markdown:
**. Wikipedia Ngày này năm xưa. Năm ** ![ Everest kalapatthar crop.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Everest_kalapatthar_crop.jpg/220px-Everest_kalapatthar_crop.jpg)
[1975](http://vi.wikipedia.org/wiki/1975)– Nhà leo núi [Nhật Bản](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Tabei Junko](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tabei_Junko)trở thành người phụ nữ đầu tiên chinh phục [đỉnh Everest](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%89nh_Everest). Năm [1929](http://vi.wikipedia.org/wiki/1929)– Lễ trao [Giải Oscar](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar)lần đầu tiên được tổ chức tại [Hollywood](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hollywood), [California](http://vi.wikipedia.org/wiki/California), Hoa Kỳ. Năm [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007)– [Nicolas Sarkozy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy)nhậm chức [Tổng thống](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Ph%C3%A1p)Cộng hòa Pháp.
# 16 tháng 5
Ngày
**16 tháng 5** là ngày thứ 136 (137 trong [năm nhuận](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C4%83m_nhu%E1%BA%ADn)) trong [lịch Gregory](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory). Còn 229 ngày trong năm.
|
|[1](http://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_5) [2](http://vi.wikipedia.org/wiki/2_th%C3%A1ng_5) [3](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_5) [4](http://vi.wikipedia.org/wiki/4_th%C3%A1ng_5) [5](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_5) [6](http://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_5) [7](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_5) [8](http://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_5) [9](http://vi.wikipedia.org/wiki/9_th%C3%A1ng_5) [10](http://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_5) [11](http://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_5) [12](http://vi.wikipedia.org/wiki/12_th%C3%A1ng_5) [13](http://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_5) [14](http://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_5) [15](http://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_5) **16** [17](http://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_5) [18](http://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_5) [19](http://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_5) [20](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_5) [21](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_5) [22](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_5) [23](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_5) [24](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_5) [25](http://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_5) [26](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_5) [27](http://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_5) [28](http://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_5) [29](http://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_5) [30](http://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_5) [31](http://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_5)
## Mục lục
## Sự kiện
[290](http://vi.wikipedia.org/wiki/290)– Hoàng thái tử Tư Mã Trung kế vị vua cha [Tấn Vũ Đế](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%A5n_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF)mới qua đời, tức [Tấn Huệ Đế](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%A5n_Hu%E1%BB%87_%C4%90%E1%BA%BF). [947](http://vi.wikipedia.org/wiki/947)– Khang vương Da Luật Nguyễn kế vị hoàng đế [triều Liêu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%81u_Li%C3%AAu), tức [Liêu Thế Tông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAu_Th%E1%BA%BF_T%C3%B4ng). [1929](http://vi.wikipedia.org/wiki/1929)– Lễ trao [Giải Oscar](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar)lần đầu tiên được tổ chức tại [Hollywood](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hollywood), [California](http://vi.wikipedia.org/wiki/California), Hoa Kỳ. [1960](http://vi.wikipedia.org/wiki/1960)– Nhà vật lý học Theodore Maiman tiến hành [laser](http://vi.wikipedia.org/wiki/Laser)hoạt động đầu tiên tại Phòng thí nghiệm HRL tại [Malibu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Malibu), California, Hoa Kỳ. [1966](http://vi.wikipedia.org/wiki/1966)– Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ban bố “Thông tri 16/5”, [Đại Cách mạng vǎn hoá vô sản](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_v%C4%83n_h%C3%B3a)bắt đầu tại Trung Quốc. [1966](http://vi.wikipedia.org/wiki/1966)– Ban nhạc [The Beach Boys](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_Beach_Boys)cho phát hành album *.* [Pet Sounds](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pet_Sounds) [1975](http://vi.wikipedia.org/wiki/1975)– Nhà leo núi [Nhật Bản](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Tabei Junko](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tabei_Junko)trở thành người phụ nữ đầu tiên chinh phục [đỉnh Everest](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%89nh_Everest). [1975](http://vi.wikipedia.org/wiki/1975)– Sau khi bãi bỏ chế độ quân chủ, [Sikkim](http://vi.wikipedia.org/wiki/Sikkim)chính thức trở thành một bang của Ấn Độ. [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007)– [Nicolas Sarkozy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy)nhậm chức [Tổng thống](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Ph%C3%A1p)Cộng hòa Pháp
## Sinh
- 1825 –
[Đặng Huy Trứ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7ng_Huy_Tr%E1%BB%A9), quan ngự sử ở triều đình nhà [Nguyễn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n). [1921](http://vi.wikipedia.org/wiki/1921)– [Hoàng Châu Ký](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_Ch%C3%A2u_K%C3%BD), nhà giáo, nhà hoạt động văn hoá, nhà văn, nhà nghiên cứu sân khấu dân gian [Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)(m. 2008).
- 1966 –
[Janet Jackson](http://vi.wikipedia.org/wiki/Janet_Jackson), nữ ca sĩ Mỹ.
- 1969 –
[Steve Lewis](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Steve_Lewis&action=edit&redlink=1), vận động viên Mỹ.
## Mất
- 1999 –
[Lê Tiến Phục](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Ti%E1%BA%BFn_Ph%E1%BB%A5c), Thiếu tướng QDND Việt Nam
## Ngày lễ và kỷ niệm
|
|
## Tham khảo
|
|![]()
[16 tháng 5](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:16_May?uselang=vi) [Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Everest
[Đỉnh Everest](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%89nh_Everest&redirect=no))
|Núi Everest|
|ཇོ་མོ་གླང་མ (
|Chomolungma)
珠穆朗玛峰 (Châu Mục Lãng Mã Phong)
सगरमाथा (
Sagarmatha)
|
|![]()
[Kala Patthar](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kala_Patthar&action=edit&redlink=1), [Nepal](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nepal) [Độ cao](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%89nh_%28%C4%91%E1%BB%8Ba_h%C3%ACnh%29&action=edit&redlink=1) [Thứ 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_n%C3%BAi_cao_nh%E1%BA%A5t_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) [Phần lồi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A7n_l%E1%BB%93i_%C4%91%E1%BB%8Ba_h%C3%ACnh&action=edit&redlink=1)
Một trong vài tá đỉnh có độ cao và phần lồi bằng nhau
[Danh sách](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_n%C3%BAi&action=edit&redlink=1) [Bảy đỉnh núi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3y_%C4%91%E1%BB%89nh_n%C3%BAi&action=edit&redlink=1) [Những đỉnh núi trên 8.000 mét](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_%C4%91%E1%BB%89nh_n%C3%BAi_tr%C3%AAn_8.000_m%C3%A9t&action=edit&redlink=1) [Danh sách quốc gia theo điểm cao nhất](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_%C4%91i%E1%BB%83m_cao_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)
Vị trí đỉnh Everest
![ Nepal](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Flag_of_Nepal.svg/12px-Flag_of_Nepal.svg.png)
![ Nepal](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Flag_of_Nepal.svg/12px-Flag_of_Nepal.svg.png)
[Solukhumbu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Solukhumbu_%28huy%E1%BB%87n%29), [Sagarmatha](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sagarmatha_%28v%C3%B9ng%29&action=edit&redlink=1), [Nepal](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nepal) ![ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/23px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
![ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/23px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[Tingri](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tingri), [Xigazê](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xigaz%C3%AA), [Khu tự trị Tây Tạng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Khu_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B_T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng), [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest#cite_note-1) [Dãy núi](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi) [Mahalangur Himal](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mahalangur_Himal&action=edit&redlink=1), [Himalaya](http://vi.wikipedia.org/wiki/Himalaya) [Tọa độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD) [27°59′17″B 86°55′31″Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Everest¶ms=27_59_17_N_86_55_31_E_type:mountain_) [Tọa độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [27°59′17″B 86°55′31″Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Everest¶ms=27_59_17_N_86_55_31_E_type:mountain_) [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest#cite_note-2) [Chinh phục lần đầu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chinh_ph%E1%BB%A5c_l%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1) ![ New Zealand](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Flag_of_New_Zealand.svg/23px-Flag_of_New_Zealand.svg.png)
![ New Zealand](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Flag_of_New_Zealand.svg/23px-Flag_of_New_Zealand.svg.png)
[Edmund Hillary](http://vi.wikipedia.org/wiki/Edmund_Hillary) ![ Nepal](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Flag_of_Nepal.svg/12px-Flag_of_Nepal.svg.png)
![ Nepal](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/Flag_of_Nepal.svg/12px-Flag_of_Nepal.svg.png)
[Tenzing Norgay](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tenzing_Norgay) [South Col](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=South_Col&action=edit&redlink=1)(Nepal) [Everest (định hướng)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest_%28%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng%29). **Đỉnh Everest** (tên khác: **đỉnh Chomolungma**) là đỉnh [núi](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C3%BAi) cao nhất trên [Trái Đất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t) khi so với [mực nước biển](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n), tính đến thời điểm hiện tại là 8.848 [mét](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9t), nhưng nó vẫn cao lên khoảng 2,5 [3] [xentimét](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xentim%C3%A9t)hàng năm. Đường lên đỉnh Everest là [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest#cite_note-4) [biên giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bi%C3%AAn_gi%E1%BB%9Bi)giữa [Nepal](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nepal)và [Tây Tạng](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng)( [Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)).
## Mục lục
## Tên gọi
Tại Nepal, nó mang tên
*Sagarmatha* ( [tiếng Phạn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n): सगरमस्तका *sagaramastakā*, “trán trời”). Trong [tiếng Tây Tạng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%E1%BA%A1ng), nó được gọi *Chomolangma* (ཇོ་མོ་ཀླུངས་མ་ *jo mo klungs ma*, nghĩa là “Thánh mẫu của vũ trụ”). Trong [tiếng Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c), nó có tên phiên âm từ tiếng Tây Tạng là **Châu Mục Lãng Mã Phong** (珠穆朗瑪峰) hoặc được dịch nghĩa là **Thánh Mẫu Phong** (聖母峰), “đỉnh núi của Thánh mẫu”.
Ngọn núi này được đặt tên tiếng
[Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) bởi [Andrew Scott Waugh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrew_Scott_Waugh&action=edit&redlink=1), [tổng trưởng quan trắc của Ấn Độ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_quan_tr%E1%BA%AFc_c%E1%BB%A7a_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) người Anh. Với cả Nepal và [Tây Tạng](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng) đóng cửa với người nước ngoài, ông viết:
|“||
|…Tôi được dạy bởi quan cấp trên và là người tiền nhiệm đáng kính của tôi, Đại tá, Ngài |”|
|—Andrew Scott Waugh,
|
Do vậy Waugh đã chọn đặt tên núi theo tên của Sir
[George Everest](http://vi.wikipedia.org/wiki/George_Everest), ban đầu sử dụng cách viết **Mont Everest**, và sau đó là **Mount Everest**. Tuy nhiên, cách phát âm hiện đại của Everest – [IPA](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A3ng_m%E1%BA%ABu_t%E1%BB%B1_phi%C3%AAn_%C3%A2m_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF): [ˈɛvərɪst] hay là [ˈɛvərɨst] (EV-er-est) – khác với cách phát âm họ của Sir George là [ˈiv;rɪst] (EAVE-rest).
Tên
*Sagarmatha* trong tiếng Nepal được đưa ra trong đầu [thập niên 1960](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1960) khi nhà nước Nepal nhận ra rằng Đỉnh Everest không có tên trong tiếng Nepal. Điều này xảy ra vì ngọn núi không được biết đến và được đặt tên theo tiếng của một dân tộc thiểu số ở Nepal (vùng thung lũng Kathmandu và khu vực xung quanh). Tên trong tiếng Sherpa/Tây Tạng *Chomolangma* không được chấp nhận vì nó chống lại ý tưởng thống nhất Nepal.
## Số liệu đo đạc
[Radhanath Sikdar](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Radhanath_Sikdar&action=edit&redlink=1), một nhà toán học [Ấn Độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) và một nhà đo đạc từ [Bengal](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bengal), là người đầu tiên xác định Everest là đỉnh núi cao nhất thế giới vào năm 1852, sử dụng các tính toán lượng giác dựa trên các đo đạc bằng [theodolite](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Theodolite&action=edit&redlink=1) từ khoảng cách xa 240 km (150 dặm) về phía bên trong Ấn Độ. Trước khi được đo đạc và đặt tên, nó được đặt tên là Đỉnh XV bởi đoàn đo đạc.
Núi Everest cao khoảng 8.848 m (29.029 ft), mặc dù có một số chênh lệch nhỏ trong các lần đo khác nhau. Núi
[K2](http://vi.wikipedia.org/wiki/K2) cao thứ nhì với độ cao 8.611 m (28.251 feet).
Điểm sâu nhất ở đại dương là hơn cả chiều cao của Everest:
[Challenger Deep](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Challenger_Deep&action=edit&redlink=1), tọa lạc ở [Vũng Mariana](http://vi.wikipedia.org/wiki/R%C3%A3nh_Mariana), sâu đến mức nếu Everest được đặt vào đó thì cần thêm trên 2 km (1,25 dặm) nước bao phủ ở phía trên.
- Đỉnh Everest là đỉnh cao nhất Trái Đất nếu so với
[mực nước biển](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n), còn nếu so về khoảng cách tới [tâm](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%B5i_trong_%28Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t%29)Trái Đất thì núi lửa [Chimborazo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chimborazo)thuộc dãy [Andes](http://vi.wikipedia.org/wiki/Andes)ở [Ecuador](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ecuador)xa hơn (6.382,3 km so với 6.384,4 km); lý do là Trái Đất không phải là một khối cầu hoàn hảo. Trái Đất có hình dáng của một khối [phỏng cầu](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%ACnh_c%E1%BA%A7u_d%E1%BA%B9t)( [ellipsoid tròn xoay](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ellipsoid)), hơi lồi ra ở phần xích đạo.
- Nếu so về phần vượt lên so với cao độ chung quanh thì nó thua
[núi McKinley](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C3%BAi_McKinley)ở [Alaska](http://vi.wikipedia.org/wiki/Alaska). McKinley chỉ cao hơn mực nước biển 6.194 m, nhưng nó vượt hơn bình địa chung quanh (có độ cao so với mực nước biển dao động 300–900 m) là 5.300 đến 5.900 m, trong khi Everest chỉ vượt so với sườn phía nam là 4.200 m đến 5.200 m về phía cao nguyên Tây Tạng.
- Nếu tính từ chân đến đỉnh, đỉnh
[Mauna Kea](http://vi.wikipedia.org/wiki/Mauna_Kea)ở [Hawaii](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hawaii)mới là kỷ lục. Tính từ đáy biển đến đỉnh của Mauna Kea là 10.200 m (đỉnh của nó chỉ nhô trên mực nước biển 4.205 m)
## Hình ảnh
## Lộ trình trèo núi
Đỉnh Everest có hai đường leo lên chính, đường leo phía đông nam từ Nepal và đường leo đông bắc từ
[Tây Tạng](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng), cũng như là [13](http://www.everesthistory.com/routes.htm) các đường leo ít thông dụng khác. Trong hai con đường chính, sườn núi phía đông nam dễ hơn về mặt kỹ thuật và do vậy là đường leo được sử dụng thường xuyên hơn. Đó là đường leo lên được sử dụng bởi [Edmund Hillary](http://vi.wikipedia.org/wiki/Edmund_Hillary) và [Tenzing Norgay](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tenzing_Norgay) vào năm [1953](http://vi.wikipedia.org/wiki/1953). Tuy nhiên quyết định chọn con đường này là do hoàn cảnh chính trị hơn là chủ ý bởi biên giới Tây Tạng đã bị đóng lại đối với người nước ngoài vào năm 1949.
Hầu hết các cố gắng xảy ra trong tháng 4 hay tháng 5 trước khi mùa mưa (
*monsoon*) trong mùa hè. Một thay đổi trong [dòng khí](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=D%C3%B2ng_kh%C3%AD&action=edit&redlink=1) ( *jet stream*) vào thời điểm này trong năm cũng làm giảm tốc độ gió trung bình trên đỉnh núi cao. Trong khi một số cố gắng xảy ra sau mùa monsoon vào tháng 9 và tháng 10, những tuyết dồn thêm vào sau mùa mưa làm việc trèo lên còn khó khăn hơn.
### Dãy phía nam
Đường leo lên qua sườn núi phía đông nam bắt đầu với một con đường mòn tại Trại Nền (
*Base Camp*) ở độ cao 5.380 m (17.600 ft) về phía nam của Everest ở Nepal. Các đoàn thám hiểm thường bay vào [Lukla](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lukla&action=edit&redlink=1) (2.860 m) từ [Kathmandu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kathmandu) và đi xuyên qua [Namche Bazaar](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Namche_Bazaar&action=edit&redlink=1). Những nhà leo núi sau đó đi bộ lên Trại Nền, thường mất sáu đến tám ngày, cho phép đủ thời gian để làm quen với khí hậu độ cao và ngăn chặn [chứng say độ cao](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A9ng_say_%C4%91%E1%BB%99_cao&action=edit&redlink=1). Các phương tiện leo núi và đồ tiếp tế được chuyên chở bởi [yak](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%B2_T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng), dzopkyos và [phu khuân vác](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phu_khu%C3%A2n_v%C3%A1c&action=edit&redlink=1) lên Trại Nền trên [Khumbu Glacier](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Khumbu_Glacier&action=edit&redlink=1). Khi Hillary và Tenzing leo lên đỉnh Everest vào năm 1953, họ bắt đầu từ thung lũng Kathmandu, bởi vì không có đường nào xa hơn về phía đông vào lúc đó.
Những nhà leo núi sẽ nghỉ lại một vài tuần ở Trại Nền, làm quen với độ cao. Trong suốt thời gian đó, những
[người Sherpa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Sherpa) và một số nhà leo núi trong đoàn thám hiểm sẽ thiết lập dây và thang leo trên [thác băng Khumbu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C3%A1c_b%C4%83ng_Khumbu&action=edit&redlink=1) hiểm trở. [Serac](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Serac&action=edit&redlink=1), các kẽ nứt trong băng và các khối băng trượt làm thác băng này là một trong những đoạn nguy hiểm nhất của con đường lên đỉnh. Nhiều nhà leo núi và người Sherpa đã tử nạn ở đoạn này. Để làm giảm bớt nguy hiểm, những nhà leo núi thường bắt đầu leo trước bình minh. Một khi ánh nắng mặt trời chiếu tới thác băng, sự hiểm nguy tăng lên đáng kể. Phía trên thác băng là Trại I (hay *Advanced Base Camp* – ABC) tại độ cao 6.065 m (19.900 ft).
Từ Trại I, những nhà leo núi tiếp tục leo lên dọc theo
[Western Cwm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Western_Cwm&action=edit&redlink=1) để đến nền của mặt [Lhotse](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lhotse), nơi Trại II được thiết lập ở độ cao 6.500 m (21.300 ft). Western Cwm là một thung lũng đóng băng tương đối bằng phẳng chỉ hơi nâng lên cao, được đánh dấu bằng một kẽ nứt khổng lồ cạnh bên trung tâm làm ngăn đường đi lên trực tiếp lên phần phía trên của Cwm. Những nhà leo núi bắt buộc phải đi băng ngang qua ở phía rìa phải gần nền của [Nuptse](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nuptse&action=edit&redlink=1) đến một đoạn đường đèo nhỏ được biết đến như là “góc Nuptse”. Western Cwm cũng còn được gọi là “Thung lũng im lặng” bởi vì địa hình của khu vực nói chung là chắn gió từ con đường leo lên. Với [độ cao](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%99_cao) và một ngày trong không có gió có thể làm Western Cwm nóng vượt sức chịu đựng của những người leo núi.
Từ Trại II, các nhà leo núi đi lên theo mặt Lhotse trên những sợi dây cố định đến một mỏm nhỏ ở độ cao 7.470 m (24.500 ft). Từ nơi đó, leo thêm 500 mét nữa là đến Trại IV trên
[South Col](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=South_Col&action=edit&redlink=1) ở độ cao 7.920 m (26.000 ft). Từ Trại III đến Trại IV, các nhà leo núi phải đối mặt với thêm hai thử thách nữa: Gót Geneva và Dải Vàng ( *Yellow Band*). Gót Geneva là một sườn đá đen có hình dạng cái đe được đặt tên bởi một đoàn thám hiểm [Thụy Sỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) vào năm 1952. Các sợi dây cố định giúp các nhà leo núi trong việc trèo lên dải đá đầy tuyết phủ này. Dải Vàng là một phần của [đá cát](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1t_k%E1%BA%BFt) [trầm tích](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7m_t%C3%ADch) cũng cần đến 100 m dây để vượt qua nó.
Trên South Col, các nhà leo núi bước vào
[vùng chết](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C3%B9ng_ch%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1). Những nhà leo núi thường chỉ có tối đa là hai đến ba ngày để họ có thể chịu đựng được độ cao này trước khi trèo lên đỉnh. Thời tiết trong và ít gió là những yếu tố quan trọng trong việc quyết định là có nên cố gắng trèo lên đỉnh hay không. Nếu thời tiết không hợp tác trong vài ngày ngắn ngủi này, những nhà leo núi bắt buộc phải leo xuống, nhiều người quay lại đến Trạm Nền.
Từ Trại IV, những nhà leo núi sẽ bắt đầu cú leo lên đỉnh vào khoảng nửa đêm với những hy vọng đạt lên tới đỉnh (vẫn còn thêm 1.000 mét nữa phía trên) trong vòng từ 10 đến 12 giờ. Những nhà leo núi sẽ đạt đến đầu tiên là “The Balcony” ở độ cao 8.400 m (27.700 ft), một thềm nhỏ nơi họ có thể nghỉ ngơi và ngắm nhìn những đỉnh núi về phia nam và phía đông trong ánh sáng sớm của bình minh. Tiếp tục len lên sườn núi, các nhà leo núi sẽ đối diện với một dãy các bậc đá với cấu trúc thường là buộc họ về phía đông vào sâu trong tuyết đến thắt lưng, với nguy hiểm về các vụ sạt lở. Ở độ cao 8.750 m (28.700 ft), một vòm băng tuyết nhỏ cỡ bằng cái bàn đánh dấu Đỉnh phía Nam (
*South Summit*).
Từ Đỉnh phía Nam, các nhà leo núi đi theo một cạnh như lưỡi dao ở sườn đông nam dọc theo vùng được biết đến như “đường Cornice” (
*Cornice traverse*) nơi mà tuyết xen lẫn với đá. Đây là một đoạn trống trải lộ thiên nhất của đường leo và một bước sẩy chân về phía trái sẽ đưa người leo 2.400 m (8.000 ft) xuống mặt đông nam trong khi ngay phía phải là mặt [Kangshung](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kangshung&action=edit&redlink=1) cao 3.050 m (10.000 ft). Tại điểm cuối của con đường này là một thành đá cao 12 m (40 ft) được gọi là “ [Bậc Hillary](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%ADc_Hillary&action=edit&redlink=1)” ở độ cao 8.760 m (28.750 ft). Hillary và Tenzing là những nhà leo núi đầu tiên leo lên bậc đá này và họ đã leo lên với những phương tiện thô sơ cho việc trèo lên băng và không có những sợi dây cố định. Ngày nay, những nhà leo núi sẽ leo lên bậc này sử dụng dây cố định sẵn được thiết lập trước bởi những người Sherpa. Một khi đã ở trên bậc, tương đối là đơn giản để leo lên đỉnh có những sườn tuyết không dốc lắm – mặc dù điều kiện lộ thiên trên sườn núi rất khắc nghiệt khi đi qua một vùng tuyết phủ rộng lớn. Sau Bậc Hilary, các nhà leo núi cũng phải đi qua một đoạn đầy đá dễ sụt lở và có một đống dây lớn có thể trở nên rối rắm trong thời tiết xấu. Những nhà leo núi thường trải qua ít hơn nửa giờ trên “nóc nhà của thế giới” khi họ nhận ra sự cần thiết của việc hạ xuống Trại IV trước khi trời tối hay thời tiết buổi chiều trở thành một vấn đề nghiêm trọng.
### Dãy phía bắc
Đường lên theo sườn núi phía đông bắc bắt đầu từ phía bắc của Everest ở Tây Tạng. Các đoàn thám hiểm leo lên đến
[Tảng băng Rongbukr](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%A3ng_b%C4%83ng_Rongbukr&action=edit&redlink=1), thiết lập Trại Nền ở độ cao 5.180 m (17.000 ft) trên một mặt bằng đá sỏi ngay bên dưới tảng băng. Để đạt đến Trạm II, các nhà leo núi leo lên dọc theo một đường đất chính giữa phía đông của tảng băng Rongbuk đến nền của [Changtse](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Changtse&action=edit&redlink=1) ở độ cao khoảng 6.100 m (20.000 ft). Trại III (ABC) tọa lạc bên dưới [North Col](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=North_Col&action=edit&redlink=1) ở độ cao 6.500 m (21.300 ft). Để đạt đến Trại IV trên cột phía bắc, các nhà leo núi leo lên theo tảng băng đến chân cột nơi các sợi dây cố định được sử dụng để đạt tới North Col ở độ cao 7.010 m (23.000 ft). Từ North Col, các nhà leo núi leo lên sườn núi đá phía bắc để thiết lập Trại V ở độ cao vào khoảng 7.775 m (25.500 ft). Con đường đi lên mặt phía bắc thông qua một dãy các dốc và cạnh sắc như lưỡi dao vào vùng bằng phẳng hơi dốc xuống trước khi đạt đến địa điểm của Trại VI ở độ cao 8.230 m (27.000 ft). Từ Trại VI, các nhà leo núi sẽ leo lên đoạn cuối cùng. Các nhà leo núi phải vượt qua ba dãy đá gọi là Bậc thứ 1, Bậc thứ 2 và Bậc thứ 3. Một khi đã vượt qua những bậc này, là những dốc cuối cùng (khoảng 50 đến 60 độ) để lên tận đỉnh núi.
## Con đường lên đỉnh
Vào
[8 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_6) năm [1924](http://vi.wikipedia.org/wiki/1924), [George Mallory](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=George_Mallory&action=edit&redlink=1) và [Andrew Irvine](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrew_Irvine&action=edit&redlink=1), hai [người Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Anh), cố gắng trèo lên đỉnh núi và họ không bao giờ quay trở lại. [Noel Odell](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Noel_Odell&action=edit&redlink=1), một nhà [địa chất](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_h%E1%BB%8Dc) trong đoàn thám hiểm, viết trong nhật ký rằng ông “đã thấy M&I trên sườn núi, gần nền của đỉnh núi cuối cùng” vào 12:50 pm của ngày hôm đó. Vào năm 1979 nhà leo núi Trung Quốc [Wang Hongbao](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Wang_Hongbao&action=edit&redlink=1) nói với một người bạn là anh ta đã khám phá ra một xác người vào năm 1975 và vào lúc đó nghĩa rằng đó là xác của Irvine, nhưng thật không may anh ta tử nạn do rơi xuống từ sườn núi ngày hôm sau trước khi anh có thể cung cấp thêm chi tiết cho một người khác.
Tuy vậy, vào năm 1999,
[Đoàn Nghiên cứu Thám hiểm Mallory và Irvine](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_Nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_Mallory_v%C3%A0_Irvine&action=edit&redlink=1) đã tìm ra xác của Mallory trong khu vực tìm kiếm đã được dự đoán gần địa điểm cũ của trại Trung Quốc. Nhiều tranh luận đã diễn ra gay gắt trong cộng đồng những nhà leo núi liệu là hai người đó đã leo đến đỉnh của thế giới, 29 năm trước khi chuyến leo lên đỉnh Everest thành công (và dĩ nhiên, xuống núi an toàn) bởi Sir [Edmund Hillary](http://vi.wikipedia.org/wiki/Edmund_Hillary) và [Tenzing Norgay](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tenzing_Norgay) vào năm 1953. Ý kiến chung giữa những nhà leo núi là họ (Mallory và Irvine) đã chưa leo đến đỉnh, trong khi những tìm thấy mới đây chứng tỏ điều ngược lại. Mặc dù không có bằng chứng vật chất là một trong hai người nói trên đã lên quá [Bậc thứ 2](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%ADc_th%E1%BB%A9_2&action=edit&redlink=1), nếu Mallory đã leo lên cao đến mức đó thì rất có thể là ông đã leo đến đỉnh, bởi không có khó khăn nào trong việc leo thêm cao một ít nữa. Lý thuyết được nhiều người chấp nhận là Mallory chỉ cố gắng trèo lên mặt của Bậc thứ 2 bằng cách đứng lên vai của Irvine. Được trang bị với bình [ôxy](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%94xy) dự trữ của Irvine ông đã có thể leo đến đỉnh muộn hơn trong ngày hôm đó. Đi xuống trong bóng tối ông có thể quyết định đi theo hẻm núi Norton hơn là cố gắng trèo xuống từ Bậc thứ 2 mà không nhìn thấy gì cả. Tất cả mọi người đều đồng ý là Mallory đã tử nạn trong một cú ngã ngắn trong lúc hạ xuống thông qua hẻm núi, nơi xác ông ta được tìm thấy. Irvine có thể sống sót lâu hơn một chút khi chờ người bạn đồng hành quay lại, dưới chân của Bậc thứ 2, nhưng chết sau đó vì ở lâu ngoài trời băng tuyết. Xác của Irvine có lẽ được tìm thấy bởi một nhà leo núi Trung Quốc khác vào năm 1960 (ở nơi không gần xác của Mallory, chứng tỏ là hai người đã tách ra) nhưng đã không được tìm ra trở lại, mặc cho một số cố gắng tìm kiếm vào năm 2004.
Mallory đã đi khắp
[Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) và diễn thuyết một năm trước vào năm 1923; chính vào lúc đó đã trả lời (lúc phát cáu) một câu nổi tiếng, “Bởi vì nó ở đó,” khi một phóng viên ở [New York](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) hỏi “Tại sao ông muốn leo lên đỉnh Everest?” cho đến lần thứ 1000.
Thông tin đầy đủ ở đây
[Mallory và Irvine: Chương cuối cùng](http://www.everestnews2004.com/malloryandirvine2004/malloryandirvine2004.htm) bao gồm cả những quan điểm phê phán trái ngược.
Vào năm 1995, George Mallory II từ
[Cộng hoà Nam Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi) (cháu nội) đã leo đến đỉnh Everest.
### 1933-1953
Vào năm 1933,
[Lady Houston](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lady_Houston&action=edit&redlink=1), một [triệu phú](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tri%E1%BB%87u_ph%C3%BA&action=edit&redlink=1) và một cựu vũ nữ, đã tài trợ cho *chuyến bay Houston Everest năm 1933*, một phi đội dẫn đầu bởi [Douglas Douglas-Hamilton](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Douglas_Douglas-Hamilton&action=edit&redlink=1), Công tước Hamilton (lúc đó chỉ là Hầu tước Clydesdale), bay qua đỉnh núi trong cố gắng đặt một [lá cờ Anh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%A1_c%E1%BB%9D_Anh&action=edit&redlink=1) ( *the Union Jack*) lên đỉnh núi.
Sau khi tham gia một chuyến bay trinh thám năm 1935, nhà leo núi thám hiểm
[Bill Tilman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bill_Tilman&action=edit&redlink=1) được chỉ định là trưởng một đoàn thám hiểm Everest vào năm 1938 với cố gắng leo lên phía sườn tây bắc. Họ đạt được độ cao trên 27.000 ft (8.200 m) mà không cần thêm ôxy tiếp tế trước khi buộc phải xuống núi vì thời tiết xấu và bệnh tật.
Các đoàn thám hiểm trước đó đã leo lên núi từ phía
[Tây Tạng](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng), theo mạn phía bắc. Tuy nhiên, cửa lên này đã bị đóng lại đối với những nhà thám hiểm phương Tây vào năm 1950, sau khi [Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) xâm lược Tây Tạng. Tuy nhiên, vào năm 1950, Bill Tilman và một đoàn nhỏ bao gồm Charles Houston, Oscar Houston và Betsy Cowles tiến hành một cuộc thám hiểm nhỏ lên Everest thông qua Nepal theo một con đường mà bây giờ đã trở thành một cách tiếp cận đỉnh Everest quy chuẩn từ phía nam.
### Tenzing và Hillary
Trong năm 1951, một đoàn thám hiểm người Anh dẫn đầu bởi
[Eric Shipton](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Eric_Shipton&action=edit&redlink=1) và gồm cả [Edmund Hillary](http://vi.wikipedia.org/wiki/Edmund_Hillary), đi đến Nepal để thăm dò một con đường leo mới qua mặt phía nam.
Theo sau người Anh, vào năm 1952 một đoàn thám hiểm
[Thụy Sỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) cố gắng leo lên theo mặt phía nam, nhưng đội mở đường của [Raymond Lambert](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Raymond_Lambert&action=edit&redlink=1) và [người Sherpa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Sherpa) [Tenzing Norgay](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tenzing_Norgay) đã quay lại ở độ cao chỉ khoảng 200 mét nữa là tới đỉnh núi. Những người Thụy Sỹ đã cố gắng thám hiểm một lần nữa và mùa thu năm 1952; lần này thì một đội gồm cả Lambert và Tenzing quay trở lại ở một giai đoạn sớm hơn của cuộc leo.
Vào năm 1953, một đoàn thám hiểm Anh lần thứ chín, dẫn đầu bởi
[John Hunt](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=John_Hunt,_Nam_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_Llanfair_Waterdine&action=edit&redlink=1), quay trở lại Nepal. Hunt chọn ra hai cặp leo với cố gắng đạt lên tới đỉnh. Cặp thứ nhất quay lại sau khi kiệt sức cao trên núi. Ngày hôm sau, đoàn thám hiểm tiến hành lần leo thứ hai và cũng là lần cuối lên đỉnh với cặp leo kinh nghiệm và quyết tâm nhất. Đỉnh núi cuối cùng đã đạt được vào 11:30 am giờ địa phương vào ngày [29 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_5), [1953](http://vi.wikipedia.org/wiki/1953) bởi người [New Zealand](http://vi.wikipedia.org/wiki/New_Zealand) tên là [Edmund Hillary](http://vi.wikipedia.org/wiki/Edmund_Hillary) và người Sherpa tên là [Tenzing Norgay](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tenzing_Norgay) từ phía Nepal leo lên theo con đường phía nam South Col. Vào thời gian đó, cả hai thừa nhận rằng đó là một cố gắng tập thể bởi cả đoàn thám hiểm, nhưng sau nhiều tra hỏi không dứt, Tenzing một vài năm sau đó tiết lộ rằng Hillary đã đặt chân lên đỉnh trước tiên. Họ dừng lại trên đỉnh núi để chụp ảnh và chôn lại một vài viên kẹo và một [thánh giá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1nh_Gi%C3%A1) nhỏ vào tuyết trước khi xuống núi. Tin tức về sự thành công của đoàn thám hiểm đã lan về đến [London](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n) vào buổi sáng Nữ hoàng [Elizabeth II](http://vi.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_II) [lên ngôi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%AAn_ng%C3%B4i&action=edit&redlink=1). Quay lại [Kathmandu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kathmandu) một vài ngày sau đó, Hillary và Hunt khám phá ra rằng họ vừa được tấn phong danh hiệu [Hiệp sỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BB%87p_s%C4%A9) cho sự cố gắng của họ.
### 1996 – thảm hoạ Everest
Trong mùa leo núi năm 1996 mười chín người đã chết vì cố gắng trèo lên đến đỉnh và cho năm đó là một năm chết người nhất trong lịch sử leo Everest. Ngày
[10 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_5) năm đó là ngày chết chóc nhất trong lịch sử leo Everest, khi một cơn bão đập vào nhiều nhà leo núi ở gần đỉnh (trên bậc Hillary), giết đi tám người. Trong số những người tử nạn là những nhà leo núi kinh nghiệm [Rob Hall](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Rob_Hall&action=edit&redlink=1) và [Scott Fischer](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Scott_Fischer&action=edit&redlink=1), cả hai đều là những nhà thám hiểm được trả lương cao nhất để lên đến đỉnh. Thảm họa đã được biết đến rộng rãi trong công chúng và đặt ra những câu hỏi về việc thương mại hóa đỉnh Everest.
### Sự kiện
Vào ngày
[16 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_5) năm [1975](http://vi.wikipedia.org/wiki/1975), [Junko Tabei](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tabei_Junko) trở thành người [phụ nữ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BB%A5_n%E1%BB%AF) đầu tiên đạt đến đỉnh núi Everest. Vào [25 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_5), [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001), [Erik Weihenmayer](http://vi.wikipedia.org/wiki/Erik_Weihenmayer) trở thành người leo núi [mù](http://vi.wikipedia.org/wiki/Khi%E1%BA%BFm_th%E1%BB%8B) đầu tiên lên đỉnh.
Cho đến cuối mùa leo năm 2003, 1.919 người đã đạt đến đỉnh núi (829 người từ 1998) và 179 người tử nạn khi cố gắng trèo lên đỉnh. Điều kiện trên núi khắc nghiệt đến nỗi các xác người phải để lại nơi mà họ đã rơi xuống; một số xác có thể thấy được từ các đường leo quy chuẩn.
Hầu hết các đoàn thám hiểm sử dụng
[mặt nạ](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BA%B7t_n%E1%BA%A1) và bình đựng [ôxy](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%94xy) ( [[1]](http://classic.mountainzone.com/everest/98/climb5-21oxygen.html)) ở độ cao trên 26.000 ft (8.000 m); vùng này được biết đến như là [vùng chết](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C3%B9ng_ch%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1). Everest có thể được leo lên mà không cần thêm sự ôxy hỗ trợ, nhưng điều này cần các huấn luyện thể lực đặc biệt và làm tăng rủi ro cho người leo. Con người không suy nghĩ minh mẫn với lượng ôxy thấp, và tổng hợp các điều kiện [thời tiết](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%9Di_ti%E1%BA%BFt) khắc nghiệt, [nhiệt độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99) thấp, các dốc thẳng đứng đòi hỏi các quyết định nhanh chóng chính xác.
Các nhà leo núi là một nguồn thu lợi từ
[du lịch](http://vi.wikipedia.org/wiki/Du_l%E1%BB%8Bch) khá lớn cho Nepal; họ đủ các thành phần từ các [nhà leo núi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_leo_n%C3%BAi&action=edit&redlink=1) kinh nghiệm đến các người leo núi nghiệp dư dựa vào những người hướng dẫn thuê để dẫn họ lên đỉnh. Chính quyền Nepal cũng yêu cầu một giấy phép từ tất cả các nhà leo núi; giấy này kèm theo một khoảng lệ phí không nhỏ.
Khu vực đỉnh Everest, và dãy
[Himalaya](http://vi.wikipedia.org/wiki/Himalaya) nói chung, được cho là đang chịu đựng sự tan băng do [hâm nóng toàn cầu](http://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BA%A4m_l%C3%AAn_to%C3%A0n_c%E1%BA%A7u). [Mùa mưa](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%B9a_m%C6%B0a) dữ dội vào mùa hè năm 2005 là nhất quán với sự tiếp tục nóng lên và việc nâng lồi lên của [đồng bằng Tây Tạng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng&action=edit&redlink=1) về phía bắc.
## Các cột mốc thời gian
- 1921 Đoàn thám hiểm người
[Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh)thám hiểm lối vượt qua tảng băng [Rongbuk](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Rongbuk&action=edit&redlink=1).
- 1922 Đoàn thám hiểm Anh thứ hai, dưới sự chỉ huy của Tướng CG Bruce và lãnh đạo leo núi EI Strutt, và gồm cả
[George Mallory](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=George_Mallory&action=edit&redlink=1). George Finch cố gắng leo lên đỉnh lần đầu tiên sử dụng bình ôxy, và đạt được độ cao kỉ lục 8.321 mét. Chỉ một lúc sau, bảy nhà leo núi người [Sherpa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sherpa_%28d%C3%A2n_t%E1%BB%99c%29&action=edit&redlink=1)tử nạn trong một vụ [tuyết lở](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuy%E1%BA%BFt_l%E1%BB%9F), trở thành những cái chết đầu tiên được báo cáo trên Everest.
- 1924 Đoàn thám hiểm Anh thứ ba đạt đến độ cao 8.500 mét. Vào
[6 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_6), [George Mallory](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=George_Mallory&action=edit&redlink=1)và [Andrew Irvine](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrew_Irvine&action=edit&redlink=1)leo lên cố gắng đạt đến đỉnh nhưng lạc mất sau khi những đám mây khép lại. Một người chứng kiến đã nói rằng ông thấy họ gần đến đỉnh.
- 1933
[Lady Houston](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lady_Houston&action=edit&redlink=1)cấp tiếp cho một phi đội bay qua đỉnh để thả xuống một lá cờ liên hiệp Anh.
- 1934
[Maurice Wilson](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Maurice_Wilson&action=edit&redlink=1)(người Anh) tử nạn trong cố gắng leo lên một mình.
- 1938 Nhà thám hiểm leo núi
[Bill Tilman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bill_Tilman&action=edit&redlink=1)(Anh) dẫn đầu một đoàn thám hiểm theo sườn tây bắc, đạt được độ cao trên 8.200 meters (27.000 ft) không cần oxygen trước khi bị đẩy xuống vì thời tiết xấu.
- 1950 Nepal mở cửa biên giới cho người nước ngoài.
[Bill Tilman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bill_Tilman&action=edit&redlink=1)và Charles Houston tổ chức một cuộc thám hiểm do thám lên Everest.
- 1952 Một đoàn thám hiểm
[Thụy Sỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9), bao gồm cả Sherpa [Tenzing Norgay](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tenzing_Norgay)bỏ cuộc vì kiệt sức, 200 mét nữa là đến đỉnh.
- 1953 Đỉnh được
**đạt đến lần đầu tiên**(trong lịch sử có ghi lại) vào lúc 11:30 am ngày [29 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_5)bởi người [New Zealand](http://vi.wikipedia.org/wiki/New_Zealand)Sir [Edmund Hillary](http://vi.wikipedia.org/wiki/Edmund_Hillary)và người Sherpa tên [Tenzing Norgay](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tenzing_Norgay)từ Nepal leo theo đường South Col.
- 1960 Vào
[25 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_5), một đội [Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)bao gồm [Wang Fuzhou](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Wang_Fuzhou&action=edit&redlink=1), [Gongbu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gongbu&action=edit&redlink=1)và [Qu Yinhua](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu_Yinhua&action=edit&redlink=1)leo lên đỉnh lần đầu tiên theo Sườn Bắc.
- 1963 Vào
[22 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_5), hai người Mỹ là [Tom Hornbein](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tom_Hornbein&action=edit&redlink=1)và [Willi Unsoeld](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Willi_Unsoeld&action=edit&redlink=1)leo lên lần đầu tiên theo Sườn Tây.
- 1963 Băng ngang lần đầu tiên bởi một đoàn thám hiểm
[Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), bắt đầu leo từ phía đông và hạ xuống phía tây nam.
- 1965 Vào
[20 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_5), [Nawang Gombu Sherpa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nawang_Gombu_Sherpa&action=edit&redlink=1)trở thành người đầu tiên trèo lên đỉnh Everest hai lần.
- 1975 Vào
[16 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_5), [Junko Tabei](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tabei_Junko)người [Nhật](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)là **phụ nữ**đầu tiên trên đỉnh núi.
- 1975 Vào
[27 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_5), một phụ nữ [Tibet](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng), Phantog, trở thành người phụ nữ đầu tiên leo lên đỉnh từ phía Tibet.
- 1975 Đoàn thám hiểm phía tây nam người Anh dẫn đầu bởi
[Chris Bonington](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chris_Bonington&action=edit&redlink=1). Đạt lên đỉnh bởi 2 đội bao gồm [Doug Scott](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Doug_Scott&action=edit&redlink=1), [Dougal Haston](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Dougal_Haston&action=edit&redlink=1), [Peter Boardman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Peter_Boardman&action=edit&redlink=1), và [Sirdar Pertemba](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sirdar_Pertemba&action=edit&redlink=1). Phóng viên ảnh BBC [Michael Burke](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Michael_Burke&action=edit&redlink=1)không quay lại từ một cố gắng leo lên một mình.
- 1978
[Reinhold Messner](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Reinhold_Messner&action=edit&redlink=1)( [Ý](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9D), [South Tyrol](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=South_Tyrol&action=edit&redlink=1)) và [Peter Habeler](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Peter_Habeler&action=edit&redlink=1)( [Austria](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%81o)) đạt đến đỉnh mà không cần bình ôxy.
- 1980 Đoàn thám hiểm đầu tiên trong
**mùa đông**bởi một đội từ [Ba Lan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ba_Lan)( [Leszek Cichy](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Leszek_Cichy&action=edit&redlink=1), [Krzysztof Wielicki](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Krzysztof_Wielicki&action=edit&redlink=1), [Andrzej Czok](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrzej_Czok&action=edit&redlink=1)và [Jerzy Kukuczka](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jerzy_Kukuczka&action=edit&redlink=1)).
- 1980
[Reinhold Messner](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Reinhold_Messner&action=edit&redlink=1)( [Ý](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9D), [South Tyrol](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=South_Tyrol&action=edit&redlink=1)), **người đầu tiên**leo lên Everest một mình mà không cần [bình ôxy](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C3%B4xy&action=edit&redlink=1).
- 1982 Vào
[5 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_10), [Laurie Skreslet](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Laurie_Skreslet&action=edit&redlink=1)trở thành người [Canada](http://vi.wikipedia.org/wiki/Canada)đầu tiên đạt đến đỉnh.
- 1983 Lou Reichardt, Kim Momb, và Carlos Buhler
[Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)trở thành những người đầu tiên lên đỉnh theo mặt phía Đông.
- 1984 Đoàn thám hiểm
[Úc](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9Ac)đầu tiên leo lên Everest. Đoàn thám hiểm bao gồm [Tim Macartney-Snape](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tim_Macartney-Snape&action=edit&redlink=1), [Greg Mortimer](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Greg_Mortimer&action=edit&redlink=1), Andy Henderson và Lincoln Hall, hai người trong họ (Macartney Snape và Mortimer) đạt lên đến đỉnh. Được biết rằng nếu như Hall cố gắng leo đến đỉnh, nguyên cả đoàn sẽ tử nạn trên đỉnh núi.
- 1988
[Jean-Marc Boivin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jean-Marc_Boivin&action=edit&redlink=1)của [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p)bắt đầu bằng một [paraglider](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n)từ đỉnh núi.
- 1988
[Stephen Venables](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Stephen_Venables&action=edit&redlink=1)của [Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh)trở thành người Anh đầu tiên đạt đến đỉnh mà không cần đến bình oxygen. Anh mở ra một con đường leo mới qua mặt phía Đông Kangshung.
- 1990 Bertrand “Zebulon” Roche của
[Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p)trở thành người phương tây trẻ tuổi nhất leo lên Everest, ở tuổi 17.
- 1991 Gabriel DeLeon trở thành người Mỹ pha chủng (mixed-race American) đầu tiên lên Đỉnh Everest. Không may, anh tử nạn chỉ sau 1.000 ft trên đường hạ xuống.
- 1993 Chín mươi nhà leo núi chỉ trong mùa thu, sự thương mại hóa của việc “leo lên Everest” bắt đầu.
- 1993
[Ramon Blanco](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ramon_Blanco&action=edit&redlink=1)của [Tây Ban Nha](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)trở thành người cao tuổi nhất đạt lên đỉnh núi lúc 60 years, 160 ngày (kỉ lục bị phá năm 2001).
- 1995
[Alison Hargreaves](http://vi.wikipedia.org/wiki/Alison_Hargreaves)trở thành phụ nữ đầu tiên leo lên Everest một mình không cần bình oxygen.
- 1996 Hans Kammerlander (
[Ý](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9D), [South Tyrol](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=South_Tyrol&action=edit&redlink=1)) leo lên núi từ phía bắc trong 16 giờ 45 phút và trở lại bằng cách trượt xuống.
- 1996
[Göran Kropp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=G%C3%B6ran_Kropp&action=edit&redlink=1)của [Thụy Điển](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)trở thành người đầu tiên đi [xe đạp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_%C4%91%E1%BA%A1p)nguyên chặng đường từ Thụy Điển đến núi, đem xe lên núi không cần bình oxy, và sau đó đạp xe về lại nhà.
- 1997
[Veikka Gustafsson](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Veikka_Gustafsson&action=edit&redlink=1)của [Phần Lan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan)trở thành người Phần Lan đầu tiên leo đến đỉnh mà không cần bình oxygen.
- 1998
[Tom Whittaker](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tom_Whittaker_%28mountaineer%29&action=edit&redlink=1)là người tàn tật đầu tiên lên đến đỉnh núi.
- 1998
[Bear Grylls](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bear_Grylls)trở thành người Anh trẻ nhất leo lên Everest và trở lại còn sống.
- 1999 Người Sherpa tên
[Babu Chiri Sherpa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Babu_Chiri_Sherpa&action=edit&redlink=1)của [Nepal](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nepal)ở 21 giờ trên đỉnh núi.
- 2000 Vào
[7 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_10) [Davo Karničar](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Davo_Karni%C4%8Dar&action=edit&redlink=1)từ [Slovenia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Slovenia)trượt tuyết xuống một mạch từ đỉnh đến trại nền trong năm tiếng đồng hồ.
- 2001 Vào
[23 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_5)nhà leo núi 32 tuổi người [Guatemala](http://vi.wikipedia.org/wiki/Guatemala)tên [Jaime Viñals](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jaime_Vi%C3%B1als&action=edit&redlink=1)trở thành người [Trung Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_M%E1%BB%B9)đầu tiên leo lên Everest và là người [Mỹ Latin](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%B9_Latinh)thứ hai đạt được điều đó, cùng với nhà leo núi Mỹ tên [Andy Lapkass](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Andy_Lapkass&action=edit&redlink=1)dọc theo Sườn Bắc của Everest.
- 2001 Vào
[24 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_5)người Sherpa tên [Temba Tsheri](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Temba_Tsheri&action=edit&redlink=1)15 tuổi trở thành người trẻ tuổi nhất leo lên Everest.
- 2001 Vào
[24 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_5)22 tuổi [Marco Siffredi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Marco_Siffredi&action=edit&redlink=1)của Pháp trở thành người đầu tiên hạ xuống từ Everest bằng bảng trượt tuyết. [[2]](http://snowboarding.about.com/cs/events/a/Everest.htm)
- 2001 Vào
[25 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_5), 32 tuổi [Erik Weihenmayer](http://vi.wikipedia.org/wiki/Erik_Weihenmayer), từ [Boulder, Colorado](http://vi.wikipedia.org/wiki/Boulder,_Colorado), trở thành người mù đầu tiên lên đến đỉnh.
- 2001 Cùng ngày 64 tuổi
[Sherman Bull](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sherman_Bull&action=edit&redlink=1), của [New Canaan, Connecticut](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=New_Canaan,_Connecticut&action=edit&redlink=1), trở thành người cao tuổi nhất đạt đến đỉnh.
- 2001 Cùng ngày, 19 đạt đến đỉnh, vượt qua con số 10 người trước đó. Tất cả đều sống sót.
- 2002
[Atsushi Yamada](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Atsushi_Yamada&action=edit&redlink=1), sinh viên 23 tuổi người [Nhật](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)đã trở thành người trẻ nhất đạt đến 7 đỉnh núi cao nhất thế giới. Tháng 5 năm đó, anh đã leo lên Everest, mang theo máy tính IBM ThinkPad suốt cuộc hành trình
- 2003 Vào
[21 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_5), 21 tuổi [Jess Roskelley](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jess_Roskelley&action=edit&redlink=1), của [Spokane, Washington](http://vi.wikipedia.org/wiki/Spokane,_Washington), trở thành người Mỹ trẻ nhất leo lên Everest, thông qua đường theo sườn Bắc-Đông Bắc.
- 2003 Vào
[22 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_5), 23 tuổi [Ben Clark](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ben_Clark&action=edit&redlink=1), từ [Clarksville, Tennessee](http://vi.wikipedia.org/wiki/Clarksville,_Tennessee), là người Mỹ trẻ thừ nhì lên Everest, theo sườn Bắc-Đông bắc.
- 2003
[Yuichiro Miura](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Yuichiro_Miura&action=edit&redlink=1)trở thành người cao tuổi nhất đạt đến đỉnh Everest. Ông 70 tuổi và 222 ngày khi đạt đến đỉnh (vào ngày 22 tháng 5).
- 2003 25 tuổi người Nepal Sherpa,
[Pemba Dorjie](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Pemba_Dorjie&action=edit&redlink=1), lập kỉ lục leo lên nhanh nhất trong 12 giờ 45 phút vào [23 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_5).
- 2003 Chỉ 3 ngày sau đó,
[Sherpa Lakpa Gelu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sherpa_Lakpa_Gelu&action=edit&redlink=1)phá kỉ lục này với 10 giờ 56 phút. Sau khi cãi nhau với Dorjie, bộ du lịch khẳng định kỉ lục mới của Gelu vào tháng 7 [[3]](http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3734931.stm).
- 2004
[Pemba Dorjie](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Pemba_Dorjie&action=edit&redlink=1)phá kỉ lục của anh, lần leo lên này mất 8 giờ 10 phút vào [21 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_5) [[4]](http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3734931.stm).
- 2005
[Apa Sherpa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Apa_Sherpa&action=edit&redlink=1)từ Thame leo lên đỉnh lần thứ 15.
- 2005 Nhà nước Trung Quốc bảo trợ một đoàn đo đạc với 24 thành viên đạt lên đỉnh vào
[22 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_5)để neo các thiết bị đo cho việc đo lại độ cao của đỉnh. [GPS](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%8Bnh_v%E1%BB%8B_to%C3%A0n_c%E1%BA%A7u), các radar mặt đất, cũng như các phương pháp truyền thống được sử dụng để xem xét độ dày của băng tuyết và so sánh với các số liệu lịch sử [[5]](http://news.xinhuanet.com/english/2005-05/23/content_2988627.htm).
- 2005. Vào
[14 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_5), một trực thăng của [Eurocopter](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurocopter&action=edit&redlink=1)bay lên đỉnh lần đầu tiên. Nó đã đáp xuống nhưng sau đó phi công nói với chính quyền Nepal là điểm đáp thực ra 3.300 feet (1.000 m) bên dưới đỉnh núi [[6]](http://americasroof.com/wp/?p=334).
- 2005
[Moni Mulepati](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Moni_Mulepati&action=edit&redlink=1)và [Pemba Dorjie](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Pemba_Dorjie&action=edit&redlink=1)cưới nhau trên đỉnh núi.
- 2006
[Lakpa Tharke Sherpa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lakpa_Tharke_Sherpa&action=edit&redlink=1)đã lập nên một kỷ lục kỳ quái: cởi bỏ áo quần, khỏa thân 3 phút trên đỉnh Everest mà không biết rằng anh này đã bị chỉ trích vì đã làm ô uế ngọn núi linh thiêng.
- 2007
[Katsusuke Yanagisawa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Katsusuke_Yanagisawa&action=edit&redlink=1)trở thành người cao tuổi nhất (71) leo lên đỉnh Everest.
- 2007
[Rob Baber](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Rob_Baber&action=edit&redlink=1)lập kỷ lục về việc gọi điện và gửi tin nhắn thành công bằng chiếc [ĐTDĐ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_di_%C4%91%E1%BB%99ng) [Motorola Z8](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Motorola_Z8&action=edit&redlink=1)từ trên đỉnh Everest.
- 2008 ngày
[26 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_5) [Min Bahadur Sherchan](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Min_Bahadur_Sherchan&action=edit&redlink=1)đã vượt qua cụ già người [Nhật](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)để trở thành người nhiều tuổi nhất (76) đạt đến đỉnh.
- 2010 ngày
[21 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_5) [Apa Sherpa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Apa_Sherpa&action=edit&redlink=1)là người trèo lên Everest nhiều lần nhất với 20 lần.
- 2010 ngày
[22 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_5) [Jordan Romero](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jordan_Romero&action=edit&redlink=1), người Mỹ, đã là người trẻ nhất chinh phục Everest khi anh 13 tuổi.
## Xem thêm
[Danh sách các núi cao nhất thế giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_n%C3%BAi_cao_nh%E1%BA%A5t_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) [Địa lý Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Vườn quốc gia Sagarmatha](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Sagarmatha) [Địa chất của vùng Himalaya](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_c%E1%BB%A7a_v%C3%B9ng_Himalaya&action=edit&redlink=1) [Núi tuyết Mai Lý](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C3%BAi_tuy%E1%BA%BFt_Mai_L%C3%BD) [Himalaya](http://vi.wikipedia.org/wiki/Himalaya) [Ojos del Salado](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ojos_del_Salado)
## Tham khảo
**Vị trí thể hiện rõ trên bản đồ địa hình chi tiết.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest#cite_ref-1) **Tọa độ** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest#cite_ref-2) [WGS84](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=WGS84&action=edit&redlink=1)ở đây được tính toán dựa trên bản đồ địa hình chi tiết và tương ứng với [adventurestats](http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml), sai lệch không quá 2″. **Robert Krulwich (7 tháng 4 năm 2007).** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest#cite_ref-Robert_Krulwich_3-0) [“The “Highest” Spot on Earth?”](http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=9428163). *NPR.org*. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest#cite_ref-4) [The Geology of Greenhouse](http://www.atse.org.au/index.php?sectionid=501) **“Papers relating to the Himalaya and Mount Everest”,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest#cite_ref-rgs1857_5-0) *Proceedings of the Royal Geographical Society of London*, no.IX pp.345-351, April-tháng 5 năm 1857.
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Everest](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mount_Everest?uselang=vi)
- Tiếng Anh
[The Rest of Everest Video Podcast, An Almost Unabridged Expedition Experience](http://www.therestofeverest.com) [Everest blogs by climbers](http://www.everytrail.net/everest2006) [Everest Interactive map](http://www.everytrail.net/everest2006/everest-map.php) [A fundraising expedition planned for spring 2007](http://www.everest-pixel-dream.com) [EverestHistory.com](http://www.everesthistory.com/), [Mt. Everest timeline](http://www.everesthistory.com/time3.htm) [MountEverest.net](http://www.mounteverest.net/) [Mount Everest Photograph](http://travel.desktop-wallpaper-photo.com/pict01.htm) [NOVA site on Mt. Everest](http://www.pbs.org/wgbh/nova/everest/), [Climbing pioneer history](http://www.pbs.org/wgbh/nova/everest/history/highpioneers.html) [National Geographic’s page on Mt. Everest](http://www.nationalgeographic.com/everest/) [The Life of Bill Tilman, leader of the 1938 Expedition on Everest](http://www.tilman.tv/) [Hiking to the base of Mt. Everest, GoNOMAD feature article](http://www.gonomad.com/alternatives/0602/everest.html) [Mount Everest Image by Roddy Mackenzie who climbed the mountain in 1989](http://thegreatindian.tripod.com/mountEverest.htm) [Mount Everest at Peakware](http://www.peakware.com/peaks.html?pk=80) [Google Maps satellite image](http://maps.google.com/maps?ll=27.987328,86.923828&;spn=0.090637,0.148659&t=k&hl=en) [Panorama from the top of Mt.Everest](http://www.panoramas.dk/fullscreen2/full22.html) [Xtreme Everest 2007](http://www.xtreme-everest.co.uk/)
- Tiếng Việt
[Thám hiểm Everest lộ diện nhiều loài sinh vật lạ](https://archive.is/20130502134518/www.vnexpress.net/Vietnam/Khoa-hoc/2006/04/3B9E8851/) [Everest đang lùn đi](https://archive.is/20130502153239/www.vnexpress.net/Vietnam/Khoa-hoc/2005/01/3B9DB000/) [Trung Quốc đo lại chiều cao đỉnh Everest](https://archive.is/20130502134441/www.vnexpress.net/Vietnam/The-gioi/2005/01/3B9DAF55/) [Trung Quốc xây trạm khí tượng cao nhất thế giới](https://archive.is/20130502135659/www.vnexpress.net/Vietnam/Khoa-hoc/2004/03/3B9D0767/) [Người đầu tiên chinh phục đỉnh Himalaya qua đời](https://archive.is/20130502142938/www.vnexpress.net/Vietnam/Xa-hoi/Loi-song/2001/12/3B9B76FF/) [Người khiếm thị đầu tiên trên thế giới trèo lên đỉnh Everest](https://archive.is/20130502150355/www.vnexpress.net/Vietnam/Xa-hoi/Loi-song/2001/05/3B9B0D5C/) [Người trẻ tuổi nhất trèo lên đỉnh Everest](https://archive.is/20130502135322/www.vnexpress.net/Vietnam/Xa-hoi/Loi-song/2001/05/3B9B0C16/) [Cờ Việt Nam trên đỉnh Everest](https://archive.is/20130502143628/www.vnexpress.net/Vietnam/Xa-hoi/Du-lich/2006/09/3B9EE6B3/)
|
|
[Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Thám hiểm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m) [Điểm thám hiểm nổi tiếng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90i%E1%BB%83m_th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_n%E1%BB%95i_ti%E1%BA%BFng) [Núi Nepal](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_Nepal) [Núi Tây Tạng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng) [Himalaya](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Himalaya) [Núi cao nhất quốc gia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_cao_nh%E1%BA%A5t_qu%E1%BB%91c_gia) [Khu dự trữ sinh quyển Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Khu_d%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_sinh_quy%E1%BB%83n_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Núi linh thiêng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_linh_thi%C3%AAng) [Điểm cực Trái Đất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90i%E1%BB%83m_c%E1%BB%B1c_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t) [Núi Everest](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%C3%BAi_Everest)
# Tabei Junko
*Đây là một* [tên người Nhật](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%AAn_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt); họ tên được viết theo [thứ tự Á Đông](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%8D#Trung_Qu.E1.BB.91c.2C_Nh.E1.BA.ADt_B.E1.BA.A3n.2C_Tri.E1.BB.81u_Ti.C3.AAn.2C_Vi.E1.BB.87t_Nam)(họ trước tên sau): họ là **Tabei**. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp tên người Nhật hiện đại khi viết bằng ký tự La Tinh thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau). **Tabei Junko** ( [tiếng Nhật](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt): 田部井淳子) (sinh [23 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_5) năm [1939](http://vi.wikipedia.org/wiki/1939)), một nhà leo núi người [Nhật Bản](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), là người phụ nữ đầu tiên chinh phục được đỉnh núi [Everest](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest) vào ngày [16 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_5) năm [1975](http://vi.wikipedia.org/wiki/1975).
Tabei sinh tại tỉnh
[Fukushima](http://vi.wikipedia.org/wiki/Fukushima) năm [1939](http://vi.wikipedia.org/wiki/1939). Bà thể hiện khả năng leo núi của mình từ nhỏ khi leo lên ngọn núi Nasu với một giáo viên khi mới 10 tuổi. Cuộc leo núi này đã làm thay đổi cuộc đời bà. Sau khi tốt nghiệp trường Đại học nữ sinh Showa chuyên ngành văn học Anh và tham gia vào câu lạc bộ leo núi, Tabei thành lập ra một câu lạc bộ leo núi nữ mang tên “Câu lạc bộ leo núi nữ Nhật Bản” vào năm [1969](http://vi.wikipedia.org/wiki/1969). Bà cũng thường leo núi với chồng mình. Hai vợ chồng đã từng leo núi [Phú Sĩ](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C3%BAi_Ph%C3%BA_S%C4%A9) và một vài ngọn núi cao nhất Nhật Bản khác. Bà cũng từng leo lên đỉnh ngọn núi [Matterhorn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Matterhorn) trong dãy [Alps Thụy Sĩ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Alps_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9&action=edit&redlink=1). [[1]](http://www.everesthistory.com/images/tabei.jpg)
Từ năm
[1972](http://vi.wikipedia.org/wiki/1972), Tabei trở thành một trong những nhà leo núi nổi tiếng nhất Nhật Bản. Báo [Yomiuri](http://vi.wikipedia.org/wiki/Yomiuri_Shimbun) và đài truyền hình [Nihon](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nihon_%28%C4%91%C3%A0i_truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh%29&action=edit&redlink=1) quyết định tổ chức một nhóm leo núi toàn nữ đến [Nepal](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nepal) để chinh phục núi [Everest](http://vi.wikipedia.org/wiki/Everest). 15 phụ nữ, trong đó có Junko, được chọn ra từ hàng trăm ứng viên để tham gia thử thách này.
Sau những cuộc huấn luyện dài và vất vả, đầu năm 1975, họ đến
[Kathmandu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kathmandu), thủ đô Nepal, tuyển mộ được 9 người [Sherpa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sherpa&action=edit&redlink=1) địa phương để làm người dẫn đường. Họ sử dụng lộ trình hành lang Đông Nam, là con đường mà [Edmund Hillary](http://vi.wikipedia.org/wiki/Edmund_Hillary) và [Tenzing Norgay](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tenzing_Norgay) đã lên đỉnh từ năm [1953](http://vi.wikipedia.org/wiki/1953). Vào đầu tháng 5, những phụ nữ này cắm trại ở độ cao 6 300 mét, và một trận [tuyết lở](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuy%E1%BA%BFt_l%E1%BB%9F) đã đổ xuống trại của họ. Các thành viên, trong đó có Junko, bị vùi dưới tuyết. Tabei đã bất tỉnh khoảng 6 phút cho đến khi người dẫn đường của bà bới được bà ra từ đống tuyết. 12 ngày sau trận tuyết lở, Tabei trở thành người phụ nữ đầu tiên đặt chân lên đỉnh Everest.
Năm 1992, Tabei cũng trở thành người phụ nữ đầu tiên chinh phục được 7
[đỉnh núi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3y_%C4%91%E1%BB%89nh_n%C3%BAi_cao_nh%E1%BA%A5t_c%C3%A1c_ch%C3%A2u_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1) cao nhất 7 châu lục.
Cho tới gần đây bà vẫn leo 3-4 đỉnh núi mỗi năm. Ngọn núi nổi tiếng gần đây được bà chinh phục là Muztagh Ata năm 2001. Tabei hiện là giám đốc của tổ chức
*Sự thật về phiêu lưu trên Himalaya* của Nhật Bản ( [tiếng Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Himalayan Adventure Trust of Japan (HAT-J)*), một tổ chức tập trung vào việc bảo vệ, gìn giữ môi trường trên các ngọn núi. [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tabei_Junko#cite_note-1)
## Tham khảo
[^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tabei_Junko#cite_ref-1) [Thông tin về Junko Tabei](http://www.everestnews.com/history/tabei.htm) **(tiếng Anh)** [Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Giải Oscar
[Oscar (định hướng)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Oscar_%28%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng%29).
|Giải Oscar|
|Trao cho||Những thành tựu xuất sắc nhất trong điện ảnh|
|Quốc gia||Hoa Kỳ|
|Được trao bởi||
|[www.oscars.org](http://www.oscars.org/) **Giải thưởng Viện Hàn lâm** ( [tiếng Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): **Academy Awards**), thường được biết đến với tên **Giải Oscar** (tiếng Anh: **Oscars**) là [giải thưởng điện ảnh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C4%91i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh) của [Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87n_H%C3%A0n_l%C3%A2m_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh) (tiếng Anh: *Academy of Motion Picture Arts and Sciences*, viết tắt là *AMPAS*) ( [Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)). Kể từ năm [1928](http://vi.wikipedia.org/wiki/1928), giải Oscar được trao hàng năm tại thành phố [Los Angeles](http://vi.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles) để ghi nhận những thành tựu xuất sắc của [1] [điện ảnh](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh)trong năm của các [đạo diễn](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_di%E1%BB%85n), [diễn viên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_%C4%91i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh), [kịch bản](http://vi.wikipedia.org/wiki/K%E1%BB%8Bch_b%E1%BA%A3n_phim)và nhiều lĩnh vực khác.
Chịu trách nhiệm bầu chọn và trao giải Oscar là AMPAS, một tổ chức nghề nghiệp danh dự của những người làm điện ảnh Hoa Kỳ. Cho đến năm
[2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007) số người đủ tiêu chuẩn tham gia bầu chọn là 5830 người, trong đó có 1311 diễn viên (tỉ lệ cao nhất, chiếm 22 phần trăm). Tính cho đến năm [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007), đã 72 năm quá trình bầu chọn này được thống kê bởi công ty [kiểm toán](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ki%E1%BB%83m_to%C3%A1n_t%C3%A0i_ch%C3%ADnh) [PricewaterhouseCoopers](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=PricewaterhouseCoopers&action=edit&redlink=1) và công ty tiền nhiệm của nó là [Price Waterhouse](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Price_Waterhouse&action=edit&redlink=1) . [2]
Lễ trao giải Oscar gần đây nhất,
[Giải Oscar lần thứ 87](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_86) đã được trao vào năm [2015](http://vi.wikipedia.org/wiki/2014).
## Mục lục
[1 Quá trình bầu chọn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#Qu.C3.A1_tr.C3.ACnh_b.E1.BA.A7u_ch.E1.BB.8Dn) [2 Giải thưởng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#Gi.E1.BA.A3i_th.C6.B0.E1.BB.9Fng) [3 Lễ trao giải](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#L.E1.BB.85_trao_gi.E1.BA.A3i) [4 Chỉ trích](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#Ch.E1.BB.89_tr.C3.ADch) [5 Danh sách giải thưởng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#Danh_s.C3.A1ch_gi.E1.BA.A3i_th.C6.B0.E1.BB.9Fng) [6 Thống kê](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#Th.E1.BB.91ng_k.C3.AA) [7 Xem thêm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#Xem_th.C3.AAm) [8 Tham khảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#Tham_kh.E1.BA.A3o) [9 Liên kết ngoài](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Quá trình bầu chọn
Tất cả các thành viên của
[AMPAS](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87n_H%C3%A0n_l%C3%A2m_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh) đều phải có lời mời chính thức mới được tham gia quá trình lựa chọn đề cử và bầu ra người thắng giải. Các lời mời được đưa ra bởi Hội đồng quản trị ( *Board of Governors*) thay mặt cho các Ủy ban nhánh của Viện Hàn lâm ( *Academy Branch Executive Committee*). Những người được mời được lựa chọn cũng qua một quá trình đề cử hoặc được xét dựa trên sự cống hiến của họ cho ngành công nghiệp điện ảnh. Tuy rằng những người từng được trao giải Oscar thường là được mời tham gia bầu chọn vào các năm sau đó, nhưng điều này không nằm trong quy định của Hội đồng.
Việc đề cử các thành viên mới cho việc tuyển chọn được tiến hành hàng năm. Tuy rằng AMPAS không chính thức công bố danh tính những người được tham gia bầu chọn, nhưng báo chí vẫn đưa ra tên tuổi của những người này, theo đó năm
[2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007) có khoảng gần 6000 người được mời tham gia quá trình xét giải . Những người này nằm trong 15 nhánh của Viện Hàn lâm, việc phân chia dựa vào các quá trình và bộ phận khác nhau của việc làm phim. Những người không nằm trong nhánh nào được xếp vào nhóm [3] *Thành viên chung*( *Members At Large*).
Ngày nay, theo điều số hai và số ba trong quy định chính thức của giải Oscar, một phim muốn đủ điều kiện tranh giải phải được trình chiếu trong năm trước đó, tức là từ nửa đêm ngày
[1 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_1) đến nửa đêm ngày [31 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_12), tại [quận Los Angeles, California](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Los_Angeles,_California) . Điều số hai còn nói rõ các bộ phim nộp dự giải phải là phim dài ( [4] *feature-length*), tức là có độ dài ít nhất 40 [phút](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%BAt), trừ các phim tham gia hạng mục [phim ngắn](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phim_ng%E1%BA%AFn&action=edit&redlink=1), và phải sử dụng [phim 35 mm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phim_35_mm&action=edit&redlink=1)hoặc [phim 70 mm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phim_70_mm&action=edit&redlink=1), tốc độ 24 hoặc 48 hình trên giây, độ phân giải không được thấp hơn [1280×720](http://vi.wikipedia.org/wiki/720p).
Các thành viên thuộc cánh nhánh khác nhau sẽ bầu chọn ứng cử viên cho các hạng mục thuộc nhánh mình, riêng hạng mục
*Phim hay nhất* ( *Best Picture*) thì tất cả đều có quyền tham gia đề cử. Những người thắng giải sẽ được lựa chọn bằng vòng bỏ phiếu thứ hai, trong đó mọi thành viên đều được phép bầu cho hầu hết các hạng mục, kể cả hạng mục Phim hay nhất . [5]
## Giải thưởng
Phần thưởng của giải Oscar là một bức tượng nhỏ có tên chính thức là
*Giải thưởng của Viện Hàn lâm cho đóng góp xuất sắc* (tiếng Anh: *Academy Award of Merit*). Bức tượng bao gồm phần gốc bằng kim loại đen được mạ [vàng](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%A0ng) và [britannium](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Britannium&action=edit&redlink=1), nó cao 34 [cm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xentim%C3%A9t) và nặng 3,85 [kg](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kil%C3%B4gam) có hình dáng của một [hiệp sĩ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BB%87p_s%C4%A9) được điêu khắc theo phong cách [Art Deco](http://vi.wikipedia.org/wiki/Art_Deco), người hiệp sĩ này cầm gươm và đứng trên một cuộn phim có năm cánh. Năm cánh này tượng trưng cho các nhánh gốc của Viện Hàn lâm bao gồm [diễn viên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn), [biên kịch](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bi%C3%AAn_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1), [đạo diễn](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_di%E1%BB%85n), [nhà sản xuất](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t_phim&action=edit&redlink=1) và [kỹ thuật viên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_vi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) . [6]
Người nghĩ ra ý tưởng cho bức tượng Oscar là chỉ đạo nghệ thuật của hãng
[MGM](http://vi.wikipedia.org/wiki/Metro-Goldwyn-Mayer), [Cedric Gibbons](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cedric_Gibbons&action=edit&redlink=1), một trong các thành viên đầu tiên của Viện Hàn lâm . Những người cụ thể hóa ý tưởng của Gibbons là nhà điêu khắc [7] *George Stanley*, người đã tạo ra một bản tượng bằng [đất sét](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A5t_s%C3%A9t)trước khi *Alex Smith*chế ra bản tượng bằng [thiếc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFc)và [đồng](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng)được mạ vàng với tỉ lệ 92,5 phần trăm thiếc và 7,5 phần trăm đồng. Ngày nay, mỗi năm có khoảng 40 bức tượng Oscar được sản xuất bởi công ty [R.S. Owens](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=R.S._Owens&action=edit&redlink=1)với sự kiểm soát chất lượng rất nghiêm ngặt, các bản tượng lỗi trong quá trình sản xuất lập tức được cắt đôi và nung chảy . [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_note-8)
Nguồn gốc cái tên “Oscar” hiện vẫn còn gây tranh cãi. Trong cuốn tự truyện của mình,
[Bette Davis](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bette_Davis) cho rằng chính mình là người nghĩ ra cái tên này, cô đặt nó theo tên người chồng đầu tiên, chỉ huy dàn nhạc *Harmon Oscar Nelson* . Một người khác được coi là người khai sinh ra cái tên Oscar, đó là [9] [Margaret Herrick](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Margaret_Herrick&action=edit&redlink=1), một thư ký của Viện Hàn lâm, khi lần đầu tiên nhìn thấy bức tượng năm [1931](http://vi.wikipedia.org/wiki/1931), cô đã nói rằng bức tượng này trông giống ông chú *Oscar*của mình, nhà báo *Sidney Skolsky*cũng có mặt ở đó đã lập tức chộp lấy cái tên đó để làm tựa đề cho bài báo của ông có tên: *“Một nhân viên đã yêu mến đặt tên cho bức tượng nổi tiếng là ‘Oscar'”* . Ngày nay cả hai cái tên [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_note-Levy-10) *Oscar*và *Giải thưởng Viện Hàn lâm*( *Academy Award*) đều được AMPAS đăng ký tên thương mại để tránh các vụ kiện tụng hoặc tranh chấp có thể xảy ra.
Tính cho đến
[Giải Oscar lần thứ 79](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_79) tổ chức vào năm [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007), đã có tổng cộng 2671 bức tượng Oscar được trao . Có 290 diễn viên khác nhau đã được trao giải Oscar về diễn xuất (bao gồm cả các giải Oscar danh dự và giải Oscar cho trẻ em), trong số này 144 người vẫn còn sống cho đến năm [11] [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007).
Kể từ năm
[1950](http://vi.wikipedia.org/wiki/1950), AMPAS đã ra quy định về việc chủ nhân của các bức tượng Oscar và người thừa kế của họ không được phép bán bức tượng, trừ trường hợp bán lại cho chính Viện Hàn lâm với giá tượng trưng 1 [USD](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9). Nếu người được chọn trao giải từ chối vinh dự này, Viện Hàn lâm sẽ giữ lại bức tượng. Quy định này đã gây ra nhiều tranh cãi, vì nó đồng nghĩa với việc người được trao tượng vàng Oscar lại không được sở hữu hoàn toàn giải thưởng của mình . Đã có trường hợp cháu trai của nhà sản xuất phim [12] [Michael Todd](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Michael_Todd&action=edit&redlink=1)đã cố bán bức tượng Oscar của ông mình cho một nhà sưu tập, AMPAS đã ngăn cản được việc này bằng một lệnh của toà án.
## Lễ trao giải
### Hình thức
Các hạng mục chính của giải Oscar sẽ được trao trong một buổi lễ trang trọng được truyền hình trực tiếp. Sáu tuần sau khi các ứng cử viên được công bố, buổi lễ được tổ chức rất hào nhoáng theo phong cách
[Hollywood](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hollywood) khi các khách mời bước trên tấm thảm đỏ với những bộ đồ thời trang nhất. Trong vài năm trở lại đây, Viện Hàn lâm thường tuyên bố lễ trao giải của họ có tới hàng tỉ người xem trực tiếp, tuy nhiên thông tin này chưa hề được kiểm chứng bởi các nguồn độc lập và bản thân AMPAS cũng không đưa ra lý do tại sao số người xem lại có thể đạt tới con số lớn như vậy.
Tại
[Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), lễ trao giải Oscar được truyền hình trực tiếp ở hầu hết lãnh thổ, ngoại trừ [Alaska](http://vi.wikipedia.org/wiki/Alaska) và [Hawaii](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hawaii), trong khi đó lễ trao giải [Emmy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Emmy), [Quả cầu vàng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Qu%E1%BA%A3_c%E1%BA%A7u_v%C3%A0ng) và [Giải Grammy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Grammy) chỉ được truyền trực tiếp ở Bờ Đông và phát chậm ở Bờ Tây.
Lễ trao giải Oscar lần đầu được ghi hình năm
[1953](http://vi.wikipedia.org/wiki/1953) bởi hãng [NBC](http://vi.wikipedia.org/wiki/NBC). Đến năm [1960](http://vi.wikipedia.org/wiki/1960) thì quyền truyền hình rơi vào tay hãng [ABC](http://vi.wikipedia.org/wiki/American_Broadcasting_Company). Năm [1970](http://vi.wikipedia.org/wiki/1970), [NBC](http://vi.wikipedia.org/wiki/NBC) giành lại quyền phát sóng nhưng rồi từ năm [1976](http://vi.wikipedia.org/wiki/1976), chỉ có [ABC](http://vi.wikipedia.org/wiki/American_Broadcasting_Company) được ghi hình buổi lễ này, hợp đồng của ABC với AMPAS hiện kéo dài đến năm [2014](http://vi.wikipedia.org/wiki/2014) . Trong buổi phát sóng trực tiếp, các hãng phim bị nghiêm cấm phát quảng cáo. [13]
Sau hơn 60 năm được tổ chức vào cuối tháng 3 hoặc đầu tháng 4, kể từ năm
[2004](http://vi.wikipedia.org/wiki/2004), buổi trao giải được dịch sớm lên cuối tháng 2 hoặc đầu tháng 3 để rút ngắn quá trình vận động hành lang và quảng cáo. Việc tổ chức sớm hơn cũng đem lại thuận lợi cho hãng ABC vì tháng 2 là tháng có lượng người xem lớn và dễ đem lại lợi nhuận hơn. Ngày [30 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_3) năm [1981](http://vi.wikipedia.org/wiki/1981), buổi lễ trao giải đã bị lùi lại một ngày sau [sự kiện](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%E1%BB%A5_%C3%A1m_s%C3%A1t_h%E1%BB%A5t_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Reagan&action=edit&redlink=1) tổng thống [Ronald Reagan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ronald_Reagan) bị ám sát hụt.
### Địa điểm tổ chức
Lễ trao giải
[đầu tiên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Oscar_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) của AMPAS diễn ra tại khách sạn Roosevelt ở [Hollywood](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hollywood). Trong thập niên 1930 và đầu thập niên 1940, các buổi lễ được tổ chức tại khách sạn [The Ambassador Hotel](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Ambassador_Hotel&action=edit&redlink=1) hoặc [Millennium Biltmore Hotel](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Millennium_Biltmore_Hotel&action=edit&redlink=1) ở [Los Angeles](http://vi.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles).
Từ năm
[1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/1944) đến năm [1946](http://vi.wikipedia.org/wiki/1946), [Nhà hát Trung Hoa Grauman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_h%C3%A1t_Trung_Hoa_Grauman&action=edit&redlink=1) ở Hollywood là nơi tổ chức lễ trao giải trước khi nó dời về thính phòng [Shrine Auditorium](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Shrine_Auditorium&action=edit&redlink=1) cho đến năm [1948](http://vi.wikipedia.org/wiki/1948). Lễ trao giải [lần thứ 21](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Oscar_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_21&action=edit&redlink=1) năm [1949](http://vi.wikipedia.org/wiki/1949) diễn ra tại Nhà hát Giải thưởng Viện Hàn lâm mà sau này là trụ sở chính của AMPAS trên đại lộ Melrose ở Hollywood . [14]
Từ năm
[1950](http://vi.wikipedia.org/wiki/1950) đến năm [1960](http://vi.wikipedia.org/wiki/1960), địa điểm được lựa chọn là [Nhà hát Pantages](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_h%C3%A1t_Pantages_%28Hollywood%29&action=edit&redlink=1). Từ năm 1961, đến lượt thính phòng [Santa Monica Civic Auditorium](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Santa_Monica_Civic_Auditorium&action=edit&redlink=1) ở [Santa Monica, California](http://vi.wikipedia.org/wiki/Santa_Monica,_California) được tổ chức lễ trao giải Oscar. Năm [1968](http://vi.wikipedia.org/wiki/1968), một lần nữa lễ trao giải trở về Los Angeles, lần này là tại rạp [Dorothy Chandler Pavilion](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Dorothy_Chandler_Pavilion&action=edit&redlink=1) nằm trong [Trung tâm Âm nhạc Los Angeles](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_Los_Angeles&action=edit&redlink=1). Rạp The Dorothy Chandler Pavilion là nơi tổ chức 20 đêm trao giải liên tiếp cho đến tận năm [1988](http://vi.wikipedia.org/wiki/1988), sau đó giải Oscar lại được trao luân phiên ở Trung tâm Âm nhạc và thính phòng Shrine Auditorium. Kể từ năm [2002](http://vi.wikipedia.org/wiki/2002), [Nhà hát Kodak](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nh%C3%A0_h%C3%A1t_Kodak&action=edit&redlink=1) của Hollywood trở thành địa điểm tổ chức lâu dài đầu tiên của giải thưởng.
## Chỉ trích
Cũng như nhiều giải thưởng danh giá khác, giải Oscar thường xuyên gặp phải chỉ trích. Những người chỉ trích cho rằng có nhiều bộ phim giành giải Phim hay nhất trong quá khứ không còn nhiều giá trị theo thời gian. Một số phim như
*, 80 ngày vòng quanh Thế giới* *hay* [Grand Hotel](http://vi.wikipedia.org/wiki/Grand_Hotel_%28phim%29) *thường được coi là có tuổi thọ ngắn ngủi và ít có ảnh hưởng trong lần trình chiếu ra mắt* [The Greatest Show on Earth](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_Greatest_Show_on_Earth) [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_note-15) [[16]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_note-16) . Trong khi đó một số phim khác được coi là rất xứng đáng để trao giải thì lại chưa bao giờ vươn tới được danh hiệu Phim hay nhất [[17]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_note-17) . Ví dụ tiêu biểu nhất phải kể tới bộ phim kinh điển [[18]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_note-18) *vốn được giới phê bình ủng hộ nhiệt liệt, được đề cử tới 9 giải Oscar nhưng chỉ mang về duy nhất một giải cho Kịch bản gốc xuất sắc nhất. Sau này Công dân Kane được coi là một trong những bộ phim xuất sắc nhất trong lịch sử* [Công dân Kane](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_d%C3%A2n_Kane) [Điện ảnh Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_Hoa_K%E1%BB%B3). Một bộ phim xuất sắc khác là [The Shawshank Redemption](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_Shawshank_Redemption)được đề cử 7 giải Oscar nhưng thậm chí còn không giành được giải nào, mặc dù nó vẫn luôn được xếp vào hàng những bộ phim hay nhất của mọi thời đại trên trang web uy tín [IMDb](http://vi.wikipedia.org/wiki/Internet_Movie_Database). Để cạnh tranh trong hạng mục danh giá nhất này, các hãng phim cũng tiến hành rất nhiều cuộc vận động hành lang, và nhiều người cho rằng đôi khi những đề cử cho hạng mục Phim hay nhất lại là kết quả của những cuộc vận động hành lang hơn là chất lượng thực sự của những bộ phim đó . [[19]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_note-19)
Nhiều chỉ trích còn nhằm vào một sự thật là các đề cử hầu như chỉ dành cho các bộ phim nói
[tiếng Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh), trừ đề cử cho hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất. Cho đến năm [2013](http://vi.wikipedia.org/wiki/2013), mới chỉ có 9 bộ phim nói tiếng nước ngoài được đề cử cho hạng mục Phim hay nhất, đó là các phim * ( Grand Illusion* [tiếng Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p), [1938](http://vi.wikipedia.org/wiki/1938)), *(tiếng Pháp,* [Z](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Z_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [1969](http://vi.wikipedia.org/wiki/1969)), *(* [The Emigrants](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Emigrants_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [tiếng Thụy Điển](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n), [1972](http://vi.wikipedia.org/wiki/1972)), *(tiếng Thụy Điển,* [Cries and Whispers](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cries_and_Whispers&action=edit&redlink=1) [1973](http://vi.wikipedia.org/wiki/1973)), *(* [Il Postino](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Il_Postino&action=edit&redlink=1) [tiếng Ý](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C3%9D)và [tiếng Tây Ban Nha](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha), [1995](http://vi.wikipedia.org/wiki/1995)), *(tiếng Ý, 1998),* [Cuộc sống tươi đẹp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_s%E1%BB%91ng_t%C6%B0%C6%A1i_%C4%91%E1%BA%B9p&action=edit&redlink=1) *(* [Ngọa hổ tàng long](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%E1%BB%8Da_h%E1%BB%95_t%C3%A0ng_long_%28phim_2000%29) [tiếng Quan thoại](http://vi.wikipedia.org/wiki/Quan_tho%E1%BA%A1i), 2000), *(* [Letters from Iwo Jima](http://vi.wikipedia.org/wiki/Letters_from_Iwo_Jima) [tiếng Nhật Bản](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt), [2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006)) và *(* [Amour](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Amour&action=edit&redlink=1) [tiếng Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p), [2012](http://vi.wikipedia.org/wiki/2012)). Không phim nào trong số chúng (cho đến hiện tại) giành giải Phim hay nhât, tuy vậy các phim *Z*, *Cuộc sống tươi đẹp*và *Ngọa hổ tàng long*được trao giải Oscar Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất.
Trong số ít các phim sản xuất tại nước ngoài giành giải Phim hay nhất, gần đây nhất có
* ( Slumdog Millionaire* [Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh)và [Ấn Độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), 2008), *(* [The King’s Speech](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_King%27s_Speech) [Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh), 2010) và *(* [The Artist](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Artist&action=edit&redlink=1) [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p), 2011).
## Danh sách giải thưởng
|
|Giải thưởng Oscar
|
|
### Giải thưởng cho đóng góp xuất sắc
#### Các hạng mục hiện hành
[Phim hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Picture)* [Đạo diễn xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_%C4%91%E1%BA%A1o_di%E1%BB%85n_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Director)* [Kịch bản gốc hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_k%E1%BB%8Bch_b%E1%BA%A3n_g%E1%BB%91c_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Writing – Original Screenplay)* [Kịch bản chuyển thể hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_k%E1%BB%8Bch_b%E1%BA%A3n_chuy%E1%BB%83n_th%E1%BB%83_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Writing – Adapted Screenplay)* [Nam diễn viên chính xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_nam_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_ch%C3%ADnh_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Actor)* [Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_n%E1%BB%AF_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_ch%C3%ADnh_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Actress)* [Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_nam_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_ph%E1%BB%A5_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Supporting Actor)* [Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_n%E1%BB%AF_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_ph%E1%BB%A5_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Supporting Actress)* [Quay phim xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_quay_phim_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Cinematography)* [Thiết kế sản xuất xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BA%A1o_ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Production Design)*(được đổi tên từ *Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất*– *Best Art Direction*) [Nhạc phim hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_nh%E1%BA%A1c_phim_hay_nh%E1%BA%A5t) *(Best Original Score)* [Ca khúc trong phim hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_ca_kh%C3%BAc_trong_phim_hay_nh%E1%BA%A5t) *(Best Original Song)* [Thiết kế trang phục](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_trang_ph%E1%BB%A5c) *(Best Costume Design)* [Biên tập](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_bi%C3%AAn_t%E1%BA%ADp) *(Best Film Editing)* [Hóa trang](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_h%C3%B3a_trang_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Makeup and Hairstyling)* [Âm thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_h%C3%B2a_%C3%A2m_hay_nh%E1%BA%A5t) *(Best Sound Mixing)* [Biên tập âm thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_bi%C3%AAn_t%E1%BA%ADp_%C3%A2m_thanh_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Sound Editing)* [Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_hi%E1%BB%87u_%E1%BB%A9ng_h%C3%ACnh_%E1%BA%A3nh_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Visual Effects)* [Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_ngo%E1%BA%A1i_ng%E1%BB%AF_hay_nh%E1%BA%A5t) *(Best Foreign Language Film)* [Phim hoạt hình hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_ho%E1%BA%A1t_h%C3%ACnh_hay_nh%E1%BA%A5t) *(Best Animated Feature Film)*(giải Oscar mới nhất, chỉ mới được trao từ năm [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001)) [Phim hoạt hình ngắn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_ho%E1%BA%A1t_h%C3%ACnh_ng%E1%BA%AFn) *(Best Animated Short Film)* [Phim tài liệu hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_t%C3%A0i_li%E1%BB%87u_hay_nh%E1%BA%A5t) *(Best Documentary Features)* [Phim tài liệu ngắn hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_t%C3%A0i_li%E1%BB%87u_ng%E1%BA%AFn_hay_nh%E1%BA%A5t) *(Best Documentary Short Subject)* [Phim ngắn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_ng%E1%BA%AFn) *(Best Live Action Short Film)*
#### Hạng mục đã ngừng trao
[Trợ lý đạo diễn xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_tr%E1%BB%A3_l%C3%BD_%C4%91%E1%BA%A1o_di%E1%BB%85n_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Assistant Director)*: trao từ [1933](http://vi.wikipedia.org/wiki/1933)đến [1937](http://vi.wikipedia.org/wiki/1937) [Chỉ đạo múa xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_bi%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1o_m%C3%BAa_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t) *(Best Dance Direction)*: trao từ [1935](http://vi.wikipedia.org/wiki/1935)đến [1937](http://vi.wikipedia.org/wiki/1937) [Hiệu ứng kỹ thuật](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_hi%E1%BB%87u_%E1%BB%A9ng_k%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) *(Best Engineering Effects)*: chỉ trao năm [1928](http://vi.wikipedia.org/wiki/1928) [Âm thanh trong phim ca nhạc hoặc hài kịch xuất sắc nhất](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_%C3%A2m_nh%E1%BA%A1c_trong_phim_ca_nh%E1%BA%A1c_ho%E1%BA%B7c_h%C3%A0i_k%E1%BB%8Bch_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) *(Best Original Musical or Comedy Score)*: trao từ [1995](http://vi.wikipedia.org/wiki/1995)đến [1999](http://vi.wikipedia.org/wiki/1999) [Phim màu ngắn hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_m%C3%A0u_ng%E1%BA%AFn_hay_nh%E1%BA%A5t) *(Best Short Film—Color)*: trao từ [1936](http://vi.wikipedia.org/wiki/1936)đến [1937](http://vi.wikipedia.org/wiki/1937) [Phim ngắn dài hai cuộn hay nhất](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_ng%E1%BA%AFn_d%C3%A0i_hai_cu%E1%BB%99n_hay_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) *(Best Short Film—Live Action—2 Reels)*: trao từ [1936](http://vi.wikipedia.org/wiki/1936)đến [1956](http://vi.wikipedia.org/wiki/1956) [Phim ngắn mới lạ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_phim_ng%E1%BA%AFn_m%E1%BB%9Bi_l%E1%BA%A1) *(Short Film—Novelty)*: trao từ [1932](http://vi.wikipedia.org/wiki/1932)đến [1935](http://vi.wikipedia.org/wiki/1935) [Truyện gốc hay nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_truy%E1%BB%87n_g%E1%BB%91c_hay_nh%E1%BA%A5t) *(Best Original Story)*: trao từ [1928](http://vi.wikipedia.org/wiki/1928)đến [1956](http://vi.wikipedia.org/wiki/1956) [Chất lượng nghệ thuật độc đáo nhất](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_ch%E1%BA%A5t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99c_%C4%91%C3%A1o_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) *(Best Unique and Artistic Quality of Production)*: chỉ trao năm [1928](http://vi.wikipedia.org/wiki/1928)
Trong
[năm đầu tiên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Oscar_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1), giải Oscar đạo diễn xuất sắc nhất được chia thành hai thể loại phim chính kịch và phim hài kịch. Trong một thời gian dài, giải Oscar âm thanh cũng được chia làm hai thể loại chính kịch và hài kịch-phim ca nhạc. Hiện nay chỉ có duy nhất một giải Oscar cho âm thanh. Từ thập niên [1930](http://vi.wikipedia.org/wiki/1930) đến thập niên [1960](http://vi.wikipedia.org/wiki/1960), các giải Oscar về quay phim, chỉ đạo nghệ thuật và thiết kế trang phục được chia thành hai thể loại cho phim trắng đen và phim màu.
#### Hạng mục được đề nghị
Hàng năm Hội đồng quản trị của AMPAS đều họp lại để xem xét các đề nghị về hạng mục giải Oscar mới. Cho đến nay những hạng mục sau vẫn bị từ chối đưa vào danh sách giải thưởng chính thức:
- Tuyển chọn diễn viên tốt nhất
*(Best Casting)*
- Đóng thế xuất sắc nhất
*(Best Stunt Coordination)*
- Tên phim hay nhất
*(Best Title Design)*
### Giải thưởng đặc biệt
Các giải này được bầu chọn bởi những ủy ban đặc biệt chứ không phải toàn bộ thành viên Viện Hàn lâm.
#### Hạng mục hiện hành
[Giải danh dự](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar_danh_d%E1%BB%B1) *(Academy Honorary Award)* [Cống hiến đặc biệt](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_c%E1%BB%91ng_hi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1) *(Academy Special Achievement Award)* [Giải khoa học kỹ thuật](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_khoa_h%E1%BB%8Dc_k%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) *(Academy Award, Scientific or Technical)* [Giải Tưởng niệm Irving G. Thalberg](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_T%C6%B0%E1%BB%9Fng_ni%E1%BB%87m_Irving_G._Thalberg&action=edit&redlink=1) [Giải thưởng nhân đạo Jean Hersholt](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_nh%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A1o_Jean_Hersholt&action=edit&redlink=1) [Giải Gordon E. Sawyer](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Gordon_E._Sawyer&action=edit&redlink=1)
#### Hạng mục đã ngừng trao
[Giải cho thiếu nhi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Oscar_cho_thi%E1%BA%BFu_nhi&action=edit&redlink=1) *(Academy Juvenile Award)*: trao từ [1934](http://vi.wikipedia.org/wiki/1934)đến [1960](http://vi.wikipedia.org/wiki/1960)
## Thống kê
### Phim xếp theo số đề cử
- 14 đề cử
*,* [All about Eve](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=All_about_Eve&action=edit&redlink=1) [20th Century Fox](http://vi.wikipedia.org/wiki/20th_Century_Fox), [1950](http://vi.wikipedia.org/wiki/1950)(đoạt 6 giải) *, 20th Century Fox và* [Titanic](http://vi.wikipedia.org/wiki/Titanic_%28phim_1997%29) [Paramount Pictures](http://vi.wikipedia.org/wiki/Paramount_Pictures), [1997](http://vi.wikipedia.org/wiki/1997)(đoạt 11 giải)
-
- 13 đề cử
*,* [Cuốn theo chiều gió](http://vi.wikipedia.org/wiki/Cu%E1%BB%91n_theo_chi%E1%BB%81u_gi%C3%B3_%28phim%29) [Metro-Goldwyn-Mayer](http://vi.wikipedia.org/wiki/Metro-Goldwyn-Mayer), [1939](http://vi.wikipedia.org/wiki/1939)(đoạt 8 giải, thêm 1 giải đặc biệt và 1 giải kỹ thuật) *,* [From Here to Eternity](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=From_Here_to_Eternity&action=edit&redlink=1) [Columbia Pictures](http://vi.wikipedia.org/wiki/Columbia_Pictures), [1953](http://vi.wikipedia.org/wiki/1953)(đoạt 8 giải) *,* [Mary Poppins](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mary_Poppins&action=edit&redlink=1) [Buena Vista Distribution Company](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Buena_Vista_Distribution_Company&action=edit&redlink=1), [1964](http://vi.wikipedia.org/wiki/1964)(đoạt 5 giải) *,* [Who’s Afraid of Virginia Woolf?](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Who%27s_Afraid_of_Virginia_Woolf%3F&action=edit&redlink=1) [Warner Bros.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Warner_Bros.), [1966](http://vi.wikipedia.org/wiki/1966)(đoạt 5 giải) *, Paramount Pictures,* [Forrest Gump](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Forrest_Gump_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [1994](http://vi.wikipedia.org/wiki/1994)(đoạt 6 giải) *,* [Shakespeare đang yêu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Shakespeare_%C4%91ang_y%C3%AAu&action=edit&redlink=1) [Miramax Films](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Miramax_Films&action=edit&redlink=1), [1998](http://vi.wikipedia.org/wiki/1998)(đoạt 7 giải) *,* [Chúa tể của những chiếc nhẫn: Hội bạn nhẫn](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_t%E1%BB%83_c%E1%BB%A7a_nh%E1%BB%AFng_chi%E1%BA%BFc_nh%E1%BA%ABn:_H%E1%BB%99i_b%E1%BA%A1n_nh%E1%BA%ABn&action=edit&redlink=1) [New Line](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=New_Line&action=edit&redlink=1), [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001)(đoạt 4 giải) *, Miramax Films,* [Chicago](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chicago_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [2002](http://vi.wikipedia.org/wiki/2002)(đoạt 6 giải)
-
- 12 đề cử
*, Metro-Goldwyn-Mayer,* [Mrs. Miniver](http://vi.wikipedia.org/wiki/Mrs._Miniver) [1942](http://vi.wikipedia.org/wiki/1942)(đoạt 6 giải) *, 20th Century Fox,* [The Song of Bernadette](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Song_of_Bernadette&action=edit&redlink=1) [1943](http://vi.wikipedia.org/wiki/1943)(đoạt 4 giải) *, Warner Bros.,* [Johnny Belinda](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Johnny_Belinda&action=edit&redlink=1) [1948](http://vi.wikipedia.org/wiki/1948)(đoạt 1 giải) *, Warner Bros.,* [Chuyến tàu mang tên dục vọng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chuy%E1%BA%BFn_t%C3%A0u_mang_t%C3%AAn_d%E1%BB%A5c_v%E1%BB%8Dng_%28phim%29) [1951](http://vi.wikipedia.org/wiki/1951)(đoạt 4 giải) *, Columbia Pictures,* [On the Waterfront](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=On_the_Waterfront&action=edit&redlink=1) [1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/1954)(đoạt 8 giải) *, Metro-Goldwyn-Mayer,* [Ben-Hur (phim 1959)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ben-Hur_%28phim_1959%29) [1959](http://vi.wikipedia.org/wiki/1959)(đoạt 11 giải) *, Paramount Pictures,* [Becket](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Becket&action=edit&redlink=1) [1964](http://vi.wikipedia.org/wiki/1964)(đoạt 1 giải) *, Warner Bros., 1964 (đoạt 8 giải)* [My Fair Lady](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=My_Fair_Lady&action=edit&redlink=1) *, Paramount Pictures,* [Reds](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Reds&action=edit&redlink=1) [1981](http://vi.wikipedia.org/wiki/1981)(đoạt 3 giải) *,* [Khiêu vũ với bầy sói](http://vi.wikipedia.org/wiki/Khi%C3%AAu_v%C5%A9_v%E1%BB%9Bi_b%E1%BA%A7y_s%C3%B3i) [Orion Pictures](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Orion_Pictures&action=edit&redlink=1), [1990](http://vi.wikipedia.org/wiki/1990)(đoạt 7 giải) *,* [Bản danh sách của Schindler](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A3n_danh_s%C3%A1ch_c%E1%BB%A7a_Schindler) [Universal Studios](http://vi.wikipedia.org/wiki/Universal_Pictures), [1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993)(đoạt 7 giải) *, Miramax Films,* [Bệnh nhân người Anh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_nh%C3%A2n_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Anh&action=edit&redlink=1) [1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996)(đoạt 9 giải) *,* [Võ sĩ giác đấu](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_s%C4%A9_gi%C3%A1c_%C4%91%E1%BA%A5u) [DreamWorks](http://vi.wikipedia.org/wiki/DreamWorks)và Universal Studios, [2000](http://vi.wikipedia.org/wiki/2000)(đoạt 5 giải)
-
- 11 đề cử
*, Columbia Pictures,* [Mr. Smith Goes to Washington](http://vi.wikipedia.org/wiki/Mr._Smith_Goes_to_Washington) [1939](http://vi.wikipedia.org/wiki/1939)(đoạt 1 giải) *,* [Rebecca](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Rebecca&action=edit&redlink=1) [United Artists](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=United_Artists&action=edit&redlink=1), [1940](http://vi.wikipedia.org/wiki/1940)(đoạt 2 giải) *, Warner Bros.,* [Sergeant York](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sergeant_York&action=edit&redlink=1) [1941](http://vi.wikipedia.org/wiki/1941)(đoạt 2 giải) *,* [The Pride of the Yankees](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Pride_of_the_Yankees&action=edit&redlink=1) [RKO Radio](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=RKO_Radio&action=edit&redlink=1), [1942](http://vi.wikipedia.org/wiki/1942)(đoạt 1 giải) *, Paramount Pictures,* [Sunset Boulevard](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Sunset_Boulevard&action=edit&redlink=1) [1950](http://vi.wikipedia.org/wiki/1950)(đoạt 3 giải) *, United Artists,* [Judgment at Nuremberg](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Judgment_at_Nuremberg&action=edit&redlink=1) [1961](http://vi.wikipedia.org/wiki/1961)(đoạt 2 giải) *, United Artists,* [Câu chuyện phía tây](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C3%A2u_chuy%E1%BB%87n_ph%C3%ADa_t%C3%A2y_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [1961](http://vi.wikipedia.org/wiki/1961)(đoạt 10 giải) *, Columbia Pictures,* [Oliver!](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Oliver%21&action=edit&redlink=1) [1968](http://vi.wikipedia.org/wiki/1968)(đoạt 5 giải, thêm 1 giải danh dự) *, Paramount Pictures,* [Chinatown](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chinatown_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [1974](http://vi.wikipedia.org/wiki/1974)(đoạt 1 giải) *, Paramount Pictures,* [Bố già phần II](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%91_gi%C3%A0_ph%E1%BA%A7n_II) [1974](http://vi.wikipedia.org/wiki/1974)(đoạt 6 giải) *, 20th Century Fox,* [Julia](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Julia&action=edit&redlink=1) [1977](http://vi.wikipedia.org/wiki/1977)(đoạt 3 giải) *, 20th Century Fox, 1977 (không đoạt giải nào)* [The Turning Point](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Turning_Point&action=edit&redlink=1) *, Columbia Pictures,* [Gandhi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gandhi_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/1982)(đoạt 8 giải) *, Paramount Pictures,* [Terms of Endearment](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Terms_of_Endearment&action=edit&redlink=1) [1983](http://vi.wikipedia.org/wiki/1983)(đoạt 5 giải) *, Orion Pictures,* [Amadeus](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Amadeus&action=edit&redlink=1) [1984](http://vi.wikipedia.org/wiki/1984)(đoạt 8 giải) *, Columbia Pictures, 1984 (đoạt 2 giải)* [A Passage to India](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=A_Passage_to_India&action=edit&redlink=1) *, Warner Bros.,* [The Color Purple](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_Color_Purple_%28phim%29) [1985](http://vi.wikipedia.org/wiki/1985)(không đoạt giải nào) *, Universal Studios, 1985 (đoạt 7 giải)* [Out of Africa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Out_of_Africa&action=edit&redlink=1) *, DreamWorks/Paramount Pictures,* [Giải cứu binh nhì Ryan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_c%E1%BB%A9u_binh_nh%C3%AC_Ryan) [1998](http://vi.wikipedia.org/wiki/1998)(đoạt 5 giải) *, New Line,* [Chúa tể của những chiếc nhẫn: Sự trở lại của nhà vua](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_t%E1%BB%83_c%E1%BB%A7a_nh%E1%BB%AFng_chi%E1%BA%BFc_nh%E1%BA%ABn:_S%E1%BB%B1_tr%E1%BB%9F_l%E1%BA%A1i_c%E1%BB%A7a_nh%C3%A0_vua_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [2003](http://vi.wikipedia.org/wiki/2003)(đoạt 11 giải) *, Miramax Films, Initial Entertainment Group và Warner Bros.,* [The Aviator](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Aviator&action=edit&redlink=1) [2004](http://vi.wikipedia.org/wiki/2004)(đoạt 5 giải)
-
### Phim xếp theo số giải giành được
- 11 giải
*, Metro-Goldwyn-Mayer,* [Ben-Hur (phim 1959)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ben-Hur_%28phim_1959%29) [1959](http://vi.wikipedia.org/wiki/1959)(12 đề cử) *, 20th Century Fox và Paramount,* [Titanic](http://vi.wikipedia.org/wiki/Titanic_%28phim_1997%29) [1997](http://vi.wikipedia.org/wiki/1997)(14 đề cử) *, New Line, 2003 (11 đề cử)* [Chúa tể của những chiếc nhẫn: Sự trở lại của nhà vua](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_t%E1%BB%83_c%E1%BB%A7a_nh%E1%BB%AFng_chi%E1%BA%BFc_nh%E1%BA%ABn:_S%E1%BB%B1_tr%E1%BB%9F_l%E1%BA%A1i_c%E1%BB%A7a_nh%C3%A0_vua_%28phim%29&action=edit&redlink=1)
-
- 10 giải
*, United Artists,* [Câu chuyện phía tây](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C3%A2u_chuy%E1%BB%87n_ph%C3%ADa_t%C3%A2y_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [1961](http://vi.wikipedia.org/wiki/1961)(11 đề cử)
-
- 9 giải
*, Metro-Goldwyn-Mayer,* [Cuốn theo chiều gió](http://vi.wikipedia.org/wiki/Cu%E1%BB%91n_theo_chi%E1%BB%81u_gi%C3%B3_%28phim%29) [1939](http://vi.wikipedia.org/wiki/1939)(13 đề cử) *,* [Hoàng đế cuối cùng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF_cu%E1%BB%91i_c%C3%B9ng_%28phim%29) [1987](http://vi.wikipedia.org/wiki/1987)(9 đề cử) *, Miramax Films,* [Bệnh nhân người Anh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_nh%C3%A2n_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Anh&action=edit&redlink=1) [1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996)(12 đề cử) *, Metro-Goldwyn-Mayer,* [Gigi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gigi&action=edit&redlink=1) [1958](http://vi.wikipedia.org/wiki/1958)(9 đề cử)
-
- 8 giải
*, Columbia Pictures,* [From Here to Eternity](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=From_Here_to_Eternity&action=edit&redlink=1) [1953](http://vi.wikipedia.org/wiki/1953)(13 đề cử) *, Columbia Pictures,* [On the Waterfront](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=On_the_Waterfront&action=edit&redlink=1) [1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/1954)(12 đề cử) *, Warner Bros.,* [My Fair Lady](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=My_Fair_Lady&action=edit&redlink=1) [1964](http://vi.wikipedia.org/wiki/1964)(12 đề cử) *, Metro-Goldwyn-Mayer,* [Cabaret](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cabaret_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [1972](http://vi.wikipedia.org/wiki/1972)(10 đề cử) *, Columbia Pictures,* [Gandhi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gandhi_%28phim%29&action=edit&redlink=1) [1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/1982)(11 đề cử) *, Orion Pictures và Warner Bros.,* [Amadeus](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Amadeus&action=edit&redlink=1) [1984](http://vi.wikipedia.org/wiki/1984)(11 đề cử) *, Fox Searchlight Pictures,* [Slumdog Millionaire](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%87u_ph%C3%BA_%E1%BB%95_chu%E1%BB%99t) [2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/2008)(10 đề cử)
-
### Phim đoạt năm giải quan trọng
- Đạo diễn:
[Frank Capra](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Frank_Capra&action=edit&redlink=1)
- Nam diễn viên chính:
[Clark Gable](http://vi.wikipedia.org/wiki/Clark_Gable)
- Nữ diễn viên chính:
[Claudette Colbert](http://vi.wikipedia.org/wiki/Claudette_Colbert)
- Kịch bản:
[Robert Riskin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Robert_Riskin&action=edit&redlink=1) *(* [Bay trên tổ chim cúc cu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bay_tr%C3%AAn_t%E1%BB%95_chim_c%C3%BAc_cu_%28phim%29) *One Flew over the Cuckoo’s Nest*), [1975](http://vi.wikipedia.org/wiki/1975)
- Đạo diễn:
[Milos Forman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Milos_Forman&action=edit&redlink=1)
- Nam diễn viên chính:
[Jack Nicholson](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jack_Nicholson)
- Nữ diễn viên chính:
[Louise Fletcher](http://vi.wikipedia.org/wiki/Louise_Fletcher)
- Kịch bản:
[Lawrence Hauben](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lawrence_Hauben&action=edit&redlink=1)và [Bo Goldman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bo_Goldman&action=edit&redlink=1) *(* [Sự im lặng của bầy cừu](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BB%B1_im_l%E1%BA%B7ng_c%E1%BB%A7a_b%E1%BA%A7y_c%E1%BB%ABu_%28phim%29) *The Silence of the Lambs*), [1991](http://vi.wikipedia.org/wiki/1991)
- Đạo diễn:
[Jonathan Demme](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jonathan_Demme&action=edit&redlink=1)
- Nam diễn viên chính:
[Anthony Hopkins](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anthony_Hopkins)
- Nữ diễn viên chính:
[Jodie Foster](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jodie_Foster)
- Kịch bản:
[Ted Tally](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ted_Tally&action=edit&redlink=1)
## Xem thêm
## Tham khảo
- K. Gail & J. Piazza,
*The Academy Awards the Complete History of Oscar*, Black Dog & Leventhal Publishers, Inc., 2002.
- Jon Wright,
*The Lunacy of Oscar; The Problems with Hollywood’s Biggest Night*, Thomas Publishing, Inc, 2007. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-1) *Về Giải thưởng Viện Hàn lâm*, Academy of Motion Picture Arts and Sciences [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-2) *The men who are counting on Oscar*, BBC News [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-3) *Academy Invites 115 to Become Members*, Academy of Motion Picture Arts and Sciences [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-4) *Điều 2:Điều kiện tranh giải*, Academy of Motion Picture Arts and Sciences [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-5) *Điều 5: Việc bỏ phiếu và đề cử*, Academy of Motion Picture Arts and Sciences [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-6) *Oscar Statuette: Legacy*, Academy of Motion Picture Arts and Sciences [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-7) *Academy to Commemorate Oscar Designer Cedric Gibbons*, Academy of Motion Picture Arts and Sciences [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-8) *Oscar Statuette: Manufacturing, Shipping and Repairs*, Academy of Motion Picture Arts and Sciences [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-9) *Tự truyện Bette Davis*, The Internet Movie Database **Emanuel Levy,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-Levy_10-0) *All About Oscar: The History and Politics of the Academy Awards*, Continuum, New York, [ISBN 0-8264-1452-4](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0826414524) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-11) *A Brief History of Oscar*, Academy of Motion Picture Arts and Sciences [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-12) *Psst! Wanna Buy An Oscar?*, Lacey Rose, Forbes [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-13) *ABC and Academy Extend Oscar Telecast Agreement*, Academy of Motion Picture Arts and Sciences [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-14) *Oscars Award Venues*, Academy of Motion Picture Arts and Sciences [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-15) *Reviewed: Around the World in 80 Days*, Movie City News [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-16) *The Greatest Show on Earth*, Rottentomatoes [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-17) *Reviewed: The Poseidon Adventure*, Roger Ebert [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-18) *Academy Awards Mistakes and Omissions*, Tim Dirks [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Oscar#cite_ref-19) [Rebecca Thomason,](http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/2756515.stm) *How Bafta moved with the times*, BBC News
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Giải Oscar](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Academy_Awards?uselang=vi)
|
|![]()
[Giải Oscar](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Academy_Awards?uselang=vi) [Giải Oscar lần thứ 83, 2011](http://vnexpress.net/gl/topic/6354/oscar-2011/) [Trang web chính thức của Giải Oscar](http://www.oscars.org/) [Dữ liệu về các giải Oscar](http://www.oscars.org/awardsdatabase/index.html) [Dữ liệu về giải Oscar trên](http://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/) [IMDb](http://vi.wikipedia.org/wiki/Internet_Movie_Database) [Oscar 2006 – Một Oscar chia đều các giải](http://www.moviesboom.com/?pid=news&sub=detail&type=general&id=1561&PHPSESSID=8580b5f7a4fa6f76d6a64cd265c)
|
|
[Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Nicolas Sarkozy
|Nicolas Sarkozy|
|
|![]()
[16 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_5), [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007)– [16 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_5), [2012](http://vi.wikipedia.org/wiki/2012) [Jacques Chirac](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jacques_Chirac) [François Hollande](http://vi.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois_Hollande) [UMP](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=UMP&action=edit&redlink=1) [28 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_1), [1955](http://vi.wikipedia.org/wiki/1955) [Paris](http://vi.wikipedia.org/wiki/Paris), [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p) [Marie-Dominique Culioli](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Marie-Dominique_Culioli&action=edit&redlink=1)( [1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/1982)– [1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996)) [Cécilia Ciganer-Albeniz](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A9cilia_Attias)( [1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996)– [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007)) [Carla Bruni](http://vi.wikipedia.org/wiki/Carla_Bruni)(2008-) **Nicolas Sarkozy** ( [IPA](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A3ng_m%E1%BA%ABu_t%E1%BB%B1_phi%C3%AAn_%C3%A2m_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF): nikɔˈla saʁkɔˈzi – ), sinh ngày [28 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_1) năm [1955](http://vi.wikipedia.org/wiki/1955) với tên **Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa**, là cựu tổng thống [Cộng hòa Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p). Sarkozy kế nhiệm [Jacques Chirac](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jacques_Chirac) vào ngày [16 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_5) năm [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007). Ông thường được những người ủng hộ lẫn chống đối đặt cho biệt hiệu là **Sarko**.
Ngày
[6 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_5) năm 2007, Sarkozy đắc cử tổng thống sau khi đánh bại đối thủ thuộc [Đảng Xã hội](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_%28Ph%C3%A1p%29), [Ségolène Royal](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A9gol%C3%A8ne_Royal), trong cuộc tổng tuyển cử năm 2007. Sarkozy giành được 53,4% trong khi đối thủ của ông chỉ nhận được 46,6% phiếu bầu. Số cử tri đi bầu đạt 85,5%, mức cao nhất kể từ năm [1981](http://vi.wikipedia.org/wiki/1981) cho tới nay.
Trước đó, ông là lãnh tụ đảng UMP (
*Union pour un Mouvement Populaire*) hữu khuynh. Ông giữ chức Bộ trưởng Nội vụ cho đến ngày [26 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_3) năm 2007.
Sarkozy nổi tiếng với lập trường bảo thủ trong các vấn đề luật pháp và trật tự, cùng khát vọng xây dựng một mô hình kinh tế mới cho nước Pháp cũng như khuyến khích một nền kinh tế tự do theo cung cách của
[Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) và [Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Đặc biệt ông chủ trương thân Mỹ và được gọi là “một người Mỹ ở Paris”. [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-1)
## Mục lục
[1 Đời tư](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#.C4.90.E1.BB.9Di_t.C6.B0) [2 Hôn nhân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#H.C3.B4n_nh.C3.A2n) [3 Chính trường](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#Ch.C3.ADnh_tr.C6.B0.E1.BB.9Dng) [4 Tranh cử Tổng thống](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#Tranh_c.E1.BB.AD_T.E1.BB.95ng_th.E1.BB.91ng) [5 Tổng thống](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#T.E1.BB.95ng_th.E1.BB.91ng) [6 Hình ảnh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#H.C3.ACnh_.E1.BA.A3nh) [7 Sức khỏe](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#S.E1.BB.A9c_kh.E1.BB.8Fe) [8 Xem thêm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#Xem_th.C3.AAm) [9 Chú thích](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [10 Tham khảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#Tham_kh.E1.BA.A3o) [11 Liên kết ngoài](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Đời tư
### Xuất thân
Nicolas Sarkozy là con trai của một di dân
[Hungary](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hungary), [Pál Sárközy de Nagy-Bócsa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%A1l_S%C3%A1rk%C3%B6zy_de_Nagy-B%C3%B3csa&action=edit&redlink=1), và mẹ, [Andrée Mallah](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Andr%C3%A9e_Mallah&action=edit&redlink=1), mang hai dòng máu Pháp và [Do Thái](http://vi.wikipedia.org/wiki/Do_Th%C3%A1i).
Pál Sárközy sinh năm
[1928](http://vi.wikipedia.org/wiki/1928) trong một gia đình quý tộc Hungary cấp thấp, sở hữu đất đai và một lâu đài nhỏ ở làng Alattyán, gần Szolnok, 92 km (57ml) phía đông [Budapest](http://vi.wikipedia.org/wiki/Budapest). Cha và ông của Pál Sárközy từng giữ những chức vụ dân cử tại thị trấn Szolnok. Mặc dù gia đình chấp nhận đức tin [2] [Kháng Cách](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tin_L%C3%A0nh), mẹ của Pál Sárközy, Katalin Tóth de Csáford, đến từ một gia đình quý tộc [Công giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o). [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-3) [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-gin-4)
Năm
[1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/1944), khi [Hồng Quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93ng_Qu%C3%A2n) tiến vào Hungary, gia đình Sárközy di cư sang [Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Họ trở lại Hungary năm [5] [1945](http://vi.wikipedia.org/wiki/1945), nhưng toàn bộ gia sản đã bị tịch thu. Cha của Pál Sárközy qua đời và mẹ ông, vì sợ con trai bị sung quân và gởi đến [Siberi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xibia)nên giục ông rời bỏ quê hương. Pál Sárközy đến [Áo](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%81o), Đức rồi gia nhập đội quân [Lê Dương Pháp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%AA_D%C6%B0%C6%A1ng_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1). Năm [1948](http://vi.wikipedia.org/wiki/1948), ông trở lại đời sống dân sự và đến sinh sống tại [Marseille](http://vi.wikipedia.org/wiki/Marseille)nhưng vẫn không được nhập quốc tịch Pháp mãi cho đến [thập niên 1970](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1970). Paul Sarkozy đến [Paris](http://vi.wikipedia.org/wiki/Paris), và nhờ có năng khiếu về nghệ thuật, ông tiến vào ngành quảng cáo. Tại đây, năm [1949](http://vi.wikipedia.org/wiki/1949), ông gặp Andrée Mallah, mẹ của Nicolas Sarkozy.
Andrée Mallah, khi ấy là sinh viên luật, con gái của Benedict Mallah, một bác sĩ danh tiếng và giàu có gốc Do Thái. Benedict Mallah sinh tại
[Thessaloniki](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thessaloniki), [Hi Lạp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p), di cư sang [Tây Ban Nha](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) rồi đến Pháp.
Paul Sarkozy và Andrée Mallah sống tại
[Quận 17, Paris](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%ADn_17,_Paris), họ có ba con trai: Guillaume, sinh năm [1951](http://vi.wikipedia.org/wiki/1951), chủ doanh nghiệp dệt may; Nicolas, sinh năm 1955; và François sinh năm [1957](http://vi.wikipedia.org/wiki/1957), giám đốc một công ty tư vấn y tế. Năm [1959](http://vi.wikipedia.org/wiki/1959), Paul Sarkozy bỏ vợ và con để sống với người vợ kế và có thêm hai con.
### Thiếu thời
Dù sở hữu một công ty quảng cáo và trở nên giàu có, cha của Sarkozy từ chối chu cấp cho vợ cũ và các con. Gia đình của Sarkozy phải sống nhờ trong một căn nhà của ông ngoại, Benedict Mallah, tại Quận 17. Về sau họ dời đến
[Neuilly-sur-Seine](http://vi.wikipedia.org/wiki/Neuilly-sur-Seine), một trong những khu dân cư giàu có nhất ở vùng [Île-de-France](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%8Ele-de-France), kế cận Quận 17 ở ngoại ô Paris. Theo Sarkozy, chính ông ngoại là người có ảnh hưởng lớn trên ông. Ông ngoại của Sarkozy, một người Do Thái theo Công giáo, đã giáo dưỡng Sarkozy trong đức tin Công giáo. Gần đây Sarkozy cho biết một trong những thần tượng của ông là [Giáo hoàng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng) [John Paul II](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Gioan_Phaol%C3%B4_II).
Theo lời kể của Sarkozy, việc người cha bỏ rơi mẹ con ông đã tác động mạnh đến sự hình thành tính cách của ông. Từ thời niên thiếu, Sarkozy cảm thấy tự ti trong giao tiếp với bạn học thuộc các gia đình giàu có.
Cậu luôn chịu đựng cảm giác bất an (chiều cao của Sarkozy chỉ có 165 cm, tức 5 feet 5 inches, có lẽ do sống trong thiếu thốn, tương đối thấp so với tiêu chuẩn của Quận 17 và khu dân cư Neuilly), và luôn mang trong mình nỗi oán hận đối với bố. “Điều đã hình thành tính cách của tôi ngày nay là những sự khổ nhục mà tôi đã phải chịu đựng từ thời niên thiếu”, tự thuật của Sarkozy. [6] [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-ReferenceA-6)
### Học vấn
Sarkozy vào Lycée Chaptal, một trường trung học công lập ở Quận 8, và thi rớt lớp 6. Gia đình gởi cậu đến Cours Saint-Louis de Monceau, một trường trung học tư thục Công giáo tại Quận 17, ở đây học lực của cậu là trung bình, dù vậy Sarkozy cũng đậu bằng tú tài năm
[1973](http://vi.wikipedia.org/wiki/1973). Sarkozy theo học luật và nhận bằng cao học luật doanh nghiệp tại [Đại học Paris X Nanterre](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Paris_X_Nanterre&action=edit&redlink=1). Đây cũng là nơi khởi phát phong trào sinh viên Tháng Năm ’68 và tiếp tục là thành lũy cho các tổ chức sinh viên cánh tả. Mặc dù vẫn được xem là một sinh viên trầm lặng, Sarkozy gia nhập và hoạt động tích cực cho tổ chức sinh viên cánh hữu. Sau khi tốt nghiệp, Sarkozy theo học tại [Institut d’Études Politiques de Paris](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Institut_d%27%C3%89tudes_Politiques_de_Paris&action=edit&redlink=1) (1979-1981), nhưng không qua nổi kỳ thi tốt nghiệp vì trượt môn [Anh văn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh). Sau khi vượt qua kỳ sát hạch của đoàn luật sư, Sarkozy trở thành luật sư chuyên ngành [7] [luật doanh nghiệp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%E1%BA%ADt_Doanh_nghi%E1%BB%87p_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29)và [luật gia đình](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_gia_%C4%91%C3%ACnh&action=edit&redlink=1). Về sau, ông đã sử dụng những kỹ năng này khi tiến hành thủ tục li dị với người vợ đầu, cũng như khi giúp mẹ ông trong thủ tục tố tụng buộc cha ông phải trả tiền chu cấp. [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-8)
Sarkozy công bố trước Hội đồng Hiến pháp số tài sản của ông trị giá hai triệu
[euro](http://vi.wikipedia.org/wiki/Euro), hầu hết là tiền bảo hiểm. Ông nhận 101 000 [9] [euro](http://vi.wikipedia.org/wiki/Euro)mỗi năm là khoản lương dành cho [Tổng thống Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Ph%C3%A1p).
## Hôn nhân
Ngày
[23 tháng 9](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_9) năm [1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/1982), Sarkozy kết hôn với [Marie-Dominique Culioli](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Marie-Dominique_Culioli&action=edit&redlink=1), con gái của một dược sĩ đến từ [Vico](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Vico&action=edit&redlink=1) (một ngôi làng ở phía bắc [Ajaccio, Corse](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ajaccio,_Corse&action=edit&redlink=1)). Họ có hai con trai, Pierre (sinh năm [1985](http://vi.wikipedia.org/wiki/1985)) và Jean ( [1987](http://vi.wikipedia.org/wiki/1987)). Người làm chứng cho cuộc hôn nhân của Sarkozy là một chính trị gia cánh hữu nổi tiếng [Charles Pasqua](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Charles_Pasqua&action=edit&redlink=1), về sau trở thành một nhà chính trị đối lập. Đến năm [1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996), Sarkozy mới chính thức ly hôn với Culioli, dù hai người đã sống ly thân từ vài năm trước.
Khi đang là thị trưởng Neuilly, Sarkozy gặp
[Cécilia Ciganer-Albeniz](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A9cilia_Attias) (cháu gái nhà soạn nhạc [Isaac Albéniz](http://vi.wikipedia.org/wiki/Isaac_Albeniz), và là con gái của một thương gia gốc [Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga)), khi ông đứng chủ hôn cho cô và chồng, [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-10) [Jacques Martin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jacques_Martin&action=edit&redlink=1), một người dẫn chương trình truyền hình nổi tiếng. Cécilia trước đó là người mẫu thời trang và là nhân viên quan hệ công chúng. Năm [1988](http://vi.wikipedia.org/wiki/1988), Cécilia Ciganer-Albeniz bỏ chồng để đến với Sarkozy, và ly dị Martin một năm sau đó. Tháng 10 năm [1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996), Sarkozy kết hôn với Cécilia. Hai người có một con trai, Louis, sinh ngày [23 tháng 4](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_4) năm [1997](http://vi.wikipedia.org/wiki/1997).
Từ năm
[2002](http://vi.wikipedia.org/wiki/2002) đến [2005](http://vi.wikipedia.org/wiki/2005), hai người thường xuyên xuất hiện trước công chúng, Cécilia hoạt động trong cương vị phụ tá chính cho chồng. Tuy nhiên, ngày [11] [25 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_5)năm 2005, nhật báo [Thụy Sĩ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) *chạy tin Cécilia đã bỏ Sarkozy để đến với một người* [Le Matin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Le_Matin&action=edit&redlink=1) [Maroc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Maroc)gốc Pháp, [Richard Attias](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Richard_Attias&action=edit&redlink=1), giám đốc điều hành công ty quảng cáo và truyền thông [Publicis](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Publicis&action=edit&redlink=1)tại [New York](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York). Sarkozy kiện tờ báo, nhưng trong thời gian này, có tin ông cũng đang quan hệ với một nhà báo nữ, [Anne Fulda](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Anne_Fulda&action=edit&redlink=1), đang làm việc cho tờ *.* [Le Figaro](http://vi.wikipedia.org/wiki/Le_Figaro) [[12]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-telegraph3-12)
Tháng 1 năm
[2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006), Sarkozy tìm cách hòa giải với Cécilia. Đầu năm 2006, ông cho báo chí biết đã chào đón Cécilia trở về từ [Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), mặc dù không ai biết chính xác tiến trình hòa giải diễn ra như thế nào.
Ngày
[18 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_10) năm [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007), văn phòng tổng thống thông báo Nicolas Sarkozy và Cécilia Ciganer-Albeniz đã ly hôn do sự đồng thuận từ hai phía ( *divorce par consentement mutuel*) từ ngày 15 tháng 10. Cũng nên biết rằng Ciganer-Albeniz không thể đệ đơn ra tòa xin ly dị, vì cớ quyền đặc miễn tài phán dành cho tổng thống. [13]
Sau hai tháng ly hôn, cuối cùng Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy đã tìm được một tình yêu mới –
[Carla Bruni](http://vi.wikipedia.org/wiki/Carla_Bruni), một [siêu mẫu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BA%ABu) [người Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ph%C3%A1p) lai [Ý](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%9D). Ông đã đưa bạn gái đến [Ai Cập](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) để nghỉ [lễ Giáng sinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%85_Gi%C3%A1ng_Sinh). Hai người cưới nhau vào ngày [2 tháng 2](http://vi.wikipedia.org/wiki/2_th%C3%A1ng_2) năm [2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/2008). [[14]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-14)
## Chính trường
Những người thuộc cánh hữu và cánh tả đều nhìn nhận Sarkozy là một
[chính khách](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_gia) lão luyện và một diễn giả gây nhiều ấn tượng. Những người ủng hộ tập chú vào sức thu hút cá nhân, sáng kiến chính trị và ước muốn “làm một cú đột phá ngoạn mục” của ông; trong khi những người chống đối cho rằng Sarkozy đang tách rời khỏi những nguyên tắc kinh tế và xã hội của nước Pháp để theo đuổi những cải cách kinh tế kiểu Mỹ. Đại thể, trong mắt mọi người Sarkozy là người đứng đầu trong số những chính trị gia thân Mỹ. [15]
Từ tháng 11 năm
[2004](http://vi.wikipedia.org/wiki/2004), Sarkozy trở thành chủ tịch UMP, đảng chính trị cánh hữu chính yếu tại Pháp, được bổ nhiệm vào chức Bộ trưởng Nội vụ trong chính phủ [Dominique de Villepin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Dominique_de_Villepin&action=edit&redlink=1), trở thành nhân vật thứ ba trong nấc thang quyền lực ở Pháp, chỉ sau Tổng thống và Thủ tướng. Trong các chức trách của ông có việc thực thi [luật pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%E1%BA%ADt_ph%C3%A1p), điều phối giữa chính phủ trung ương và chính quyền các địa phương, cũng như chịu trách nhiệm về các vấn đề [tôn giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o). Trước đó, Sarkozy là nghị sĩ quốc hội trước khi từ nhiệm để nhận chức bộ trưởng. Ông cũng từng đảm trách chức vụ Bộ trưởng Tài chính.
Sarkozy khởi đầu sự nghiệp chính trị từ lúc 22 tuổi khi trở thành nghị viên hội đồng thành phố
[Neuilly-sur-Seine](http://vi.wikipedia.org/wiki/Neuilly-sur-Seine), một khu ngoại ô giàu có và biệt lập ở phía tây Paris, rồi đắc cử thị trưởng sau khi thị trưởng đương nhiệm Achille Peretti qua đời. Lúc ấy, Sarkozy là thị trưởng trẻ tuổi nhất nước Pháp, đứng đầu một thị trấn hơn 50.000 cư dân. Sau khi phục vụ ở cương vị thị trưởng từ năm 1983 đến 2002, Sarkozy đắc cử vào [16] [Quốc hội](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Ph%C3%A1p).
Năm
[1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993), Sarkozy trở thành tâm điểm của các bản tin trong nước khi đích thân đàm phán với một người mang bom bắt giữ các em học sinh mẫu giáo làm con tin tại Neuilly. Hung thủ bị giết chết sau hai ngày thương thuyết khi nhóm RAID bí mật tiến vào trường học lúc hung thủ đang nghỉ ngơi.
Từ năm 1993 đến
[1995](http://vi.wikipedia.org/wiki/1995), Sarkozy là bộ trưởng ngân sách và phát ngôn nhân cho chính phủ của Thủ tướng [Édouard Balladur](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%89douard_Balladur&action=edit&redlink=1). Suốt trong thời kỳ đầu của sự nghiệp chính trị, Sarkozy được xem là chính trị gia được Jacqué Chirac đỡ đầu. Trong nhiệm kỳ bộ trưởng ngân sách, Sarkozy đã làm gia tăng nợ quốc gia lên đến mức cao hơn bất cứ bộ trưởng ngân sách nào khác ngoại trừ người tiền nhiệm của ông, đến 200 tỉ euro (năm tài chính [1994](http://vi.wikipedia.org/wiki/1994)– [1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996)). Thâm hụt ngân sách bằng 6% [GDP](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba), trong khi theo [17] [Hiệp ước Maastricht](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Maastricht), mức thâm hụt ngân sách của Pháp không được vượt quá 3% GDP.
Dù vậy, đến năm
[1995](http://vi.wikipedia.org/wiki/1995), Sarkozy bỏ Chirac và quay sang ủng hộ Balladur trong cuộc chạy đua cho chức tổng thống. Sau khi Chirac đắc cử, Sarkozy mất chức bộ trưởng ngân sách và thấy mình đứng bên ngoài hệ thống quyền lực. Người ta tin rằng Chirac xem việc Sarkozy về phe Balladur là một sự phản bội. Từ đó, hai người luôn tỏ ra gớm ghiếc lẫn nhau.
Đến năm
[1997](http://vi.wikipedia.org/wiki/1997), khi cánh hữu thất bị trong cuộc bầu cử quốc hội, Sarkozy quay trở lại và trở thành nhân vật số hai của RPR. Khi lãnh tụ đảng, [Philippe Séguin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Philippe_S%C3%A9guin&action=edit&redlink=1), từ nhiệm năm [1999](http://vi.wikipedia.org/wiki/1999) Sarkozy nắm giữ vị trí lãnh đạo. Nhưng đảng của ông rơi vào tình trạng thảm hại nhất khi chỉ chiếm được 12,7% số phiếu bầu trong cuộc tuyển cử [Nghị viện châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_ch%C3%A2u_%C3%82u) năm 1999, thua cả đảng đối lập [Tập hợp vì nước Pháp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_h%E1%BB%A3p_v%C3%AC_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) của Charles Pasqua, Sarkozy mất chức lãnh đạo đảng.
Tuy vậy, sau khi tái đắc cử tổng thống năm 2002, Chirac bổ nhiệm Sarkozy làm Bộ trưởng Nội vụ trong nội các
[Jean-Pierre Raffarin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jean-Pierre_Raffarin&action=edit&redlink=1), bất kể những bất đồng giữa hai người. Sau bài diễn văn quan trọng của Chirac đọc ngày [14 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_7) về an toàn giao thông, Sarkozy đẩy mạnh nỗ lực thông qua luật cho phép chính phủ mua một số lượng lớn máy ghi hình tốc độ, cùng lúc phát động chiến dịch cảnh báo người dân về những nguy cơ trong giao thông.
Sau đợt cải tổ chính phủ ngày
[31 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_3) năm [2004](http://vi.wikipedia.org/wiki/2004), Sarkozy được giao đảm trách Bộ Tài chính. Căng thẳng gia tăng giữa Sarkozy và Chirac cũng như trong nội bộ UMP, khi Sarkozy tiếp tục nuôi tham vọng trở thành lãnh tụ đảng một khi khả năng [Alain Juppé](http://vi.wikipedia.org/wiki/Alain_Jupp%C3%A9) từ chức trở nên rõ ràng. Sự căng thẳng này càng trở nên rõ rệt khi Sarkozy không che giấu ý định ra tranh cử tổng thống trong năm 2007. Xuất hiện trên kênh truyền hình [France 2](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=France_2&action=edit&redlink=1), khi được hỏi có nghĩ đến kỳ bầu cử tổng thống mỗi khi cạo râu vào buổi sáng không, câu trả lời của Sarkozy là, “không chỉ lúc cạo râu”. [[18]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-18)
Tháng 11 năm 2004, sau khi chiếm 85% phiếu bầu Sarkozy trở thành lãnh tụ đảng. Theo một thỏa thuận với Chirac, Sarkozy từ nhiệm bộ trưởng. Sự thăng tiến của Sarkozy đánh dấu tình trạng phân hóa trong UMP với một nhóm theo Sarkozy, một nhóm khác theo
[Brice Hortefeux](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Brice_Hortefeux&action=edit&redlink=1), còn nhóm thứ ba trung thành với Chirac thì ủng hộ [Jean-Louis Debré](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jean-Louis_Debr%C3%A9&action=edit&redlink=1).
Tháng 1 năm 2005, Sarkozy được Tổng thống Chirac trao tặng huân chương
*Chevalier de la Legion d’honneur*, đến tháng 3 ông tái đắc cử vào Quốc hội (theo [Hiến pháp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1), Sarkozy phải từ chức nghị sĩ khi nhận chức bộ trưởng trong năm 2002 ). [19]
### Bộ trưởng Nội vụ (nhiệm kỳ đầu)
Đến cuối nhiệm kỳ thứ nhất, uy tín của Sarkozy tăng cao, ông được xem là chính trị gia bảo thủ được lòng dân nhất theo các cuộc thăm dò dư luận từ đầu năm 2004. Chính sách cứng rắn của Sarkozy đối phó với tình trạng phạm pháp, trong đó có biện pháp gia tăng sự hiện diện của cảnh sát trên đường phố và hằng tháng công bố các chỉ số về phạm pháp, được nhiều người ủng hộ nhưng cũng không ít người chỉ trích.
Sarkozy tìm cách làm giảm sự căng thẳng giữa người dân Pháp và cộng đồng
[Hồi giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o). Không giống [Công giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) và các giáo hội [Kháng Cách](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tin_L%C3%A0nh), cộng đồng đạo Hồi tại Pháp thiếu một cấu trúc tập hợp người Hồi giáo để có thể đứng ra đàm phán với chính phủ. Sarkozy thấy cần có một tổ chức như thế, ông giúp thành lập *Conseil français du culte musulman* (Hội đồng Hồi giáo Pháp) vào tháng 5 năm 2003. Ông cũng đề nghị sửa đổi luật phân lập giữa nhà nước và giáo hội năm [20] [1905](http://vi.wikipedia.org/wiki/1905), để có thể sử dụng ngân sách hỗ trợ tài chính cho các nhà thờ và các tổ chức Hồi giáo khác, nhằm giúp họ bớt phụ thuộc vào các nguồn tài chính từ bên ngoài. [[21]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-21)
### Bộ trưởng Nội vụ (nhiệm kỳ hai)
Trở lại Bộ Nội vụ sau khi từ nhiệm khỏi Bộ Tài chính lúc đắc cử vào vị trí lãnh tụ đảng, Sarkozy tỏ ra thận trọng hơn khi đề ra các chính sách, thay vì tập chú vào các vấn đề luật pháp và trật tự, chủ đề mà ông ưa thích, Sarkozy xem xét chúng trong bối cảnh rộng lớn hơn, thể hiện tầm nhìn của nhà lãnh đạo đảng UMP.
Tuy nhiên, những cuộc bạo động bùng nổ trong mùa thu 2005 đã khiến công luận quan tâm đến khả năng thực thi luật pháp của chính phủ. Sarkozy bị cáo buộc đã kích động tình trạng hỗn loạn vì gọi những thanh niên bạo loạn tại
[Argenteuil](http://vi.wikipedia.org/wiki/Argenteuil) gần Paris là “lũ tiện dân” ( *racaille*). Sarkozy cũng kết tội “bọn côn đồ” và các băng đảng về cái chết của hai thanh niên. Những nhận xét này của Sarkozy đã bị chỉ trích kịch liệt bởi những người cánh tả và một thành viên chính phủ, [Azouz Begag](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Azouz_Begag&action=edit&redlink=1). [[22]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-22)
### Lãnh tụ đảng UMP
Trước khi đắc cử tổng thống, Sarkozy lãnh đạo UMP, một chính đảng có lập trường bảo thủ. Trong giai đoạn này, số đảng viên gia tăng đáng kể.
Từ năm 2005, Sarkozy ngày càng lớn tiếng kêu gọi thay đổi triệt để các chính sách kinh tế và xã hội tại Pháp. Trong một cuộc phỏng vấn với tờ
*, số ra ngày Le Monde* [8 tháng 9](http://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_9)năm [2005](http://vi.wikipedia.org/wiki/2005), ông nói rằng người dân Pháp đã bị dẫn dắt lạc lối trong suốt 30 năm qua bởi những lời hứa hẹn dối trá. Ông tuyên bố sẽ xét lại các chính sách không thực tế và kêu gọi: [[23]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-23)
- xây dựng một hệ thống thuế đơn giản và công bằng hơn, hạn chế các lỗ hổng trong hệ thống luật cũng như ấn định thuế suất tối đa là 50% lợi tức.
- ủng hộ các biện pháp cắt giảm hoặc từ chối những khoản trợ cấp xã hội dành cho người thất nghiệp không chịu nhận việc làm.
- nỗ lực cắt giảm thâm thủng ngân sách, ông tuyên bố rằng nước Pháp đã có lúc không mắc nợ.
Sarkozy kích hoạt các cuộc tranh luận khi tuyên bố muốn cải cách các qui định nhập cư, thiết lập định mức dành cho di dân có tay nghề mà nền kinh tế Pháp đang cần.
## Tranh cử Tổng thống
Ngày
[14 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_1) năm [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007), Sarkozy được UMP chọn làm ứng viên cho kỳ bầu cử tổng thống năm 2007. Không có đối thủ, ông giành được 98% phiếu bầu. Trong số 327.000 thành viên UMP có quyền bầu phiếu, 69% bỏ phiếu qua mạng. [[24]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-24)
Trong một cuộc tranh luận trên kênh truyền hình
[TF1](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=TF1&action=edit&redlink=1), Sarkozy ủng hộ chính sách ưu đãi người thiểu số. Dù chống đối [hôn nhân đồng tính](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%B4n_nh%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%93ng_gi%E1%BB%9Bi), ông ủng hộ tình trạng [kết hợp dân sự](http://vi.wikipedia.org/wiki/K%E1%BA%BFt_h%E1%BB%A3p_d%C3%A2n_s%E1%BB%B1). [[25]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-25)
Ngày
[21 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_3), Tổng thống [Jacques Chirac](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jacques_Chirac) tuyên bố ủng hộ Sarkozy, ông nói rằng Sarkozy là sự chọn lựa của đảng UMP, “vì vậy chẳng có gì lạ khi tôi dành cho ông lá phiếu và sự hậu thuẫn của tôi”. Để tập trung vào chiến dịch vận động tranh cử, ngày [26 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_3) Sarkozy từ chức bộ trưởng nội vụ. [[26]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-26)
Trong cuộc đua, các đối thủ chỉ trích Sarkozy là “ứng cử viên bạo tàn”, đại biểu của lập trường cứng rắn.
Tuy nhiên, sự ủng hộ cử tri dành cho Sarkozy nhiều đủ để ông dẫn đầu trong suốt cuộc vận động, luôn dẫn trước đối thủ thuộc Đảng Xã hội [27] [Ségolène Royal](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A9gol%C3%A8ne_Royal).
Vòng đầu cuộc bầu cử diễn ra ngày
[22 tháng 4](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_4) năm 2007. Nicolas Sarkozy về đầu với 32,18% số phiếu bầu, Ségolène Royal 25,87%. Trong vòng sau, Sarkozy bứt lên với 53,06% trong khi Royal chỉ giành được 46,94% số phiếu. Trong diễn từ đọc ngay sau khi kết quả bầu cử được công bố, Sarkozy nhấn mạnh đến nhu cầu hiện đại hóa nước Pháp, đồng thời kêu gọi sự hòa hợp dân tộc, nhắc lại rằng Royal luôn ở trong tâm trí ông. Ông nói, “Nước Pháp đã quyết định từ bỏ ý thức hệ và những tập quán cũ. Tôi sẽ nỗ lực phục hồi các giá trị của công việc, thẩm quyền, uy tín và sự tôn trọng dành cho đất nước chúng ta”.
## Tổng thống
Ngày
[16 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_5) năm 2007, Nicolas Sarkozy trở thành Tổng thống thứ sáu của [Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%87_Ng%C5%A9_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ph%C3%A1p).
Nghi lễ chuyển giao quyền lực từ Jacques Chirac diễn ra vào lúc 11:00 (9:00 UTC) tại
[Điện Élysée](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_%C3%89lys%C3%A9e), tại đây Nicolas Sarkozy nhận bộ mật mã điều khiển kho [vũ khí hạt nhân](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n) của Pháp và được trao khiên chương Tổng Chỉ huy, biểu tượng của chức danh Tổng Chỉ huy Binh đoàn Danh dự. Ngay lúc ông chính thức trở thành tổng thống, nhạc khúc *Leyneda* của nhà soạn nhạc [Tây Ban Nha](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) Isaac Albéniz được trình tấu nhằm tôn vinh phu nhân tổng thống, Cécilia Sarkozy, bà cũng là cháu gái của Albéniz. Cả mẹ tổng thống, Andrée, và Pal, người cha đã bỏ rơi Nicolas từ bé mà ông đã hòa giải, cùng tham dự buổi lễ với sự có mặt của các con của Sarkozy. Đoàn xe hộ tống chiếc [28] [Peugeot 607 Paladine](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Peugeot_607_Paladine&action=edit&redlink=1) của tổng thống từ Điện Élysée đến Đại lộ [[28]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-telegraph.co.uk-28) [Champs-Élysées](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_l%E1%BB%99_Champs-%C3%89lys%C3%A9es)tham dự buổi lễ công cộng tại [Khải Hoàn Môn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BA%A3i_Ho%C3%A0n_M%C3%B4n_%28Paris%29).
Ngay chiều hôm đó, tân tổng thống bay đến Berlin để hội kiến với
[Thủ tướng Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%90%E1%BB%A9c) [Angela Merkel](http://vi.wikipedia.org/wiki/Angela_Merkel). [François Fillon](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Fran%C3%A7ois_Fillon&action=edit&redlink=1) được bổ nhiệm thay thế Thủ tướng [Dominique de Villepin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Dominique_de_Villepin&action=edit&redlink=1). Sarkozy cũng bổ nhiệm [29] [Bernard Kouchner](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bernard_Kouchner&action=edit&redlink=1), nhà sáng lập tổ chức [Thầy thuốc Không Biên giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1c_s%C4%A9_kh%C3%B4ng_bi%C3%AAn_gi%E1%BB%9Bi)( *Médecins Sans Frontières*), làm ngoại trưởng. Ngoài Kouchner, còn có ba chính trị gia cánh tả đảm nhận các vị trí trong chính phủ, gồm có [Eric Besson](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Eric_Besson&action=edit&redlink=1), từng là cố vấn kinh tế cho Ségolène Royal khi bà khởi đầu chiến dịch tranh cử. Sarkozy bổ nhiệm 7 nữ chính khách vào nội các gồm 15 thành viên; trong đó có Bộ trưởng Tư pháp [Rachida Dati](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Rachida_Dati&action=edit&redlink=1), người phụ nữ gốc [Bắc Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi)đầu tiên tham gia một nội các Pháp. Trong số 15 thành viên nội các, có hai người từng học ở *Ecole Nationale d’Administration*(Học viện Hành chánh Quốc gia). Các bộ trưởng được sắp xếp lại và khai sinh hai bộ mới: Bộ Nhập cư, Hội nhập, Bản sắc Dân tộc và Đồng Phát triển – giao cho cánh tay mặt của Sarkozy, [[30]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-30) [Brice Hortefeux](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Brice_Hortefeux&action=edit&redlink=1)– và Bộ Ngân sách, Kế toán công và Hành chính Dân sự – thuộc về [Éric Wœrth](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%89ric_W%C5%93rth&action=edit&redlink=1). Tuy nhiên, sau kỳ tuyển cử Quốc hội ngày [17 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_6), [Nội các](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=N%E1%BB%99i_c%C3%A1c_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1)được điều chỉnh còn 15 bộ trưởng và 16 thứ trưởng, tổng cộng có 31 thành viên.
Một thời gian ngắn sau khi nhậm chức, Tổng thống Sarkozy khởi sự đàm phán với
[Tổng thống Colombia](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Colombia&action=edit&redlink=1) [Álvaro Uribe](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Uribe) và lực lượng du kích cánh tả FARC nhằm phóng thích các con tin bị bắt giữ bởi phiến quân, đặc biệt là chính trị gia Colombia gốc Pháp [Ingrid Betancourt](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ingrid_Betancourt&action=edit&redlink=1). Theo các nguồn tin, Sarkozy yêu cầu Uribe trả tự do cho “thủ tướng” [FARC](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_V%C5%A9_trang_C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Colombia) Rodrigo Granda. Mặt khác, ngày [31] [24 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_7)năm 2007, Pháp và các đại diện [châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)đạt được thỏa thuận dẫn độ các điều dưỡng người [Bulgaria](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bulgaria)bị giam giữ ở [Libya](http://vi.wikipedia.org/wiki/Libya). Đổi lại, Sarkozy ký với [Muammar al-Gaddafi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Muammar_al-Gaddafi)hiệp ước an ninh, y tế và nhập cư – cùng thỏa thuận bán hỏa tiễn chống tăng MILAN trị giá 230 triệu [USD](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9).
Ngày
[8 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_6) năm 2007, tại hội nghị thượng đỉnh [G8](http://vi.wikipedia.org/wiki/G8) lần thứ 33 tại [Heiligendamm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Heiligendamm), Sarkozy thiết lập mục tiêu đến năm [2050](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=2050&action=edit&redlink=1), Pháp giảm 50% lượng khí thải nhằm ngăn chận tình trạng nóng ấm toàn cầu. Ông tích cực vận động cho [Dominique Strauss-Kahn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Dominique_Strauss-Kahn), một nhân vật thuộc Đảng Xã hội, trở thành ứng cử viên của Âu châu tranh chức giám đốc [Quỹ tiền tệ quốc tế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%B9_Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Những người chỉ trích cho rằng Sarkozy ủng hộ Strauss-Kahn nhằm thu hút khỏi Đảng Xã hội một trong những chính khách được yêu thích nhất. [32] [[33]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-33)
UMP chiếm thế đa số trong kỳ bầu cử quốc hội năm 2007 dù không đạt được chiến thắng như mong đợi. Với lợi thế đa số, UMP giúp Sarkozy hoàn thành một trong những hứa hẹn khi tranh cử là thu hồi
[thuế thừa kế](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thu%E1%BA%BF_th%E1%BB%ABa_k%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1). [[34]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-34) Trước đây, thuế thừa kế đem vào kho bạc nước Pháp 8 tỉ euro. [35] [[36]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-36)
Sau chiến thắng trong cuộc tuyển cử, phe đa số UMP giảm thuế, nhất là cho tầng lớp thượng trung lưu, nhằm gia tăng
[GDP](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba) mà không chịu cắt giảm chi tiêu quốc gia. Sarkozy bị [Ủy ban châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/%E1%BB%A6y_ban_ch%C3%A2u_%C3%82u) chỉ trích do động thái này. Sarkozy phá vỡ thông lệ khi không chịu ân xá hằng ngàn tù nhân đang bị nhồi nhét trong các trại giam nhân ngày lễ Bastille, một truyền thống được thiết lập bởi [Napoléon](http://vi.wikipedia.org/wiki/Napol%C3%A9on_Bonaparte) từ năm [1802](http://vi.wikipedia.org/wiki/1802) kỷ niệm ngày phá ngục [Bastille](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bastille) trong thời kỳ [Cách mạng Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Ph%C3%A1p). [[37]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-WP_Moore-37)
Trong kỳ nghỉ, Sarkozy đem gia đình đến
[Hồ Winnipesaukee](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Winnipesaukee&action=edit&redlink=1) ở [New Hampshire](http://vi.wikipedia.org/wiki/New_Hampshire), lưu trú trong một tòa nhà 11 phòng tắm nằm sát bờ biển của cựu giám đốc [Microsoft](http://vi.wikipedia.org/wiki/Microsoft), [Michael Appe](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Michael_Appe&action=edit&redlink=1). Sarkozy đến đây bằng một phi cơ phản lực thương mại, nhưng khi Hồng y Lustiger, Tổng Giám mục Paris từ trần; ngày [37] [10 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_8), một chiếc máy bay của tổng thống chở ông đến Paris để tham dự tang lễ rồi quay lại Mỹ. Ngày [[38]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-38) [21 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_8), ông trở lại Pháp bằng một máy bay thương mại.
Với tư cách
[Chủ tịch luân phiên Liên minh Châu Âu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_t%E1%BB%8Bch_lu%C3%A2n_phi%C3%AAn_Li%C3%AAn_minh_Ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit&redlink=1), ông đã có những đóng góp đáng kể [ nhằm lặp lại [cần dẫn nguồn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [hòa bình](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%B2a_b%C3%ACnh)sau [chiến tranh Nam Ossetia 2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nam_Ossetia_2008).
Tháng 6 năm 2009, Sarkozy tạo cơ hội cho việc cấm mặc y phục
[Hồi giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) ở nơi công chúng khi tuyên bố trong một cuộc họp của nghị viện tại lâu đài [Versailles](http://vi.wikipedia.org/wiki/Versailles) rằng cách ăn mặc đó “không được hoan nghinh” ở Pháp. Một ủy ban nghị viện tìm hiểu về vấn đề này trong vòng sáu tháng.
Trong cuộc bầu cử tổng thống cuối tháng 4 đầu tháng 5 năm 2012, Sarkozy không thể tái đắc cử sau khi thua ứng cử viên cánh tả
[François Hollande](http://vi.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois_Hollande) của [đảng Xã hội](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_%28Ph%C3%A1p%29) với tỉ lệ 48,3% so với 51,7%. Nhiệm kỳ tổng thống của ông kết thúc vào ngày [16 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_5) năm [2012](http://vi.wikipedia.org/wiki/2012).
## Hình ảnh
Có thể nói Sarkozy đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng hình ảnh của mình trước công chúng. Ông được tạp chí Mỹ
* xếp thứ 68 trong danh sách những người mặc trang phục đẹp nhất, trong danh sách này có Vanity Fair* [David Beckham](http://vi.wikipedia.org/wiki/David_Beckham)và [Brad Pitt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Brad_Pitt). Sarkozy quan tâm đến hình ảnh cá nhân của mình đến mức đã sử dụng biện pháp kiểm duyệt, như trường hợp đối với tờ [[39]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-39) *, người ta tin rằng Sarkozy đã buộc giám đốc tờ báo phải từ chức sau khi ông này cho đăng bài viết về quan hệ giữa vợ ông, Cécilia Sarkozy, với giám đốc Publicis Richard Attias, hoặc gây áp lực đối với tờ* [Paris Match](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Paris_Match&action=edit&redlink=1) *khi nhật báo này chuẩn bị cho đăng một bài viết về quyết định của Cécilia không đi bầu phiếu trong vòng hai cuộc tuyển cử tổng thống năm 2007.* [Journal du dimanche](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Journal_du_dimanche&action=edit&redlink=1) [[40]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_note-40)
## Sức khỏe
Sarkozy được đưa gấp đến một bệnh viện quân sự bằng trực thăng vào Chủ Nhật, ngày
[26 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_7) năm 2009 sau khi cảm thấy “khó ở trong mình” do một cuộc chạy bộ thể dục rất tốn sức vào một buổi trưa nóng nực. Các bác sĩ quân y đã tiến hành một loạt các cuộc thử nghiệm cho vị tổng thống 54 tuổi này tại một dinh thự dành cho tổng thống ở ngoại vi của thủ đô. Mặc dù [Ðiện Elysée](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%90i%E1%BB%87n_Elys%C3%A9e&action=edit&redlink=1) nói các kết quả thử nghiệm sau đó đều bình thường thế nhưng Sarkozy vẫn phải nằm lại bệnh viện cho đến ít nhất là sáng ngày 27 tháng 7. Văn phòng Tổng thống phủ nhận việc ông bất tỉnh trong vụ đó. Trước đó, bộ trưởng Y Tế lại nói rằng nhà lãnh đạo của Pháp đã ngất xỉu và chánh văn phòng của Sarkozy cũng có lời phát biểu hàm ngụ ý là ông ấy đã bất tỉnh.
## Xem thêm
## Chú thích
[^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-1) [http://www.voanews.com/vietnamese/news/americana-the-loss-of-an-american-in-paris-5-12-12-151254925.html](http://www.voanews.com/vietnamese/news/americana-the-loss-of-an-american-in-paris-5-12-12-151254925.html) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-2) [[1]](http://www.nytimes.com/2007/05/15/opinion/15tue4.html?_r=2&th&emc=th&oref=slogin&oref=slogin) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-3) [BBC News](http://vi.wikipedia.org/wiki/BBC) [Profile: Nicolas Sarkozy](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3673102.stm) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-gin_4-0) [Nicola Sarkozy’s Thessaloniki Roots](http://www.greekinsight.gr/show_art.asp?id=3946) *ngày 27 tháng 12 năm 2007* [GreekInsight Newspaper](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=GreekInsight_Newspaper&action=edit&redlink=1) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-5) [Weekly Standard, France girds for the Sarko-Ségo showdown](http://www.weeklystandard.com/Utilities/printer_preview.asp?idArticle=13301&R=11249229)
- ^
**a** **ă** *see Catherine Nay’s semi-official biography* **Augustin Scalbert,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-7) [Un soupçon de vantardise sur les CV ministériels](http://www.rue89.com/2007/09/18/un-soupcon-de-vantardise-sur-les-cv-ministeriels), *, ngày 18 tháng 9 năm 2007* [Rue 89](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Rue_89&action=edit&redlink=1) **(tiếng Pháp)** **See Catherine Nay’s semi-official biography** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-8) **“Le patrimoine de Nicolas Sarkozy s’élève à 2 millions d’euros”,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-9) *, ngày 11 tháng 5 năm 2007 (read* [Libération](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lib%C3%A9ration&action=edit&redlink=1) [here](http://www.liberation.fr/actualite/politiques/253249.FR.php) **(tiếng Pháp)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-10) [“Cécilia Sarkozy: The First Lady vanishes”](http://www.independent.co.uk/news/europe/ccilia-sarkozy-the-first-lady-vanishes-454247.html). [The Independent](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_Independent)( [United Kingdom](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland)). 24 tháng 6 năm 2007. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-11) [“BBC NEWS”](http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6656717.stm). Truy cập 7 tháng 2 năm 2015. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-telegraph3_12-0) [“The Sarkozy saga”](http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml;jsessionid=SNKICWL0BRPGRQFIQMGCFFWAVCBQUIV0?xml=/news/2006/02/19/wsark19.xml&page=2). *The Daily Telegraph*. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2007. **AFX News Limited (18 tháng 10 năm 2007).** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-13) [“French president Sarkozy separation is ‘divorce’ – official UPDATE”](http://web.archive.org/web/20110805000643/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/10/18/afx4234519.html). [Forbes magazine](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Forbes_magazine&action=edit&redlink=1). [Bản gốc](http://www.forbes.com/afxnewslimited/feeds/afx/2007/10/18/afx4234519.html)lưu trữ ngày 28 tháng 6 năm 2011. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-14) [Associated Press](http://vi.wikipedia.org/wiki/Associated_Press)(2 tháng 2 năm 2008), *French President Marries Former Model*, ABC News **“French Populism”, by Ignacio Ramonet,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-15) [Le Monde Diplomatique](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Le_Monde_Diplomatique&action=edit&redlink=1), June 2007 Edition, [French version](http://www.monde-diplomatique.fr/2007/06/RAMONET/14842) **(tiếng Pháp)**, [English translation](http://www.truthout.org/docs_2006/053107G.shtml) **(tiếng Anh)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-16) *,* [Le Parisien](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Le_Parisien&action=edit&redlink=1) [11 January](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=11_January&action=edit&redlink=1) [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-17) [“Dette publique de la France — Wikipédia”](http://fr.wikipedia.org/wiki/Dette_publique_de_la_France). Truy cập 7 tháng 2 năm 2015. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-18) [Broadcast of “France 2”](http://www.rtl.fr/rtlinfo/article.asp?dicid=159060), [19 November](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=19_November&action=edit&redlink=1) [2003](http://vi.wikipedia.org/wiki/2003) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-19) [French Constitution, article 23](http://www.assemblee-nationale.fr/english/8ab.asp#TITLE%20III) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-20) *,* [JO associations](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Journal_Officiel_de_la_R%C3%A9publique_Fran%C3%A7aise&action=edit&redlink=1) [28 May](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=28_May&action=edit&redlink=1) [2003](http://vi.wikipedia.org/wiki/2003) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-21) [WorldWide Religious News](http://www.wwrn.org/article.php?idd=19272&sec=59&con=2) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-22) [Azouz Begag, principal opposant à Nicolas Sarkozy](http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/acheter.cgi?offre=ARCHIVES&type_item=ART_ARCH_30J&objet_id=921072), *, ngày 2 tháng 11 năm 2005* [Le Monde](http://vi.wikipedia.org/wiki/Le_Monde) **(tiếng Pháp)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-23) [Interview with](http://sarkozyblog.free.fr/index.php?2005/09/07/170-le-meilleur-pour-la-france) *Le Monde*, [8 September](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=8_September&action=edit&redlink=1) [2005](http://vi.wikipedia.org/wiki/2005) **“** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-24) [Sarkozy nod for presidential run](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6260275.stm)“, *BBC News*, [14 January](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=14_January&action=edit&redlink=1) [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007). Truy cập [14 January](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=14_January&action=edit&redlink=1) [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007). **It was included in the** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-25) *paquet fiscal*that has been one of the first laws passed in Parliament [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-26) [France’s Jacques Chirac Backs Nicolas Sarkozy](http://newsmax.com/archives/articles/2007/3/21/92845.shtml?s=os). [21 March](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=21_March&action=edit&redlink=1) [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-27) [French confused over the real Sarkozy](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6566649.stm). [April 18](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=April_18&action=edit&redlink=1), [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007)
- ^
**a** **ă** [Radiant Cécilia puts Sarkozy in the shade](http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2007/05/17/wfra17.xml) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-29) [Communiqué de la Présidence de la République concernant la nomination du Premier ministre.](http://elysee.fr/elysee/elysee.fr/francais_attente/salle_de_presse/communique_concernant_la_nommination_du_premier_ministre.76689.html) *, ngày 17 tháng 5 năm 2007* [Élysée Palace](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_%C3%89lys%C3%A9e) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-30) [France’s New Government – A study in perpetual motion](http://www.economist.com/world/europe/displaystory.cfm?story_id=9226982), *, ngày 23 tháng 6 năm 2007* [The Economist](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_Economist) **(tiếng Anh)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-31) [Llama G8 a FARC contribuir a liberación de rehenes](http://www.lacronica.com/EdicionEnLinea/Notas/Internacional/08062007/244942.aspx), *, ngày 8 tháng 6 năm 2007* [La Cronica](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=La_Cronica&action=edit&redlink=1) **(tiếng Tây Ban Nha)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-32) [FMI: Strauss-Kahn candidat officiel de l’Union européenne](http://www.lefigaro.fr/economie/20070710.WWW000000271_fmi_strauss_kahn_candidat_officiel_de_lunion_europeenne.html), *, ngày 10 tháng 7 năm 2007* [Le Figaro](http://vi.wikipedia.org/wiki/Le_Figaro) **(tiếng Pháp)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-33) [Reuters](http://vi.wikipedia.org/wiki/Reuters), “France’s Sarkozy wants Strauss-Kahn as IMF head” Sat ngày 7 tháng 7 năm 2007 2:38PM EDT [read here](http://www.reuters.com/article/worldNews/idUSPAB00331220070707) **(tiếng Anh)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-34) [Les députés votent la quasi-suppression des droits de succession](http://www.lefigaro.fr/pratique-patrimoine/20070713.FIG000000211_les_deputes_votent_la_quasi_suppression_des_droits_de_succession.html), *, ngày 13 tháng 7 năm 2007* [Le Figaro](http://vi.wikipedia.org/wiki/Le_Figaro) **(tiếng Pháp)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-35) [Les droits de succession (presque) supprimés](http://www.liberation.fr/actualite/politiques/266891.FR.php), *, ngày 13 tháng 7 năm 2007* [Libération](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lib%C3%A9ration&action=edit&redlink=1) **(tiếng Pháp)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-36) [Droits de succession: pour une minorité de ménages aisés](http://www.humanite.fr/2007-06-07_Politique_Droits-de-succession-pour-une-minorite-de-menages-aises), *, ngày 7 tháng 6 năm 2007* [L’Humanité](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%27Humanit%C3%A9&action=edit&redlink=1) **(tiếng Pháp)**
- ^
**a** [Molly Moore,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-WP_Moore_37-1) **ă** [France’s Sarkozy Off to a Running Start](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/08/03/AR2007080301950.html), *, ngày 4 tháng 8 năm 2007* [Washington Post](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_Washington_Post) **(tiếng Anh)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-38) [Nicolas Sarkozy assistera aux obsèques du cardinal Lustiger](http://www.lexpress.fr/info/infojour/reuters.asp?id=50441&1104), *, ngày 9 tháng 8 năm 2007* [L’Express](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%27Express&action=edit&redlink=1) **(tiếng Pháp)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-39) [French President Is Best Dressed Pol](http://www.showbuzz.cbsnews.com/stories/2007/08/08/style_fashion/main3149183.shtml), *, ngày 9 tháng 8 năm 2007* [CBS](http://vi.wikipedia.org/wiki/CBS) **(tiếng Anh)** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy#cite_ref-40) [Cécilia Sarkozy n’a pas voté… scoop censuré du JDD](http://www.rue89.com/2007/05/13/cecilia_sarkozy_na_pas_vote_un_scoop_censure_du_jdd), *, ngày 13 tháng 5 năm 2007* [Rue 89](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Rue_89&action=edit&redlink=1) **(tiếng Pháp)**
## Tham khảo
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Wikiquote](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikiquote)có sưu tập danh ngôn về:
|
|![]()
[Nicolas Sarkozy](http://commons.wikimedia.org/wiki/Nicolas_Sarkozy?uselang=vi) [Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng hội kiến Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy](http://www.nld.com.vn/tintuc/the-gioi/203971.asp)– [Người Lao động](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1) [Chân dung tân Tổng thống Pháp Sarkozy](http://www.tienphongonline.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=83357&ChannelID=5) [Ông Nicolas Sarkozy trở thành Tổng thống Pháp](http://www.tienphongonline.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=83302&ChannelID=5) [Nicolas Sarkozy muốn cải tổ nước Pháp ngay lập tức](http://www.vietnamnet.vn/thegioi/2007/05/692175/) [Lãnh đạo thế giới chúc mừng tân tổng thống Pháp](http://vnexpress.net/Vietnam/The-gioi/2007/05/3B9F5B6B/)
- Bạo động bùng phát sau bầu cử
[[2]](http://www.sggp.org.vn/SGGP12h/2007/5/98715/)và [[3]](http://www.dantri.com.vn/Thegioi/2007/5/178311.vip) [Cương lĩnh kinh tế mới của tân Tổng thống Pháp](http://www.vietnamnet.vn/kinhte/2007/05/691999/) [Tân tổng thống Sarkozy tuyên bố sẽ hàn gắn nước Pháp](http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=199997&ChannelID=2) [Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy: Tài năng và tham vọng](http://www.lanhdao.net/leadership/home.aspx?catid=3&msgid=9000)
### Websites chính thức
[President of France](http://www.elysee.fr/) [Nicolas Sarkozy Construire Ensemble—Official web site of the presidential campaign](http://www.sarkozy.fr/home/) [Website of the UMP, Sarkozy’s party](http://www.u-m-p.org/) [Nicolas Sarkozy](http://www.sarkozy.fr/)–Official Website [Supporters de Sarkozy](http://www.supportersdesarkozy.com/)–Official Website of Nicolas Sarkozy’s supporters
### Báo chí
*Interview after One Month in Office in Le Figaro, 07.06.2007* [(video interview at](http://www.dailymotion.com/video/x15n50_charlie-roses-interview-02022007) *Charlie Rose show 02.02.07* [Place Beauvau](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Minister_of_the_Interior_%28France%29&action=edit&redlink=1), Paris with [PBS](http://vi.wikipedia.org/wiki/PBS)journalist [Charlie Rose](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Charlie_Rose&action=edit&redlink=1), 30.01.07) [(BBC)](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4048917.stm) *Sarkozy takes over Chirac’s UMP party* [(BBC)](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3673102.stm) *Profile: Nicolas Sarkozy* [by](http://www.globalpolitician.com/articleshow.asp?ID=713&cid=3&sid=9) *Nicolas Sarkozy: French Choose the American Way?* [David Storobin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Storobin&action=edit&redlink=1) [Vive this difference](http://www.townhall.com/columnists/SuzanneFields/2006/09/18/vive_this_difference)by [Suzanne Fields](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Suzanne_Fields&action=edit&redlink=1) *Road Safety in France (FIA Foundation)* [KiB](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kibibyte&action=edit&redlink=1)) [France’s chance](http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=9005216), *,* [Economist](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Economist&action=edit&redlink=1) [12 April](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=12_April&action=edit&redlink=1) [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007) [Letter From Europe- Round 1](https://archive.is/20121216122740/www.newyorker.com/reporting/2007/04/23/070423fa_fact_kramer)Jane Kramer, *, ngày 23 tháng 4 năm 2007* [The New Yorker](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_New_Yorker)
### Nội dung liên quan
[Extended biography by CIDOB Foundation](http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/europa/francia/nicolas_sarkozy) [Sarkozy 2007](http://sarko2007.free.fr/)—Website to promote Nicolas Sarkozy’s candidacy in 2007 [Some Nicolas Sarkozy’s quotations](http://www.lescitations.net/citations/auteurs/Nicolas_Sarkozy.html)
|
|
|Các tổng thống Cộng hòa Pháp
|![]()
|
|
|–
|
Thiers
|
|
de Mac-Mahon
[Jules](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jules_Gr%C3%A9vy)
Grévy
Grévy
[Sadi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Marie_Fran%C3%A7ois_Sadi_Carnot)
Carnot
Carnot
[Jean](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jean_Casimir-Perier)
Casimir-Perier
Casimir-Perier
[Félix](http://vi.wikipedia.org/wiki/F%C3%A9lix_Faure)
Faure
Faure
|
|18 |
|99 |
|19 |
|06 |
|19 |
|13 |
|19 |
|20 |
|19 |
|20 |
|19 |
|24 |
|19 |
|31 |
|19 |
|32 |
|19 |
|40 |
|19 |
|47
|
|
Loubet
[Armand](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Armand_Falli%C3%A8res&action=edit&redlink=1)
Fallières
Fallières
[Raymond](http://vi.wikipedia.org/wiki/Raymond_Poincar%C3%A9)
Poincaré
Poincaré
[Paul](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Paul_Deschanel&action=edit&redlink=1)
Deschanel
Deschanel
[Alexandre](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Alexandre_Millerand&action=edit&redlink=1)
Millerand
Millerand
[Gaston](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gaston_Doumergue&action=edit&redlink=1)
Doumergue
Doumergue
[Paul](http://vi.wikipedia.org/wiki/Paul_Doumer)
Doumer
Doumer
[Albert](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Albert_Lebrun&action=edit&redlink=1)
Lebrun
Lebrun
|
|19 |
|47 |
|19 |
|54 |
|19 |
|59 |
|19 |
|69 |
|19 |
|74 |
|19 |
|81 |
|19 |
|95 |
|20 |
|07 |
|20 |
|12 |
|…
|
|
Auriol
[René](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_Coty)
Coty
Coty
[Charles](http://vi.wikipedia.org/wiki/Charles_de_Gaulle)
de Gaulle
de Gaulle
[Georges](http://vi.wikipedia.org/wiki/Georges_Pompidou)
Pompidou
Pompidou
[Valéry](http://vi.wikipedia.org/wiki/Val%C3%A9ry_Giscard_d%27Estaing)
Giscard d’Estaing
Giscard d’Estaing
[François](http://vi.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois_Mitterrand)
Mitterrand
Mitterrand
[Jacques](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jacques_Chirac)
Chirac
Chirac
**Nicolas**
Sarkozy
Sarkozy
[François](http://vi.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois_Hollande)
Hollande
Hollande
[Lịch sử Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%C3%A1p)• [Danh sách vua và hoàng đế Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_vua_v%C3%A0_ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF_Ph%C3%A1p)• [Tổng thống Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Ph%C3%A1p)
|
|![]()
[Nicolas Sarkozy](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nicolas_Sarkozy?uselang=vi) [Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1955](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1955) [Nhân vật còn sống](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_c%C3%B2n_s%E1%BB%91ng) [Chính khách Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_kh%C3%A1ch_Ph%C3%A1p) [Tổng thống Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Ph%C3%A1p) [Người Paris](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Paris) [Người Pháp gốc Hungary](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ph%C3%A1p_g%E1%BB%91c_Hungary&action=edit&redlink=1) [Tín hữu Công giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%ADn_h%E1%BB%AFu_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) [Luật sư Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Lu%E1%BA%ADt_s%C6%B0_Ph%C3%A1p) [Sinh viên Đại học Paris](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_vi%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Paris) [Bắc đẩu bội tinh hạng nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%E1%BA%AFc_%C4%91%E1%BA%A9u_b%E1%BB%99i_tinh_h%E1%BA%A1ng_nh%E1%BA%A5t) [Vua theo đạo Công giáo Rôma](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Vua_theo_%C4%91%E1%BA%A1o_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma) **Video yêu thích
KimYouTube** **Trở về trang chính**
[Hoàng Kim](https://hoangkimlong.wordpress.com) [Ngọc Phương Nam](http://thochocon.wordpress.com) [Thung dung](https://hoangkimvn.wordpress.com) [Dạy và học](http://dayvahoc.blogtiengviet.net) [Cây Lương thực](http://foodcrops.vn) [Dạy và Học](http://fa.hcmuaf.edu.vn/hoangkim) [Tình yêu cuộc sống](https://cnm365.wordpress.com) [Kim on LinkedIn](https://www.linkedin.com/in/foodcrops) [Kim on Facebook](https://www.facebook.com/daihocnonglam)

X-ac: 1.dca _dca

Vary: Cookie