markdown:
# Hy Lạp cổ đại
[Hy Lạp cổ](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95&redirect=no)) **Hy Lạp cổ đại** là thời kì [lịch sử Hy Lạp](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hy_L%E1%BA%A1p) bao trùm toàn bộ khu vực [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i) và [biển Đen](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90en) và kéo dài gần một nghìn năm, đến khi [Kitô giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o) xuất hiện. Các nhà sử học coi nó là nền tảng văn hóa cho [văn minh phương Tây](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y). Văn hóa Hy Lạp có ảnh hưởng rất lớn trong [Đế chế La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3), và ảnh hưởng này cũng được truyền đi khắp các vùng trong [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u).
Văn minh của người Hy Lạp cổ đã có ảnh hưởng mạnh mẽ đến ngôn ngữ, chính trị, hệ thống giáo dục, triết học, khoa học, nghệ thuật, và kiến trúc của thế giới cận đại, thúc đẩy phong trào
[Phục Hưng](/wiki/Ph%E1%BB%A5c_H%C6%B0ng) tại Tây Âu cũng như làm sống lại các phong trào [tân Cổ điển](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_t%C3%A2n_c%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) tại châu Âu và [châu Mỹ](/wiki/Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9) [thế kỷ 18](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18) và [19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19).
"Hy Lạp cổ đại" là thuật ngữ để chỉ khu vực nói
[tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p) vào thời cổ đại. Nó không chỉ đơn thuần chỉ [bán đảo](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o) [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) ngày nay về mặt [địa lý](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD), mà còn chỉ các khu vực văn hóa Hy Lạp vào thời cổ đại của [người Hy Lạp](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hy_L%E1%BA%A1p): [Kypros](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%ADp) và quần đảo Aigeus, dải bờ biển [Aigeus](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_Aigeus&action=edit&redlink=1) của [Anatolia](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81) (được biết đến vào thời đó là [Ionia](/wiki/Ionia)), [Sicilia](/wiki/Sicilia) và miền nam [Ý](/wiki/%C3%9D) (biết đến như [Magna Graecia](/wiki/Magna_Graecia)), và một số vùng khác nơi người Hy Lạp cổ định cư như ven biển [Illyria](/w/index.php?title=Illyria&action=edit&redlink=1), [Thrake](/w/index.php?title=Thrake&action=edit&redlink=1), [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), [Cyrenaica](/wiki/Cyrenaica), miền nam xứ [Gaule](/wiki/Gallia), đông và đông bắc [bán đảo Iberia](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Iberia), [Iberia](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Iberia), và [Taurica](/w/index.php?title=Taurica&action=edit&redlink=1).
## Mục lục
[1 Niên đại](#Ni.C3.AAn_.C4.91.E1.BA.A1i) [2 Nguồn gốc](#Ngu.E1.BB.93n_g.E1.BB.91c) [3 Sự trỗi dậy của Hy Lạp](#S.E1.BB.B1_tr.E1.BB.97i_d.E1.BA.ADy_c.E1.BB.A7a_Hy_L.E1.BA.A1p) [4 Xung đột xã hội và chính trị](#Xung_.C4.91.E1.BB.99t_x.C3.A3_h.E1.BB.99i_v.C3.A0_ch.C3.ADnh_tr.E1.BB.8B) [5 Chiến tranh với Ba Tư](#Chi.E1.BA.BFn_tranh_v.E1.BB.9Bi_Ba_T.C6.B0) [6 Ưu thế của Athena](#.C6.AFu_th.E1.BA.BF_c.E1.BB.A7a_Athena) [7 Cuộc chiến với Peloponnesus](#Cu.E1.BB.99c_chi.E1.BA.BFn_v.E1.BB.9Bi_Peloponnesus) [8 Sparta và sự trỗi dậy của Thebes](#Sparta_v.C3.A0_s.E1.BB.B1_tr.E1.BB.97i_d.E1.BA.ADy_c.E1.BB.A7a_Thebes) [9 Sự trỗi dậy của Macedonia](#S.E1.BB.B1_tr.E1.BB.97i_d.E1.BA.ADy_c.E1.BB.A7a_Macedonia) [10 Những cuộc chinh phạt của Alexandros](#Nh.E1.BB.AFng_cu.E1.BB.99c_chinh_ph.E1.BA.A1t_c.E1.BB.A7a_Alexandros) [11 Hy Lạp thời Hy Lạp hóa](#Hy_L.E1.BA.A1p_th.E1.BB.9Di_Hy_L.E1.BA.A1p_h.C3.B3a) [12 Hy Lạp thời La Mã](#Hy_L.E1.BA.A1p_th.E1.BB.9Di_La_M.C3.A3) [13 Địa lý](#.C4.90.E1.BB.8Ba_l.C3.BD) [14 Chính trị và xã hội](#Ch.C3.ADnh_tr.E1.BB.8B_v.C3.A0_x.C3.A3_h.E1.BB.99i) [15 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [16 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch)
## Niên đại[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=1)]
Cho đến nay các tư liệu lịch sử vẫn chưa được khám phá hết nên thời kỳ bắt đầu và kết thúc chưa được xác định rõ ràng và chính xác. Thông thường thì người ta coi nó là toàn bộ lịch sử Hy Lạp trước thời
[Đế chế La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3). Một số học giả còn tính cả các thời kỳ của nền văn minh [Mycenae](/w/index.php?title=Mycenae_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) sụp đổ vào khoảng năm [1100 TCN](/w/index.php?title=1100_TCN&action=edit&redlink=1), mặc dù phần lớn cho rằng [Minoa](/w/index.php?title=N%E1%BB%81n_v%C4%83n_minh_Minoa&action=edit&redlink=1) có ảnh hưởng lớn và khác so với văn hóa Hy Lạp và nên được phân loại riêng biệt.
Theo các sách giáo khoa của Hy Lạp ngày nay, "thời cổ đại" kéo dài khoảng 1.000 năm (từ thảm họa của
[Mycenae](/wiki/Mycenae) đến tận khi người [La Mã](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_La_M%C3%A3) chiếm Hy Lạp) và được phân ra làm bốn thời kỳ, dựa theo phong cách nghệ thuật, kiến trúc cũng như loại hình chính trị. Dòng lịch sử của Hy Lạp cổ đại bắt đầu với [Thời kỳ Tối tăm của Hy Lạp](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_T%E1%BB%91i_t%C4%83m_c%E1%BB%A7a_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) ( [1100](/w/index.php?title=1100_TCN&action=edit&redlink=1)– [800 TCN](/wiki/800_TCN)). Trong thời kỳ này những nhà tạo hình đã sử dụng phối hợp giữa các đường hình học như [hình vuông](/wiki/H%C3%ACnh_vu%C3%B4ng), [hình tròn](/wiki/H%C3%ACnh_tr%C3%B2n), [đường thẳng](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%E1%BA%B3ng) để tạo hình [lọ hai quai](/w/index.php?title=L%E1%BB%8D_hai_quai&action=edit&redlink=1) và các đồ gốm sứ khác. [Thời kỳ Cổ xưa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_C%E1%BB%95_x%C6%B0a_c%E1%BB%A7a_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) ( [800](/wiki/800_TCN)– [500 TCN](/wiki/500_TCN)) là những năm mà các nghệ sĩ tạo ra các kiểu tượng lớn với dáng khắc khổ, thô cứng và "nụ cười cổ đại" huyền ảo. Thời kỳ cổ xưa thường được cho là đi đến kết thúc với sự lật đổ của các bạo chúa cuối cùng của Athen trong năm 510 TCN. Trong [Thời kỳ Cổ điển](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_C%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n_c%E1%BB%A7a_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) ( [500](/wiki/500_TCN)– [323 TCN](/wiki/323_TCN)) những nhà tạo hình đã hoàn toàn hảo hoá những chuẩn mực "kinh điển", như đền [Parthenon](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Parthenon). Chính trị, thời kỳ cổ điển đã bị thống trị bởi Athen và liên minh Delian trong thế kỷ thứ 5, sau đó là người Sparta nắm quyền bá chủ trong thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên đầu, trước khi chuyển sang tay người Thebes và [liên minh Boeotia](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_Boeotia&action=edit&redlink=1) và cuối cùng là [liên minh Corinth](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_Corinth&action=edit&redlink=1) do Macedonia thống lĩnh. Những năm [Hy Lạp hóa](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Hy_L%E1%BA%A1p_h%C3%B3a) sau cuộc chinh phạt của [Alexandros Đại Đế](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) ( [356](/wiki/323_TCN)– [323 TCN](/wiki/146_TCN)), cũng được biết đến như thời [Alexandria](/wiki/Alexandria), nền văn minh Hy Lạp đã mở rộng đến Ai Cập và [Bactria](/wiki/Bactria). Kết thúc là cuộc chinh phục Hy Lạp của La Mã. Thời kì [La Mã Hy Lạp](/w/index.php?title=La_M%C3%A3_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1), là thời kì từ chiến thắng trước người Corinthia trong [trận Corinth](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Corinth&action=edit&redlink=1) năm 146 TCN và cho tới khi thiết lập Byzantium bởi Constantine trở thành thủ đô của Đế chế La Mã trong năm 330 SCN. Giai đoạn cuối của thời kì cổ đại là thời kỳ của Thiên chúa giáo trong nửa sau thế kỷ 4 đến đầu thế kỷ 6, kết thúc với việc đóng cửa của [Học viện Neoplatonic](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Neoplatonic&action=edit&redlink=1) của [Justinian I](/wiki/Justinianus_I) năm 529 SCN.
Thông thường, nền văn minh cổ Hy Lạp được coi là thời điểm bắt đầu
[Thế Vận Hội](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i) vào năm [776 TCN](/w/index.php?title=776_TCN&action=edit&redlink=1), nhưng nhiều nhà sử học cho là vào khoảng [1000 TCN](/w/index.php?title=1000_TCN&action=edit&redlink=1). Cũng theo tư liệu cổ thì thời kỳ Hy Lạp cổ kết thúc vào thời điểm Alexandros Đại Đế chết vào năm [323 TCN](/wiki/323_TCN). Nhưng theo các nghiên cứu khảo cổ thì có còn tồn tại mãi đến thời kỳ [Đạo Ki-tô](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o) vào [thế kỷ 3](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_3).
## Nguồn gốc[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=2)]
Người Hy Lạp được cho là đã di chuyển về phía nam về phía
[bán đảo Balkan](/wiki/Balkan) thành vài đợt vào cuối [thiên niên kỷ 3 TCN](/wiki/Thi%C3%AAn_ni%C3%AAn_k%E1%BB%B7_3_TCN), lần cuối vào lúc [cuộc xâm lăng của người Dorian](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_x%C3%A2m_l%C4%83ng_c%E1%BB%A7a_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Dorian&action=edit&redlink=1). Thời kỳ từ [1600 TCN](/wiki/1600_TCN) đến khoảng [1100 TCN](/w/index.php?title=1100_TCN&action=edit&redlink=1) được miêu tả trong [Lịch sử của Hy Lạp Mycenae](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_c%E1%BB%A7a_Hy_L%E1%BA%A1p_Mycenae&action=edit&redlink=1) là triều đại của vua [Agamemnon](/wiki/Agamemnon) và [cuộc chiến thành Troia](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%C3%A0nh_Troia) được kể trong các bản anh hùng ca của [Homer](/wiki/H%C3%B3m%C4%93ros). Thời kỳ từ 1100 TCN đến [thế kỷ 8 TCN](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_8_TCN) là một " [thời kỳ tối tăm](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_T%E1%BB%91i_t%C4%83m_c%E1%BB%A7a_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1)" với không một tư liệu nào được giữ lại, và rất hiếm bằng chứng khảo cổ còn lại. Các tư liệu cấp hai và ba như *Lịch sử* của [Herodotus](/wiki/Herodotos), *Mô tả về Hy Lạp* của [Pausanias](/w/index.php?title=Pausanias_(nh%C3%A0_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD)&action=edit&redlink=1), *Bibliotheca* của [Diodorus](/wiki/Diodorus) và * của Chronicon* [Jerome](/wiki/Gi%C3%AAr%C3%B4nim%C3%B4), miêu tả sơ lược lịch sử và danh sách các vua của thời kỳ này. Lịch sử của Hy Lạp cổ đại thường được kết thúc với sự chấm dứt của triều đại [Alexandros Đại Đế](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF), người chết năm [323 TCN](/wiki/323_TCN). Những sự kiến sau đó được miêu tả trong [Hy Lạp thời cổ](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_th%E1%BB%9Di_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1).
Cần xem xét cẩn thận nguồn tham thảo khi tìm hiểu về lịch sử Hy Lạp cổ đại. Những sử gia và chính trị gia có tác phẩm tồn tại đến nay như
[Herodotus](/wiki/Herodotos), [Thucydides](/wiki/Thucydides), [Xenophon](/wiki/Xenophon), [Demosthenes](/wiki/Demosthenes), [Platon](/wiki/Platon) và [Aristotle](/wiki/Aristoteles), phần nhiều là người thành [Athena](/wiki/Athena) hay ủng hộ Athena. Điều đó giải thích vì sao ta biết về lịch sử và chính trị của Athena nhiều hơn những thành phố khác, và tại sao chúng ta hầu như không biết mấy về các nơi khác. Hơn nữa những người này hầu như chỉ tập trung viết về chính trị, quân sự và lịch sử ngoại giao, và bỏ qua kinh tế và xã hội. Do vậy tất cả lịch sử về Hy Lạp cổ đại cần được nghiên cứu thận trọng với những hạn chế từ các tư liệu tham khảo này.
## Sự trỗi dậy của Hy Lạp[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=3)]
Vào
[thế kỷ thứ 8 TCN](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_th%E1%BB%A9_8_TCN&action=edit&redlink=1) Hy Lạp cổ đại bắt đầu trỗi dậy từ Thời kỳ Tăm tối sau khi nền văn minh Mycenae sụp đổ. Nhiều văn bản bị mất và chữ viết Mycenae bị lãng quên, nhưng người Hy Lạp sau đó đã dùng [bảng chữ cái Phoenici](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_Phoenici&action=edit&redlink=1) và tạo ra [bảng chữ cái Hy Lạp](/wiki/B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_Hy_L%E1%BA%A1p) và từ khoảng [800 TCN](/wiki/800_TCN) những ghi chép bắt đầu xuất hiện. Hy Lạp cổ đại bị phân chia thành nhiều cộng đồng tự quản nhỏ, điều này phản ánh hình dạng địa lý của Hy Lạp, nơi mà các đảo, thung lũng và đồng bằng bị chia cắt nhau bởi biển cả hay các dãy núi.
Cùng với sự phục hồi về mặt kinh tế, dân số đã tăng trưởng vượt quá giới hạn cung cấp của
[đất trồng trọt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A5t_n%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p). Từ khoảng [750 TCN](/w/index.php?title=750_TCN&action=edit&redlink=1) người Hy Lạp bắt đầu 250 năm mở rộng, thiết lập thuộc địa về mọi hướng. Về hướng đông, bờ biển [Aegea](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Aegea) thuộc [Tiểu Á](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81) được chiếm làm thuộc địa đầu tiên, tiếp theo là [Kypros](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Kypros_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1), những vùng ven biển của [Thrace](/wiki/Thracia), [vùng biển Marmara](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_bi%E1%BB%83n_Marmara&action=edit&redlink=1) và vùng phía nam [Biển Đen](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90en). Cuối cùng thuộc địa của Hy Lạp mở tới tận phía đông bắc vùng [Ukraina](/wiki/Ukraina) ngày nay. Về phía tây, [Albania](/wiki/Albania), [Sicilia](/wiki/Sicilia) và nam [Ý](/wiki/%C3%9D) được thiết lập thuộc địa, sau đó là vùng ven biển phía nam của [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), [Corse](/wiki/Corse), và kết thúc ở đông bắc [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Những thuộc địa của Hy Lạp cũng được lập tại [Ai cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) và [Libya](/wiki/Libya). [Syracuse](/wiki/Syracuse,_%C3%9D), [Napoli](/wiki/Napoli), [Marseille](/wiki/Marseille) và [Istanbul](/wiki/Istanbul) ngày nay đã bắt đầu từ những thuộc địa của Hy Lạp là Syracusa, Neapolis, Massilia và [Byzantium](/wiki/Byzantium).
Vào
[thế kỷ thứ 6 TCN](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_th%E1%BB%A9_6_TCN&action=edit&redlink=1) Hy Lạp đã trở thành một khu vực văn hóa và ngôn ngữ rộng lớn hơn nhiều so với diện tích địa lý của Hy Lạp hiện nay. Những vùng đất thuộc địa của Hy Lạp không bị kiểm soát về mặt chính trị vẫn duy trì những kết nối tôn giáo và thương mại với những thành phố thiết lập ra chúng.
Người Hy Lạp tổ chức thành những xã hội độc lập cả ở quê nhà và bên ngoài, và thành phố (
*) trở thành đơn vị chính quyền cơ bản của Hy Lạp. polis*
## Xung đột xã hội và chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=4)]
Những thành phố Hy Lạp cổ ban đầu theo
[chế độ quân chủ](/wiki/Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7), mặc dù rất nhiều thành phố khá nhỏ và danh xưng "vua" ( *) dành cho người đứng đầu những thành phố này là quá trang trọng. Hy Lạp cổ đại không có nhiều đất canh tác và quyền lực nằm trong tay thiểu số tầng lớp địa chủ, những người này hình thành nên một basileus* [tầng lớp quý tộc](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_qu%C3%BD_t%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1)chiến binh thường xuyên gây chiến giữa các thành phố để giành đất và nhanh chóng chấm dứt chế độ quân chủ. Cũng khoảng thời gian này nổi lên một tầng lớp thương nhân (với sự xuất hiện [tiền xu](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_xu)vào khoảng [680 TCN](/w/index.php?title=680_TCN&action=edit&redlink=1)) dẫn đến mâu thuẫn giai cấp tại các thành phố lớn. Từ [650 TCN](/w/index.php?title=650_TCN&action=edit&redlink=1)trở đi, các tầng lớp quý tộc đánh nhau không phải để bị lật đổ và thay thế bởi những lãnh chúa [thường dân](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_d%C3%A2n_t%C3%BAy), gọi là *tyrranoi*(từ này không nên hiểu theo nghĩa ngày nay là một nhà độc tài hay bạo chúa– *tyrant*).
Vào
[thế kỷ thứ 6 TCN](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_th%E1%BB%A9_6_TCN&action=edit&redlink=1) có một số thành phố đã nổi lên tại Hy Lạp cổ: [Athena](/wiki/Athena), [Sparta](/wiki/Sparta), [Corinth](/w/index.php?title=Corinth_(Hy_L%E1%BA%A1p)&action=edit&redlink=1) và [Thebes](/w/index.php?title=Thebes_(Hy_L%E1%BA%A1p)&action=edit&redlink=1). Mỗi thành phố đó đều kiểm soát những vùng nông thôn phụ cận và những thành thị nhỏ quanh nó, và Athena và Corinth đã trở thành những trung tâm quyền lực về hàng hải và thương mại. Athena và Corinth cũng ganh đua nhau để chi phối nền chính trị Hy Lạp liên tục nhiều thế hệ.
Tại Sparta,
[tầng lớp quý tộc sở hữu đất đai](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) nắm quyền lực, và hiến pháp do [Lycurgus (Sparta)](/w/index.php?title=Lycurgus_(Sparta)&action=edit&redlink=1) đưa ra (vào khoảng [650 TCN](/w/index.php?title=650_TCN&action=edit&redlink=1)) đã củng cố chặt chẽ quyền lực của tầng lớp này đồng thời đem lại cho Sparta một chế độ quân phiệt dưới một nền quân chủ lưỡng chế. Sparta chi phối các thành phố khác của bán đảo [Peloponnesus](/wiki/Peloponnesus), ngoại trừ [Argus](/w/index.php?title=Argos&action=edit&redlink=1) và [Achaia](/w/index.php?title=Achaia&action=edit&redlink=1).
Tại Athena, ngược lại, chế độ quân chủ được bãi bỏ vào năm
[683 TCN](/w/index.php?title=683_TCN&action=edit&redlink=1), và những cải cách của [Solon](/wiki/Solon) đã lập nên một hệ thống chính phủ ôn hòa của tầng lớp quý tộc. Tiếp sau đó là chính thể chuyên chế của [Peisistratos](/w/index.php?title=Peisistratos&action=edit&redlink=1) với những người con trai của ông, những người này đã biến Athena thành một trung tâm quyền lực mạnh về hàng hải và thương mại. Khi gia đình Peisistratos bị lật đổ, [Cleisthenes](/w/index.php?title=Cleisthenes&action=edit&redlink=1) thiết lập một [nền dân chủ](/w/index.php?title=D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_ki%E1%BB%83u_Athena&action=edit&redlink=1) đầu tiên trên thế giới ( [500 TCN](/wiki/500_TCN)), trong đó quyền lực được nắm bởi hội đồng các công dân nam giới của thành phố. Tuy nhiên cần phải nhớ rằng chỉ một phần thiểu số những nam giới cư trú được coi là công dân thành phố, tức là không tính đến người [nô lệ](/wiki/N%C3%B4_l%E1%BB%87), người nô lệ được giải phóng và những ai không phải cư dân của thành Athena.
## Chiến tranh với Ba Tư[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=5)]
Tại vùng
[Ionia](/wiki/Ionia) (hiện nay là vùng biển Aegea thuộc [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3)), những thành phố của Hy Lạp cổ, bao gồm những trung tâm lớn như [Miletus](/wiki/Miletus) và [Halicarnassus](/wiki/Halicarnassus), đã không thể duy trì nền độc lập của họ và bị [Đế chế Ba Tư](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ba_T%C6%B0) kiểm soát vào giữa thế kỷ thứ 6 TCN. Năm [499 TCN](/wiki/499_TCN), người Hy Lạp tại đây đã tiến hành [cuộc khởi nghĩa Ionia](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Ionia&action=edit&redlink=1), và Athena cùng vài thành phố khác của Hy Lạp cổ đã tiếp viện.
Năm
[490 TCN](/wiki/490_TCN), [hoàng đế Darius I](/wiki/Darius_I_c%E1%BB%A7a_Ba_T%C6%B0) đã tàn phá các thành phố ở Ionia và điều một hạm đội để tiêu diệt người Hy Lạp. Người Ba Tư cập bến ở [Attica](/wiki/Attica) và đã bị quân Hy Lạp cổ, dưới sự chỉ huy của tướng thành Athena là [Miltiades](/w/index.php?title=Miltiades_tr%E1%BA%BB&action=edit&redlink=1), đánh bại tại [trận Marathon](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Marathon). Gò đất mai táng người Athena chết trong trận này vẫn có thể thấy được ở Marathon.
Mười năm sau, người kế tục Darius,
[hoàng đế Xerxes I](/wiki/Xerxes_I_c%E1%BB%A7a_Ba_T%C6%B0) đã cử một đội quân lớn bằng đường bộ tới Hy Lạp. Sau khi bị vua Sparta [Leonidas I](/wiki/Leonidas_I) giữ chân tại [trận Thermopylae](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Thermopylae), Xerxes đã tiến vào Attica, chiếm và đốt thành Athena. Nhưng người Athena đã rút khỏi thành phố bằng đường biển, và dưới sự chỉ huy của [Themistocles](/wiki/Themistocles) họ đã đánh bại hạm đội Ba Tư tại [trận Salamis](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Salamis). Một năm sau, người Hy Lạp, dưới sự chỉ huy của tướng thành Sparta là [Pausanius](/w/index.php?title=Pausanius_(t%C6%B0%E1%BB%9Bng)&action=edit&redlink=1), đã đánh thắng quân Ba Tư tại [Plataea](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Plataea&action=edit&redlink=1).
Hạm đội Athena sau đó quay sang đuổi người Ba Tư ra khỏi
[biển Aegea](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Aegea), và năm [478 TCN](/wiki/478_TCN) họ đã chiếm được [Byzantium](/wiki/Byzantium). Kết quả là Athena đã thâu tóm tất cả các chính quyền trên các đảo và vài liên minh trên đất liền vào một khối gọi là [Liên minh Delos](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_Delos&action=edit&redlink=1) (vì của cải của họ được cất giấu trên hòn đảo linh thiêng mang tên này). Người Sparta, mặc dù cũng tham gia chiến tranh nhưng sau đó lại rút lui, để cho Athena trở thành một trung tâm quyền lực về hàng hải và thương nghiệp không thể khuất phục.
## Ưu thế của Athena[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=6)]
Chiến tranh Hy Lap-Ba Tư đã tạo ưu thế cho Athens thống trị Hy Lạp cổ trong suốt một thế kỷ. Athens đã làm chủ hoàn toàn trên biển, và cũng đứng đầu về sức mạnh thương nghiệp, mặc dù thành Corinth cũng là đối thủ cạnh tranh đáng gờm. Người lãnh đạo Athens, lúc đó là
[Pericles](/wiki/Perikles), đã dùng những cống nạp của các thành viên liên minh Delos để xây dựng đền [Parthenon](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Parthenon), và những công trình kiến trúc lớn của Athena cổ đại. Vào giữa thế kỷ thứ 5 TCN, liên minh này đã trở thành [Đế chế Athens](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BF_Athena&action=edit&redlink=1), đánh dấu bởi việc chuyển giao kho báu từ [Delos](/wiki/Delos) đến Parthenon vào năm [454 TCN](/wiki/454_TCN).
Sự giàu có của Athens
đã lôi cuốn những người tài từ khắp nơi đổ về Hy Lạp, và cũng tạo ra một tầng lớp giàu có rỗi rãi, và trở thành những người bảo trợ cho nghệ thuật. Nhà nước Athena cũng bảo trợ cho việc học hành và nghệ thuật, đặc biệt cho kiến trúc. Athena trở thành trung tâm của văn học, triết học (xem
[Triết học Hy Lạp cổ](/w/index.php?title=Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)) và nghệ thuật (xem [Rạp hát Hy Lạp cổ](/w/index.php?title=R%E1%BA%A1p_h%C3%A1t_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)). Một số tên tuổi lớn nhất của lịch sử văn hóa và trí thức phương Tây đã sống ở Athena trong thời kỳ này: các nhà viết kịch [Aeschylus](/wiki/Aeschylus), [Aristophanes](/wiki/Aristophanes), [Euripides](/wiki/Euripides) và [Sophocles](/wiki/Sophocles), các nhà triết học [Aristotle](/wiki/Aristoteles), [Plato](/wiki/Platon) và [Socrates](/wiki/Sokrates), các nhà sử học [Herodotus](/wiki/Herodotos), [Thucydides](/wiki/Thucydides) và [Xenophon](/wiki/Xenophon), nhà thơ [Simonides](/w/index.php?title=Simonides_x%E1%BB%A9_Ceos&action=edit&redlink=1) và nhà điêu khắc [Pheidias](/w/index.php?title=Pheidias&action=edit&redlink=1). Theo ngôn từ của Pericles, thành phố trở thành "trường học của Hy Lạp".
Những vùng khác của Hy Lạp ban đầu chấp nhận sự lãnh đạo của Athena trong cuộc chiến triền miên chống lại người Ba Tư, nhưng sau khi nhà chính trị bảo thủ
[Cimon](/w/index.php?title=Cimon&action=edit&redlink=1) mất quyền vào năm [461 TCN](/wiki/461_TCN), Athena trở thành một chính quyền theo đường lối đế quốc ngày càng mở. Sau khi Hy Lạp giành chiến thắng ở [trận Eurymedon](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Eurymedon&action=edit&redlink=1) năm [466 TCN](/wiki/466_TCN), người Ba Tư không còn là mối đe dọa nữa, và vài nơi như [Naxos](/w/index.php?title=Naxos,_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1), đã cố rút khỏi liên minh nhưng vẫn bị quy phục. Những người lãnh đạo mới của Athena, [Pericles](/wiki/Perikles) và [Ephialtes](/w/index.php?title=Ephialtes&action=edit&redlink=1), đã khiến mối quan hệ giữa Athena và Sparta trở lên xấu hơn, và năm [458 TCN](/wiki/458_TCN) chiến tranh đã nổ ra. Sau vài năm không kết quả, 30 năm hòa bình đã được ký kết giữa [Liên minh Delos](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_Delos&action=edit&redlink=1) và [Liên minh Peloponnesus](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_Peloponnesus&action=edit&redlink=1) (bao gồm Sparta và liên minh của họ). Thời gian này trùng với trận đánh cuối giữa Hy Lạp cổ và Ba Tư, một trận đánh ngoài biển [Salamis](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Salamis_(t%E1%BA%A1i_Kypros)&action=edit&redlink=1) tại [Kypros](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%ADp), sau đó là [Hiệp ước Hòa bình Callias](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_H%C3%B2a_b%C3%ACnh_Callias&action=edit&redlink=1) ( [450 TCN](/wiki/450_TCN)) giữa Hy Lạp cổ và Ba Tư.
## Cuộc chiến với Peloponnesus[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=7)]
Năm
[431 TCN](/wiki/431_TCN) chiến tranh nổ ra giữa Athena và Sparta cùng các đồng minh. Nguyên nhân trực tiếp đến từ tranh chấp giữa Corinth và một trong những thuộc địa của nó, [Corcyra](/w/index.php?title=Corcyra&action=edit&redlink=1) (ngày nay là [Corfu](/wiki/Corfu)), mà Athena đã can thiệp vào. Nguyên nhân sâu xa là sự bất bình của Sparta và các đồng minh trước việc Athena ngày càng có ảnh hưởng lớn trong Hy Lạp cổ. Cuộc chiến kéo dài 27 năm, một phần bởi Athena (sức mạnh hải quân) và Sparta (sức mạnh lục quân) không bên nào giành được ưu thế hoàn toàn.
Chiến lược ban đầu của Sparta là xâm lấn
[Attica](/wiki/Attica), nhưng dân thành Athena đã kịp lùi về trong thành của họ. Sự bùng phát của [dịch bệnh](/w/index.php?title=D%E1%BB%8Bch_b%E1%BB%87nh_%E1%BB%9F_Athena&action=edit&redlink=1) trong thành phố đã gây ra những tổn thất nặng nề, trong đó có cả Pericles. Cùng thời gian này hải quân Athena đã tấn công Peloponnesus, chiến thắng trong các trận đánh tại [Naupactus](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Naupactus_(429_TCN)&action=edit&redlink=1) ( [429 TCN](/wiki/429_TCN)) và [Pylos](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Pylos&action=edit&redlink=1) ( [425 TCN](/wiki/425_TCN)). Tuy nhiên cả hai bên đều không giành được một chiến thắng quyết định. Sau vài năm chiến tranh không đem lại kết quả, người lãnh đạo ôn hòa của Athena là [Nicias](/w/index.php?title=Nicias&action=edit&redlink=1) đã ký kết [Hòa ước Nicias](/w/index.php?title=H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Nicias&action=edit&redlink=1) ( [421 TCN](/wiki/421_TCN)).
Tuy nhiên, sự đối đầu giữa Sparta và một đồng minh của Athena là
[Argos](/w/index.php?title=Argos&action=edit&redlink=1) vào năm [418 TCN](/wiki/418_TCN) lại làm bùng lên cuộc chiến. Tại [Mantinea](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Mantinea_(418_TCN)&action=edit&redlink=1), Sparta đã đánh bại liên quân của Athena. Chiến tranh lại tiếp tục, và [Alcibiades](/wiki/Alcibiades) lên nắm quyền lực tại Athena. Năm [415 TCN](/wiki/415_TCN) Alcibiades đã thuyết phục Nghị viện Athena mở cuộc viễn chinh chống [Syracuse](/wiki/Syracuse,_%C3%9D), một đồng minh của phe Peloponnesus ở [Sicilia](/wiki/Sicilia). Mặc dù Nicias là người hoài nghi về [cuộc viễn chinh Sicilia](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_vi%E1%BB%85n_chinh_Sicilia&action=edit&redlink=1), ông ta cũng được chỉ định theo Alcibiades để chỉ huy cuộc viễn chinh. Do bị buộc tội, Alcibiades đã trốn đến Sparta và thuyết phục Sparta gửi cứu viện đến Syracuse. Kết quả là cuộc viễn chinh hoàn toàn thất bại và toàn bộ đội quân viễn chinh bị giết. Nicias đã bị hành quyết bởi những người bắt sống ông ta.
Sparta giờ đây đã dựng xong một đội quân (với sự trợ giúp của quân Ba Tư) và thách thức thủy quân Athena, và cũng tìm được người lãnh đạo tài giỏi là
[Lysander](/wiki/Lysandros), người đã có một bước đi chiến lược ban đầu là chiếm [Hellespont](/w/index.php?title=Hellespont&action=edit&redlink=1), kho lương của Athena. Bị đe dọa vì nạn đói, Athena đã gửi một đội quân cuối cùng còn lại đến đối đầu Lysander, và bị đánh bại tại [Aegospotami](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Aegospotami&action=edit&redlink=1) ( [405 TCN](/wiki/405_TCN)). Việc mất nốt đội quân này đã khiến Athena sụp đổ hoàn toàn. Năm [404 TCN](/wiki/404_TCN) Athena đã cầu hòa, nhưng Sparta đã cương quyết chiếm đóng Athena, chiếm lấy lực lượng và của cải còn lại của Athena ở các thuộc địa của thành phố này. Đảng phái chống dân chủ đã lên nắm quyền lực tại Athena với sự ủng hộ của Sparta.
## Sparta và sự trỗi dậy của Thebes[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=8)]
Cuộc chiến Peloponnesus kết thúc đã khiến cho nước Sparta vươn lên làm Bá chủ trong thế giới Hy Lạp cổ đại, nhưng cái nhìn hẹp hòi của những chiến binh xuất sắc Sparta lại không thích hợp với cái ngôi vị đàn anh đó. Chỉ trong vài năm, phe cánh dân chủ được hồi phục tại Athena và những thành phố khác. Năm
[395 TCN](/wiki/395_TCN), Triều đình Sparta đã cách chức Lysander và Sparta đã mất ưu thế về thủy quân. [Athena](/wiki/Athena) và [Argos](/w/index.php?title=Argos&action=edit&redlink=1), cùng với hai đồng minh của Sparta trước đây là [Thebes](/w/index.php?title=Thebes,_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) và [Corinth](/w/index.php?title=Corinth&action=edit&redlink=1), đã tuyên chiến với Sparta trong cuộc [Chiến tranh Corinth](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Corinth&action=edit&redlink=1), và cuộc chiến này đã kết thúc bất phân thắng bại năm [387 TCN](/wiki/387_TCN). Cùng năm người Sparta đã khiến toàn dân Hy Lạp sốc khi ký kết [Hiệp ước Antalcidas](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Antalcidas&action=edit&redlink=1) với Ba Tư, đồng nghĩa với việc dâng hai thành phố của Hy Lạp là Ionia và Cyprus; như vậy đã đảo ngược một trăm năm lịch sử chiến thắng của quân dân Hy Lạp trước người Ba Tư. Người Sparta sau đó còn nỗ lực tiêu diệt thành bang Thebes, do đó người Thebes đâm ra lo sợ bèn quay sang liên minh với kẻ thù cũ của họ là Athena.
Tại Thebes khi đó,
[Epaminondas](/w/index.php?title=Epaminondas&action=edit&redlink=1) - người có tài triết học nhưng chưa có công danh gì trong đời - thống lĩnh ba quân. Những điềm xấu khiến một số cận thần Sparta phản đối chiến tranh, nhưng vua [1] [Agesilaus II](/wiki/Agesilaos_II)quá ngoan cố nên ông ta quyết tâm phải trừng trị người Thebes. Vua Sparta là [Cleombrotus I](/wiki/Cleombrotos_I)thân hành khởi binh. Hai đoàn quân xáp chiến ác liệt tại [Leuctra](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Leuctra)( [371 TCN](/wiki/371_TCN)); cuối cùng, Epaminondas đại thắng và tiêu diệt được rất nhiều quân Sparta, trong số đó có cả Cleombrotus I. Kết quả của chiến thắng vang dội tại Leuctra là sự kết thúc ách bá quyền của Sparta và đánh dấu sự trỗi dậy của Thebes. Tuy nhiên nhờ đó Athena cũng đã khôi phục được sức mạnh trước đây của mình nên ưu thế của Thebes chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Lúc tin đại bại báo về, người dân Sparta đang làm lễ linh đình và họ liền phải dẹp bỏ hội hè. [[2]](#cite_note-Plutarch427-2) [[2]](#cite_note-Plutarch427-2) [Pelopidas](/w/index.php?title=Pelopidas&action=edit&redlink=1)- vị danh tướng Thebes đã góp phần mang lại thắng lợi này - được cử làm Tổng trấn vùng Boetia. Quân Thebes thừa thắng liền đánh phá vùng [[3]](#cite_note-3) [Laconia](/w/index.php?title=Laconia&action=edit&redlink=1), làm Agesilaus II phải đau khổ vì đất nước của ông đã mất đi những năm tháng huy hoàng xưa. Sau đó, người [Arcadia](/wiki/Arcadia)lại lâm chiến với Sparta. Quân Sparta do Hoàng tử Archidamus chỉ huy không chết một ai, còn quân Arcadia thảm bại. Trong khi đó, trong cuộc chiến giữa người Thebes và tên bạo chúa khét tiếng Alexandros xứ [Thessaly](/wiki/Thessal%C3%ADa), quân Thebes do danh tướng Pelopidas chỉ huy đánh tan nát quân đội của Alexandros. Tuy Pelopidas hy sinh nhưng viện binh Thebes đến diệt sạch quân của Alexandros. [[4]](#cite_note-4)
Khi chiến tranh Thebes - Sparta lại bùng nổ một lần nữa, quân đội tinh nhuệ của vua Agesilaus II đánh tan nát quân Thebes trong một trận đánh khốc liệt. Trong một trận đánh lớn khác diễn ra tại
[Mantinea](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Mantinea_(362_TCN)&action=edit&redlink=1) ( [362 TCN](/wiki/362_TCN)), Epaminondas bị một cung thủ Sparta hạ sát. Sau đó, các thành bang Hy Lạp ký kết hoà ước dù vua Agesilaus II chẳng hề muốn. Thebes đã mất người lãnh đạo vĩ đại, và những người kế vị ông đã sai lầm khi lao vào cuộc chiến mười năm với [5] [Phocis](/w/index.php?title=Phocis&action=edit&redlink=1). Năm [346 TCN](/wiki/346_TCN)người Thebes thỉnh cầu vua xứ [Macedonia](/wiki/Macedonia)là [Philippos II](/wiki/Philippos_II_c%E1%BB%A7a_Macedonia)giúp họ đánh quân Phocis, tạo cơ hội cho [Vương quốc Macedonia](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Macedonia)lần đầu tiên can thiệp vào Hy Lạp cổ.
## Sự trỗi dậy của Macedonia[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=9)]
Vương quốc Macedonia (ngày nay là
[Macedonia](/wiki/Macedonia_(Hy_L%E1%BA%A1p))) được thành lập vào [thế kỷ thứ 7 TCN](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_th%E1%BB%A9_7_TCN&action=edit&redlink=1) từ các bộ lạc ở phía bắc của Hy Lạp cổ. Trước đầu [thế kỷ thứ 4](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_4), họ chỉ đóng một vai trò không đáng kể vào chính trị Hy Lạp cổ nhưng Philip, một người có nhiều tham vọng và đã được đào tạo ở Thebes, muốn có một vai trò lớn hơn. Đặc biệt, ông ta muốn được chấp nhận như một lãnh đạo mới của Hy Lạp để lấy lại những thành phố Hy Lạp tại châu Á từ người Ba Tư. Bằng việc chiếm lấy những thành phố Hy Lạp như [Amphipolis](/w/index.php?title=Amphipolis&action=edit&redlink=1), [Methone](/w/index.php?title=Methone&action=edit&redlink=1) và [Potidaea](/w/index.php?title=Potidaea&action=edit&redlink=1), ông ta đã kiếm soát các mỏ vàng và bạc ở Macedonia. Điều này giúp ông có được những nguồn lực để thực hiện tham vọng của mình.
Philip đã đặt sự thống trị của Macedonia lên các thành
[Thessaly](/wiki/Thessal%C3%ADa) ( [352 TCN](/wiki/352_TCN)) và [Thrace](/wiki/Thracia), và vào năm [348 TCN](/wiki/348_TCN) ông ta kiểm soát toàn bộ phần phía bắc của [Thermopylae](/wiki/Thermopylae). Ông đã sử dụng sự giàu có để mua chuộc những chính trị gia Hy Lạp và lập ra "Đảng Macedonia" ở khắp các thành phố Hy Lạp. Sự can thiệp của ông vào cuộc chiến giữa Thebes và Phocis, đã đem lại cho ông ta sự thừa nhận là người lãnh đạo Hy Lạp, và cho ông ta cơ hội để trở thành nhân vật có ảnh hưởng trong chính trường Hy Lạp. Nhưng bất chấp sự ngưỡng mộ thực sự của ông ta dành cho Athena, người lãnh đạo Athena [Demosthenes](/wiki/Demosthenes), trong một loại những bài diễn thuyết nổi tiếng ( *) đã khích động các thành bang Hy Lạp ngăn cản sự thăng tiến của ông. philippic*
Năm
[339 TCN](/wiki/339_TCN) Thebes, Athens, Sparta và những bang Hy Lạp khác đã liên minh chống lại Philip và trục xuất ông ta khỏi những thành phố Hy Lạp mà ông chiếm ở miền bắc. Tuy nhiên Philip tấn công trước, tiến sâu vào Hy Lạp và đánh bật liên minh này tại [Chaeronea](/w/index.php?title=Chaeronea&action=edit&redlink=1) năm [338 TCN](/wiki/338_TCN). Sự kiện này thường được coi là chấm dứt thời kì thành-bang Hy Lạp cổ như những đơn vị chính trị độc lập, mặc dù trên thực tế Athena và những thành phố khác vẫn tồn tại như những bang độc lập tận đến thời [La Mã](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_La_M%C3%A3). [Philip](/wiki/Philippos_II_c%E1%BB%A7a_Macedonia) đã cố chinh phục Athena bằng việc xu nịnh và quà cáp, nhưng cách này không thật sự thành công. Ông ta tổ chức những thành phố thành [Liên minh Corinth](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_Corinth&action=edit&redlink=1) và loan báo sẽ tiến hành một cuộc xâm lược Ba Tư để giải phóng những thành phố Hy Lạp và trả thù các cuộc xâm lấn của Ba Tư vào đầu thế kỷ trước. Tuy nhiên ông đã bị [ám sát](/wiki/%C3%81m_s%C3%A1t) ( [336 TCN](/wiki/336_TCN)) trước khi thực hiện ý đồ này.
## Những cuộc chinh phạt của Alexandros[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=10)]
Người con trai 20 tuổi
[Alexandros](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) của Philip kế thừa ông ta, và ngay tức khắc thực thi những kế hoạch của cha mình. Khi nhận thấy Athena suy sụp, Alexandros muốn khôi phục lại chiến tích cũ như của Athena bằng cách đánh bại Ba Tư. Ông đi đến Corinth để được liên minh các thành phố Hy Lạp công nhận là lãnh tụ của người Hy Lạp, sau đó đi về phía bắc để tập trung lực lượng. Đội quân ông đưa đi đánh Đế chế Ba Tư về cơ bản là người Macedonia, nhưng nhiều người cùng lý tưởng ở các thành phố khác của Hy Lạp cũng đầu quân. Tuy nhiên trong khi Alexandros tiến hành chiến dịch ở Thrace, ông nghe tin ở Hy Lạp có nổi loạn. Ông lập tức trở lại phía nam, chiếm Thebes và phá huỷ thành phố này như một lời cảnh báo đến những thành bang Hy Lạp khác, rằng sức mạnh của ông sẽ không thể kháng cự được.
Năm
[334 TCN](/wiki/334_TCN) Alexandros tiến vào [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81) và đánh bại quân Ba Tư tại sông [Granicus](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Granicus). Chiến thắng này cho phép ông kiểm soát vùng biển Ionia, và ông đã mở một cuộc diễu hành chiến thắng qua những thành phố Hy Lạp được giải phóng. Sau khi sắp xếp xong mọi việc tại [Anatolia](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81), ông tiến về phía nam đến [Syria](/wiki/Syria) qua [Cilicia](/w/index.php?title=Cilicia&action=edit&redlink=1), nơi ông đã đánh bại [Darius III của Ba Tư](/wiki/Darius_III) tại [Issus](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Issus) ( [333 TCN](/wiki/333_TCN)). Sau đó ông lại tiến vào [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) qua [Phoenicia](/wiki/Phoenicia), nơi ông chỉ gặp một sự kháng cự nhỏ, và người Ai Cập đã chào đón ông như một người giải phóng họ khỏi ách thống trị của người Ba Tư.
Darius lúc đó sẵn sàng đàm phán hoà bình và Alexandros có thể trở về quê hương ăn mừng chiến thắng, nhưng ông vẫn quyết tâm xâm chiếm Ba Tư để trở thành bá chủ thế giới. Ông tiến về đông bắc ngang qua Syria và
[Lưỡng Hà](/wiki/L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0), tiếp tục đánh bại Darius tại [Gaugamela](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Gaugamela) ( [331 TCN](/wiki/331_TCN)). Darius chạy trốn và đã bị chính những người theo ông ta giết chết. Lúc này Alexandros trở thành hoàng đế của Đế chế Ba Tư, chiếm [Susa](/wiki/Susa) và [Persepolis](/wiki/Persepolis) mà không gặp phải sự kháng cự nào.
Trong lúc đó, những thành phố của Hy Lạp tiếp tục cố gắng thoát khỏi sự kiểm soát của Macedonia. Tại
[Megalopolis](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Megalopolis&action=edit&redlink=1) năm [331 TCN](/wiki/331_TCN), nhiếp chính của Alexandros là [Antipater](/wiki/Antipatros) đánh bại người Sparta, vốn đã từ chối gia nhập liên minh Corinth hay công nhận quyền lực của Macedonia. Alexandros tiếp tục chinh chiến, đánh tan tác người [Scythia](/wiki/Scythia) tại [sông Jaxartes](/wiki/Syr_Darya) (329 TCN), hành quân qua những nơi mà bây giờ là [6] [Afghanistan](/wiki/Afghanistan)và [Pakistan](/wiki/Pakistan), đến lưu vực [sông Ấn Độ](/wiki/S%C3%B4ng_%E1%BA%A4n), và vào năm [326 TCN](/wiki/326_TCN)ông đã tới [Punjab](/wiki/Punjab_(v%C3%B9ng)). Ông đã có thể tiến xuống [sông Hằng](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BA%B1ng)để vào [Bengal](/wiki/Bengal)nhưng quân đội của ông cho rằng họ đang ở nơi tận cùng của thế giới, nên đã không tiến thêm nữa. Alexandros miễn cưỡng quay trở về, và chết vì một cơn sốt tại [Babylon](/wiki/Babylon)năm [323 TCN](/wiki/323_TCN), khi đó ông mới 33 tuổi.
Đế chế Alexandros sớm tan vỡ sau khi ông chết, nhưng những cuộc viễn chinh của ông đã làm thay đổi thế giới Hy Lạp một cách lâu dài. Hàng ngàn người đi cùng hay sau ông đã đến định cư ở những thành phố mới của Hy Lạp mà ông đã lập ra khi chinh chiến, trong đó có thành phố mang tên ông là
[Alexandria](/wiki/Alexandria) ở [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp). Các vương quốc nói tiếng Hy Lạp cũng được thiết lập ở Ai Cập, Syria, Iran và Bhalika. [Thời kỳ Hy Lạp hoá](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Hy_L%E1%BA%A1p_h%C3%B3a) đã bắt đầu.
## Hy Lạp thời Hy Lạp hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=11)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Diadochen1.png/300px-Diadochen1.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Diadochen1.png/300px-Diadochen1.png)
[Hellenistic](/w/index.php?title=Hellenistic_civilization&action=edit&redlink=1)realms included the [Diadochi kingdoms](/wiki/Diadochi): [Ptolemy I Soter](/wiki/Ptolemaios_I_Soter) [Cassander](/wiki/Kassandros) [Lysimachus](/wiki/Lysimachos) [Seleucus I Nicator](/wiki/Seleukos_I_Nikator) [Carthage](/wiki/Carthage)(non-Greek) [Rome](/wiki/La_M%C3%A3_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i)(non-Greek) [Vương quốc Pergamon](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Pergamon&action=edit&redlink=1)occupied some of this area. Not shown: [Vương quốc Ấn-Hy Lạp](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%E1%BA%A4n-Hy_L%E1%BA%A1p). [Thời kỳ Hy Lạp hóa](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Hy_L%E1%BA%A1p_h%C3%B3a) kéo dài từ năm 323 TCN, đánh dấu sự kết thúc của [các cuộc chiến tranh của Alexandros Đại đế](/wiki/Nh%E1%BB%AFng_cu%E1%BB%99c_chinh_ph%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90%E1%BA%BF), tới khi sát nhập Hy Lạp bởi Cộng hòa La Mã vào năm 146 TCN. Mặc dù sự thiết lập của luật lệ La Mã đã không phá vỡ sự liên tục của xã hội Hy Lạp hóa và văn hóa, mà về cơ bản vẫn không thay đổi cho đến khi sự ra đời của Kitô giáo, nó đã đánh dấu sự kết thúc của nền độc lập chính trị Hy Lạp.
Trong thời kỳ Hy Lạp hóa, tầm quan trọng của " Hy Lạp chính quốc" (nghĩa là lãnh thổ của Hy Lạp hiện đại) trong thế giới nói tiếng Hy Lạp suy giảm mạnh. Các trung tâm lớn của văn hóa Hy Lạp là
[Alexandria](/wiki/Alexandria) và [Antioch](/wiki/Antioch), thủ đô của triều đại Ptolemaios Ai Cập và Seleukos Syria tương ứng.
Những cuộc chinh phạt của Alexandros đã có một số hậu quả cho các thành bang Hy Lạp. Nó mở ra chân trời rộng mở cho người Hy Lạp, làm cho các cuộc xung đột giữa các thành phố trở nên bất tận và một làn sóng di cư ổn định, đặc biệt là giới trẻ và đầy tham vọng, tới những đế quốc Hy Lạp mới ở phía đông. Nhiều người Hy Lạp di cư đến
[Alexandria](/wiki/Alexandria), [Antioch](/wiki/Antioch) và nhiều thành phố Hy Lạp khác mới được thành lập theo sự đánh dấu của Alexandros, ca tới tận những gì được bây giờ là [Afghanistan](/wiki/Afghanistan) và [Pakistan](/wiki/Pakistan), nơi các [vương quốc Hy Lạp-Bactria](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Hy_L%E1%BA%A1p-Bactria) và [Vương quốc Ấn-Hy Lạp](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%E1%BA%A4n-Hy_L%E1%BA%A1p) tồn tại cho đến cuối thế kỷ 1 TCN.
Sau cái chết của Alexandros và sau các cuộc xung đột khá lâu, đế chế của ông đã bị phân chia giữa các tướng của mình, kết quả là hình thành
[Vương quốc Ptolemaios](/wiki/Nh%C3%A0_Ptolemaios) (ở [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp)), [vương quốc Seleukos](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Seleukos) (nằm ở Cận đông, [Lưỡng Hà](/wiki/L%C6%B0%E1%BB%A1ng_H%C3%A0) và [Ba Tư](/wiki/Iran)) và [triều đại Antigonos](/wiki/Nh%C3%A0_Antigonos) tại Macedonia. Trong giai đoạn này, các thành bang (poleis) của Hy Lạp đã có thể giành lại một số quyền tự do của họ, mặc dù vẫn còn trên danh nghĩa chịu sự cai trị của [Vương quốc Macedonia](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Macedonia).
Các thành bang tự thành lập hai liên minh,
[Liên minh Achaea](/wiki/Li%C3%AAn_minh_Achaea) (bao gồm cả [Thebes](/wiki/Thebes), [Corinth](/w/index.php?title=Corinth&action=edit&redlink=1) và [Argos](/w/index.php?title=Argos&action=edit&redlink=1)) và [Liên minh Aetolia](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_Aetolia&action=edit&redlink=1) (bao gồm [Sparta](/wiki/Sparta) và [Athen](/wiki/Athena)). Trong phần lớn thời gian cho đến khi La Mã chinh phục, các liên minh của họ thường là có chiến tranh với nhau, hoặc liên minh với các bên khác nhau trong các cuộc xung đột giữa các [Diadochi](/wiki/Diadochi) (các quốc gia kế tục đế chế của Alexandros).
Vương quốc Antigonos đã tham gia vào một cuộc chiến tranh với
[Cộng hòa La Mã](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_La_M%C3%A3) vào cuối thế kỷ thứ 3. Mặc dù [cuộc chiến tranh Macedonia lần thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Macedonia_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t) đã bất phân thắng bại, người La Mã, đã tiếp tục tiến hành cuộc chiến với Macedonia cho đến khi nó đã hoàn toàn bị xáp nhập vào Cộng hòa La Mã (năm 149 trước Công nguyên). Trong khi ở phía đông đế chế Seleukos cồng kềnh dần dần tan rã, mặc dù một phần còn tồn tại cho đến năm 64 trước Công nguyên, trong khi Vương quốc Ptolemaios ở Ai Cập tiếp tục tồn tại cho đến năm 30 trước Công nguyên, khi nó cũng bị chinh phục bởi những người La Mã. Liên minh Aetolia đã tăng cường cảnh giác với sự hiện diện của La Mã ở Hy Lạp, và đứng về phía [vương quốc Seleukos](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Seleukos) trong [chiến tranh La Mã-Syria](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_La_M%C3%A3-Syria&action=edit&redlink=1), khi người La Mã đã chiến thắng, liên minh đã bị xáp nhập vào nước Cộng hoà. Mặc dù [liên minh Achaea](/wiki/Li%C3%AAn_minh_Achaea) tồn tại lâu hơn cả liên minh Aetolia và Macedonia, nó cũng nhanh chóng bị đánh bại và bị xáp nhập bởi những người La Mã vào năm 146 TCN, mang đến dấu chấm hết cho sự độc lập của tất cả các thành bang Hy Lạp.
## Hy Lạp thời La Mã[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=12)]
Bán đảo Hy Lạp đã nằm dưới sự cai trị của La Mã trong năm 146 TCN, Macedonia trở thành một tỉnh của La Mã, trong khi phía Nam Hy Lạp nằm dưới sự giám sát của thái thú của Macedonia. Tuy nhiên, một số thành bang Hy Lạp đã cố gắng để duy trì nền độc lập một phần và tránh thuế. Những hòn đảo ở Aegea đã được thêm vào vùng lãnh thổ này trong năm 133 TCN. Athens, và các thành phố Hy Lạp khác nổi dậy trong năm 88 TCN, và bán đảo bị đè bẹp bởi tướng La Mã Sulla. Các cuộc nội chiến La Mã tàn phá vùng đất này hơn nữa, cho đến khi Augustus tổ chức bán đảo thành tỉnh Achaea trong năm 27 trước Công nguyên.
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=13)]
### Các vùng đất[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=14)]
Các lãnh địa của Hy Lạp có nhiều đồi núi, và kết quả là, Hy Lạp cổ đại bao gồm nhiều khu vực nhỏ hơn đều có ngôn ngữ riêng của mình, đặc thù văn hóa và bản sắc. Khu vực và xung đột khu vực đã được một đặc trưng nổi bật của Hy Lạp cổ đại. Các thành phố có xu hướng được đặt tại thung lũng giữa núi, hoặc ở đồng bằng ven biển, và thống trị một khu vực nhất định xung quanh.
Ở phía nam nằm trên bán đảo Peloponnese, tự nó bao gồm các vùng Laconia (đông nam), Messenia (tây nam), Elis (phía tây), Achaia (phía Bắc), Korinthia (đông bắc), Argolis (phía đông), và Arcadia (trung tâm). Những tên này tồn tại cho đến ngày nay là quận của Hy Lạp hiện đại, mặc dù có ranh giới hơi khác nhau. Vùng đất chính của Hy Lạp ở phía bắc, ngày nay gọi là Trung Hy Lạp, bao gồm
[Aetolia](/w/index.php?title=Aetolia&action=edit&redlink=1) và [Acarnania](/w/index.php?title=Acarnania&action=edit&redlink=1) ở phía tây, [Locris](/w/index.php?title=Locris&action=edit&redlink=1), [Doris](/w/index.php?title=Doris&action=edit&redlink=1), và [Phocis](/w/index.php?title=Phocis&action=edit&redlink=1) ở trung tâm, trong khi ở phía đông là [Boeotia](/w/index.php?title=Boeotia&action=edit&redlink=1), [Attica](/wiki/Attica), và [Megaris](/w/index.php?title=Megaris&action=edit&redlink=1). Thessaly nằm phía đông bắc, trong khi Epirus nằm về phía tây bắc. Epirus kéo dài từ Vịnh Ambracia ở phía Nam đến vùng núi và sông Ceraunian Aoos ở phía bắc, và bao gồm Chaonia (phía Bắc), Molossia (trung tâm), và Thesprotia (phía nam). Ở góc phía đông bắc là Macedonia, ban đầu bao gồm hạ Macedonia và khu vực của nó, chẳng hạn như Elimeia, Pieria, và Orestis. Khoảng thời gian của [8] [Alexandros I của Macedonia](/wiki/Alexandros_I_c%E1%BB%A7a_Macedonia), các vị vua triều đại Argead của Macedonia bắt đầu mở rộng tới Thượng Macedonia, vùng đất nơi sinh sống của bộ lạc Macedonia độc lập như Lyncestae và Elmiotae, về phía Tây, vượt sông Axius, là Eordaia, Bottiaea, Mygdonia, và Almopia, nơi các bộ tộc Thracian định cư [[9]](#cite_note-9)
### Thuộc địa[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=15)]
Trong thời kì cổ xưa, dân số Hy Lạp đã tăng vượt quá khả năng canh tác của đất vốn bị giới hạn (theo một ước tính, dân số của Hy Lạp cổ đại tăng thêm hơn mười lần trong khoảng thời gian từ 800 TCN đến 400 TCN, tăng từ dân số là 800.000 đến một số lượng dân số ước tính tổng số 10-13000000).
[[10]](#cite_note-10)
Từ khoảng năm 750 TCN người Hy Lạp bắt đầu 250 năm mở rộng, xây dựng các thuộc địa theo tất cả các hướng. Về phía đông, bờ biển Aegea của Tiểu Á được chiếm làm thuộc địa đầu tiên, tiếp theo là Cyprus và các bờ biển của Thrace, vùng biển Marmara và bờ biển phía nam Biển Đen.
Cuối cùng thuộc địa của Hy Lạp đã đạt đến tận phía đông bắc là Ukraine và Nga ngày nay (Taganrog). Về phía tây bờ biển Illyria, Sicilia và miền Nam Ý đã có người định cư, tiếp theo là miền Nam nước Pháp, Corse, và thậm chí cả phía đông bắc Tây Ban Nha. Thuộc địa của Hy Lạp cũng đã được thành lập tại Ai Cập và Libya.
[Syracuse](/w/index.php?title=Syracuse&action=edit&redlink=1), [Napoli](/wiki/Napoli), [Marseille](/wiki/Marseille) và [Istanbul](/wiki/Istanbul) ngày nay đã có sự khởi đầu là thuộc địa của Hy Lạp như [Syracusae](/wiki/Syracusae) (Συρακούσαι), [Neapolis](/w/index.php?title=Neapolis&action=edit&redlink=1) (Νεάπολις), [Massalia](/wiki/Marseille) (Μασσαλία) và [Byzantion](/w/index.php?title=Byzantion&action=edit&redlink=1) (Βυζάντιον). Các thuộc địa đã đóng một vai trò quan trọng trong sự truyền bá ảnh hưởng của Hy Lạp khắp châu Âu, và cũng hỗ trợ trong việc thành lập mạng lưới kinh doanh khoảng cách dài giữa các thành phố Hy Lạp, quốc gia, thúc đẩy nền kinh tế của Hy Lạp cổ đại.
## Chính trị và xã hội[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=16)]
### Chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=17)]
Hy Lạp cổ đại bao gồm nhiều hơn hoặc ít hơn hàng trăm thành bang độc lập (polei). Đây là một tình huống không giống như hầu hết các xã hội đương thời khác, mà hoặc một bộ tộc, hay một vương quốc cai trị một vùng lãnh thổ tương đối lớn. Chắc chắn vị trí địa lý của Hy Lạp - chia cắt và phân chia bởi những ngọn đồi, núi và con sông - góp phần vào tính rời rạc của Hy Lạp cổ đại. Một mặt, người Hy Lạp cổ đại đã không có nghi ngờ rằng họ là "một dân tộc, họ có cùng tôn giáo, văn hóa cơ bản giống nhau, và cùng một ngôn ngữ. Hơn nữa, người Hy Lạp đã rất ý thức về nguồn gốc bộ lạc của họ, Herodotus đã có thể để phân loại rộng rãi các thành bang theo bộ lạc. Tuy nhiên, mặc dù những mối quan hệ cao hơn này tồn tại, chúng dường như hiếm khi có một vai trò quan trọng trong chính trị Hy Lạp. Sự độc lập của những poleis được bảo vệ rất mãnh liệt, thống nhất đất nước là một cái gì đó hiếm khi có trong dự tính của người Hy Lạp cổ đại. Ngay cả khi, trong cuộc xâm lược Hy Lạp lần thứ hai của người Ba Tư, một nhóm các thành bang đã tự mình liên minh để bảo vệ Hy Lạp, phần lớn các polei vẫn trung lập, và sau khi đánh bại Ba Tư, các đồng minh nhanh chóng quay ra tranh giành.
[[11]](#cite_note-11)
Như vậy, đặc thù chính của hệ thống chính trị Hy Lạp cổ đại; trước hết, là tính chất rời rạc của nó, và thứ hai là sự tập trung đặc biệt vào các trung tâm thành thị trong số các quốc gia nhỏ bé khác. Các đặc thù của hệ thống Hy Lạp tiếp tục chứng minh bằng các thuộc địa mà họ thiết lập trên khắp vùng biển Địa Trung Hải, mặc dù chúng có thể coi như một Polis Hy Lạp nhất định như thành bang 'mẹ' của chúng(và vẫn có cảm tình với nó), chúng đã là một thành bang hoàn toàn độc lập.
Chắc chắn những Poleis nhỏ hơn có thể bị thống trị bởi các nước láng giềng lớn hơn, nhưng cuộc chinh phục hoặc sự cai trị trực tiếp của một thành bang khác xuất hiện khá hiếm. Thay vào đó, một hóm poleis lập thành một liên minh. Sau đó trong thời kỳ cổ điển, các liên minh sẽ trở nên ít hơn và lớn hơn, được thống trị bởi một thành phố (đặc biệt là
[Athen](/wiki/Athena), [Sparta](/wiki/Sparta) và [Thebes](/wiki/Thebes)), và thường các poleis sẽ bị ép buộc phải tham gia do bị đe dọa chiến tranh (hoặc như là một phần của một hiệp ước hòa bình). Ngay cả sau khi [Philippos II của Macedonia](/wiki/Philippos_II_c%E1%BB%A7a_Macedonia) 'chinh phục' phần trung tâm của Hy Lạp cổ đại, ông đã không cố gắng để xáp nhập vùng lãnh thổ ấy, hoặc thống nhất thành một tỉnh mới, nhưng chỉ đơn giản là bắt buộc các poleis tham gia [Liên minh Corinth](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_Corinth&action=edit&redlink=1) của riêng mình.
### Chính quyền và luật pháp[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=18)]
Ban đầu nhiều thành bang Hy Lạp dường như đã là các vương quốc nhỏ, thường có một quan chức thành phố thực hiện một số chức năng, nghi lễ của vua (
[basileos](/wiki/Basileus)), ví dụ như [basileos Archon](/w/index.php?title=Basileos_Archon&action=edit&redlink=1) tại Athens [21] Tuy nhiên, vào thời kỳ cổ xưa và những sự hiểu biết lịch sử đầu tiên, hầu hết đã chuyển thành chế độ một nhóm quý tộc đầu sỏ. Vẫn chưa rõ chính xác làm thế nào sự thay đổi này xảy ra.
Chắc chắn, sự thống trị về chính trị và đi kèm với nó là sự tập trung toàn bộ của cải vào tay một nhóm nhỏ các gia đình dễ gây ra bất ổn xã hội trong thành bang. Ở nhiều thành phố, một bạo chúa (không phải trong ý nghĩa hiện đại chỉ chế độ độc đoán đàn áp), vào một thời điểm nào đó sẽ nắm quyền kiểm soát và cai trị theo ý mình.
### Xã hội[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=19)]
Những nét đặc trưng của xã hội Hy Lạp cổ đại là sự chia phân chia giữa người tự do và nô lệ, vai trò khác nhau giữa nam giới và nữ giới, sự ít phân biệt địa vị xã hôi dựa trên gốc gác ra đời, và sự quan trọng của tôn giáo. Lối sống của người Athena là phổ biến trong thế giới Hy Lạp so với chế độ đặc biệt của Sparta.
#### Cấu trúc xã hội[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=20)]
Chỉ có những người tự do mới có quyền làm cư dân thành phố và được bảo vệ đầy đủ bởi luật pháp trong một
[thành-bang](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh-bang&action=edit&redlink=1). Trong hầu hết các thành bang, không giống như [La Mã](/w/index.php?title=La_M%C3%A3_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1), sự nổi trội trong xã hội không cho phép những quyền lợi đặc biệt. Chẳng hạn, sinh ra trong một gia đình nào đó không có nghĩa là có những đặc quyền. Vài gia đình kiểm soát chức năng tôn giáo cộng đồng, nhưng nói chung điều này không có nghĩa là có quyền lực nào đó trong chính quyền. Tại Athena, dân chúng được chia thành bốn tầng lớp dựa theo sự giàu có. Người ta có thể thay đổi tầng lớp của mình nếu có nhiều tiền hơn. Tại [Sparta](/wiki/Sparta), tất cả các nam công dân của thành phố đều được xác định là "bình đẳng" nếu họ kết thúc việc học hành của họ. Tuy vậy, các vua người Sparta lãnh đạo tôn giáo và quân đội của thành bang thường đến từ hai gia đình khác nhau. [Nô lệ](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_chi%E1%BA%BFm_h%E1%BB%AFu_n%C3%B4_l%E1%BB%87_th%E1%BB%9Di_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) không có quyền lực và địa vị. Họ có quyền có gia đình và tài sản riêng, tuy nhiên không có quyền chính trị. Năm [600 TCN](/wiki/600_TCN) [chế độ chiếm hữu nô lệ](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_chi%E1%BA%BFm_h%E1%BB%AFu_n%C3%B4_l%E1%BB%87&action=edit&redlink=1) đã trải rộng khắp Hy Lạp. Đến [thế kỷ thứ 5 TCN](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_th%E1%BB%A9_5_TCN&action=edit&redlink=1), nô lệ chiếm đến một phần ba số dân ở một số thành bang. Nô lệ bên ngoài Sparta hầu như không bao giờ nổi dậy bởi vì họ thuộc nhiều quốc tịch khác nhau và tản mát khó có thể tổ chức lại với nhau.
Hầu hết các gia đình đều sở hữu nô lệ làm người giúp việc nhà và lao động tay chân, ngay cả những gia đình nghèo cũng có thể có một hay hai nô lệ. Những người sở hữu không bao giờ được phép đánh đập hay giết hại nô lệ. Những người sử hữu thường hứa sẽ trả tự do cho những nô lệ trong tương lai để họ làm việc chăm chỉ hơn. Không như ở La Mã, những người nô lệ được trả tự do không thể trở thành những công dân thành phố.
Thay vào đó, họ gia nhập vào thành phần các
*, bao gồm những người từ nước ngoài hay những thành bang khác được cho phép sinh sống trong thành bang này. metic*
Những thành bang cũng được pháp luật cho phép sở hữu nô lệ. Những nô lệ cộng đồng này có sự độc lập lớn hơn so với những nô lệ do các gia đình sở hữu, tự kiếm sống và làm những công việc chuyên môn. Trong Athena, những nô lệ cộng đồng được đào tạo để theo dõi việc làm ra tiền giả, trong khi những nô lệ tại các đền thờ thì làm việc như những kẻ phục dịch của vị thần trong đền.
Sparta có một dạng nô lệ đặc biệt gọi là
*. Helot là những tù nhân của cuộc chiến Hy Lạp do các thành bang sở hữu và đưa vào các gia đình. Helot chuyên đi kiếm thực phẩm và làm những công việc vặt nội trợ cho các gia đình, cho phép phụ nữ có thể tập trung nuôi dạy con cái tốt hơn và nam giới có thời gian để huấn luyện thành lính helot* *. Những ông chủ của họ thường xuyên đối xử rất khắc nghiệt với họ nên rất hay có những cuộc nổi dậy.* [hoplite](/w/index.php?title=Hoplite&action=edit&redlink=1)
### Lối sống[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=21)]
Trong suốt một thời gian dài, lối sống trong các thành - bang Hy Lạp gần như không thay đổi đáng kể. Người Hy Lạp tại các thành phố thường ở trong những khu nhà với những
[căn hộ](/wiki/Chung_c%C6%B0) thấp hoặc những ngôi nhà dành cho một gia đình, tuỳ theo thu nhập. Nhà ở, chung cư, và đền đài thường nằm quanh các * (chợ). Công dân cũng sống trong các làng nhỏ và các nông trại nằm trong vùng nông thôn của thành bang. Tại Athena, nhiều người sống bên ngoài hơn là bên trong cổng thành. agora*
Một hộ gia đình Hy Lạp tương đối đơn giản, thường có phòng ngủ, phòng chứa đồ đạc, và bếp được bố trí ở sân nhỏ bên trong nhà. Mỗi hộ thường có cha mẹ và con cái, tuy nhiên thường không có họ hàng sống chung. Đàn ông trong nhà có trách nhiệm đi làm nuôi sống gia đình hoặc đầu tư vào đất đai và buôn bán. Đàn bà có nhiệm vụ quản lý chi tiêu trong nhà và nô lệ, lấy nước từ các
[vòi nước](/wiki/V%C3%B2i_(d%E1%BB%A5ng_c%E1%BB%A5)) công cộng mang về nhà, nấu nướng, chăm sóc con cái. Đàn ông có phòng riêng để tiếp khách vì khách nam giới không được phép vào trong phòng phụ nữ và trẻ em. Những người đàn ông giàu có đôi khi có thể mời bạn bè đến dự * (tiệc uống). Người ta lấy ánh sáng từ những ngọn symposium* [đèn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A8n&action=edit&redlink=1)dùng [dầu olive](/w/index.php?title=D%E1%BA%A7u_olive&action=edit&redlink=1), và sưởi bằng các [lò](/w/index.php?title=L%C3%B2_than&action=edit&redlink=1) [than củi](/wiki/Than_c%E1%BB%A7i). Đồ đạc trong nhà ít và đơn sơ, thường gồm ghế, bàn, và giường bằng gỗ.
Thực phẩm Hy Lạp cổ đại cũng hết sức đơn giản. Người nghèo thường ăn
[cháo](/wiki/Ch%C3%A1o) [lúa mạch](/wiki/L%C3%BAa_m%E1%BA%A1ch) bỏ thêm [hành](/wiki/H%C3%A0nh), [rau](/wiki/Rau) và [phô mai](/wiki/Pho_m%C3%A1t) hay dầu ôliu. Chỉ có ít người được ăn thịt thường xuyên, ngoại trừ khi được phân phối miễn phí từ các buổi [hiến tế động vật](/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_t%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) tại các lễ hội của thành bang. Các lò nướng bánh bán [bánh mì](/wiki/B%C3%A1nh_m%C3%AC) nóng hằng ngày, còn các tiệm nhỏ hơn thì có bán đồ ăn nhanh. [Rượu](/wiki/R%C6%B0%E1%BB%A3u) pha thêm [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc) là thức uống được ưa chuộng.
Trang phục người Hy Lạp ít thay đổi theo thời gian. Cả đàn ông và phụ nữ đều mặc trang phục quấn đơn giản. Trang phục thường có các hoạ tiết nhiều màu và có thắt dây nịt. Người Hy Lạp mặc áo choàng và đội mũ khi trời lạnh, và khi trời ấm thường mang
[dép](/w/index.php?title=D%C3%A9p&action=edit&redlink=1) thay cho [giầy](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A7y&action=edit&redlink=1) [da](/wiki/Da). Phụ nữ dùng [đồ trang sức](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93_trang_s%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) và [mỹ phẩm](/wiki/M%E1%BB%B9_ph%E1%BA%A9m) - đặc biệt là chì bột, để tạo ra nước da sáng. Đàn ông thường để râu đến khi [Alexander đại đế](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) đưa ra mốt [cạo râu](/w/index.php?title=C%E1%BA%A1o_r%C3%A2u&action=edit&redlink=1).
Thuốc men tại Hy Lạp cổ đại khá hạn chế.
[Hippocrates](/wiki/Hippocrates) đã tách biệt mê tín với việc chữa trị bằng thuốc vào thế kỷ thứ 5 TCN. Các vị thảo dược được dùng để giảm đau, và thầy thuốc có thể thực hiện một số phẫu thuật đơn giản. Tuy thế họ vẫn chưa chữa được các bệnh truyền nhiễm, do đó những người khoẻ mạnh vẫn có thể tử vong bất kỳ lúc nào khi mắc bệnh.
Để có sức khoẻ và sẵn sàng cho nghĩa vụ
[quân sự](/wiki/Qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1), đàn ông phải thường xuyên luyện tập. Hầu như mỗi thành-bang đều có ít nhất một *, bao gồm một khu nhà để tập luyện nhiều môn, đường chạy, bể bơi, phòng thuyết trình và khuôn viên, và chỉ mở cửa cho đàn ông vào. Các gymnasium* [lễ hội](/wiki/L%E1%BB%85_h%E1%BB%99i)thành bang thường có nhiều trò giải trí. Thần linh thường được cúng tế trong các cuộc đua tài trong [âm nhạc](/wiki/%C3%82m_nh%E1%BA%A1c), [ca kịch](/w/index.php?title=Ca_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1)và [văn thơ](/w/index.php?title=V%C4%83n_th%C6%A1&action=edit&redlink=1). Người Athena hay ba hoa rằng thành phố của họ tổ chức lễ hội gần như mỗi ngày. Các lễ hội toàn Hy Lạp lớn được tổ chức tại [Olympia](/wiki/Olympia,_Hy_L%E1%BA%A1p), [Delphi](/wiki/Delphi), [Nemea](/wiki/Nemea)và [Isthmia](/w/index.php?title=Isthmia&action=edit&redlink=1). Các vận động viên và nhạc sĩ thắng trong các cuộc tranh tài này thường trở nên giàu có và nổi tiếng. Cuộc tranh tài phổ thông và cũng là tốn kém nhất là môn [đua xe ngựa](/w/index.php?title=%C4%90ua_xe_ng%E1%BB%B1a&action=edit&redlink=1).
### Giáo dục[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=22)]
Trong phần lớn lịch sử Hy Lạp, giáo dục là tư thục, ngoại trừ ở Sparta. Trong suốt
[thời kỳ Hy Lạp hoá](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Hy_L%E1%BA%A1p_h%C3%B3a), một số thành-bang mở các trường công. Chỉ có các gia đình khá giả mới mời được thầy về nhà. Con trai được học đọc, viết và trích giảng văn học. Họ cũng được học hát và chơi một thứ nhạc cụ cũng như được huấn luyện để trở thành vận động viên và phục vụ quân đội. Họ học không phải để có việc làm mà để trở thành một công dân hữu ích. Con gái cũng học đọc, học viết và [số học](/wiki/S%E1%BB%91_h%E1%BB%8Dc) để có thể quản lý được gia đình. Họ gần như không bao giờ được học tiếp sau thời niên thiếu.
Một số ít nam thanh niên tiếp tục học sau thời niên thiếu. Khi còn là thiếu niên thì họ học
[triết học](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc) với chức năng là môn học hướng dẫn cách sống, và [thuật hùng biện](/wiki/H%C3%B9ng_bi%E1%BB%87n) để có thể nói năng thuyết phục người khác khi ở trong nghị trường. Vào [thời kỳ Cổ điển](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_C%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1), việc đào tạo như thế này là cần thiết cho một thanh niên có tham vọng. Một phần quan trọng trong giáo dục một thiếu niên khá giả là [quan hệ yêu đương thầy trò](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_d%C3%A2m_nam_t%E1%BA%A1i_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) với một người lớn tuổi. Người thiếu niên học bằng cách quan sát thầy mình thuyết trình về chính trị ở trong chợ ( *agora*), đồng thời giúp thầy tiến hành những nghĩa vụ cộng đồng, tập luyện thể thao ( *gymnasium*) và tham dự tiệc tùng ( *symposium*) với thầy. Những sinh viên có khả năng có thể tiếp tục việc học tại các trường [trung học](/wiki/Trung_h%E1%BB%8Dc) ( *collegium*), rồi đến học [đại học](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) ( *universitas*) ở một thành phố lớn. Những trường đại học này do các giáo sư nổi tiếng tổ chức. Một trong số những trường đại học lớn nhất của Athena là * và Lyceum* *.* [Akademeia](/wiki/Akademia)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=23)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Thế Vận Hội cổ đại](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_V%E1%BA%ADn_H%E1%BB%99i_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) [Kiến trúc Hy Lạp cổ](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) [Nghệ thuật Hy Lạp cổ](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95) [Những huyền bí Eleusis](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_huy%E1%BB%81n_b%C3%AD_Eleusis&action=edit&redlink=1) [Niên đại Hy Lạp cổ đại](/w/index.php?title=Ni%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) [Danh sách người Hy Lạp cổ](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) [Danh sách các thành phố Hy Lạp cổ](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) [Lịch sử thành Athena](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_th%C3%A0nh_Athena&action=edit&redlink=1) [Nhà hát Hy Lạp](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_h%C3%A1t_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) [Thần thoại Hy Lạp](/wiki/Th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i_Hy_L%E1%BA%A1p)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=24)] [^](#cite_ref-1) [Plutarch](/wiki/Plutarchus), John Laghorne, William Laghorne, *Plutarch's lives*, trang 426
- ^
**a** [Plutarch, John Laghorne, William Laghorne,](#cite_ref-Plutarch427_2-1) **ă** *Plutarch's lives*, trang 427 **Plutarco, John Laghorne, William Laghorne,** [^](#cite_ref-3) *Plutarch's lives*, trang 211 **Plutarch, John Laghorne, William Laghorne,** [^](#cite_ref-4) *Plutarch's lives*, các trang 214-216. **Plutarch, John Laghorne, William Laghorne,** [^](#cite_ref-5) *Plutarch's lives*, các trang 428-430. [^](#cite_ref-6) [Trevor Nevitt Dupuy](/w/index.php?title=Trevor_Nevitt_Dupuy&action=edit&redlink=1), *The military life of Alexander the Great of Macedon*, trang 114 **Sources for the map: "Historical Atlas of Peninsular India" Oxford University Press (dark blue, continuous line),** [^](#cite_ref-7) [A.K. Narain](/w/index.php?title=A.K._Narain&action=edit&redlink=1)"The coins of the Indo-Greek kings" (dark blue, dotted line, see [File:Indo-GreekWestermansNarain.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Indo-GreekWestermansNarain.jpg)for reference), Westermans "Atlas zur Weltgeschichte" (light blue, dotted line, see [File:WestermannVerlagIndoGreeks.jpg](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_tin:WestermannVerlagIndoGreeks.jpg&action=edit&redlink=1)for reference). [^](#cite_ref-britannica_8-0) [“Macedonia”](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/354266/Macedonia). *. Encyclopædia Britannica Online. 2008. Truy cập ngày 3 tháng 11 năm 2008.* [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica) [^](#cite_ref-9) [The Cambridge ancient history: The fourth century B.C. edited by D.M. Lewis et al. I E S Edwards, Cambridge University Press, D. M. Lewis, John Boardman, Cyril John Gadd, Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond, 2000, ISBN 0521233488, pp. 723-724.](http://books.google.com/books?id=vx251bK988gC&pg=RA6-PA750&dq=ancient+macedon&lr=&hl=bg#PRA6-PA719-IA4,M1) [^](#cite_ref-10) [Population of the Greek city-states](http://www.umsystem.edu/upress/fall2006/hansen.htm) **Holland, T. Persian Fire, Abacus,** [^](#cite_ref-11) [ISBN 978-0-349-11717-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780349117171)
|
|
|Hiện đại
||Xem thêm
|

X-Cache: cp2013 miss, cp2019 miss


markdown: [https://singapore.luhanhviet. ...](https://singapore.luhanhviet.com.vn) [Tour 4-6N. Thưởng thức BBQ Hàn Quốc. Xem "wonder full show" 3D hoành tráng. Thỏa sức shopping hàng ... Giá: 6.888.000 VNĐ](https://singapore.luhanhviet.com.vn) [https://hanquoc.luhanhviet.co ...](https://hanquoc.luhanhviet.com.vn/) [Tour 5-6N. Đã bao gồm vé máy bay khứ hồi. Tham gia lớp học làm Kim Chi + Mặc đồ hanbook Giá: 9.990.000 VNĐ](https://hanquoc.luhanhviet.com.vn/) [https://thailan.luhanhviet.co ...](https://thailan.luhanhviet.com.vn/) [Tour 5 ngày. K/sạn 4-5*.Thưởng thức Buffet ở nhà hàng Xoay 5* tại tòa nhà 88 tầng cao nhất ... Giá: 4.999.000 VNĐ](https://thailan.luhanhviet.com.vn/) [Du thuyền 5* lớn nhất Hạ Long với 48 cabin. Miễn phí xem phim 3D & phòng tập thể hình chuyên nghiệp. ... Giá: 2.900.000 VNĐ](http://www.duthuyen.halongcruise.vn/)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

Server: LiteSpeed

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html

Accept-Ranges: bytes


markdown:
With 1.7 million freelancers, we'll match you with the perfect talent.
or, Register with Elance »
None

WARC-Truncated: length

Content-Language: en-US

Front-End-Https: on

Set-Cookie: locale=en_US; expires=Fri, 26-May-2017 02:30:19 GMT; path=/; domain=.elance.com

Server: cloudflare-nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=iso-8859-1

HTTPS: on


markdown:
[Cẩm nang cho trẻ »](https://www.giadinhnestle.com.vn/cam-nang-cho-tre) [Dạy con ngoan »](https://www.giadinhnestle.com.vn/cam-nang-cho-tre/day-con-ngoan)Dạy con làm vườn từ rau củ thừa
# Dạy con làm vườn từ rau củ thừa
Với điều kiện sống tại thành phố, ít cây cỏ và thực vật xung quanh, còn gì tuyệt hơn dạy con trồng và chăm sóc một khu vuờn nhỏ trong nhà trong mùa hè này? Và sẽ tuyệt hơn nữa khi khu vườn này được hình thành từ những thứ “bỏ đi” trong nhà bếp của bạn. Cùng xem bài viết sau nhé.
**Hành lá “thạch sanh”**
Rất đơn giản, bạn chỉ cần một đoạn đầu hành dài khoản 2,5 cm hoặc vài củ hành tím có rễ. Đặt chúng vào một chiếc cốc hoặc lọ nhỏ, cho nước vào ngập một phần thân hành. Chỉ cần khoảng 5 ngày bạn sẽ có một lọ hành tươi xanh rồi! Bạn cũng có thể thay thế hành tím bằng hành tây, hoặc thay nước bằng đất mùn. Với cách làm này, bạn sẽ có một chậu hành “thạch sanh” cung cấp hành sạch dùng mỗi ngày và trẻ có thể dễ dàng quan sát quá trình phát triển của cây hành đấy nhé.
**Khoai tây mọc mầm**
Những củ khoai tây mọc mầm chẳng thể dùng để chế biến thức ăn nữa rồi. Thế nhưng, bạn có thể tận dụng chúng bằng cách cùng con cho vào các chậu hoặc chén nhỏ. Cho nước vào ngập 2/3 thân củ, thay nước khi thấy chuyển màu để tránh bị thối. Đặt chậu cây trên bệ cửa sổ hoặc nơi có ánh sáng vừa đủ, khoai sẽ nhanh chóng ra những chiếc lá xinh đẹp. Đừng quên nhờ “phụ tá tí hon” thay nước giúp bạn nhé.
**Đầu cà rốt**
Để bổ sung vitamin A cho con bạn thường mua cà rốt về và vứt đi không biết bao nhiêu đầu cà rốt? Tất cả những gì bạn cần làm là cho đầu cà rốt vào khay nhựa chứa một ít nước. Đặt khay ở vị trí có ánh sáng nhẹ, vài ngày sau cà rốt sẽ bắt đầu ra lá xanh tốt. Bật mí là bạn có thể dùng khay đựng trứng thay cho khay nhựa đấy.
Ngoài ra, bạn có thể cho củ đã mọc lá ra đất, sau 3 tháng, cà rốt sẽ cho củ trở lại. Làm tương tự với củ cải trắng hoặc các loại củ khác, bạn sẽ có một khu vườn nhỏ đầy màu sắc ngay trong nhà bếp của mình.
**Gốc cải thìa**
Cải thìa mua về sơ chế xong còn lại phần gốc, bạn có thể dùng để trồng tiếp đấy. Chỉ cần cho phần gốc này vào một chậu nhỏ hoặc chén nhỏ, bên trong cho nước ngập 2/3 gốc. Sau vài ngày, bạn những lá cải thìa non sẽ mọc lên xanh tốt đó.
**Ngò rí/ rau mùi**
Những nhánh ngò rí bạn mua về thường không để được lâu? Bạn có thể cho chúng vào một lọ thủy tinh nhỏ chứa đầy nước. Phần rễ rau sẽ tiếp tục phát triển và bạn sẽ có một lọ rau be bé xinh xinh để trang trí bàn bếp của mình.
Những chậu cây xinh xinh giúp ngôi nhà thêm “xanh” và gần gũi với thiên nhiên. Còn gì tuyệt hơn khi bạn có thể tận dụng dịp nghỉ hè để cho bé “tập làm nông dân” ngay tại nhà mình. Qua đó, bé sẽ học hỏi được nhiều điều hay về sự phát triển của cây trồng cũng như học được tính tiết kiệm từ những điều nhỏ nhất. Bạn cũng đừng quên bổ sung cho bé một ly Nestlé
[MILO](https://www.nestle.com.vn/brands/beverages/milo) mỗi sáng để trẻ tràn đầy năng lượng “làm vườn” nhé! **Nguồn: Gia Đình Nestlé tổng hợp** **Ảnh: Pinterest** [rau cu](https://www.giadinhnestle.com.vn/cam-nang-cho-tre?s=rau+cu), [cam nang cho tre](https://www.giadinhnestle.com.vn/cam-nang-cho-tre?s=+cam+nang+cho+tre), [day con ngoan](https://www.giadinhnestle.com.vn/cam-nang-cho-tre?s=+day+con+ngoan)
-
Vui lòng Đăng nhập hoặc Đăng ký để bình luận.

X-XSS-Protection: 1; mode=block

X-Permitted-Cross-Domain-Policies: master-only

Set-Cookie: ___utmvbaFuBaMI=wZd   XxOOXalR: Yta; path=/; Max-Age=900

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: no-cache, no-store, must-revalidate

X-CDN: Incapsula

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Khi đặt phòng theo đoàn với iVIVU.com, bạn sẽ có được khách sạn phù hợp nhất với giá tốt nhất mà không phải tốn thời gian tìm kiếm.
CSKH: 1900 1870
Khác: (08) 3930 8290
Từ 7h30 - 21h hằng ngày
DKKD: 0312788481, Ngày cấp: 21/05/2014, Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hồ Chí Minh
HCM: Lầu 7, Tòa nhà Anh Đăng, 215 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
(Xem bản đồ)
HN: Lầu 9, 70-72 Bà Triệu, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
(Xem bản đồ)

Server: Microsoft IIS 6.0 - Setup and config by duocnt.tech@gmail.com

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: private, no-cache="Set-Cookie"

Access-Control-Allow-Methods: GET, PUT, POST, DELETE, OPTIONS

X-Cache: MISS from DuocNguyen

X-Cache-Lookup: MISS from DuocNguyen:82


markdown:
text.skipToContent
text.skipToNavigation
Más de 250.000 piezas de recambios nuevas de la mejor calidad
en Balancín/palanca oscilante
en Balancín/palanca oscilante
en todas las categorías sin restricciones a las marcas de coche
Buscar
0931 815 323
Horario: 7:00 - 22:00
0 productos
Recambios de coche
Aceite
Accesorios
Neumáticos
Neumáticos
Neumáticos de verano
Todas las estaciones
Neumáticos de invierno
Neumáticos para furgonetas
Neumáticos para 4x4
Neumáticos antipinchazo
Neumáticos de carreras
Neumáticos de colección
Ruedas completas
Ruedas completas
Llantas de aluminio con neumáticos de verano
Llantas de aluminio para todas las estaciones
Llantas de aluminio con neumáticos de invierno
Llantas de acero con neumáticos de verano
Llantas de acero con neumáticos para todas las estaciones
Llantas de acero con neumáticos de invierno
Llantas de aluminio
Llantas de acero
Inicio
Recambios de coche
Motor
Distribución del motor
BMW
6 Descapotable (F12) Balancín/palanca oscilante
Mi coche
BMW
6 Descapotable (F12)
Motor (tipo)
Filtrar
Elegir categoría
Recambios de coche
Motor
Distribución del motor
Balancín/palanca oscilante
Búsqueda avanzada
Elegir fabricante
FEBI BILSTEIN
3
INA
1
más fabricantes…
FEBI BILSTEIN
3
INA
1
menos fabricantes…
Elegir precio
0-49.99 € (4)
category.meta.h1.v2
4 Productos
10
20
50
100
Relevancia
Marca ascedente
Marca descedente
Precio ascedente
Precio descedente
FEBI BILSTEIN
Palanca, Arrastre
23,42 €
Número de artículo:10020447
Número de fabricante.: 30132
product.minOrderQuantity
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
FEBI BILSTEIN
Palanca, Arrastre
PVP*:
25,29 €
22,55 €
Número de artículo:10021475
Número de fabricante.: 31268
product.minOrderQuantity
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
FEBI BILSTEIN
Palanca, Arrastre
PVP*:
24,93 €
22,42 €
Número de artículo:14206707
Número de fabricante.: 40038
product.minOrderQuantity
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
Disponible
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
INA
Palanca, Arrastre
PVP*:
26,86 €
23,80 €
Número de artículo:15270062
Número de fabricante.: 422 0246 10
Precio por unidad
Precio incl. IVA
más costo de envío
En stock
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
*PVP: Precio de venta al publico
10
20
50
100
Relevancia
Marca ascedente
Marca descedente
Precio ascedente
Precio descedente
Disponibilidad del producto por ubicación de tienda
Cantidad
Ingrese una comunidad/ciudad o código postal:
Buscar tiendas
Encontrar la tienda más cercana
SERVICIO
Contacto
Entrega, pago y devoluciones
Mi pedido
INFORMACION
Boletín informativo
Protección de datos
Fabricante por marcas
Recambios de coches por marcas
Öl Marken
SOBRE NOSOTROS
Aviso legal
Prensa
Términos y condiciones
FORMAS DE PAGO
Un servicio traído a usted por
Feedback
Newsletter

Content-Language: es

Set-Cookie: DELTIBKND=.vmhyshop1; path=/

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store


markdown:
text.skipToContent
text.skipToNavigation
Más de 250.000 piezas de recambios nuevas de la mejor calidad
en Regulación lambda
en Regulación lambda
en todas las categorías sin restricciones a las marcas de coche
Buscar
0931 815 323
Horario: 7:00 - 22:00
0 productos
Recambios de coche
Aceite
Accesorios
Neumáticos
Neumáticos
Neumáticos de verano
Todas las estaciones
Neumáticos de invierno
Neumáticos para furgonetas
Neumáticos para 4x4
Neumáticos antipinchazo
Neumáticos de carreras
Neumáticos de colección
Ruedas completas
Ruedas completas
Llantas de aluminio con neumáticos de verano
Llantas de aluminio para todas las estaciones
Llantas de aluminio con neumáticos de invierno
Llantas de acero con neumáticos de verano
Llantas de acero con neumáticos para todas las estaciones
Llantas de acero con neumáticos de invierno
Llantas de aluminio
Llantas de acero
Inicio
Recambios de coche
Preparación de la mezcla carburante
Depuración gases de escape
IVECO
DAILY VI Furgón/ranchera familiar Regulación lambda
Mi coche
IVECO
DAILY VI Furgón/ranchera familiar
Motor (tipo)
Filtrar
Elegir categoría
Recambios de coche
Preparación de la mezcla carburante
Depuración gases de escape
Regulación lambda
Búsqueda avanzada
Elegir fabricante
BOSCH
3
VEMO
2
más fabricantes…
BOSCH
3
VEMO
2
menos fabricantes…
Elegir precio
50-199.99 € (5)
category.meta.h1.v2
5 Productos
10
20
50
100
Relevancia
Marca ascedente
Marca descedente
Precio ascedente
Precio descedente
VEMO
Sensor, Coeficiente lambda
125,69 €
Número de artículo:14901913
Número de fabricante.: V99-76-0001
Precio por unidad
Precio incl. IVA
Envío gratis
En stock
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
VEMO
Sensor, Coeficiente lambda
136,24 €
Número de artículo:14901914
Número de fabricante.: V99-76-0002
Precio por unidad
Precio incl. IVA
Envío gratis
En stock
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
BOSCH
Universal, Sensor, Coeficiente lambda
PVP*:
111,08 €
65,13 €
Número de artículo:10251597
Número de fabricante.: 0 258 986 615
Precio por unidad
Precio incl. IVA
Envío gratis
En stock
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
BOSCH
Sensor, Coeficiente lambda
97,18 €
Número de artículo:10544548
Número de fabricante.: 0 258 017 052
Precio por unidad
Precio incl. IVA
Envío gratis
En stock
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
BOSCH
Sensor, Coeficiente lambda
57,69 €
Número de artículo:10133724
Número de fabricante.: 0 258 006 206
Precio por unidad
Precio incl. IVA
Envío gratis
En stock
Entregamos su pedido en 4-5 días laborables
Detalles
Añadir a la cesta
*PVP: Precio de venta al publico
10
20
50
100
Relevancia
Marca ascedente
Marca descedente
Precio ascedente
Precio descedente
Disponibilidad del producto por ubicación de tienda
Cantidad
Ingrese una comunidad/ciudad o código postal:
Buscar tiendas
Encontrar la tienda más cercana
SERVICIO
Contacto
Entrega, pago y devoluciones
Mi pedido
INFORMACION
Boletín informativo
Protección de datos
Fabricante por marcas
Recambios de coches por marcas
Öl Marken
SOBRE NOSOTROS
Aviso legal
Prensa
Términos y condiciones
FORMAS DE PAGO
Un servicio traído a usted por
Feedback
Newsletter


markdown:
tải ứng dụng ngay
* Giao hàng toàn quốc, lọc sản phẩm theo vị trí shop.
* Shop càng gần thì phí vận chuyển càng giảm.

Server: nginx

Set-Cookie: search_algo=old3; expires=Fri, 26-May-2017 02:40:19 GMT; path=/


markdown:
![ line](/images/line.jpg)
**Xuất xứ**» Trung Quốc **Mã hàng : ASA-263-981**
Giá : 2,307,000 VNĐ
**Mã hàng : ASA-263-982**
Giá : 3,458,000 VNĐ
**Mã hàng : BLK-310-039**
Giá : 1,965,000 VNĐ
**Mã hàng : BLK-210-022**
Giá : 1,259,000 VNĐ
**Mã hàng : BOS-550-479**
Giá : 3,905,000 VNĐ
**Mã hàng : BOS-025-235**
Giá : 6,453,000 VNĐ
**Mã hàng : BOS-350-317**
Giá : 6,380,000 VNĐ
**Mã hàng : BOS-315-481**
Giá : 3,150,000 VNĐ
**Mã hàng : DCA-021-169**
Giá :
[Xin liên hệ](/lien-he,may-can-muc-do-laser-dca-aff21b-16016.sttb) **Mã hàng : DCA-041-184**
Giá : 2,162,000 VNĐ
**Mã hàng : DCA-042-185**
Giá : 2,314,000 VNĐ
**Mã hàng : BOS-002-056**
Giá : 7,122,000 VNĐ
**Mã hàng : BOS-002-119**
Giá : 4,053,000 VNĐ
**Mã hàng : BOS-250-091**
Giá : 5,174,000 VNĐ
**Mã hàng : BOS-003-057**
Giá : 3,277,000 VNĐ

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
Your quote list is empty!
Welcome visitor you can
[login](/secure/login.cfm) or [create an account](/secure/register.cfm).
|3391/04 100 Stock Information at USBid|
|Initial Stock Date||10-Jul-13|
|Last Update Date||19-Feb-15|
|3391/04 100 Summary Information|
|Manufacturer||3M|
|Description||CABLE 4 COND .156" FLAT M-COLOR|
|Status||N/A|
|Package||N/A|
|Pin Count||0|
|Lead Free||NO|
|Category||N/A|
|3391/04 100 Basic Information|
|Alternates||0 Alternates|
|Similiar Part(s)||
|
Copyright © 1999-2015
USBid, Inc. All rights reserved


markdown:
# Bức thư tình không gửi số 4
**** [Đang cập nhật](/mychord/search/author/Đang cập nhật)
1. Thế [Am] là ta lại mình ta lặng thầm buồn [F] tênh Lối đi [Dm] về mà lòng không nguôi dĩ [Am] vãng Chẳng [Am] còn tiếng gọi yêu thương Lối nào xưa đầy hoa [Em] nắng Ngày xưa đâu [E7] hỡi dấu yêu kỷ [Am] niệm 2. Bởi [Dm] tình mình quá mong [Am] manh Nên giờ hai tiếng bâng [E7] khâng Khi chiều đổ [Am] lá Chiều đổ [C] lá cho lòng nhung [Am] nhớ Quên ánh [Dm] đèn hiu hắt hằng [G] đêm Soi lối [E7] mòn ta bước [Am] lẻ loi
Nguồn: hopamviet.vn

X-Powered-By: Phusion Passenger 5.1.0

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate


markdown:
## Tin bất động sản cập nhật
-
[Quận 4: Điểm đầu tư bất động sản tiềm năng tại TP.HCM](/tin-tuc/2016/12/quan-4-diem-dau-tu-bat-dong-san-tiem-nang/)
Khu vực Quận 4 TP.HCM được dự báo trong giai đoạn 2016 – 2018 sẽ trở thành điểm nóng của bất động sản Sài Gòn khi thu hút được rất nhiều các ông chủ địa ốc đầu tư vào đây.
**Quận 4, bất động sản trung tâm điểm đầu tư tiềm năng**
Trong ngành bất động sản, yếu tố quan trọng nhất khi xem xét tiềm năng một dự án chính là vị trí mà ai cũng biết. Hiện nay, thành phố Hồ Chí Minh đang quy hoạch Quận 4 như một khu trung tâm mở rộng với nhiều dự án khu đô thị lớn. Vài khu cảng cũ được chuyển đổi công năng sử dụng đất dự kiến sẽ tạo tính lan tỏa rất lớn để các nhà đầu tư bất động sản đổ xô về đây. Quận 4 trở thành điểm đầu tư bất động sản tiềm năng nhất nhì tại TP.HCM.
-
[Nhiều ưu đãi lớn cho thị trường nhà đất dịp cuối năm](/tin-tuc/2016/12/nhieu-uu-dai-lon-cho-thi-truong-nha-dat/) **Thị trường nhà đất sôi động dịp cuối năm**Với thời điểm kinh tế phát triển như hiện nay, tìm kiếm một căn hộ để mua hay thuê lâu dài ổn định để kinh doanh là nhu cầu chung của nhiều người. Nắm bắt được điều đó hàng hoạt các nhà bất động sản, nhà đất lớn nhỏ ào ạt cho ra đời vô số dự án lớn nhỏ nhằm đáp ứng nhu cầu của thị hiếu của con người. Thế nên giờ đây để tìm được một căn hộ để mua hay cho thuê hiệu quả người đầu tư phải cẩn trọng xem xét kỹ lưỡng mọi khía cạnh trước khi xuất tiền. [Bất động sản khu Tây Tp.HCM chuyển dịch dòng sản phẩm](/tin-tuc/2016/12/bat-dong-san-khu-tay-tp-hcm-chuyen-dich-dong-san-pham/)
Sau làn sóng đầu tư vào các
**dự án tại phía Đông và Nam Tp.HCM**, thị trường bất động sản đang có sự dịch chuyển về phía Tây với sự xuất hiện của nhiều dự án nhà ở thuộc phân khúc trung – cao cấp, mức giá trên dưới 2 tỉ đồng.
**Khu Tây Tp.HCM bao gồm các quận 6, 8, Bình Tân và Tân Phú**. Khu vực này tập trung phần lớn đối tượng lao động có mức thu nhập trung bình. Là khu vực vùng ven, xa trung tâm, quỹ đất rộng và giá rẻ, nên ban đầu khu Tây được định vị phát triển các dự án căn hộ bình dân, có thể kể đến Tecco Town, Ehome, HQC Hồ Học Lãm, SGC Nguyễn Văn Luông, chung cư Đông Hưng II, khu dân cư An Sương, dự án 242/16 Bà Hom… Tuy nhiên, trong 2 năm trở lại đây, thị trường phía Tây đã có sự đa dạng hơn về phân khúc sản phẩm. Bên cạnh các dự án nhà bình dân, ngày càng nhiều dự án thuộc phân khúc trung cấp, cao cấp được triển khai xây dựng. Nhiều chủ đầu tư uy tín như Him Lam, Hưng Thịnh, Năm Bảy Bảy hoặc một số nhà đầu tư mới như Novaland và Phúc Khang chọn khu Tây để triển khai những dự án nhà ở trung cấp như: RichStar, Southern Dragon, Melody Residence, Sky Center (Tân Phú), Depot Metro Tower (quận 12), Him Lam Chợ Lớn (quận 6), Diamond Lake View ( quận 8)….

X-Powered-By: Phusion Passenger

Server: nginx + Phusion Passenger

Strict-Transport-Security: max-age=31536000; includeSubDomains


markdown:
[
](/nha-dat/can-tien-gap-ban-khach-san-3-lau-duong-hung-vuong-61-ty-ben-hong-sieu-thi-lotte-mart-phan-thiet-z832341)
nhà mặt phố
8
Đường Hùng Vương, Phan Thiết, Bình Thuận
5 ngày
**6,3 tỷ**- 105 m²
### Cần tiền gấp bán khách sạn 3 lầu đường Hùng Vương 6.1 tỷ bên hông siêu thị Lotte Mart Phan Thiết
[
](/nha-dat/biet-thu-khach-san-boutique-shop-house-bien-phan-thiet-mui-ne-ocean-dunes-dt-7x20m2-z815767)
nhà mặt phố
6
Dự án Ocean Dunes, Phường Phú Thủy, Phan Thiết, Bình Thuận
14 ngày
**2,0 tỷ**- 140 m²
### Biệt thự - khách sạn Boutique - shop house biển Phan Thiết, Mũi Né - Ocean Dunes. DT 7x20m2
[
](/nha-dat/aloha-chi-voi-gia-840-trieu-cam-ket-loi-nhuan-10nam-803389)
nhà mặt phố
6
ĐT719, Tp. Phan Thiết, Bình Thuận, Việt Nam
16 ngày
**840,0 triệu**- 44 m²
### Aloha chỉ với giá 840 triệu, cam kết lợi nhuận 10%/năm
[
](/nha-dat/ban-nha-mt-duong-mau-than-sau-lung-quang-truong-phan-thiet-tien-kinh-doanh-ngay-z770970)
nhà mặt phố
4
Phường Bình Hưng, Đường Mậu Thân, Phan Thiết, Bình Thuận
khoảng 1 tháng
**thỏa thuận**- 429 m²
### Bán nhà MT đường Mậu Thân, sau lưng quảng trường Phan Thiết, tiện kinh doanh ngay
[
](/nha-dat/toi-can-ban-2-lo-dat-lien-ke-7x20-gia-18trm2-xay-khach-san-nha-hang-ngay-tp-phan-thiet-z736860)
nhà mặt phố
1
Tp. Phan Thiết, Bình Thuận, Việt Nam
khoảng 2 tháng
**2,5 tỷ**- 140 m²
### Tôi cần bán 2 lô đất liền kề 7x20, giá 18tr/m2 xây khách sạn nhà hàng ngay TP Phan Thiết
[
](/nha-dat/nha-mt-ngay-nga-tu-trung-tam-tp-phan-thiet-727716)
nhà mặt phố
2
Cao Thắng, Tp. Phan Thiết, Bình Thuận, Việt Nam
khoảng 2 tháng
**thỏa thuận**- 225 m²
### Nhà MT ngay ngã tư trung tâm Tp Phan Thiết
[
](/nha-dat/ban-nha-1-tret-2-lau-mt-duong-ton-duc-thanggia-48-tydt-180-m2-lh-anh-truong-0902-976-632-719276)
nhà mặt phố
1
Phường Phú Thủy, Phố Tôn Đức Thắng, Phan Thiết, Bình Thuận
2 tháng
**4,8 tỷ**- 184 m²
### Bán nhà 1 trệt 2 lầu MT Đường Tôn Đức Thắng,giá 4.8 tỷ,DT: 180 m2 LH: Anh Trường 0902 976 632
## Tin bất động sản cập nhật
-
[Quận 4: Điểm đầu tư bất động sản tiềm năng tại TP.HCM](/tin-tuc/2016/12/quan-4-diem-dau-tu-bat-dong-san-tiem-nang/)
Khu vực Quận 4 TP.HCM được dự báo trong giai đoạn 2016 – 2018 sẽ trở thành điểm nóng của bất động sản Sài Gòn khi thu hút được rất nhiều các ông chủ địa ốc đầu tư vào đây.
**Quận 4, bất động sản trung tâm điểm đầu tư tiềm năng**
Trong ngành bất động sản, yếu tố quan trọng nhất khi xem xét tiềm năng một dự án chính là vị trí mà ai cũng biết. Hiện nay, thành phố Hồ Chí Minh đang quy hoạch Quận 4 như một khu trung tâm mở rộng với nhiều dự án khu đô thị lớn. Vài khu cảng cũ được chuyển đổi công năng sử dụng đất dự kiến sẽ tạo tính lan tỏa rất lớn để các nhà đầu tư bất động sản đổ xô về đây. Quận 4 trở thành điểm đầu tư bất động sản tiềm năng nhất nhì tại TP.HCM.
-
[Nhiều ưu đãi lớn cho thị trường nhà đất dịp cuối năm](/tin-tuc/2016/12/nhieu-uu-dai-lon-cho-thi-truong-nha-dat/) **Thị trường nhà đất sôi động dịp cuối năm**Với thời điểm kinh tế phát triển như hiện nay, tìm kiếm một căn hộ để mua hay thuê lâu dài ổn định để kinh doanh là nhu cầu chung của nhiều người. Nắm bắt được điều đó hàng hoạt các nhà bất động sản, nhà đất lớn nhỏ ào ạt cho ra đời vô số dự án lớn nhỏ nhằm đáp ứng nhu cầu của thị hiếu của con người. Thế nên giờ đây để tìm được một căn hộ để mua hay cho thuê hiệu quả người đầu tư phải cẩn trọng xem xét kỹ lưỡng mọi khía cạnh trước khi xuất tiền. [Bất động sản khu Tây Tp.HCM chuyển dịch dòng sản phẩm](/tin-tuc/2016/12/bat-dong-san-khu-tay-tp-hcm-chuyen-dich-dong-san-pham/)
Sau làn sóng đầu tư vào các
**dự án tại phía Đông và Nam Tp.HCM**, thị trường bất động sản đang có sự dịch chuyển về phía Tây với sự xuất hiện của nhiều dự án nhà ở thuộc phân khúc trung – cao cấp, mức giá trên dưới 2 tỉ đồng.
**Khu Tây Tp.HCM bao gồm các quận 6, 8, Bình Tân và Tân Phú**. Khu vực này tập trung phần lớn đối tượng lao động có mức thu nhập trung bình. Là khu vực vùng ven, xa trung tâm, quỹ đất rộng và giá rẻ, nên ban đầu khu Tây được định vị phát triển các dự án căn hộ bình dân, có thể kể đến Tecco Town, Ehome, HQC Hồ Học Lãm, SGC Nguyễn Văn Luông, chung cư Đông Hưng II, khu dân cư An Sương, dự án 242/16 Bà Hom… Tuy nhiên, trong 2 năm trở lại đây, thị trường phía Tây đã có sự đa dạng hơn về phân khúc sản phẩm. Bên cạnh các dự án nhà bình dân, ngày càng nhiều dự án thuộc phân khúc trung cấp, cao cấp được triển khai xây dựng. Nhiều chủ đầu tư uy tín như Him Lam, Hưng Thịnh, Năm Bảy Bảy hoặc một số nhà đầu tư mới như Novaland và Phúc Khang chọn khu Tây để triển khai những dự án nhà ở trung cấp như: RichStar, Southern Dragon, Melody Residence, Sky Center (Tân Phú), Depot Metro Tower (quận 12), Him Lam Chợ Lớn (quận 6), Diamond Lake View ( quận 8)….


markdown:
## Tin bất động sản cập nhật
[Kinh nghiệm tìm thuê chung cư giá rẻ tại TP.HCM](/tin-tuc/2016/12/bi-quyet-tim-thue-chung-cu-gia-re/)
Dân số không ngừng gia tăng kéo theo đó là nhu cầu nhà ở cũng tăng cao. Tại Việt Nam hiện nay, bình quân thu nhập đầu người và giá cả rao bán nhà đất luôn có sự chênh lệch khá lớn, không phải ai cũng đủ khả năng mua nhà. Vì vậy, thuê nhà, thuê chung cư để ở đang là giải pháp chung cho vấn đề xã hội bức thiết này.
[Muôn kiểu lừa đảo phòng trọ sinh viên tại TP.HCM](/tin-tuc/2016/12/muon-kieu-lua-dao-phong-tro-sinh-vien-tai-tphcm/)
Thuê được phòng trọ, nhà trọ giá rẻ là mong ước của tất cả sinh viên xa quê đến thành phố Hồ Chí Minh học tập. Tuy nhiên, để tìm được phòng trọ, nhà trọ tốt, giá cả phải chăng không phải điều đơn giản.
[Nhà trọ sinh viên: 4 bước để thuê căn nhà ưng ý](/tin-tuc/2016/09/nha-tro-sinh-vien-tim-nha-ung-y/)
Một năm học mới lại đến, các bạn tân sinh viên từ khắp các tỉnh thành đổ về những đô thị lớn để chuẩn bị cho năm học Đại học đầu tiên của mình. Bên cạnh những bỡ ngỡ của một cuộc sống tự lập xa gia đình, việc tìm kiếm chỗ trọ an ninh với giá cả hợp lý luôn là một khó khăn lớn với các bạn sinh viên.
**Xác định khu vực ở và giá thuê**/ **Tìm kiếm thông tin**/ **Tìm người ở ghép**


markdown:
## Product Description
[Kem nền Shiseido Integrate Gracy](https://xachtaynhat.net/products/kem-nen-shiseido-integrate-gracy-spf22-·-pa)
Kem nền dạng hũ Shiseido Integrate Gracy mang đến vẻ đẹp tươi trẻ, rạng rỡ cho làn da của bạn. Cung cấp độ ẩm cho da với cảm giác nhẹ nhàng, dễ chịu, bạn có một lớp nền hoàn hảo, không bết dính. Ngay sau khi sử dụng kem sẽ thấm nhanh vào da và giúp che phủ tự nhiên các đường nhăn, đốm đen và lỗ chân lông cho vẻ đẹp ấn tượng trẻ trung.
– Công thức với độ ẩm cao mang lại cảm giác ẩm mượt cho da suốt ngày dài.
– Sử dụng sản phẩm liên tục để cải thiện độ săn chắc và nếp nhăn.
– Không gây mụn, đã được các bác sĩ kiểm nghiệm
– Chỉ số chống nắng SPF22 · PA + + bảo vệ làn da khỏi ánh nắng và tia cực tím của mặt trời giúp bạn hoàn toàn yên tâm khi dạo chơi ngoài trời.
#
💙💚💛💜Liên hệ đặt hàng :💙💚💛💜 ☎ Lẻ:0905691090 - ☎ Sỉ : 0938687865
🚚Free ship các quận nội thành TPHCM, thanh toán khi nhận hàng,đổi trả hàng miễn phí
🏠Showroom : Vườn Lài quận tân phú TPHCM
👌Ship hàng Toàn quốc qua chuyên khoản, hoạc giao dich đảm bảo.
💪Cam đoan 100% hàng nội địa Nhật , đầy đủ hóa đơn mua hàng
📣Lưu ý: Tác dụng của sản phẩm có thể khác nhau tùy theo cơ địa mỗi người