·ªÅn t·∫£ng c·ªßa tri·∫øt l√Ω M·∫≠t T√¥ng l√† tri·∫øt l√Ω c·ªßa Duy Th·ª©c, Hoa Nghi√™m, B√°t Nh√£, B·ªì ƒê·ªÅ T√¢m. Tri·∫øt l√Ω M·∫≠t T√¥ng ƒë·∫∑t n·ªÅn t·∫£ng tr√™n c√°c Kinh c·ªßa ƒê·∫°i Th·ª´a v√† M·∫≠t T√¥ng v√† c√°c b·ªô Lu·∫≠n nh∆∞ l√† Trung Lu·∫≠n, Du Gi√† S∆∞ ƒê·ªãa Lu·∫≠n, Nh√¢n Minh Lu·∫≠n,Nh·∫≠p Trung Lu·∫≠n,ƒê·∫°i Th·ª´a Trang Nghi√™m Kinh Lu·∫≠n, Bi·ªán Trung Bi√™n Lu·∫≠n, B·ªì ƒê·ªÅ ƒê·∫°o Th·ª© ƒê·ªá Qu·∫£ng Lu·∫≠n v.v.
Tri·∫øt l√Ω v√† ph∆∞∆°ng ph√°p h√†nh tr√¨ c·ªßa M·∫≠t T√¥ng cƒÉn b·∫£n v·∫´n x√¢y d·ª±ng theo ti·∫øn tr√¨nh Gi·ªõi-ƒê·ªãnh-Tu·ªá nh∆∞ t·∫•t c·∫£ m·ªçi ƒë∆∞·ªùng l·ªëi tu t·∫≠p kh√°c c·ªßa Ph·∫≠t gi√°o. Tuy nhi√™n M·∫≠t T√¥ng ƒë·∫∑t n·∫∑ng v·ªÅ Gia Tr√¨ L·ª±c c·ªßa Ch∆∞ Ph·∫≠t B·ªïn T√¥n n√™n hay c√≥ nhi·ªÅu s·ª± th·∫ßn th√¥ng bi·∫øn ho√°.
Ba y·∫øu t·ªë ch√≠nh trong s·ª± tu h√†nh c·ªßa M·∫≠t T√¥ng T√¢y T·∫°ng l√† T·ª´ Bi, Tr√≠ Tu·ªá, Ph∆∞∆°ng Ti·ªán Thi·ªán X·∫£o.
M·∫≠t t√¥ng c√≥ b·ªën b·∫≠c kh√°c nhau t·ª´ cao xu·ªëng th·∫•p l√†:
T·ªëi Th∆∞·ª£ng M·∫≠t T√¥ng
Thi·ªÅn Qu√°n M·∫≠t T√¥ng
Nghi Th·ª©c M·∫≠t T√¥ng
L·ªÖ B√°i M·∫≠t T√¥ng
T·ªëi Th∆∞·ª£ng M·∫≠t T√¥ng:
L√† ƒë√£ ƒë·∫ßy ƒë·ªß c√°c ph√°p h√†nh tr√¨ c·ªßa ba b·∫≠c th·∫•p h∆°n v√† th√†nh t·ª±u ƒë·∫ßy ƒë·ªß c√°c ph√°p qu√°n t∆∞·ªüng chuy·ªÉn ho√° th√¢n th√†nh v·ªã Ph·∫≠t B·ªïn T√¥n ƒë∆∞·ª£c th√†nh t·ª±u Tam M·∫≠t t·ª©c l√† Th√¢n M·∫≠t, Ng·ªØ M·∫≠t, √ù M·∫≠t.
Thi·ªÅn Qu√°n M·∫≠t T√¥ng:
L√† ƒë√£ ƒë·∫ßy ƒë·ªß c√°c ph√°p h√†nh tr√¨ c·ªßa hai b·∫≠c th·∫•p h∆°n. H√†nh gi·∫£ ph·∫£i bi·∫øt r√µ ph√°p tu qu√°n t∆∞·ªüng chuy·ªÉn ho√° th√¢n th√†nh ƒê·ª©c Ph·∫≠t B·ªïn T√¥n. H√†nh gi·∫£ ph·∫£i bi·∫øt r√µ ph∆∞∆°ng ph√°p tu Qu√°n T∆∞·ªüng ƒê·ª©c Ph·∫≠t B·ªïn T√¥n, bi·∫øt r√µ c√°c Ch√¢n Ng√¥n, bi·∫øt r√µ c√°c Th·ªß ·∫§n c·ªßa b·∫≠c n√†y, bi·∫øt ph∆∞∆°ng ph√°p t·∫°o ƒë·ªì h√¨nh M·∫°n ƒê√† La, bi·∫øt c√°c Ch√¢n Ng√¥n, c√°c nghi th·ª©c v·ªÅ l√†m Ph√°p Qu√°n ƒê·∫£nh, l√†m l·ªÖ c√∫ng d∆∞·ªùng v√† c√≤n r·∫•t nhi·ªÅu nghi th·ª©c kh√°c n·ªØa v.v. c·ªßa b·∫≠c M·∫≠t T√¥ng n√†y
Nghi Th·ª©c M·∫≠t T√¥ng:
L√† ƒë√£ ƒë·∫ßy ƒë·ªß c√°c ph√°p h√†nh tr√¨ c·ªßa b·∫≠c th·∫•p h∆°n. H√†nh gi·∫£ ph·∫£i bi·∫øt r√µ ph∆∞∆°ng ph√°p tu Qu√°n T∆∞·ªüng ƒê·ª©c Ph·∫≠t B·ªïn T√¥n, bi·∫øt r√µ c√°c Ch√¢n Ng√¥n, bi·∫øt r√µ c√°c Th·ªß ·∫§n c·ªßa b·∫≠c n√†y, bi·∫øt ph∆∞∆°ng ph√°p t·∫°o ƒë·ªì h√¨nh M·∫°n ƒê√† La, bi·∫øt c√°c Ch√¢n Ng√¥n, c√°c nghi th·ª©c v·ªÅ l√†m Ph√°p Qu√°n ƒê·∫£nh, l√†m l·ªÖ c√∫ng d∆∞·ªùng v√† c√≤n r·∫•t nhi·ªÅu nghi th·ª©c kh√°c n·ªØa v.v. c·ªßa b·∫≠c M·∫≠t T√¥ng n√†y
L·ªÖ B√°i M·∫≠t T√¥ng:
L√† h√†nh gi·∫£ ph·∫£i tu h√†nh ƒë·∫ßy ƒë·ªß c√°c ph√°p l·∫°y s√°m h·ªëi, tr√¨ t·ª•ng. H√†nh gi·∫£ ph·∫£i bi·∫øt r√µ ph∆∞∆°ng ph√°p tu Qu√°n T∆∞·ªüng ƒê·ª©c Ph·∫≠t B·ªïn T√¥n, bi·∫øt r√µ c√°c Ch√¢n Ng√¥n, bi·∫øt r√µ c√°c Th·ªß ·∫§n c·ªßa b·∫≠c n√†y, bi·∫øt ph∆∞∆°ng ph√°p t·∫°o ƒë·ªì h√¨nh M·∫°n ƒê√† La, bi·∫øt c√°c Ch√¢n Ng√¥n, c√°c nghi th·ª©c v·ªÅ l√†m Ph√°p Qu√°n ƒê·∫£nh, l√†m l·ªÖ c√∫ng d∆∞·ªùng v√† c√≤n r·∫•t nhi·ªÅu nghi th·ª©c kh√°c n·ªØa v.v. c·ªßa b·∫≠c M·∫≠t T√¥ng n√†y
Trong m·ªói b·∫≠c M·∫≠t T√¥ng l·∫°i c√≥ hai ph·∫ßn l√† N·ªôi M·∫≠t v√† Ngo·∫°i M·∫≠t.
·ªû t·∫°i Vi·ªát Nam khi n√≥i ƒë·∫øn M·∫≠t T√¥ng l√† n√≥i ƒë·∫øn hai lo·∫°i M·∫≠t T√¥ng ƒë·∫ßu ƒë√≥ l√† L·ªÖ B√°i M·∫≠t T√¥ng v√† Nghi Th·ª©c M·∫≠t T√¥ng.
C√°c Kinh v·ªÅ Thi·ªÅn Qu√°n M·∫≠t T√¥ng v√† T·ªëi Th∆∞·ª£ng M·∫≠t T√¥ng th√¨ ch·ªâ c√≥ ·ªü trong ƒê·∫°i T·∫°ng Kinh T√¢y T·∫°ng m√† th√¥i.
Ch∆∞ TƒÉng v√† Ph·∫≠t T·ª≠ Vi·ªát Nam s·ªü dƒ© kh√¥ng c√≥ tin vi·ªác tu h√†nh theo M·∫≠t T√¥ng trong m·ªôt ƒë·ªùi m√† c√≥ th·ªÉ th√†nh Ph·∫≠t l√† b·ªüi v√¨ kh√¥ng c√≥ ai bi·∫øt v·ªÅ Thi·ªÅn Qu√°n M·∫≠t T√¥ng v√† T·ªëi Th∆∞·ª£ng M·∫≠t T√¥ng.
Kh√¥ng ph·∫£i l√† h·ªÖ ai tu theo M·∫≠t T√¥ng th√¨ c≈©ng th√†nh Ph·∫≠t trong m·ªôt ƒë·ªùi c·∫£ m√† ch·ªâ c√≥ c√°c v·ªã tu theo ph√°p T·ªëi Th∆∞·ª£ng M·∫≠t T√¥ng l√∫c ƒë∆∞·ª£c th√†nh t·ª±u vi√™n m√£n th√¨ m·ªõi c√≥ th·ªÉ ch·ª©ng qu·∫£ Ph·∫≠t trong hi·ªán ƒë·ªùi.
Ph√°p T·ªëi Th∆∞·ª£ng M·∫≠t T√¥ng r·∫•t l√† th√¢m s√¢u v√¨ v·∫≠y m·ªôt ng∆∞·ªùi mu·ªën tu h√†nh ph√°p T·ªëi Th∆∞·ª£ng M·∫≠t T√¥ng th√¨ ph·∫£i c√≥ cƒÉn b·∫£n v·ªØng ch·∫Øc v·ªÅ M·∫≠t T√¥ng c·ªßa c√°c b·∫≠c d∆∞·ªõi r·ªìi v√† h√†nh gi·∫£ tr∆∞·ªõc h·∫øt ph·∫£i nh·∫≠n ƒë∆∞·ª£c Ph√°p Qu√°n ƒê·∫£nh c·ªßa m·ªôt v·ªã Kim Cang Ph√°p S∆∞ ƒë√£ th√†nh t·ª±u v·ªÅ Ph√°p T·ªëi Th∆∞·ª£ng M·∫≠t T√¥ng truy·ªÅn d·∫°y. H√†nh gi·∫£ c≈©ng ph·∫£i c√≥ s·ª± ch·ª©ng nh·∫≠p th√¢m s√¢u v·ªÅ T√°nh Kh√¥ng v√† B·ªì ƒê·ªÅ T√¢m th√¨ m·ªõi c√≥ th·ªÉ tu h√†nh Ph√°p T·ªëi Th∆∞·ª£ng M·∫≠t T√¥ng.
www.*******hoasen.org
Last edited by anbinh; 08-28-2009 at
02:05 PM
..
anbinh
Gold Member
Join Date: Feb 2006
S·ªë ƒêi·ªÉm: 3195
11-15-2009 , 01:20 PM
Ch√≠n C·∫•p B·∫≠c Thi·ªÅn ƒê·ªãnh
ƒê·∫°i s∆∞ Li√™n Hoa Sanh
ƒê·∫°i s∆∞ Li√™n Hoa Sanh, ng∆∞·ªùi ƒë√£ s√°ng l·∫≠p n√™n n·ªÅn Ph·∫≠t gi√°o M·∫≠t t√¥ng ·ªü T√¢y T·∫°ng v√†o th·∫ø k·ª∑ th·ª© 8. ƒêo·∫°n ng√†i gi·∫£ng cho c√¥ng ch√∫a Yeshe Tsogyal v·ªÅ chuy·ªÉn bi·∫øn cu·∫£ t√¢m, ƒë∆∞·ª£c tr√≠ch ra t·ª´ t√°c ph·∫©m ƒê·∫°i To√†n Thi·ªán, v·ªÅ "9 c·∫•p b·∫≠c ƒë·ªãnh" l√† T·ª© Thi·ªÅn S·∫Øc gi·ªõi, 4 ƒë·ªãnh V√¥ S·∫Øc gi·ªõi, v√† Di·ªát Th·ªç T∆∞·ªüng ƒë·ªãnh
ƒêi·ªÉm then ch·ªët c·ªßa t√¢m l√† th·∫ø n√†y : ch·ªõ ƒë·ªÉ tr·∫°ng th√°i b·ªïn nhi√™n c·ªßa t√¢m b√¨nh th∆∞·ªùng theo ƒëu·ªïi c√°c d·∫°ng th·ª©c quen thu·ªôc ·ªü qu√° kh·ª©, ch·ªõ ƒë·ªÉ n√≥ nh√¨n v·ªÅ c√°c ho·∫°t ƒë·ªông phi·ªÅn n√£o ·ªü t∆∞∆°ng lai, v√† ch·ªõ ƒë·ªÉ n√≥ t·∫°o t√°c th·ª© g√¨ b·∫±ng danh t∆∞·ªõng √Ω ni·ªám trong tr·∫°ng th√°i hi·ªán t·∫°i c·ªßa con. Qua s·ª± an tr·ª• t·ªânh th·ª©c trong c√°ch th·∫ø t·ª± nhi√™n c·ªßa n√≥, thi·ªÅn ƒë·ªãnh x·∫£y ra t·ª± nhi√™n. N·∫øu con ph√≥ng t∆∞·ªüng hay t√°n t√¢m, thi·ªÅn ƒë·ªãnh kh√¥ng x·∫£y ra.
Khi trong c√°ch n√†y con ƒë·ªÉ cho ba c·ª≠a ·ªü y√™n trong tr·∫°ng th√°i t·ª± nhi√™n c·ªßa ch√∫ng, m·ªçi v·ªçng ni·ªám th√¥ v√† t·∫ø l·∫Øng xu·ªëng v√† t√¢m con y√™n ·ªïn th·∫£ l·ªèng trong ch√≠nh n√≥. ƒê√¢y g·ªçi l√† samatha, ch·ªâ. (Khi t√¢m con) kh√¥ng ch∆∞·ªõng ng·∫°i, v√¥ tr·ª•, v√† tr·∫ßn tr·ª•i trong s·ª± t·ªânh gi√°c t·ª± nhi√™n (ƒë√¢y g·ªçi l√† vipashyana, qu√°n).(10) Khi c·∫£ hai trong m·ªôt kho·∫£nh kh·∫Øc th·ª©c gi√°c, an tr·ª• trong s√°ng m·ªôt c√°ch s·ªëng ƒë·ªông nh∆∞ l√† m·ªôt th·ª±c th·ªÉ kh√¥ng th·ªÉ ph√¢n chia, ƒë√≥ g·ªçi l√† ch·ªâ kh√¥ng l√¨a qu√°n. Hi·ªÉu bi·∫øt theo danh t∆∞·ªõng √Ω ni·ªám l√† khi con gi·ªØ √Ω th·ª©c nh∆∞ m·ªôt m·ª•c ti√™u. Kinh nghi·ªám l√† khi con kh√°m ph√° t√≠nh v√¥ tr·ª• c·ªßa n√≥, v√† ch·ª©ng ng·ªô x·∫£y ra khi c√°c tr·∫°ng th√°i n√†y c·ªßa t√¢m an tr·ª• trong s√°ng m·ªôt c√°ch s·ªëng ƒë·ªông nh∆∞ l√† y·∫øu t√≠nh c·ªßa s·ª± thi·ªÅn ƒë·ªãnh c·ªßa con. C√°i ·∫•y kh√¥ng c√≥ m·ªôt kh√°c bi·ªát n√†o v·ªõi s·ª± ch·ª©ng ng·ªô c·ªßa ch∆∞ Ph·∫≠t ba ƒë·ªùi. N√≥ kh√¥ng ph·∫£i l√† m·ªôt s·ª± t·∫°o t√°c ƒë·∫∑t cƒÉn b·∫£n tr√™n l·ªùi d·∫°y s√¢u xa c·ªßa v·ªã th·∫ßy, c≈©ng kh√¥ng ph·∫£i l√† k·∫øt qu·∫£ c·ªßa tr√≠ th√¥ng minh s·∫Øc b√©n c·ªßa m·ªôt ƒë·ªá t·ª≠. ƒê√≥ g·ªçi l√† ƒë·∫°t ƒë·∫øn tr·∫°ng th√°i b·ªïn nhi√™n c·ªßa n·ªÅn t·∫£ng.
Khi tham thi·ªÅn nh∆∞ th·∫ø, ba kinh nghi·ªám v·ªÅ l·∫°c, trong s√°ng v√† v√¥ ni·ªám s·∫Ω hi·ªán b√†y.
T√¢m th·ª©c t·ª± do kh·ªèi t∆∞·ªüng g·ªçi l√† v√¥ ni·ªám v√† c√≥ ba lo·∫°i. ‚ÄòKh√¥ng c√≥ ni·ªám thi·ªán‚Äô nghƒ©a l√† t·ª± do kh·ªèi s·ª± b√°m n√≠u v√†o ng∆∞·ªùi tham thi·ªÅn v√† ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng ƒë∆∞·ª£c tham thi·ªÅn. ‚ÄòKh√¥ng c√≥ ni·ªám √°c‚Äô l√† s·ª± c·∫Øt ƒë·ª©t d√≤ng t∆∞ t∆∞·ªüng th√¥ v√† t·∫ø. ‚ÄòKh√¥ng c√≥ ni·ªám trung t√≠nh‚Äô l√† s·ª± nh·∫≠n ra khu√¥n m·∫∑t b·ªïn nhi√™n c·ªßa t√°nh Gi√°c nh∆∞ l√† kh√¥ng ch·ªó tr·ª•.
Trong tr·∫°ng th√°i v√¥ ni·ªám n√†y, s·ª± trong s√°ng l√† s·ª± s√°ng r·ª° kh√¥ng b·ªã che ch∆∞·ªõng v√† tr·∫ßn tr·ª•i c·ªßa t√°nh Gi√°c. C√≥ ba lo·∫°i trong s√°ng. ‚ÄòTrong s√°ng t·ª± nhi√™n‚Äô l√† tr·∫°ng th√°i t·ª± do kh·ªèi m·ªôt ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng. ‚ÄòTrong s√°ng b·ªïn nguy√™n‚Äô kh√¥ng xu·∫•t hi·ªán trong m·ªôt kho·∫£ng th·ªùi gian nh·∫•t th·ªùi. ‚ÄòTrong s√°ng b·ªïn nhi√™n‚Äô th√¨ kh√¥ng do ai t·∫°o ra ƒë∆∞·ª£c.
C√≥ b·ªën lo·∫°i l·∫°c. ‚ÄòC·∫£m gi√°c ph√∫c l·∫°c‚Äô l√† t·ª± do kh·ªèi c√°c ƒëi·ªÅu ki·ªán ƒë·ªëi ngh·ªãch c·ªßa kh√¥ng h√≤a ƒëi·ªáu. ‚ÄòL·∫°c v√¥ ni·ªám‚Äô l√† t·ª± do kh·ªèi s·ª± ƒëau kh·ªï c·ªßa √Ω ni·ªám danh t∆∞·ªõng. ‚ÄòL·∫°c b·∫•t nh·ªã‚Äô l√† t·ª± do kh·ªèi s·ª± b√°m n√≠u s·ª± tr·ª• t∆∞·ªõng nh·ªã nguy√™n. ‚ÄòL·∫°c v√¥ ƒëi·ªÅu ki·ªán‚Äô l√† t·ª± do kh·ªèi nguy√™n nh√¢n v√† ƒëi·ªÅu ki·ªán.
Khi c√°c lo·∫°i kinh nghi·ªám n√†y sanh kh·ªüi, con c·∫ßn ba th·ª© x·∫£ ly : x·∫£ ly l·∫°c l√† gi·ªëng nh∆∞ m·ªôt ng∆∞·ªùi ƒëi√™n ; x·∫£ ly s·ª± trong s√°ng l√† gi·ªëng nh∆∞ gi·∫•c m∆° c·ªßa m·ªôt tr·∫ª nh·ªè ; v√† x·∫£ ly v√¥ ni·ªám l√† gi·ªëng nh∆∞ m·ªôt thi·ªÅn gi·∫£ ƒë√£ ho√†n th√†nh s·ª± tu h√†nh thi·ªÅn ƒë·ªãnh c·ªßa m√¨nh. Khi con c√≥ c√°c th·ª© n√†y, con tho√°t kh·ªèi c√°c khuy·∫øt ƒëi·ªÉm c·ªßa thi·ªÅn ƒë·ªãnh.
N·∫øu con b·ªã h·∫•p d·∫´n v√† b√°m n√≠u v√†o ba kinh nghi·ªám n√†y, con l·∫°c v√†o ba c√µi. Khi b√°m n√≠u v√†o l·∫°c, con s·∫Ω l·∫°c v√†o d·ª•c gi·ªõi ; khi b√°m v√†o s·ª± trong s√°ng con s·∫Ω l·∫°c v√†o s·∫Øc gi·ªõi ; v√† khi b√°m v√†o v√¥ ni·ªám con s·∫Ω l·∫°c v√†o v√¥ s·∫Øc gi·ªõi.
D·∫ßu cho con nghƒ© r·∫±ng con kh√¥ng d√≠nh c≈©ng kh√¥ng b√°m v√†o ch√∫ng, con c≈©ng c√≤n m·ªôt s·ª± d√≠nh ch·∫•p vi t·∫ø b√™n trong. ƒê·ªÉ c·∫Øt ƒë·ª©t c√°i b·∫´y n√†y, c√≥ ch√≠n tr·∫°ng th√°i ƒë·ªãnh li√™n ti·∫øp nhau, kh·ªüi ƒë·∫ßu b·∫±ng b·ªën thi·ªÅn ƒë·ªÉ xa l√¨a t∆∞ t∆∞·ªüng tham √°i.
S∆° thi·ªÅn
l√† tho√°t kh·ªèi √Ω t∆∞·ªüng v·ªÅ ng∆∞·ªùi tri gi√°c v√† c√°i ƒë∆∞·ª£c tri gi√°c, nh∆∞ng v·∫´n c√≤n n·∫±m trong s·ª± ph√¢n bi·ªát m·ªôt ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng v√† h√†nh ƒë·ªông tham thi·ªÅn.
Nh·ªã thi·ªÅn
l√† tho√°t kh·ªèi √Ω t∆∞·ªüng v√† ph√¢n bi·ªát, trong khi c√≤n tr·ª• v√†o s·ª± th∆∞·ªüng th·ª©c m√πi v·ªã vui s∆∞·ªõng c·ªßa ƒë·ªãnh.
Tam thi·ªÅn
l√† ƒë·∫°t ƒë·∫øn t√¢m kh√¥ng ƒë·ªông, nh∆∞ng c√≤n h∆°i th·ªü v√†o v√† h∆°i th·ªü ra.
ƒê·ªãnh c·ªßa t·ª© thi·ªÅn
ho√†n to√†n tho√°t kh·ªèi t∆∞ t∆∞·ªüng √Ω ni·ªám v·ªõi s·ª± tri gi√°c trong s√°ng kh√¥ng b·ªã che ch∆∞·ªõng.
B·ªën thi·ªÅn v√¥ s·∫Øc
t·∫©y tr·ª´ t∆∞ t∆∞·ªüng √Ω ni·ªám v·ªÅ s·∫Øc gi·ªõi. Tr·ª• v√†o √Ω t∆∞·ªüng ‚Äút·∫•t c·∫£ hi·ªán t∆∞·ª£ng ƒë·ªÅu nh∆∞ h∆∞ kh√¥ng,‚Äù con l·∫°c v√†o Kh√¥ng V√¥ Bi√™n X·ª©. Tr·ª• v√†o √Ω t∆∞·ªüng ‚Äúth·ª©c l√† v√¥ c√πng v√† kh√¥ng ph∆∞∆°ng h∆∞·ªõng,‚Äù con l·∫°c v√†o Th·ª©c V√¥ Bi√™n X·ª©. Tr·ª• v√†o √Ω t∆∞·ªüng ‚ÄúC√°i Bi·∫øt trong s√°ng l√† kh√¥ng hi·ªán di·ªán, kh√¥ng v·∫Øng m·∫∑t, v√† kh√¥ng th·ªÉ t·∫°o th√†nh m·ªôt ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng c·ªßa tri th·ª©c,‚Äù con l·∫°c v√†o Kh√¥ng Hi·ªán Di·ªán C≈©ng Kh√¥ng V·∫Øng M·∫∑t (V√¥ s·ªü h·ªØu x·ª©). Tr·ª• v√†o √Ω t∆∞·ªüng ‚ÄúT√¢m n√†y kh√¥ng nh·ªù v√†o m·ªôt th·ª±c th·ªÉ n√†o ; n√≥ l√† v√¥ h·ªØu v√† tr·ªëng kh√¥ng,‚Äù con l·∫°c v√†o c√µi tri gi√°c v·ªÅ Kh√¥ng C√≥ G√¨ T·∫•t C·∫£. C√°c tr·∫°ng th√°i n√†y c√≤n c√≥ s·ª± nhi·ªÖm √¥ vi t·∫ø c·ªßa √Ω ni·ªám danh t∆∞·ªõng, s·ª± h·∫•p d·∫´n thu·ªôc v·ªÅ t√¢m th·ª©c v√† c√°c kinh nghi·ªám c·ªßa t√¢m nh·ªã nguy√™n.
Di·ªát Th·ªç T∆∞·ªüng ƒê·ªãnh
xa l√¨a c√°c √Ω ni·ªám v·ªÅ c√°c tr·∫°ng th√°i n√†y. S·ª± d·ª´ng b·∫∑t thu·ªôc v·ªÅ ph√¢n t√≠ch l√† s·ª± d·ª´ng d·ª©t c·ªßa s·ª± d·∫•n th√¢n c·ªßa s√°u th·ª©c v√†o c√°c ƒë·ªëi t∆∞·ª£ng c·ªßa ch√∫ng, n√≥ g·ªìm c·∫£ s·ª± c·∫Øt ƒë·ª©t ho·∫°t ƒë·ªông c·ªßa h∆°i th·ªü v√† t√¢m nh·ªã nguy√™n. S·ª± d·ª´ng b·∫∑t thu·ªôc v·ªÅ kh√¥ng ph√¢n t√≠ch l√† ƒëi ƒë·∫øn t·ª± t√°nh c·ªßa con. ƒê√≥ l√† s·ª± th·∫£n nhi√™n t·ªëi h·∫≠u.
(c√≤n ti·∫øp 1 ph·∫ßn)
*******hoasen.org
anbinh
Gold Member
Join Date: Feb 2006
S·ªë ƒêi·ªÉm: 3195
11-25-2009 , 10:00 AM
Trong ch√≠n c·∫•p b·∫≠c ƒë·ªãnh n√†y, b·ªën tr·∫°ng th√°i thi·ªÅn l√† ‚Äúch·ªâ sanh ra qu√°n.‚Äù Nh∆∞ th·∫ø, ƒë·ªãnh c·ªßa b·ªën thi·ªÅn n√†y l√† h√≤a h·ª£p v·ªõi t·ª± t√°nh v√† l√† c√°i tr·ªïi v∆∞·ª£t nh·∫•t trong m·ªçi lo·∫°i ƒë·ªãnh thu·ªôc v·ªÅ th·∫ø gian.
B·ªën thi·ªÅn v√¥ s·∫Øc l√† c√°c b·∫´y c·ªßa ƒë·ªãnh. Di·ªát th·ªç t∆∞·ªüng ƒë·ªãnh l√† c√°i ƒë·ªãnh b√¨nh an c·ªßa b·∫≠c Thanh VƒÉn.
B·∫±ng s·ª± hi·ªÉu bi·∫øt nh·ªØng tr·∫°ng th√°i n√†y, con c√≥ th·ªÉ ph√¢n bi·ªát c√°c lo·∫°i ƒë·ªãnh kh√°c nhau, x√≥a tan c√°c ch∆∞·ªõng ng·∫°i trong th·ª±c h√†nh thi·ªÅn ƒë·ªãnh v√† kh√¥ng ƒëi l·∫°c.
NƒÉm con ƒë∆∞·ªùng bao g·ªìm trong ba. C·∫Øt ƒë·ª©t c√°c b·∫´y n√†y v√† th·ª±c h√†nh m·ªôt thi·ªÅn ƒë·ªãnh kh√¥ng khuy·∫øt ƒëi·ªÉm, con an tr·ª• thanh tƒ©nh v√† s·ªëng ƒë·ªông trong ph√∫c l·∫°c, trong s√°ng v√† v√¥ ni·ªám su·ªët tr·∫°ng th√°i thi·ªÅn ƒë·ªãnh. Trong tr·∫°ng th√°i sau-thi·ªÅn-ƒë·ªãnh, c√°c h√¨nh t∆∞·ªõng kh·ªüi l√™n kh√¥ng ngƒÉn ch∆∞·ªõng v√† ƒë·ªÅu v√¥ t·ª± t√°nh nh∆∞ m·ªôt gi·∫•c m·ªông hay ·∫£o huy·ªÖn. Con bi·∫øt ƒë∆∞·ª£c b·∫£n t√°nh c·ªßa nh√¢n v√† qu·∫£, l√†m ƒë·∫ßy tr√†n c√¥ng ƒë·ª©c, ƒë·∫°t ƒë∆∞·ª£c ‚Äúh∆°i ·∫•m c·ªßa ƒë·ªãnh,‚Äù v√† nh∆∞ th·∫ø ho√†n th√†nh con ƒë∆∞·ªùng t√≠ch l≈©y.
Th·ª±c h√†nh nh∆∞ th·∫ø m·ªôt th·ªùi gian d√†i, con th·∫•y ƒë∆∞·ª£c m·ªôt c√°ch hi·ªán th·ª±c, b·∫£n t√°nh v√¥ tr·ª• v√† t·ª± chi·∫øu hi·ªán di·ªán n∆°i con. Nh·∫≠n ra b·∫£n lai di·ªán m·ª•c c·ªßa con l√† con ƒë∆∞·ªùng c·ªßa c√°i th·∫•y. Kinh nghi·ªám c√°c t∆∞·ªõng, tr√≠ hu·ªá v√† t√°nh Kh√¥ng l√† v√¥ s·ªü tr·ª• v√† t·ª± th√¥ng t·ªè, t·ª©c l√† con th·∫•y tr·ª±c ti·∫øp b·∫£n t√°nh b·ªïn nhi√™n kh√¥ng t√πy thu·ªôc ƒëi·ªÅu ki·ªán. S·ª± ngƒÉn che c·ªßa phi·ªÅn n√£o b·ªã ph√° h·ªßy t·∫≠n g·ªëc r·ªÖ. Ch·ª©ng ng·ªô r·∫±ng nh√¢n v√† qu·∫£ ƒë·ªÅu tr·ªëng kh√¥ng, sanh t·ª≠ kh√¥ng c√≥ hi·ªáu h·ªØu ch·∫Øc th·∫≠t. ƒê√¢y g·ªçi l√† ƒë·ªãa ƒë·∫ßu ti√™n, Hoan H·ª∑ ƒë·ªãa. Tr·∫°ng th√°i thi·ªÅn ƒë·ªãnh kh√¥ng l√¨a r·ªùi Ph·∫≠t t√°nh v√† m·ªçi s·ª± sau-thi·ªÅn-ƒë·ªãnh sanh kh·ªüi nh∆∞ ·∫£o huy·ªÖn.
Quen d·∫ßn v·ªõi tr·∫°ng th√°i n√†y v√† h·ªô tr√¨ n√≥ m·ªôt c√°ch v·ªØng ch·∫Øc, m·ªçi hi·ªán t∆∞·ª£ng tr·ªü n√™n b·∫•t nh·ªã. H√£y nh·∫≠n bi·∫øt ch√∫ng nh∆∞ l√† t·ª± t√¢m hi·ªán, c√°c h√¨nh t∆∞·ªõng v√† t√¢m h√≤a tr·ªôn th√†nh m·ªôt. Khi t√°nh Kh√¥ng sanh kh·ªüi nh∆∞ nh√¢n v√† qu·∫£, con ch·ª©ng ng·ªô duy√™n sanh. Su·ªët tr·∫°ng th√°i thi·ªÅn ƒë·ªãnh m·ªçi hi·ªán t∆∞·ª£ng l√† kh√¥ng ch·ªó tr·ª• v√† hi·ªán di·ªán nh∆∞ tinh ch·∫•t c·ªßa t√°nh Gi√°c. S·ª± hi·ªán di·ªán nh·∫π nh√†ng c·ªßa c√°c h√¨nh t∆∞·ªõng b√™n ngo√†i trong th·ªùi gian sau-thi·ªÅn-ƒë·ªãnh l√† con ƒë∆∞·ªùng c·ªßa s·ª± tu t·∫≠p.
Duy tr√¨ ƒëi·ªÅu ·∫•y m·ªôt th·ªùi gian d√†i, con ch·ª©ng ng·ªô r·∫±ng sanh t·ª≠ v√† Ni·∫øt b√†n l√† b·∫•t nh·ªã, v∆∞·ª£t kh·ªèi sanh v√† di·ªát, l√† v√¥ tr·ª• x·ª© v√† t·ª± th√¥ng t·ªè kh√¥ng tr·ªôn l·∫´n nhi·ªÖm √¥ v√† r·ªët r√°o to√†n thi·ªán. S·ª± che ch∆∞·ªõng tr√≠ hu·ªá ho√†n to√†n bi·∫øn m·∫•t, v√† v√†o kho·∫£nh kh·∫Øc t·∫•t c·∫£ m·ªçi s·ª± hi·ªán ra nh∆∞ t√°nh gi√°c b·ªïn nguy√™n l√† con ƒë∆∞·ªùng th√†nh t·ª±u, t·ª©c l√† tr·∫°ng th√°i Ph·∫≠t t√°nh.
-----------------
«
Previous Thread
|
Next Thread
»
Thread Tools
Show Printable Version
Email this Page
Display Modes
Linear Mode
Switch to Hybrid Mode
Switch to Threaded Mode
Forum Jump
Solving Love
Serious Love Problem
Solving Love Problem
T√¢m S·ª± T√¨nh Y√™u
C·ªë V·∫•n Gia ƒê√¨nh
N·ªØ C√¥ng Gia Ch√°nh
Recipes (N·∫•u ƒÇn)
M√≥n ƒÇn Ch·ªçn L·ªçc
Tr√°ng Mi·ªáng
M√≥n ƒÇn Chay
Gi·∫£i Tr√≠
Truy·ªán / Stories
√Çm Nh·∫°c & ƒêi·ªán ·∫¢nh
Truy·ªán C∆∞·ªùi / Jokes
Nh·ªØng ƒêi·ªÅu L√Ω Th√∫
V∆∞·ªùn Th∆°
Th∆° T√¨nh Y√™u
Th∆° Bu·ªìn
Foreign Language Poems
Th∆° Ch·ªçc Gh·∫πo
B·∫°n G√°i Nh·ªè To
1001 C√°ch L√†m ƒê·∫πp
Technology Exchange
T√¨m Vi·ªác & ƒê·∫•u Th·∫ßu
Knowledge Depository
T√¨m Hi·ªÉu T√¥n Gi√°o
Trang Ph·∫≠t Gi√°o
Trang C√¥ng Gi√°o
General Board
All times are GMT -7. The time now is
09:31 AM
.
Contact Us
-
VietFun Home
-
Top
Powered by vBulletin® Version 3.8.6
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.

Server: Apache/2.2.15 (Red Hat)

Set-Cookie: bblastactivity=0; expires=Wed, 23-May-2018 16:31:19 GMT; path=/

Cache-Control: private, post-check=0, pre-check=0, max-age=0