text:
02/07/2015 09:33
Đây là loại dưa vỏ xanh, ruột đỏ, có trọng lượng 5 kg/quả, với giá 3.000 đồng/kg.
Sau khi để chưng trên bàn thờ vào dịp Tết, anh Chơn quên bẵng đến 2 tháng sau Tết, anh mới lấy một quả ra xẻ ăn, vỏ dưa còn rất giòn, ruột dưa đỏ, ngọt và mọng nước. Thấy lạ, anh quyết định giữ quả còn lại đến Tết Đoan Ngọ 2015, mà quả dưa vẫn còn nguyên vẹn.
Quả dưa có màu xanh, riêng phần dưới do quấn giấy trang trí nên vỏ dưa chuyển sang màu vàng
Theo bác sĩ Nguyễn Chí Công, Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh, theo kiến thức phổ thông, dưa hấu chỉ để được từ 7 đến 14 ngày là thối vữa, nếu để được gần 6 tháng là một trường hợp lạ. Chi cục sẽ tiến hành lấy mẫu gửi về Viện Y tế công cộng TP. Hồ Chí Minh hoặc Viện Dược liệu Trung ương để đánh giá chính xác hiện tượng trên.
Tổng biên tập: Đỗ Danh Phương - Giấy phép số 1872/GP- BTTTT cấp ngày 9 tháng 10 năm 2012 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Địa chỉ: 127 Võ Văn Tần, Phường 6, Quận 3 - TPHCM, Điện thoại: 84-8-3930.6262 / 3930.3270, Fax: 84-8-3930.4707, Email: toasoan@nld.com.vn
Bản quyền thuộc về Báo Người Lao Động ©2001-2014
Ghi rõ nguồn www.nld.com.vn khi sử dụng lại thông tin từ website này
Hotline: 0926 864 344
Email: doanhnghiep@admicro.vn

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close


text:
25/12/2014 23:07
Trước khi trở về Việt Nam biểu diễn, Thanh Bùi từng là thí sinh của cuộc thi Australian Idol 2008 nên anh có cơ hội tiếp cận các nền âm nhạc tiên tiến trên thế giới ở nhiều vai trò khác nhau, từ sáng tác đến sản xuất. Do vậy, sự xuất hiện lần đầu tiên của anh trên ghế giám khảo Vietnam Idol được kỳ vọng sẽ mang lại cho cuộc thi nhiều điều mới mẻ.
Ca sĩ - nhạc sĩ Thanh Bùi. (Ảnh do ban tổ chức cung cấp)
Như vậy, Thanh Bùi là cái tên đầu tiên ngồi ghế giám khảo Vietnam Idol 2015 được công bố. Hai giám khảo còn lại cũng sẽ tiếp tục được ban tổ chức công bố trong thời gian tới. Cuộc thi Vietnam Idol 2015 cũng đã chính thức khởi động và vòng thử giọng sẽ được tổ chức tại các tỉnh - thành, bắt đầu từ trung tuần tháng 1-2015.
Tổng biên tập: Đỗ Danh Phương - Giấy phép số 1872/GP- BTTTT cấp ngày 9 tháng 10 năm 2012 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Địa chỉ: 127 Võ Văn Tần, Phường 6, Quận 3 - TPHCM, Điện thoại: 84-8-3930.6262 / 3930.3270, Fax: 84-8-3930.4707, Email: toasoan@nld.com.vn
Bản quyền thuộc về Báo Người Lao Động ©2001-2014
Ghi rõ nguồn www.nld.com.vn khi sử dụng lại thông tin từ website này
Hotline: 0926 864 344
Email: doanhnghiep@admicro.vn


text:
Ngày 18/1, tại hồ Kẻ Gỗ (huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh), Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã dự lễ khánh thành Đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn.
Công trình đền thờ nhằm thể hiện sự tri ân của Đảng bộ và nhân dân tỉnh Hà Tĩnh, bao gồm 3 ban thờ: ban chính thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn; các ban thờ anh hùng liệt sĩ và ban thờ các mẹ Việt Nam anh hùng, liệt nữ, được xây dựng trên đảo Cụ Duẩn - một hòn đảo nằm giữa hồ Kẻ Gỗ, do nhân dân đặt tên.
Chủ tịch nước cắt băng khánh thành Đền thờ cố Tổng bí thư Lê Duẩn
Thân mẫu cố Tổng Bí thư Lê Duẩn quê ở xã Cẩm Duệ, huyện Cẩm Xuyên. Trong thời kỳ Hà Tĩnh triển khai xây dựng công trình hồ Kẻ Gỗ, Tổng Bí thư Lê Duẩn đã có nhiều quyết sách giúp Hà Tĩnh đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành công trình.
Dự buổi lễ, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã hoan nghênh và chúc mừng những thành tựu mà Hà Tĩnh đã làm được trong thời gian qua. Đồng thời Chủ tịch nước đề nghị lãnh đạo và nhân dân Hà Tĩnh tiếp tục phát huy những kết quả đạt được sớm đưa nông nghiệp tỉnh nhà phát triển, động viên các tầng lớp nhân dân hăng hái xây dựng NTM. Chủ tịch nước mong muốn Hà Tĩnh đi sâu vào công ngghiệp chế biến, xây dựng thương hiệu mạnh cho các sản phẩm để tạo điều kiện cho các hoạt động dịch vụ tăng lên.
Cùng ngày, Chủ tịch nước cùng đoàn công tác đã đến dâng hương tại Khu tưởng niệm cố Tổng Bí thư Trần Phú (huyện Đức Thọ), cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập (Cẩm Xuyên) và Khu di tích Ngã Ba Đồng Lộc (Can Lộc). Đoàn cũng đến thăm và chúc mừng cán bộ, công nhân viên Tổng công ty xây dựng công trình giao thông 4, nhân dịp khánh thành Dự án đầu tư nâng cấp, mở rộng quốc lộ 1A, đoạn Nam cầu Bến Thủy II - Tuyến tránh thành phố Hà Tĩnh theo hình thức BOT.
Không có lô hàng thịt nào từ 21 nhà máy đang bị điều tra của Braxin NK vào việt Nam
Khánh thành cầu Giao Thủy qua sông Thu Bồn
Hà Nội chỉ định thầu tư vấn quy hoạch hệ thống gara ngầm
Tám đời chủ tịch xã truyền tay nhau giữ báu vật đào được ở Phật viện Đồng Dương
Bạn gái De Gea tìm nhà ở Madrid, MU lo lắng
Yêu cầu Sở Văn hoá Tiền Giang giải trình việc cấm ca khúc 'Màu hoa đỏ'
Đua nhau xây dựng công trình trái phép để nhận tiền đền bù
'Siết' chặt quản lý ô tô nhập khẩu theo diện biếu, tặng
Putin cam kết tăng 4 lần sức mạnh tấn công của vũ khí Nga
Đức khởi động 'Mặt Trời nhân tạo lớn nhất thế giới'
Tìm mọi cách giúp công nhân ổn định cuộc sống
Tây Ban Nha và cuộc chiến bảo toàn ngôi đầu bảng
Thủ tướng Chính phủ tiếp Hiệu trưởng Đại học Harvard
Kỷ luật cá nhân vi phạm trong tuyển dụng, bổ nhiệm người nhà
Không có lô hàng thịt nào từ 21 nhà máy đang bị điều tra của Braxin NK vào việt Nam
Hà Nội chỉ định thầu tư vấn quy hoạch hệ thống gara ngầm
Giải pháp 'quá độ', để ấn tượng lâu dài cho nhân dân
Kê khống hàng chục tỷ đồng, sao chỉ phải bồi hoàn thôi?
Ký ức về ngôi 'chợ ma' độc đáo vẫn trong lòng người dân Định Yên
Nhói lòng chứng kiến ở nơi mùa hanh khô, thầy và trò tuần chỉ được tắm một lần
Bản quyền thuộc về Báo Nông nghiệp Việt Nam
Tổng Biên tập: Nguyễn Mạnh Thường. Phó Tổng Biên tập: Trịnh Bá Ninh - Nguyễn Ngọc Thạch
Giấy phép xuất bản số: 77/GP-TTĐT ngày 31/12/2014 của Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử
Địa chỉ: 14 Ngô Quyền - Hoàn Kiếm – Hà Nội, Điện thoại: 04.38256492 – Fax: 04.38252923, Email: baonnvn@hn.vnn.vn & baonnvnts@gmail.com
Ghi rõ nguồn “nongnghiep.vn” khi phát hành lại thông tin từ website này
Báo Nông nghiệp Việt Nam điện tử không chịu trách nhiệm nội dung ở những trang ngoài


text:
TIN TỨC - SỰ KIỆN»
Hội thảo “Nghiên cứu và dạy học ngữ văn trong nhà trường – từ truyền thống đến hiện đại”
Tiếp theo Thư mời và thông báo số 1 về hội thảo “Nghiên cứu và dạy học ngữ văn trong nhà trường – từ truyền thống đến hiện đại”, khoa Ngữ văn, trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh trân trọng gởi đến các đơn vị, cá nhân những thông tin chính thức về hội thảo như sau
-
Thông báo Hội nghị Ngữ văn 2015 Văn học Việt Nam: bản sắc và hội nhập
Theo kế hoạch, Viện Văn học sẽ tổ chức Hội nghị khoa học Ngữ văn 2015 với chủ đề Văn học Việt Nam: Bản sắc và hội nhập. Đây là hoạt động khoa học thường niên của Viện Văn học, tạo diễn đàn cho các nhà khoa học trong và ngoài Viện, đặc biệt là các nhà khoa học trẻ có điều kiện công bố kết quả nghiên cứu khoa học mới nhất trong năm
-
Thư mời viết bài Hội thảo “Nghiên cứu và dạy học Ngữ văn trong nhà trường – từ truyền thống đến hiện đại”
Hội thảo hướng đến những chủ đề sau: Giới thiệu những khuynh hướng lí thuyết mới của các lĩnh vực ngôn ngữ, văn học, giáo dục; Phát hiện, nghiên cứu, tổng kết những vấn đề nghiên cứu và dạy học ngữ văn từ quá khứ đến hiện tại; Nhận thức, đánh giá, đề xuất giải pháp cho tình hình nghiên cứu và dạy học ngữ văn hiện nay.
-
Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội 2015
Kết quả 6 tác phẩm được Hội Nhà văn Hà Nội trao năm 2015 gồm: Mình và Họ (tiểu thuyết – Nguyễn Bình Phương, Nxb Trẻ), Sẹo độc lập (tập thơ – Phan Huyền Thư, Nhã Nam & Nxb Lao Động), Trên đường biên của lý luận văn học (tập phê bình của Trần Đình Sử, Nxb Văn Học), Kiên ngạnh như thủy (tiểu thuyết của Diêm Liên Khoa – Trung Quốc, Minh Thương dịch từ tiếng Trung, Trung tâm Văn hóa Đông Tây & Nxb Hội Nhà văn), Trúc Thông thơ (Nxb Hội Nhà văn, giải thưởng thành tựu về thơ) và Những người vũ công Memphis (tập thơ của Đào Quốc Minh, Nxb Hội Nhà văn, giải thưởng tác giả trẻ).
LÝ THUYẾT PHÊ BÌNH»
Lý thuyết truyện kể của Y.M.Lotman
Khác với nhiều học giả Y.M. Lotman không xem kí hiệu học văn hoá là một phân môn của kí hiệu học, trong đó, văn hoá là đối tượng nghiên cứu, còn kí hiệu học là phương pháp tiếp cận đối tượng.
-
Lịch sử tiếp nhận các tác phẩm văn học
Việc nhận xét các tác phẩm văn học từ quan điểm của các tư tưởng tôn giáo, xã hội, luân lý v.v. có thể được nhấn mạnh trong chuẩn mực văn học đến mức làm cho chức năng thẩm mỹ của tác phẩm chỉ còn có thể được cảm nhận một cách sinh động ở chỗ mà nó được ủng hộ bởi một sự định hướng tư tưởng thống nhất (chúng ta nhớ lại quan điểm tôn giáo trong văn học trung cổ).
-
Ngôn ngữ học và văn chương
Trong nhiều thế kỉ, ở phương Tây, từng có một ngành học rộng lớn chịu trách nhiệm xử lý những mối quan hệ giữa tác phẩm và ngôn ngữ: đó là Tu từ học. Nhưng Tu từ học, dù phát triển thế nào đi nữa vẫn không hề có cái đích ngắm khoa học phân tích tính, mang tính phê bình.
-
Bài dẫn nhập: Hình thức, phong cách và thể loại văn chương
Thể loại là một quy ước diễn ngôn. Ít ra dưới cái nghĩa đó – tôi xin thông báo ngay – mà thể loại được phục quyền trong những nghiên cứu văn chương sau một thời kỳ dài nó ít có mặt, ít được xem xét, trong thời kỳ đó, giữa tác phẩm hay văn bản với văn chương, có thể nói là không có những trung gian nào
THỂ TÀI PHÊ BÌNH»
Nhà thơ Nam giới hư cấu giọng nữ
Theo chúng tôi, hiện tượng nhà thơ nam giới trong văn học Việt Nam hư cấu giọng nữ có thể lý giải bằng một số lý luận khác nhau.
-
Tính phổ biến và tính đặc thù của văn luận phương Đông –phương Tây
Nói về tính phổ biến, tính toàn nhân loại của văn hóa (trong đó có văn học) và tính đặc thù riêng của từng khu vực văn hóa, từng dân tộc thì giới nghiên cứu đã nói nhiều. Nhưng trong lĩnh vực nghiên cứu so sánh văn luận phương Đông –phương Tây thì vấn đề này hiện còn gây ra những băn khoăn, những tranh luận. Để hình dung rõ điều này, chúng tôi xin chọn phân tích từ góc nhìn so sánh Đông-Tây một phạm trù lý luận của phương Tây-mimesis (mô phỏng) như một nghiên cứu trường hợp.
-
Thủ pháp tự sự mới về nhân vật của Nho Lâm Ngoại Sử
Ngô Kính Tử là một phong cách hiện thực độc đáo trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc. Phong cách đó khiến ta nghĩ đến chủ nghĩa hiện thực kiểu Trekhov trong văn học cổ điển Nga trăm năm sau. Chủ nghĩa hiện thực của Ngô Kính Tử là một chủ nghĩa hiện thực tỏ ra càng “đáng tin”, càng gần gũi với cuộc đời hơn
-
Tác giả, tác phẩm, độc giả trong thị trường văn học
Bên cạnh việc phê phán mạnh mẽ những tác phẩm có nội dung trụy lạc, không lành mạnh, không có giá trị nghệ thuật cũng cần nhận thấy rằng nhu cầu giải trí, nhu cầu đọc những tác phẩm giản dị, ngắn gọn, có nội dung lành mạnh, hấp dẫn, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của giới công chúng đôc giả đông đảo luôn bận rôn, ít thời dian rỗi, chưa được nâng cao về trình độ văn hóa hiện nay cũng cần được tính đến
LỊCH SỬ PHÊ BÌNH»
Văn học so sánh ở Việt Nam từ 1986 đến nay
Trên thế giới, văn học so sánh – một phân nhánh của nghiên cứu văn học đã xuất hiện vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX ở châu Âu (năm 1886 được coi là năm khai sinh ra bộ môn Văn học so sánh). Những nước có phong trào nghiên cứu văn học so sánh phát triển mạnh nhất thời bấy giờ là Pháp, Đức, Anh, Mỹ, Thụy Sĩ
-
Phác thảo lịch sử hình thành xã hội học văn học
Thuật ngữ “văn học” (littérature) hiểu theo nghĩa hiện đại chỉ mới xuất hiện vào thế kỷ XVII và được sử dụng một cách rộng rãi ở châu Âu vào thế kỷ XVIII
-
Việt Nam thế kỷ XX và những xu hướng lựa chọn tư tưởng văn nghệ nước ngoài
Sau hơn một trăm năm, tính từ đầu thế kỉ XX, Việt Nam đã tiếp nhận dường như toàn bộ các hệ thống tư tưởng văn nghệ của nhân loại. Nền lí luận văn nghệ Việt Nam được kiến tạo trên nền tảng của kho tri thức khổng lồ đó
-
Văn học các nước thế giới thứ ba trong kỷ nguyên của chủ nghĩa tư bản đa quốc gia
Một đánh giá từ các cuộc trao đổi gần đây giữa giới trí thức tại các nước thế giới thứ ba đó là: hiện nay đang có một sự trở lại đầy ám ảnh của bản thân vị thế dân tộc. Tên của các quốc gia trở đi trở lại như một hồi chiêng, đánh động tới “chúng ta” và đặt ra cho chúng ta những câu hỏi – chúng ta phải làm gì và làm như thế nào, những gì chúng ta không thể làm và những gì chúng ta làm tốt hơn quốc gia này hay quốc gia kia, đâu là những đặc điểm riêng biệt của chúng ta?
CHÂN DUNG PHÊ BÌNH»
Đỗ Lai Thúy và phê bình phân tâm học Việt nam
Trong khoa học, không có lời nói cuối cùng. Những công trình khoa học đích thực bao giờ cũng gợi dậy ở người đọc cảm hứng tranh luận. Đây cũng chính là điểm thành công trong phê bình phân tâm học của Đỗ Lai Thúy. Tác phẩm của ông gợi dậy ở độc giả hứng thú tranh luận ngay ở một vài luận điểm cốt yếu mà ông tỏ ra tâm đắc nhất
-
-
Thiếu Sơn, nhà văn chính trực (1908 – 1978)
Từ bỏ một vị trí ổn định mà nhiều người mơ ước, Thiếu Sơn chọn sống cuộc đời đạm bạc, dành hết tâm lực và thì giờ vào sự nghiệp đấu tranh cho độc lập dân tộc bằng ngòi bút. Những bài báo của ông trong thời gian này được tập hợp trong tập tiểu luận chính trị Giữa hai cuộc cách mạng (Nxb. Mạch Sống, 1947). Năm 1948, Thiếu Sơn đã từ chối lời mời làm Bộ trưởng Bộ thông tin cho chính phủ Nguyễn Văn Xuân.
-
Thi pháp học, một số vấn đề lý thuyết và ứng dụng [*]
Năm 1993, khi cuốn phê bình đầu tiên của Đỗ Đức Hiểu ra đời, tôi có viết bài khẳng định ông là một trong những người đổi mới phê bình văn học. Đổi mới, theo tôi không phải là “đổi ngược” (Nguyễn Đình Thi) hay “lộn trái” (Chế Lan Viên), mà là thay đổi hệ hình. Phê bình trước đấy thường đến với tác phẩm bằng đại lộ tiểu sử học, hoàn cảnh kinh tế – xã hội, hoặc thành phần giai cấp của người viết…như là cái đã – biết để loại suy ra cái chưa – biết là tác phẩm theo quy luật nhân quả.
NHỮNG VẤN ĐỀ HIỆN THỜI CỦA PHÊ BÌNH»
Trả lời nhà báo Thụy Khuê
“Không dễ dàng, cũng không dễ chịu, khi phải từ bỏ sự ngưỡng mộ [dành cho Bakhtin] từng được chia sẻ bởi cả một thế hệ, nhất là khi rất nhiều tên tuổi lớn đã tham gia vào việc xây dựng nên sự ngưỡng mộ ấy, và khi sự ngưỡng mộ đó đã tạo cảm hứng cho biết bao nhiêu công trình. Tuy nhiên, các thông tin tích lũy được mà ngày nay chúng ta có đang buộc chúng ta phải từ bỏ, vì sự trung thực của trí thức và vì sự thật” .
-
Vấn đề đánh giá văn học Việt Nam thời kỳ Đổi mới
Từ 1986 trở đi, khi đã được cởi trói và tự cởi trói nền văn học đã vận hành theo hướng tự do hơn, dân chủ hơn. Các năng lực sang tạo có cơ hội được giải phóng, đánh thức, các tìm kiếm cá nhân được kích thích, tôn trọng. Đó là tiền đề để đổi mới toàn diện nền văn học từ hệ thống quan niệm đến cảm hứng sáng tác, hệ thống thi pháp thể loại, phương thức tiếp cận và phong cách cá nhân.
-
Văn xuôi thế hệ các nhà văn nữ sau 1975- từ diễn ngôn giới
Trong tiến trình văn học Việt Nam, ở những giai đoạn trước, sự có mặt của nữ giới không chiếm ưu thế. Những năm 60/thế kỉ XX, một số cây bút nữ đã khẳng định vị thế trên văn đàn nhưng chưa thành một lực lượng chủ yếu. Đặc biệt, ở bộ phần văn học miền Nam, đội ngũ nhà văn nữ bắt đầu gây ấn tượng ở số lượng cũng như chất lượng. Dẫu còn nhiều chỗ cực đoan, sai lệch, nhưng văn học miền Nam Việt Nam đương thời ghi nhận sự đóng góp của nữ giới trong thành tựu chung không thể chối cãi
-
“Cái chết của tác giả” của R.Barthes và một số liên hệ với tình thế văn học Việt Nam hiện nay
Luận đề về “cái chết của tác giả” của R. Barthes không chỉ tạo cơ sở làm thay đổi gốc rễ cái nhìn về tác giả mà còn có khả năng mở ra những khả thể mới cho sự viết và sự đọc
THIẾT CHẾ XÃ HỘI CỦA VĂN HỌC»
Văn học các nước thế giới thứ ba trong kỷ nguyên của chủ nghĩa tư bản đa quốc gia
Một đánh giá từ các cuộc trao đổi gần đây giữa giới trí thức tại các nước thế giới thứ ba đó là: hiện nay đang có một sự trở lại đầy ám ảnh của bản thân vị thế dân tộc. Tên của các quốc gia trở đi trở lại như một hồi chiêng, đánh động tới “chúng ta” và đặt ra cho chúng ta những câu hỏi – chúng ta phải làm gì và làm như thế nào, những gì chúng ta không thể làm và những gì chúng ta làm tốt hơn quốc gia này hay quốc gia kia, đâu là những đặc điểm riêng biệt của chúng ta?
-
Nhân ngày thơ Việt Nam, nhớ lại một bản thảo bị mất
Các nguồn tài liệu trên hợp thành tập bản thảo mà tôi đặt tên là “Các hội nghị văn hóa toàn quốc, 1946, 1948. Sưu tập tư liệu”, Nguyễn Thành và Lại Nguyên Ân sưu tầm; Lại Nguyên Ân biên soạn. Bản đánh máy chữ dày trên 300 trang giấy khổ A4.Bản thảo được biên tập rồi đưa đọc duyệt, tất cả đều trôi chảy. Chỉ có khâu in ra sách là thành vấn đề. Thời kỳ ấy các NXB đã có loại “sách nhà nước đặt hàng”, làm bằng kinh phí do ngân sách cấp, sách in ra phải dành phần lớn để chuyển cho hệ thống thư viện thuộc các sở văn hóa các tỉnh, hầu như không được bán. Nếu muốn làm sách để bán, NXB phải chịu toàn bộ kinh phí in ấn.
-
Ghi chép từ Hội nghị nhà văn đảng viên 6-1979
Cuối cùng, Chế Lan Viên còn ngoặc được vào cái ý là nghiên cứu văn học đến đâu chưa nói, nhưng văn viết ra phải có văn. Nếu không, tôi đề nghị lập một cái hội lý luận riêng, chứ không để như thế này mãi được, không để cho các nhà lý luận thô thiển thao túng cả văn chương… Một đề nghị rất hợp lý đấy. Đến mức, sau khi ông Chế Lan Viên nói xong, trong hội nghị thấy truyền tay nhau một cái giấy cáo phó, ý như thể là Chế Lan Viên đã làm một công việc sinh phúc là khai tử cho Vũ Đức Phúc
-
Đề cương Đề dẫn thảo luận ở Hội nghị đảng viên bàn về sáng tác văn học (năm 1979)
Gần đây trên trang web của nhà phê bình Vương Trí Nhàn có đăng 2 kỳ Ghi chép về Hội nghị nhà văn đảng viên ( 6 -1979). Theo Vương Trí Nhàn, ” Sự kiện 6- 1979 chính là báo trước sự kiện 1986 -1990, một bước đổi mới tự phát rồi đến giữa chừng đảo […]
TƯ TƯỞNG - TRIẾT HỌC - VĂN HÓA»
Dịch, phỏng dịch và phóng tác lời bài hát nước ngoài: Một khảo sát sơ bộ
Lời các bài hát nước ngoài được Việt hóa qua ba con đường: dịch sát nghĩa, phỏng dịch và phóng tác lời mới – cả ba đều có lịch sử lâu dài, và đều có những khía cạnh đáng nghiên cứu. Nói chung, xu hướng dịch sát nghĩa luôn luôn chiếm một tỷ lệ nhỏ, có lẽ vì những khó khăn của công việc dịch thuật – dịch ca từ chính là dịch thơ trong điều kiện bó buộc của giai điệu của bài hát và thanh điệu tiếng Việt.
-
Nguyên tắc “văn nghệ phục vụ chính trị” và phương pháp sáng tác hiện thực xã hội chủ nghĩa trong mỹ thuật Việt Nam giai đoạn 1945-1985
Cũng như ở Liên Xô, Trung Quốc và nhiều nước Đông Âu, ngay từ đầu mĩ thuật hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đã khước từ mục đích tự thân, tự nguyện gánh vác chức năng phục vụ chính trị và đường lối cách mạng của chính đảng cộng sản.
-
Người trí thức trong thời đại toàn cầu hóa
Trong việc thực hiện vai trò là lương tri, lương tâm của dân tộc, sự phản biện là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của người trí thức chân chính. Sự phản biện này được thể hiện ở hai phương diện: Năng lực phản biện và tinh thần dám phản biện
-
Triết học như là nghệ thuật chết
Triết học đôi khi được hiểu như là “nghệ thuật sống” và quả thật, điều này đúng. Nhưng cũng có những lý do để tin rằng triết học có thể còn là “nghệ thuật chết”.
DIỄN NGÔN (VĂN HỌC)»
Diễn ngôn như một phạm trù của tu từ học và thi pháp học hiện đại
Giờ đây “diễn ngôn” đã trở thành khái niệm của khoa học liên ngành và khoa học đa ngành. Theo dõi quá trình hình thành và phát triển của thuật ngữ “diễn ngôn”, tôi nhận thấy: nếu các học giả Âu – Mĩ có công hoàn thiện thuật ngữ này như một phạm trù của ngôn ngữ học và xã hội học, thì M.M. Bakhtin và các nhà nghiên cứu Nga lại đặt nền móng để xây dựng khái niệm ấy thành một phạm trù của thi pháp học và tu từ học hiện đại.
-
Các lý thuyết diễn ngôn hiện đại: Kinh nghiệm phân loại
Suốt cả thế kỉ XX, các khoa học nhân văn bị hiện tượng ngôn ngữ hút hồn. Nói theo Richard Rorty, “ngôn ngữ chiêu mộ thế giới” và, tất nhiên, tri thức đáng tin cậy nhất về thế giới đã được mã hoá trong ngôn ngữ. Nghiên cứu ngôn ngữ là chìa khoá để nghiên cứu con người và thế giới. Định đề này được ghi nhớ như là cơ sở phương pháp luận của các khoa học xã hội khác nhau và được trao cho danh hiệu “bước ngoặt ngôn ngữ học”. Từ cuối những năm 1960, trước tiên, nhờ hệ thống thuật ngữ và tư tưởng của chủ nghĩa hậu hiện đại và kí hiệu học được quảng bá rộng rãi trong giới học thuật, “bước ngoặt ngôn ngữ học” biến thành “bước ngoặt diễn ngôn”.
-
Khái niệm diễn ngôn trong nghiên cứu văn học hôm nay
Thời gian gần đây khái niệm diễn ngôn đẫ xuất hiện rất nhiều trong các bài nghiên cứu đủ loại, nhiều đến mức không sao có thể định nghĩa thông suốt hết. Đã có rất nhiều định nghĩa về diễn ngôn, theo các góc độ khác nhau, ngôn ngữ, văn hóa, song về lí luận văn hoc thì còn rất ít.… Nhiều định nghĩa được đưa ra trong cuốn sách Diễn ngôn học ở Nga năm 2006, hoàn toàn không thấy vấn đề văn học.[1] Nhiều nhà khoa học xác nhận đó là khái niệm còn bỏ ngỏ, mỗi người nghiên cứu sử dụng theo cách hiểu riêng, nhưng phần nhiều đi theo ngữ học và văn hóa học. Vì thế, mặc dù văn học rất hấp dẫn, trong bài viết này tôi muốn lưu ý đến diễn ngôn trong nghiên cứu văn học.
-
Ngôn ngữ trong hoạt động
Con Quạ là một bài thơ được viết cho đám đông tiêu dùng (consommation de masse), hoặc giả – để lấy lại lời nói của Poe, là một bài thơ được sáng tạo “cốt để tìm hiểu thời thượng” (connaitre la vogue). Và quả thật, bài thơ đã có được “sự ưa chuộng đương thời”. Trong diễn từ mang tính thi ca này hướng đến đám đông, lời nói của con chim – con chim vừa là đầu đề của bài thơ vừa là nhân vật chính nữa – là cái trục trên đó toàn bộ cỗ máy phải quay, như tác giả đã hoàn toàn nhận thức đầy đủ.
GIỚI THIỆU TÁC PHẨM»
Nghệ thuật kể chuyện của nhà văn Tove Jansson
Truyện của Tove Jansson cho ta cảm giác rằng quả thật cuốn sách bà viết sẽ chẳng bao giờ xong được, bởi có quá nhiều điều hấp dẫn để kể, và bởi với người kể chuyện này thì phía trước luôn luôn sẽ là “Một cánh cổng mới dẫn vào một ngày mới khó tin đầy cơ hội, khi mọi điều có thể xảy ra nếu bạn không từ chối nó.” (Những cuộc phiêu lưu li kì của Mumi Bố, trang 207). Hay nói như như một triết gia nhỏ bé Too-ticky (trong một truyện khác của bà) thì “Tất cả mọi thứ đều rất không chắc chắn, và đó chính xác là điều khiến cho tôi cảm thấy thật an tâm.”
-
Truyện ngắn “Lolita” (Heinz Von Likhberg)
Tờ Tin tức Frankfurt có đăng bài báo của nhà nghiên cứu văn học người Đức Mikhail Maar về Nabokov (“Nabokov đã biết gì?”, 3/2004), trong đó kể lại, vào khoảng năm 1916, 40 năm trước sự ra đời tiểu thuyết Lolita của Nabokov, “nhà văn Berlin ngày nay bị lãng quên” Heinz Von Likhberg đã công bố câu chuyện Lolita, tác phẩm được coi là “phác thảo cho tiểu thuyết nổi tiếng thế giới”. Bài báo của M.Maar đã gây ra chấn động lớn, khiến cho hầu như tất cả những người trước kia không đọc Likhberg, thì nay, ai cũng đọc tác phẩm này, và họ đều nhận ra, qua cốt truyện, ý tưởng chính tiểu thuyết của Nabokov có nét tương đồng với câu chuyện của Likhberg.
-
Thơ Ngô Tự Lập: Những vì sao đen
Many months have passed, drenched in sweat
But I have returned
To boldly place on the table
Two hands, two five-pointed stars
Stories of war and shipwreck don’t attract me
When I close my eyes, two stars fly into the darkness
-
Màu tự do của đất (giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2012)
Nhà thơ Trần Quang Quý quê Thanh Thủy, Phú Thọ. Hiện công tác tại Nxb. Hội Nhà văn.
Tác phẩm chính: Viết tặng em trong ngôi nhà chật(thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 1990); Mắt thắm (thơ, Nxb. Lao động, 1993), Giấc mơ hình chiếc thớt (thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 2003), Siêu thị mặt (thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 2006), Cánh đồng người (thơ song ngữ Việt – Anh, Nxb. Hội Nhà văn, 2010), Bờ sông trăng sáng (truyện ngắn, Nxb. Hội Nhà văn, 2010), Màu tự do của đất(thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 2012)
EBOOKS VÀ CHUYÊN ĐỀ»
Chuyên đề: Giáo sư Đinh Gia Khánh với sự nghiệp nghiên cứu và đào tạo về văn hóa – văn học truyền thống
Ngày 14-10, Trường ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia Hà Nội) phối hợp với Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam tổ chức hội thảo “Giáo sư Đinh Gia Khánh với sự nghiệp nghiên cứu và đào tạo văn học – văn hóa truyền thống Việt Nam“. Ban Tổ chức Hội thảo nhận được hơn 40 tham luận của các nhà khoa học, trong đó đa số là học trò nhiều thế hệ của Giáo sư Đinh Gia Khánh. Nội dung các bài viết thể hiện sự tưởng kính, tri ân, khẳng định và tôn vinh Giáo sư Đinh Gia Khánh trên nhiều phương diện
-
Cây bút, đời người (Tập chân dung văn học,Nxb. Hội Nhà văn, 2005)
Lần này, xin phép được kính trình bạn đọc và các đồng nghiệp một tập chân dung đầy đặn hơn. Có những người tôi đã thử viết một hai lần, lần này xin tiếp tục đưa ra những cách giải thích mới. Tôi biết các hoạ sĩ vẽ chân dung có thói quen trở đi trở lại với những khuôn mặt đã quen, mỗi lần đưa ra một phác thảo khác. Tôi mong những bài viết này của tôi cũng được đối xử như vậy. Và trên hết cả, tôi hy vọng không chỉ những người được tôi nói tới mà các bạn văn khác và nói chung tất cả những ai quan tâm đến đời sống văn học đương đại có thể tìm thấy ở những trang sách sau đây những điều bổ ích.
-
Mênh mông chật chội (tiểu luận-phê bình,Nhà xuất bản Tri Thức,Hà Nội, 2009)
Khi bắt tay tập hợp bài vở cho cuốn sách này, người viết thoáng nhớ lại tình cảnh tương tự của mình cách nay chừng mươi năm: chốc chốc lại phải xem những cái mình đã viết là viết về văn chương hiện tại hay về văn chương quá khứ, để đưa vào tập Sống với văn học cùng thời thay vì đưa vào tập Đọc lại người trước đọc lại người xưa, hoặc ngược lại .
-
Nhà văn tiền chiến và quá trình hiện đại hoá trong văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX cho tới 1945
Theo ý chúng tôi trong nghiên cứu văn học đây là cách hiểu nên được thống nhất sử dụng. Nó hợp lý bởi lẽ nó không đặt văn học trong sự phụ thuộc một cách máy móc vào các sự kiện lịch sử mà có chú ý tới tính độc lập tương đối của văn học. Nói cách khác nó xem xét văn học dưới góc độ văn hoá, tức là những yếu tố có tính chất lặp đi lặp lại trong sáng tác và phổ biến bao gồm môi trường hoạt động, chủ thể, nguyên tắc chỉ đạo sáng tác (thi pháp), thể loại… – đây là những đặc điểm chúng tôi sẽ trở lại ở đoạn dưới. Và bởi lẽ, những đặc điểm của văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đã tồn tại liên tục, nên hai chữ hiện đại với nội dung xác định của nó đến nay vẫn dùng được. Đặt bên cạnh hàng chục thế kỷ của văn học trung đại, thì thời gian của văn học hiện đại chưa phải là dài, những quy luật chủ yếu của nó đang phát huy tác dụng.
HỒ SƠ VĂN HỌC»
Về thời điểm ra đời bài thơ Nam quốc sơn hà
Gần đây, đã có thêm những ý kiến mới về tác giả cũng như thời điểm ra đời của bài thơ. Có lẽ người đầu tiên đặt lại vấn đề tác giả của bài thơ này là Hà Văn Tấn. Ông cho rằng: “Không có một nhà sử học nào có thể chứng minh được rằng bài thơ Nam quốc sơn hà Nam đế cư là của Lý Thường Kiệt
-
Diện mạo văn học Việt Nam Pháp ngữ
Nhìn nhận văn học như một di sản và có chức năng chuyển tiếp lịch sử còn có ý nghĩa thực hành một ý thức mang tính nhân bản. Những nhà văn hay các tác phẩm chúng tôi trình bày ở đây có thể không phải là những con người xuất chúng hay nổi danh, hoặc cũng không phải là những kiệt tác
-
Mục lục tuần báo “Cười”, Huế, 1934
“Cười”, báo trào phúng, văn chương; ra hàng tuần. Năm thứ nhất, số 1 ra ngày 1/10/1937; số cuối cùng: s. 5 (22/4/1938). Sáng lập: Lê Thanh Cảnh; Chủ bút: Trần Thanh Mại; Tòa soạn: 58 Rue de Gia Long, Huế; sau là 47 Rue de Gia Hội, Huế.
-
Chứng từ Thanh Tâm Tuyền (1 và 2)
Còn lại chút gì là văn chương.
Đó không còn phải là một tham vọng nữa. Mọi tham vọng chìm lặn tuyệt tích. Hết ngoi ngóp. Trên mặt hồ buổi sáng phẳng lặng không cả dấu sóng của bất cứ vật gì rớt. Tất không thể có bàn tay chết đuối chới với đã khuấy. Chỉ nổi là những búp khói trắng ùn trùng trùng như một đám vườn trồng.
Văn chương không thể còn là tham vọng.
VĂN HỌC NHÀ TRƯỜNG»
Bài ca ngất ngưởng: Từ văn bản đến hướng tiếp cận
Nói đến thơ hát nói Nguyễn Công Trứ, người ta lại không thể không nhắc đến Bài ca ngất ngưởng. Đây là tác phẩm tiêu biểu cho cá tính và phong cách văn chương (thơ ca) Nguyễn Công Trứ.
-
Thảo luận: Vấn đề “văn bản nhật dụng” trong Chương trình Ngữ văn Trung học
“Văn bản nhật dụng” là một vấn đề mới trong Chương trình Ngữ văn Trung học. Bài viết này tập trung trao đổi với các tác giả sách giáo khoa Ngữ Văn 12 về cách đặt vấn đề “văn bản nhật dụng” và cách diễn giải của nhà làm sách về vấn đề gọi là “văn bản nhật dụng”.
-
Về cách đặt vấn đề “văn bản nhật dụng” trong chương trình dạy học Ngữ văn THCS
Nội dung cập nhật-thời sự, đề cập vấn đề bức thiết có thể được nhấn mạnh thích đáng khi học kiểu văn bản nghị luận hay tác phẩm văn học chính luận là phù hợp với thực tiễn tạo lập văn bản. Không cần đề xuất cái gọi là “VBND” gây rối rắm trong nhận thức hệ thống và lúng túng trong thao tác nhận diện văn bản
-
Phác thảo chương trình Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực
Bài viết phác thảo những nét lớn của một chương trình Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực. Đây có thể là phương án thích hợp cho chương trình Ngữ văn của Việt Nam sau năm 2015. Bản phác thảo này đề xuất đổi mới căn bản và toàn diện chương trình: từ quan niệm về đặc trưng môn học đến mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập. Đó phải là một chương trình tích hợp triệt để, lấy học sinh làm trung tâm và chú trọng giúp học sinh phát triển các kỹ năng giao tiếp theo hệ thống các chuẩn cần đạt thay cho việc cung cấp nhiều kiến thức cho người học.
Recent Articles
Văn học phải giúp cho con người sống tốt hơn, tử tế với nhau hơn
Văn học không thể nào chỉ là hương là hoa, mà phải là “lương thực tinh thần” của nhân dân, tạo nên tình yêu cuộc sống, giúp con người vượt qua những thử thách, cam go, để sống tốt hơn, tử tế với nhau hơn
Phê bình văn học 1975 – 2005, nhìn từ đội ngũ tác giả
Trong văn học hiện đại, ở nhiều nước trên thế giới cũng như ở nước ta, những nhà văn, nhà thơ viết phê bình là hiện tượng không hiếm, trong văn học Việt Nam giai đoạn từ 1945 – 1985, phê bình văn học của các nhà thơ, nhà văn có vị trí khá quan trọng, với những tên tuổi tiêu biểu như Nguyễn Đình Thi, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Nguyễn Tuân, Hoàng Trung Thông, Như Phong. Từ thời kỳ đổi mới, số lượng những người sáng tác tham gia viết phê bình càng đông đảo và không chỉ tập trung ở những người có cương vị trọng yếu trong các cơ quan tổ chức văn học.
Sự kiện văn học nghệ thuật nổi bật năm 2013: Liên hoan các vở diễn của Lưu Quang Vũ*
Năm 2013 sắp kết thúc. Khi bình chọn các sự kiện văn học nghệ thuật trong năm, tôi tin sẽ có một sự kiện được nhắc đến nhiều, đó là Liên hoan các vở diễn của Lưu Quang Vũ tại Hà Nội để kỷ niệm 25 năm ngày mất của tác giả. 25 năm, một phần tư thế kỷ là một thời gian thử thách rất đáng kể đối với nhiều tác giả và tác phẩm VHNT. Không ít những hiện tượng ầm ĩ một thời, những tên tuổi được tung hô, những tác phẩm nhiều người đọc, những giải thưởng ngỡ là danh giá… đã lặng lẽ chìm vào quên lãng.

markdown:
[TIN TỨC - SỰ KIỆN»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/tin-tuc-su-kien/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/hoi-thao-nghien-cuu-va-day-hoc-ngu-van-trong-nha-truong-tu-truyen-thong-den-hien-dai/)
[Hội thảo “Nghiên cứu và dạy học ngữ văn trong nhà trường – từ truyền thống đến hiện đại”](http://phebinhvanhoc.com.vn/hoi-thao-nghien-cuu-va-day-hoc-ngu-van-trong-nha-truong-tu-truyen-thong-den-hien-dai/)
Tiếp theo Thư mời và thông báo số 1 về hội thảo “Nghiên cứu và dạy học ngữ văn trong nhà trường – từ truyền thống đến hiện đại”, khoa Ngữ văn, trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh trân trọng gởi đến các đơn vị, cá nhân những thông tin chính thức về hội thảo như sau
-
[Thông báo Hội nghị Ngữ văn 2015 Văn học Việt Nam: bản sắc và hội nhập](http://phebinhvanhoc.com.vn/thong-bao-hoi-nghi-ngu-van-2015-van-hoc-viet-nam-ban-sac-va-hoi-nhap/)
Theo kế hoạch, Viện Văn học sẽ tổ chức Hội nghị khoa học Ngữ văn 2015 với chủ đề Văn học Việt Nam: Bản sắc và hội nhập. Đây là hoạt động khoa học thường niên của Viện Văn học, tạo diễn đàn cho các nhà khoa học trong và ngoài Viện, đặc biệt là các nhà khoa học trẻ có điều kiện công bố kết quả nghiên cứu khoa học mới nhất trong năm
-
[Thư mời viết bài Hội thảo “Nghiên cứu và dạy học Ngữ văn trong nhà trường – từ truyền thống đến hiện đại”](http://phebinhvanhoc.com.vn/thu-moi-viet-bai-hoi-thao-nghien-cuu-va-day-hoc-ngu-van-trong-nha-truong-tu-truyen-thong-den-hien-dai/)
Hội thảo hướng đến những chủ đề sau: Giới thiệu những khuynh hướng lí thuyết mới của các lĩnh vực ngôn ngữ, văn học, giáo dục; Phát hiện, nghiên cứu, tổng kết những vấn đề nghiên cứu và dạy học ngữ văn từ quá khứ đến hiện tại; Nhận thức, đánh giá, đề xuất giải pháp cho tình hình nghiên cứu và dạy học ngữ văn hiện nay.
-
[Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội 2015](http://phebinhvanhoc.com.vn/giai-thuong-hoi-nha-van-ha-noi-2015/)
Kết quả 6 tác phẩm được Hội Nhà văn Hà Nội trao năm 2015 gồm: Mình và Họ (tiểu thuyết – Nguyễn Bình Phương, Nxb Trẻ), Sẹo độc lập (tập thơ – Phan Huyền Thư, Nhã Nam & Nxb Lao Động), Trên đường biên của lý luận văn học (tập phê bình của Trần Đình Sử, Nxb Văn Học), Kiên ngạnh như thủy (tiểu thuyết của Diêm Liên Khoa – Trung Quốc, Minh Thương dịch từ tiếng Trung, Trung tâm Văn hóa Đông Tây & Nxb Hội Nhà văn), Trúc Thông thơ (Nxb Hội Nhà văn, giải thưởng thành tựu về thơ) và Những người vũ công Memphis (tập thơ của Đào Quốc Minh, Nxb Hội Nhà văn, giải thưởng tác giả trẻ).
[LÝ THUYẾT PHÊ BÌNH»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/ly-thuyet-phe-binh/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/ly-thuyet-truyen-ke-cua-y-m-lotman/)
[Lý thuyết truyện kể của Y.M.Lotman](http://phebinhvanhoc.com.vn/ly-thuyet-truyen-ke-cua-y-m-lotman/)
Khác với nhiều học giả Y.M. Lotman không xem kí hiệu học văn hoá là một phân môn của kí hiệu học, trong đó, văn hoá là đối tượng nghiên cứu, còn kí hiệu học là phương pháp tiếp cận đối tượng.
-
[Lịch sử tiếp nhận các tác phẩm văn học](http://phebinhvanhoc.com.vn/lich-su-tiep-nhan-cac-tac-pham-van-hoc/)
Việc nhận xét các tác phẩm văn học từ quan điểm của các tư tưởng tôn giáo, xã hội, luân lý v.v. có thể được nhấn mạnh trong chuẩn mực văn học đến mức làm cho chức năng thẩm mỹ của tác phẩm chỉ còn có thể được cảm nhận một cách sinh động ở chỗ mà nó được ủng hộ bởi một sự định hướng tư tưởng thống nhất (chúng ta nhớ lại quan điểm tôn giáo trong văn học trung cổ).
-
[Ngôn ngữ học và văn chương](http://phebinhvanhoc.com.vn/ngon-ngu-hoc-va-van-chuong/)
Trong nhiều thế kỉ, ở phương Tây, từng có một ngành học rộng lớn chịu trách nhiệm xử lý những mối quan hệ giữa tác phẩm và ngôn ngữ: đó là Tu từ học. Nhưng Tu từ học, dù phát triển thế nào đi nữa vẫn không hề có cái đích ngắm khoa học phân tích tính, mang tính phê bình.
-
[Bài dẫn nhập: Hình thức, phong cách và thể loại văn chương](http://phebinhvanhoc.com.vn/bai-dan-nhap-hinh-thuc-phong-cach-va-the-loai-van-chuong/)
Thể loại là một quy ước diễn ngôn. Ít ra dưới cái nghĩa đó – tôi xin thông báo ngay – mà thể loại được phục quyền trong những nghiên cứu văn chương sau một thời kỳ dài nó ít có mặt, ít được xem xét, trong thời kỳ đó, giữa tác phẩm hay văn bản với văn chương, có thể nói là không có những trung gian nào
[THỂ TÀI PHÊ BÌNH»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/the-tai-phe-binh/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/nha-tho-nam-gioi-hu-cau-giong-nu/)
[Nhà thơ Nam giới hư cấu giọng nữ](http://phebinhvanhoc.com.vn/nha-tho-nam-gioi-hu-cau-giong-nu/)
Theo chúng tôi, hiện tượng nhà thơ nam giới trong văn học Việt Nam hư cấu giọng nữ có thể lý giải bằng một số lý luận khác nhau.
-
[Tính phổ biến và tính đặc thù của văn luận phương Đông –phương Tây](http://phebinhvanhoc.com.vn/tinh-pho-bien-va-tinh-dac-thu-cua-van-luan-phuong-dong-phuong-tay/)
Nói về tính phổ biến, tính toàn nhân loại của văn hóa (trong đó có văn học) và tính đặc thù riêng của từng khu vực văn hóa, từng dân tộc thì giới nghiên cứu đã nói nhiều. Nhưng trong lĩnh vực nghiên cứu so sánh văn luận phương Đông –phương Tây thì vấn đề này hiện còn gây ra những băn khoăn, những tranh luận. Để hình dung rõ điều này, chúng tôi xin chọn phân tích từ góc nhìn so sánh Đông-Tây một phạm trù lý luận của phương Tây-mimesis (mô phỏng) như một nghiên cứu trường hợp.
-
[Thủ pháp tự sự mới về nhân vật của Nho Lâm Ngoại Sử](http://phebinhvanhoc.com.vn/thu-phap-tu-su-moi-ve-nhan-vat-cua-nho-lam-ngoai-su/)
Ngô Kính Tử là một phong cách hiện thực độc đáo trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc. Phong cách đó khiến ta nghĩ đến chủ nghĩa hiện thực kiểu Trekhov trong văn học cổ điển Nga trăm năm sau. Chủ nghĩa hiện thực của Ngô Kính Tử là một chủ nghĩa hiện thực tỏ ra càng “đáng tin”, càng gần gũi với cuộc đời hơn
-
[Tác giả, tác phẩm, độc giả trong thị trường văn học](http://phebinhvanhoc.com.vn/tac-gia-tac-pham-doc-gia-trong-thi-truong-van-hoc/)
Bên cạnh việc phê phán mạnh mẽ những tác phẩm có nội dung trụy lạc, không lành mạnh, không có giá trị nghệ thuật cũng cần nhận thấy rằng nhu cầu giải trí, nhu cầu đọc những tác phẩm giản dị, ngắn gọn, có nội dung lành mạnh, hấp dẫn, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của giới công chúng đôc giả đông đảo luôn bận rôn, ít thời dian rỗi, chưa được nâng cao về trình độ văn hóa hiện nay cũng cần được tính đến
[LỊCH SỬ PHÊ BÌNH»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/lich-su-phe-binh/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/van-hoc-so-sanh-o-viet-nam-tu-1986-den-nay/)
[Văn học so sánh ở Việt Nam từ 1986 đến nay](http://phebinhvanhoc.com.vn/van-hoc-so-sanh-o-viet-nam-tu-1986-den-nay/)
Trên thế giới, văn học so sánh – một phân nhánh của nghiên cứu văn học đã xuất hiện vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX ở châu Âu (năm 1886 được coi là năm khai sinh ra bộ môn Văn học so sánh). Những nước có phong trào nghiên cứu văn học so sánh phát triển mạnh nhất thời bấy giờ là Pháp, Đức, Anh, Mỹ, Thụy Sĩ
-
[Phác thảo lịch sử hình thành xã hội học văn học](http://phebinhvanhoc.com.vn/phac-thao-lich-su-hinh-thanh-xa-hoi-hoc-van-hoc/)
Thuật ngữ “văn học” (littérature) hiểu theo nghĩa hiện đại chỉ mới xuất hiện vào thế kỷ XVII và được sử dụng một cách rộng rãi ở châu Âu vào thế kỷ XVIII
-
[Việt Nam thế kỷ XX và những xu hướng lựa chọn tư tưởng văn nghệ nước ngoài](http://phebinhvanhoc.com.vn/viet-nam-the-ky-xx-va-nhung-xu-huong-lua-chon-tu-tuong-van-nghe-nuoc-ngoai/)
Sau hơn một trăm năm, tính từ đầu thế kỉ XX, Việt Nam đã tiếp nhận dường như toàn bộ các hệ thống tư tưởng văn nghệ của nhân loại. Nền lí luận văn nghệ Việt Nam được kiến tạo trên nền tảng của kho tri thức khổng lồ đó
-
[Văn học các nước thế giới thứ ba trong kỷ nguyên của chủ nghĩa tư bản đa quốc gia](http://phebinhvanhoc.com.vn/13629-2/)
Một đánh giá từ các cuộc trao đổi gần đây giữa giới trí thức tại các nước thế giới thứ ba đó là: hiện nay đang có một sự trở lại đầy ám ảnh của bản thân vị thế dân tộc. Tên của các quốc gia trở đi trở lại như một hồi chiêng, đánh động tới “chúng ta” và đặt ra cho chúng ta những câu hỏi – chúng ta phải làm gì và làm như thế nào, những gì chúng ta không thể làm và những gì chúng ta làm tốt hơn quốc gia này hay quốc gia kia, đâu là những đặc điểm riêng biệt của chúng ta?
[CHÂN DUNG PHÊ BÌNH»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/chan-dung-phe-binh/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/do-lai-thuy-va-phe-binh-phan-tam-hoc-viet-nam/)
[Đỗ Lai Thúy và phê bình phân tâm học Việt nam](http://phebinhvanhoc.com.vn/do-lai-thuy-va-phe-binh-phan-tam-hoc-viet-nam/)
Trong khoa học, không có lời nói cuối cùng. Những công trình khoa học đích thực bao giờ cũng gợi dậy ở người đọc cảm hứng tranh luận. Đây cũng chính là điểm thành công trong phê bình phân tâm học của Đỗ Lai Thúy. Tác phẩm của ông gợi dậy ở độc giả hứng thú tranh luận ngay ở một vài luận điểm cốt yếu mà ông tỏ ra tâm đắc nhất
-
-
[Thiếu Sơn, nhà văn chính trực (1908 – 1978)](http://phebinhvanhoc.com.vn/thieu-son-nha-van-chinh-truc-1908-1978/)
Từ bỏ một vị trí ổn định mà nhiều người mơ ước, Thiếu Sơn chọn sống cuộc đời đạm bạc, dành hết tâm lực và thì giờ vào sự nghiệp đấu tranh cho độc lập dân tộc bằng ngòi bút. Những bài báo của ông trong thời gian này được tập hợp trong tập tiểu luận chính trị Giữa hai cuộc cách mạng (Nxb. Mạch Sống, 1947). Năm 1948, Thiếu Sơn đã từ chối lời mời làm Bộ trưởng Bộ thông tin cho chính phủ Nguyễn Văn Xuân.
-
[Thi pháp học, một số vấn đề lý thuyết và ứng dụng [*]](http://phebinhvanhoc.com.vn/thi-phap-hoc-mot-so-van-de-ly-thuyet-va-ung-dung/)
Năm 1993, khi cuốn phê bình đầu tiên của Đỗ Đức Hiểu ra đời, tôi có viết bài khẳng định ông là một trong những người
*đổi mới phê bình văn học*. Đổi mới, theo tôi không phải là “đổi ngược” (Nguyễn Đình Thi) hay “lộn trái” (Chế Lan Viên), mà là *thay đổi hệ hình*. Phê bình trước đấy thường đến với tác phẩm bằng đại lộ tiểu sử học, hoàn cảnh kinh tế – xã hội, hoặc thành phần giai cấp của người viết…như là cái đã – biết để loại suy ra cái chưa – biết là tác phẩm theo quy luật nhân quả.
[NHỮNG VẤN ĐỀ HIỆN THỜI CỦA PHÊ BÌNH»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/nhung-van-de-hien-thoi-cua-phe-binh/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/tra-loi-nha-bao-thuy-khue/)
[Trả lời nhà báo Thụy Khuê](http://phebinhvanhoc.com.vn/tra-loi-nha-bao-thuy-khue/)
“Không dễ dàng, cũng không dễ chịu, khi phải từ bỏ sự ngưỡng mộ [dành cho Bakhtin] từng được chia sẻ bởi cả một thế hệ, nhất là khi rất nhiều tên tuổi lớn đã tham gia vào việc xây dựng nên sự ngưỡng mộ ấy, và khi sự ngưỡng mộ đó đã tạo cảm hứng cho biết bao nhiêu công trình. Tuy nhiên, các thông tin tích lũy được mà ngày nay chúng ta có đang buộc chúng ta phải từ bỏ, vì sự trung thực của trí thức và vì sự thật” .
-
[Vấn đề đánh giá văn học Việt Nam thời kỳ Đổi mới](http://phebinhvanhoc.com.vn/van-de-danh-gia-van-hoc-viet-nam-thoi-ky-doi-moi/)
Từ 1986 trở đi, khi đã được cởi trói và tự cởi trói nền văn học đã vận hành theo hướng tự do hơn, dân chủ hơn. Các năng lực sang tạo có cơ hội được giải phóng, đánh thức, các tìm kiếm cá nhân được kích thích, tôn trọng. Đó là tiền đề để đổi mới toàn diện nền văn học từ hệ thống quan niệm đến cảm hứng sáng tác, hệ thống thi pháp thể loại, phương thức tiếp cận và phong cách cá nhân.
-
[Văn xuôi thế hệ các nhà văn nữ sau 1975- từ diễn ngôn giới](http://phebinhvanhoc.com.vn/van-xuoi-the-he-cac-nha-van-nu-sau-1975-tu-dien-ngon-gioi/)
Trong tiến trình văn học Việt Nam, ở những giai đoạn trước, sự có mặt của nữ giới không chiếm ưu thế. Những năm 60/thế kỉ XX, một số cây bút nữ đã khẳng định vị thế trên văn đàn nhưng chưa thành một lực lượng chủ yếu. Đặc biệt, ở bộ phần văn học miền Nam, đội ngũ nhà văn nữ bắt đầu gây ấn tượng ở số lượng cũng như chất lượng. Dẫu còn nhiều chỗ cực đoan, sai lệch, nhưng văn học miền Nam Việt Nam đương thời ghi nhận sự đóng góp của nữ giới trong thành tựu chung không thể chối cãi
-
[“Cái chết của tác giả” của R.Barthes và một số liên hệ với tình thế văn học Việt Nam hiện nay](http://phebinhvanhoc.com.vn/cai-chet-cua-tac-gia-cua-r-barthes-va-mot-so-lien-he-voi-tinh-the-van-hoc-viet-nam-hien-nay/)
Luận đề về “cái chết của tác giả” của R. Barthes không chỉ tạo cơ sở làm thay đổi gốc rễ cái nhìn về tác giả mà còn có khả năng mở ra những khả thể mới cho sự viết và sự đọc
[THIẾT CHẾ XÃ HỘI CỦA VĂN HỌC»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/thiet-che-xa-hoi-cua-van-hoc/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/13629-2/)
[Văn học các nước thế giới thứ ba trong kỷ nguyên của chủ nghĩa tư bản đa quốc gia](http://phebinhvanhoc.com.vn/13629-2/)
Một đánh giá từ các cuộc trao đổi gần đây giữa giới trí thức tại các nước thế giới thứ ba đó là: hiện nay đang có một sự trở lại đầy ám ảnh của bản thân vị thế dân tộc. Tên của các quốc gia trở đi trở lại như một hồi chiêng, đánh động tới “chúng ta” và đặt ra cho chúng ta những câu hỏi – chúng ta phải làm gì và làm như thế nào, những gì chúng ta không thể làm và những gì chúng ta làm tốt hơn quốc gia này hay quốc gia kia, đâu là những đặc điểm riêng biệt của chúng ta?
-
[Nhân ngày thơ Việt Nam, nhớ lại một bản thảo bị mất](http://phebinhvanhoc.com.vn/nhan-ngay-tho-viet-nam-nho-lai-mot-ban-thao-bi-mat/)
Các nguồn tài liệu trên hợp thành tập bản thảo mà tôi đặt tên là
*“Các hội nghị văn hóa toàn quốc, 1946, 1948. Sưu tập tư liệu”, Nguyễn Thành và Lại Nguyên Ân sưu tầm; Lại Nguyên Ân biên soạn*. Bản đánh máy chữ dày trên 300 trang giấy khổ A4.Bản thảo được biên tập rồi đưa đọc duyệt, tất cả đều trôi chảy. Chỉ có khâu in ra sách là thành vấn đề. Thời kỳ ấy các NXB đã có loại “sách nhà nước đặt hàng”, làm bằng kinh phí do ngân sách cấp, sách in ra phải dành phần lớn để chuyển cho hệ thống thư viện thuộc các sở văn hóa các tỉnh, hầu như không được bán. Nếu muốn làm sách để bán, NXB phải chịu toàn bộ kinh phí in ấn.
-
[Ghi chép từ Hội nghị nhà văn đảng viên 6-1979](http://phebinhvanhoc.com.vn/ghi-chep-tu-hoi-nghi-nha-van-dang-vien-6-1979/)
Cuối cùng, Chế Lan Viên còn ngoặc được vào cái ý là nghiên cứu văn học đến đâu chưa nói, nhưng văn viết ra phải có văn. Nếu không, tôi đề nghị lập một cái hội lý luận riêng, chứ không để như thế này mãi được, không để cho các nhà lý luận thô thiển thao túng cả văn chương… Một đề nghị rất hợp lý đấy. Đến mức, sau khi ông Chế Lan Viên nói xong, trong hội nghị thấy truyền tay nhau một cái giấy cáo phó, ý như thể là Chế Lan Viên đã làm một công việc sinh phúc là khai tử cho Vũ Đức Phúc
-
[Đề cương Đề dẫn thảo luận ở Hội nghị đảng viên bàn về sáng tác văn học (năm 1979)](http://phebinhvanhoc.com.vn/de-cuong-de-dan-thao-luan-o-hoi-nghi-dang-vien-ban-ve-sang-tac-van-hoc-nam-1979/)
Gần đây trên trang web của nhà phê bình Vương Trí Nhàn có đăng 2 kỳ Ghi chép về Hội nghị nhà văn đảng viên ( 6 -1979). Theo Vương Trí Nhàn, ” Sự kiện 6- 1979 chính là báo trước sự kiện 1986 -1990, một bước đổi mới tự phát rồi đến giữa chừng đảo […]
[TƯ TƯỞNG - TRIẾT HỌC - VĂN HÓA»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/tu-tuong-triet-hoc-van-hoa/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/dich-phong-dich-va-phong-tac-loi-bai-hat-nuoc-ngoai-mot-khao-sat-so-bo/)
[Dịch, phỏng dịch và phóng tác lời bài hát nước ngoài: Một khảo sát sơ bộ](http://phebinhvanhoc.com.vn/dich-phong-dich-va-phong-tac-loi-bai-hat-nuoc-ngoai-mot-khao-sat-so-bo/)
Lời các bài hát nước ngoài được Việt hóa qua ba con đường: dịch sát nghĩa, phỏng dịch và phóng tác lời mới – cả ba đều có lịch sử lâu dài, và đều có những khía cạnh đáng nghiên cứu. Nói chung, xu hướng dịch sát nghĩa luôn luôn chiếm một tỷ lệ nhỏ, có lẽ vì những khó khăn của công việc dịch thuật – dịch ca từ chính là dịch thơ trong điều kiện bó buộc của giai điệu của bài hát và thanh điệu tiếng Việt.
-
[Nguyên tắc “văn nghệ phục vụ chính trị” và phương pháp sáng tác hiện thực xã hội chủ nghĩa trong mỹ thuật Việt Nam giai đoạn 1945-1985](http://phebinhvanhoc.com.vn/nguyen-tac-van-nghe-phuc-vu-chinh-tri-va-phuong-phap-sang-tac-hien-thuc-xa-hoi-chu-nghia-trong-my-thuat-viet-nam-giai-doan-1945-1985/)
Cũng như ở Liên Xô, Trung Quốc và nhiều nước Đông Âu, ngay từ đầu mĩ thuật hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đã khước từ mục đích tự thân, tự nguyện gánh vác chức năng phục vụ chính trị và đường lối cách mạng của chính đảng cộng sản.
-
[Người trí thức trong thời đại toàn cầu hóa](http://phebinhvanhoc.com.vn/nguoi-tri-thuc-trong-thoi-dai-toan-cau-hoa/)
Trong việc thực hiện vai trò là lương tri, lương tâm của dân tộc, sự phản biện là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của người trí thức chân chính. Sự phản biện này được thể hiện ở hai phương diện: Năng lực phản biện và tinh thần dám phản biện
-
[Triết học như là nghệ thuật chết](http://phebinhvanhoc.com.vn/triet-hoc-nhu-la-nghe-thuat-chet/)
Triết học đôi khi được hiểu như là “nghệ thuật sống” và quả thật, điều này đúng. Nhưng cũng có những lý do để tin rằng triết học có thể còn là “nghệ thuật chết”.
[DIỄN NGÔN (VĂN HỌC)»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/dien-ngon-van-hoc/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/dien-ngon-nhu-mot-pham-tru-cua-tu-tu-hoc-va-thi-phap-hoc-hien-dai/)
[Diễn ngôn như một phạm trù của tu từ học và thi pháp học hiện đại](http://phebinhvanhoc.com.vn/dien-ngon-nhu-mot-pham-tru-cua-tu-tu-hoc-va-thi-phap-hoc-hien-dai/) *Giờ đây “diễn ngôn” đã trở thành khái niệm của khoa học liên ngành và khoa học đa ngành. Theo dõi quá trình hình thành và phát triển của thuật ngữ “diễn ngôn”, tôi nhận thấy: nếu các học giả Âu – Mĩ có công hoàn thiện thuật ngữ này như một phạm trù của ngôn ngữ học và xã hội học, thì M.M. Bakhtin và các nhà nghiên cứu Nga lại đặt nền móng để xây dựng khái niệm ấy thành một phạm trù của thi pháp học và tu từ học hiện đại. *
-
[Các lý thuyết diễn ngôn hiện đại: Kinh nghiệm phân loại](http://phebinhvanhoc.com.vn/cac-ly-thuyet-dien-ngon-hien-dai-kinh-nghiem-phan-loai/)
Suốt cả thế kỉ XX, các khoa học nhân văn bị hiện tượng ngôn ngữ hút hồn. Nói theo Richard Rorty, “ngôn ngữ chiêu mộ thế giới” và, tất nhiên, tri thức đáng tin cậy nhất về thế giới đã được mã hoá trong ngôn ngữ. Nghiên cứu ngôn ngữ là chìa khoá để nghiên cứu con người và thế giới. Định đề này được ghi nhớ như là cơ sở phương pháp luận của các khoa học xã hội khác nhau và được trao cho danh hiệu “bước ngoặt ngôn ngữ học”. Từ cuối những năm 1960, trước tiên, nhờ hệ thống thuật ngữ và tư tưởng của chủ nghĩa hậu hiện đại và kí hiệu học được quảng bá rộng rãi trong giới học thuật, “bước ngoặt ngôn ngữ học” biến thành “bước ngoặt diễn ngôn”.
-
[Khái niệm diễn ngôn trong nghiên cứu văn học hôm nay](http://phebinhvanhoc.com.vn/khai-niem-dien-ngon-trong-nghien-cuu-van-hoc-hom-nay/)
Thời gian gần đây khái niệm diễn ngôn đẫ xuất hiện rất nhiều trong các bài nghiên cứu đủ loại, nhiều đến mức không sao có thể định nghĩa thông suốt hết. Đã có rất nhiều định nghĩa về diễn ngôn, theo các góc độ khác nhau, ngôn ngữ, văn hóa, song về lí luận văn hoc thì còn rất ít.… Nhiều định nghĩa được đưa ra trong cuốn sách Diễn ngôn học ở Nga năm 2006, hoàn toàn không thấy vấn đề văn học.
[[1]](http://postto.wordpress.com/?abpost&bid=47099983#_edn1)Nhiều nhà khoa học xác nhận đó là khái niệm còn bỏ ngỏ, mỗi người nghiên cứu sử dụng theo cách hiểu riêng, nhưng phần nhiều đi theo ngữ học và văn hóa học. Vì thế, mặc dù văn học rất hấp dẫn, trong bài viết này tôi muốn lưu ý đến diễn ngôn trong nghiên cứu văn học.
-
[Ngôn ngữ trong hoạt động](http://phebinhvanhoc.com.vn/ngon-ngu-trong-hoat-dong/) *Con Quạ*là một bài thơ được viết cho đám đông tiêu dùng (consommation de masse), hoặc giả – để lấy lại lời nói của Poe, là một bài thơ được sáng tạo “cốt để tìm hiểu thời thượng” (connaitre la vogue). Và quả thật, bài thơ đã có được “sự ưa chuộng đương thời”. Trong diễn từ mang tính thi ca này hướng đến đám đông, lời nói của con chim – con chim vừa là đầu đề của bài thơ vừa là nhân vật chính nữa – là cái trục trên đó toàn bộ cỗ máy phải quay, như tác giả đã hoàn toàn nhận thức đầy đủ.
[GIỚI THIỆU TÁC PHẨM»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/gioi-thieu-tac-pham/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/nghe-thuat-ke-chuyen-cua-nha-van-tove-jansson/)
[Nghệ thuật kể chuyện của nhà văn Tove Jansson](http://phebinhvanhoc.com.vn/nghe-thuat-ke-chuyen-cua-nha-van-tove-jansson/)
Truyện của Tove Jansson cho ta cảm giác rằng quả thật cuốn sách bà viết sẽ chẳng bao giờ xong được, bởi có quá nhiều điều hấp dẫn để kể, và bởi với người kể chuyện này thì phía trước luôn luôn sẽ là “Một cánh cổng mới dẫn vào một ngày mới khó tin đầy cơ hội, khi mọi điều có thể xảy ra nếu bạn không từ chối nó.” (Những cuộc phiêu lưu li kì của Mumi Bố, trang 207). Hay nói như như một triết gia nhỏ bé Too-ticky (trong một truyện khác của bà) thì “Tất cả mọi thứ đều rất không chắc chắn, và đó chính xác là điều khiến cho tôi cảm thấy thật an tâm.”
-
[Truyện ngắn “Lolita” (Heinz Von Likhberg)](http://phebinhvanhoc.com.vn/truyen-ngan-lolita-heinz-von-likhberg/)
Tờ
*Tin tức Frankfurt*có đăng bài báo của nhà nghiên cứu văn học người Đức Mikhail Maar về Nabokov (“Nabokov đã biết gì?”, 3/2004), trong đó kể lại, vào khoảng năm 1916, 40 năm trước sự ra đời tiểu thuyết *Lolita*của Nabokov, “nhà văn Berlin ngày nay bị lãng quên” Heinz Von Likhberg đã công bố câu chuyện *Lolita*, tác phẩm được coi là “phác thảo cho tiểu thuyết nổi tiếng thế giới”. Bài báo của M.Maar đã gây ra chấn động lớn, khiến cho hầu như tất cả những người trước kia không đọc Likhberg, thì nay, ai cũng đọc tác phẩm này, và họ đều nhận ra, qua cốt truyện, ý tưởng chính tiểu thuyết của Nabokov có nét tương đồng với câu chuyện của Likhberg.
-
[Thơ Ngô Tự Lập: Những vì sao đen](http://phebinhvanhoc.com.vn/tho-ngo-tu-lap-nhung-vi-sao-den/)
Many months have passed, drenched in sweat
But I have returned
To boldly place on the table
Two hands, two five-pointed stars
Stories of war and shipwreck don’t attract me
When I close my eyes, two stars fly into the darkness
-
[Màu tự do của đất (giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2012)](http://phebinhvanhoc.com.vn/mau-tu-do-cua-dat-giai-thuong-hoi-nha-van-viet-nam-nam-2012/) **Nhà thơ Trần Quang Quý quê Thanh Thủy, Phú Thọ. Hiện công tác tại Nxb. Hội Nhà văn.** **Tác phẩm chính:** *Viết tặng em trong ngôi nhà chật*(thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 1990); *Mắt thắm*(thơ, Nxb. Lao động, 1993), *Giấc mơ hình chiếc thớt*(thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 2003), *Siêu thị mặt*(thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 2006), *Cánh đồng người*(thơ song ngữ Việt – Anh, Nxb. Hội Nhà văn, 2010), *Bờ sông trăng sáng*(truyện ngắn, Nxb. Hội Nhà văn, 2010), *Màu tự do của đất*(thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 2012)
[EBOOKS VÀ CHUYÊN ĐỀ»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/ebooks-va-chuyen-de/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/chuyen-de-giao-su-dinh-gia-khanh-voi-su-nghiep-nghien-cuu-va-dao-tao-ve-van-hoa-van-hoc-truyen-thong/)
[Chuyên đề: Giáo sư Đinh Gia Khánh với sự nghiệp nghiên cứu và đào tạo về văn hóa – văn học truyền thống](http://phebinhvanhoc.com.vn/chuyen-de-giao-su-dinh-gia-khanh-voi-su-nghiep-nghien-cuu-va-dao-tao-ve-van-hoa-van-hoc-truyen-thong/)
Ngày 14-10, Trường ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia Hà Nội) phối hợp với Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam tổ chức hội thảo “
**Giáo sư Đinh Gia Khánh với sự nghiệp nghiên cứu và đào tạo văn học – văn hóa truyền thống Việt Nam**“. Ban Tổ chức Hội thảo nhận được hơn 40 tham luận của các nhà khoa học, trong đó đa số là học trò nhiều thế hệ của Giáo sư Đinh Gia Khánh. Nội dung các bài viết thể hiện sự tưởng kính, tri ân, khẳng định và tôn vinh Giáo sư Đinh Gia Khánh trên nhiều phương diện
-
[Cây bút, đời người (Tập chân dung văn học,Nxb. Hội Nhà văn, 2005)](http://phebinhvanhoc.com.vn/cay-but-doi-nguoi-tap-chan-dung-van-hoc-nxb-hoi-nha-van-2005/) *Lần này, xin phép được kính trình bạn đọc và các đồng nghiệp một tập chân dung đầy đặn hơn. Có những người tôi đã thử viết một hai lần, lần này xin tiếp tục đưa ra những cách giải thích mới. Tôi biết các hoạ sĩ vẽ chân dung có thói quen trở đi trở lại với những khuôn mặt đã quen, mỗi lần đưa ra một phác thảo khác. Tôi mong những bài viết này của tôi cũng được đối xử như vậy. Và trên hết cả, tôi hy vọng không chỉ những người được tôi nói tới mà các bạn văn khác và nói chung tất cả những ai quan tâm đến đời sống văn học đương đại có thể tìm thấy ở những trang sách sau đây những điều bổ ích.*
-
[Mênh mông chật chội (tiểu luận-phê bình,Nhà xuất bản Tri Thức,Hà Nội, 2009)](http://phebinhvanhoc.com.vn/menh-mong-chat-choi-tieu-luan-phe-binh-nha-xuat-ban-tri-thuc-ha-noi-2009/) *Khi bắt tay tập hợp bài vở cho cuốn sách này, người viết thoáng nhớ lại tình cảnh tương tự của mình cách nay chừng mươi năm: chốc chốc lại phải xem những cái mình đã viết là viết về văn chương hiện tại hay về văn chương quá khứ, để đưa vào tập* *Sống với văn học cùng thời thay vì đưa vào tập Đọc lại người trước đọc lại người xưa, hoặc ngược lại .*
-
[Nhà văn tiền chiến và quá trình hiện đại hoá trong văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX cho tới 1945](http://phebinhvanhoc.com.vn/nha-van-tien-chien-va-qua-trinh-hien-dai-hoa-trong-van-hoc-viet-nam-tu-dau-the-ky-xx-cho-toi-1945/)
Theo ý chúng tôi trong nghiên cứu văn học đây là cách hiểu nên được thống nhất sử dụng. Nó hợp lý bởi lẽ nó không đặt văn học trong sự phụ thuộc một cách máy móc vào các sự kiện lịch sử mà có chú ý tới tính độc lập tương đối của văn học. Nói cách khác nó xem xét văn học dưới góc độ văn hoá, tức là những yếu tố có tính chất lặp đi lặp lại trong sáng tác và phổ biến bao gồm môi trường hoạt động, chủ thể, nguyên tắc chỉ đạo sáng tác (thi pháp), thể loại… – đây là những đặc điểm chúng tôi sẽ trở lại ở đoạn dưới. Và bởi lẽ, những đặc điểm của văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đã tồn tại liên tục, nên hai chữ hiện đại với nội dung xác định của nó đến nay vẫn dùng được. Đặt bên cạnh hàng chục thế kỷ của văn học trung đại, thì thời gian của văn học hiện đại chưa phải là dài, những quy luật chủ yếu của nó đang phát huy tác dụng.
[HỒ SƠ VĂN HỌC»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/ho-so-van-hoc/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/ve-thoi-diem-ra-doi-bai-tho-nam-quoc-son-ha/)
[Về thời điểm ra đời bài thơ Nam quốc sơn hà](http://phebinhvanhoc.com.vn/ve-thoi-diem-ra-doi-bai-tho-nam-quoc-son-ha/)
Gần đây, đã có thêm những ý kiến mới về tác giả cũng như thời điểm ra đời của bài thơ. Có lẽ người đầu tiên đặt lại vấn đề tác giả của bài thơ này là Hà Văn Tấn. Ông cho rằng: “Không có một nhà sử học nào có thể chứng minh được rằng bài thơ Nam quốc sơn hà Nam đế cư là của Lý Thường Kiệt
-
[Diện mạo văn học Việt Nam Pháp ngữ](http://phebinhvanhoc.com.vn/dien-mao-van-hoc-viet-nam-phap-ngu/)
Nhìn nhận văn học như một di sản và có chức năng chuyển tiếp lịch sử còn có ý nghĩa thực hành một ý thức mang tính nhân bản. Những nhà văn hay các tác phẩm chúng tôi trình bày ở đây có thể không phải là những con người xuất chúng hay nổi danh, hoặc cũng không phải là những kiệt tác
-
[Mục lục tuần báo “Cười”, Huế, 1934](http://phebinhvanhoc.com.vn/muc-luc-tuan-bao-cuoi-hue-1934/) *“Cười”,*báo trào phúng, văn chương; ra hàng tuần. Năm thứ nhất, số 1 ra ngày 1/10/1937; số cuối cùng: s. 5 (22/4/1938). Sáng lập: Lê Thanh Cảnh; Chủ bút: Trần Thanh Mại; Tòa soạn: 58 Rue de Gia Long, Huế; sau là 47 Rue de Gia Hội, Huế.
-
[Chứng từ Thanh Tâm Tuyền (1 và 2)](http://phebinhvanhoc.com.vn/chung-tu-thanh-tam-tuyen-1-va-2/)
Còn lại chút gì là văn chương.
Đó không còn phải là một tham vọng nữa. Mọi tham vọng chìm lặn tuyệt tích. Hết ngoi ngóp. Trên mặt hồ buổi sáng phẳng lặng không cả dấu sóng của bất cứ vật gì rớt. Tất không thể có bàn tay chết đuối chới với đã khuấy. Chỉ nổi là những búp khói trắng ùn trùng trùng như một đám vườn trồng.
Văn chương không thể còn là tham vọng.
[VĂN HỌC NHÀ TRƯỜNG»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/van-hoc-nha-truong/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/bai-ca-ngat-nguong-tu-van-ban-den-huong-tiep-can/)
[Bài ca ngất ngưởng: Từ văn bản đến hướng tiếp cận](http://phebinhvanhoc.com.vn/bai-ca-ngat-nguong-tu-van-ban-den-huong-tiep-can/)
Nói đến thơ hát nói Nguyễn Công Trứ, người ta lại không thể không nhắc đến Bài ca ngất ngưởng. Đây là tác phẩm tiêu biểu cho cá tính và phong cách văn chương (thơ ca) Nguyễn Công Trứ.
-
[Thảo luận: Vấn đề “văn bản nhật dụng” trong Chương trình Ngữ văn Trung học](http://phebinhvanhoc.com.vn/thao-luan-van-de-van-ban-nhat-dung-trong-chuong-trinh-ngu-van-trung-hoc/)
“Văn bản nhật dụng” là một vấn đề mới trong Chương trình Ngữ văn Trung học. Bài viết này tập trung trao đổi với các tác giả sách giáo khoa Ngữ Văn 12 về cách đặt vấn đề “văn bản nhật dụng” và cách diễn giải của nhà làm sách về vấn đề gọi là “văn bản nhật dụng”.
-
[Về cách đặt vấn đề “văn bản nhật dụng” trong chương trình dạy học Ngữ văn THCS](http://phebinhvanhoc.com.vn/ve-cach-dat-van-de-van-ban-nhat-dung-trong-chuong-trinh-day-hoc-ngu-van-thcs/)
Nội dung cập nhật-thời sự, đề cập vấn đề bức thiết có thể được nhấn mạnh thích đáng khi học kiểu văn bản nghị luận hay tác phẩm văn học chính luận là phù hợp với thực tiễn tạo lập văn bản. Không cần đề xuất cái gọi là “VBND” gây rối rắm trong nhận thức hệ thống và lúng túng trong thao tác nhận diện văn bản
-
[Phác thảo chương trình Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực](http://phebinhvanhoc.com.vn/phac-thao-chuong-trinh-ngu-van-theo-dinh-huong-phat-trien-nang-luc/)
Bài viết phác thảo những nét lớn của một chương trình Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực. Đây có thể là phương án thích hợp cho chương trình Ngữ văn của Việt Nam sau năm 2015. Bản phác thảo này đề xuất đổi mới căn bản và toàn diện chương trình: từ quan niệm về đặc trưng môn học đến mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập. Đó phải là một chương trình tích hợp triệt để, lấy học sinh làm trung tâm và chú trọng giúp học sinh phát triển các kỹ năng giao tiếp theo hệ thống các chuẩn cần đạt thay cho việc cung cấp nhiều kiến thức cho người học.
### Recent Articles
[Văn học phải giúp cho con người sống tốt hơn, tử tế với nhau hơn](http://phebinhvanhoc.com.vn/van-hoc-phai-giup-cho-con-nguoi-song-tot-hon-tu-te-voi-nhau-hon/)
Văn học không thể nào chỉ là hương là hoa, mà phải là “lương thực tinh thần” của nhân dân, tạo nên tình yêu cuộc sống, giúp con người vượt qua những thử thách, cam go, để sống tốt hơn, tử tế với nhau hơn
[Phê bình văn học 1975 – 2005, nhìn từ đội ngũ tác giả](http://phebinhvanhoc.com.vn/phe-binh-van-hoc-1975-2005-nhin-tu-doi-ngu-tac-gia/)
Trong văn học hiện đại, ở nhiều nước trên thế giới cũng như ở nước ta, những nhà văn, nhà thơ viết phê bình là hiện tượng không hiếm, trong văn học Việt Nam giai đoạn từ 1945 – 1985, phê bình văn học của các nhà thơ, nhà văn có vị trí khá quan trọng, với những tên tuổi tiêu biểu như Nguyễn Đình Thi, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Nguyễn Tuân, Hoàng Trung Thông, Như Phong. Từ thời kỳ đổi mới, số lượng những người sáng tác tham gia viết phê bình càng đông đảo và không chỉ tập trung ở những người có cương vị trọng yếu trong các cơ quan tổ chức văn học.
[Sự kiện văn học nghệ thuật nổi bật năm 2013: Liên hoan các vở diễn của Lưu Quang Vũ*](http://phebinhvanhoc.com.vn/su-kien-van-hoc-nghe-thuat-noi-bat-nam-2013-lien-hoan-cac-vo-dien-cua-luu-quang-vu/)
Năm 2013 sắp kết thúc. Khi bình chọn các sự kiện văn học nghệ thuật trong năm, tôi tin sẽ có một sự kiện được nhắc đến nhiều, đó là Liên hoan các vở diễn của Lưu Quang Vũ tại Hà Nội để kỷ niệm 25 năm ngày mất của tác giả. 25 năm, một phần tư thế kỷ là một thời gian thử thách rất đáng kể đối với nhiều tác giả và tác phẩm VHNT. Không ít những hiện tượng ầm ĩ một thời, những tên tuổi được tung hô, những tác phẩm nhiều người đọc, những giải thưởng ngỡ là danh giá… đã lặng lẽ chìm vào quên lãng.

WARC-Truncated: length

Server: Apache

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Vấn đề đánh giá văn học Việt Nam thời kỳ Đổi mới
(Báo cáo Đề dẫn Hội thảo Văn học – 30 năm đổi mới, hội nhập và phát triển)
Phan Trọng Thưởng
Chúng ta đang đứng trước nhiệm vụ tổng kết thực tiễn văn học 30 năm đổi mới với tư cách của những người trong cuộc; vừa trực tiếp can dự, trực tiếp tạo nên thành tựu; vừa trực tiếp thừa hưởng những thành quả của tiến trình đổi mới.
Nhìn lại chặng đường đổi mới đã qua, sau mỗi mốc 10, 15, 20, 25, chúng ta đều tiến hành hoạt động tổng kết, đánh giá thành tựu, nhìn nhận hạn chế, chỉ ra các nguyên nhân để tiếp tục đổi mới. Nhưng có lẽ, vào các thời điểm đó, do chưa hội đủ các điều kiện nên việc tổng kết thực tiễn văn học so với một số lĩnh vực khác, chưa được chú ý đúng mức. Và lần này, trước mốc 30 năm, chúng ta không chỉ có thêm thời gian, có thêm thành tựu và kinh nghiệm, mà còn có thêm cơ sở khoa học và các điều kiện khách quan cần thiết khác để tiến hành tổng kết toàn diện thực tiễn văn học.
Với một cuộc hội thảo khoa học chắc chắn chúng ta không thể đặt ra và giải quyết được tất cả mọi yêu cầu. Nhưng ít nhất, từ phương diện lý luận phê bình, chúng ta cũng cố gắng làm rõ một số vấn đề có ý nghĩa học thuật, ý nghĩa phương pháp luận để tạo cơ sở cho nhận thức, nhận diện và đánh giá thực tiễn văn học 30 năm qua.
1.Nhìn nhận văn học thời kỳ đổi mới như thế nào?
a.Văn học thời kỳ đổi mới nhìn từ quan điểm phân kỳ
Theo quan điểm lịch sử, văn học Việt Nam từ 1986 đến nay được định danh là văn học thời kỳ đổi mới, thuộc phạm trù văn học đương đại. Đây là giai đoạn văn học đang diễn ra, đang vận động và phát triển, trong đó, năm 1986 được xác định là một mốc phân kỳ, mở ra giai đoạn văn học với phẩm chất hàng đầu là đổi mới và cách tân (đổi mới là chủ lưu, cách tân là chi lưu).
Như nhiều mốc khác, mốc 1986 mang đầy đủ bản chất của một mốc phân kỳ lịch sử văn học. Theo cách hiểu thông thường thì mốc phân kỳ là mốc khép lại một giai đoạn văn học, đồng thời mở ra một giai đoạn văn học khác. Nhưng mốc 1986 thì không hẳn như vậy; tuy nó mở ra một thời kỳ văn học mới, nhưng nó không hoàn toàn khép lại thời kỳ văn học trước đó. Lại càng không bế mạc theo hình dung của Phạm Thế Ngũ. Ngay từ khi công cuộc đổi mới được phát động, các câu hỏi đại loại như: Đổi mới là gì? Đổi mới như thế nào? Đổi mới đến đâu?… đã được đặt ra. Và vì vậy, đổi mới không phải là cuộc chia tay, là sự giã từ với quá khứ, cho dù là “giã từ một cách vui vẻ” theo cách nói của Marx. Có thể nói, mốc đổi mới 1986 là mốc vừa mở cửa cho chúng ta vào tương lai, vừa mở cửa cho chúng ta về quá khứ để tìm kiếm, kiến tạo và phục dựng các giá trị văn học.
Tuy là mốc phân kỳ lập nên để phân chia các giai đoạn, các thời kỳ của lịch sử văn học, nhưng mốc 1986 không phải là lát cắt ngang chia cắt tiến trình văn học, giai đoạn sau không có liên hệ gì với giai đoạn trước. Thực tế lịch sử cho thấy, công cuộc đổi mới văn học không diễn ra trên nền đất trống, trên bãi đổ nát hoang tàn mà diễn ra trên cánh đồng đã từng được gieo trồng, gặt hái và thu hoạch. Ở đó, không ít giá trị văn học của các giai đoạn trước đã được khẳng định, được trân trọng và kế thừa làm cơ sở vốn liếng cho đổi mới và phát triển. Thực tế đó phản biện lại cách hình dung đổi mới như một hiệu lệnh phát ra từ đâu đó từ bên trên hoặc bên ngoài nền văn học.
Do đổi mới là một giai đoạn, là một kỳ của phân kỳ lịch sử văn học cho nên việc đặt văn học đổi mới vào tiến trình lịch sử để nhìn nhận và đánh giá được xem là yêu cầu khoa học đầu tiên. Tách rời tiến trình vận động và phát triển chung của lịch sử văn học, cắt đứt mối liên hệ biện chứng, nhân quả với các giai đoạn khác thì không những là phi khoa học mà còn làm giảm ý nghĩa của thành tựu văn học thời kỳ đổi mới.
b. Văn học thời kỳ đổi mới nhìn từ quy luật vận động nội tại của văn học
Trong lịch sử văn học, đổi mới và cách tân không chỉ diễn ra một lần. Chỉ riêng thế kỷ XX, ít nhất đã có 3 cuộc đổi mới cách tân diễn ra vào các năm đầu, giữa và cuối thế kỷ. Mỗi cuộc đều có hoàn cảnh và lý do riêng của nó. Nhưng trước hết, đổi mới và cách tân là quy luật nội tại, là yêu cầu tự thân, sống còn, là sự tự ý thức của văn học. Thứ đến mới là chịu tác động là tiếp thu ảnh hưởng và tiếp biến các giá trị văn chương từ bên ngoài vào.
Đổi mới lần này cũng vậy; nếu nhìn vào hiện tượng, rất dễ lầm tưởng một số thành tựu văn học có được là do áp lực của quá trình hội nhập – một quá trình diễn ra gần như song song, đồng thời với quá trình đổi mới; hay là do tiếp thu, học hỏi nước ngoài. Song, thực chất, lý do và động lực đổi mới lại nằm ở bên trong nền văn học. Chỉ cần nhớ lại các ý kiến trao đổi về tình hình văn học, đặc biệt là các đề xuất kiến giải về lý luận diễn ra trên báo chí các năm từ 1979 đến trước thềm đổi mới (1985) sẽ thấy rõ điều đó. Từ góc nhìn này, có thể nói đổi mới văn học là quá trình thai nghén, chuẩn bị. Không hội đủ các yếu tố, các điều kiện của chính văn học thì cho dù các lĩnh vực khác có đổi mới, chưa chắc đổi mới văn học đã diễn ra. Vậy các yếu tố đó là gì?
Trước hết, là thái độ không thỏa mãn, không hài lòng với những thành tựu đã có của nền văn học. Như chúng ta đã thấy, những nhà văn đi tiên phong trong thời kỳ đổi mới không ai khác là chính những nhà văn đã từng trực tiếp tham gia vào việc kiến tạo thành tựu văn học thời kỳ chiến tranh cách mạng. Nhưng khi chiến tranh kết thúc, quy luật chi phối văn học thời chiến hết hiệu lực thì một quy luật khác xuất hiện và thay thế, chi phối tiến trình văn học. Với tác động của quy luật này, các nhà văn được thức tỉnh để nhận ra những hạn chế, bất cập, thậm chí non kém của nền văn học. Một thái độ không thỏa mãn, không hài lòng đã xuất hiện. Và đây chính là khởi nguồn cho những lý giải về tính minh họa, tính công thức, tính giáo huấn, tính tuyên truyền và nhiều đặc điểm khác của nền văn học (xin xem lại các ý kiến của Nguyễn Minh Châu, Hoàng Ngọc Hiến và nhiều nhà văn khác trên báo chí đương thời).
Thứ hai, là nhu cầu đổi mới tư duy diễn ra trên tất cả các lĩnh vực vào những năm đầu của thời kỳ đổi mới. Với trào lưu này, không chỉ các quy luật văn học được nhận thức và nhận thức lại mà cả hệ giá trị văn học (bao gồm cả giá trị văn học quá khứ và đương đại) và những vấn đề hết sức cơ bản, bức thiết của lý luận và lịch sử văn học như các vấn đề: Chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa; vấn đề bản chất, chức năng và thuộc tính của văn học; vấn đề mối quan hệ giữa văn học và chính trị.v.v… cũng được nhận thức và nhận thức lại. Từ đây, các mối quan hệ bản chất giữa văn học với các loại hình ý thức xã hội khác được minh định; các giá trị văn học của quá khứ từng chịu nhiều định kiến sai lầm; các hiện tượng văn học từng bị hàm oan, thậm chí kết án nặng nề; các trường phái lý thuyết nghệ thuật Âu – Mĩ hiện đại mà một thời chúng ta có thái độ khước từ.v.v… đều được nhận thức lại, được điều chỉnh, bổ sung làm cơ sở cho đổi mới tư duy nghiên cứu, tư duy sáng tạo và phát triển. Nỗ lực khắc phục những non kém, giải tỏa các định kiến và sửa chữa các khuyết tật, hạn chế của nền văn học diễn ra trong suốt thời kỳ đổi mới có thể xem là kết quả của quá trình tự nhận thức và nhận thức lại, quá trình đổi mới tư duy văn học này.
Thứ ba, là sự xuất hiện một đội ngũ nhà văn mới. Bên cạnh lớp nhà văn, nhà thơ trưởng thành từ kháng chiến chống Mĩ có tài năng, bản lĩnh, kinh nghiệm và tâm huyết làm trụ cột cho đổi mới, dường như lịch sử văn học giai đoạn này cũng lặng lẽ chuẩn bị cho mình một đội ngũ, một lực lượng tương thích với yêu cầu đổi mới và cách tân. Trừ một số ít được xem là “người của hai thế hệ” còn phần lớn họ đều sinh và trưởng thành trong đổi mới vàcùng đổi mới. Khác với lớp nhà văn đi trước, họ được hấp thụ những tư tưởng mới, thừa hưởng thành quả sáng tạo, được đào luyện trong môi trường thực tiễn đổi mới, được đối mặt với những vấn đề của đời sống xã hội và công chúng đương đại. Về một phương diện nào đó, sự xuất hiện lớp nhà văn mới là một lẽ tự nhiên, bình thường. Nhưng để bắt kịp với xu thế đổi mới và thực hiện sứ mệnh đổi mới thì lực lượng này có vai trò quan trọng.Họ là những người nhạy bén với cái mới, luôn luôn tìm kiếm cái mới.Có thể xem họ là một trong số những chủ nhân đích thực của văn học thời kỳ đổi mới.
Cuối cùng, là khát vọng sáng tạo, khát vọng thay đổi và khát vọng làm mới toàn bộ nền văn học từ quan niệm đến cảm hứng, phong cách, thi pháp thể loại và phương thức thể hiện nghệ thuật. Có thể nói đây là động lực của đổi mới, cách tân; là yếu tố thường xuyên kích thích năng lực tìm kiếm sáng tạo văn học.
c.Văn học thời kỳ đổi mới nhìn từ quá trình vận động khách quan
Nhìn từ phương diện khác, đổi mới không chỉ là quá trình vận động nội tại, tự thân của văn học mà còn là quá trình lịch sử khách quan diễn ra dưới tác động của rất nhiều yếu tố có quan hệ biện chứng cần được nhìn nhận lý giải một cách khoa học. Việc nhận thức đầy đủ các yếu tố tác động tới quá trình văn học đổi mới sẽ cho phép chúng ta tiếp cận đúng đắn hơn, lý giải sâu sắc và chính xác hơn quá trình vận động và phát triển cũng như thành tựu văn học thời kỳ đổi mới.
Trong khuôn khổ một bản báo cáo đề dẫn, không có điều kiện đi sâu vào các lí do tác động, cơ chế tác động của từng yếu tố nên ở đây chúng tôi chỉ bước đầu liệt kê, gọi tên các yếu tố để từ đó chỉ ra các yếu tố tác động mạnh có ý nghĩa quyết định đến tiến trình văn học. Ít nhất có các yếu tố sau đây:
– Tác động của hệ thống tư tưởng chính trị (bao gồm cả quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách,…).
– Tác động của cơ chế thị trường.
– Tác động của quá trình giao lưu và hội nhập quốc tế
– Tác động của sự thay đổi hệ giá trị vưn học và đạo đức thẩm mỹ.
– Tác động của hệ thống lý thuyết nghệ thuật (chủ yếu đến tư duy lý luận và phương pháp nghiên cứu).
– Tác động của báo chí, truyền thông và internet,…
– Tác động của quá trình phát triển khoa học và công nghệ.
– Tác động của đời sống văn hóa v.v….
Trong các yếu tố này, tư tưởng chính trị, cơ chế thị trường, giao lưu và hội nhập, hệ giá trị văn học và thẩm mỹ, hệ thống lý thuyết nghệ thuật, báo chí truyền thông, internet, v.v… được xem là các yếu tố tác động mạnh có ý nghĩa quyết định. Có rất nhiều yếu tố chỉ đến giai đoạn này mới xuất hiện, những giai đoạn trước không có. Điều đó tạo nên tính chất và phẩm chất khác biệt của văn học thời kỳ đổi mới. Tìm hiểu và lý giải chính xác về cơ chế, hiệu lực, hiệu quả tác động của từng yếu tố lên tiến trình văn học đổi mới là một yêu cầu khoa học thú vị cần được cả giới, trước hết là những nhà nghiên cứu lý luận phê bình văn học quan tâm.
2. Vấn đề nhìn nhận và đánh giá thành tựu và hạn chế của văn học thời kỳ đổi mới.
a.Thành tựu về lý luận phê bình
Mặc dù đổi mới là một quá trình không đơn giản, lại chịu nhiều yếu tố tác động như trên vừa nêu, nhưng văn học 30 năm qua đã tận dụng được cơ hội lịch sử để đổi mới và làm mới mình trên tất cả các phương diện.
Trước hết phải kể đến sự đổi mới về tư duy, đổi mới về quan niệm, đổi mới về nhận thức văn học như một thành tựu đặc biệt. Có thể xem đây là chìa khóa của đổi mới. Với chìa khoá này, rất nhiều cánh cửa của văn học đã được mở ra. Đã có nhà nghiên cứu mô tả những năm đầu thời kỳ đổi mới là những năm “cả nước tư duy”, “cả nước động não” để tìm kiếm câu trả lời cho những vấn đề của đời sống kinh tế, chính trị – xã hội và văn học. Với đổi mới tư duy, đổi mới quan niệm, đổi mới nhận thức chúng ta đã tư duy lại, nhận thức lại, quan niệm lại rất nhiều vấn đề cơ bản, hệ trọng của lý luận và lịch sử văn học.
Ngay từ những năm 80 của thế kỷ 20, cùng với những dấu hiệu chuyển biến trên lĩnh vực sáng tác, trên lĩnh vực lý luận phê bình đã xuất hiện những luận điểm mang tính chất đối thoại, phản biện của những nhà đổi mới tiên phong. Đó là những nhân tố kích thích dũng khí đổi mới, kích thích năng lực tìm kiếm, phát hiện và lý giải mới về những vấn đề tưởng như đã trở thành nguyên tắc, nguyên lý của văn học. Nhờ đổi mới tư duy, lý luận văn học và mỹ học mácxit tuy vẫn được xác định là cơ sở lý luận nền tảng, nhưng không còn giữ địa vị độc tôn, duy nhất như nhiều chục năm hậu bán thế kỷ 20. Trong tiến trình đổi mới và hội nhập, tư duy lý luận nói chung, tư duy lý luận văn học nói riêng đã trở nên năng động hơn, khách quan hơn. Với không khí dân chủ mới, các hệ thống lý thuyết nghệ thuật không ngừng được giới thiệu, tiếp thu và vận dụng với tinh thần khách quan, khoa học hơn. Đến thời điểm này có thể nói hầu hết các lý thuyết văn học và mỹ học Âu – Mỹ hiện đại đều đã được biết đến ở Việt Nam. Với nỗ lực nghiên cứu và dịch thuật, nỗ lực truyền bá và vận dụng, giới nghiên cứu văn học đã góp phần làm mới các lý thuyết, ít ra là làm cho nó sống lại ở Việt Nam. Thực tiễn đó đã tạo ra sinh khí lý luận và học thuật mới, mau chóng đưa nền văn học từ trạng thái đơn lý thuyết sang trạng thái đa lý thuyết, mở rộng tầm hiểu biết và trình độ tư duy, đổi mới phương pháp và cách thức tiếp cận, ngõ hầu cập nhật và đối thoại với các nước trong khu vực và thế giới. Đây cũng là cơ sở để hoạt động phê bình và hoạt động tiếp nhận có những chuyển biến căn bản.
Cũng nhờ đổi mới tư duy, khi lý trí được thức tỉnh, một trong những hoạt động được xúc tiến sớm là hoạt động nhận thức lại các giá trị và đánh giá lại các hiện tượng văn học như một sự trang trải các món nợ của quá khứ. Ngay từ năm 1987, khi cánh cửa đổi mới vừa được mở, các hội nghị, hội thảo khoa học đánh giá lại về Thơ Mới, về văn chương Tự lực Văn đoàn, văn chương lãng mạn và các hiện tượng văn học từng chịu những định kiến nặng nề do những nhận thức ấu trĩ một thời, từng bị xem nhẹ hoặc bỏ quên… đã được tiến hành nhằm trả lại các giá trị văn chương đích thực cho mỗi hiện tượng. Đó là tiền đề để các năm tiếp theo của quá trình đổi mới, chúng ta có được các ứng xử phù hợp, đúng đắn hơn với các giá trị văn chương mới hình thành, các hiện tượng mới xuất hiện. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để trong quá trình đổi mới, chúng ta từng bước thiết lập được một hệ giá trị văn học mới,vừa tương thích với hệ giá trị văn học chung của thế giới, vừa đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn lịch sử và văn học Việt Nam. Với hệ giá trị này, văn học Việt Nam tìm được tiếng nói chung, ngôn ngữ chung để đối thoại, hội nhập và phát triển. Từ đây một tiến trình khác đã từng bước hình thành đó là tiến trình dân chủ hoá văn học, góp phần dân chủ hoá xã hội.
Với vai trò như vậy, có thể xem đổi mới tư duy, đổi mới quan niệm, đổi mới nhận thức lý luận là thành tựu đặc biệt, là thành tựu đẻ ra thành tựu, là cơ sở để kiến tạo nên các thành tựu khác.
b.Thành tựu về sáng tác
Trên phương diện sáng tác, để nhìn nhận và đánh giá đúng thành tựu, cần ngược dòng thời gian kể từ thời điểm 1986 khoảng năm, sáu năm. Có thể xem đây là giai đoạn tiền đổi mới, giai đoạn khởi động và chuẩn bị tạo đà cho đổi mới. Rất nhiều tác giả và tác phẩm thuộc các thể loại thơ, văn xuôi, kịch, lý luận phê bình xuất hiện trong giai đoạn này đã mang tư tưởng đổi mới, mang tinh thần xã hội – công dân sâu sắc, được ghi nhận như những hiện tượng, nhưng do ra đời sớm nên vẫn ít nhiều chịu những hệ luỵ từ mọi phía. Phải đợi đến năm 1986, khi công cuộc đổi mới được chính thức phát động thì mọi lực cản mới được phá dỡ, tiềm năng sáng tạo mới thực sự được giải phóng để bước vào giai đoạn đổi mới. Vì vậy, cần phải ghi công đầu đổi mới cho những tác giả, tác phẩm này.
Từ 1986 trở đi, khi đã được cởi trói và tự cởi trói nền văn học đã vận hành theo hướng tự do hơn, dân chủ hơn. Các năng lực sang tạo có cơ hội được giải phóng, đánh thức, các tìm kiếm cá nhân được kích thích, tôn trọng. Đó là tiền đề để đổi mới toàn diện nền văn học từ hệ thống quan niệm đến cảm hứng sáng tác, hệ thống thi pháp thể loại, phương thức tiếp cận và phong cách cá nhân. Trong tiến trình đổi mới, đồng hành với cảm hứng sử thi, một cảm hứng nhân văn mới xuất hiện, đưa con người và những vấn đề của con người vào vị trí trung tâm của nền văn học với những chiều khám phá phát hiện mới. Chưa bao giờ, đội ngũ tác giả văn học lại đông đảo về số lượng như hiện nay. Cũng chưa bao giờ các khuynh hướng tìm tòi, cách tân về kỹ thuật, về hình thức, lại nở rộ nhiều đến thế. Biên độ thể loại được mở rộng, thậm chí phá vỡ. Các loại hình văn học mới ra đời. Các hiện tượng sáng tác mới liên tục xuất hiện. Thơ thì tràn bờ (chữ dùng của Hữu Thỉnh), tiểu thuyết và truyện ngắn thì bội thu… Tất cả những chuyển biến đó tạo nên diện mạo văn học thời kỳ đổi mới.
Tuy nhiên, quá trình nào cũng có những được, mất, những mặt tích cực và tiêu cực của nó. Bên cạnh thành tựu, trong quá trình đổi mới và hội nhập đời sống văn học cũng đã bộc lộ những vấn đề cần được nhìn nhận. Những dấu hiệu khủng hoảng về giá trị; thiếu chuẩn, lệch chuẩn trong sáng tạo, thưởng thức, tiếp nhận và đánh giá; xu hướng sính lý thuyết, chạy theo sáng tạo hình thức, chạy theo thị trường và các thị hiếu nghệ thuật thời thượng; xa rời các vấn đề lớn của đời sống xã hội và lịch sử của đất nước đã và đang hiện hữu. Nên chăng, xem đó là sự hăng say đổi mới một cách quá giới hạn khiến cho đời sống văn học thiếu sự chừng mực, điềm tĩnh cần có để đổi mới và phát triển bền vững?
3.Một số bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn văn học thời kỳ đổi mới
Từ thực tiễn văn học 30 năm đổi mới, có thể suy ngẫm và rút ra rất nhiều bài học kinh nghiệm bổ ích cho sự phát triển văn học.
– Đầu tiên là bài học về sự giải phóng năng lực của đội ngũ sáng tạo. Thực tiễn cho thấy, chúng ta đã tiến hành đổi mới và đổi mới thành công bằng chính những con người đã tạo ra nền văn học trước đó. Chỉ có điều, để bước vào thời kỳ đổi mới họ được giải phóng khỏi những ràng buộc, cấm kỵ hữu hình và vô hình; được giải phóng khỏi tình trạng bao cấp về tư tưởng; được tự do, dân chủ hơn trong đời sống xã hội và văn chương để trở thành những chủ nhân của văn học thời kỳ đổi mới. Đó là tiền đề quan trọng cho sự giải phóng tiềm năng trí tuệ, năng lực chất xám, năng lực tư duy sáng tạo và năng lực đổi mới cách tân. Thiết nghĩ đây sẽ là bài học kinh nghiệm hữu ích cho quá trình phát triển văn học tiếp theo.
– Mặc dù sự phát triển văn học tuân theo quy luật riêng và đổi mới, cách tân là yêu cầu nội tại của văn học, nhưng trong quá trình vận động, nó vẫn chịu sự tác động mạnh mẽ của rất nhiều yếu tố. Lường trước, và xử lý tốt các mối quan hệ này sẽ hạn chế được các tác động tiêu cực; đồng thời sẽ phát huy được các tác động tích cực tới quá trình phát triển văn học.
– Kinh nghiệm từ thời kỳ đổi mới cho thấy, khi các quy luật khách quan của văn học không được nhận thức, phát hiện kịp thời, không được tôn trọng đúng mức thì đổi mới về một phương diện nào đó là sự trả giá cho những định kiến sai lầm. Sự sửa chữa, làm lại đôi khi cũng tốn thời gian, công sức và trí tuệ không kém sự làm mới.
Trên đây là những gợi ý bước đầu để hội thảo cùng trao đổi thảo luận. Rất mong có được những ý kiến đóng góp của các nhà văn, nhà thơ và quý vị đại biểu. Trân trọng cảm ơn!

markdown:
[Vấn đề đánh giá văn học Việt Nam thời kỳ Đổi mới](http://phebinhvanhoc.com.vn/van-de-danh-gia-van-hoc-viet-nam-thoi-ky-doi-moi/) **(Báo cáo Đề dẫn Hội thảo Văn học – 30 năm đổi mới, hội nhập và phát triển)** **Phan Trọng Thưởng**
Chúng ta đang đứng trước nhiệm vụ tổng kết thực tiễn văn học 30 năm đổi mới với tư cách của những người trong cuộc; vừa trực tiếp can dự, trực tiếp tạo nên thành tựu; vừa trực tiếp thừa hưởng những thành quả của tiến trình đổi mới.
Nhìn lại chặng đường đổi mới đã qua, sau mỗi mốc 10, 15, 20, 25, chúng ta đều tiến hành hoạt động tổng kết, đánh giá thành tựu, nhìn nhận hạn chế, chỉ ra các nguyên nhân để tiếp tục đổi mới. Nhưng có lẽ, vào các thời điểm đó, do chưa hội đủ các điều kiện nên việc tổng kết thực tiễn văn học so với một số lĩnh vực khác, chưa được chú ý đúng mức. Và lần này, trước mốc 30 năm, chúng ta không chỉ có thêm thời gian, có thêm thành tựu và kinh nghiệm, mà còn có thêm cơ sở khoa học và các điều kiện khách quan cần thiết khác để tiến hành tổng kết toàn diện thực tiễn văn học.
Với một cuộc hội thảo khoa học chắc chắn chúng ta không thể đặt ra và giải quyết được tất cả mọi yêu cầu. Nhưng ít nhất, từ phương diện lý luận phê bình, chúng ta cũng cố gắng làm rõ một số vấn đề có ý nghĩa học thuật, ý nghĩa phương pháp luận để tạo cơ sở cho nhận thức, nhận diện và đánh giá thực tiễn văn học 30 năm qua.
**1.Nhìn nhận văn học thời kỳ đổi mới như thế nào?** *a.Văn học thời kỳ đổi mới nhìn từ quan điểm phân kỳ*
Theo quan điểm lịch sử, văn học Việt Nam từ 1986 đến nay được định danh là
*văn học thời kỳ đổi mới*, thuộc phạm trù *văn học đương đại.* Đây là giai đoạn văn học đang diễn ra, đang vận động và phát triển, trong đó, năm 1986 được xác định là một *mốc phân kỳ*, mở ra giai đoạn văn học với phẩm chất hàng đầu là *đổi mới và cách tân* (đổi mới là *chủ lưu*, cách tân là *chi lưu).*
Như nhiều mốc khác, mốc 1986 mang đầy đủ bản chất của một mốc phân kỳ lịch sử văn học. Theo cách hiểu thông thường thì mốc phân kỳ là mốc
*khép lại* một giai đoạn văn học, đồng thời *mở ra* một giai đoạn văn học khác. Nhưng mốc 1986 thì không hẳn như vậy; tuy nó *mở ra* một thời kỳ văn học mới, nhưng nó *không hoàn toàn khép lại *thời kỳ văn học trước đó. Lại càng không * bế mạc* theo hình dung của Phạm Thế Ngũ. Ngay từ khi công cuộc đổi mới được phát động, các câu hỏi đại loại như: Đổi mới là gì? Đổi mới như thế nào? Đổi mới đến đâu?… đã được đặt ra. Và vì vậy, đổi mới không phải là cuộc chia tay, là sự giã từ với quá khứ, cho dù là “ *giã từ một cách vui vẻ” *theo cách nói của Marx. Có thể nói, mốc đổi mới 1986 là mốc vừa mở cửa cho chúng ta vào tương lai, vừa mở cửa cho chúng ta về quá khứ để *tìm kiếm,* *kiến tạo* và *phục dựng* các giá trị văn học.
Tuy là mốc phân kỳ lập nên để phân chia các giai đoạn, các thời kỳ của lịch sử văn học, nhưng mốc 1986 không phải là lát cắt ngang chia cắt tiến trình văn học, giai đoạn sau không có liên hệ gì với giai đoạn trước. Thực tế lịch sử cho thấy, công cuộc đổi mới văn học
*không diễn ra trên nền đất trống*, trên bãi đổ nát hoang tàn mà diễn ra trên cánh đồng đã từng được gieo trồng, gặt hái và thu hoạch. Ở đó, không ít giá trị văn học của các giai đoạn trước đã được khẳng định, được trân trọng và kế thừa làm cơ sở vốn liếng cho đổi mới và phát triển. Thực tế đó phản biện lại cách hình dung đổi mới như một hiệu lệnh phát ra từ đâu đó từ bên trên hoặc bên ngoài nền văn học.
Do đổi mới là một giai đoạn, là một
*kỳ *của phân kỳ lịch sử văn học cho nên việc đặt văn học đổi mới vào tiến trình lịch sử để nhìn nhận và đánh giá được xem là yêu cầu khoa học đầu tiên. Tách rời tiến trình vận động và phát triển chung của lịch sử văn học, cắt đứt mối liên hệ biện chứng, nhân quả với các giai đoạn khác thì không những là phi khoa học mà còn làm giảm ý nghĩa của thành tựu văn học thời kỳ đổi mới. *b. Văn học thời kỳ đổi mới nhìn từ quy luật vận động nội tại của văn học*
Trong lịch sử văn học, đổi mới và cách tân không chỉ diễn ra một lần. Chỉ riêng thế kỷ XX, ít nhất đã có 3 cuộc đổi mới cách tân diễn ra vào các năm đầu, giữa và cuối thế kỷ. Mỗi cuộc đều có hoàn cảnh và lý do riêng của nó. Nhưng trước hết, đổi mới và cách tân là quy luật nội tại, là yêu cầu tự thân, sống còn, là sự tự ý thức của văn học. Thứ đến mới là chịu
*tác động* là *tiếp thu ảnh hưởng* và *tiếp biến các giá trị *văn chương từ bên ngoài vào.
Đổi mới lần này cũng vậy; nếu nhìn vào hiện tượng, rất dễ lầm tưởng một số thành tựu văn học có được là do áp lực của quá trình hội nhập – một quá trình diễn ra gần như song song, đồng thời với quá trình đổi mới; hay là do tiếp thu, học hỏi nước ngoài. Song, thực chất, lý do và động lực đổi mới lại nằm ở bên trong nền văn học. Chỉ cần nhớ lại các ý kiến trao đổi về tình hình văn học, đặc biệt là các đề xuất kiến giải về lý luận diễn ra trên báo chí các năm từ 1979 đến trước thềm đổi mới (1985) sẽ thấy rõ điều đó. Từ góc nhìn này, có thể nói đổi mới văn học là quá trình thai nghén, chuẩn bị. Không hội đủ các yếu tố, các điều kiện của chính văn học thì cho dù các lĩnh vực khác có đổi mới, chưa chắc đổi mới văn học đã diễn ra. Vậy các yếu tố đó là gì?
* Trước hết*, là thái độ không thỏa mãn, không hài lòng với những thành tựu đã có của nền văn học. Như chúng ta đã thấy, những nhà văn đi tiên phong trong thời kỳ đổi mới không ai khác là chính những nhà văn đã từng trực tiếp tham gia vào việc kiến tạo thành tựu văn học thời kỳ chiến tranh cách mạng. Nhưng khi chiến tranh kết thúc, quy luật chi phối văn học thời chiến hết hiệu lực thì một quy luật khác xuất hiện và thay thế, chi phối tiến trình văn học. Với tác động của quy luật này, các nhà văn được thức tỉnh để nhận ra những hạn chế, bất cập, thậm chí non kém của nền văn học. Một thái độ không thỏa mãn, không hài lòng đã xuất hiện. Và đây chính là khởi nguồn cho những lý giải về *tính minh họa, tính công thức, tính giáo huấn, tính tuyên truyền và nhiều đặc điểm khác của nền văn học* (xin xem lại các ý kiến của Nguyễn Minh Châu, Hoàng Ngọc Hiến và nhiều nhà văn khác trên báo chí đương thời). * Thứ hai*, là nhu cầu *đổi mới tư duy* diễn ra trên tất cả các lĩnh vực vào những năm đầu của thời kỳ đổi mới. Với trào lưu này, không chỉ *các quy luật văn học* được nhận thức và nhận thức lại mà cả *hệ giá trị văn học *(bao gồm cả giá trị văn học quá khứ và đương đại) và những vấn đề hết sức cơ bản, bức thiết của lý luận và lịch sử văn học như các vấn đề: Chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa; vấn đề bản chất, chức năng và thuộc tính của văn học; vấn đề mối quan hệ giữa văn học và chính trị.v.v… cũng được nhận thức và nhận thức lại. Từ đây, các mối quan hệ bản chất giữa văn học với các loại hình ý thức xã hội khác được minh định; các giá trị văn học của quá khứ từng chịu nhiều định kiến sai lầm; các [hiện tượng văn học](http://phebinhvanhoc.com.vn/hien-tuong-van-hoc/) từng bị hàm oan, thậm chí kết án nặng nề; các trường phái lý thuyết nghệ thuật Âu – Mĩ hiện đại mà một thời chúng ta có thái độ khước từ.v.v… đều được nhận thức lại, được điều chỉnh, bổ sung làm cơ sở cho đổi mới tư duy nghiên cứu, tư duy sáng tạo và phát triển. Nỗ lực khắc phục những non kém, giải tỏa các định kiến và sửa chữa các khuyết tật, hạn chế của nền văn học diễn ra trong suốt thời kỳ đổi mới có thể xem là kết quả của quá trình tự nhận thức và nhận thức lại, quá trình đổi mới tư duy văn học này. * Thứ ba*, là sự xuất hiện một đội ngũ nhà văn mới. Bên cạnh lớp nhà văn, nhà thơ trưởng thành từ kháng chiến chống Mĩ có tài năng, bản lĩnh, kinh nghiệm và tâm huyết làm trụ cột cho đổi mới, dường như lịch sử văn học giai đoạn này cũng lặng lẽ chuẩn bị cho mình một đội ngũ, một lực lượng tương thích với yêu cầu đổi mới và cách tân. Trừ một số ít được xem là “người của hai thế hệ” còn phần lớn họ đều sinh và trưởng thành *trong* đổi mới và *cùng* đổi mới. Khác với lớp nhà văn đi trước, họ được hấp thụ những tư tưởng mới, thừa hưởng thành quả sáng tạo, được đào luyện trong môi trường thực tiễn đổi mới, được đối mặt với những vấn đề của đời sống xã hội và công chúng đương đại. Về một phương diện nào đó, sự xuất hiện lớp nhà văn mới là một lẽ tự nhiên, bình thường. Nhưng để bắt kịp với xu thế đổi mới và thực hiện sứ mệnh đổi mới thì lực lượng này có vai trò quan trọng.Họ là những người nhạy bén với cái mới, luôn luôn tìm kiếm cái mới.Có thể xem họ là một trong số những chủ nhân đích thực của văn học thời kỳ đổi mới. *Cuối cùng*, là khát vọng sáng tạo, khát vọng *thay đổi* và khát vọng *làm mới* toàn bộ nền văn học từ quan niệm đến cảm hứng, phong cách, thi pháp thể loại và phương thức thể hiện nghệ thuật. Có thể nói đây là động lực của đổi mới, cách tân; là yếu tố thường xuyên kích thích năng lực tìm kiếm sáng tạo văn học.
*c.Văn học thời kỳ đổi mới nhìn từ quá trình vận động khách quan*
Nhìn từ phương diện khác, đổi mới không chỉ là quá trình vận động nội tại, tự thân của văn học mà còn là quá trình lịch sử khách quan diễn ra dưới tác động của rất nhiều yếu tố có quan hệ biện chứng cần được nhìn nhận lý giải một cách khoa học. Việc nhận thức đầy đủ các yếu tố tác động tới quá trình văn học đổi mới sẽ cho phép chúng ta tiếp cận đúng đắn hơn, lý giải sâu sắc và chính xác hơn quá trình vận động và phát triển cũng như thành tựu văn học thời kỳ đổi mới.
Trong khuôn khổ một bản báo cáo đề dẫn, không có điều kiện đi sâu vào các
*lí do tác động*, *cơ chế tác động* của từng yếu tố nên ở đây chúng tôi chỉ bước đầu liệt kê, gọi tên các yếu tố để từ đó chỉ ra các yếu tố tác động mạnh có ý nghĩa quyết định đến tiến trình văn học. Ít nhất có các yếu tố sau đây:
– Tác động của hệ thống tư tưởng chính trị (bao gồm cả quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách,…).
– Tác động của cơ chế thị trường.
– Tác động của quá trình giao lưu và hội nhập quốc tế
– Tác động của sự thay đổi hệ giá trị vưn học và đạo đức thẩm mỹ.
– Tác động của hệ thống lý thuyết nghệ thuật (chủ yếu đến tư duy lý luận và phương pháp nghiên cứu).
– Tác động của báo chí, truyền thông và internet,…
– Tác động của quá trình phát triển khoa học và công nghệ.
– Tác động của đời sống văn hóa v.v….
Trong các yếu tố này, tư tưởng chính trị, cơ chế thị trường, giao lưu và hội nhập, hệ giá trị văn học và thẩm mỹ, hệ thống lý thuyết nghệ thuật, báo chí truyền thông, internet, v.v… được xem là các yếu tố tác động mạnh có ý nghĩa quyết định. Có rất nhiều yếu tố chỉ đến giai đoạn này mới xuất hiện, những giai đoạn trước không có. Điều đó tạo nên tính chất và phẩm chất khác biệt của văn học thời kỳ đổi mới. Tìm hiểu và lý giải chính xác về cơ chế, hiệu lực, hiệu quả tác động của từng yếu tố lên tiến trình văn học đổi mới là một yêu cầu khoa học thú vị cần được cả giới, trước hết là những nhà nghiên cứu lý luận phê bình văn học quan tâm.
**2. Vấn đề nhìn nhận và đánh giá thành tựu và hạn chế của văn học thời kỳ đổi mới.** *a.Thành tựu về lý luận phê bình*
Mặc dù đổi mới là một quá trình không đơn giản, lại chịu nhiều yếu tố tác động như trên vừa nêu, nhưng văn học 30 năm qua đã tận dụng được cơ hội lịch sử để
*đổi mới* và *làm mới* mình trên tất cả các phương diện.
Trước hết phải kể đến sự
*đổi mới về tư duy*, *đổi mới về quan niệm*, *đổi mới về nhận thức* văn học như một thành tựu đặc biệt. Có thể xem đây là chìa khóa của đổi mới. Với chìa khoá này, rất nhiều cánh cửa của văn học đã được mở ra. Đã có nhà nghiên cứu mô tả những năm đầu thời kỳ đổi mới là những năm “cả nước tư duy”, “cả nước động não” để tìm kiếm câu trả lời cho những vấn đề của đời sống kinh tế, chính trị – xã hội và văn học. Với đổi mới tư duy, đổi mới quan niệm, đổi mới nhận thức chúng ta đã *tư duy lại, nhận thức lại, quan niệm lại* rất nhiều vấn đề cơ bản, hệ trọng của lý luận và lịch sử văn học.
Ngay từ những năm 80 của thế kỷ 20, cùng với những dấu hiệu chuyển biến trên lĩnh vực sáng tác, trên lĩnh vực lý luận phê bình đã xuất hiện những luận điểm mang tính chất đối thoại, phản biện của những nhà đổi mới tiên phong. Đó là những nhân tố kích thích dũng khí đổi mới, kích thích năng lực tìm kiếm, phát hiện và lý giải mới về những vấn đề tưởng như đã trở thành nguyên tắc, nguyên lý của văn học. Nhờ đổi mới tư duy, lý luận văn học và mỹ học mácxit tuy vẫn được xác định là cơ sở lý luận nền tảng, nhưng không còn giữ địa vị độc tôn, duy nhất như nhiều chục năm hậu bán thế kỷ 20. Trong tiến trình đổi mới và hội nhập, tư duy lý luận nói chung, tư duy lý luận văn học nói riêng đã trở nên năng động hơn, khách quan hơn. Với không khí dân chủ mới, các hệ thống lý thuyết nghệ thuật không ngừng được giới thiệu, tiếp thu và vận dụng với tinh thần khách quan, khoa học hơn. Đến thời điểm này có thể nói hầu hết các lý thuyết văn học và mỹ học Âu – Mỹ hiện đại đều đã được biết đến ở Việt Nam. Với nỗ lực nghiên cứu và dịch thuật, nỗ lực truyền bá và vận dụng, giới nghiên cứu văn học đã góp phần
*làm mới* các lý thuyết, ít ra là làm cho nó sống lại ở Việt Nam. Thực tiễn đó đã tạo ra sinh khí lý luận và học thuật mới, mau chóng đưa nền văn học từ trạng thái *đơn lý thuyết *sang trạng thái *đa lý thuyết*, mở rộng tầm hiểu biết và trình độ tư duy, đổi mới phương pháp và cách thức tiếp cận, ngõ hầu cập nhật và đối thoại với các nước trong khu vực và thế giới. Đây cũng là cơ sở để hoạt động phê bình và hoạt động tiếp nhận có những chuyển biến căn bản.
Cũng nhờ đổi mới tư duy, khi lý trí được thức tỉnh, một trong những hoạt động được xúc tiến sớm là hoạt động
*nhận thức lại các giá trị *và * đánh giá lại các hiện tượng văn học* như một sự trang trải các món nợ của quá khứ. Ngay từ năm 1987, khi cánh cửa đổi mới vừa được mở, các hội nghị, hội thảo khoa học đánh giá lại về *Thơ Mới, *về văn chương * Tự lực Văn đoàn*, *văn chương lãng mạn* và các hiện tượng văn học từng chịu những định kiến nặng nề do những nhận thức ấu trĩ một thời, từng bị xem nhẹ hoặc bỏ quên… đã được tiến hành nhằm trả lại các giá trị văn chương đích thực cho mỗi hiện tượng. Đó là tiền đề để các năm tiếp theo của quá trình đổi mới, chúng ta có được các ứng xử phù hợp, đúng đắn hơn với *các giá trị văn chương mới hình thành, các hiện tượng mới xuất hiện*. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để trong quá trình đổi mới, chúng ta từng bước thiết lập được một *hệ giá trị văn học mới,*vừa tương thích với hệ giá trị văn học chung của thế giới, vừa đáp ứng được đòi hỏi của thực tiễn lịch sử và văn học Việt Nam. Với hệ giá trị này, văn học Việt Nam tìm được tiếng nói chung, ngôn ngữ chung để đối thoại, hội nhập và phát triển. Từ đây một tiến trình khác đã từng bước hình thành đó là tiến trình *dân chủ hoá văn học*, góp phần dân chủ hoá xã hội.
Với vai trò như vậy, có thể xem đổi mới tư duy, đổi mới quan niệm, đổi mới nhận thức lý luận là thành tựu đặc biệt, là thành tựu đẻ ra thành tựu, là cơ sở để kiến tạo nên các thành tựu khác.
*b.Thành tựu về sáng tác * * Trên phương diện sáng tác*, để nhìn nhận và đánh giá đúng thành tựu, cần ngược dòng thời gian kể từ thời điểm 1986 khoảng năm, sáu năm. Có thể xem đây là *giai đoạn tiền đổi mới*, giai đoạn khởi động và chuẩn bị tạo đà cho đổi mới. Rất nhiều tác giả và tác phẩm thuộc các thể loại thơ, văn xuôi, kịch, lý luận phê bình xuất hiện trong giai đoạn này đã mang tư tưởng đổi mới, mang tinh thần xã hội – công dân sâu sắc, được ghi nhận như những hiện tượng, nhưng do ra đời sớm nên vẫn ít nhiều chịu những hệ luỵ từ mọi phía. Phải đợi đến năm 1986, khi công cuộc đổi mới được chính thức phát động thì mọi lực cản mới được phá dỡ, tiềm năng sáng tạo mới thực sự được giải phóng để bước vào giai đoạn đổi mới. Vì vậy, cần phải ghi công đầu đổi mới cho những tác giả, tác phẩm này.
Từ 1986 trở đi, khi đã
*được cởi trói* và *tự cởi trói* nền văn học đã vận hành theo hướng tự do hơn, dân chủ hơn. Các năng lực sang tạo có cơ hội được giải phóng, đánh thức, các tìm kiếm cá nhân được kích thích, tôn trọng. Đó là tiền đề để đổi mới toàn diện nền văn học từ *hệ thống quan niệm* đến *cảm hứng sáng tác*, *hệ thống thi pháp thể loại*, *phương thức tiếp cận* và *phong cách cá nhân*. Trong tiến trình đổi mới, đồng hành với cảm hứng sử thi, một cảm hứng nhân văn mới xuất hiện, đưa con người và những vấn đề của con người vào vị trí trung tâm của nền văn học với những chiều khám phá phát hiện mới. Chưa bao giờ, đội ngũ tác giả văn học lại đông đảo về số lượng như hiện nay. Cũng chưa bao giờ các khuynh hướng tìm tòi, cách tân về kỹ thuật, về hình thức, lại nở rộ nhiều đến thế. Biên độ thể loại được mở rộng, thậm chí phá vỡ. Các loại hình văn học mới ra đời. Các hiện tượng sáng tác mới liên tục xuất hiện. Thơ thì *tràn bờ* (chữ dùng của Hữu Thỉnh), tiểu thuyết và truyện ngắn thì *bội thu*… Tất cả những chuyển biến đó tạo nên diện mạo văn học thời kỳ đổi mới.
Tuy nhiên, quá trình nào cũng có những
*được, mất*, những mặt *tích cực* và *tiêu cực* của nó. Bên cạnh thành tựu, trong quá trình đổi mới và hội nhập đời sống văn học cũng đã bộc lộ những vấn đề cần được nhìn nhận. Những dấu hiệu khủng hoảng về giá trị; thiếu chuẩn, lệch chuẩn trong sáng tạo, thưởng thức, tiếp nhận và đánh giá; xu hướng sính lý thuyết, chạy theo sáng tạo hình thức, chạy theo thị trường và các thị hiếu nghệ thuật thời thượng; xa rời các vấn đề lớn của đời sống xã hội và lịch sử của đất nước đã và đang hiện hữu. Nên chăng, xem đó là sự hăng say đổi mới một cách quá giới hạn khiến cho đời sống văn học thiếu sự chừng mực, điềm tĩnh cần có để đổi mới và phát triển bền vững? **3.Một số bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn văn học thời kỳ đổi mới**
Từ thực tiễn văn học 30 năm đổi mới, có thể suy ngẫm và rút ra rất nhiều bài học kinh nghiệm bổ ích cho sự phát triển văn học.
– Đầu tiên là bài học về sự
*giải phóng năng lực* của đội ngũ sáng tạo. Thực tiễn cho thấy, chúng ta đã tiến hành đổi mới và đổi mới thành công bằng chính những con người đã tạo ra nền văn học trước đó. Chỉ có điều, để bước vào thời kỳ đổi mới họ được giải phóng khỏi những ràng buộc, cấm kỵ hữu hình và vô hình; được giải phóng khỏi tình trạng *bao cấp về tư tưởng*; được tự do, dân chủ hơn trong đời sống xã hội và văn chương để trở thành những chủ nhân của văn học thời kỳ đổi mới. Đó là tiền đề quan trọng cho sự giải phóng tiềm năng trí tuệ, năng lực chất xám, năng lực tư duy sáng tạo và năng lực đổi mới cách tân. Thiết nghĩ đây sẽ là bài học kinh nghiệm hữu ích cho quá trình phát triển văn học tiếp theo.
– Mặc dù sự phát triển văn học tuân theo quy luật riêng và đổi mới, cách tân là yêu cầu nội tại của văn học, nhưng trong quá trình vận động, nó vẫn chịu sự tác động mạnh mẽ của rất nhiều yếu tố. Lường trước, và xử lý tốt các mối quan hệ này sẽ hạn chế được các tác động tiêu cực; đồng thời sẽ phát huy được các tác động tích cực tới quá trình phát triển văn học.
– Kinh nghiệm từ thời kỳ đổi mới cho thấy, khi các quy luật khách quan của văn học không được nhận thức, phát hiện kịp thời, không được tôn trọng đúng mức thì đổi mới về một phương diện nào đó là sự trả giá cho những định kiến sai lầm. Sự sửa chữa, làm lại đôi khi cũng tốn thời gian, công sức và trí tuệ không kém sự làm mới.
Trên đây là những gợi ý bước đầu để hội thảo cùng trao đổi thảo luận. Rất mong có được những ý kiến đóng góp của các nhà văn, nhà thơ và quý vị đại biểu. Trân trọng cảm ơn!

Link: <http://phebinhvanhoc.com.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://phebinhvanhoc.com.vn/?p=13855>; rel=shortlink