markdown:
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Chiếc lá về nguồn
Lam Khê
---o0o---
1- Sáng sớm đã nhìn thấy lá vàng rụng đầy sân. Ừ, đang mùa thay lá mà.
Sân chùa có nhiều cây cao bóng mát cho khách thập phương ghé lại tham
quan thưởng ngoạn. Thế nên hoa lá và cây trái cứ mặc sức đua chen cùng
gió trời vi vút. Chốn Già Lam những ngày không lễ hội, cảnh vật mới thật
sự mang bản sắc im lìm vắng lặng. Thi thoảng lắm mới có tiếng xào xạc
của mấy chiếc lá vừa lìa cành. Dường như lá cũng sợ dẫm mình trên cõi
đất bình yên.
Có hai cô
học trò nhỏ vừa bước đến bên gốc cây bàng ngồi học bài. Họ mở sách và
mãi miết chăm chú nhìn vào đó. Không gian vẫn yên ắng mang theo tiếng
thở dài của ai đó bên kia bức tường rêu. Một chiếc lá vô tình chạm nhẹ
vào tay cô bé áo hồng mang cặp kính cận dày cộm. Cô áo xanh bên cạnh
ngước nhìn trời nhìn đất rồi bâng quơ hỏi bạn, chắc cũng muốn xé tan
khoảng không gian trống vắng quanh mình:
_ Ê! Mi có
thấy những chiếc lá vàng vừa rụng xuống không?
Cô áo hồng
trả lời mà mắt không rời quyển sách:_ Thấy….. rồi sao….?
- Đó là
những chiếc lá đang tìm về nguồn đấy…
- Lá mà về nguồn à? Người ta nói cây có cội nước có nguồn. Lá rụng thì
phải về cội. Mi bày đặt văn chương hoá đến ...sai bét. Cứ nói lá rụng đi
có được hơn không- Cô áo hồng ra vẻ hiểu biết ngắt lời bạn.
_
Thì cội hay nguồn cũng thế thôi. Tại người ta phân biệt ra nguồn là nơi
phát sinh của sông suối, còn cội là chỉ cho gốc rễ. Chung quy cũng là
chỉ cho đầu mối ban đầu của vạn vật. Ngôn từ thì có khác mà ý nghĩa cũng
như nhau. Cho nên …
- Thôi đi nhà ngôn ngữ học tương lai à! Lo học bài thi đi. Còn chuyện
mổ xẻ văn chương chữ nghĩa thì để sau này.
Cô áo xanh vẫn liếng thoáng:_ Ý Ta đang muốn nói đến điều khác cơ. Lá
rụng thì trở về với cội nguồn, trở về với lòng đất nơi mà nó đã nảy mầm
sanh ra. Con người ta chết rồi cũng trở về đất. Người ta không sanh ra
từ đất mà từ lòng mẹ, do vậy mà họ lấy đất để biểu trưng cho lòng mẹ.
Người trở về đất cũng là trở về với lòng mẹ, nơi khai thiên lập địa từ
thuở ban đầu. Đất chính là nguồn cội, mọi sự sống và cái chết đều bắt
nguồn từ đó.
Cô áo hồng khẻ nhíu mày nhìn bạn:_ Sao bữa nay Mi ăn nói lạ lùng thế?
Mình ra đây để học bài thi chứ đâu phải để triết lý về cội nguồn của sự
sống. Mi mới đến cửa chùa có mấy bữa mà coi bộ thấm nguồn tâm rồi… Thôi
học bài đi nhỏ.
Họ lại im lặng. Những trang sách giở đều theo tiếng rì rào bâng khuâng
của đám cỏ cây. Mặt đất vẫn thanh bình giữa mênh mông của cảnh chiều
trôi.
2 - Bên kia bức tường xanh màu rêu bạc. Cô gái áo trắng nãy giờ ngồi
ngoài ban công nhà mình vô tình nghe được lời đối thoại vừa rồi. Cô đã
ngồi hằng giờ, thậm chí đã ngồi từng ngày này qua tháng khác; nơi một
góc nhỏ bên chậu hoa lý chỉ để nhìn ra khoảng trống trước sân chùa, như
một thói quen vô thức mỗi khi rảnh rỗi. Câu chuyện chiếc lá về nguồn của
hai cô bé nọ, có lẽ chỉ là chút cảm nhận thoáng hiện của tuổi học trò.
Nhưng đã đọng lại trong lòng người nghe ít nhiều khái niệm mới mẻ. Cảnh
vật này hằng ngày cũng chỉ là mây bay lá rụng. Hoa cỏ đủ sắc màu khi thì
tươi thắm rực rỡ, lúc nhạt nhẽo buồn tênh qua mỗi cái nhìn hờ hững. Từ
những chiếc lá xanh non cho đến lúc úa tàn héo rũ, đã trở thành quy luật
thay đổi mất còn của tạo hoá. Mọi thứ được sinh ra đến một lúc nào đó
phải huỷ diệt đi. Huỷ diệt để cho cái mới tiếp tục sinh sôi và lớn lên.
Trong hành trình sinh sinh diệt diệt này thì cái bắt nguồn là từ đâu.
Nếu cái mất đi chính là sự trở về, thì cái sinh ra là nơi bắt đầu cho
mọi sự sống. Và cũng có thể hiểu ngược lại. Nơi trở về cũng là nơi bắt
đầu cho một cuộc hành trình bất tận, còn chốn sinh ra cũng là để trở lại
trong cái vòng xoay nghiệt ngã của kiếp sinh tồn.
“ Con người sinh ra đời phải làm nên điều gì đó, để khi chết không
thẹn cùng núi sông cây cỏ” không biết triết gia nào đã lập ra
luận đề sống cho đời người như thế. Vậy mà có lần cô nghe từ băng giảng
mà ngoại thường mở: “Sang hèn vinh nhục, cực khổ bon chen tích luỹ
cho nhiều của cải rồi cũng phải chết, thân xác người rồi cũng theo cát
bụi tan biến vào hư vô. Vậy hà cớ gì người ta cứ mãi chạy tìm chút ảo
ảnh của kiếp phù sinh. Còn cái nguồn tâm trong sáng, cái ý thức trở về
thì người ta lại bỏ quên, không biết trau dồi để tìm cho mình một hướng
đi về an lành vĩnh cữu”.
Ôi! Vậy thì cái trở về, cái nguồn cội ý thức ấy là gì nhỉ? Bạc tiền danh
vọng rồi cũng mất, sang hèn vinh nhục cũng không còn. Và cái nguồn tâm
trở về đó không biết đã có ai nhìn thấy chưa, chứ thực tại thì con người
ta sống không thể thiếu khát vọng vươn lên. Vươn tới đâu cũng được, miễn
là chu toàn một lẽ sống thường tình trong vòng nhân thế. Chỉ đến khi ai
đó chợt hiểu ra cái nguyên lý sinh diệt khó tránh khỏi, mới vội vã đi
tìm cho mình một chút bình yên nơi cõi chết. Khi Ngoại từ nước ngoài về
định cư luôn ở quê nhà cũng đã nói:_ “Ngoại nay gần đất xa trời rồi,
cũng phải trở về quê cha đất tổ để gởi nắm xương tàn… Đời người có mấy
thuở, bôn ba đến chết rồi cũng trắng tay con à…”
Bây giờ ngoại đã mãn nguyện nằm yên dưới lòng đất lạnh, ngay nơi mảnh
đất quê hương. Ừ, ngoại nói câu ấy khi đã đi đến chặng cuối của con
đường đời. Nhưng còn cô, ở tuổi thanh xuân cô cần phải ruổi tìm cho mình
một tương lai để đảm bảo cho cuộc sinh tồn tiếp nối. Mẹ không ngừng hối
thúc:_ Con phải đi, đừng dùng dằng suy nghĩ nữa...
Cô cố ý nhại lại lời của Ngoại: Đời người bôn ba cho lắm rồi cũng tay
không trở về. Có đi đâu trọn kiếp thì mai này cũng quay lại mái nhà
xưa...mẹ à.
Mẹ dịu giọng nhưng vẫn cương quyết:_ Con còn trẻ, đâu phải chỉ biết sống
cho riêng mình. Ngoaị già rồi thì khác. Người già thường tìm về sống với
nguồn gốc quê hương.
Như vậy nguồn cội sự sống của cô bây giờ là ở một nơi nào đó, xa lạ với
những gì quen biết ở đây, xa hẳn với cách tư duy trầm mặc mà cô chịu ảnh
hưởng ít nhiều từ ngôi chùa cạnh nhà. Rồi một mai khi tuổi xế chiều, cô
lại nói với đám con cháu rằng mình mong muốn được trở về nơi chôn nhau
cắt rốn. Lúc ấy ngôi chùa cũ chắc vẫn còn đó, mà tháng năm tường nghiêng
ngói đổ càng làm cho lòng người trởû về man mác chút lòng hoài niệm xa
xôi về một thời đã mất:
-“ Ta tìm về lối xưa
Nhưng đường xưa mòn dấu…
Trăng mấy mùa đã qua,
Mưa rơi đã mấy lần…?
Ở đâu thì cũng với chừng ấy thời gian và không gian. Khác chăng vì sự
thế xoay vần, nên con người đôi khi cũng phải vần xoay theo cho hết đời
dâu bể. Nói gì thì nói, mai này cô cũng đi rồi. Ngôi chùa và cảnh tượng
hôm nay, chỉ còn là chút mờ sương động lại trong ký ức. Cuộc hành trình
dường như chỉ mới bắt đầu. Dù sao thì lá vẫn xanh, bầu trời vẫn toả
sáng, và đời người thênh thang trong nẻo sống vẫn cứ phải ươm mầm cho
bao chồi non khác vươn xa. Ôi! những chiếc lá xanh, dù mi có tồn tại hay
không thì niềm tin về một ngày mai luôn tỏa sáng.
3- Câu chuyện chiếc lá về nguồn chỉ còn lại chứng nhân duy nhất là mấy
gốc cây bàng già cỗi đi qua cùng năm tháng. Sân chùa ngày thường chỉ đón
nhận đám thanh thiếu niên thích tìm nơi yên tịnh học bài hoặc để dạo
chơi ngắm cảnh. Cô gái áo xanh áo hồng ngày trước thôi không còn lai
vãng. Một cơn gió thoảng, một chiếc lá vàng vừa rời khỏi sự sống trên
cành nào còn ai bận tâm bình phẩm hay triết lý về cội nguồn của nó. Ngôi
nhà bên bức tường rêu đã đổi chủ. Cô gái áo trắng đã đi về một phương
trời khác rồi. Có lẽ cô đã đi thật xa. Nơi xứ lạ chắc không rãnh rỗi
ngồi nhìn lá rụng mà suy tư vẩn vơ về thân phận kiếp người. Tất cả rồi
cũng nhanh chóng lãng quên theo mỗi bước đường vân du vô định.
“ Sông dài cá lội bặt tăm
biết đâu lối cũ mà tìm về thăm”
Vị sư già mỗi sáng ra quét sân, dọn sạch lá rụng để cho đám học sinh có
nơi chỗ đến học bài. Gương mặt sư vẫn điềm đạm ung dung trong tà áo lam
thanh thoát. Và chưa bao giờ Sư tỏ ý phàn nàn khi bọn trẻ chơi đùa thích
níu bứt mấy cành lá xanh vứt bừa cả sân. Lá xanh lá vàng thì cũng sẽ nằm
gọn dưới một nhát chổi thôi. Mà đâu phải chỉ có lá vàng mới trở về nguồn
cội, đôi khi lá xanh vẫn chịu cảnh xa ngọn lìa cành. Không biết trong
lòng sư có khởi lên ý niệm đó không, thỉnh thoảng chỉ thấy người ngước
lên như để lắng nghe tiếng hót líu lo của mấy chú chim sâu đang di
chuyển qua lại trên cành cao.
..Dưới mặt đất lá vàng vẫn rơi rụng, ngày tiếp ngày hằn sâu thêm vóc
dáng một đời người cặm cụi theo thời gian. Trò chơi nhân thế buộc mọi
người mãi loanh quanh để vui thú cho trọn với cuộc đời, nào có mấy ai
cất công tìm hiểu...xem đâu là nguồn cội để quay về/.
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 3-2007

Server: Apache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html