markdown:
tag:blogger.com,1999:blog-7099024573359710012017-05-17T18:53:46.356-07:00Saigòn thưở ấyPhuongnam Đnoreply@blogger.comBlogger24125tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-3523585615971475222017-04-03T05:22:00.003-07:002017-04-03T05:25:11.705-07:00Nhà thờ Đức Bà, đặc sắc kiến trúc Pháp giữa lòng Sài GònNằm ở trung tâm SG, nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn là một địa điểm du lịch không thể bỏ qua, nổi bật với sắc đỏ tươi. Sau gần 140 năm chống chọi với nắng gió thời gian, mái ngói và một số hạng mục của công trình kiến trúc đặc sắc này bị xuống cấp một cách đáng ngại.

Nhà thờ chính tòa Đức Bà, SG, Việt Nam. CC/Diego Delso

Theo dự án của Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM trình lên UBND thành phố vào đầu tháng 12/2016, công trình biểu tượng của Sài Gòn sẽ có một đợt trùng tu mái ngói kéo dài từ năm 2017 đến 2019. Cụ thể là sẽ “gia cố, thay thế hệ thống vì kèo bằng tổ hợp thép hình, sơn bảo quản chống gỉ; gia cố, thay thế cầu phong, li tô bằng gỗ nhóm II, chống mối mọt, sơn bảo quản; thay thế bổ sung mái ngói tây, ngói vảy cá, ngói âm dương theo nguyên trạng; xây lại bờ mái bờ nóc, bờ chảy”. Nguồn vốn để sửa chữa do chủ đầu tư là Tòa tổng giám mục Sài Gòn vận động từ nguồn xã hội hóa.

Tuyệt tác kiến trúc gần 140 tuổi biểu tượng của Sài Gòn

Nhìn lại 137 năm lịch sử của nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, có lẽ nên bắt đầu từ nguồn gốc nhà thờ đầu tiên được dựng lên ở Sài Gòn, trên nền một ngôi chùa bỏ hoang bên bờ Kinh Lớn (Grand Canal hay Canal Charner), nơi neo đậu của những con tầu gỗ lớn của người Hoa có mái bằng lá cọ và mũi tầu được sơn những cặp mắt dữ tợn.
Tập san hành trình, địa lý, lịch sử và khảo cổ (1), phát hành năm 1869, miêu tả: “Nhà thờ đầu tiên, với một tháp chuông bằng gỗ sơn mầu, được dựng lên ở Sài Gòn vào năm 1861 nhờ sự đóng góp của các công chức và sĩ quan đội quân viễn chinh Pháp. Nhiều khu nhà tạm được dựng lên dọc bờ kênh trở thành ngôi làng của Giám mục và cũng chính tại đây, Đức ông Lefebvre - Giám mục hiệu toà Isauropolis và Khâm mạng tòa thánh Tây Nam Kỳ - đã trú ẩn trước khi quân Pháp chiếm được Sài Gòn”.

Năm 1863, chuẩn đô đốc Bonnard cho xây một nhà thờ vững chắc hơn ở phía trên thành phố, nơi sau này trở thành địa điểm của Toà Hòa Giải (Justice de paix, nơi ngày nay là cao ốc Sun Wah đường Nguyễn Huệ). Cách gọi “nhà thờ lớn” (cathédrale) có lẽ chỉ để nhấn mạnh đến chức năng của địa điểm thiêng liêng đó mà thôi, vì theo nhận xét của tác giả Raoul Postel trong cuốn Xứ Nam Kỳ thuộc Pháp (2), “công trình thảm thương và tồi tàn này thực ra chẳng xứng với cách gọi đó. Bề ngoài hiu quạnh của nhà thờ càng nâng vẻ lộng lẫy của nhà thờ tu viện Sainte-Enfance”.

Mười năm sau, thánh đường được làm gần như hoàn toàn bằng gỗ bị mối gặm nhấm nghiêm trọng đến mức phải đóng cửa vào năm 1874 và dùng tạm đại sảnh trong dinh thự của thống đốc Nam Kỳ để hành lễ.

Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn sau khi được hoàn thiện năm 1880 và chưa có hai mái chóp.BNF/Fernand Blanchet

Nếu như trước năm 1869, nhà thờ Sài Gòn không có bất kỳ nguồn thu nhập nào trừ tiền quyên góp của giáo dân, thì trong khoảng thời gian giới quân sự nắm quyền và Giáo Hội chưa tách khỏi chính quyền, Giám mục Sài Gòn được trợ cấp khoảng 15.000 franc cùng với 5.000 franc công tác phí (Bulletin officiel de la Cochinchine, 16/05/1870) và giáo phận Nam Kỳ cũng nhận được một khoản trợ cấp cho đến năm 1880 khi chính quyền dân sự đầu tiên được hình thành tại Nam Kỳ.

Cũng trong giai đoạn chính quyền quân sự, chính phủ thuộc địa đã nhượng cho các giáo phận Nam Kỳ nhiều khu đất để xây dựng các công trình dành cho con lai, đặc biệt là nhà thờ lớn Sài Gòn. Quyết định được chuẩn đô đốc-thống đốc Duperré (1874-1877) ký ngày 27/09/1876 (Bulletin officiel de l’Annam et du Tonkin, 1877) khi hoàn toàn tin chắc rằng Nam Kỳ đã được bình định. Ông cũng nhận thấy đã đến lúc phải khẳng định đức tin của người Pháp và rộng rãi truyền đức tin đó ở đất nước xa xôi này.

Nhà thờ mới được chuyển về vị trí trung tâm, ở đầu phố Catinat (nay là Đồng Khởi). Cục công binh giao các khu đất (nay là quảng trường số 1 Công Xã Paris, quận 1, trước đây còn là quảng trường Pigneaux de Béhaine), lúc đó nằm dưới sự quản lý của quân đội, cho chính quyền địa phương. Đổi lại, cơ quan dân sự này hoàn toàn chịu trách nhiệm về nhà thờ mới, cũng như mọi việc bảo dưỡng trùng tu trong tương lai.

Ngày 07/10/1877, trước sự chứng kiến của thống đốc Nam Kỳ và toàn bộ chính quyền Pháp tại Sài Gòn, Đức ông Colombert, Giám mục hiệu tòa Samosate, đã ban phước cho viên đá đầu tiên của công trình mang tính thiêng liêng với giáo dân. Sau hai năm rưỡi xây dựng, với tổng chi phí 2.500.000 franc, thánh đường do kiến trúc sư Bourard thiết kế được hoàn thiện ngày 11/04/1880 và được cung hiến lên Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội và thánh François-Xavier.

Tập san của Hội Thừa Sai Paris số ra tháng 07-08/1918 (3) miêu tả nhà thờ Sài Gòn được xây theo kiến trúc Roman, dài 93 mét, rộng 35 mét, cao 57,3 mét. Hầu hết nguyên vật liệu, đặc biệt là gạch ngói đỏ, được chuyển từ Pháp sang. Hai tháp chuông có sáu quả chuông nặng tổng cộng 25.850 kg.

Dự án ban đầu chỉ có hai tòa tháp chuông cao 36,60 mét. Đến năm 1895, hai mái chóp với Thập tự giá biểu tượng cho sự cứu rỗi cao 21 mét được dựng thêm để che tháp chuông. Theo tuần san Le Génie civil số ra ngày 02/05/1896, hai mái chóp được làm bằng sắt, do kỹ sư André Michelin thiết kế, có hình kim tự tháp tám góc, lần lượt được gắn trực tiếp bằng phương pháp tính khung côngxon trên mỗi tháp chuông. Khung mái được lợp bằng loại thép gân và có một cầu thang sắt gắn vào thành tường dẫn lên nóc. Trên nóc là hai cây thập tự cao 3,10 mét được làm bằng tôn và đinh tán. Toàn bộ công trình được thợ thuyền địa phương thực hiện dưới sự giám sát của một đốc công châu Âu.

Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, ảnh chụp năm 1895.BNF/André Salles

Bên trong công trình kiến trúc quy mô và đặc sắc được dát vàng rất thẩm mỹ. Phía trên hành lang gác trong nhà thờ là loạt cửa sổ bằng kính nhiều mầu ghép lại do xưởng Lorin de Chartres thực hiện. Mỗi tác phẩm trên cửa kính tái hiện đoàn rước các thánh từ Cựu Ước đến Tân Ước đến chào mừng Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, chủ nhân của nhà thờ.

Bàn thờ chính được làm bằng đá cẩm thạch quý hiếm và được trang trí thêm ba bức phù điêu tuyệt đẹp được sáu thiên thần nâng đỡ, trong tay cầm những dụng cụ khổ nạn trong Cuộc Thương Khó của Chúa Giê-su. Lối đi bên trong nhà thờ làm theo hình thập tự, được lát bằng gạch ghép mảnh nghệ thuật và ở mỗi đầu là một bàn thờ của các nhà nguyện. Xung quanh chính điện là các nhà nguyện Đức Mẹ Đồng Trinh (Sainte-Vierge), Thánh Tâm (Sacré-Coeur), thánh Joseph, thánh Paul và thánh François-Xavier. Tất cả đều được trang trí bằng những bức tranh kính nhiều mầu ghép lại tượng trưng cho mỗi vị thánh của nhà nguyện.

Ngoài ra còn phải kể đến 20 chiếc đèn chùm được gia công một cách tinh vi. Từ tháng 10/1913, cha Eugène Soullard cho lắp hàng nghìn bóng điện vào những chiếc đèn chùm và xung quanh các cột chính trong nhà thờ khiến các buổi lễ trở nên lung linh hơn trong ánh sáng hiện đại này. Đặc biệt là vào những buổi Thánh Lễ và lễ rửa tội cho trẻ nhỏ, giáo đường đẹp một cách huyền diệu với các sắc mầu và đồ trang trí.

Năm 1902, tượng Đức ông Pigneaux de Béhaine (tiếng Việt là Bá Đa Lộc), Giám mục hiệu tòa Adran, được dựng lên giữa khu vực trồng hoa tô điểm cho quảng trường trước cửa nhà thờ lớn. Tác phẩm của nhà điêu khắc Lormier thể hiện Cha Cả tay trái nâng bàn tay của hoàng tử Cảnh (con trưởng của vua Gia Long), còn tay phải giương bản Hiệp ước Versailles ký ngày 21/11/1787 với chính phủ Pháp. Đức ông Lucien Mossard, quản lý nhà thờ từ năm 1898, cùng với đông đảo tu sĩ đã tổ chức một buổi lễ long trọng để ban phép lành cho công trình trên trước sự chứng kiến của toàn quyền Đông Dương Paul Doumer, thống đốc Nam Kỳ Henri de Lamothe, các đô đốc Pottier và Bayle, cùng với toàn bộ công chức dân sự và quân sự cũng như giới thân hào Nam Kỳ.

Tan lễ ở Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, ảnh chụp khoảng sau năm 1880.

Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn… người yêu kẻ ghét…

Trong vòng 10 năm, từ 1908 đến 1918, số lượng giáo dân ở Sài Gòn không thay đổi với khoảng 5.530 người, trong đó có 4.000 người châu Âu, 800 người Ấn Độ, 700 người An Nam và khoảng 30 người Hoa. Số lượng giáo dân châu Âu có xu hướng giảm do đợt tổng động viên năm 1914.

Giờ tan lễ sáng Chủ Nhật hay những dịp lễ trọng đại là cảnh tượng độc đáo khiến người qua đường phải tò mò chiêm ngưỡng, theo nhận xét của một cuốn hướng dẫn du lịch dành cho người mới đến thuộc địa xuất bản năm 1906 (4): “Những bộ cánh quý phái tươi trẻ của các Quý bà, Quý cô phương Tây xen lẫn với những bộ cánh đầy mầu sắc của phụ nữ Ấn Độ cùng với những chiếc váy mầu sậm của phụ nữ An Nam hay những bộ vét trắng của cánh đàn ông”.

Vẫn theo cuốn hướng dẫn du lịch, nhà thờ Đức Bà Sài Gòn là niềm tự hào của người dân công giáo địa phương. Thế nhưng, tác giả Arthur Delteil, trong cuốn Một năm lưu lại Nam Kỳ: Hướng dẫn cho du khách ở Sài Gòn (5), lại tỏ ra không có chút thiện cảm nào với công trình kiến trúc này. Ông viết:

“Nhà thờ hướng ra phố Catinat không có chút vẻ nào là một công trình xinh đẹp. Được xây bằng gạch, toàn bộ khối đồ sộ đó nằm trên nền móng bằng đá hoa cương khiến người ta liên tưởng đến những chiếc bánh ngọt béo ngậy được gọi một cách dân dã là “bánh pa-tê”. Công trình kiêu kỳ và xấu xí này đã tiêu tốn vài triệu franc của nhà nước. Nhìn từ bên ngoài, nhà thờ có hình chữ nhật dài, hai đầu là hai tháp chuông hình vuông và một chiếc cổng. Bên trong, gian giữa rộng và nóng, không khí không tuần hoàn được, cứ như đang xuyên qua một nốt phồng rộp trên da vậy.

Thay vì xây một giáo đường nhẹ nhàng, lịch lãm, có hành lang đúp để không khí có thể tràn vào thì người ta xây một khối to uỳnh, thiếu thẩm mỹ, không có phong cách và quá rộng so với số giáo dân ít ỏi thường đi lễ. Người ta muốn đánh vào trí tưởng tượng của người dân bản xứ bằng sự hoành tráng và áp đặt một công trình tôn giáo thờ Chúa Trời. Tôi không biết liệu họ làm được như thế không, nhưng theo tôi, nhà thờ này là một thất bại”.

Thu Hằng, RFI

***

(1) V. A. Malte Brun (chủ biên), Annales des Voyages, de la géographie, de l’histoire et de l’archéologie, Paris : Challamel Aîné, 1869, T. 1.
(2) Raoul Postel, La Cochinchine française, Paris: A. Degorce-Cadot, 1883.
(3) Missions étrangères de Paris, Annales des Missions étrangères de Paris, 1918/07-1918/08.
(4) Saigon-Souvenir, petit guide saigonnais à l’usage des passagers des débutants dans la colonie, Saigon : Coudurier et Montégout, 1906.
(5) Arthur Delteil, Un an de séjour en Cochinchine : guide du voyageur à Saïgon, Paris: Challamel aîné, 1887.

Viết bởi lv

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-37320257145511435152017-02-26T06:47:00.000-08:002017-02-26T06:47:15.555-08:00Sài Gòn của tôi, 50 năm trước

<img alt="" class="entry-thumb" height="467" sizes="(max-width: 696px) 100vw, 696px" src="https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-02.jpg?resize=696%2C467" srcset="https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-02.jpg?w=2000 2000x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-02.jpg?resize=300%2C201 300x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-02.jpg?resize=768%2C515 768x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-02.jpg?resize=1024%2C687 1024x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-02.jpg?resize=696%2C467 696x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-02.jpg?resize=1068%2C717 1068x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-02.jpg?resize=626%2C420 626x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-02.jpg?w=1280 1280x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-02.jpg?w=1920 1920x" style="border: 0px none; box-sizing: border-box; display: block; height: auto; margin-bottom: 26px; max-width: 100%; width: auto;" title="Tet-VNCH-02" width="696" />Ðặt chân tới Sài Gòn năm 1954, lúc ấy tôi là đứa bé 9 tuổi, theo gia đình từ miền Bắc di cư vào miền Nam tự do. Ký ức của đứa bé 9 tuổi hẳn nhiên không thể ghi nhận được gì nhiều; nhưng đứa bé lớn lên và sinh sống tại Sài Gòn từ thuở ấy tới bây giờ, đã giúp tôi dễ dàng gợi dậy trong ký ức, ít nhất là những hình ảnh đậm nét của Sài Gòn, 50 năm về trước.

Ấn tượng về Sài Gòn trong tôi từ lúc ấy tới bây giờ cũng không phai nhạt bao nhiêu, dù đã hơn nửa thế kỷ trôi qua. Ấn tượng sâu đậm, bởi Sài Gòn những ngày tháng ấy quá mới lạ trong tâm trí tôi, đứa trẻ đã trải qua một đoạn đời ấu thơ tại Hà Nội.

Ðiều đầu tiên tôi nhận biết lúc ấy, tôi nói với cha tôi, là Sài Gòn có vẻ rất Tây so với Hà Nội. Cha tôi bảo, bởi vì một trăm năm Pháp thuộc, Sài Gòn và miền Nam là thuộc địa; trong khi Hà Nội của miền Bắc là bảo hộ.

Cha tôi làm thông ngôn trong quân đội Liên Hiệp Pháp, dạy tiếng Pháp cho các con từ nhỏ; nên tôi nhớ được rành rõ những tên Pháp ngữ đặt cho nhiều đường phố lớn của Sài Gòn lúc ấy. Căn nhà đầu tiên của gia đình chúng tôi khi vào Sài Gòn ở đường Bà Hạt, quận 10. Ðường Bà Hạt là đường phố nhỏ, một đoạn chạy ngang đường phố lớn mang tên Tây, là Lacaze – tức đường Nguyễn Tri Phương.

<img alt="Sài Gòn của tôi, 50 năm trước" class="aligncenter wp-image-2553510 size-large" height="883" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" src="https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-01.jpg?resize=640%2C883" srcset="https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-01.jpg?resize=742%2C1024 742x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-01.jpg?resize=217%2C300 217x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-01.jpg?resize=768%2C1059 768x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-01.jpg?resize=696%2C960 696x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-01.jpg?resize=1068%2C1473 1068x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-01.jpg?resize=304%2C420 304x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-01.jpg?w=1280 1280x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-01.jpg?w=1920 1920x" style="border: 0px none; box-sizing: border-box; clear: both; display: block; height: auto; margin: 6px auto 21px; max-width: 100%; text-align: center;" title="Sài Gòn của tôi, 50 năm trước" width="640" />Vài năm sau, Tổng Thống Ngô Ðình Diệm cho thay thế tên Tây; vẫn giữ lại tên những danh nhân thế giới, dù danh nhân ấy là người Pháp, như Calmette, Pasteur, Alexandre de Rhodes… Những đường phố mang tên Tây, đa số là quan chức Pháp, được thay thế, như: Bonard – Lê Lợi; Charner – Nguyễn Huệ; Galliéni – Trần Hưng Ðạo; De la Grandrière – Gia Long; Catinat – Tự Do; Lacaze – Nguyễn Tri Phương… Tuy nhiên, nhiều năm sau đó, dân Sài Gòn vẫn nói: Ði bát phố Bô-na, Catinat; đi mua hàng ở thương xá Charner…, luôn là gọi tên Tây, cho 3 đường phố đẹp bậc nhất của Sài Gòn.

Phố phường Sài Gòn lúc ấy đa số là những con đường lớn rộng, dài dằng dặc. Và rất nhiều cổ thụ. Ðặc biệt loại cây có tên rất bình dân là cây dái ngựa – tên khoa học là Meliaceae – thân to nổi mấu gồ ghề, tỏa rộng cành lá, bóng mát ngợp đường Lê Ðại Hành, trước mặt Trường Ðua Phú Thọ, quận 11. Hàng cây me xanh mát mắt suốt con đường Gia Long, con đường có bệnh viện Grall do người Pháp lập nên, giữa vườn cây rộng rinh. Rừng cao su bát ngát, chạy dài theo con đường Nguyễn Văn Thoại, từ Trường Ðua Phú Thọ tới ngã tư Bảy Hiền…

<img alt="Sài Gòn của tôi, 50 năm trước" class="aligncenter wp-image-2553512 size-large" height="562" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" src="https://i1.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-03.jpg?resize=640%2C561" srcset="https://i1.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-03.jpg?resize=1024%2C898 1024x, https://i1.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-03.jpg?resize=300%2C263 300x, https://i1.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-03.jpg?resize=768%2C674 768x, https://i1.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-03.jpg?resize=696%2C610 696x, https://i1.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-03.jpg?resize=1068%2C937 1068x, https://i1.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-03.jpg?resize=479%2C420 479x, https://i1.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-03.jpg?w=1280 1280x, https://i1.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-03.jpg?w=1920 1920x" style="border: 0px none; box-sizing: border-box; clear: both; display: block; height: auto; margin: 6px auto 21px; max-width: 100%; text-align: center;" title="Sài Gòn của tôi, 50 năm trước" width="640" />Năm tôi còn nhỏ tuổi, cha vẫn dẫn đi chơi mỗi Chủ Nhật. Vào Vườn Ông Thượng, còn có tên Tây là Bờ-rô, sau đó mới gọi tên là Vườn Tao Ðàn; dẫn đi chơi ở Sở Thú-Thị Nghè… Cây trồng ở Sài Gòn phong phú là nhờ công sức của vị giám đốc Sở Thú đầu tiên, người Pháp; ông từng là chuyên viên nghiên cứu về cây trồng ở nhiều nơi trên thế giới; nhất là vùng nhiệt đới ở Phi Châu, có nhiều loại cây thích hợp với thổ nhưỡng Sài Gòn. Những năm sau này, lớn thêm vài tuổi, lại được anh cùng cho đi “bát phố Bô-na,” để thấy rõ Sài Gòn quả là rất Tây; tôi tha hồ thưởng ngoạn vẻ đẹp “Paris” của nó.

Tản bộ trên đường Catinat, từ nhà thờ Ðức Bà tới bến Bạch Ðằng, nhìn ngắm các cửa hiệu sang trọng thời thượng dọc con phố. Và Passage Eden, rất nên gọi là “Hành Lang Ði Bộ,” chính diện nhìn ra đường Catinat. Passage Eden gồm trong đó: bát phố; xem chiếu phim – trong rạp Eden giữa lòng hành lang; mua sắm; ăn kem uống cà phê ăn tối ở quán Givral liền bên… và để ngắm nhìn trai thanh gái lịch, quý ông quý bà Sài Gòn, cũng ở trong đó.

Trai thanh – quý ông thì áo sơ mi quần tây trắng lốp; mũ flechet; giày deux couleurs; đồng hồ quả quít đeo ở dây lưng. Gái lịch – quý bà thì áo dài Lemur-Cát Tường không thua phụ nữ Hà Nội, hoặc vận jupe như “bà đầm”; tay xách porte feuille, chân đi guốc cao gót; tóc búi cao hoặc uốn dợn sóng, cổ đeo kiềng vàng…

<img alt="Sài Gòn của tôi, 50 năm trước" class="alignnone size-full wp-image-2553513" height="433" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" src="https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-04.jpg?resize=640%2C433" srcset="https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-04.jpg?w=2000 2000x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-04.jpg?resize=300%2C203 300x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-04.jpg?resize=768%2C519 768x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-04.jpg?resize=1024%2C692 1024x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-04.jpg?resize=696%2C470 696x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-04.jpg?resize=1068%2C722 1068x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-04.jpg?resize=621%2C420 621x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-04.jpg?w=1280 1280x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-04.jpg?w=1920 1920x" style="border: 0px none; box-sizing: border-box; display: inline-block; height: auto; margin: 0px 10px; max-width: 100%;" title="Sài Gòn của tôi, 50 năm trước" width="640" />Ra vào Passage Eden nhiều lối, ưa thích ra vào lối nào cũng được. Anh tôi dẫn tôi vào lối cửa ở đường Charner, rồi đi vòng qua Bonard, rồi ra cửa Catinat… Rồi chúng tôi ghé hiệu sách Albert Portail – sau có tên là Xuân Thu – sát cạnh đó, toàn là sách từ bên Tây đưa sang, tha hồ mà đọc mà ngắm.

Rồi với bạn học cùng lớp cùng trường Chu Văn An, Trường-Trung-Học-Di-Chuyển-Bắc-Việt (có ghi ở bảng hiệu của trường như vậy, vì trường cũng di cư từ Hà Nội vào Sài Gòn) đi chơi và chụp ảnh lưu niệm Sài Gòn.

Bất cứ buổi sáng Chủ Nhật nào, góc thân thuộc nhất, tập trung nhiều nhất các “bác phó nhòm,” chính là quảng trường trước mặt quán Givral. Mái hiên cong kiều diễm của quán Givral, và con đường Catinat thẳng tắp, với hai hàng cây hai bên chạy dài ngút mắt, đã đi vào không biết bao nhiêu tấm ảnh lưu niệm Sài Gòn. Hoặc những tấm ảnh của cả gia đình, lưu niệm ngày đi mua sắm ở thương xá Charner; buổi dùng bữa cơm Tây ở một nhà hàng Pháp trên phố Bonard…

<img alt="Sài Gòn của tôi, 50 năm trước" class="alignnone size-full wp-image-2553514" height="434" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" src="https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-05.jpg?resize=640%2C434" srcset="https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-05.jpg?w=2000 2000x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-05.jpg?resize=300%2C203 300x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-05.jpg?resize=768%2C521 768x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-05.jpg?resize=1024%2C694 1024x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-05.jpg?resize=696%2C472 696x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-05.jpg?resize=1068%2C724 1068x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-05.jpg?resize=619%2C420 619x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-05.jpg?w=1280 1280x, https://i2.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-05.jpg?w=1920 1920x" style="border: 0px none; box-sizing: border-box; display: inline-block; margin: 0px 10px; max-width: 100%;" title="Sài Gòn của tôi, 50 năm trước" width="640" />Những ngôi đền Ấn Ðộ giữa lòng Sài Gòn lúc ấy, cũng đi vào ký ức của đứa bé miền Bắc di cư khá đậm nét. Sao mà Sài Gòn nhiều đền đài của Ấn Giáo, với kiến trúc tinh tế kỳ công đến thế. Những ngôi đền uy nghi tọa lạc ở các con đường Tôn Thất Thiệp-Trương Ðịnh-Công Lý của quận 1, trung tâm Sài Gòn. Người Ấn Ðộ sinh sống tại Sài Gòn khá đông, chỉ không nhiều bằng người Hoa, ở cả một vùng Chợ Lớn. Tôi nghe dân Sài Gòn gọi họ là Chà Và. Sau này tôi mới hiểu, Chà Và là đọc trại từ Java, gọi chung cho người Ấn Ðộ và người Mã Lai; họ thường làm nghề mại bản, quản lý nhà đất, cho vay tiền, làm trung gian giữa người Việt và người Pháp…

Ðường Tôn Thất Thiệp, vào năm 1954 vẫn được xem là một tiểu Ấn Ðộ, với những ông Chà Và cho vay tiền, chủ quán cà ri nị, mở tiệm kim hoàn. Những người Ấn Ðộ gốc ở Bombay thường kinh doanh ngành vải; họ có nhiều cửa hiệu ở đường Catinat, Bonard, Hàm Nghi, Galliéni, và chợ Bến Thành. Từ lâu trước đó, cộng đồng người Ấn Ðộ ở quận 1 còn đông đảo hơn nhiều; đã có một đợt người Ấn Ðộ rời Sài Gòn sang định cư tại Pháp, vào năm 1945.

<img alt="Sài Gòn của tôi, 50 năm trước" class="aligncenter wp-image-2553515 size-large" height="582" sizes="(max-width: 640px) 100vw, 640px" src="https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-06.jpg?resize=640%2C583" srcset="https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-06.jpg?resize=1024%2C932 1024x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-06.jpg?resize=300%2C273 300x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-06.jpg?resize=768%2C699 768x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-06.jpg?resize=696%2C634 696x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-06.jpg?resize=1068%2C972 1068x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-06.jpg?resize=461%2C420 461x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-06.jpg?w=1280 1280x, https://i0.wp.com/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2017/01/Tet-VNCH-06.jpg?w=1920 1920x" style="border: 0px none; box-sizing: border-box; clear: both; display: block; height: auto; margin: 6px auto 21px; max-width: 100%; text-align: center;" title="Sài Gòn của tôi, 50 năm trước" width="640" />Có lẽ cái mới lạ, và thấy thân thương nhất, đối với người miền Bắc di cư vào Sài Gòn như tôi, là những quán tiệm bình dân, tiệm Hoa kiều. Hai thứ quán tiệm này khá giống nhau. Buổi sáng tới quán, những ông già Sài Gòn đọc-nhựt-trình, nói chuyện ưa chêm tiếng Pháp, xưng tôi là mỏa (moi); những bà già hút thuốc điếu; những anh tài xe xích lô máy chở cả vợ con trong lòng xe rộng bè, tới quán ăn hủ tíu uống cà phê, xong chở về nhà rồi mới đi chở khách. Một thời gian trong năm 1954-55, khi có xài tiền 5 cắc bằng kim loại; thì tại Sài Gòn, cứ việc lấy giấy bạc một đồng – có hình Nam Phương hoàng hậu – mà xé làm hai, xài một nửa tương đương 5 cắc! Thật là thuận tiện, đơn giản.

Người Sài Gòn-Nam Bộ không cần thiết phải biết tên người mới quen; chỉ hỏi người này là con thứ mấy trong gia đình, để kêu anh Hai, anh Ba… Thân thương biết mấy! Chuyện trò với người Sài Gòn-Nam Bộ, câu chuyện của họ giản dị, rõ ràng, không úp úp mở mở; không bắt người cùng trò chuyện với mình phải chịu đựng sự vòng-vo-tam-quốc, sự rào trước đón sau, như rất nhiều người miền Bắc và miền Trung, trong đó có dân di cư năm 1954 thường như vậy.
Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-58935019766333703012017-02-20T05:46:00.003-08:002017-02-20T05:46:48.440-08:00Thủ Thiêm và di sản kiến trúc tôn giáo

Tu viện dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm đang đứng trước nguy cơ bị đập bỏ

( Bản quyền hình ảnh Nguyễn Vĩnh Nguyên)

Đứng từ bến Bạch Đằng, quận 1, TP.HCM ngày nay nhìn sang bên kia sông Sài Gòn, vẫn còn có thể thấy tiền cảnh ngôi nhà thờ nhỏ xinh, có tháp chuông thấp và dãy nhà ngói cổ kính của Hội dòng Mến Thánh Giá gợi cảm giác yên bình. Nhưng kỳ thực, số phận của quần thể kiến trúc tôn giáo có tuổi đời một thế kỷ rưỡi này bị đe dọa từ khi đồ án xây dựng Thủ Thiêm được nhà chức trách phê duyệt.
Sẽ bị san bằng?
Những tuyến đường mới đã được ủi thông, những công trình mới được đổ móng trên khu vực bãi bồi Thủ Thiêm, vùng vệ tinh chiến lược của Sài Gòn, nơi mà lòng đất đầm lầy còn ôm trong mình nhiều di chỉ các xưởng đóng tàu thời nhà Nguyễn và phế tích cảng Bến Nghé, kiến trúc cảng thị cổ cư dân xóm Tàu Ô năm xưa.
Báo Thanh Niên thuật lại quá trình làm đường và xây móng của khu đô thị mới Thủ Thiêm theo kiểu coi rẻ di sản: "Hàng trăm các loại hình cọc gỗ, mảnh thuyền, trong đó đáng chú ý là hệ thống cọc gỗ có chiều dài 3-4 m, đường kính thân khoảng 40-50 cm được vót đầu nhọn mang dáng dấp của những cọc gỗ chiến trận Bạch Đằng hiện đang trưng bày trong Bảo tàng Lịch sử - TP.HCM. Đây có thể là những cọc gỗ được sử dụng trong các trận thủy chiến thời chúa Nguyễn đánh Chân Lạp và là chiến trận của Tây Sơn đánh nhau với Nguyễn Ánh - Gia Long. Hay những thân cây gỗ đường kính 50 cm, dài 5-6 m, trên một đầu có lỗ mộng đục hình chữ nhật như những cây cột cái của kiến trúc cổ, có dấu tích của những căn nhà cổ dọc bến sông, cùng với đó là nhiều dãy cọc gỗ đóng gia cố hệ thống bến xưa của Bến Nghé có cấu tạo theo hàng dọc chạy dài hàng chục mét cũng đã phát lộ".
Và cũng để giải phóng mặt bằng, một cuộc quật mồ trên danh nghĩa "khảo cổ" rất chóng vánh đã diễn ra tại Lăng Thành Hoàng An Khánh, thuộc khuôn viên Đình An Khánh vào tháng 4-2014 do Trung tâm bảo tồn di tích TP.HCM phối hợp với Bảo tàng Lịch sử và Khoa Giải phẫu - Trường đại học Y Dược TP.HCM tiến hành. Di cốt của một vị thành hoàng, mà giới chuyên môn cho rằng có thể đó là một vị tướng quân triều Nguyễn đã có công khai hoang lập ấp, trấn giữ những đồn lũy và xưởng tàu thời đầu thực dân dọc cánh tả sông Bến Nghé đã được quật lên, phân tích và báo cáo kết quả đúng thủ tục và quy trình.
Như đã nói, cuộc khảo cổ đình An Khánh thực ra chỉ là một hình thức ngụy trang cho việc quật mồ vị thành hoàng này mang đi hoàn táng nơi khác, nên diễn ra rất chóng vánh, vội vàng. Một vài thông tin khảo cổ được ném ra công luận thiếu trách nhiệm và sự tường tận, thuyết phục; nên không tránh khỏi sự bất kính đối với tiền nhân.
Lịch sử, hồ sơ khoa học của vị tiền nhân có công đức với vùng đất tiếp tục rơi vào bóng tối không âm không vọng cho những công trình hãnh tiến mọc lên.
Tiếp sau đó là vụ cưỡng chế chùa Liên Trì, dãy trường nam (của các cha cố tổ chức từ thời Pháp) bên cánh trái nhà thờ Thủ Thiêm đã diễn ra một cách vô cảm, bất chấp phản ứng của những tín đồ và các tu sĩ.

Đến nhà thờ Thủ Thiêm
Trước tết Nguyên Đán, những thánh lễ ở nhà thờ giáo xứ Thủ Thiêm vẫn diễn ra bình thường. Trong các thánh lễ, cha xứ cũng không nhắc đến chuyện số phận của ngôi nhà thờ này. Nhưng có một không khí âm ỉ lan rộng trong lòng giáo dân và các vị tu sĩ ở đây. Trước đó, trên Facebook lan truyền một thông điệp của Tổng lãnh sự quán Canada tại TP.HCM, đặt ra câu hỏi (nhưng cũng là trả lời): "Bạn nghĩ có nên phá hủy một di sản còn lâu đời hơn cả Canada?". Tổng lãnh sự quán Canada tại TP.HCM nêu lập luận và truy vấn: "Theo kế hoạch phát triển khu đô thị mới Thủ Thiêm tại quận 2, chính quyền TP Hồ Chí Minh có dự định phá dỡ Tu viện Dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm và nhà thờ Thủ Thiêm để nhường chỗ cho khu đô thị mới. Tu viện được thành lập tại Thủ Thiêm vào năm 1840, nghĩa là đã ở đó được 177 năm (trong khi Canada vừa bước sang tuổi 150 năm nay). Bạn nghĩ thế nào nếu chúng ta hòa nhập những công trình mang tính lịch sử như thế này vào các khu đô thị mới thay vì phá dỡ chúng?"

Nhà thờ Thủ Thiêm nhìn về trung tâm TP.HCM
 (Bản quyền hình ảnh Nguyễn Vĩnh Nguyên)
Một lần nữa, sau vụ đại sứ quán Phần Lan lên tiếng bảo tồn một số hạng mục nội thất của Thương xá Tax, thì tổ chức ngoại giao nước ngoài đặt tại TP.HCM quyết liệt lên tiếng bảo vệ những di sản Sài Gòn xưa.
Nhưng trong một cơn lên đồng đập phá từ não trạng phát triển đầy bệnh hoạn thì những cuộc đấu tranh trên cùng sức ép dư luận, giới chuyên môn không làm thay đổi được gì.
 Thậm chí, đã có những vụ việc can thiệp di sản mà báo chí chính thống bị chỉ đạo lờ đi, không được nhắc đến.
Số phận những dãy nhà Hội dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm cùng ngôi nhà thờ đã là nhân chứng, biểu tượng một thế kỷ rưỡi về đời sống thanh bình ở một vùng dân cư bên sông, giáp với quận trung tâm Sài Gòn chưa biết sẽ về đâu. Nhìn cái cách di dời Lăng Thành Hoàng An Khánh, chùa Liên Trì hay khu trường nam không gớm tay, thì nhiều người cho rằng, chuyện san bằng một công trình kiến trúc tâm linh hơn một thế kỷ thì không khó tránh khỏi.

Đô thị vô hồn, nhân bản vô tính
Mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển là vấn đề muôn thuở, ở nhiều quốc gia, nhiều thành phố, không riêng gì Việt Nam. Nhưng sự khác nhau nằm ở chỗ trình độ xử lý và tầm nhìn phát triển, trang bị hiểu biết nhân văn của chính quyền, giới quy hoạch và giới đầu tư mỗi nơi mỗi khác. Ở đâu chính quyền, nhà quy hoạch và giới đầu tư hãnh tiến, trọc phú, thiển cận, lạm quyền và tư lợi thì ở đó mâu thuẫn trên trở nên gay gắt một mất một còn (và mất, bao giờ cũng là di sản, bởi di sản, nói cho cùng, không sinh ra nhiều tiền cho bằng các trung tâm thương mại hiện đại). Nhưng ở đâu có sự tiến hóa, văn minh trong phát triển đô thị nhân văn, tôn trọng tiếng nói công luận và giới chuyên gia thì không những hóa giải được sự mâu thuẫn kể trên, mà còn kiến tạo được không gian đô thị bền vững, theo nghĩa, vừa sinh ra sự sung túc vật chất, vừa đảm bảo giàu có về yếu tố tinh thần cho cư dân, cho sắc vóc đô thị tương lai.
 Nói đâu xa, nhìn qua Phú Mỹ Hưng, một đô thị kiểu mẫu ra đời trước Thủ Thiêm khoảng 20 năm để thấy bài học của những đô thị nhân bản vô tính là gì. Trên đồ án quy hoạch, Phú Mỹ Hưng hiện đại như những khu đô thị thời toàn cầu hóa mà ta có thể gặp ở Singapore, Thượng Hải, Đài Loan… Nhưng, Phú Mỹ Hưng ngay từ đầu không quy hoạch không gian tôn giáo cho cư dân, nên trong gần 20 năm qua, cư dân ở đô thị kiểu mẫu này đã phải đến những vùng lân cận để lễ chùa, đi lễ nhà thờ mỗi chủ nhật. Lâu dần, giáo dân đông, nhưng không có điều kiện lập nên giáo xứ, những người công giáo đã tìm cách thiết lập một nhà nguyện nhỏ nằm trong một trường học mầm non (Mỹ Phước) để lễ lạc cuối tuần.
 Những người tín đồ Tin Lành Hàn Quốc sang đây sinh sống, làm việc cũng lấy văn phòng công ty làm nhà thờ để tập trung sinh hoạt tôn giáo tạm bợ. Sự mở mang nhiều không gian thương mại xa xỉ nhưng thiếu vắng không gian tâm linh khiến những cư dân tưởng đủ đầy sung túc trở nên nghèo nàn trong sinh hoạt tinh thần. Phú Mỹ Hưng đã tốn rất nhiều chi phí cho việc đầu tư phục dựng không gian sinh hoạt mang tính bản địa như chợ phiên, đường hoa xuân… để người dân gắn bó với hồn nơi chốn.

  Hội dòng Mến Thánh Gía Thủ Thiêm có tuổi đời hơn một thế kỷ rưỡi
Bản quyền hình ảnh Nguyễn Vĩnh Nguyên
Từ đó cho thấy không phải là việc cứ bứng mô hình bất cứ một đô thị nhân bản vô tính rồi đặt vào đâu cũng được, mà cần có tầm nhìn sâu hơn về lịch sử, nhân văn, giá trị văn hóa bản địa.
Phú Mỹ Hưng lẽ ra là bài học để Thủ Thiêm rút kinh nghiệm trước khi quá muộn. Nhưng có vẻ như chính quyền, những nhà quy hoạch và giới đầu tư đô thị này đã không chịu thấy (cho dù việc rút kinh nghiệm ở Thủ Thiêm có vẻ như rất dễ dàng- những di tích như đình, nhà thờ có bề dày lịch sử đã sẵn, chỉ cần biết bảo tồn, không cần phải xây mới!).
Lạ lùng thay, bên cạnh ý định "giải phóng mặt bằng" các công trình di sản tôn giáo, văn hóa dân gian thì bản quy hoạch đô thị mới Thủ Thiêm cũng không có một công trình sinh hoạt tâm linh, tôn giáo nào cho cư dân cả.
Trở lại câu chuyện nhà thờ Thủ Thiêm và Hội dòng Mến Thánh Giá. Khi tôi ngồi viết những dòng này, thì có tin chính quyền thông báo cho xe đến kéo đổ ngôi trường nữ bên cánh phải nhà thờ (trước 1975 có tên là trường Trung học thánh Anna; sau 1975 chính quyền mượn cơ sở xây dựng làm trường Tiểu học Thủ Thiêm) thuộc phần đất của Hội dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm.
Tiếng kèn ma quái lại rúc lên trên phần đất tôn nghiêm bên những đầm lầy, lau sậy và những building đang lên móng, hiện thực hóa những bản quy hoạch đô thị vô hồn và vô tri.
Nói thêm, nhà thờ Thủ Thiêm có khoảng trên 2.000 phần tro cốt của giáo dân nhiều đời. Cuối năm rồi, khi hay tin nhà thờ sẽ bị giải tỏa, nhiều Việt kiều đã về nước xin rước di cốt người thân mang đi nơi khác, số còn lại chưa biết sẽ ra sao. Người sống phấp phỏng cùng người đã khuất.

Nguyễn Vĩnh Nguyên Gửi cho BBC từ TP.HCM

18 tháng 2 2017

(bbc)
Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả, là người đang sống ở TP.HCM.Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-71249125422544301702016-12-11T05:43:00.003-08:002016-12-11T05:43:34.928-08:00Hình ảnh Sài Gòn năm 1967-1968 qua ống kính Dave De Milner
Rạp Casino Đa Kao, cây xăng Shell, chùa Phước Viên ở Hàng Xanh… là loạt ảnh đẹp về Sài Gòn năm 1967-1968 của cựu nhân viên quân sự Mỹ Dave De Milner.

Đường Đinh Tiên Hoàng, phía trước là rạp Casino Đa Kao, Sài Gòn năm 1967.

Rạp Casino Đa Kao.

Một góc nhà thờ Tân Định.

Đường Trương Minh Giảng (nay là đườngLê Văn Sỹ), phía trước chợ Trương Minh Giảng (nay là chợ Nguyễn Văn Trỗi).

Đường Trương Minh Giảng.

Đường Trương Minh Giảng.

Cây xăng Shell ở góc Phan Thanh Giản – Lê Văn Duyệt (Điện Biên Phủ – Cách Mạng Tháng Tám).

Đường Phan Thanh Giản với tháp nước điều áp phía xa.

Cổng Đại sứ quán Mỹ trên đại lộ Thống Nhất (nay là đường Lê Duẩn), 2 tuần trước Tết Mậu Thân 1968.

Đại sứ quán Mỹ bên đại lộ Thống Nhất.

Đại sứ quán Mỹ bên đại lộ Thống Nhất.

Trên cầu Công Lý.

Tòa Đô Chính Sài Gòn.

Dinh Độc Lập.

Đường Lê Lai.

Tượng đài Nguyễn Tri Phương ở ngã 6 Nguyễn Tri Phương.

Cảng Sài Gòn.

Chùa Phước Viên ở ngã tư Hàng Xanh.

Nguyễn Đắc Song Phương chuyển
(haingoaiphiemdam)Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-72416444629076858962016-10-22T12:25:00.001-07:002016-10-22T12:25:16.279-07:00 Quê SAIGON Khung trời quá nhiều kỷ niệm của một thời xa xưa

 Tuổi thơ trong xóm

Xe bò trên đường Lê Lợi cuối thế kỷ 20

Đường làng 15 (đường Lê Quang Định) lúc bấy gìờ hầu hết chỉ có người đi xe đạp, thỉnh thoảng có vài chiếc mobylette hay xe nhà binh của Pháp chạy qua, lẫn tiếng xe thổ mộ lóc cóc trên đường. Khoảng đầu thập niên 50, phưong tiện di chuyển chính là thổ mộ. Xe thổ mộ (xe làm bằng gỗ có hai bánh cũng bằng gỗ hai bên thùng xe, thường sơn màu nâu đậm rất thịnh hành ở vùng Bà Điểm, Hóc Môn, Chợ Cầu, Gó Vấp, Bà Chiểu, chợ Đất Hộ (Đakao), Tân Định ra tận đến Sài Gòn. Xe nào cũng có 4 cái mốc, mỗi bên hai cái bên hông xe để người đi treo dép hoặc gồng gánh. Ai đi xe thổ mộ củng phái ngồi xếp bằng, co ro trong thùng xe, xe chật dĩ nhiên chuyện cọ sát với nhau là thường, anh nào còn trai tráng thường phải ngồi phía sau, hoặc ngồi phiá trước đối diện với anh lái xe thổ mộ.

 xe thổ mộ.

Ga Xóm Thơm (Gò Vấp Xưa, đầu thế kỷ 20)

Người đi thường là bạn hàng mang hàng xuống từ Hóc Môn, Bà Điểm, chợ Cầu, trái cây, hoa, rau, trầu cau, thuốc rê Gò Vấp.

Trước khi tới quận lỵ Gò Vấp, có ga xóm Thơm (tên địa phương, nhưng cũng gọi là tên ga Gò Vấp). Ga Gò Vấp là một ga nối vì từ ga này đi ra các tỉnh miền Trung, Nha Trang, đi Lái Thiêu, Thủ Dầu Một, dĩ nhiên đi ra Sàigòn (ngừng tại ga xe lửa Mỹ (Mỹ Tho, cũng gọi là ga Sàigòn, bây giờ là công viên 23/9 gần chợ Bến Thành)-rồi từ ga Saigon đi Chợ Lớn, Bình Tây hay đi Mỹ Tho. Tuyến đường Gò Vấp Sàigòn được đưa vào xử dụng ngày 7/9/1897, lúc đầu chạy bằng nưó’c sau bằng điện, từ năm 1913.
Cũng từ sau 1913, các tuyến đường khác được xây dựng từ Gò Vấp đi Hóc Môn, Gò Vấp đi Lái Thiêu-Thủ dầu Một. Từ chợ Bình Tây Chợ Lớn đi Phú Nhuận-Đakao-Tân Định.

Chợ Gò Vấp đầu thế kỷ 20

Chợ Gò Váp cuối thập niên 1950

Tuyến xe đi từ Gò Vấp ra Sàigòn qua Ga Đông Nhì, lúc rạp Đông Nhì (cùng chủ với Đại Đồng Nguyễn văn Học và Đại Đồng Cao thắng, Bàn cờ, cũng là chủ rạp Đại Đồng Hà Nội di cư vào Nam, có tài liệu cho biết Đại Đồng Hà Nội là rạp chiếu bóng đầu tiên của người Việt Nam cho người Việt Nam) Rạp Đông Nhì là rạp bình dân, chiếu toàn phim cũ nhưng mới hơn Lạc Xuân, có đặc điểm hát thường trực, lúc nào mua vé vào xem và xem bao lâu cũng được.

Sau khi bỏ khách xuống thì xe điện chạy đến ga Bình Hòa, ga này nằm đối diện với cây xăng Bình Hòa hiện tại vẫn còn, mỗi lần xe lửa chạy là có cây chắn ngang hạ xuống chận lưu thông trên đường Nguyễn Văn Học, xe điện tiếp tục chạy qua khu chợ Ngã Tư Bình Hòa, dọc theo đường làng 15-đường Lê quang Định ra Bà Chiểu.

Trước 1960, nơi đây vẫn còn dấu vết ga Bình hòa trên tuyến đường Gò Vấp-chợ Bến Thành

Từ Ngã tư Bình Hòa, nếu ta đi trên đường Nơ trang Long (Nguyễn văn Học) hướng về Thủ Đức và Bình Dương sẽ phải qua ngã Năm Bình Hoà nơi đây đã xày ra cuộc oanh tạc khốc liệt của máy bay trực thăng năm Mậu Thân 68. Ngã năm là giao điểm của hai đường Nơ Trang Long và Phan văn Trị và một đường đi vào xóm Lò Vôi thẳng ra luôn tới rạch nước mà bây gìờ gọi là rạch Bến Bôi. Từ Ngã Năm đưòng Nơ Trang Long đi thẳng qua cầu Băng Ky đến Cầu Bình Lợi.

Đường Nguyễn Văn Học đoạn gần cầu Bình Lợi trước 75 có hãng Vissan-Việt Nam Kỹ nghệ Súc Sản-” sản xuất sản phẩm gia súc theo đường lối dây chuyền và xưởng kỷ nghệ mền len Sakymen (Sài-gòn Kỹ nghệ Mền Len). Từ Nguyền văn Học quẹo trái về Phan Văn Trị hướng Gò Vấp có công ty lớn may dệt Vinatexco.
Đường Phan văn Trị có hai ngôi chùa với đồng mả bao quanh, chùa Thập Phước (Tập Phước) và chùa Bảo An. Hai chùa này cổ này gìờ vẫn còn tuy nhiên đồng mả bao quanh không còn nũ’a và đất chùa bị thu hẹp rất nhiều. Ngày xưa, ban đêm ít ai đến vùng này vì nghe tiếng nhiều ma. Má tôi kể lại chuỵện ngay cả ban trưa, chú tiểu thường thấy bóng người đưa võng cho mình ngủ mà chùa thì vắng lặng chỉ có một mình

 Xe sắp sang Cầu Bình Lợi.

Đường Nơ trang Long (Nguyển văn Học cũ) đi về hướng trường Vẽ, sau này lại đổi nhiều tên khác như Mỹ nghệ thực hành, Cao Đẳng Mỷ Nghệ, rồi sau 75 là trường cao đẳng Mỹ Thuật nằm ngay cuối đường Nơ Trang Long-trên đường Phan Đăng Lưu (Bạch Đằng). Đường Nguyễn văn Học đầu này này có hàng điệp, phượng vỹ xen lẫn với me. Mùa hè đoạn đường rất đẹp vì Điệp, Phượng nở đỏ.

Trên đường này có sân vận động Lê Văn Duyệt (không còn nữa, tiếc thay!) kế đó khu vực nhà thương Nguyển Văn Học, trước 75, khu bịnh viện được xây dựng lại với Viện Ung Thư và bịnh viện Nguyễn Văn Học, Gia Định. Khoảng năm 64, khu đất kế bên được người Mỹ giúp xây theo mô hình hiện đại làm trung tâm thực tập Y khoa cho Đại học Y khoa Sàigòn, trang bị máy móc tối tân để dạy và trị bệnh, sau đổi thành bệnh viện Gia Định-sau 75 có tên là bệnh viện Nhân dân Gia Định. Viện Ung Thư là cơ quan y tế chuyên về ung thư cho cả nước. Viện Ung Thư nay gọi là Viện Ung Bướu đang trong tình trạng quá tải, nên người dân nói vào cửa trước, ra cửa sau thẳng vào nhà Xác. Thật sự phía sau các bệnh viện này là nhà Xác chung.

Gần sân Vận Động Lê Văn Duyệt, thì có rạp chiếu phim Đại Đồng

Rạp Đại Đồng không còn chiếu phim nữa, bây giờ là nhà in.

 Cạnh rạp Đại Đồng có cả một khu hồ bơi, rất nổi tiếng thời này, có nhiều hồ bơi kích thước khác nhau cho đủ mọi hạng người và cả các quán ăn nhỏ. Khu này đúng ra là một địa điểm giải trí khi xưa- hơn cả hồ tắm Chi Lăng, nếu ai còn nhớ.

Khu bơi lội vẩn còn-nhưng đầy nhà cửa

Đầu đường Lê Quang Định đối diện với chợ Bà Chiểu, ở góc đường trường Nam Tỉnh lỵ, có lúc tên là trường Trương Tấn Bửu, những ngày đầu mới khai sinh trường nũ’ sinh Lê Văn Duyệt tá túc ở trường này và trường Hồ Ngọc Cẩn trước khi chuyển đến vị trí hôm nay-trên đường Đinh tiên Hoàng (trước 1975 là Lê văn Duyệt) với cái tên xa lạ Võ Thị Sáu.

 Đại Đồng đường Cao Thắng

Trường trung học Hồ Ngọc Cẩn, sau 75 trường tiểu học Nguyển Đình Chiểu

Xe lửa chạy dọc Lê Quang Định ra Bà Chiểu rồi ngừng cho khách lên xuống, tấp nập. Kẻ đi Đất hộ (Dakao), Saigon, người xuống chợ Bà Chiểu, đi thăm Lăng Ông, đi xin xâm vì tin rằng Đức Tả Quân Lê Văn Duyệt hiển linh.

 Ga Bà Chiểu năm 1913
Cuối Lê Quang Định, đối diện chợ Bà Chiểu quẹo trái đi vào đường Hàng Xanh (sau là Bạch Đằng) để đi Thị Nghè hoặc Cầu Sơn Bình Qưới. Nếu đi thẳng là đường Bùi Hửu Nghỉa (xưa là đường Nhà Thờ.. Rue de L’Eglise)

 Xe điện chạy dọc theo đường Bùi Hữu Nghĩa, Gia Định

Rời ga Bà Chiểu xe lửa chạy dọc hông chợ theo đường Bùi Hữu Nghĩa (l’Eglise), qua khu nhà thờ Bà Chiểu qua cầu Sắt tới Đất hộ (Đa kao) thuộc quận nhất.

Toà Bố-Toà Tham Biện- Gia Định khoảng đầu thế kỷ 20 sau Toà Hành Chánh Gia Định

Cuối đường Lê Quang Định quẹo phải đi đến Toà Bố (Uỷ ban ND Quận Bình Thạnh bây giờ) , đối diện với tòa bố là cửa sau Lăng Tả Quân Lê văn Duyệt, kế đó là chợ Bà Chiểu. Đường Chi Lăng (bây giờ là Phan đăng Lưu) đi ngang trường vẽ (Mỹ Nghệ Thực Hành) đi về hướng Phú Nhuận ngày xưa gọi là đường hàng Keo vì đường này có trồng hàng cây keo và cũng nổi tiếng vì bót công an Hàng keo và trường trung học tư thục Đạt Đức.

Đường Bạch Đằng có tên là Hàng Xanh đi ra hướng Thị Nghè, Cầu Sơn. khúc Cầu Sơn, Bình Qưới xưa là đồng ruộng it ngừo’i ở chỉ có hãng sắt kỹ nghệ của ông Vỏ Hồng Nho (một thời bầu gánh cải lương Trăng Mùa Thu với cô đào chánh Bích Sơn, em cô Bích Thuận) thông ra đến sông Sài gòn. Bây giờ mùa mưa, vùng Thanh Đa, Cầu Sơn, Bình quới thường bị ngập là chuyện khó tránh, vì nước không có chỗ thoát.

Trên đường Bạch Đằng có rạp chiếu bóng Cao Đồng Hưng, rạp này sinh sau đẻ muộn so với rạp Huỳnh Long trên đường Châu Văn Tiếp (nay Vũ Tùng), gần cửa chính của Lăng Ông. Rạp Cao Đồng Hưng trang bị toàn ghế bằng sắt có lỗ nhỏ, phía sau gần cửa vào thì có cả vài hàng ghế cây, học trò Hồ ngọc Cẩn rất “thân quen” với rạp này.

 Rạp Cao Đồng Hưng bây giờ là tiệm sách.

 Lăng Ông 1954,bên phải trước cổng là cây thốt nốt

Cửa chính vào lăng nằm trên đường Chu Văn Tiếp (nay Vũ Tùng)
với đặc điểm có trồng hàng cây thốt nốt

 Lăng Tả Quân 1970

MộTả quân Lê Văn Duyệt và Phu Nhân Đỗ Thị Phần

 Lăng Ông Tết Tân Mão 2011
Đi xa hơn cổng lăng về hướng chợ Bà Chiểu thì sẽ thấy rạp Huỳnh Long. Đây là một rạp hát bình dân, hay chiếu phim Việt Nam và Ấn Độ. Rạp này lúc chiếu phim Tề Thiên Đại Thánh họ cho đốt nhang ở một góc trước màn chiếu có lẽ vì trong phim có xuất hiện phật bà Quan Âm và Đường Tam Tạng.

Phía Lăng Ông hướng về Đakao, trước khi đến Cầu Bông có một khu vực có cái tên rầt huyền hoặc “Khăn đen Suối Đờn”

Đây là khu xóm ngày xưa đối diện với trường Lê văn Duyệt. Khu xóm này kéo dài đến gần Cầu Bông, chiều ngang từ ranh giới đường Lê Văn Duyệt (Đinh Tiên Hoàng) đến đường Bùi Hửu Nghỉa. Cả khu này và khu trường Lê Văn Duyệt nằm trong khu đất ruộng nên có nhiều cầu ván để đi, chính trường Lê Văn Duyệt cũng nằm trên khu dất bồi để giảm thiểu chuyện ngập nước thường xảy ra trong mùa mưa và do thuỷ triều của rạch Thị Nghè- mà người địa phương vẫn gọi là sông Cầu Bông. Người xưa cho biết nơi đây là nơi buôn bán loại khăn đen làm ở Suối Đờn, tên một khu du lịch nổi tiếng thời trước 1945 ở Thủ Dầu Một (Bình Dương). Loại Khăn Đen Suới Đờn này được dân Nam ưa chuộng, họ đến đại lý ở đây mua hàng, lâu dần truyền khẩu thành khu Khăn Đen Suối Đờn, chớ không có điển tích gì đặc biệt cả.

 Trường nữ trung học Lê Văn Duyệt 2011

Trường Lê Văn Duyệt lúc mới xây xong giống nằm trên một hòn đảo vì hầu như xung quanh trường là ruộng nước. Một hai năm đầu trường chưa cất phải tá túc với trường Nam Tỉnh lỵ (rồi Trương Tấn Bửu) và Hồ Ngọc Cẩn.

Tên Cầu Bông bắc ngang rạch Thị Nghè, nhưng đối với dân xưa ai cũng gọi là sông Cầu Bông không biết do đâu mà có, nhưng có thể ngày xa xưa người ta tụ tập ở bến sông buôn bán bông?

Ai là người Saìgòn xưa có lẽ còn nhớ bài này, nhại theo bài Trăng Rụng Xuống Cầu, một thời nổi tiếng với đôi danh ca cũng là cặp vợ chồng ngoài đời Ngọc Cẩm-Nguyễn Hữu Thiết:

“Ai đang đi trên cầu Bông,

Té xuống sông ướt cái quần ni lông

Vô đây em dù trời khuya anh vẫn đưa em về“

(hay là: “Vô đây em chò’ quần khô kêu xích lô em về.”)

Cho tới bây gìờ không ai biết xuất xứ của nó và vì sao, chỉ có điều nặng mùi Nam rặt, bình dân giáo dục nhưng hậu ý tốt.

Qua khỏi cầu Bông là vào quận Nhất, khu Đakao.

Đất Hộ-Đa kao

Đa Kao còn gọi là Đất Hộ, thuộc quận nhất Sàigòn, Đakao có rất nhiều trường tư thục nổi tiếng như Huỳnh Khuơng Ninh (Đường Huỳnh Khương Ninh) giờ vẩn còn, Huỳnh thị Ngà (đường Trần Nhật Duật), Les Lauriers sau đổi tên Tân Thịnh (đường Đinh Công Tráng), Văn Hiến, Việt Nam Học Đường (đường Đặng Tất), trên đường Phạm Đăng Hưng bây giờ là Mai Thị Lựu ngày xưa có trường chuyên dạy Anh Ngữ Trần Gia Độ, có lẽ mở cùng thời với trường dạy Anh Văn Ziên Hồng của hai anh em Lê Bá Kông, Lê Bá Khanh ở đường Kỳ Đồng.

Xuống dốc cầu Bông trước khi đến Trần quang Khải có tiệm thịt quay, heo, gà vịt vẫn còn mở đến ngày nay, nhìn xuống sông khoảng thập niên 50s có trại cưa Trần Pháp. Quẹo phải vào đường Trần Quang Khải, phía bên trái có đình thờ với hình ông cọp trên tường và cây da bên trong sân, đối diện xéo một chút là bót TQK và đường hẻm đi vô xóm Vạn Chài, phía ngoài đầu hẻm có trường tư thục Văn Hiến (hiệu trưỏ’ng là Phan Ngô). Kế đó là rạp Văn Hoa và tiệm cà phê Văn Hoa rất thanh lịch kế bên. Rạp Văn Hoa sang trọng, có máy lạnh và hệ thống âm thanh tối tân, màn ảnh lớn nhưng gía rẻ hơn Eden hay Rex.

TQK quẹo vào Nguyễn huy Tự là chợ Đakao, gần chợ có con đường nhỏ Trương Hán Siêu nơi đây có đền thờ của cụ Phan Chu Trinh, đi thẳng PCT băng qua Đinh Tiên Hoàng thì gặp bánh cuốn Tây Hồ, thực sự không có gì đặc biệt nhưng giá bình dân, nơi đây có bán dầu cà cuống.

Nối dài Nguyễn Huy Tự là Phạm Đăng Hưng bây giờ là Mạc thị Lựu, trên đường này có một chùa cổ, chùa Đakao hay là chùa Ngọc Hoàng .

 Chùa Đakao -Ngọc Hoàng Xưa

 Chùa Ngọc Hoàng 2011
Nguyển Huy Tự quẹo trái sẻ vào đường Bùi Hũu Nghĩa qua cầu Sắt về Bà Chiểu. Quẹo phải sẽ gặp đường Nguyễn văn Giai băng qua Đinh Tiên Hoàng, gần cuối Nguyễn văn Giai là trường Huỳnh Khương Ninh cuối Nguyễn Văn Giai là Phan Liêm, chạy dọc theo nghĩa địa Mạc Đĩnh Chi (bây gìờ là công viên Lê Văn Tám)

Đoạn Đ T Hoàng giới hạn bởi Phan Đình Phùng (Nguyễn Đình Chiểu) và Phan Thanh Giản (Điện Biên Phủ) có nhà hàng Pháp rất nổi tiếng như Chez Albert, La Cigale và hai quán café nổi tiếng Hân và Duyên Anh.

 Casino Dakao

 Casino Saigon không còn nữa: bây giờ chỉ là tiệm bán buôn Chè Hiển Khánh

Trước 75, nếu ai có đến vùng này nhất là đám sinh viên, học sinh lớn ngày xưa chắc đã đến thăm thường Thạch chè Hiển Khánh, tiệm này nằm sát Casino Đakao, chuyên bán thạch sợi nhỏ trắng với đá bào, chè đậu xanh nấu đặc, chè thạch đựng trong chén nhỏ, nên đôi khi phải gọi chè thạch mới đã, bánh xu xê, bánh gai. Mùa nóng đi đâu về ghé đây là tuyệt, chủ người Nam trung niên lịch sự với khách (đã lâu rồi không nhớ tên được.) Sau 75, có tiệm chè thạch Hiển Khánh ra mắt bà con -goị là Thạch chè nhưng nơi đây bán đủ bánh chè và cũng không phải là chủ xưa.

Nếu ai muốn thử đến tiệm bánh cuốn Tây Hồ trên góc đường Đinh Tiên Hoàng-Huỳnh Khương Ninh. Bánh cuốn nơi đây được làm tại chỗ nên đông khách. Quán Tây Hồ có từ lâu, trước ở trong khuôn viên đền thờ cụ Tây Hồ Phan Chu Trinh, nên người ĐaKao gọi là Bánh cuốn Tây Hồ.

Cũng đặt tên như vậy, tiệm mì nổi tiếng Cây Nhãn, lấy tên cây nhãn được trồng trong sân rộng dùng làm tiệm mì đối diện với khu trường tiểu học Đakao.

Phía đầu đuờng Hiền Vương trước khi đến nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi (nay Công Viên Lê Văn Tám) Đa kao có đền đức thánh Trần. Những dịp Tết hay giỗ Ông, người ta đổ xô vào lễ, gây trở ngại lưu thông trên đường huyết mạch dẫn vào Ngã Sáu -Công Trường Dân Chủ- Theo các nhà khảo cổ, Công Trường Dân Chủ là vùng Mả Ngụy- Mồ chôn tập thể của những người theo Lê Văn Khôi 1833-1835.

 Đền đức Thánh Trần

Ông tên thật là Trần Quốc Tuấn là con trai của An Sinh vương Trần Liễu, cháu gọi vua Trần Thái Tông bằng chú, sinh năm 1231 tại Kiếp Bạc, xã Hưng Đạo, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương, nguyên quán ở làng Tức Mặc, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.

Vốn có tài quân sự mà cũng không màng ngôi vua mặc dù được thôi thúc bỏ’i thân sinh Trần Liễu. Ông giúp các vua Trần ba lần đánh tan quân Nguyên – Mông tấn công Đại Việt. Đặc biệt những lần chống Nguyên – Mông Cổ lần thứ 2 và thứ 3, ông được vua Trần Nhân Tông phong làm Tiết chế các đạo quân thủy bộ. Dưới tài lãnh đạo của ông, quân dân Đại Việt chiến thắng ở Chương Dương, Hàm Tử, Vạn Kiếp, Bạch Đằng, đuổi quân Nguyên – Mông ra khỏi đất nước.

Sau khi kháng chiến chống Nguyên – Mông lần thứ 3 thành công. Đất nước thanh bình Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn lui về sống ở Vạn Kiếp. Ông đã dựa vào địa thế vùng Vạn Kiếp mà Kiếp Bạc là trung tâm để lập thành phố, bản doanh làm phòng tuyến chiến lược giữ mặt Đông Bắc của Đại Việt. Ông là một anh hùng đởm lược, được nhân dân trong vùng tôn vinh, qúy mến. Muà thu tháng 8, ngày 20 năm Canh tý, Hưng Long thứ 8, tức ngày 5-9-1300 ông mất. Theo lời dặn, thi hài ông được hoả táng thu vào bình đồng và chôn trong vườn An Lạc, giữa cánh rừng An Sinh miền Đông Bắc, không xây lăng mộ. Sau khi ông mất triều đình phong tặng là Thái sư Thượng Phụ quốc công Tiết chế Nhân Võ Hưng Đạo Vương. Nhân dân vô cùng thương tiếc người anh hùng dân tộc đã có công lao to lớn trong cuộc kháng chiến chống xâm lược Nguyên-Mông bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và độc lập dân tộc nên lập đền thờ Ông trên nền Vương phủ gọi là đền Kiếp Bạc. Dân ta kính trọng vinh danh Ông là Đức thánh Hưng Đạo Đại Vương lập đền thờ Đức Thánh Trần ở nhiều nơi.

Từ đền đức thánh Trần, quẹo trái vào đường Phan Tôn bên hông nghĩa địa Mạc Đĩnh Chi. Đường Mạc Đĩnh Chi ngày xưa có trạm xe đìện

Xe điện trên đường Mạc Đĩnh Chi, nhìn từ nghĩa trang

Mạc Đĩnh Chi trên đường Phan

(trangvhntnguoncoi.wordpress)

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-4016489147245961802016-10-22T08:26:00.001-07:002016-10-22T09:53:26.958-07:00Tìm về di tích lịch sử đất Sài Gòn: Lăng Ông ở Bà ChiểuSở dĩ phải viết rõ như vậy vì vẫn có nhiều người gốc Sài Gòn chính hiệu nhưng lại nghĩ 'Lăng Ông Bà Chiểu' là nơi chôn cất của đôi vợ chồng (ông bà) tên Chiểu, mà không biết đó là lăng mộ của Thượng Quốc công Tả quân Lê Văn Duyệt (tức Lăng Ông) được an táng tại vùng đất mang tên Bà Chiểu.

Trong tất cả các lăng mộ ở khắp vùng Sài Gòn - Gia Định, chưa có lăng mộ nào so được với lăng mộ Lê Văn Duyệt về mặt bề thế, kỳ vĩ cũng như về mặt tâm linh, được nhân dân sùng bái, nhang khói mỗi ngày…

.

Biểu tượng Sài Gòn một thuở

.

Trước năm 1975, hình ảnh cổng Tam quan với hai cây thốt nốt của Lăng Ông đã từng được chọn là biểu tượng của Sài Gòn (và miền nam) cùng với tháp Phước Duyên của chùa Thiên Mụ (biểu tượng cho Huế và miền trung), chùa Một Cột - chùa Diên Hựu (biểu tượng cho Hà Nội và miền bắc).

 Lăng Ông ở Bà Chiểu (quận Bình Thạnh, TP.HCM) rộng 18.500 m², nằm giữa bốn con đường: Đinh Tiên Hoàng, Phan Đăng Lưu, Trịnh Hoài Đức, Vũ Tùng trên một gò đất cao sát bên chợ Bà Chiểu. Chung quanh khu lăng có bức tường bao bọc dài 500 m, cao 1,2 m được trổ bốn cổng ra vào theo bốn hướng, được xây dựng vào năm 1948. Năm sau, cổng Tam quan cũng được xây mở ra đường Vũ Tùng. Kiến trúc lăng mộ từ cổng Tam quan vào gồm: nhà bia - lăng mộ - miếu thờ.

.

.

 Cổng vào Lăng Ông

.

Nhà bia được xây dựng như một ngôi điện nhỏ, tường gạch, mái lợp ngói âm dương. Bia bằng đá xanh đen (không thấy có loại đá này ở trong vùng) khắc chữ Hán, nội dung bia ca tụng công đức Lê Văn Duyệt đối với triều đình và nhân dân. Phần cuối bia có nhắc đến phu nhân Đỗ Thị Phận và Phan công Lương Khê (Phan Thanh Giản) cũng được thờ trong miếu.

.

Toàn thể khu mộ đều được xây bằng hợp chất ô dước. Đặc biệt phù điêu ở 2 bức bình phong (tiền và hậu) chạm khắc những hình ảnh rất giản lược nhưng lại thật thú vị. Theo ông Trần Văn Sung, Trưởng ban Quý tế Lăng Ông, thì ở mặt trước bình phong tiền chạm hình một con đại bàng đậu trên cành cây trong tư thế đang nghênh chiến khiến con khỉ dưới đất sợ hãi, co rúm - là nói về cái uy của Lê Văn Duyệt với quân Xiêm. Ở mặt sau bình phong chạm hình 2 con hổ: hổ phụ và hổ tử. Hổ cha nhảy lên, chân trước chạm vào vách núi nhưng mặt vẫn ngoái lại nhìn hổ con - là nói về tích Lê Văn Duyệt sắp qua đời vẫn hướng về người con là Lê Văn Khôi…

.

Bình phong hậu chạm hình “Long vân” (rồng ẩn mình trong mây) biểu tượng của bậc quan tướng nhưng đường nét cũng rất giản lược. Hai bên bình phong hậu có đắp quai, chạm hình “lá hóa long” cách điệu. Ông Trần Văn Sung cho biết mô-típ “lá hóa long” còn được các nghệ nhân thời xưa chạm khắc trên các xuyên, kèo (gỗ) trong khung mái đền thờ.

.

Phần mộ của Tả quân Lê Văn Duyệt và vợ ông là bà Đỗ Thị Phận. Hai ngôi mộ đặt song song và được cấu tạo giống nhau, có hình dạng như nửa quả trứng úp trên bệ lớn hình chữ nhật

.

Phần mộ gồm hai ngôi mộ: Tả quân và vợ ông, bà Đỗ Thị Phận. Hai ngôi mộ đặt song song và được cấu tạo giống nhau, có hình dạng như nửa quả trứng úp trên bệ lớn hình chữ nhật. Trước mộ có một sân nhỏ để làm lễ. Từ nơi nhà bia nhìn vào, mộ Lê Văn Duyệt phía bên phải. Bao quanh mộ là một bức tường bằng dày hình chữ nhật, thông ra tận sân đốt nhang đèn.

.

Qua khỏi khu mộ là "Thượng công linh miếu", nơi diễn ra các sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân trong việc thờ cúng Lê Văn Duyệt. Bố cục của miếu bao gồm tiền điện, trung điện và chính điện. Hai bên còn có dãy Đông lang và Tây lang... Mỗi gian điện thờ cách nhau bằng một sân thiên tĩnh (giếng trời) với những mái "trùng thiềm điệp ốc" và kỹ thuật kết nối khung nhà bằng các lỗ mộng… Ngoài ra, kỹ thuật chạm khắc gỗ, chạm khắc đá, khảm sành sứ... càng làm tăng thêm vẻ đẹp cổ kính của Lăng Ông.

.

Trượng phu thời loạn

.

Theo sử sách, Lê Văn Duyệt sinh năm 1764 tại vàm Trà Lọt (Cái Bè, Định Tường nay thuộc tỉnh Tiền Giang). Ông theo chúa Nguyễn Ánh đánh đông dẹp bắc, qua tận Cao Miên và Lào… Tháng 5 năm 1802, chúa Nguyễn lên ngôi vua (Gia Long), Lê Văn Duyệt được liệt vào hàng “Đệ nhất Khai quốc công thần”.

.

Sau này, vua triệu ông vào bàn chuyện truyền ngôi, Lê Văn Duyệt đã phản đối việc vua bỏ dòng trưởng (của Hoàng Tử Cảnh, chết năm 22 tuổi) để lập dòng thứ (Nguyễn Phúc Đảm tức vua Minh Mạng). Vì việc này mà vua Minh Mạng đem lòng oán ghét ông. Lại thêm mỗi khi vào chầu, Lê Văn Duyệt ỷ vào cái quyền “nhập triều bất bái” mà không lạy vua Minh Mạng, rồi lại dùng quyền “tiền trảm hậu tấu” mà chém đầu Phó Tổng trấn Huỳnh Công Lý là cha ruột một sủng phi của vua làm vua càng “lộn ruột”.

.

Hằng ngày có rất đông người dân đến thắp nhang tại Lăng Ông

.

Sau khi ông mất, vua Minh Mạng bãi chức Tổng trấn Gia Định, đổi tên là thành Phiên An, cho Bạch Xuân Nguyên giữ chức Tổng đốc và Nguyễn Văn Quế chức Bố chánh cùng nhau trông giữ. Bạch Xuân Nguyên, Nguyễn Văn Quế đã đối xử bất công với những người thân tín của ông, khiến Phó Vệ úy Lê Văn Khôi (con nuôi của Lê Văn Duyệt) nổi loạn giết chết 2 ông này và chiếm thành Phiên An vào năm 1835. Phải mất 2 năm công thành, quan binh triều đình mới hạ được Phiên An. Tất cả mọi người trong thành đều bị hành hình (gồm 1.831 người). Minh Mạng ra chỉ dụ san phẳng mộ Lê Văn Duyệt và khắc đá dựng bia "Quyền yểm Lê Văn Duyệt phục pháp xử" (Nơi hoạn quan Lê Văn Duyệt chịu tội - NV).

.

Năm 1841, vua Thiệu Trị lên ngôi, xóa tội cho các danh thần bị hàm oan trong đó có Lê Văn Duyệt. Cho đắp lại phần mộ Lê Văn Duyệt ở Gia Định cao rộng thêm và sửa sang miếu thờ.

.

Theo bài và ảnh của Hà Đình Nguyên

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-69427217696623868132015-12-29T06:46:00.004-08:002015-12-29T06:46:44.625-08:00Những khu phố bình dân và nét đẹp tuyệt vời ở Sài Gòn
Những nơi bình dị tuyệt vời ở Sài Gòn

Người ta yêu Sài Gòn vì những thứ rất đỗi đời thường. Đó là những con hẻm nhỏ, những khu chung cư hàng chục năm tuổi đã ám màu thời gian, là thành phố về đêm lung linh hay đơn giản hơn là cốc cà phê sữa đá bình dị.

Người ta yêu Sài Gòn vì những thứ rất đỗi đời thường. Đó là những con hẻm nhỏ, những khu chung cư hàng chục năm tuổi đã ám màu thời gian, là thành phố về đêm lung linh hay đơn giản hơn là cốc cà phê sữa đá bình dị.

Nhà thờ Đức Bà Nhà thờ Đức Bà – công trình kiến trúc hơn 100 tuổi ấy là nơi lưu dấu nét đẹp thanh lịch, cổ xưa mang phong cách Pháp giữa lòng thành phố rộn rã hiện đại. Ban ngày ngồi dưới những tán cây quanh nhà thờ, thi thoảng có thể bắt gặp những đàn bồ câu vô tư bay nhảy trước tượng đài Đức Mẹ, đi dạo ngay cạnh những người đang cầu nguyện. Ban đêm, những nhóm bạn trẻ lạ tụ tập quanh đâyđể tán gẫu, uống cà phê và ngắm nhìn nét đẹp cổ kính mà uy nghi của nhà thờ giữa ánh đèn vàng ấm áp.

Những con hẻm
Sài Gòn thả hồn mình vào những con hẻm. Mỗi con hẻm là một câu chuyện, một nếp sống, một nét thú vị riêng. Từ con hẻm miễn phí ân tình đến hẻm thức ăn khuya Xóm Chiếu hay hẻm làm nail ở đường Lê Thánh Tôn, đều mang những nét hấp dẫn riêng biệt, hòa trộn lại tạo nên văn hóa của Sài Gòn. Một chiếc xe đạp hay chỉ đơn giản là đôi chân lang thang qua các con hẻm sẽ giúp bạn khám phá thêm được vô vàn điều mới lạ mà bạn sẽ không bao giờ tìm thấy được ở những nơi khác.

Hóng gió từ sông Sài Gòn

Cà phê vỉa hè

Cà phê Sài Gòn là một thứ rất biết khiến người ta nhớ nhớ. Ở Sài Gòn, người ta uống cà phê đủ kiểu và vào bất kì giờ nào trong ngày. Nếu muốn tìm nghe những câu chuyện đời thì lê la cà phê cóc; ghế đẩu ghế nhựa xếp thẳng hàng, vừa thưởng thức vừa ngắm nhìn cuộc sống chảy trôi trước mắt. Muốn tách mình khỏi nhịp sống rộn rã thì trốn vào góc cà phê ở một chung cư nào đó. Muốn hòa mình với thiên nhiên có thể đến quán sân vườn.

Lâu lâu không uống cà phê pha bằng phin, thì lại chuyển qua cà phê vợt. Quán cà phê ở Sài Gòn thì nhiều vô kể, đôi khi người ta vào quán mà không uống cà phê; nhưng trong tâm tưởng của họ, cà phê như chất xúc tác cho câu chuyện, cho một buổi làm việc đủ để mỗi lần muốn hẹn hò nhau, họ chỉ cần đơn giản nói: “Đi cà phê nhé”.

Phố người Hoa
Khu vực quận 5 có đến 50% dân cư là người gốc Hoa. Trải qua nhiều thế kỉ, những người Hoa gốc Việt vẫn gìn giữ được những nét văn hóa đặc trưng và mang nó vào đời sống của mình. Đi khắp phố Hải Thượng Lãn Ông nghe mùi thuốc bắc thơm nồng, lạc vào những đền miếu đậm sắc màu truyền thống của người Hoa hay chỉ đơn giản là dừng chân uống ly nước mát 24 vị… cũng đủ để người ta cảm nhận được một nét chấm phá riêng giữa lòng Sài Gòn. Chưa kể đến phố người Hoa, bạn còn được thưởng thức rất nhiều món ngon đặc trưng như chè hột gà trà, hủ tiếu hồ

Khu người Hoa với những tấm biển hai thứ tiếng

Cơm tấm
Ra Hà Nội ăn phở, đến Huế ăn bún bò, ra Quảng Nam ăn mì Quảng thì đến Sài Gòn nhất định phải thử cơm tấm. Mà đặc biệt, mỗi tiệm có cách chế biến khác nhau từ cách ướp sườn, cách làm bì chả, xíu mại, cách pha chế nước mắm cho đến “tuyệt chiêu” xào mỡ hành; tất cả các chi tiết dù nhỏ nhưng lại mang đến những hương vị rất đặc trưng và đa dạng.

Hủ tiếu gõ
Cũng không thể bỏ qua hủ tiếu gõ với phần đơn giản chỉ có mì, rau giá và một vài lát thịt thái rất mỏng. Mức giá từ 10.000 đến 12.000 nghìn đồng một tô, cùng cái cảm giác thích thú khi ngồi cạnh xe hủ tiếu bốc khói, húp xì xụp muỗng nước lèo khi Sài Gòn về đêm mát mẻ đã khiến cho món ăn bình dân này trở nên thật hấp dẫn.

Xe trái cây dạo
Sài Gòn cũng rất biết cách làm mát lòng người giữa trưa hè nắng nóng bằng những món trái cây ướp lạnh thơm ngon, trên chiếc xe đẩy đi khắp mọi nẻo đường. Mùa nào thức nấy, ồi, mận, đu đu, dứa hấu xắt miếng khiến người ta chỉ nhìn cũng thèm thuồng. Không những vậy giá cả của xe trái cây dạo cũng rất rẻ. Những thứ nho nhỏ như thế khiến người ta từ từ nghiện Sài Gòn, mà khi nghiện rồi thì rất khó quên.

Những tòa chung cư cổ phảng phất nét xưa
Nét đẹp hiện đại của Sài Gòn hôm nay vẫn ẩn chứa chút dư âm nào đó của nhiều năm về trước. Từ những ngôi nhà cũ còn sót lại trên con đường Đồng Khởi, hay những nét cổ điển của khách sạn Continental, Nhà hát lớn Thành phố, khách sạn Majestic, đến những chung cư trên trăm tuổi… Tuy bình thường chẳng có gì đặc biệt, nhưng nếu đi xa mới thấy nhớ những cái thường thường ấy đến quay quắt.

Chung cư cổ dắt ta đến một gương mặt khác của Sài Gòn, nơi hương vị xưa cũ của thời gian còn đọng lại trên những khung cửa sổ, những bậc cầu thanh và ám trêm những mảng tườngbền bỉ với thời gian.

Chợ Sài Gòn
Mỗi khu chợ ở Sài Gòn đều có những mặt hàng thế mạnh riêng. Cũng bởi dân cư đa dạng mà đi một vòng các chợ Sài Gòn có khi gom được đủ cả các đặc sản từ khắp mọi miền. Người ta đi tìm món ăn miền Trung chợ Bà Hoa, đi mua đồ si chợ Hoàng Hoa Thám, dẫn bạn bè mới đến đi chợ Bến Thành, mua hoa ở chợ Hồ Thị Kỷ… Chợ vải Soái Kình Lâm và những chợ đầu mối khác như chợ Lớn, chợ Dân Sinh hay khu mua sắm phức hợp Saigon Square cũng là những điểm đến ưa thích của du khách đến Sài Gòn.

Khu chợ vải

Chợ ổ khóa ngoài trời ở Quận 5

Chiều hoàng hôn
Sài Gòn chiều về không chỉ có kẹt xe mà còn có hoàng hôn tuyệt đẹp. Giữa những bộn bề, Sài Gòn cũng có nhiều góc thanh bình để ngắm nhìn những tia nắng cuối ngày buông xuống, chuẩn bị chào đón một Sài Gòn đêm lộng lẫy. Cầu Thủ Thiêm, bán đảo Thủ Thiêm, cầu Mống là những nơi lý tưởng đế ngắm nhìn thành phố vào khoảnh khắc mặt trời lặn.

Lung linh lúc về đêm
Có thể nói không ngoa rằng “Sài Gòn đẹp nhất lúc về đêm”. Nếu hầu hết các thành phố đều tắt đèn khi về khuya thì Sài Gòn về đêm lại đẹp và lung linh nhất. Đèn điện khắp nơi, những bóng đèn compact thắp nơi các con ngõ, hiên nhà mang đến cho Sài Gòn tấm áo mơ màng. Tuyệt nhất là được ngắm Sài Gòn về đêm trên máy bay, thành phố rộng lớn đan xen giữa giữa mảng sáng – tối quả thật khiến cả người bản xứ lẫn du khách đều khó có thể quên.

Buổi tối ở Sài Gòn là thời điểm lý tưởng để thưởng thức một cốc bia lạnh ở đường Bùi Viện, lê la quán ốc hay chỉ đơn giản là chạy xe máy dạo mát một vòng ở trung tâm thành phố.

Người Sài Gòn
Và cuối cùng, điều khiến người ta nhớ nhất ở Sài Gòn có lẽ là nụ cười và tấm lòng cởi mở của người dân nơi đây. Bạn có thể quên đi những con phố, những món ăn… nhưng chắc chắn sẽ nhớ mãi nụ cười thân thiện của chú xe ôm khi bạn hỏi đường, nhớ những bình trà đá đặt dọc vỉa hè giữa trưa nắng, nhớ sự nồng hậu mà nhiệt thành của người Sài Gòn trong đời sống hàng ngày. Họ, chính là những người tạo nên Sài Gòn.

Theo Trí thức trẻ

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-40537453191659149232015-12-26T14:14:00.001-08:002015-12-26T14:14:15.231-08:00Sài Gòn xưa, vẻ đẹp còn mãi với thời gianSài Gòn xưa sẽ là sự tò mò đối với nhiều bạn trẻ ngày nay. Sài Gòn ( nay là Thành Phố Hồ Chí Minh ) vốn được mệnh danh là “hòn ngọc Viễn Đông

https://saigonchuyenchuake.wordpress.com/2015/10/11/sai-gon-xua-ve-dep-con-mai-voi-thoi-gian/

 Sài Gòn xưa sẽ là sự tò mò đối với nhiều bạn trẻ ngày nay. Sài Gòn ( nay là Thành Phố Hồ Chí Minh ) vốn được mệnh danh là “hòn ngọc Viễn Đông” với những hình ảnh sầm uất, năng động và hối hả. Thời gian dần qua đi, Sài Gòn càng phát triển, có những công trình kiến trúc bị thay thế, cũng có những địa chỉ, những hình ảnh bị lu mờ. Tuy nhiên, những hình ảnh ảnh độc đáo của các kiến trúc lớn như nhà hát lớn, UBNN, nhà thờ Đức Bà, bưu điện thành phố… thì vẫn được bảo tồn và giữ nguyên nét đẹp của Sài Gòn xưa.
 **

 Bộ ảnh dưới đây được sưu tập từ nhiều nguồn như Facebook, Pinterest, Flickr… sẽ tái hiện lại một Sài Gòn qua nhiều thời kỳ khác nhau.

Sài Gòn xưa qua những công trình kiến trúc
Qua nhiều thăng trầm của lịch sử, mỗi công trình kiến trúc của Sài Gòn xưa lại mang trong mình một câu chuyện riêng. Hẳn mỗi bức ảnh lại gợi tới người đọc biết bao suy tư, hoài niệm.

Góc phố sầm uất

Chợ Bến Thành về đêm trong dịp Tết

Sài Gòn 1948

Bùng binh Nguyễn Huệ – Lê Lợi ngày trước

Tòa hòa giải

Một góc phố

Hội trường Diên Hồng

Cây xăng ở góc Phan Thanh Giản – Lê Văn Duyệt – 1968

City Hall – Tòa Đô Chánh 1968

Sai Gòn 1965

Phương tiện giao thông của người Sài Gòn xưa
Phố xá ở Sài Gòn xưa cũng nhộn nhịp không kém bây giờ. Trên khắp các nẻo đường cũng tràn ngập xe máy, xe đạp và ô tô. Những nhãn hiệu nổi tiếng thời bấy giờ như Mobylette, Vélosolex, Vespa, Lambretta, Honda… mang lại cho Sài Gòn xưa một nét đẹp vừa cổ điển, vừa hiện đại. Xe máy hồi đó đã rất phổ biến và được phái nữ ưu ái rất nhiều.

Bạn đã lãnh thẻ cử tri chưa?

Một ngày nghỉ của người lính

Những chiếc xe ô tô đỗ dọc hai ven đường – 1975

Sài Gòn trước 1975

Lãng mạn cùng xe máy

Xe cộ tấp nập

Những chiếc xe hơi cũng đã thông dụng vào những năm 1965

Vun vút cùng Vespa

Dịu dàng với tà áo

Dạo phố cùng Honda

Gia đình Lambretta

Xe xích lô, đặc biệt là xích lô máy, xe lam, xe buýt cũng tấp nập giữa phố xá của Sài Gòn xưa.

Một chiếc xe lam bị tuột dốc

Xe đò Hóc Môn – Sài Gòn

Xích lô xe máy

Xích lô máy trở nên thông dụng vào thời kì này

Một chuyến xe lam

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-79220972835566147112015-10-29T05:55:00.002-07:002015-10-29T05:56:55.201-07:00Saigon Một Thời

Nhạc và lời: Phạm Anh Dũng - Tiếng hát Xuân Thanh )

Quang cảnh trước mặt tiền Quốc hội VNCH

Tôi sính dùng ý “ một thời “ để gọi Saigon, mảnh đất thân yêu đã lưu lại hồn tôi rất nhiều hình ảnh và kỷ niệm đẹp. Bởi vì chợt một chiều nào đó em gái Saigon đã ghé lại thăm tôi trong chiếc áo dài thiên thanh, hay màu vàng óng ả, hay màu đỏ của sắc trời.

Tôi chưa đến độ lãng mạn nhìn em Saigon “ uống ly chanh đường, thấy môi em ngọt “ hay “ trời hôm nay mưa nhiều hay chút nắng, bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông “, ông thiên sanh không phú cho tôi cái thiên tài sáng rực đó để ca tụng em, người con gái Saigon.
xxxxxx

Nhưng tất cả những em gái Saigon của tôi đều chung nhau một khung trời ăm ắp. Có một chút màu cam giữa chiều tím bâng khuâng, chút màu trắng tinh anh của một buổi mai vừa chớm dậy. Em Saigon của tôi mộc mạc, hiền từ và khép nép như thế đó.

Ai có thể quên hay lơ là với em, nhưng tôi – đứa con của Saigon – luôn yêu em tha thiết. Bởi vì với tôi, em không chỉ mang mỗi cái tên Saigon đơn điệu mà tôi đã từng gọi em bằng nhiều tên gọi khác như : cô em Bến Nghé, nàng thiếu nữ Sè Goòng, hay đôi khi đùa vui tôi còn dí dỏm xem em là người em nhỏ Sài Ghềnh thân thương.

Em Saigon dễ thương mà cũng dễ ghét. Cha mẹ đặt tên cho em đầy sáng tạo và ước mơ. Em là Hường, là Lanh, là Ngoan, là... và v.v... nhưng với tôi, tất cả em đều mang chung một cái tên Nhỏ. Em có thể lanh lẹ hay nhút nhát, em có thể ít nói hay nói nhiều, em vẫn lớn lên âm thầm trong cái thành phố đầy màu sắc.

Cứ thử tưởng tượng một đêm mưa lất phất nào đó, nằm trong nhà nghe cơn gió hắt hiu, bỗng ngân lên tiếng rao “ ...ai đậu xanh, táo xọn, nước dừa đường cát hun “, hay “ dầu dừa, dầu bông lài, dầu hải đường... “ bảo sao không nghe ngọt gắt họng, phải vội choàng dậy, chạy ngay ra nhìn, xem em đang bước ở đâu đây trong bóng đêm thanh vắng.

Saigon bây giờ nhiều lầu cao cửa rộng, có những tòa nhà năm bảy chục tầng, thế nhưng lảng vảng trong ký ức tôi vẫn là một cột cờ Thủ Ngữ, một bến Nhà Rồng, một Thảo Cầm Viên, một Tao Đàn, một Cầu Mống, cầu Quay, cầu Nhị Thiên Đường, cầu chữ Y, cầu Chà Và.

Bây giờ Saigon không còn loại xe thổ mộ, xe cá, xe xích lô máy, xe taxi con cóc, nhưng người dân Saigon vẫn chưa quên những cái bến mà ngày nào đó các loại xe này chọn làm chỗ kiếm ăn. Hãy mang mang nhớ đi, cái khoản sân cạnh nhà ga xe lửa Saigon ở bùng binh, giáp đường Phạm Hồng Thái, hồi đó mới 2, 3 giờ sáng đã nườm nượp hàng dãy xe cá ồn ào, tấp nập.

Cũng từ bến đó, xe thổ mộ từ Bà Chiểu, Hanh Thông Tây, Xóm Gà, Hóc Môn, An Phú Đông đổ về, mang theo những bó hoa vườn để làm đẹp cho các bình nơi phòng khách thành phố. Hãy nhớ đi, con đường Hàm Nghi trước công trường Quách Thị Trang và bên hông nhà thương thí Saigon, những toa tàu điện nhỏ nhoi mang những cái tên ga lạ hoắc, nhưng chuyển đầy ân tình người dân

Ta muốn đi Gò Vấp, Chợ Lớn, hãy cứ bước lên những toa xe điện hẹp tưng đó để cà rich cà tang chạy diễu qua nhiều con đường, gặp nhiều bộ mặt, điểm nhiều nụ cười, và rồi khi xuống bến cuối lòng vẫn lâng lâng như nhớ hay bỏ sót lại một món chi.

Saigon đó với con đường hoa Nguyễn Huệ, chạy dài cho tới bến Bạch Đằng, thênh thang gió sông thổi dài, đưa nhoang nhoáng mùi bùn Thủ Thiêm theo con đò sang sông ập vào thành phố. Saigon đó với những dãy xe lô ca xông toàn hiệu Citroen đưa du khách đi đến bất cứ nơi nào muốn. Saigon đó với những chuyến xe buýt chạy Tân Định, Phú Nhuận, Cây Mai, ngày hai bữa đi về theo thời biểu.

Saigon với những con đường đầy cây chùm bao, tuổi trẻ đỡ lòng cơn đói trưa. Saigon với những buổi vào lớp sáng và chiều, đám học sinh rủ nhau đi thành bầy cho đỡ thấy xa và đói bụng. Bữa nào trời chợt đổ mưa, nước chảy ào ào theo hai bên rãnh vệ đường, đám con nít Saigon được một bữa nghịch, nằm nối nhau cho nước tràn ướt hết quần áo, cho dù chốc nữa về dối mẹ dối cha đi đường chợt gặp mưa không trốn được.

Saigon lớn lên theo năm tháng, hết tiểu học, lên trung học và đã bắt đầu biết làm dáng như ai. Chiều thứ Bảy đã biết hẹn hò nhau ra Viễn Đông ăn khô bò, uống nước mía. Rủng rỉnh có tí tiền thì đãi nhau chầu kem Pole Nord, Cẩm Bình hay ngồi đồng tại quán cạnh rạp chiếu bóng Casino trên đường Lê Lợi xem người qua kẻ lại

Sang một chút thì tặng nhau cái vé vào Rex, Eden, Casino để cùng nhau trải bao tâm tư của diễn viên trên màn ảnh. Có khi phim đã dứt, đèn bật sáng trưng, những giọt lệ trên khóe mắt chưa kịp lau và những tiếng sụt sùi vẫn còn diễn tiếp theo tâm trạng.

Saigon nhớ Rhett Butler, đến Vacances Romaines, Samson & Dalila hay Sayonara, Serenade,Le Voleur de Bicyclette, Les canons de Navarone, những tựa phim đã gây bao nhức nhối của một thời bình lặng tuổi thơ vốn vẫn còn ăm ắp đầy mộng mơ và lãng mạn.

Trẻ Saigon có thể lúng túng về sin, có hay đường hoành phi của dạng thể công thức lý hóa, toán, khoa học nhưng trẻ Saigon sẽ còn nhớ mãi về Vivian Leigh, Charlie Chaplin, Clarrk Gable, MongSaigon đã biết cất công ngồi chép những bài thơ tình lai láng, lén lút trao cho nhau và ù té chạy vì sợ bị chọc quê. Saigon lúng liếng có mắt, môi, tóc của em Gia Long, Trưng Vương Lê Bá Tòng, Hưng Đạo và Trần Lục, Pétrus, Marie Curie, Colette, cùng vô vàn trường công tư khác.omery Cliff, Gảy Cooper, Gina Lollobrigida...

Saigon còn có những đua chen của tuổi trẻ, ngày Chủ Nhật đạp xe về tận Lái Thiêu, Thủ Đức. Hả hê với nhau túi mận, túi ổi, chia nhau trái cóc, miếng xoài, còn hào phóng gom tiền mua về chút nem, chút bưởi biếu gia đình lấy thảo

Saigon thuở ấy cũng không thiếu những tụ nạn nổi danh. Người ta đã nói nhiều về một Kim Chung, Đại Thế Giới, về Sầu Thành, Bình Khang và vô vàn những cái tên Ngã Ba, Ngã Năm, Vĩnh Viễn, Sán Tài Lục

Saigon có cái hay, cái dở. Saigon có cái đẹp, cái xấu. Nhưng trên tất cả Saigon sống với nhau xả láng. Ai đã từng một thời là dân Saigon hẳn chưa thể quên tiếng muỗng gõ lanh canh vào ly xây chừng của các tụ điểm cà phê rất sớm.

Saigon có cái lối nhâm nhi những giọt đắng không giống ai, thay vì uống bằng ly, người ta đổ ra dĩa và nâng lên húp sùm sụp. Saigon đó của nhà lồng chợ Bến Thành, muốn mua gì cũng có, muốn ăn gì cũng sẵn, nhưng cần phải phân miêng về giá cả, kẻo gây rầy rà, phiền phức.

Người Saigon rất hiền, nhưng dễ bênh nhau. Chỉ cần ra chợ mua cân lê, kí táo là có thể bị đánh tráo hay cân nhẹ, rồi có than van là y như sẽ bị phủ đầu. Khéo nhịn thì êm, càng cãi càng nhận thêm nhiều điều chối tai, gai mắt.

Saigon một thời xung quanh chợ Bến Thành la liệt đều là bến xe đò đi các tỉnh. Khách ra bến được tôn trọng vô cùng, có thể xảy cảnh níu kéo, giựt chia hành lý, nhưng khi khách đã yên vị chọn đi xe nào thNói rằng xô bồ nhưng không hẳn thế đâu nhen. Người ta cũng phân chia thành vùng như miền Đông, miền Tây rõ rệt. Muốn đi Mỹ Tho, Bến Tre, Vĩnh Long, Cần Thơ, Trà Ôn, Sa Đéc, Long Xuyên, hay mãi tuốt miệt Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, xin mời đến vùng xe đi miền sông Tiền, sông Hậu. Muốn đi Gò Dầu, Trãng Bàng, Tây Ninh, Nam Vang, xin mời sang các xe đi miền Đông, kể cả Quản Lợi, Lộc Ninh, Xa Cam, Xa Cát, Bà Rá.ì lần lượt của cải sẽ được hoàn về đầy đủ.

Nói rằng xô bồ nhưng không hẳn thế đâu nhen. Người ta cũng phân chia thành vùng như miền Đông, miền Tây rõ rệt. Muốn đi Mỹ Tho, Bến Tre, Vĩnh Long, Cần Thơ, Trà Ôn, Sa Đéc, Long Xuyên, hay mãi tuốt miệt Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, xin mời đến vùng xe đi miền sông Tiền, sông Hậu. Muốn đi Gò Dầu, Trãng Bàng, Tây Ninh, Nam Vang, xin mời sang các xe đi miền Đông, kể cả Quản Lợi, Lộc Ninh, Xa Cam, Xa Cát, Bà Rá.

Cũng phải kể đến các xe đi Dalat, Ô Cấp, Long Hải, Phước Hải, ngày nào cũng chạy hà rầm. Vào các thời điểm lễ lớn còn tăng cường thêm các chuyến chạy đợt 2, đợt 3, có khi thay nhau chạy suốt đêm suốt sáng. Xe đò, xe trung, xe chạy lậu, xe trôi nổi, ôi thiên man, nào ai muốn đi thứ gì đều có, cho dù giá cước có thể cạnh tranh, ăn thua hơn kém nhau chút đỉnh.

Saigon của tôi rặt hai mùa MƯA NẮNG. Thản hoặc có một vài ngày trời trở lạnh hây hây thì chưa chi Saigon đã diêm dúa choàng thêm cái áo len mỏng. Ở Saigon không có khăn len quấn cổ, không đeo găng tay, nhưng chiều chiều thoáng gặp các nữ sinh khăn san cột hờ nơi cổ, rướn đạp xe để gió thổi rì ràoHỏi ra thì đó là nữ sinh trường áo tím, áo vàng, hoặc màu trắng trinh nguyên của tuổi học trò mới lớn. Đừng hỏi tên trường của họ, chỉ nội nhìn nụ cười tươi như hoa ta cũng biết đó là tinh hoa của một đất nước đang đâm chồi, nẩy lộc., bỗng một chút thấy con tim rung động

Hỏi ra thì đó là nữ sinh trường áo tím, áo vàng, hoặc màu trắng trinh nguyên của tuổi học trò mới lớn. Đừng hỏi tên trường của họ, chỉ nội nhìn nụ cười tươi như hoa ta cũng biết đó là tinh hoa của một đất nước đang đâm chồi, nẩy lộc.

ĐỖ THÀNH

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-81645622012477480662015-07-08T06:03:00.001-07:002015-07-08T06:03:36.159-07:00Những điều ít biết trong nhà thờ Đức Bà Sài Gòn

 6 quả chuông nặng gần 30 tấn, đàn organ cổ nhất nhì Việt Nam, đồng hồ khổng lồ... trong nhà thờ Đức Bà Sài Gòn gần 140 năm tuổi rất ít người biết đến.

Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn được xây năm 1877, hoàn thành ba năm sau đó với tổng kinh phí khoảng 2,5 triệu France Pháp theo tỷ giá thời bấy giờ. Công trình dài 91 m; rộng 35,5 m; vòm mái chính cao 21 m và hai tháp chuông cao gần 57 m. Toàn bộ xi măng, sắt thép đến ốc vít đều mang từ Pháp sang. Mặt ngoài của công trình xây bằng loại gạch làm tại Marseille để trần, không tô trát, không bám bụi rêu (đến nay vẫn còn màu sắc hồng tươi).

Sau gần 140 năm, nhà thờ Đức Bà đã trở thành một công trình kiến trúc biểu tượng của Sài Gòn. Nằm ở trung tâm quận 1, lại là nhà thờ Chánh tòa của Tổng giáo phận TP HCM nên đây là địa điểm người dân thường tập trung về vào các dịp lễ, Tết, nhất là Noel.

Ngoài kiến trúc đặc sắc, bên trong nhà thờ Đức Bà còn có những "cổ vật" đặc biệt mà không nhiều người được biết, ở 2 tháp chuông cao gần 58 m và gác đàn nằm tại ngọn tháp này (đối diện bàn thờ chính). Trong ảnh là cầu thang duy nhất dẫn lên tháp chuông nhà thờ, rộng khoảng 40 cm.

Gác chuông cao gần 37 m kể từ mặt đất, rất tối. Sàn được lót sơ sài bằng những miếng gỗ nhỏ cách khoảng, nhìn xuống sâu hút, lạnh người. Gác chuông bên phải (phía bên Trường Hòa Bình) có hai chuông La và Đô. Gác chuông bên trái có 4 quả chuông Son, Si, Mi và Rê.

Ba quả chuông to nhất là Son nặng 8.745 kg, chuông La nặng 5.931 kg, Si nặng 4.184 kg kg, Đô nặng 4.315 kg, Rê nặng 2.194 kg và chuông Mi nặng 1.646 kg. Tổng trọng lượng các quả chuông là gần 30 tấn, đều được đúc ở Pháp năm 1879. Đặc điểm của chuông nhà thờ là có âm sắc riêng không thể lẫn vào đâu.

Những chiếc chuông được điều khiển bằng điện từ bên dưới. Riêng ba quả chuông lớn trước khi đánh đều được khởi động bằng cách đạp (vì quá nặng) cho lắc trước khi bật rờle điện. Khi đổ cùng lúc 6 chuông, tiếng chuông được cho là vang xa trong phạm vi khoảng 10 km.

Giữa 4 quả chuông của tháp bên phải (phía Bưu điện thành phố) là một cầu thang nhỏ dẫn lên đỉnh ngọn tháp. Trên đó có 4 cửa và ban công, từ đây có thể ngắm mọi hướng của thành phố. Hiện, cả 2 tháp chuông đều bị xuống cấp nghiêm trọng, mỗi lần mưa nước đều tạt vào trong.

Giữa hai ngọn tháp, đối diện bàn thờ chính của ngôi thánh đường là gác đàn. Tại đây đặt một chiếc đàn organ ống, được cho là một trong hai cây cổ nhất Việt Nam hiện nay. Nó được các chuyên gia nước ngoài làm thủ công, thiết kế riêng để âm thanh đủ cho cả nhà thờ nghe, không nhỏ mà cũng không ồn. Phần thân đàn cao khoảng 3 m, ngang chừng 4 m, dài 2 m chứa những ống hơi bằng nhôm đường kính khoảng 10 cm.

Phần điều khiển đàn nằm riêng nối với thân đàn bằng những trục, có những phím đàn như đàn organ bình thường hiện nay dùng tay gõ và những phím to đặt dưới sàn nhà (dài chừng 3m, ngang khoảng 1m) để người điều khiển đàn đạp lên khi dùng nốt trầm.

Bên trong đàn được thiết kế tương tự đàn piano nhưng phức tạp hơn. Đàn còn có những thanh gõ lớn để đập vào phần dưới các ống hơi phát ra âm thanh, tương tự kiểu đánh đàn K'lông Pút của Tây Nguyên. Tuy nhiên, do thiếu bảo quản nên đàn đã hỏng hoàn toàn (bị mối ăn phần gỗ bàn phím điều khiển bằng tay).

Cũng nằm ở giữa 2 tháp chuông, phía trên gác đàn có căn phòng đặt bộ máy của chiếc đồng hồ khổng lồ nhà thờ Đức Bà. Từ bộ máy có trục bằng sắt nối với đồng hồ lớn đặt ở bên ngoài, phía mặt trước nhà thờ.

Bộ máy đồng hồ to như một chiếc tủ chứa quần áo loại lớn, cao khoảng 2,5 m, dài khoảng 3 m và ngang độ hơn một mét.

Để điều chỉnh đồng hồ, phía sau máy có một chiếc đồng hồ to cỡ đồng hồ báo thức. Chỉ cần theo dõi chiếc đồng hồ con này, có thể biết đồng hồ lớn chạy chậm, nhanh, đúng hay sai giờ.

Nguồn:  VN Express -
 Hữu Công

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-31460516236711807602015-06-30T05:51:00.001-07:002015-06-30T05:51:39.741-07:00Hai ngôi chợ truyền thống ở Sài Gòn

SÀI GÒN (NV) - Quận Gò Vấp, quận lớn nhất so với các quận nội thành Sài Gòn, có nhiều ngôi chợ kinh doanh phục vụ nhu cầu đời sống hàng ngày của người dân. Trong những ngôi chợ của quận Gò Vấp, đáng kể là chợ Xóm Mới và chợ Hạnh Thông Tây, hai ngôi chợ truyền thống đặc biệt của địa phương.

Chợ Xóm Mới hình thành trong năm 1954, ngay sau khi dân chúng miền Bắc di cư vào Sài Gòn ổn định nơi ở tại đây lập nên. Chợ Xóm Mới có diện tích khoảng 2,500m2 thuộc phường 16, quận Gò Vấp. Theo địa hình, chợ Xóm Mới tọa lạc giữa một bàn cờ, với mặt tiền giáp một đường phố của phường 13, và nhiều đường phố, ngõ hẻm thuộc các phường lân cận dẫn vào chợ. Ðại đa số tiểu thương tại chợ Xóm Mới và cư dân ở khu vực này là bà con theo đạo Thiên Chúa.

Chợ Xóm Mới.

Chợ Xóm Mới hiện nay có trên 500 tiểu thương, chủ yếu kinh doanh buôn bán nhỏ lẻ, bao gồm khoảng 150 tiểu thương kinh doanh trong hai nhà lồng của chợ; và khoảng 400 tiểu thương buôn bán tại các khu vực nhà phố quanh chợ.

Chợ Xóm Mới có đủ các mặt hàng thiết yếu phục vụ bữa ăn hàng ngày của bà con, các mặt hàng gia dụng, vải vóc và quần áo may sẵn... Ðáng kể nhất, chợ Xóm Mới phong phú về mặt hàng rau quả, chủ yếu do các nông sản của bà con tại địa phương canh tác, và các nông sản từ huyện Hóc Môn và quận 12 chuyển đến; do vậy giá cả các mặt hàng rau quả tại chợ Xóm Mới rẻ hơn so với các chợ khác.

Hầu hết bà con nội trợ các phường 13-15-16 thuộc quận Gò Vấp đều hàng ngày đi chợ Xóm Mới, cũng như đi lễ tại nhà thờ giáo xứ Xóm Thuốc. Những lúc muốn thưởng thức các đặc sản truyền thống miền Bắc, như: bún riêu-bún ốc-đậu phụ rán-bánh cuốn Thanh Trì-lòng heo luộc chấm mắm tôm-xôi vò chè đường,... chúng tôi thường vào chợ Xóm Mới, dù chợ không gần nơi cư ngụ.

Bà con gốc miền-Bắc-di-cư thuở trước thường tìm tới chợ Xóm Mới mua trái gấc về nấu xôi; đặc biệt dịp tết Ðoan Ngọ - Mùng 5 tháng 5 này, chợ Xóm Mới bày bán cơm rượu và bánh tro đầy khắp đường phố trước mặt chợ.

Chợ Hạnh Thông Tây về diện tích và quy mô xây dựng, lớn hơn gấp bội so với chợ Xóm Mới. Chợ Hạnh Thông Tây tọa lạc sừng sững trên đường phố Quang Trung, đường phố lớn nhất của quận Gò Vấp. Ðiểm đáng kể của chợ Hạnh Thông Tây, là ngôi chợ truyền thống này còn là chợ đêm sầm uất nhất của Sài Gòn.

Có thể thấy nét đặc biệt của chợ tại Sài Gòn là sinh hoạt chợ đêm, gồm các chợ Kỳ Hòa-chợ Bến Thành-chợ Bình Tây-chợ Bà Chiểu. Sinh hoạt chợ đêm Kỳ Hòa trước đây rộn rịp hơn cả, nhưng từ đầu năm 2009 chợ đêm Kỳ Hòa đã ngưng hoạt động.

Như vậy, ngôi chợ hoạt động 24/24g mỗi ngày, với chợ đêm nổi bật, chính là chợ Hạnh Thông Tây của quận Gò Vấp. Nếu ban ngày sinh hoạt tại chợ Hạnh Thông Tây bình thường như các chợ truyền thống khác, thì từ khoảng 6 giờ chiều trở đi, người người vào chợ mỗi lúc thêm tấp nập. Chúng tôi thấy thật vui khi ngồi ở một quán cà-phê trước mặt chợ Hạnh Thông Tây, ngắm nhìn cảnh tượng chợ đêm, nhất là những ngày cuối năm, bà con nô nức đi mua sắm Tết. Vào những dịp này, những quầy hàng mới lại mọc thêm, bãi giữ xe trước mặt chợ đêm Hạnh Thông Tây tăng cường gấp hai, ba lần so với thường ngày.

Chợ Hạnh Thông Tây.

Tiểu thương tại chợ đêm Hạnh Thông Tây cho biết: các mặt hàng kinh doanh ở đây rất đa dạng, từ quần áo giày dép, đồ trang sức, đồng hồ, túi xách, mỹ phẩm,... tới dịch vụ ăn uống, các loại hoa và trái cây,... Chị em đi mua sắm quần áo giày dép tại chợ đêm Hạnh Thông Tây dễ dàng có được hàng mua vừa hợp thời trang, chất lượng tốt, vừa giá rẻ.

Ðặc biệt khu ẩm thực tại chợ Hạnh Thông Tây càng trở nên sinh động về đêm, nhất là thu hút nhiều khách mày râu với các món ăn nhậu như: lẩu cá kèo-lẩu mắm-bún mắm-bún bò Huế-beefsteak,... Tuy nhiên giá cả nhiều món ăn nhậu tại đây không phải là “giá bình dân” như giá cả các mặt hàng khác. Phụ nữ và trẻ em cũng rất chiếu cố chợ đêm Hạnh Thông Tây, bởi trong chợ có khu vui chơi dành riêng cho các em. Và trong khi chờ đợi trẻ em vui chơi, các bà mẹ bà chị có thể thưởng thức nhiều món “ăn vặt” hợp khẩu phụ nữ, như: chè-bánh flan-bánh tráng trộn-xoài ngâm chua ngọt-bắp nướng, luộc-khoai lang nướng,...

Có thể thấy chợ đêm Hạnh Thông Tây góp phần tạo nên hấp lực của những chợ truyền thống tại thành phố Sài Gòn. Hấp lực ấy nảy sinh từ nhu cầu tự nhiên và cần thiết lưu giữ truyền thống của những ngôi chợ đã chứa đựng dấu ấn của văn hóa, lịch sử địa phương.

Thời gian qua, khi chính quyền nhiều địa phương có dự án xóa bỏ những chợ truyền thống để xây dựng những trung tâm thương mại, không những giới tiểu thương lo lắng, mà người dân cũng không đồng tình, đã phản ứng quyết liệt.

 Tác Giả: Nguyễn Đạt
(saigonecho)Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-28683005976497201892015-05-03T19:30:00.001-07:002015-05-03T19:34:23.367-07:00SÀI GÒN THƯƠNG MẾN

Sài gòn xưa “Hòn ngọc Viễn Đông”

Bây giờ Viễn Đông thành phố nào là hòn ngọc?

Tôi nghĩ thế thấy thương yêu da diết

Một Sài Gòn rực rỡ nét hào hoa.

Sài Gòn bây giờ thành phố đã đổi tên
Tôi vẫn muốn gọi bằng cái tên thương mến cũ
NGUYỄN TƯỜNG THỤY

=========================
Sài gòn xưa “Hòn ngọc Viễn Đông”
Bây giờ Viễn Đông thành phố nào là hòn ngọc?
Tôi nghĩ thế thấy thương yêu da diết
Một Sài Gòn rực rỡ nét hào hoa.

Tôi đến Sài Gòn vừa dứt can qua
Thấy ngơ ngác trước đô thành lộng lẫy
Tôi thương Sài Gòn bằng những gì tôi thấy
Cố đô một thời tráng lệ kiêu sa.
Những người dân khoáng đạt hiền hòa
Phố thị khác những gì qua tâm tưởng
Tôi ở Bắc lớn lên trong thiếu thốn
Vẫn ngỡ đang đi tới cửa thiên đường.

Chân dép cao su đi khắp nẻo phố phường
Tôi trăn trở với bao nhiêu câu hỏi
Trong tim như có điều gì nhức nhối
Đất nước này đâu thực, đâu hư?

Tôi đến Sài Gòn một ngày tháng Tư
Chiếc loa phường đang say men chiến thắng
Trở về Bắc với bao nhiêu quà tặng
Con búp bê, khung xe đạp, chiếc đài …
Thủ trưởng bảo tôi ta thiếu cứ xài
Nhưng nhớ đó là phồn vinh giả tạo
Tôi gặp trẻ con, chúng khoanh tay thưa dạ
Lời dạ thưa này cũng giả tạo ư?

Hai mươi năm đất nước cắt chia
Bằng phần mười cuộc phân tranh Trịnh Nguyễn
Mà máu đổ, biết lấy gì đong đếm
Có chiến thắng nào đắt giá thế này không
Hàng triệu thanh niên hy sinh tuổi thanh xuân
Vết thương chiến tranh đến bao giờ hàn miệng.
Tôi hỏi đến người anh bên kia chiến tuyến
Được tin anh tử trận trước Sài Gòn
Rồi Sài Gòn với làn sóng thuyền nhân
Bao nhiêu người đi không tới nơi định đến
Họ hàng tôi bỏ dần sang Mỹ
Thương người ở nhà, đôi lúc có quà thăm.

Sài Gòn bây giờ thành phố đã đổi tên
Tôi vẫn muốn gọi bằng cái tên thương mến cũ
Và ao ước Sài Gòn hoa lệ
Sẽ đến lúc lại là “Hòn ngọc Viễn đông”.

NTT

nguyentuongthuy's blog

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-9265060089950691822015-03-30T05:46:00.001-07:002015-03-30T05:46:07.123-07:00Sài Gòn và Tuổi Thơ của Tôi  Tôi xa quê hương ở vào tuổi không quá trẻ dại để dễ quên và cũng không quá già để chỉ dành toàn thời giờ cho một điều mất mát, rồi đau đớn. Tôi ở vào tuổi mà khi bước đến vùng đất mới, đời sống đã như lôi tôi đi trong một cơn lốc trên những con đường khác nhau trước mặt, hầu như không ngưng nghỉ. Tôi chóng mặt, nhưng tôi vẫn biết tôi là ai và tôi ở đâu trên quê người, nên những lúc tôi phải ngưng lại để thở là những lúc hồn quê nôn nao thức dậy trong tôi.

Mỗi lần nhớ đến quê nhà là nhớ đến Sài Gòn trước tiên. Sài Gòn không phải là phần đất dành riêng cho người miền Nam nữa, đối với người miền Bắc di cư vào Nam năm 1954, người Trung chạy giặc Cộng năm 1968 thì Sài Gòn chính là phần đất quê nhà đáng nhớ nhất.

Tôi lớn lên, sống cả một thời niên thiếu ở Sài Gòn. Đi học, dậy thì, yêu đương, mơ mộng, làm việc, lấy chồng, khóc, cười, rồi chia ly với Sài Gòn.

Bên hông nhà thờ Đức Bà Saigon

Tôi nhớ lại hồi bé theo bố mẹ di cư vào Sài Gòn. Ba tôi làm việc ở Nha Địa Chánh, nên từ những căn lều bạt trong trại tiếp cư Tân Sơn Nhất, gia đình tôi được dọn vào ở tạm một khu nhà ngang trong sở của Ba ở số 68 đường Paul Blanchy (Hai Bà Trưng) sau lưng Bưu Điện. Tôi đi học, đi bộ băng qua hai con đường là tới trường Hòa Bình, bên hông nhà thờ Đức Bà. Tôi vào lớp Ba. Ngày đầu tiên cắp sách đến lớp, ma sơ dĩ nhiên là người Nam, hồi đó còn mặc áo dòng trắng, đội lúp đen. Sơ đọc chính (chánh) tả:

Hoa hường phết (phết là dấu phẩy)

Cái tai của con bé con Bắc kỳ không quen với phát âm miền Nam nên “hoa hường” thành “qua tường” và phết thành một chữ nữa. tôi viết: Qua tường phết.

Bài chính tả dài một trang của tôi chắc chắn là ăn một con số 0 mầu đỏ to tướng vì nguyên bài bị gạch xóa bằng mực đỏ lè. Tôi như một người ngoại quốc nghe tiếng Việt. Nhưng tôi học thuộc lòng trong sách thì giỏi và thuộc nhanh lắm. Khi khảo bài tôi được điểm tốt, mặc dù bạn học chung lớp khó hiểu con nhỏ Bắc kỳ đọc cái gì. Ma sơ cứ nhìn sách, nghe tôi đọc làu làu, biết là tôi có thuộc bài. Tôi nhớ một bài học thuộc lòng về thành phố Sài Gòn như thế này:

Sài Gòn vòi nước bùng binh
Này bảng báo hiệu này vòng chỉ tên
Trụ đèn, giây thép, tượng hình
Lính canh, cảnh sát giữ gìn công an
Mặc dầu đường rộng thênh thang
Ngựa xe đi lại luật hành phải thông
Mặc dầu đường rộng mênh mông
Mũi tên chỉ rõ bảng trông dễ tìm
Trần Hưng, Lê Lợi, Chu Trinh…

Trần Hưng là đường Trần Hưng Đạo, Chu Trinh là đường Phan Chu Trinh, viết tắt trong bài học thuộc lòng. Từ bài học đó, tôi hiểu được hai chữ “bùng binh” là gì.

Ngôi trường đó tôi chỉ học hết lớp ba. Sau đó Ba Mẹ tôi tìm được nhà ở bên Thị Nghè, tôi được đi học lớp nhì, lớp nhất ở trường Thạnh Mỹ Tây, có rất nhiều bạn cũng Bắc kỳ di cư như tôi.

Kỷ niệm về Sài Gòn tôi nhớ nhất là lần đầu tiên con bé Bắc kỳ tròn xoe mắt, nhìn thấy đồng bạc xé làm hai, nếu chỉ muốn tiêu một nửa. Mua cái bánh, gói kẹo nào cũng chỉ xé hai đồng bạc. Xé rất tự nhiên, tiền mới hay tiền cũ gì cũng xé. Người mua xé, mua; người bán xé để trả (thối) lại. Tôi đã biết bao lần, vào những buổi tối mùa hè, mẹ cho một đồng, hai chị em mua ngô (bắp) nướng của người đàn bà, ngồi dưới chân cột đèn điện trước cửa sở Địa Chánh với cái lò than nhỏ xíu, bán bắp nướng quẹt hành mỡ. Dưới ánh sáng hắt lờ mờ của bóng đèn từ trên cao xuống, cái lò than nhỏ xíu, thơm lừng mùi bắp non. Gọi là lò, thực sự chỉ có mấy cục than hồng để trong một miếng sắt cong cong, bên trên có cái vỉ bằng giây thép, rối tung, những cái bắp được xếp lên đó, mà bà bán hàng trở qua, lật lại. Đôi khi cũng là một cái lò gạch nhỏ đã vỡ, mẻ mất mấy miếng rồi, không thể kê nồi trên đó, bà hàng mang ra để nướng bắp. Hai chị em đứng líu ríu vào nhau (anh và chị lớn không tham dự vào những sinh hoạt của hai đứa em nhỏ này), cầm tờ giấy bạc một đồng, đưa ra.

Tôi luôn luôn ngần ngừ không dám xé, đưa cho bà bán hàng; bà cầm lấy, xé toạc làm hai, khi tôi chỉ mua một cái bắp. Bà đưa phần nửa tiền còn lại để chúng tôi có thể cất đi, tối mai lại ra mua bắp nữa. Mỗi lần thấy đồng bạc bị xé, tuy không phát ra tiếng động, tôi cũng giật mình đánh thót một cái như nghe thấy đồng bạc của mình bị bể hay bị gẫy. Cảm tưởng như mất luôn cả phần tiền đưa ra và phần giữ lại. Phải mất bao nhiêu lần nhìn đồng tiền bị xé mới quen mắt cái hình ảnh “Đồng bạc xé hai” này và tin là nửa kia vẫn dùng mua bán được.

Bẻ cái bắp làm đôi, tôi với em tôi chia nhau. Ngon ơi là ngon! Bắp dẻo, thơm mùi lửa than, thơm mùi hành mỡ. Chị em tôi ăn dè xẻn từng hạt bắp một. Ăn xong chúng tôi dắt nhau đi tìm ve sầu ở những thân cây me trong bóng tối. Buổi tối ve sầu mùa hạ, chui ở đất lên, bò lên các thân me, lột xác. Chúng tôi bắt những con chưa kịp lột cho vào cái hộp (không) bánh bích quy đã mang theo sẵn. Đó là những con ve mới ngơ ngác bò lên khỏi mặt đất, mang về nhà. Thuở thơ dại những trò chơi này là cả một thế giới thơ mộng và đầy hấp dẫn. Chị em tôi mang hộp ve sầu vào giường ngủ, ban đêm những con ve này sẽ chui ra bò lên màn, lột xác. Đêm chúng tôi đi vào giấc ngủ, thì ve chui ra, lột xác xong bỏ lại những vệt dài nhựa thâm đen trên những cánh màn tuyn trắng toát. Khi chúng tôi thức dậy nhìn thấy, chưa kịp dụi mắt tìm mấy con ve, đã thấy mẹ đứng ở ngoài màn với cái chổi phất trần trên tay. Chúng tôi chưa bị roi nào thì đã có bố đứng bên, gỡ cái chổi ở tay mẹ mang đi, trong lúc những cái lông gà trên chổi còn đang ngơ ngác.

Sài Gòn còn cho tuổi thơ của chúng tôi biết thế nào là cái ngọt ngào, thơm, mát của nước đá nhận. Trong sân trường tiểu học Thạnh Mỹ Tây, tôi được ăn cái đá nhận đầy mầu sắc đầu tiên. Một khối nước đá nhỏ, đặt trên một lưỡi dao bào, bào vào cái ly bên dưới, khi đầy ly, ông bán hàng ấn (nhận) nước đá ép xuống, đổ ngược ly lại, lấy cái khối nước đá xôm xốp, có hình dáng cái ly ra. Rắc si-rô xanh đỏ, có khi còn có mầu vàng và mầu xanh lá cây với vị bạc hà nữa. Gọi là nước đá nhận. Học trò trẻ con, bạn thân, sung sướng chia nhau ở sân trường, mỗi đứa mút một cái, chuyền tay nhau. Nước đá nhận, bánh kẹo ở sân trường trong những giờ ra chơi đều được mua bằng đồng bạc xé hai này.

Ba tôi bảo cầm đồng tiền xé hai một cách tự nhiên như thế quả là một điều rất dung dị, xuề xòa, dễ dãi mà chỉ người miền Nam mới có được. Xé tiền mà như xé một tờ giấy gói hàng, giấy gói bánh, như xé một tờ báo. Mảnh xé ra có giá trị lúc đó, mảnh còn lại cũng vẫn còn giá trị sau này. Người Hà Nội cầm tờ giấy bạc rách, thì vuốt cho thẳng thắn lại, có khi lấy hạt cơm dẻo miết lên chỗ rách cho dính vào nhau, rồi cẩn thận gấp lại trước khi cho vào túi. Một thời gian sau, tiền không xé nữa, được thay bằng đồng bạc 50 su bằng nhôm, hình tròn, một mặt có hình tổng thống Ngô Đình Diệm, mặt sau là hình khóm trúc. (Biểu hiệu cho: Tiết Trực Tâm Hư)

Cuộc di cư 1954 đó giúp cho người Việt hai miền Nam, Bắc hiểu nhau hơn. Người Bắc sống và lớn lên ở Sài Gòn ở thế hệ chúng tôi học được cái đơn sơ, chân phương của người miền Nam và ngược lại những bạn học người Nam của tôi cũng học được cách ý tứ, lễ phép (đôi khi đến cầu kỳ) của người miền Bắc. Tôi đã được nghe một người miền Nam nói: Sau 1975 thì chỉ có những người Bắc di cư 54 là đồng bào của người miền Nam mà thôi. Hóa ra những người Bắc sau này ở ngoài cái bọc (đồng bào) của bà Âu Cơ hay sao? Nếu thật sự như thế thì thật đáng buồn!

Sài Gòn đầu thập niên sáu mươi vẫn còn có xe ngựa, đưa những bà mẹ đi chợ. Người xà ích lúc đó chưa biết sợ hãi trên những con đường còn mù sương buổi sáng. Tiếng lóc cóc của móng ngựa chạm xuống mặt đường như đánh thức một bình minh. Tôi nhớ có chỗ gọi là Bến Tắm Ngựa, mỗi lần đi qua, hôi lắm. Sau vài mươi năm xe thổ mộ ở Sài Gòn không còn nữa, chỉ còn ở lục tỉnh.

xích lô máy

Sài Gòn với xích lô đạp, xích lô máy, taxi, vespa, lambretta, velo, mobilette là những phương tiện di chuyển mang theo đầy nỗi nhớ. Kỷ niệm thơ mộng của một thời trẻ dại, hương hoa và nước mắt. Sài gòn với những cơn mưa ập xuống thình lình vào tháng năm tháng sáu, tiếng mưa khua vang trên những mái tôn, tắm đẫm những hàng me già, ướt sũng những lối đi vào ngõ nhà ai, Sài Gòn với mùa hè đỏ rực hoa phượng vĩ in xuống vạt áo học trò, với những hoa nắng loang loang trên vai áo bà ba của những bà mẹ là những mảng ký ức ngọt ngào trong tâm của chúng tôi.

Velo solex

Mỗi tuổi đời của tôi đi qua như những hạt nắng vàng rắc xuống trên những hàng me bên đường, như mưa đầu mùa rụng xuống trên những chùm hoa bông giấy. Những tên đường quen thuộc, mỗi con phố đều nhắc nhở một kỷ niệm với người thân, với bạn bè. Chỉ cần cái tên phố gọi lên ta đã thấy ngay một hình ảnh đi cùng với nó, thấy một khuôn mặt, nghe được tiếng cười, hay một mẩu chuyện rất cũ, kể lại đã nhiều lần vẫn mới. Ngay cả vệ đường, chỉ một cái bước hụt cũng nhắc ta nhớ đến một bàn tay đã đưa ra cho ta níu lại.

Mía ghim

Âm thanh của những tiếng động hàng ngày, như tiếng chuông nhà thờ buổi sáng, tiếng xe rồ của một chiếc xích lô máy, tiếng rao của người bán hàng rong, tiếng chuông leng keng của người bán cà rem, tiếng gọi nhau ơi ới trong những con hẻm, tiếng mua bán xôn xao khi đi qua cửa chợ, vẻ im ắng thơ mộng của một con đường vắng sau cơn mưa… làm nên một Sài Gòn bềnh bồng trong nỗi nhớ.

Sài Gòn mỗi tháng, mỗi năm, dần dần đổi khác. Chúng tôi lớn lên, đi qua thời kỳ tiểu học, vào trung học thì chiến tranh bắt đầu thấp thoáng sau cánh cửa nhà trường. Đã có những bạn trai thi rớt Tú Tài phải nhập ngũ. Những giọt nước mắt đã rơi xuống sân trường. Sau đó, với ngày biểu tình, với đêm giới nghiêm, với vòng kẽm gai, với hỏa châu vụt bay lên, vụt rơi xuống, tắt nhanh, như tương lai của cả một thế hệ lớn lên giữa chiến tranh.

 Sài Gòn như một người tình đầu đời, để cho ta bất cứ ở tuổi nào, bất cứ đi về đâu, khi ngồi nhớ lại, vẫn hiện ra như một vệt son còn chói đỏ. Sài Gòn như một mảnh trầm còn nguyên vẹn hương thơm, như một vết thương trên ngực chưa lành, đang chờ một nụ hôn dịu dàng đặt xuống.

Sài Gòn khi đổi chủ chẳng khác nào như một bức tranh bị lật ngược, muốn xem cứ phải cong người, uốn cổ ngược với thân, nên không còn đoán ra được hình ảnh trung thực nguyên thủy của bức tranh.

Sài Gòn bây giờ trở lại, thấy mình trở thành một du khách trên một xứ sở hoàn toàn lạ lẫm. Tôi thương Sài Gòn và thương cho chính mình, đã hư hao một chốn để về.

Trần Mộng Tú

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-7968126469474205892014-09-26T06:15:00.002-07:002014-09-26T06:15:53.307-07:00LỐI XƯA XE NGỰA SÀIGÒN CŨ …

 “Vào Nam tôi mới hiểu rằng, chế độ ngoài Bắc là chế độ man rợ vì nó chọc mù mắt con người, bịt lỗ tai con người. Trong khi đó ở miền Nam người ta có thể nghe bất cứ thứ đài nào, Pháp, Anh, Mỹ… nếu người ta muốn. Đó mới là chế độ của nền văn minh. Và thật chua chát khi nền văn minh đã thua một chế độ man rợ. Đó là sự hàm hồ và lầm lẫn của lịch sử. Đó là bài học đắt giá và nhầm lẫn lớn nhất mà dân tộc Việt Nam phạm phải…”

 - Dương Thu Hương.

 “Tạo hóa gây chi cuộc hí trường

 Đến nay thấm thoát mấy tinh sương

 Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo

 Nền cũ lâu đài bóng tịch dương

 Đá vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt

 Nước còn cau mặt với tang thương

 Ngàn năm gương cũ soi kim cổ

 Cảnh ấy người đây luống đoạn trường”

 (Bà Huyện Thanh Quan)

 Bài thơ tác giả “hoài cảm” sau năm 1802 khi Nguyễn Ánh đánh bại nhà Tây Sơn lên ngôi, niên hiệu Gia Long và định đô ở Huế. Từ đó, Thăng Long (Hà Nội) chỉ còn là “cố đô” - Lời thơ mang âm hưởng hoài niệm tiếc nuối một thời vàng son dĩ vãng.

 Bối cảnh cũng gần giống như vậy – Sài Gòn xưa “hòn ngọc Viễn Đông” một hình ảnh thiêng liêng, thân thương không thể nào phai nhòa trong trái tim của gần ba mươi triệu người miền Nam, Việt Nam, có một thời, dù khói lửa chiến chinh từ phía Bắc, bên kia vĩ tuyến 17 tràn sang nhưng cũng cố gắng vươn lên trong những khoảnh khắc “tạm yên bình” ngắn ngủi giữa thập niên 60-70 – Ngắn ngủi thôi,nhưng những gì có được cũng đã làm cho những trái tim còn thuần khiết “tính người” như nhà văn nữ miền Bắc Dương Thu Hươngphải mềm lòng thổn thức rơi lệ bởi cảm xúc trong ngậm ngùi, “tiếc nuối”, giữa lòng TP/phố Sài Gòn 30/4/1975. Nhà văn này tâm sự….

 Dương Thu Hương: (thở dài) Điên rồ thì tôi có nhiều thứ điên rồ.

 Khóc thì tôi có hai lần khóc.

 Lần thứ nhấtkhi đội quân chiến thắng vào Sài Gòn năm 1975, trong khi tất cả mọi người trong đội quân chúng tôi đều hớn hở cười thì tôi lại khóc. Vì tôi thấy tuổi xuân của tôi đã hy sinh một cách uổng phí. Tôi không choáng ngợp lắm vì nhà cao cửa rộng của miền Nam, mà vì tác phẩm của tất cả các nhà văn miền Nam đều được xuất bản trong một chế độ tự do; tất cả các tác giả mà tôi chưa bao giờ biết đều có tác phẩm bầy trong các hiệu sách, ngay trên vỉa hè; và đầy dẫy các phương tiện thông tin như TV, radio, cassette. Những phương tiện đó đối với người miền Bắc là những giấc mơ. Ở miền Bắc, tất cả mọi báo đài, sách vở đều do nhà nước quản lý. Dân chúng chỉ được nghe đài Hà Nội mà thôi; và chỉ có những cán bộ được tin tưởng lắm mới được nghe đài Sơn Mao, tức là đài phát thanh Trung Quốc. Còn toàn bộ dân chúng chỉ được nghe loa phóng thanh tập thể; có nghĩa là chỉ được nghe một tiếng nói. Vào Nam tôi mới hiểu rằng, chế độ ngoài Bắc làchế độman rợ vì nó chọc mù mắt con người, bịt lỗ tai con người. Trong khi đó ở miền Nam người ta có thể nghe bất cứ thứ đài nào, Pháp, Anh, Mỹ… nếu người ta muốn. Đó mới là chế độ của nền văn minh. Và thật chua chát khi nền văn minh đã thua một chế độ man rợ. Đó là sự hàm hồ và lầm lẫn của lịch sử. Đó là bài học đắt giá và nhầm lẫn lớn nhất mà dân tộc Việt Nam phạm phải.

 (Nguồn: Nhật Báo Người Việt).

 Và mới đây trong một bài viết nói về ngày 2/9 có cái tựa “Phải biết hổ thẹn với tiền nhân” ông “Tổng thống” (CT nước) Trương tấn Sang như “tâm sự” rằng (nguyên văn):

 “Một câu hỏi da diết xuất hiện trong những khoảnh khắc ấy: những gương mặt mà ta đã gặp, những ngôi nhà, góc phố, hàng cây, mỗi ngôi làng hay thậm chí một tiếng chuông chùa trong đêm sẽ như thế nào, sẽ ra sao, nếu như không có Ngày Độc lập 2/9 ấy?…”thì những dòng của người viết bài này ngoài mục đích hoài cảm “một thoáng hương xưa” với đồng bào, nhất là các bạn đọc trẻ trong và ngoài nước sinh sau 1975 thì cũng nhân tiện gửi đến ngài “Tổng thống nước” một số hình ảnh cũ của Sài Gòn ngày xưa, nơi mà chắc ngài không lạ (vì ngài từng là “chủ nhân ông”, hít thở không khí Sài Gòn một thuở) với cùng một câu hỏi: “… cảnh cũ này sẽ thay đổi ra sao, nếu như không có Ngày 2/9 định mệnh ấy?…” thưa ông!?…

 Thập niên 1960-70 đường ray xe lửa vẫn còn trên đường Hàm Nghi – Sài Gòn

 Nhưng vóc dáng một góc Sài Gòn, “thủ phủ Đông Dương” như thế này (1960-65) Bangkok, Singapore, Đài Loan và Seoul sau Đệ II thế chiến chưa thể có kịp, và những hình ảnh cũ dưới đây của Sài Gòn một thuở, người dân đang năng động hối hả xây dựng một cuộc sống phồn vinh cho đất nước, cùng nhịp điệu với các quốc gia tự do dân chủ vừa lấy lại độc lập trong khu vực Asean (Đông Nam Á) mà không tốn một giọt máu nào.

 .

– Sài Gòn những năm 1960-1970 (trên), cùng thời điểm (ảnh dưới) là Hà Nội.

 Không cốt ý bôi bác hay phê phán, bởi Nam Bắc cùng là dân Việt, nỗi buồn đâu của riêng ai! Mà đơn giản, so sánh để khẳng định cái từ ngữ chiêu bài mà những người CSVN đã “lừa bịp” đồng bào miền Bắc rằng: “Phải giải phóng đồng bào miền Nam đang bị kềm kẹp trong đói nghèo, đau thương” là không có thật… mà thời điểm ấy, quốc tế CS (Nga-Tàu) chi viện quân sự và chỉ thị cho CSVN phải tiến hành đánh chiếm “nhuộm đỏ” miền Nam VN trước khi “cộng sản hóa” Đông Dương (Việt-Miên-Lào”) và sau đó là Đông Nam Á, duy nhất trên thế giới tại thời điểm ấy chỉ có CSVN là lấy “máu xương, lương thực” của nhân dân miền Bắc làm “nhiên liệu” thử nghiệm cổ máy cộng sản làm bàn đạp để tiến xuống phía Nam Châu Á.

 Nhân dân miền Bắc không còn gì ngoài một đời sống “hắt hiu, u buồn” bên trong bức màn sắt CNXH. Lo toan hàng ngày của mọi người, duy nhất, là có một thứ gì đó cho vào bụng và mơ… một chiếc xe đạp! Tất cả họ, đều như là những con “ốc vít” trong một cổ máy chiến tranh, không có ngoại lệ, không ai được phép “sáng tạo” tư hữu cho bản thân và gia đình ngoài “Bác và đảng cộng sản”…

 Hình ảnh Hà Nội thập niên 1960 – 1970:

 Sài Gòn miền Nam –

những năm 1960-1970 đang khởi đầu công nghiệp hóa nền kinh tế non trẻ bằng hệ thống Ngân Hàng quốc gia tài trợ cho các dịch vụ nhập khẩu máy móc trang thiết bị đầu tư kỹ thuật trong các dây chuyền sản xuất nâng cao giá trị và năng suất các sản phẩm hướng đến xuất khẩu, điển hình là băng rôn quảng bá cung ứng dịch vụ này treo ngang đường Tự Do (Đồng Khởi ngày nay) –

 một chính sách thức thời mà chế độ CS/XHCN miền Bắc còn rất xa lạ – không có trong kế hoạch, cũng như kinh phí ngoại tệ…

Sài Gòn -1966 – Băng rôn treo ngang đường Tự Do (Đồng Khởi)

 Miền Bắc trước 1975.

  Thập niên 1960-70 Hà Nội “kỹ thuật” chủ yếu dựa vào thủ công “sức người” bởi hàng “viện trợ” của Nga Tàu hầu hết chỉ là vũ khí súng đạn cung ứng cho cổ máy chiến tranh của CSVN rất ít hàng hoá dân dụng tiêu dùng.

 24-10-1966 – Các Phu nhân Tổng Thống – bà Thiệu, bà Johnson, bà Kỳ, bà Marcos tháp tùng cùng Phu quân là các tổng thống, thủ tướng tại Philippines, trong phiên họp thượng đỉnh của các nguyên thủ quốc gia trong Hiệp Ước Liên Phòng Đông Nam Á.

 19/5/2010 Bà Phó “PCT/Nước: Nguyễn thị Doan”(áo đen thứ ba bên phải qua) và các “VIP” phụ nữ của CHXHCN/Việt Nam tham dự hội nghị thượng đỉnh phụ nữ toàn cầu tại Bắc Kinh.

 Cách nhau gần nửa thế kỷ – hai nhóm phụ nữ trên và dưới có quá nhiều khác biệt, không biết có phải là do “đặc trưng” của XHCN không? khiến chúng ta khi so sánh sẽ mỉm cười thú vị mà không cần phải bình luận! Cũng cần nhắc lại bà Nguyễn Thị Doan là tác giả câu nói bất hủ “Việt Nam dân chủ gấp vạn lần tư bản phương Tây…”

 Nửa thế kỷ cách ngày hôm nay nhưng vóc dáng phong thái của “phái yếu” người Sài Gòn ngày xưa đó nét duyên dáng trí thức không lẫn vào đâu được, đa dạng mái tóc kiểu phương Tây, chiếc áo dài ngày ấy đã canh tân không còn “cổ cao”, tay áo cắt “raplan” và đặc biệt dễ nhận ra nhất của thập niên 60-70 là áo dài có “chít eo” ngang hông rất rõ, những chiếc “jup” tây phương sắc màu tươi trẻ nhưng không cao “quá gối” và nữ sinh, sinh viên tóc thề áo trắng nên thơ, nói chung, phụ nữ xã hội miền Nam Sài Gòn thuở ấy có đủ mọi thứ, để hoàn toàn tự do trang điểm làm đẹp cho chính mình mà không bị lệ thuộc bất cứ chủ nghĩa giáo điều khe khắt nào khác…

 Phương tiện xe gắn máy cá nhân phổ biến thông dụng ở thủ đô Sài Gòn ngày đó ngoài các loại xe Vespa, Lamberetta Ý và Gobel, Mobilete, Velosolet của Pháp thì đa phần là hai loại xe Nhật, Honda 67 cho nam và Honda Dame cho nữ, nhìn hình ảnh các “bóng hồng” ngày ấy, đẹp và lịch sự trên đường phố Sài Gòn cách nay nữa thế kỷ mà cứ ngỡ như mới ngày hôm qua – (cô gái có cái bảng nhắc nhở mọi người lấy thẻ cử tri bầu cử Tổng Thổng 1967 –

 Và hai cô gái váy đen bên chiếc taxi hai màu xanh vàng mang số hiệu 7533 của Sài Gòn thập niên 1960). Hình ảnh đủ để chúng ta chiêm nghiệm cái lạc hậu độc tài bảo thủ cố chấp của CSVN đã kéo lùi thời gian gây nên sự trì trệ trong phát triển của dân tộc như thế nào so với những gì chỉ trong một thời gian ngắn Sài Gòn làm được trước kia và so với các nước láng giềng trong khu vực.

 Tương phản khác biệt quá nhiều của khung cảnh, con người Sài Gòn và Hà Nội cùng thời điểm, rất khó khăn và buồn lòng để bình luận khi mà mơ ước lớn lao nhất của mọi người miền Bắc lúc bấy giờ chỉ là chiếc xe đạp tầm thường Phượng Hoàng Trung Quốc trong khi xe đạp cực tốt mang nhãn hiệu “bồrô” của Pháp là mặt hàng bình dân ở miền Nam buôn bán đầy đường ….

 Hà Nội 1960-70:

 Thập niên 1960-70 minh chứng cho sự năng động phát triển kinh tế của Sài Gòn miền Nam mang tầm khu vực Châu Á hướng ra thế giới là hãng Hàng Không AIR Việt Nam với đội ngũ phi cơ phản lực mới nhất và các phi công chuyên nghiệp đường bay quốc tế mà hãng hàng không cộng sản Trung Cộng lúc bấy giờ chưa sở hữu được.

 Còn chế độ CS miền Bắc, Hà Nội thì chẳng biết gì về hàng không dân dụng ở thời điểm ấy. Người dân và sinh viên Sài Gòn miền Nam hoàn toàn tự do đi du học và xuất cảnh ra nước ngoài mà không bị ràng buộc bất cứ lý do gì, đó là một điều không tưởng với nhân dân miền Bắc… bị cô lập trong bức màn sắt CSVN.

 Nói đến hàng hóa tiêu dùng dân dụng thì tại thời điểm ấy thị trường Sài Gòn miền Nam hàng hóa trù phú chất lượng cao, còn nhiều hơn Trung Quốc, tấp nập bày bán tự do. Tại miền Bắc, Hà Nội chẳng có bất cứ một thứ gì để mà so sánh, bởi vì người dân bình thường Sài Gòn thời điểm ấy đang sử dụng quạt máy, tủ lạnh, máy may và TV đen trắng.

 Trong khi hai mặt hàng mà bất cứ người dân miền Bắc nào cũng mơ ước (như nhà văn Dương Thu Hương nói) là đồng hồ đeo tay và Radio thì thừa mứa ở các quầy hàng khắp miền Nam đến nỗi các hảng sản xuất phải treo bảng quảng cáo trên đường (trong ảnh). Nói cho vui, miền Bắc dưới sự lãnh đạo của đảng chỉ có hai thứ mà miền Nam không có là (tên lửa Sam 2 và phân người hoại mục).

  So với miền Nam- Ngắm nhìn hình ảnh bà con nhân dân miền Bắc và Hà Nội – CS/XHCN với chế độ “tem phiếu” tranh nhau từng chiếc “lốp” xe đạp, mảnh thịt, lạng đường, hộp diêm ngày đó… mà buồn nản đến nao lòng.

 Cụ thể hơn, Sài Gòn miền Nam không cần phải CNXH hay “đấu tranh giai cấp” nhưng nhìn hai hình ảnh dưới đây có cùng xấp xỉ thời gian thập niên 1960-70 để thấy, cùng một kiếp người “thì ai mới cần giải phóng cho ai”?

 (Sài Gòn phương tiện mưu sinh gắn máy giải phóng sức người lao động mang lại hiệu quả cao, Hà Nội công cụ mưu sinh còm cõi tiêu hao sinh lực không thấy tương lai).

Miền Nam trước 1975

Miền Bắc trước 1975

 Thượng tầng cấu trúc Quốc Gia – Việt Nam Cộng Hòa (Miền Nam, Sài Gòn)

 Thời điểm ấy 1960-70 đầy đủ chuẩn mực, khuôn mẫu, của một đất nước văn minh ngày hôm nay. Tổng Thống và Lưỡng viện Quốc Hội (Thượng và Hạ Viện) – Điển hình là một cuộc họp tại thượng nghị viện Việt Nam Cộng Hòa (ảnh). Tự Do báo chí với hơn 50 tờ báo tư nhân các loại tại Sài Gòn so với không có tờ báo tư nhân nào dưới chế độ CSVN ngày nay, sau hơn 2/3 thế kỷ – CSVN gọi đó là thống nhất tự do dân chủ?

 Sài Gòn miền Nam – người dân luôn được giáo dục nhắc nhở phải tôn trọng tri ân tưởng nhớ công lao các anh hùng tiền nhân của dân tộc, uống nước nhớ nguồn, tưởng niệm và tôn vinh, làm tấm gương soi rọi cho hậu thế noi theo (Kỷ niệm Lễ Hai Bà Trưng giữa lòng TP/Sài Gòn- và toàn dân tưởng nhớ đức Trần Hưng Đạo – Anh hùng Vua Lê Lợi).

 · Ngược lại dưới chế độ CSVN – Đục bia xóa bỏ chiến công Hoàng Đế Quang Trung (Đền Vua Quang Trung núi Dũng Quyết), gắn thêm ngôi sao VN lên cờ trung Quốc, tổ chức “Đại Hội Toàn Dân, Quân VN nhớ ơn trung Quốc” tại thủ đô Hà Nội!? cho vui lòng “đồng chí” 4 tốt 16 vàng…

 * * *

 Hai hình ảnh trên, dưới – cách nay nửa thế kỷ cho thấy 1967 nhân dân SG bất đồng chính kiến vẫn được chính quyền Sài Gòn tôn trọng chấp nhận cho biểu tình.

 Hơn 40 năm sau, 2011, dưới chế độ CSVN tại Hà Nội – Sài Gòn, người dân biểu tình, dù là “yêu nước” chống TQ xâm lược lại bị đàn áp tàn bạo!

 1958 – Quần đảo Hoàng Sa thuộc lãnh thổ Việt Nam Cộng Hòa – Do QL/VNCH quản lý. Ông Phạm Văn Đồng (CS Bắc Việt) dưới sự chỉ đạo của ông HCM, ký công hàm xác nhận Hoàng Sa nằm trong lãnh hải Trung Quốc.

 1974 – Hải quân Trung Quốc xâm lược đánh chiếm Hoàng Sa trong tay QL/VNCH – CS Bắc Việt im lặng. Trong khi nhân dân Sài Gòn miền Nam và kiều bào hải ngoại biểu tình lên án và phản đối hành vi xâm lược của Trung Quốc khắp nơi.

Những cuộc biểu tình của đồng bào miền Nam – Việt Nam Cộng Hòa toàn quốc và khắp nơi trên thế giới của Sinh viên và Việt kiều năm 1974 tố cáo và phản đối Cộng Sản Trung Quốc xâm lược quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.

Băng rôn sinh viên học sinh đồng bào SàiGòn biểu tình tố cáo, phản đối Trung Quốc xâm lược Hoàng Sa năm 1974:“Cương quyết tận diệt Trung Cộng kẻ thù truyền kiếp của dân tộc”.

27-1-1973, CSVN ký hiệp định đình chiến chấm dứt chiến tranh tại Paris.

 Trong đó Điều khoản 5 qui định: Sự tái thống nhất Việt Nam sẽ được thực hiện từng bước bằng các biện pháp hòa bình.

Bà Nguyễn Thị Bình ký Hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (27/1/1973).

 Tuy nhiên – Khi Mỹ rút hết quân – 1975 cộng sản Bắc Việt xua quân tràn vào đánh chiếm miền Nam Việt Nam, bất chấp chữ ký của họ trước đó trong Hiệp Định Paris.

1975 – Sinh viên VN tại Pháp “để tang” cho đất nước ngày 30/4.

 Những bánh xích chiến xa của cộng sản miền Bắc VN đã nghiền nát giấc mơ của gần 30 triệu người miền Nam đang mang khát vọng đưa Sài Gòn và miền Nam VN cất cánh bay lên như Singapore, Đài Loan, Thái Lan, Hàn Quốc ngày nay.

 Họ, CSVN lừa bịp dân tộc, lừa bịp quốc tế, trơ tráo xé nát Hiệp Định Paris – Phá bỏ điều khoản 5: (Thống nhất VN bằng những giải pháp hòa bình), họ dấu tiệt lá “cờ đỏ sao vàng” vượt vĩ tuyến 17 bằng súng đạn, xâm lược đánh chiếm miền Nam bằng lá cờ “nửa xanh, nửa đỏ” MTGPMN. Để khỏi vướng bận và “tranh công” vài tháng sau 30/4 họ tự động hạ cờ “xanh đỏ” giải tán “tấm bình phong bù nhìn” MTGP/MN này.

 Chính họ – CSVN đã phạm một sai lầm “vĩ đại” bắt cả dân tộc phải huynh đệ tương tàn hy sinh gần 5 triệu người – một thế hệ thanh niên tinh hoa của quốc gia nằm xuống vô nghĩa, đổi lại lấy về một giang sơn của cha ông làm hao hụt đất đai biên giới biển trời hải đảo và còn hơn thế nữa họ đẩy người Mỹ đi để Biển Đông trống trải không ai canh giữ, cho bọn bành trướng Trung Quốc rảnh tay tự do thôn tính biển đảo quê nhà VN mà họ, CSVN, đang lực bất tòng tâm bắt cả nước phải “Đại Hội toàn Dân-Quân VN nhớ ơn Trung Quốc”!

“… Và thật chua chát khi nền văn minh đã thua một chế độ man rợ. Đó là sự hàm hồ và lầm lẫn của lịch sử. Đó là bài học đắt giá và nhầm lẫn lớn nhất mà dân tộc Việt Nam phạm phải…”

 http://hon-viet.co.uk/HuynhChieuDang_LoiXuaXeNguahonThuThao.htm

 Saigon Nam Muoi Nam Truoc –HCD

 http://www.youtube.com/watch?v=MtAC_VX04Ak&sns=em

Trần Thanh Châu.Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-9371341184801529072014-07-16T06:33:00.000-07:002014-07-16T06:33:18.224-07:00Sài Gòn hẻm

 Nhiều con hẻm bị tận dụng làm nơi mở quán ăn, cà phê, nhậu, tạp hóa nên càng nhỏ thêm.
 Ành Infonet

Có thể nói không ngoa rằng ai sống ở Sài Gòn mà chưa/không từng có thời gian sống trong những con hẻm, thì coi như vẫn chưa hiểu được đầy đủ chân dung đa diện của Sài Gòn, tính cách của con người Sài Gòn.
Mỗi con hẻm có một đời sống riêng

 Sài Gòn có đến hàng ngàn hàng vạn con hẻm. Có những con hẻm rộng rãi, ngay ngắn, xe hơi xe tải đều đi lọt. Nhưng cũng có những con hẻm hẹp đến nỗi không đủ chỗ cho hai người đi bộ cùng bước. Có những con hẻm dài hun hút, có những con hẻm ngoằn ngoèo vào đến bên trong lại rẽ trái rẽ phải, đoạn phình ra đoạn teo tóp lại, như lạc vào mê cung. Có những con hẻm xuyên từ hẻm này sang hẻm khác, từ đường này qua đường khác và có những con hẻm cụt, chỉ có một đường ra duy nhất.
 Những con hẻm có một đời sống riêng, khác với đời sống, nhịp sống bên ngoài đường lớn, ngoài phố thị. Nhất là trong những con hẻm nghèo, chật hẹp, hai nhà đối diện nếu mở cửa ra là có thể nhìn thấy thông thống vào nhà nhau, với đa số các gia đình là dân lao động, công nhân, công chức…
 Trong những con hẻm như vậy, người ta không thể nào giữ cho cuộc sống của bản thân và gia đình mình được hoàn toàn riêng tư, nhất là người Việt lại có một cái tính không được hay cho lắm là thường quan tâm quá mức đến cuộc sống của người khác. Từ thói quen sinh hoạt, giờ giấc đi về cho đến mọi chi tiết về đời tư của hàng xóm, kể cả hôm nào nhà ai có giỗ, có tiệc ăn món gì những nhà xung quanh đều tỏ tường. Bất tiện là vậy, nhưng mặt khác, mọi người trong hẻm lại sống thân tình với nhau như trong một nhà, ai có chuyện gì từ đau ốm, cưới hỏi, ma chay…hàng xóm đều đến giúp một tay.
 Trong những con hẻm, nhiều khi người ta chả cần phải đi ra đường lớn, ra chợ, có thể mua được nhiều thứ từ hàng ăn, thực phẩm, cho tới dịch vụ các loại. Không chỉ nhà mặt tiền ngoài đường phố mới có thể mở cửa làm ăn buôn bán, trong hẻm, người dân cũng tận dụng nhà mình để buôn bán, làm dịch vụ, kiếm đồng ra đồng vào. Thôi thì đủ cả, từ tiệm tạp hóa, đại lý nước ngọt, kem…, quán cà phê cóc, xe hủ tiếu, xe bánh mì, xôi, cháo…; dịch vụ thiên hình vạn trạng từ tiệm cắt tóc nam, nữ, tiệm may, dạy học tư, cho thuê sách truyện, sửa xe v.v…

Hẻm phố bình dân ở đường Tôn Ðản, quận 4. (Hình: Nguyễn Ðạt/Người Việt)

 Thời buổi khó khăn, người thất nghiệp thì đầy dẫy, gia đình nào cũng cố gắng buôn bán, làm ăn thêm, chỉ cần một chõ xôi, một xe bánh mì hay cái máy may ngồi may thuê là cũng đủ kiếm tiền chợ qua ngày. Có nhà thì chia nhỏ căn nhà ra cắt một phần hoặc cái gác xép cho sinh viên, công nhân thuê, người khác lại nhận giữ trẻ cho hàng xóm…Đồng tiền cứ chạy quanh từ túi người này sang túi người khác.

 Ở những con hẻm rộng rãi, sạch sẽ một chút người ta còn mở quán ăn, cho thuê nhà làm văn phòng, cũng trương tấm bảng “Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên A, B…” với đủ loại văn phòng, công ty, nhìn qua cũng biết thuộc loại cò con mới chịu chui vào hẻm.

 Cuộc sống trong những con hẻm nhỏ, chật chội thường ít khi yên tĩnh, hoạt động của nhà này đều ảnh hưởng ít nhiều đến nhà khác. Từ tiếng chó nhà bên sủa, tiếng vợ chồng hàng xóm chửi lộn, đánh lộn, tiếng mẹ quát mắng con, tiếng giảng bài của thầy giáo lớp dạy tư tại nhà khác…Rồi nhà bên này mở băng cassette cải lương trong lúc nhà đối diện lại bật nhạc Thúy Nga Paris… Cứ thế từ sáng sớm đến đêm khuya, cả con hẻm chỉ thực sự ngủ yên được vài tiếng đồng hồ rồi sau đó, nhà nhà lại lục đục thức dậy, và tiếng rao của những người bán hàng rong lại cất lên: “Bánh mì nóng dòn đê…”, “Ai xôi khúc…không”.

 Những người bán hàng rong đi bộ, hoặc đi xe đạp, cũng thiên hình vạn trạng. Từ bán bánh mì, xôi…buổi sáng sớm, trễ hơn, khoảng 9-10 giờ có đậu hũ nước dừa, sau giờ ăn trưa thì chè bà ba, chè trôi nước, xương sâm sương sáo, bắp luộc, bắp nướng phi hành mỡ, kẹo kéo…, buổi tối thì hột vịt lộn, khuya khuya vẫn còn tiếng gõ thay lời rao rất đặc trưng của xe hủ tiếu mì…Thỉnh thoảng lại có gánh ve chai, sửa khóa, sửa đồng hồ, đổi nồi cũ lấy nồi mới, hay người cắt tóc dạo…đi ngang qua. Những tiếng rao đó cũng là một phần âm thanh không thể thiếu trong đời sống của những con hẻm.

 Trong những con hẻm nghèo, nhà cửa thường cũng chật chội theo. Có những căn nhà nhỏ xíu, chật đến nỗi mọi sinh hoạt cứ phải đem ra trước sân, ngoài đầu hẻm, cái bếp lò cũng đặt nhờ, nấu nhờ ngoài hẻm, thậm chí có những tối nóng quá họ vác cả ghế bố ra đầu hẻm ngủ cho thoáng. Những hôm cúp điện, nóng nực, nhà nào cũng xách ghế ra cửa ngồi, tám chuyện thời sự với nhau trong lúc lũ trẻ con lấy ngay cái hẻm làm chỗ đá banh, sân chơi. Mùa nóng đã khổ, mùa mưa càng cực hơn, có nhiều con hẻm nước ngập cao, tràn vào nhà, ăn uống sinh hoạt gì cũng vất vả.

 Hẻm càng nhỏ chật, người ta càng khó sống tách biệt, và phải sống thật với hoàn cảnh của mình hơn vì không thể che giấu được mãi trước con mắt hàng xóm. Có những cô gái dù không giàu có, nhưng khi ra ngoài phố, đến những khu trung tâm vui chơi nhìn cung cách ăn mặc không ai biết được, chỉ đến khi về lại con hẻm, về nhà, trút bỏ son phấn quần áo lượt là mới trở thành một con người khác, con người thật. Sống trong hẻm, vì vậy, chẳng khác nào sống trong nhà mình. Nỗi bất hạnh hay niềm vui của một gia đình đều có thể trở thành chung của cả xóm.

 Và ở đó, những tính tốt của người Sài Gòn cũng dễ dàng bộc lộ ra: sự rộng rãi hào phóng chia sẻ với người khác cho dù nhà mình cũng đang chạy ăn từng bữa, sự thẳng thắn bộc trực, thấy chuyện bất bình là không bỏ qua, sự bao dung chấp nhận những cái khác mình trong một thành phố vốn là nơi hội tụ của người dân tứ xứ đổ về…

 Trước 1975, những khu vực chung quanh chợ Cầu Muối, đường Cô Giang Cô Bắc quận 1, khu Đa Kao nằm ven kênh Nhiêu Lộc quận 1, khu Khánh Hội quận 4, khu cầu Bông, quận Bình Thạnh, xung quanh chợ Trương Minh Giảng quận 3, khu vực ngã Ba Ông Tạ quận Tân Bình, xung quanh cầu chữ Y quận 8, cầu Chà Và-Chợ Lớn, cho tới một số khu vực của người Hoa ở quận 5, chợ Lớn…dày đặc những con hẻm như vậy. Thành phần dân cư thì rất đa dạng, từ dân không có nghề nghiệp ổn định kiếm sống bằng buôn gánh bán dạo, chạy xe ôm cho tới ông thày giáo tiểu học, anh sinh viên trọ học, anh ký giả tầm tầm, ông nghệ sĩ hài về già, một vài cô gái bán phấn buôn hương chỉ ra đường khi mặt trời đã lặn từ lâu …

 Cũng có những con hẻm với thành phần dân cư hơi phức tạp, dân giang hồ đâm thuê chém mướn, xì ke ma túy…người lạ mặt thường rất ngại và ít khi dám đi vào một mình. Ở khu Chợ Lớn có những con hẻm toàn người Hoa, đi vào chỉ nghe tiếng Quảng, tiếng Tiều, tiếng Hẹ…trước cửa nhà nào cũng có treo bùa chú, nhìn vào nhà nào cũng thấy đỏ rực bàn thờ Quan Công, Phúc Lộc Thọ, ông Địa…

 Gần 40 năm sau ngày 30 tháng Tư, 1975, Sài Gòn đã thay đổi nhiều. Có một số khu vực với nhiều con hẻm gần như bị xóa sổ do quy hoạch lại, nhưng đa số những con hẻm vẫn còn đó, và đời sống trong hẻm cũng không khác bao nhiêu, thậm chí còn cơ cực hơn vì vật giá tăng từng ngày, thuế má đủ loại phải đóng mà thu nhập thì khó kiếm hơn xưa.

 Và nếu như trước kia, đề tài của những “tòa soạn báo…miệng” trong hẻm thường là về chiến tranh, đảo chính, Việt Cộng mới pháo kích ở đâu đó, chồng ai mới chết trận hoặc con trai ai mới nhập ngũ, ước mơ một ngày hòa bình, cho tới ông tướng nào có bồ nhí, nghệ sĩ sân khấu nào mới bỏ vợ…Thì bây giờ là giá xăng dầu, điện, gas… tăng, thực phẩm bẩn, hàng dỏm hàng độc hại tràn lan trên thị trường, những vụ án tham nhũng, lãng phí thất thoát tiền tỷ, đạo đức xã hội ngày càng suy đồi, thêm vào đó là những diễn biến trên biển Đông… Chỉ mong rằng một ngày nào đó chủ đề của người dân sẽ không phải lại là…chiến tranh nổ ra trên quê hương!

 Những con hẻm cũng như món ăn đường phố, đời sống vỉa hè…chỉ tồn tại ở những thành phố của những quốc gia chưa phát triển, Sài Gòn hay Hà Nội cũng vậy thôi. Rồi một ngày nào đó, khi VN đã trở thành một quốc gia giàu có phát triển, có lẽ những con hẻm sẽ biến mất, nạn buôn bán vỉa hè sẽ biến mất, nhưng ngày đó thì chắc vẫn còn xa lắm!

 Song Chi, 30/06/2014Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-64990153750731985892014-02-03T19:12:00.003-08:002014-02-03T19:17:08.206-08:00Lịch sử đường Nguyễn HuệKhắc Huy

 Nếu làm một chuyến đi về quá khứ, chúng ta sẽ khám phá được rất nhiều điều thú vị và bất ngờ trong lịch sử hình thành đường Nguyễn Huệ ở Sài Gòn.

Hằng năm, cứ mỗi dịp Tết đến, đường Nguyễn Huệ, một trong những con đường đẹp nhất của Sài Gòn, nằm trải dài từ trước trụ sở Ủy ban Nhân dân thành phố [Tòa Đô chính (sảnh) trước năm 1975, Dinh Xã Tây Dinh Đốc Lý thời thuộc Pháp – DCVOnline] là đến Bến Bạch Đằng, với nhiều tòa nhà cao tầng và những trung tâm thương mại mua bán sầm uất, biến thành một đường hoa rực rỡ, thu hút rất nhiều khách viếng thăm, và trở thành một địa chỉ quen thuộc cho những vị khách du xuân.

Dinh Xã Tây. Nguồn: Albert Kahn

Nếu làm một chuyến đi về quá khứ, chúng ta sẽ khám phá được rất nhiều điều thú vị và bất ngờ trong lịch sử hình thành con đường này.

 Kênh Chợ Vải (Kênh Lớn) và đường Charner nhìn từ phía sông Sài Gòn vào phía tòa Thị chính (lúc này chưa xây) và cũng chưa thấy có Nhà thờ Đức Bà (khởi công 1877, hoàn thành 1880). Nguồn: .flickr.com/manhhai

Khởi thủy đường Nguyễn Huệ là 1 con kênh dẫn vào thành Gia Định (còn gọi Thành Bát Quái 1790-1835). Người Pháp gọi là Kênh Grand, người Việt gọi là Kênh Chợ Vải.

Dãy nhà phố trên dường Charner. Hai con đường hai bên Kinh Lớn: một chạy xuống phía bờ sông Sài Gòn, qua phía trước Chợ Cũ là rue Rigault de Genouilly (bên trái), đường từ phía sông chạy lên là rue Charner (bên phải). Khi Kinh Lớn bị lấp vào năm 1887 thì hai con đường được nhập lại thành Boulevard Charner tức là ĐL Nguyễn Huệ sau này. flickr.com/manhhai

Dọc bờ kênh là một con đường được người Pháp đặt tên là đường Charner (đường bên phải trong ảnh), hay một tên gọi khác là đường Quảng Đông (Rue de Canton), bởi đa số người Hoa làm nghề buôn bán ở đây đều là người Quảng Đông. Phía đối diện bờ kênh là đường Rigault de Genouilly.

Cuối Kênh Chợ Vải nhìn ra sông Sài Gồn. Nguồn: OntheNet

Ảnh này chụp cuối Kênh Chợ Vải, chúng ta có thể thấy có 1 cây cầu để nối hai bờ kênh, xa xa là Bến Nhà Rồng.

Bên phía đường Canton chúng ta có thể thấy một ngôi chợ. Chợ đã hình thành từ trước khi người Pháp chiếm Sài Gòn, nằm cạnh bến sông gần thành Gia Định (bấy giờ là thành Quy, còn gọi là thành Bát Quái). Bến này dùng để cho hành khách vãng lai và quân nhân vào thành, vì vậy mới có tên gọi là Bến Thành, và khu chợ cũng có tên gọi là chợ Bến Thành.

<img alt="Các nhà lồng chợ Charner, được xây dựng vào năm 1860 và là ngôi chợ đầu tiên của Sàigòn. Hàng hóa thực phẩm cung cấp cho chợ này bằng con kênh đào chạy qua phía trước chợ gọi là Kênh lớn, vị trí nằm ngay giữa đường Nguyễn Huệ ngày nay. Con đường bên phải chợ là Rue Vannier, ngày nay là đường Ngô Đức Kế, đường bên trái là Rue Phủ Kiệt, nay là Hải Triều. Đường phía sau chợ là Rue Georges Guynemer (còn có tên khác trước đó là rue d'Adran), sau này là Võ Di Nguy và sau 1975 là Hồ Tùng Mậu. Nguoogn: flickr.com/manhhai" class="size-full wp-image-5966" src="http://dcvonline.net/wp-content/uploads/2014/01/GrandCanalSG3.jpg" height="417" width="593" />

Các nhà lồng chợ Charner, được xây dựng vào năm 1860 và là ngôi chợ đầu tiên của Sàigòn. Hàng hóa thực phẩm cung cấp cho chợ này bằng con kênh đào chạy qua phía trước chợ gọi là Kênh lớn, vị trí nằm ngay giữa đường Nguyễn Huệ ngày nay. Con đường bên phải chợ là Rue Vannier, ngày nay là đường Ngô Đức Kế, đường bên trái là Rue Phủ Kiệt, nay là Hải Triều. Đường phía sau chợ là Rue Georges Guynemer (còn có tên khác trước đó là rue d’Adran), sau này là Võ Di Nguy và sau 1975 là Hồ Tùng Mậu. Nguồn: flickr.com/manhhai

Vào năm 1887, người Pháp cho lấp con kênh và sát nhập hai con đường ở hai bờ lại làm một thành đại lộ Charner. Dân bản xứ gọi nôm là đường Kinh Lấp. Trong ảnh chúng ta thấy cha ông đang trải nhựa cho con đường mới hết sức cực nhọc bằng phương tiện thủ công.

Lấp Kinh Chợ Vải xây đại lộ Charner / Nguyễn Huệ. Nguồn: flickr.com/manhhai

Chợ Bến Thành cũ, hướng nhìn ra đường Kinh Lấp – Charner.

Sinh hoạt ở chợ Charner. Nguồn: Poujade de Ladevèze

Phía trước mặt chợ Bến Thành cũ nhìn ra đường Kinh Lấp – Charner. Có thể đoán ảnh này được chụp khoảng năm 1909-1914, vì ở phía xa ta đã thấy tòa nhà Dinh Xã Tây – nay là UBND TPHCM. Năm 1914 chợ không còn nằm vị trí này.

VIETNAM – COCHINCHINE – SAÏGON – Près du Marché
đường bên phải là rue Vannier, sau này là Ngô Đức Kế. Chữ viết tay trên hình ghi ngày 21 Avril 1908. Nguồn flickr.com/manhhai

Con đường bên hông chợ Bến Thành cũ, nay là đường Ngô Đức Kế . Chợ được dời về vị trí hiện nay vào năm 1914. Vị trí chợ cũ nay là tòa nhà Bitexco và kho bạc.

 Saigon ca.1900 – Execution on Charner Blvd in front of the Justice de Paix.

Xử tử hình bằng máy chém phía trước Tòa Hòa Giải trên đường Charner (Nguyễn Huệ), ngay chỗ trụ đồng hồ ngày nay – Photo taken around the turn of the Century on the Grande Place in Saigon and shows an execution with a Berger guillotine. Nguồn: flickr.com/manhhai

Ít ai ngờ rằng vị trí tháp đồng hồ trước cao ốc Sunwah trên đường Nguyễn Huệ ngày nay từng là pháp trường của người Pháp.

Thương xá Tax ngày xưa. Nguồn: flickr.com/manhhai

Bò kéo xe qua đường Charner, Saigon 1948. Nguồn: LIFE

Đại lộ Charner – Kinh Lấp nhìn về hướng sông Sài Gòn, tòa nhà ta thấy bên phải ngày nay vẫn còn, đó chính là thương xá Tax.

ĐL Charner nhìn ra sông Sài Gòn. Nguồn: flickr.com/manhahai

ĐL Charner nhìn vê Dinh Xã Tây. Nguồn: eyval.net

Một hướng nhìn khác của Đại lộ Charner về phía Dinh Xã Tây. Tiếc là công viên nhỏ ở trong hình ngày nay đã không còn nữa.

Đường Nguyễn Huệ ngày xưa (ảnh chụp từ trên cao). Nguồn: flickr.com/manhhai

Vào thập niên 50, Đại Lộ Charner – Nguyễn Huệ là một trong những con đường đẹp nhất của Hòn Ngọc Viễn Đông – Sài Gòn. Trên không ảnh chúng ta có thể thấy đàng xa là hai tháp chuông của nhà thờ Đức Bà.

Sinh hoạt trên ĐL Charner / Nguyễn Huệ

Saigon 1882 – CAFE RESTAURANT DE MARSEILLE – Quai de Commerce (bến Bạch Đằng ngày nay). Nguồn: flickr.com/manhhai

Chợ Tết trên ĐL Charner. Nguồn: flickr.com/manhhai

Gánh nước. Saigon – boulevard Charner. Đây là đường Bến Chương Dương, đoạn gần cầu Mống (thấy mờ mờ ở phía bên phải ảnh), nhưng trên postcard ghi là ĐL Charner.

Kiosque hoa trên ĐL Nguyễn Huệ. Nguồn: delcampe.net.

ĐL Charner với những kiosqe bán hoa. Nguồn: flickr.com/manhhai.com

Quán cơm trưa trên đường Nguyễn Huệ (1966). Nguồn: vietnamese.org.au/

Taxi, xích lô máy ở góc Lê Lợi/Nguyễn Huệ Sài Gòn. Nguồn: vietnamese.org.au/

Nguồn: http://yume.vn/

Chợ hoa Nguyễn Huệ. Nguồn: http://yume.vn/

Chợ hoa Nguyễn Huệ (circa 1966-7). Nguồn: flickr.com

Trước năm 1975, đại lộ Nguyễn Huệ thật sầm uất và đầy màu sắc.

Trải qua hơn 200 năm hình thành và phát triển, đại lộ Nguyễn Huệ đã biến đổi từng bước theo thời cuộc và cho đến ngày nay nó vẫn là con đường đẹp bậc nhất của Sài Gòn hoa lệ.

nguon :(dcvonline.net )

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-90726279055811487382013-12-31T13:18:00.000-08:002013-12-31T13:18:44.203-08:00Cuối năm tìm về Quá khứ , những nét đẹp của Miền Nam Tự Do

  LINK VÀO XEM HÌNH ẢNH VIỆT NAM XƯA QUÝ HIẾM
Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-47535449119871897482013-08-09T05:57:00.000-07:002013-08-09T05:57:26.724-07:00Đường Sài Gòn

Tác Giả
Hoàng Huy

  E-mail

 Ai trong chúng ta từng sống ở Sài Gòn, vì lý do này hay lý do khác phải ra đi, nay dù đang định cư ở phương trời nào, hẳn cũng có lúc nghĩ nhớ về nơi chốn quen thuộc đã xa khuất bên kia bờ Thái Bình Dương.

Sài Gòn, cái tên rất đỗi thân thương ấy làm sao phai mờ trong tâm trí chúng ta. Mỗi người sẽ nhớ về nó một cách, nhưng cách nào cũng làm ta tha thiết, bâng khuâng.

Sài Gòn ngày ấy và bây giờ, ba mươi mấy năm, có biết bao điều đáng nói.

Sài Gòn ngày ấy, thủ đô chính trị-kinh tế-văn hóa của miền Nam tự do. Tuy không nguy nga tráng lệ như các kinh thành Âu-Mỹ nhưng bộ mặt Sài Gòn hồi đó hơn hẳn một Bangkok của Thái Lan cùng thời.

Đường Duy Tân, Sài Gòn - nguồn vietlandnews.net

Sau 1975, vật đổi sao dời, bên thắng cuộc đã biến Sài Gòn thành thành phố mang tên lãnh tụ của họ. Thành phố ấy một ngày kia có số phận như các thành phố mang chữ grad phía sau như bên Nga hay không thì chưa biết. Thành phố ấy hiện thời rất rộng, bao gồm Sài Gòn và toàn bộ tỉnh Gia Định trước kia. Về mặt địa giới, phía Tây là Củ Chi giáp với Tây Ninh, phía Bắc là Thủ Đức giáp Biên Hòa-Đồng Nai, phía Đông là Cần Giờ, đối mặt với Vũng Tàu, còn phía Nam là Bình Chánh giáp Bến Lức-Long An. Thành phố phình to, dân số ngày càng đông đúc, quận huyện lập ra thêm nhiều, đường sá theo đó cũng gia tăng.

Ngày ấy, đường sá Sài Gòn được đặt tên theo một quan niệm khá hợp lý. Trước dinh Độc Lập, đại lộ Thống Nhất thênh thang chính giữa, dọc hai bên là hai con đường nhỏ song hành. Một mang tên Hàn Thuyên, tương truyền là ông tổ chữ Nôm. Một mang tên Alexandre de Rhodes, người góp công lớn trong việc sáng lập ra chữ quốc ngữ ở thế kỷ 17. Chung quanh trường Gia Long (quận 3), một không gian xanh im ắng và thơ mộng nhất nhì Sài Gòn thuở ấy là những con đường mang tên các nhà thơ như Bà Huyện Thanh Quan, Hồ Xuân Hương, Tú Xương... Cách đó một quãng ngắn là công viên Tao Đàn. Ở khu vực chợ Tân Định (Q.1), nối kết với nhau là những con đường mang tên các danh nhân đời Trần như Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Trần Khắc Chân...

Sài Gòn ngày ấy cũng không thiếu những con đường cây dài bóng mát, có lá me bay, đường của những hẹn hò cuống quýt, những nụ hôn vội vàng vụng dại nhớ suốt một đời.

Sau 1975, đường sá Sài Gòn cũng chịu chung số phận bể dâu. Hàng loạt chủ nhân các con đường lớn nhỏ bị “cắt hộ khẩu”, những vua Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Thành Thái, Duy Tân... cùng các công thần nhà Nguyễn như Lê Văn Duyệt, Võ Tánh, Ngô Tùng Châu... thậm chí cụ Phan Thanh Giản, phải khăn áo ra đi, nhường chỗ cho những tên tuổi xa lạ. Mấy ông Tây như Pasteur, A. de Rhodes cũng bị xóa sổ nốt. Rồi đó đây xuất hiện những tên đường mới như Lê Thị Riêng, Phạm Văn Cội, Huỳnh Văn Bánh, Trần Đình Xu... xôm trò hết biết.

Đùng một cái, Tây đi rồi Tây lại về. Ông Pasteur quay lại thế chỗ chị Minh Khai, cụ A. de Rhodes trở về làm hàng xóm với cụ Hàn Thuyên như trước, tay Thái Văn Lung gì đó phải rút êm. Người ta lý giải rằng hai nhân vật này được “cách mạng” “nhìn nhận lại”. Họ là những người có công chứ chẳng phải đế quốc, thực dân gì sất. Các thế lực thù địch tung tin ta bị áp lực này nọ từ phía chính phủ Pháp là hoàn toàn sai trái. À ra thế.

Đường Nguyễn Du, Sài Gòn - nguồn phongdiep.net

Cho đến tận bây giờ hình như ai cũng rõ một điều là danh xưng “TP.HCM” chỉ có trên giấy tờ và cửa miệng các quan chức, còn đại đa số người dân vẫn gọi nó là Sài Gòn, cái tên quen thuộc đã có từ hơn 300 năm nay. Người miền Bắc, miền Trung bảo: mai tôi đi Sài Gòn, người đồng bằng sông Cửu Long nói: tuần tới tôi đưa con gái lên thành phố thi đại học. Chỉ dùng hai tiếng thành phố thôi nhưng ai cũng hiểu đó là đâu. Sài Gòn đã bị bên thắng cuộc xóa tên để cúng cụ, nhưng thật sự tên ấy vẫn sống mãi, không dễ gì xóa được.

Ngày ấy bây giờ, 38 năm sau “giải phóng”, đường sá trong lòng thành phố mang tên “bác” tăng thêm nhiều nhưng nếu có sống lại, lên xe đi một vòng, chắc “bác” sẽ sụp hố tử thần gãy cổ mà chết lần nữa. Nếu may mắn thoát chết, có thể xe chở “bác” sẽ không đến được những nơi bác muốn đến vì tên đường ở thành phố hiện nay cứ rối như canh hẹ.

Vừa qua, trong cuộc họp giữa Hội đồng nhân dân TP.HCM với Sở Văn hóa-Thông tin thành phố, sở này cho biết hiện nay thành phố có khoảng 1500 con đường thì có trên 310 con đường bị trùng tên. Có những con đường bị trùng tên đến 5 lần như đường Lê Lợi (ở các quận 1, quận 9, Gò Vấp, Hóc Môn, Thủ Đức) hay đường Lam Sơn (ở Phú Nhuận, Bình Thạnh, Tân Bình, Thủ Đức, Q.9) hay Nguyễn Trường Tộ (ở Q.4, Phú Nhuận, Tân Phú, Thủ Đức, Q.9). Có trên 10 con đường bị trùng tên 4 lần, còn những con đường bị trùng tên 3 lần thì... vô số kể.

Tên đường tại Sài Gòn ngày nay- nguồn xahoi.com.vn

Kỳ lạ hơn nữa, theo “Cổng thông tin” bất động sản thành phố ngày 09-7-2013 thì hiện nay ở Phú Mỹ Hưng thuộc khu Nam Sài Gòn có hơn 30 con đường mang tên tiếng Anh như “West 8th Street”, “H Avenue”, “S Avenue”... Khi được hỏi về vấn đề này, Hội đồng đặt, đổi tên đường thành phố cho hay họ đã đặt hàng với “Hội khoa học lịch sử thành phố giới thiệu danh mục các sự kiện lịch sử - văn hóa, địa danh nổi tiếng, danh nhân hoặc nhân vật lịch sử, anh hùng liệt sĩ, bà mẹ VN anh hùng...” để bổ sung vào quỹ tên đường nhưng cho đến nay chưa triển khai được tốt. Lại hỏi vì sao triển khai chưa tốt thì các vị đó trả lời: Do các tên đường cũ đã được dùng từ nhiều năm, liên quan đến các loại giấy tờ nhà đất, hộ tịch của dân nên khó mà thay đổi ngay.

Cũng theo tin các báo ở Sài Gòn ngày 05-7-2013, Ủy ban nhân dân TP.HCM vừa có tờ trình với “Hội đồng nhân dân thành phố” về mục đích lựa chọn tên đường là ngoài việc chọn các danh nhân lịch sử-văn hóa, địa danh, thì nên lấy tên một số loài hoa đẹp và các đặc sản tiêu biểu của Nam bộ để thêm vào quỹ tên đường. Đúng là “đổi mới tư duy” vô cùng độc đáo. Đề nghị Hội đồng đặt, đổi tên đường thành phố nên áp dụng ngay sáng kiến này để sửa đổi hoặc đặt tên mới cho một số đường trong thành phố. Hoa đẹp thì nước ta không có nhiều, xài chẳng mấy chốc sẽ hết veo. Sau đó nên mạnh dạn chuyển sang dùng tên các loại đặc sản nổi tiếng Nam bộ đặt tên cho các con đường mới như đường Lẩu Dê, đường Cá kho tộ, đường Cá lóc nướng trui, đường Bún Mắm... thì bảo đảm cả hành tinh này phải ngả nón chào thua!

HH-TXPhuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-85382838965810520852013-04-20T07:06:00.003-07:002013-04-20T07:14:27.787-07:00Saigon Niềm Thương Nhớ Không Nguôi-Tiếng hát:Nguyệt Ánh

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-79069976262320625482013-04-20T07:03:00.000-07:002013-04-20T07:15:16.813-07:00Vĩnh biệt Sài Gòn

 Sài Gòn 1970

Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-27377636298682236442013-04-12T07:11:00.000-07:002013-04-20T07:14:50.935-07:00Sàigòn Niềm Nhớ Không Tên Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-4428831089687375452013-04-05T07:22:00.000-07:002013-04-20T07:24:38.151-07:00 Sai Gon năm 1973Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-37537156921241564452013-03-20T07:19:00.000-07:002013-04-20T07:13:12.582-07:00Hình Ảnh Sài Gòn năm xưa

Chợ Bến Thành

Bùng binh chợ Bến Thành

Áo dào trắng xuất hiện khắp mọi nẻo đường SG

Bán cơm trưa cạnh dãy kiosque trên Đại Lộ Nguyễn Huệ 1966

Món ăn “chơi” thịnh hành của dân SG từ xưa đến nay: Bò bía

Các em bé SG thật hồn nhiên và dễ thương trong cuộc sống tạm bợ, vất vả giữa cuộc chiến

Xe lam chạy lên Chợ Lớn

Đường Tự Do

Góc đường Lê Lợi – Phan Bội Châu (bên hông Chợ Bến Thành) – 1964

Góc đường Lê Lợi – Phan Bội Châu (bên hông Chợ Bến Thành) – 1964

Hội trường diên hồng, trụ sở thượng nghị viện

Kiến trúc bên hông chợ Bình Tây

Góc đường Lê Lợi – Nguyễn Huệ

Mưa Sài Gòn – đường Tự Do

Ngã Bảy Lý Thái Tổ

Ngân hàng quốc gia VN

SG ngập nước, năm 1960 (góc Lê Lợi – Pasteur, nhìn về phía Chợ BT)

Saigon đã lên đèn

SG về đêm

Rạp chiếu phim Rex

hàng nổi tiếng Maxim, đường Tự Do

Xe lam SG xưa

Saigon 1968 – Đường Nguyễn Thiệp

Đường Tự Do 1972

Góc Trần Hưng Đạo – Phạm Ngũ Lão

Trên đường Tự Do, gần góc đường Gia Long. Nhà tường vàng là bộ kinh tế VNCH

Đường Phan Châu Trinh, phía bên trái chợ Bến Thành

Đường Đinh Tiên Hoàng, bên trái là ĐH Canh Nông, bên phải là Đài Truyền Hình

Chùa Phước Viên, ngã tư Hàng Xanh – Saigon 67-68

Cảng SG 1965

Rạp Casino Dakao, Đinh Tiên Hoàng 67-68

cảnh SG nhìn từ khách sạn Metropole

Chợ trời

xích lô có mặt khắp nơi

Sàigòn 1966

báo với chủ nhân nằm dài đánh một giấc ngủ trưa

Saigon 1970

Nữ sinh với tà áo trắng

Quân Cảnh

bác tài xế xích lô máy

Velo Solex được sử dụng rộng rãi

 phương tiện đi lại thịnh hành là xe vespa

**** <object height="1" width="1"> <param name="movie" value="http://www.nhaccuatui.com/m/ds3NJNWxFQh0" /> <param name="quality" value="high" /> <param name="wmode" value="transparent" /> <param name="allowscriptaccess" value="always" /> <param name="flashvars" value="autostart=true" /> <embed src="http://www.nhaccuatui.com/m/ds3NJNWxFQh0" flashvars="target=blank&autostart=true" allowscriptaccess="always" quality="high" wmode="transparent" type="application/x-shockwave-flash" width="1" height="1"></embed></object> **Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-709902457335971001.post-43591446266439260202013-02-24T07:20:00.000-08:002013-04-20T07:20:53.710-07:00Hình Ảnh Saigon Trước 1975 Phuongnam Đhttps://plus.google.com/112670474754005500298noreply@blogger.com0

WARC-Identified-Payload-Type: application/atom+xml

Server: blogger-renderd

Cache-Control: public, must-revalidate, proxy-revalidate, max-age=1

Content-Type: application/atom+xml; charset=UTF-8